အလုပ်စတင်မီ ဘာကြောင့်လုပ်မည်ကို သိခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
အလုပ်စတင်မီ ဘာကြောင့်လုပ်မည်ကို သိခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီကနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဆွေးနွေးနာယူကြမယ့်အကြောင်းက လုပ်ငန်းစတင်မယ့်သူတိုင်းအတွက် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သလို၊ တစ်ခါတလေ အလွယ်ဆုံးလို့ထင်ပြီး မေးမကြည့်ဖြစ်ဆုံး မေးခွန်းတစ်ခုပါ။
“ဒီအလုပ်ကို ဘာကြောင့် လုပ်မှာလဲ။”
ဆိုင်ဖွင့်မယ်။ ကုမ္ပဏီတည်မယ်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုစမယ်။ ထုတ်ကုန်အသစ်လုပ်မယ်။ ဝန်ဆောင်မှုအသစ်ပေးမယ်။ Online business စမယ်။ စက်ရုံတည်မယ်။ ကျောင်းဖွင့်မယ်။ Project တစ်ခုစမယ်။
လူအများစုက စတင်တဲ့အခါ “ဘာလုပ်မလဲ” ကို မေးတတ်ကြတယ်။ “ဘယ်လိုလုပ်မလဲ” ကိုလည်း မေးတတ်ကြတယ်။ “ဘယ်လောက်ရမလဲ” ဆိုတာတော့ ပိုပြီးတောင် မေးတတ်ကြတယ်။
ဒါပေမယ့် “ဘာကြောင့် ဒီအလုပ်ကို လုပ်ချင်တာလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကိုတော့ အလေးအနက်မေးသူ နည်းတတ်ပါတယ်။
အဲဒီမေးခွန်း မရှင်းဘဲ လုပ်ငန်းစရင် ဘာဖြစ်သလဲ။
လမ်းရှိပေမယ့် သွားရမယ့်အရပ်မသိသလို ဖြစ်နိုင်တယ်။ အားကောင်းပေမယ့် ဘာကို အားထုတ်နေမှန်း မသိဘဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ငွေဝင်လာပေမယ့် အကျိုးရှိမရှိ မသိတော့ဘူး။ လူများလာပေမယ့် ဘယ်ဘက်ကို ခေါ်သွားရမလဲ မသိတော့ဘူး။ အောင်မြင်လာလေလေ အစတုန်းက ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပိုဝေးသွားနိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မအမြင်က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သင်ကြားချက်များထဲမှာ လူတစ်ယောက်၏ လုပ်ရပ်ကို အပြင်ဘက်ပုံသဏ္ဌာန်တစ်ခုတည်းနဲ့ မကြည့်ဘဲ အတွင်းက စေတနာ၊ အမြင်၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်းတို့နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ရမယ့် သဘောတရားက ထင်ရှားပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၆၃ တွင် စေတနာနှင့် ကံကို တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ရှင်းပြထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုရဲ့ အပြင်ပန်းရလဒ်တင်မကဘဲ ဘာရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်သလဲဆိုတာဟာလည်း အလွန်အရေးကြီးတယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံပါ။
သူတော်ကောင်းတို့… ဒီအချက်ကို လုပ်ငန်းဘဝထဲ ပြန်ကြည့်ရအောင်။
လူနှစ်ယောက်က တူညီတဲ့ ထုတ်ကုန်ရောင်းတယ်ဆိုပါစို့။ တစ်ယောက်က “လူတွေရဲ့ ပြဿနာတစ်ခုကို ကောင်းကောင်းဖြေရှင်းပေးပြီး၊ မိသားစုကိုလည်း သမာအာဇီဝနဲ့ ထောက်ပံ့မယ်” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်တယ်။
နောက်တစ်ယောက်က “ဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ် ငွေမြန်မြန်ရရင်ပြီးရော၊ လူကို အထင်ကြီးအောင်ပြောမယ်၊ မလိုအပ်တာကို လိုအပ်သလိုလုပ်ပြီး ရောင်းမယ်” ဆိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လုပ်တယ်။
အပြင်ကကြည့်ရင် ဆိုင်နှစ်ဆိုင်ပဲ။ လုပ်ငန်းနှစ်ခုပဲ။
အတွင်းကကြည့်လိုက်တော့ မတူတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ ပထမဆုံးအရင်းအနှီးဟာ ငွေတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ စက်ပစ္စည်းလည်း မဟုတ်သေးဘူး။ ဝန်ထမ်းလည်း မဟုတ်သေးဘူး။
မှန်ကန်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ လုပ်ငန်းရဲ့ ပထမဆုံး မမြင်ရသော အရင်းအနှီးဖြစ်ပါတယ်။
အရင်းအနှီးမှားရင် စနစ်ကောင်းကောင်းတည်ထားလည်း အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒီလိုစဉ်းစားကြည့်ကြစို့။
“ငွေရှာချင်တာ မှားသလား။”
မမှားပါဘူး။
ဗုဒ္ဓဘာသာဟာ အိမ်ထောင်သည်လူများ၊ စီးပွားရေးလုပ်သူများအားလုံးကို ငွေမရှာနဲ့လို့ သင်ပေးထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ အိမ်ရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် မိမိအားထုတ်မှုနဲ့ တရားသဖြင့်ရရှိထားတဲ့ ဥစ္စာ ရှိခြင်းကို ပြထားပါတယ်။ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊ ကြွေးမြီကင်းခြင်းတို့ကိုလည်း ဖော်ပြပြီး အဆုံးမှာ အပြစ်ကင်းတဲ့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အကျင့်ရဲ့ ချမ်းသာမှုကို ပိုမိုမြင့်မြတ်စွာ ထားပါတယ်။
