သင်ခန်းစာကို အဖွဲ့၏ မှတ်ဉာဏ်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်း(Morning Dhammatalk)

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၃ ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ 

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်။

နံနက်ခင်း တရားတော်

တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်

သင်ခန်းစာကို အဖွဲ့၏ မှတ်ဉာဏ်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့… နံနက်ခင်းဆိုတာ လမ်းအသစ်တစ်ခုကိုရွေးချယ်ရမည့်အချိန်ပါ။ တိုးတက်မယ်၊ ချဲ့ထွင်မယ်ဟုစိတ်အားတက်ကြွနေချိန်၌ “ပိုကြီးလာလျှင် ပိုကောင်းလာမလား၊ ပိုများလာလျှင် လူတွေကိုပိုလုံခြုံစေမလား” ဟုလည်း မေးရပါမယ်။ မနေ့ကရခဲ့သောသင်ခန်းစာကို လူတစ်ဦး၏ခေါင်းထဲသာထားလျှင် အဖွဲ့ကြီးလာသည့်အခါ အမှားလည်းအတူကြီးလာနိုင်တယ်။

သင်ခန်းစာမှတ်တမ်းဆိုတာ အမှားစာရင်းရေးဖို့သာမဟုတ်ပါ။ တိုးတက်မှုကြောင့် မည်သူအကျိုးရသလဲ၊ မည်သူနောက်ကျန်ခဲ့သလဲ၊ ဘာကိုပြန်ပြင်ရမလဲကို အဖွဲ့လိုက်သတိရစေဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုမှတ်ဉာဏ်ရှိလျှင် ချဲ့ထွင်မှုဟာ လူအနည်းစု၏ဂုဏ်မဟုတ်ဘဲ လူအများအတွက်တာဝန်ရှိသောတိုးတက်မှုဖြစ်လာတယ်။

ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာအဖြစ် ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ သင်တန်းသားများပိုလာလို့ အခန်းထပ်ဖွင့်တယ်ဆိုပါစို့။ အရေအတွက်တိုးခြင်းကိုသာကြည့်လျှင် အောင်မြင်ပုံရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆရာများပင်ပန်းလွန်းသလား၊ အားနည်းသူကိုအကူအညီရသလား၊ သင်ခန်းစာဟောင်းမှဘာသတိရသလဲကို မကြည့်လျှင် တိုးတက်မှုကတာဝန်ပျက်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။

အဖွဲ့တစ်ခု၏ မှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ ဘာလဲ

သူတော်ကောင်းတို့… အဖွဲ့တစ်ခုက မနေ့ကလုပ်ခဲ့သည့်အလုပ်၊ မဖြစ်သင့်ဘဲဖြစ်ခဲ့သည့်အမှား၊ အခက်အခဲကျော်လာခဲ့သည့်နည်းလမ်းကို လူတစ်ဦး၏ခေါင်းထဲမှာသာထားလျှင် ထိုသူမရှိသည့်နေ့မှာ အဖွဲ့ကပြန်စရတတ်ပါတယ်။

မကောင်းတဲ့အရာကိုဖုံးထားခြင်းဟာ ဂုဏ်သိက္ခာကိုကာကွယ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ နောက်လူကိုတူညီသောနာကျင်မှုထဲ ပြန်ပို့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ နောက်တစ်ကြိမ်ဘာပြင်မလဲဆိုတဲ့ သုံးချက်ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းမှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အမှားကိုအပြစ်တင်ရာမဟုတ် သင်ယူရာအဖြစ်ပြောင်းခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… အလုပ်တစ်ခုမအောင်မြင်လျှင် “ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ” ဟုသာမေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓမ္မနှင့်ညီသောမေးခွန်းက “ဘာကိုမမြင်မိခဲ့သလဲ၊ ဘာကိုပြင်နိုင်သလဲ” ဆိုတာပါ။

လူတစ်ယောက်ကိုရှက်အောင်လုပ်လျှင် နောက်တစ်ကြိမ်အမှားကိုဖုံးကွယ်တတ်တယ်။ ဖုံးကွယ်ခြင်းက စနစ်ကိုပိုအန္တရာယ်ကြီးစေတယ်။

