“အလုပ်များလေလေ မေတ္တာမလျော့စေရ” အချိန်ဖိအားအောက်တွင် စကားသီလနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့
“အလုပ်များလေလေ မေတ္တာမလျော့စေရ”
အချိန်ဖိအားအောက်တွင် စကားသီလနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
တရားနိဒါန်း
ဒကာ ဒကာမတို့… အလုပ်များသောနေ့တွင် လူ၏စိတ်က လျင်မြန်လာတတ်သည်။ ဖုန်းမြည်၊ လူမေး၊ စာရင်းလို၊ အချိန်မလောက်သောအခါ စကားကလည်း တိုလာတတ်သည်။ တိုသောစကားထဲမှာ ကြမ်းသောအသံပါသွားလျှင် အလုပ်ပြီးသော်လည်း လူ့စိတ်ကနာကျင်နေတတ်သည်။
ဒီနေ့တရား၏မေးခွန်းက အလုပ်မများအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါ။ အလုပ်များနေစဉ်မှာပင် မေတ္တာမလျော့၊ စကားသီလမပျက်၊ မိသားစုဝင်နှင့်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တို့၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲဆိုတာ ဖြစ်သည်။
အလုပ်ဖိအားကို သိမှတ်ခြင်း
ပင်ပန်းနေစဉ် “ငါအဆင်ပြေတယ်” ဟုအတင်းမပြောပါနှင့်။ စိတ်ပင်ပန်းမှုကိုသိခြင်းသည် အားနည်းခြင်းမဟုတ်၊ ဒေါသမဖြစ်မီ ကြိုတင်မြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ စိတ်တင်းကျပ်လာပြီဆိုလျှင် စကားမထွက်မီ အသက်တစ်ချက်ရှူနိုင်ရမည်။
ဓမ္မပဒတွင် စိတ်သည် အရာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ စိတ်ကပူနေစဉ် ထွက်လာသောစကားကပူတတ်သည်။ စိတ်ကိုခဏအေးစေခြင်းက တစ်ဖက်လူ၏နှလုံးကို မလောင်စေရန်ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ခဏရပ်ခြင်း၏ပညာ
အရေးကြီးသောအချိန်မှာ ခဏရပ်ခြင်းကို အချိန်ဖြုန်းခြင်းဟု မယူဆပါနှင့်။ စကားမပြောမီ ရေတစ်ခွက်သောက်ခြင်း၊ စာတစ်ကြောင်းမပို့မီပြန်ဖတ်ခြင်း၊ အစည်းအဝေးတွင် နှစ်မိနစ်တိတ်ဆိတ်ခြင်းတို့က နောက်ပိုင်းပြန်ပြင်ရမည့်အချိန်များစွာကို ကယ်တင်နိုင်သည်။
သရုပ်ပြဥပမာအဖြစ် အလုပ်တာဝန်များတစ်ပြိုင်နက်ကျလာသောအခါ မန်နေဂျာတစ်ယောက်က ဝန်ထမ်းကို “အဲဒါမင်းလုပ်” ဟုကြမ်းစွာပြောမိနိုင်သည်။ ခဏရပ်ပြီး “အခုအရေးကြီးတာသုံးခုရှိတယ်၊ မင်းဘယ်တစ်ခုကိုင်နိုင်မလဲ” ဟုပြောလျှင် တာဝန်ပေးမှုက အမိန့်မဟုတ်ဘဲ ပူးပေါင်းမှုဖြစ်လာသည်။
စကားသီလကိုကာကွယ်ခြင်း
စကားကြမ်းခြင်းသည် မိမိ၏ပင်ပန်းမှုကို အခြားသူပေါ်တင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ အလုပ်များလို့ကြမ်းမိတာကို အကြောင်းပြချက်အဖြစ်မထားပါနှင့်။ မသင့်သောစကားထွက်မိလျှင် မြန်မြန်တောင်းပန်နိုင်ရမည်။