အဲဒီတော့ “ငွေရှာတာ” နဲ့ “လောဘ” ဟာ အတူတူမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းတစ်ခု အမြတ်ရဖို့လိုတယ်။ မရရင် ဝန်ထမ်းလစာမပေးနိုင်ဘူး။ ကုန်ကြမ်းမဝယ်နိုင်ဘူး။ အခွန်ဆောင်စရာရှိရင် မဆောင်နိုင်ဘူး။ နောက်ထပ်တိုးတက်ဖို့ မရင်းနှီးနိုင်ဘူး။ ပိုင်ရှင်ရဲ့မိသားစုတာဝန်လည်း ထမ်းနိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အမြတ်ဟာ လုပ်ငန်းအသက်ရှင်ရန်လိုအပ်သော အရာ နဲ့ ဘဝရဲ့ အဆုံးစွန်ရည်ရွယ်ချက် ဆိုတာ မတူဘူး။
လူတစ်ယောက် အသက်ရှင်ဖို့ အစာစားရတယ်။ ဒါပေမယ့် လူဖြစ်လာခြင်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဟာ အစာစားဖို့တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူးမဟုတ်လား။
အဲဒီလိုပါပဲ။
လုပ်ငန်းအသက်ရှင်ဖို့ အမြတ်လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းရှိခြင်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဟာ အမြတ်တစ်ခုတည်းဖြစ်သွားရင် အန္တရာယ်စတင်လာနိုင်တယ်။
အမြတ်အတွက် အမှန်တရားကို လျှော့မယ်။
အမြတ်အတွက် ဝန်ထမ်းကို မတရားဖိအားပေးမယ်။
အမြတ်အတွက် Customer မသိတာကို အသုံးချမယ်။
အမြတ်အတွက် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ပစ္စည်းကို အန္တရာယ်မရှိသလို ပြောမယ်။
အမြတ်အတွက် မလိုအပ်တာကို မဖြစ်မနေလိုအပ်သလို ကြော်ငြာမယ်။
ဒီလိုဖြစ်လာတဲ့အခါ လုပ်ငန်းအမြတ်က တက်နေပေမယ့် လူ့တန်ဖိုးက ကျသွားတယ်။
အကောင့်ထဲမှာ နံပါတ်တွေကြီးလာပေမယ့် ကိုယ်ကျင့်တရားအကောင့်မှာ အကြွေးတင်နေတတ်တယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့… ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက် စလုပ်မယ့်နေ့မှာ စာရွက်တစ်ရွက်ထုတ်ပြီး အရင်ရေးသင့်တာဟာ Company Name တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
Logo တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ဘဏ်အကောင့်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရိုးရိုးလေး မေးပါ။
“ဒီအလုပ်ကြောင့် ဘယ်သူ့ပြဿနာ ဘာကို ကူညီဖြေရှင်းမှာလဲ။”
ပြီးတော့ ဒုတိယမေးခွန်း—
“ဒီအလုပ်အောင်မြင်လာရင် ငါက ဘယ်လိုလူဖြစ်လာချင်တာလဲ။”
တတိယမေးခွန်း—
“ငွေအများကြီးရပေမယ့် မလုပ်သင့်တဲ့အလုပ်က ဘာလဲ။”
စတုတ္ထမေးခွန်း—
“ဒီလုပ်ငန်းကြောင့် တခြားလူတွေ ပိုကောင်းလာမလား၊ ပိုနာကျင်လာမလား။”
အဲဒီမေးခွန်းလေးခု ဖြေမထားဘဲ “စလိုက်ရအောင်” လို့ အလျင်လိုမသင့်ဘူး။
ဘယ်လောက်ကြီးကျယ်တဲ့ Business Idea ဖြစ်ဖြစ် Right Livelihood နဲ့ မကိုက်ရင် ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်က အဲဒီအောင်မြင်မှုကို အပြီးသတ်အောင်မြင်မှုလို့ မယူပါဘူး။
မဟာစတ္တာရီသကသုတ်မှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟာ မှားတဲ့အသက်မွေးမှုကို မှားတယ်လို့ သိခြင်း၊ မှန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို မှန်တယ်လို့ သိခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်ရှင်းပြထားပါတယ်။ သမ္မာအာဇီဝကိုလည်း မှားသောအသက်မွေးမှုကို စွန့်၍ မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သတိထားရမှာက လုပ်ငန်းပိုင်းမှာ “ငါတရားဝင်လုပ်နေတယ်” ဆိုတာတင် လုံလောက်သလားဆိုတာပါ။ ဥပဒေနဲ့ခွင့်ပြုထားတာတိုင်းဟာ ကိုယ်ကျင့်တရားအရ အကောင်းဆုံးဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။ ဓမ္မဘက်ကတော့ မည်သို့ရယူသလဲ၊ မည်သူထိခိုက်သလဲ၊ လောဘ၊ လှည့်စားမှု၊ အန္တရာယ်ပေးမှုတွေ ပါဝင်သလားဆိုတာ ဆက်ပြီးကြည့်ရပါတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ မှာလည်း ဥပါသကာတို့ မပြုသင့်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုး—လက်နက်၊ သတ္တဝါ၊ အသား၊ မူးယစ်စေသောအရာ၊ အဆိပ်တို့နဲ့ဆိုင်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီစာရင်းကို ဒီနေ့ခေတ် လုပ်ငန်းအမျိုးအစားတိုင်းအတွက် စက်ရုပ်လို တိုက်ရိုက်ကူးသုံးရုံမဟုတ်ဘဲ၊ အဓိကသဘောကို နားလည်ရမယ်။ ကိုယ့်အမြတ်ရဖို့ သူတစ်ပါးအန္တရာယ်၊ သတ္တဝါနာကျင်မှု၊ မူးယစ်မှု၊ ဖျက်ဆီးမှုကို စီးပွားရေးအရင်းအနှီးမလုပ်သင့်ဘူးဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်ရဲ့ “Why” ဟာ—
“ငွေများများရချင်လို့” တစ်ကြောင်းတည်းဆိုရင် မလုံလောက်သေးဘူး။
“နာမည်ကြီးချင်လို့” ဆိုရင်လည်း မလုံလောက်သေးဘူး။
“အခြားသူတွေထက် သာချင်လို့” ဆိုရင် ပိုတောင် ပြန်စစ်ဖို့လိုတယ်။
ဒီစိတ်တွေရှိလို့ အဲဒီလူ မကောင်းဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ဘူးနော်။ လူ့စိတ်ထဲမှာ လိုချင်မှု၊ အသိအမှတ်ပြုခံချင်မှု၊ လုံခြုံချင်မှုတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။