လူ၏ဂုဏ်ကိုကာကွယ်ပြီး လုပ်ရပ်နှင့်စနစ်ကိုပြန်ကြည့်ပါ။ သင်ယူမှုမှတ်တမ်းက အပြစ်ပုံချစာမဖြစ်စေရပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

နားထောင်ခြင်းမရှိလျှင် မှတ်တမ်းကလည်းတစ်ဖက်သတ်ဖြစ်တတ်သည်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ အသံကျယ်သူသာပြောရပြီး အလုပ်အမှန်တကယ်လုပ်သူ၏အခက်အခဲမပါလာလျှင် စာရွက်ပေါ်ကသင်ခန်းစာဟာ အဖြစ်မှန်မပြည့်စုံနိုင်ပါဘူး။

ရာထူးနည်းသူ၊ အသစ်ဝင်သူ၊ အပြင်ထွက်လုပ်ရသူတို့၏အသံကိုမကြားရလျှင် အဖွဲ့ကမိမိကိုယ်ကိုသာပြန်ရေးနေသလိုဖြစ်တတ်တယ်။

သင်ခန်းစာပြန်ကြည့်ချိန်မှာ “ဘယ်သူ့အသံမပါသေးလဲ” ဟု မေးပါ။ မပါသေးသူကို စိတ်ရှည်စွာနားထောင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အကြားသိတာကို အမှန်အဖြစ်မတင်မိစေရန်

တရားနာပရိသတ်တို့… လူတစ်ယောက်ကကြားလာသောစကားကိုပြောတယ်၊ အခြားသူကမှတ်တမ်းတင်တယ်၊ နောက်ပိုင်းမှာအဲဒီစာက အမှန်တရားလိုဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

မစစ်သောအကြားအမြင်ကို အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ထဲသွင်းလိုက်လျှင် နောက်မျိုးဆက်ကမမှန်တာကိုသင်ယူရနိုင်တယ်။ ကာလာမသုတ်ကလည်း အကြားအမြင်တစ်ခုတည်းကြောင့် အလျင်မဆုံးဖြတ်ဖို့သတိပေးထားပါတယ်။ 

မှတ်တမ်းတင်မီ မည်သူပြောသလဲ၊ ဘယ်နေ့ကဖြစ်သလဲ၊ အခြားအထောက်အထားရှိသလားကိုခွဲပါ။ မသေချာသေးတာကို “မသေချာသေး” ဟုထားနိုင်ပါစေ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

တရားနှင့်ဝိနည်းကို နောက်ဆရာအဖြစ်ထားသကဲ့သို့

သူတော်ကောင်းတို့… မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်တွင် နောင်အခါ တရားနှင့်ဝိနည်းကိုပင် ဆရာအဖြစ်ထားရန် မိန့်တော်မူထားပါတယ်။ ဒီသဘောက လူတစ်ဦး၏မှတ်ဉာဏ်၊ စိတ်ကြိုက်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုသာ အဖွဲ့၏အာဏာမလုပ်သင့်ကြောင်း စဉ်းစားစေပါတယ်။ 

လူကောင်းတစ်ဦးရှိနေချိန်မှာ စနစ်မလိုသလိုထင်တတ်တယ်။ သို့သော် လူပြောင်းသွား၊ နေရာပြောင်းသွား၊ မေ့လျော့သွားတဲ့အခါ ဘာကိုအားကိုးမလဲဆိုတာအရေးကြီးလာတယ်။

အဖွဲ့မှာ အခြေခံတန်ဖိုး၊ စည်းမျဉ်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အကြောင်းပြချက်ကိုရှင်းရှင်းထားပါ။ လူကိုလေးစားသော်လည်း စနစ်ကိုအမှန်တရားဘက်ကထိန်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

ပထမသံဂါယနာမှ သင်ယူနိုင်သောအရာ

ဒကာ ဒကာမတို့… ဝိနယ ကုဋ္ဌကဝတ္ထု၌ ပရိနိဗ္ဗာန်နောက်ပိုင်း တရားနှင့်ဝိနည်းကို အဖွဲ့လိုက်ပြန်လည်သရုပ်ဖော်စိစစ်သော အစဉ်အလာမှတ်တမ်းရှိပါတယ်။ အဲဒီအကြောင်းကို လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှု၏သက်သေဟုမပြောရပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဖွဲ့လိုက်ပြန်စစ်ခြင်းနှင့် စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်၏တန်ဖိုးကို မြင်စေနိုင်ပါတယ်။ 