တောင်းပန်ခြင်းမှာ “ငါစိတ်မကောင်းဘူး” ဟုပြောရုံမဟုတ်ပါ။ “ငါပင်ပန်းလို့ စကားကြမ်းသွားတယ်၊ မင်းကိုမလေးမစားလုပ်မိတယ်၊ နောက်တစ်ခါ အလုပ်အခြေအနေကိုကြိုပြောမယ်” ဟုရိုးသားစွာပြောခြင်းဖြစ်သည်။
တာဝန်မျှဝေခြင်း
တစ်ယောက်တည်းအလုပ်ကိုင်ထားခြင်းက တာဝန်ကြီးသလိုထင်ရသော်လည်း အဖွဲ့အတွက်အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည်။ မနိုင်တော့သောအလုပ်ကို အချိန်မီပြောနိုင်ခြင်း၊ အကူအညီတောင်းနိုင်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းစဉ်ကိုလူနှစ်ဦးသိအောင်ထားခြင်းတို့သည် တာဝန်မလျော့ခြင်း၏ပုံစံများဖြစ်သည်။
မိသားစုမှာလည်း တစ်ယောက်တည်းအားလုံးထမ်းနေရလျှင် ဒေါသကလွယ်လွယ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ထမင်းလုပ်သူ၊ ကလေးစောင့်သူ၊ ငွေစာရင်းကြည့်သူတို့အကြား အလုပ်ကိုမျှဝေ၍ ကျေးဇူးတင်စကားပြောနိုင်လျှင် အိမ်သည် အေးချမ်းလာသည်။
အလုပ်ခွင်၏လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ
အရေးကြီးသည့်အချိန်တွင်ပင် လူကိုလူလိုပြောရမည်။ ရာထူးနိမ့်သူကို လူရှေ့မှာအရှက်ခွဲခြင်း၊ ဝန်ထမ်း၏နားချိန်ကိုမလေးစားခြင်း၊ မရှင်းလင်းသောအမိန့်ပေးပြီးမပြီးလျှင်ပြစ်တင်ခြင်းတို့က အလုပ်မြန်စေမည်မဟုတ်ပါ။
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်တွင် အလုပ်ရှင်နှင့်အလုပ်လုပ်သူတို့၏အပြန်အလှန်တာဝန်ကိုဟောထားသည်။ ယနေ့ခေတ်လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်းအားလုံးကိုထိုသုတ်မှတိုက်ရိုက်ထုတ်ယူရမည်မဟုတ်သော်လည်း လူကိုအသုံးအဆောင်မဟုတ်ဘဲ တာဝန်ရှိသူအဖြစ်မြင်စေသော သင်ခန်းစာဖြစ်သည်။
မိသားစုနှင့်ညနေခင်း
အလုပ်မှအိမ်ပြန်ရောက်သောအခါ ရုံးကပင်ပန်းမှုကိုအိမ်မှာမပစ်ချပါနှင့်။ ကလေးတစ်ယောက်၏မေးခွန်း၊ မိသားစုဝင်တစ်ဦး၏စကားကို အလုပ်ဖိအားနဲ့မဖြေပါနှင့်။ “ခဏနားပြီးမှပြောရအောင်” ဟူသောစကားက “မပြောချင်ဘူး” ထက်ပိုမေတ္တာပါသည်။
ညနေခင်းတွင် မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ကို ကျေးဇူးတင်စကားတစ်ကြောင်းပြောပါ။ အလုပ်များသောနေ့မှာ မေတ္တာကိုတမင်ပြရသည်။ မပြောဘဲသိမည်ဟုထင်လျှင် ပင်ပန်းမှုက အကွာအဝေးဖြစ်သွားတတ်သည်။
ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနပစ္စယော ဟောတု။ အမျှ… အမျှ… အမျှ… သာဓု… သာဓု… သာဓု…
ကလောင်ရှင်
စ၀်ဓမ္မသာမိ
(ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)