အရေးကြီးတာက အဲဒီစိတ်ကို မသိဘဲ ခေါင်းဆောင်မလုပ်မိဖို့ ပါ။
မသိတဲ့ လောဘက ကိုယ့်ကို မောင်းတယ်။
သိတဲ့ လောဘကိုတော့ ကိုယ်က ကြည့်နိုင်တယ်။
ဒီကွာခြားချက်ဟာ အရေးကြီးပါတယ်။
Customer ဆယ်ယောက်ရလာတဲ့နေ့မှာ “လူတွေကို ကူညီချင်တယ်” လို့ ပြောလို့ လွယ်တယ်။
Customer တစ်သိန်းရလာပြီး လုပ်ငန်းအာဏာကြီးလာတဲ့နေ့မှာလည်း အဲဒီစကားကို မပြောင်းဘဲ နေနိုင်မလား။
အရှုံးထိတဲ့နေ့မှာလည်း မလှည့်စားဘဲ နေနိုင်မလား။
ပြိုင်ဘက်က ဈေးချတဲ့နေ့မှာလည်း မဟုတ်မမှန်သတင်း မဖြန့်ဘဲ နေနိုင်မလား။
Cash flow ခက်တဲ့နေ့မှာ Supplier ကို အမှန်ပြောနိုင်မလား။
Target မမီတဲ့နေ့မှာ Staff ကို မတရားဖိအားမပေးဘဲ အကြောင်းရင်းကို စနစ်တကျ ရှာနိုင်မလား။
အဲဒီအချိန်ရောက်တော့ Purpose ဟာ poster ပေါ်က စာလုံးလား၊ အကျင့်ထဲက အခြေခံလားဆိုတာ ပေါ်လာပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒီဃဇာဏုသုတ်က အလွန်စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ အိမ်ထောင်ရှင်လူ့ဘဝနဲ့ လုပ်ငန်းဘဝကို မပစ်ပယ်ဘဲ လက်ရှိဘဝအကျိုးစီးပွားအတွက် အားထုတ်ကျွမ်းကျင်ခြင်း၊ ရရှိထားသမျှကို စောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်း၊ ကောင်းသောမိတ်ဆွေရှိခြင်း၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို ချိန်ညှိသုံးစွဲခြင်းတို့ကို သင်ကြားထားပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ စွန့်ကြဲခြင်း၊ ပညာတို့ကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီအချက်က အရေးကြီးပါတယ်—ဓမ္မနဲ့ Business ကို ရန်ဘက်နှစ်ခုလို မမြင်ဘူး။ ကောင်းစွာလုပ်တတ်ဖို့လိုတယ်၊ တစ်ပြိုင်နက် ကိုယ်ကျင့်တရား မပျက်ဖို့လည်းလိုတယ်။ (SuttaCentral)
တစ်ချို့က တရားနဲ့ စီးပွားရေးကို ခွဲထားတတ်ပါတယ်။
ဘုရားကျောင်းသွားတဲ့အခါမှ သီလ။
Office ထဲရောက်ရင် Profit။
တရားနာရင် မေတ္တာ။
Meeting ထဲရောက်ရင် ဒေါသ။
ဘုရားရှေ့မှာ အမှန်တရား။
Customer ရှေ့ရောက်ရင် Marketing ဆိုပြီး အလွန်အကျွံပြောတာ။
ဒီလို နှစ်ဘဝခွဲနေမယ်ဆိုရင် တရားက ဘဝထဲ မဝင်သေးဘူး။
ဓမ္မဟာ တနင်္ဂနွေတစ်ရက်အတွက်မဟုတ်ဘူး။ Invoice ထုတ်တဲ့အချိန်မှာလည်း သုံးရမယ်။ Contract ချုပ်တဲ့အချိန်မှာလည်း သုံးရမယ်။ ဝန်ထမ်းခန့်တဲ့အချိန်မှာလည်း သုံးရမယ်။ Customer complaint တက်တဲ့အချိန်မှာလည်း သုံးရမယ်။
ဓမ္မက အလုပ်ကို စွန့်ခိုင်းတာမဟုတ်ဘူး။ အလုပ်ထဲက အကုသိုလ်ကို သိခိုင်းတာဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီတော့ “ဘာကြောင့် လုပ်မှာလဲ” ဆိုတဲ့ Founder Question ကို ဓမ္မနဲ့ ဘယ်လိုစစ်မလဲ။
ပထမတစ်ချက်—အသက်ရှင်ရေးအတွက်လား၊ အလွန်အကျွံပိုင်ဆိုင်လိုမှုအတွက်လား။
မိသားစုစားဝတ်နေရေး၊ ပညာရေး၊ လူမှုတာဝန်၊ ဘဝတည်ငြိမ်ရေးအတွက် သမာအာဇီဝနဲ့ အားထုတ်ခြင်းဟာ လက်တွေ့ဘဝရဲ့ တာဝန်ပါ။
ဒါပေမယ့် “သူ့မှာရှိလို့ ငါ့မှာပိုရှိရမယ်” ဆိုတဲ့ နှိုင်းယှဉ်လောဘကတော့ အဆုံးမရှိဘူး။
အဲဒီစိတ်နဲ့ လုပ်ငန်းစရင် Goal ပြည့်သွားတာနဲ့ မပြီးဘူး။ Goal တစ်ခုရောက်လို့ စိတ်ငြိမ်းမယ်ထင်ပေမယ့် နောက် Goal ထပ်ပေါ်လာမယ်။
ဆိုင်တစ်ဆိုင်ရှိတော့ နှစ်ဆိုင်လိုချင်တယ်။
နှစ်ဆိုင်ရှိတော့ ဆယ်ဆိုင်။
ဆယ်ဆိုင်ရှိတော့ နိုင်ငံခြား။
နိုင်ငံခြားရောက်တော့ ပြိုင်ဘက်ထက်ကြီးချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ပြဿနာက တိုးချဲ့တာမဟုတ်ဘူးနော်။
တိုးချဲ့မှုကို စိတ်ချမ်းသာမှုရဖို့ နောက်ဆုံးနည်းလမ်းလို့ ယုံလိုက်တာ က ပြဿနာ။
လုပ်ငန်းတိုးတက်မှုနဲ့ တဏှာတိုးတက်မှုကို ခွဲရမယ်။
ဒုတိယတစ်ချက်—ပြဿနာဖြေရှင်းပေးမှာလား၊ လူ့အားနည်းချက်ကို အသုံးချမှာလား။
စီးပွားရေးမှာ လူရဲ့လိုအပ်ချက်ကို နားလည်ရပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝပါ။
ဒါပေမယ့် “လိုအပ်ချက်” နဲ့ “အားနည်းချက်” က တူတာမဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ယောက် စိတ်မလုံခြုံတာကို အသုံးချပြီး မလိုအပ်တာဝယ်မှ တန်ဖိုးရှိသလို ခံစားစေမယ်ဆိုရင် ပြန်စစ်ရမယ်။
ကလေးတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းမပြည့်စုံမှုကို အသုံးချမလား။
အသက်ကြီးသူတွေ နည်းပညာမကျွမ်းကျင်တာကို အသုံးချမလား။
Customer စာချုပ်မဖတ်တတ်တာကို အခွင့်ကောင်းယူမလား။
Terms and conditions ကို သေးသေးလေးရေးပြီး ကိုယ့်ဘက်အကျိုးပဲ ကာကွယ်မလား။
ဒီလိုမေးရမယ်။
တတိယတစ်ချက်—ကိုယ်ပေးတဲ့တန်ဖိုးက အမှန်တကယ်ရှိသလား။