တစ်ဦးတည်းက “ငါမှတ်မိတယ်” လို့ဆိုတာနဲ့မပြီးဘဲ အများသဘောတူစိစစ်မှုရှိခဲ့တာကို သတိရပါ။ အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ကလည်း အဲဒီလိုပဲ တစ်ဦးတည်းပိုင်မဟုတ်သင့်ပါဘူး။

အရေးကြီးသောဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ အတူပြန်ဖတ်ခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ သိမ်းဆည်းမည့်နေရာကိုသတ်မှတ်ခြင်း လုပ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အောင်မြင်မှုမှလည်း သင်ယူရမည်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… မအောင်မြင်မှသာ သင်ခန်းစာရှိတယ်လို့ထင်လျှင် အရေးကြီးတာတစ်ဝက်ပျောက်သွားတယ်။ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့အလုပ်မှာ ဘယ်လိုပူးပေါင်းခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုအချိန်မှန်ဆက်သွယ်ခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုရိုးသားမှုရှိခဲ့လဲကိုလည်း မှတ်ထားရတယ်။

အောင်မြင်မှုကို လူတစ်ဦး၏အရည်အချင်းတစ်ခုတည်းလို့ရေးလိုက်လျှင် မမြင်ရသောလုပ်အားများပျောက်သွားတတ်တယ်။ နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်လုပ်ရာမှာလည်း လိုအပ်သောအထောက်အကူတွေမပါလာတော့ဘူး။

ကောင်းသွားတဲ့အလုပ်တိုင်းကို “ဘာကိုဆက်ထိန်းမလဲ” ဟုမေးပါ။ ကျေးဇူးတင်ရမည့်လူများနှင့် အလုပ်နည်းလမ်းများကိုပါ မှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လွဲမှားမှုကို ဖုံးမထားဘဲ လုံခြုံစွာပြောနိုင်ခြင်း

တရားနာပရိသတ်တို့… အမှားကိုပြောလာသူက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဟုကြောက်နေလျှင် သတင်းဆိုးကနောက်ကျမှရောက်တတ်တယ်။ နောက်ကျသည့်သတင်းဆိုးဟာ အမြဲပိုကြီးတတ်ပါတယ်။

ဒါဟာ စည်းကမ်းမထားရဘူးလို့ဆိုတာမဟုတ်ပါ။ ရိုးသားစွာအစောပိုင်းပြောလာသူကို နားထောင်ပြီး ထိခိုက်မှုကိုအရင်ကာကွယ်ဖို့ပါ။

အဖွဲ့ထဲမှာ “ပြဿနာကိုစောစောပြောလို့ရတယ်” ဆိုတဲ့ယုံကြည်မှုကို မွေးပါ။ ဒီယုံကြည်မှုက မှတ်ဉာဏ်ကောင်း၏တံခါးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လူထွက်သွားလျှင် အသိပညာမပျောက်စေရန်

သူတော်ကောင်းတို့… ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်အလုပ်ပြောင်းသွားတဲ့အခါ ဖိုင်တွေဘယ်မှာရှိတယ်၊ ဖောက်သည်နဲ့ဘယ်လိုဆက်သွယ်ရတယ်၊ အရေးပေါ်အခါဘယ်လိုလုပ်ရတယ်ဆိုတာမသိဘဲ ကျန်သူတွေခက်တတ်တယ်။

ဒါကိုလူထွက်သွားသူ၏အပြစ်ဟုသာမပြောပါနှင့်။ အဖွဲ့တစ်ခုက အသိပညာကိုတစ်ဦးတည်းဆီမှာပဲထားခဲ့တာဖြစ်နိုင်တယ်။

အလုပ်လက်လွှဲစာရင်း၊ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်း၊ မှားတတ်သောနေရာ၊ ဆက်သွယ်ရမည့်သူကိုအချိန်မီစုစည်းပါ။ လက်လွှဲခြင်းဟာ မေတ္တာနဲ့တာဝန်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