Business ဆိုတာ Exchange တစ်ခုပါ။
သူက ငွေပေးတယ်။
ကိုယ်က တန်ဖိုးပေးရတယ်။
ဒါပေမယ့် Customer က ငွေပေးပြီး ကိုယ်က ထင်ယောင်ထင်မှားပေးမယ်ဆိုရင် Exchange မဟုတ်တော့ဘူး။ Exploitation ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် Customer တစ်ယောက်နဲ့ ရောင်းဝယ်တိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေးရမယ်—
“ဒီလူဟာ အချက်အလက်အပြည့်အစုံ သိခဲ့ရင် ဒီဝယ်ယူမှုကို ဆက်လုပ်မလား။”
ကိုယ်သိတဲ့ အရေးကြီးအချက်ကို သူ့ဆီက ဖုံးထားမှ Deal ဖြစ်မယ်ဆိုရင် အဲဒီ Deal ကို ဓမ္မအမြင်နဲ့ ပြန်စစ်ရမယ်။
စတုတ္ထတစ်ချက်—အောင်မြင်သွားရင် ဘယ်သူကို ထိခိုက်နိုင်သလဲ။
ကုမ္ပဏီသေးသေးတစ်ခုရဲ့ အမှားက လူနည်းနည်းကိုပဲ ထိခိုက်နိုင်တယ်။
အဖွဲ့အစည်းကြီးသွားရင် အမှားတစ်ခုက လူထောင်ချီ၊ သိန်းချီကို ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Scale တိုးလာတာနဲ့ Ethics လျော့လို့မရဘူး။
Scale တိုးလာတာနဲ့ တာဝန်လည်း တိုးရပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က လူငါးယောက်ကို ဦးဆောင်ရင် သူ့အကျင့်ရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုက လူငါးယောက်။
လူငါးထောင်ဦးဆောင်လာရင် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုရဲ့ သက်ရောက်မှုလည်း ကြီးလာပြီ။
Founder Character ဟာ Private Matter တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
နောက်တစ်ချက်က Purpose က Decision Filter ဖြစ်ရမယ်။
အကြောင်းပြချက်ကောင်းကောင်းရေးထားပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ မသုံးဘူးဆိုရင် အသုံးမဝင်ဘူး။
Supplier အသစ်ရွေးတဲ့အခါ Purpose ကို မေး။
Product အသစ်ထုတ်တဲ့အခါ Purpose ကို မေး။
Marketing Campaign တင်မယ့်အခါ Purpose ကို မေး။
ဝန်ထမ်းဖြုတ်မယ့်အခါ Purpose ကို မေး။
Partnership ချုပ်မယ့်အခါ Purpose ကို မေး။
Investor ဝင်လာတဲ့အခါ Purpose ကို မေး။
သူတော်ကောင်းတို့… Investor တစ်ယောက်က ငွေအများကြီးထည့်မယ်။ ဒါပေမယ့် သူလိုချင်တဲ့ အမြတ်နည်းဟာ ကိုယ့်အခြေခံတန်ဖိုးတွေနဲ့ ဆန့်ကျင်နေတယ်ဆိုပါစို့။
အဲဒီအချိန်မှ Purpose စာကြောင်း တန်ဖိုးရှိမရှိ စစ်ရတာပါ။
ငွေမဝင်ခင် Ethical ဆိုတာလွယ်တယ်။
ငွေကြီးကြီးတစ်ပုံ စားပွဲပေါ်ရောက်လာမှ Ethical ဖြစ်နေနိုင်တာက အခက်ဆုံး။
ဒါကြောင့် Purpose ကို စိတ်လှုပ်ရှားမှုကောင်းကောင်းပေးဖို့ပဲ မရေးနဲ့။
“ဘယ်အရာကို မလုပ်မလဲ” ဆိုတာပါ ထည့်ရေးပါ။
ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ ဒီဥပမာဟာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်မဟုတ်ဘဲ သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ အခြေအနေပါ။
လူငယ်တစ်ယောက် Online business စချင်တယ်။ သူ့ရဲ့ ပထမရည်ရွယ်ချက်က မိသားစုအတွက် ဝင်ငွေတိုးစေဖို့။ ကောင်းပါတယ်။
တဖြည်းဖြည်း Social Media မှာ သူ့ပြိုင်ဘက်တွေ “တစ်လအတွင်း သိန်းရာချီ”, “ဒီ Product သုံးရင် ဘဝပြောင်းမယ်”, “မဝယ်ရင်နောက်ကျမယ်” ဆိုတဲ့ စကားတွေနဲ့ ရောင်းပြီး မြန်မြန်တက်လာတာကို မြင်တယ်။
သူ့စိတ်ထဲမှာ စတင်တယ်—
“သူတို့လုပ်တာဖြစ်ရင် ငါလည်းလုပ်လို့ရတာပဲ।”
ဒါဟာ Ethics ပျက်သွားတဲ့ ခဏတစ်ခဏမဟုတ်သေးဘူး။ စိတ်ထဲက ပထမဆုံးရွေ့လျားမှုပါ။
အဲဒီအချိန်မှာ သတိဝင်လာရင် ကယ်နိုင်တယ်။
“ငါစလုပ်တုန်းက ဘာကြောင့်လုပ်တာလဲ။”
“လူတွေရဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးဖို့လား။”
“သူတို့ကြောက်စိတ်ကို ဖိပြီး ဝယ်ခိုင်းဖို့လား။”
ဒီမေးခွန်းပြန်လာတာဟာ Business Strategy တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ Mind Practice လည်းဖြစ်ပါတယ်။
ဘာဖြစ်လို့လဲ။
အတွင်းက စိတ်တစ်ခု စတင်ရွေ့တာကို သိရတာ သတိ။
မှားတာကို မှားတယ်လို့ မြင်တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်က အားတစ်ခု။
မလုပ်သင့်တာကို ချန်ထားနိုင်တာ သီလဘက်က အား။
ကောင်းတာကို ရွေးပြီး လုပ်တာ သမ္မာဝါယာမဘက်က အား။
ဒီလိုဆို Business Decision တစ်ခုဟာ ဓမ္မလေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဓမ္မပဒအစပိုင်းမှာ စိတ်က အပြုအမူနှင့် ဆက်စပ်ပုံကို အလေးထားဖော်ပြထားပါတယ်။ မကောင်းသောစိတ်နဲ့ ပြောဆို၊ ပြုလုပ်မှုက ဒုက္ခဘက်သို့ ဆက်သွားနိုင်သလို၊ ကြည်လင်သောစိတ်နဲ့ ပြုလုပ်မှုက ချမ်းသာဘက်သို့ ဆက်သွားနိုင်ကြောင်း ရုပ်ပုံဖော်ထားပါတယ်။ ဒါကို Business နဲ့ ဆက်ကြည့်ရင် အပြင်က Policy ကောင်းရုံမလုံလောက်ဘူး။ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို မောင်းနှင်နေတဲ့ စိတ်အခြေအနေကိုလည်း စစ်ဖို့လိုပါတယ်။
ဒီတော့ နေ့တိုင်း Office ဝင်ခါနီး စိတ်ကို စစ်ပါ။
“ဒီနေ့ ငါ့ကို ဘာက မောင်းနေတာလဲ။”
ကြောက်စိတ်လား။
လောဘလား။
အရှက်မခံချင်တာလား။
ပြိုင်ဘက်ကို နိုင်ချင်တာလား။
တာဝန်သိမှုလား။
Customer ကို အမှန်တကယ်ကူညီချင်တာလား။
မိသားစုကို တာဝန်ယူချင်တာလား။
ကောင်းမွန်တဲ့အလုပ်တစ်ခု ဆောက်ချင်တာလား။
လူအများအတွက် အသုံးဝင်တဲ့စနစ်တစ်ခု ချန်ထားချင်တာလား။
စိတ်တစ်မျိုးတည်းပဲ ရှိမှာမဟုတ်ဘူးနော်။
လောဘနည်းနည်းလည်း ပါနိုင်တယ်။
မေတ္တာလည်း ပါနိုင်တယ်။
မာနလည်း ပါနိုင်တယ်။
တာဝန်စိတ်လည်း ပါနိုင်တယ်။
အဲဒီတော့ ကိုယ့်စိတ်ကို “ငါက ကောင်းသူပဲ” “ငါက ဆိုးသူပဲ” လို့ နှစ်ပိုင်းဖြတ်မနေပါနဲ့။
သိအောင်ကြည့်ပါ။
သိမှ ပြင်နိုင်တယ်။
မသိတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အနောက်ကနေ ကိုယ့်ကို မောင်းတယ်။
သိလာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကိုတော့ ပညာနဲ့ စီမံနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့… အလုပ်စလုပ်တဲ့အခါ “ဘယ်လောက်ရမလဲ” လို့ မမေးနဲ့လို့ ဦးဇင်း မဆိုဘူး။
မေးရမှာပါ။
ဒါပေမယ့် နောက်ထပ်မေးပါ—
“ဘယ်နည်းနဲ့ ရမှာလဲ။”
“ရလာတာကို ဘာလုပ်မှာလဲ။”
“ရဖို့အတွက် ဘာတွေကို မရောင်းစားဘူးလဲ။”
ဒီမှာ “မရောင်းစားဘူး” ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။
အမှန်တရားကို မရောင်းစားဘူး။
ယုံကြည်မှုကို မရောင်းစားဘူး။
ဝန်ထမ်းဂုဏ်သိက္ခာကို မရောင်းစားဘူး။
Customer လုံခြုံရေးကို မရောင်းစားဘူး။
ကိုယ့်သီလကို မရောင်းစားဘူး။
ဒါဟာ ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ Ethical Boundary ဖြစ်လာမယ်။
အိမ်ဆောက်ရင် မြေကွက်အကျယ်အဝန်း Boundary ရှိသလို Business မှာလည်း Moral Boundary ရှိရမယ်။
Boundary မရှိတဲ့ Business ဟာ အခွင့်အရေးရှိသမျှနေရာကို တဖြည်းဖြည်း ဝင်စားတတ်တယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာ နောက်ထပ်တစ်ချက် စဉ်းစားရမယ်။
Purpose က သူတစ်ပါးအတွက်ကောင်းရုံနဲ့ မပြီးသေးဘူး။ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ကိုပါ ကောင်းစေရမယ်။
တစ်ချို့လူတွေ “လူမှုအကျိုးပြုလုပ်ငန်း” ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အနားမပေးတော့ဘူး။
Staff ကိုလည်း “Mission အတွက်ဆိုပြီး ခံရမယ်” လို့ ဖိတယ်။
မိသားစုကိုလည်း ပစ်ထားတယ်။
ကိုယ့်ကျန်းမာရေး၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရားတွေ ပျက်သွားတယ်။
Purpose ကောင်းတယ်ဆိုပြီး မကောင်းတဲ့နည်းလမ်း သုံးခွင့်မရှိပါဘူး။
ကောင်းတဲ့အဆုံးကို ကောင်းတဲ့လမ်းနဲ့ သွားရပါတယ်။
မဟုတ်ရင် “လူအကျိုးအတွက်” ဆိုတဲ့စကားဟာ မာနရဲ့မျက်နှာဖုံး ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder Purpose ကို သုံးဆင့်စစ်ကြည့်ပါ။
ပထမ—ငါ့အတွက် ဘာကောင်းသလဲ။
ဒုတိယ—သူတစ်ပါးအတွက် ဘာကောင်းသလဲ။
တတိယ—ဒီကောင်းကျိုးကို ဖန်တီးတဲ့နည်းလမ်းကလည်း ကောင်းသလား။
သုံးချက်လုံးလိုတယ်။
တစ်ချက်တည်းမရဘူး။
ငါအတွက်ကောင်းပြီး သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်ရင် မပြည့်စုံဘူး။
သူတစ်ပါးအတွက်ဆိုပြီး ကိုယ့်မိသားစုတာဝန်၊ ကိုယ့်ကျင့်ဝတ် ဖျက်ရင်လည်း မပြည့်စုံဘူး။
ရလဒ်ကောင်းပေမယ့် နည်းလမ်းမကောင်းရင်လည်း မပြည့်စုံဘူး။
ဒီသဘောကို အလုပ်စမယ့်သူသာမက ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်လည်း အသုံးချနိုင်ပါတယ်။
“ငါဘာကြောင့် အလုပ်လုပ်တာလဲ။”
လစာအတွက်။ ကောင်းပါတယ်။
မိသားစုအတွက်။ ကောင်းပါတယ်။
အတတ်ပညာတိုးဖို့။ ကောင်းပါတယ်။
လူ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ အသုံးဝင်တဲ့လူဖြစ်ဖို့။ ကောင်းပါတယ်။
သီလမပျက်ဘဲ ရပ်တည်ဖို့။ ပိုကောင်းပါတယ်။
အဲဒီအခါ အလုပ်ဟာ ပိုက်ဆံယူတဲ့နေရာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ်ကျင့်တရား လေ့ကျင့်ရာနေရာဖြစ်လာတယ်။
Meeting မှာ သမ္မာဝါစာလေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
ငွေကြေးစီမံရာမှာ မခိုးမဝှက်မှု လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
Customer Complaint မှာ သည်းခံမှု လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
ခေါင်းဆောင်ရာမှာ မေတ္တာနဲ့ တာဝန်ယူမှု လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
အရှုံးပေါ်ရာမှာ အနိစ္စကို မြင်လို့ရတယ်။
အောင်မြင်ရာမှာ မာနမတက်ဖို့ လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