မိသားစုလေးတစ်ခုကစတင်နိုင်သောအဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်

ဒကာ ဒကာမတို့… အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ ကုမ္ပဏီကြီးမှာသာလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုဆိုင်လေး၊ ကျောင်းတော်ကစေတနာအဖွဲ့၊ စာသင်ခန်းလေးမှာလည်းလိုတယ်။

ဥပမာ စိတ်ကူးယဉ်အဖြစ်၊ မိသားစုဆိုင်မှာ ပစ္စည်းအော်ဒါမှားခဲ့တယ်ဆိုပါစို့။ အပြစ်တင်ပြီးမေ့လိုက်လျှင် နောက်လလည်းထပ်မှားနိုင်တယ်။ ဘယ်အချိန်မှာစစ်မလဲ၊ ဘယ်သူအတည်ပြုမလဲဆိုတာမှတ်လိုက်လျှင် ဆိုင်တစ်ခုလုံးသင်ယူသွားတယ်။

အိမ်မှာတောင် အရေးကြီးစာရွက်တွေဘယ်မှာထားမလဲ၊ အရေးပေါ်ဆက်သွယ်ရမည့်နံပါတ်တွေဘယ်လိုသိမ်းမလဲကို အတူတကွသတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

မှတ်တမ်းသည် စာရွက်ပမာဏမဟုတ်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… မှတ်တမ်းကောင်းဆိုတာ စာမျက်နှာများများရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ လိုအပ်ချိန်မှာရှာတွေ့နိုင်ခြင်း၊ ဖတ်သူနားလည်ခြင်း၊ ဘာလုပ်ရမလဲသိနိုင်ခြင်းပါ။

စာကြီးကြီးရေးပြီး ဘယ်သူမှမဖတ်နိုင်လျှင် အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်မဖြစ်သေးဘူး။ တစ်ဖက်ကလည်း စာတိုလွန်းပြီး အကြောင်းမသိနိုင်လျှင် အသုံးမဝင်ဘူး။

အဖြစ်အပျက်၊ အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ အကြောင်းရင်းဟုယူဆသောအရာ၊ ပြင်ဆင်မှု၊ တာဝန်ရှိသူ၊ ပြန်စစ်မည့်နေ့ကိုခွဲရေးပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

စာရေးသူတစ်ဦးတည်း၏အမြင်ကိုမကန့်သတ်ပါနှင့်

တရားနာပရိသတ်တို့… အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းရေးသူမှာရွေးချယ်ခွင့်ရှိတယ်။ ဘာကိုရေးမလဲ၊ ဘာကိုချန်မလဲဆိုတာ သူ့လက်ထဲမှာရှိတတ်တယ်။ ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းရေးသူကိုမယုံရဘူးလို့မဟုတ်ဘဲ စနစ်တကျပြန်ဖတ်ဖို့လိုတာပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် အများကပြန်စစ်နိုင်ခြင်း၊ လိုအပ်လျှင်ပြင်နိုင်ခြင်းက မှတ်တမ်းကိုပိုတရားမျှတစေတယ်။

အရေးကြီးမှတ်တမ်းတစ်ခုကို အနည်းဆုံးသက်ဆိုင်သူနှစ်ဦးကပြန်ကြည့်ပါ။ ကွဲလွဲသည့်အမြင်ရှိလျှင်ဖျောက်မထားဘဲ သီးခြားမှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အတိတ်ကိုသိမ်းခြင်းသည် အတိတ်မှာပိတ်မိခြင်းမဟုတ်

သူတော်ကောင်းတို့… တချို့က “အတိတ်တွေပြန်မပြောချင်ဘူး” လို့ဆိုတတ်တယ်။ နာကျင်ခဲ့တာကိုပြန်ပြောရတာခက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အတိတ်ကိုတရားမျှတစွာကြည့်ခြင်းက ဒေါသကိုမွေးဖို့မဟုတ်ဘဲ နောင်ကိုကာကွယ်ဖို့ပါ။