ဒီလိုဆို Office ကလည်း Practice Ground တစ်ခုဖြစ်လာတယ်။
ဒကာကြီးတို့… အလုပ်စမယ့်သူတစ်ယောက်အတွက် ဒီနေ့ကစပြီး လုပ်လို့ရတဲ့ အလေ့အကျင့်သုံးခုရှိပါတယ်။
ပထမ—မနက်တိုင်း အလုပ်မစမီ တစ်မိနစ်လောက် တိတ်တိတ်နေပါ။
ပြီးတော့ မေးပါ—
“ဒီနေ့ ငါအကျိုးရှိစွာ ဘာလုပ်မလဲ။ မလုပ်သင့်တာ ဘာလဲ။”
အများကြီးမလိုဘူး။
ဒီမေးခွန်းနှစ်ခုက ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်ချိန်ညှိပေးနိုင်တယ်။
ဒုတိယ—အရေးကြီးဆုံး Business Decision မချခင် “ငွေမပါဘဲ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်လိုမြင်မလဲ” လို့ မေးပါ။
ငွေမပါတဲ့နေရာမှာ ရှင်းနေတဲ့ အမှန်တရားကို ငွေဝင်လာမှ မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်နေသလားဆိုတာ စစ်တာပါ။
တတိယ—ညအိပ်မယ့်အခါ “ဒီနေ့ ငါရခဲ့တာ ဘယ်လောက်လဲ” ဆိုတာတင်မတွက်ဘဲ—
“ဒီနေ့ ငါ့ကြောင့် ဘယ်သူအကျိုးရှိသလဲ။”
“ဘယ်သူ့ကို နာကျင်စေခဲ့သလဲ။”
“မနက်ဖြန် ဘာပြင်မလဲ။”
ဆိုတာ ပြန်ကြည့်ပါ။
Revenue Review ရှိသလို Conscience Review လည်းရှိရမယ်။
Financial Audit ရှိသလို Wisdom Audit လည်းရှိရမယ်။
ငွေစာရင်းမစစ်တဲ့ကုမ္ပဏီ ကြာရင် အန္တရာယ်ရှိသလို စိတ်စာရင်းမစစ်တဲ့ခေါင်းဆောင်လည်း ကြာရင် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့… ဒီနေရာမှာ အလွန်သတိထားဖို့က Purpose ကို အစွဲတစ်ခု မဖြစ်စေဖို့ပါ။
“ငါ့ရည်ရွယ်ချက်က ကောင်းလို့ ငါလုပ်တာအကုန်ကောင်းတယ်” ဆိုတဲ့စိတ် မဖြစ်ရဘူး။
လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကောင်းမြတ်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်ရှိတယ်လို့ ယုံလေလေ Feedback မကြားတော့နိုင်တဲ့အန္တရာယ် ရှိတယ်။
“ငါက လူ့အကျိုးအတွက်လုပ်တာ၊ မင်းတို့မနားလည်ဘူး” ဆိုရင် မာနဝင်ပြီ။
Purpose က ကိုယ့်ကို အမှန်မြင်စေဖို့ဖြစ်ရမယ်။
ဝေဖန်မှုမကြားစေဖို့ အကာအကွယ်တံတိုင်း မဖြစ်ရဘူး။
ဒါကြောင့် Purpose နဲ့ Humility တွဲရပါတယ်။
မိမိစတင်ထားတဲ့ Idea ကို ကိုယ်ချစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီ Idea က အမှားဖြစ်နိုင်တယ်။
Customer မလိုတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
လူ့အကျိုးမရှိတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်နည်းလမ်းက မကောင်းတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကို သိတဲ့နေ့မှာ “ဒါက ငါ့ Idea မို့” ဆိုပြီး ဖက်ထားတာထက် ပြင်နိုင်တာ ပညာဖြစ်ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်က တည်ငြိမ်နိုင်ပေမယ့် နည်းလမ်းက ပြောင်းနိုင်ရမယ်။
ဥပမာ—“လူတွေကို ပညာရေးကောင်းပေးချင်တယ်” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တည်နေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သင်ကြားနည်းတစ်ခု မထိရောက်ရင် ပြောင်းရမယ်။
“လူနာတွေအတွက် အဆင်ပြေတဲ့ဝန်ဆောင်မှုဖန်တီးချင်တယ်” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တည်နေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Service Process မကောင်းရင် ပြောင်းရမယ်။
“အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အသုံးဝင်တဲ့ Product ဖန်တီးချင်တယ်” ဆိုတာတည်နေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Product ဟာ အန္တရာယ်ရှိကြောင်း အထောက်အထားပေါ်လာရင် မာနနဲ့ မကာကွယ်ဘဲ ပြင်ရမယ်။
ဒီလိုဆို Purpose ဟာ စိတ်တင်းမာမှု မဟုတ်တော့ဘူး။
ပညာနဲ့တွဲတဲ့ ဦးတည်ချက် ဖြစ်လာတယ်။
အဲဒီတော့ “ဘာကြောင့်လုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းဟာ Business Plan ရဲ့ အရှေ့ဆုံးစာမျက်နှာက စာကြောင်းလေးမဟုတ်ဘူး။
ဘေးကင်းရေးဆုံးဖြတ်ချက်ထဲမှာ ပါရမယ်။
Accounting ထဲမှာ ပါရမယ်။
Hiring ထဲမှာ ပါရမယ်။
Marketing ထဲမှာ ပါရမယ်။
Contract ထဲမှာ ပါရမယ်။
Partnership ထဲမှာ ပါရမယ်။
Expansion ထဲမှာ ပါရမယ်။
Succession ထဲမှာ ပါရမယ်။
တစ်ရက်ကျ ကိုယ်မရှိတော့ရင်တောင် ဒီလုပ်ငန်းက ဘယ်လိုလူ့တန်ဖိုးကို ဆက်သယ်သွားမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းထဲအထိ ရောက်ရမယ်။
အလုပ်စတင်တဲ့ ပထမနေ့မှာ မေးခဲ့တဲ့ “ဘာကြောင့်” ကို နောက်မျိုးဆက်လွှဲတဲ့နေ့အထိ မပျောက်စေရဘူး။
ဒါပေမယ့် အဲဒီ “ဘာကြောင့်” ကိုလည်း ပညာနဲ့ အမြဲပြန်စစ်ရမယ်။
နောက်ဆုံး ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ပြီး နက်နက်စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
လုပ်ငန်းဘဝမှာ ဒုက္ခသစ္စာ ဘာလဲ။
အောင်မြင်ချင်ပေမယ့် မအောင်မြင်နိုင်တဲ့ဖိအား ရှိတယ်။
Customer ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။
ငွေကြေးအရှုံးရှိနိုင်တယ်။
လူတွေရဲ့ ဝေဖန်မှုကြုံနိုင်တယ်။
အောင်မြင်ပြီးနောက်လည်း ဆုံးရှုံးသွားမှာကို စိုးရိမ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းနဲ့ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို တစ်ခုတည်းလုပ်ထားရင် Business ကျသွားတာနဲ့ ကိုယ့်ဘဝတန်ဖိုးပါ ကျသွားသလို ခံစားရတယ်။
အောင်မြင်မှုကို အမြဲတည်မယ်လို့ ဖက်ထားရင် အောင်မြင်နေရတဲ့အချိန်တောင် မငြိမ်ဘူး။
ဒါဟာ ဒီနေ့အကြောင်းအရာထဲက ဒုက္ခကို မြင်ခြင်းပါ။
ဒါဆို သမုဒယသစ္စာ ဘက်မှာ ဘာမြင်ရမလဲ။
“ငါရမှဖြစ်မယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါ့ Idea မှန်မှဖြစ်မယ်” ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု။
“သူထက် ငါကြီးရမယ်” ဆိုတဲ့ နှိုင်းယှဉ်မှု။
“နာမည်ရှိမှ ငါတန်ဖိုးရှိမယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တတည်ဆောက်မှု။
“ဒီ Business က မပျက်ရဘူး” ဆိုတဲ့ မတည်မြဲတဲ့အရာကို တည်မြဲချင်တဲ့ စွဲလမ်းမှု။
ဒီအရာတွေက စီးပွားရေးပြဿနာတိုင်းရဲ့ တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းလို့ မဆိုရပါဘူး။ Market, finance, technology, management စတဲ့ အကြောင်းရင်းအစုံရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်ဒုက္ခကို ပိုပူလောင်စေတဲ့အပိုင်းမှာ တဏှာ၊ အစွဲ၊ မာန၊ အဝိဇ္ဇာတို့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ဓမ္မအမြင်နဲ့ ပြန်ကြည့်ရပါတယ်။
စိတ်က တစ်ခါတလေ သတင်းတစ်ခု၊ အမြတ်တစ်ခု၊ အရှုံးတစ်ခုကြောင့် တုန်နေရင် ချက်ချင်းမခုန်ဘဲ တည်ငြိမ်အောင် ပြန်ထားမယ်။
ဒီလိုဆို လုပ်ငန်းဟာ ပိုက်ဆံရှာရုံသက်သက် အလုပ်ကနေ ဘဝလေ့ကျင့်ရာ လမ်းတစ်လမ်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီနေ့ တရားပြီးတဲ့နောက် စာတစ်ရွက်ပေါ်မှာ စာကြောင်းသုံးကြောင်း ရေးကြည့်ပါ။
“ဤအလုပ်ကို ငါ ဘာကြောင့်လုပ်မည်နည်း။”
“ဤအလုပ်ကြောင့် မည်သူတို့ အကျိုးရှိစေလိုသနည်း။”
“အမြတ်ရသော်လည်း မည်သည့်အရာကို မလုပ်မည်နည်း။”
ဒီသုံးကြောင်းကို ရိုးရိုးသားသားရေးပါ။
လှလှပပရေးဖို့ မလိုဘူး။
Website တင်ဖို့ မလိုဘူး။
Investor ပြဖို့ မလိုဘူး။
ကိုယ်ကိုယ်တိုင် လိမ်မထားဖို့ပဲလိုတယ်။
အဲဒီစာရွက်ကို Business Plan ရဲ့ ပထမဆုံး Ethical Page ဖြစ်အောင်လုပ်ပါ။
နောက်တစ်လပြည့်ရင် ပြန်ဖတ်ပါ။
တစ်နှစ်ပြည့်ရင် ပြန်ဖတ်ပါ။
ဝင်ငွေတိုးလာတဲ့အခါ ပြန်ဖတ်ပါ။
အရှုံးပေါ်တဲ့အခါ ပြန်ဖတ်ပါ။
အကြပ်အတည်းရောက်တဲ့အခါ ပိုပြီးပြန်ဖတ်ပါ။
ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ လူတစ်ယောက်ဟာ လမ်းပျောက်တဲ့အခါ မြေပုံလိုသလို လုပ်ငန်းတစ်ခုဟာ အကျိုးစီးပွားဖိအားကြားမှာ Purpose ကို လိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Purpose တစ်ခုတည်းမလုံလောက်ဘူး။
မှန်ကန်သောအမြင်က Purpose ကို စစ်ရမယ်။
သီလက Purpose ကို ကန့်သတ်ရမယ်။
သတိက Purpose ကို စောင့်ကြည့်ရမယ်။
ပညာက Purpose ကို ပြင်ဆင်ရမယ်။
မေတ္တာက Purpose ကို လူ့အကျိုးဘက် ဦးတည်စေရမယ်။
အဲဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့… လုပ်ငန်းတည်ဆောက်ကြပါ။
ကြိုးစားကြပါ။
တိုးတက်အောင်လုပ်ကြပါ။
စနစ်တည်ဆောက်ကြပါ။
အမြတ်ရအောင် အရည်အချင်းရှိရှိ ဆောင်ရွက်ကြပါ။
ဒါပေမယ့် အမြတ်ထက် တန်ဖိုးကြီးတဲ့ အရာတချို့ကို မမေ့ကြပါနဲ့။
ကိုယ့်စိတ်အေးချမ်းမှု။
အမှန်တရား။
ယုံကြည်မှု။
သီလ။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ။
သူတစ်ပါးဘေးကင်းမှု။
အဲဒီအရာတွေကို ရောင်းပြီးရတဲ့ အမြတ်ဟာ နောက်ဆုံးမှာ စျေးကြီးလွန်းတတ်ပါတယ်။
အဲဒီအရာတွေကို ထိန်းပြီး ရတဲ့အမြတ်ကတော့ ငွေတင်မကဘဲ ယုံကြည်မှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ စိတ်အေးချမ်းမှုနဲ့ လူ့အကျိုးပါ တိုးစေတတ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ “နေ့စဉ်ဓမ္မနှင့် ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဘဝ” လမ်းစဉ်ရဲ့ ပထမဆုံးခြေလှမ်းဟာ Business Idea မဟုတ်သေးဘူး။
စိတ်ရည်ရွယ်ချက်ကို ကြည့်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာလုပ်မလဲ မမေးခင်—
ဘာကြောင့်လုပ်မလဲ။
ဘယ်လိုအောင်မြင်မလဲ မမေးခင်—
ဘယ်လိုလူဖြစ်ပြီး အောင်မြင်မလဲ။
ဘယ်လောက်ရမလဲ မမေးခင်—
ဘယ်နည်းနဲ့ ရမလဲ။
ဒီမေးခွန်းတွေကို မမေ့ကြပါနဲ့။
အဲဒီအခါ ဒုက္ခကိုလည်း မြင်မယ်။ ဒုက္ခကို ပိုပူစေတဲ့ တဏှာ၊ အစွဲနဲ့ အဝိဇ္ဇာကိုလည်း မြင်မယ်။ အစွဲလျော့လာတဲ့ အေးချမ်းရာကိုလည်း သိလာမယ်။ အဲဒီအေးချမ်းရာဆီ လျှောက်ရမယ့် သမ္မာမဂ်ကိုလည်း ကိုယ့်နေ့စဉ်အလုပ်ထဲမှာ စတင်လေ့ကျင့်နိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ဤတရားကို နာယူကြရသော အကျိုးအားဖြင့် ဒကာ ဒကာမအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ အလုပ်၊ လုပ်ငန်း၊ တာဝန်နှင့် ခေါင်းဆောင်မှုတို့ကို လောဘသက်သက်ဖြင့် မမောင်းနှင်ဘဲ ပညာ၊ သီလ၊ သတိ၊ မေတ္တာနှင့် တာဝန်သိမှုတို့ဖြင့် ဦးဆောင်နိုင်ကြပါစေ။
ရရှိသော ဥစ္စာသည် တရားသဖြင့် ရရှိသောဥစ္စာဖြစ်ပါစေ။
အသုံးပြုသော အာဏာသည် သူတစ်ပါးကို ဖိနှိပ်သောအာဏာမဟုတ်ဘဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်သော အင်အားဖြစ်ပါစေ။
ရရှိသော အောင်မြင်မှုသည် မာနကြီးစေသောအောင်မြင်မှုမဟုတ်ဘဲ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ အကျိုးပြုနိုင်စေသော အခွင့်အရေးဖြစ်ပါစေ။
အရှုံးကြုံရသည့်အခါလည်း မရိုးမသားဖြစ်စေသော ကြောက်စိတ်ထဲ မကျဘဲ သတိ၊ ပညာ၊ သည်းခံမှုတို့ဖြင့် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလောက် စိတ်ကြီးမလာဘဲ၊ တာဝန်ကြီးလာပါစေ။
ဥစ္စာတိုးလာသလောက် တဏှာတိုးမလာဘဲ၊ ဒါနနှင့် လူ့အကျိုးတိုးလာပါစေ။
နာမည်ကြီးလာသလောက် မာနကြီးမလာဘဲ၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ပို၍သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
နေ့စဉ် အလုပ်လုပ်ရင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိတိုးပါစေ။
စကားပြောရင်း သမ္မာဝါစာတိုးပါစေ။
ငွေရှာရင်း သမ္မာအာဇီဝတိုးပါစေ။
ပြဿနာဖြေရှင်းရင်း သမ္မာဝါယာမတိုးပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ချက်ချရင်း သတိတိုးပါစေ။
အောင်မြင်မှု၊ အရှုံးအမြတ်တို့ကို တွေ့ကြုံရင်း ပညာတိုးပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။
အကျိုးရှိသောအလုပ်ကို မှန်ကန်သောနည်းလမ်းဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အသက်မွေးမှုသည် မိမိနှင့် သူတစ်ပါးတို့အတွက် အန္တရာယ်မဖြစ်ဘဲ အကျိုးဖြစ်စေသော သမ္မာအာဇီဝလမ်းကြောင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း နီးကပ်လာကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
စ၀်ဓမ္မသာမိ
ကျမ်းကိုးအညွှန်း
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ နိဗ္ဗေဓိကသုတ် (AN 6.63) — စေတနာနှင့် ကမ္မဆက်နွယ်မှု၊ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ကမ္မပြုမှုကို အခြေခံထားသည့်နေရာ။
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာဏဏျသုတ် (AN 4.62) — တရားသဖြင့်ရရှိသော ဥစ္စာ၊ ဥစ္စာသုံးစွဲမှု၊ အကြွေးကင်းမှုနှင့် အပြစ်ကင်းသောဘဝ၏ ချမ်းသာမှုတို့ကို ဖော်ပြထားသည့်နေရာ။
- မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ် (MN 117) — သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာအာဇီဝနှင့် အခြား မဂ္ဂင်အင်္ဂါများ၏ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြထားသည့်နေရာ။
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဝဏိဇ္ဇာသုတ် (AN 5.177) — ဥပါသကာတစ်ဦး မပြုသင့်သော ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို ဖော်ပြထားသည့်နေရာ။
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒီဃဇာဏုသုတ် (AN 8.54) — အားထုတ်ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဥစ္စာစောင့်ရှောက်မှု၊ ကလျာဏမိတ္တတာ၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေညီမျှမှုနှင့် သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ စွန့်ကြဲမှု၊ ပညာတို့ကို အိမ်ရှင်ဘဝအတွက် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသည်။
- ဓမ္မပဒ၊ ယမကဝဂ်၊ ဂါထာ ၁–၂ — စိတ်က ပြောဆိုပြုမူမှု၏ ရှေ့ဆောင်ဖြစ်ပုံနှင့် မကောင်းသော/ကြည်လင်သော စိတ်အခြေအနေတို့မှ ဆင်းသက်လာသည့် အကျိုးဆက်ကို ဖော်ပြထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ နိဗ္ဗေဓိကသုတ်, AN 6.63.
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာဏဏျသုတ်, AN 4.62.
- မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ်, MN 117.
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဝဏိဇ္ဇာသုတ်, AN 5.177.
- အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒီဃဇာဏုသုတ်, AN 8.54.
- ဓမ္မပဒ၊ ယမကဝဂ်, ဂါထာ ၁–၂.