အတိတ်မှာတစ်ယောက်ကိုအမြဲအပြစ်တင်နေခြင်းကတော့ သင်ယူမှုမဟုတ်ဘူး။ လုပ်ရပ်၊ အခြေအနေ၊ စနစ်တို့ကိုခွဲမမြင်နိုင်လျှင် စိတ်နာခြင်းသာကျန်တတ်တယ်။

အတိတ်ကိုပြန်ကြည့်တဲ့အခါ “ဘယ်အရာကိုပြန်မလုပ်သင့်လဲ၊ ဘယ်တန်ဖိုးကိုမပျောက်စေရမလဲ” ဟုမေးပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

သင်ယူပြီး မပြောင်းလဲလျှင် မှတ်ဉာဏ်အသက်မဝင်သေး

ဒကာ ဒကာမတို့… တစ်နှစ်စာပြန်လည်သုံးသပ်အစည်းအဝေးလုပ်တယ်၊ အမှားတွေစာရင်းရေးတယ်၊ ပြီးတော့နောက်နှစ်မှာအတူတူပဲထပ်ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီအခါ မှတ်တမ်းရှိပေမယ့် သင်ယူမှုမရှိသေးဘူး။

ဓမ္မပဒတွင် များစွာရွတ်ဆိုသော်လည်း မကျင့်သုံးသူနှင့် နည်းနည်းသာနားလည်သော်လည်း တရားနှင့်ညီစွာကျင့်သူကိုနှိုင်းယှဉ်သတိပေးထားပါတယ်။ ဒီသဘောကို အဖွဲ့လုပ်ငန်းမှာလည်းယူနိုင်တယ်။ 

သင်ခန်းစာတစ်ခုချင်းစီအတွက် ပြောင်းမည့်အချက်တစ်ခု၊ စစ်မည့်နည်းတစ်ခု၊ တာဝန်ယူမည့်သူတစ်ဦးကို သတ်မှတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အသစ်ဝင်သူကို မေးခွန်းမေးခွင့်ပေးပါ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… အသစ်ဝင်သူက စနစ်ဟောင်းကိုမသိသေးလို့ မေးခွန်းများတတ်တယ်။ အဲဒီမေးခွန်းကို “အရင်ကတည်းကဒီလိုပဲ” ဟုပိတ်လိုက်လျှင် အဖွဲ့ကမိမိအမှားကိုမြင်ခွင့်တစ်ခုဆုံးရှုံးတယ်။

အသစ်ဝင်သူ၏မျက်စိက ဟောင်းနေသူမမြင်တော့တဲ့အရာကို မြင်နိုင်တယ်။ သူမေးတဲ့အရာကစည်းကမ်းဖျက်ဖို့မဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းရဲ့အကြောင်းရင်းကိုပြန်ရှင်းဖို့အခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်။

လက်လွှဲသင်တန်းတိုင်းမှာ “ဘာကိုနားမလည်သေးလဲ” ဟုမေးပါ။ အဲဒီမေးခွန်းရဲ့အဖြေတွေကို နောက်သင်တန်းအတွက်ပြန်သိမ်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်က အကြောင်းရင်းကိုသိမ်းထားပါ

တရားနာပရိသတ်တို့… ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုသာရေးပြီး ဘာကြောင့်အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သလဲမရေးလျှင် နောက်လူကစည်းမျဉ်းကိုခပ်တင်းတင်းလိုက်နာရုံသာလုပ်တတ်တယ်။

အခြေအနေပြောင်းသွားတဲ့အခါ အကြောင်းရင်းမသိသူက ဟောင်းစည်းမျဉ်းကိုပဲဆက်ကိုင်ပြီး လူကိုနာစေနိုင်တယ်၊ သို့မဟုတ် အရေးကြီးသောကာကွယ်မှုကိုလျော့ပစ်နိုင်တယ်။

ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ ရည်ရွယ်ချက်၊ စဉ်းစားခဲ့သောရွေးချယ်စရာ၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မည့်အချိန်ကိုပါမှတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ကိန်းဂဏန်းနှင့် လူ့အတွေ့အကြုံကိုအတူကြည့်ပါ

သူတော်ကောင်းတို့… ရလဒ်ဇယားက အရေအတွက်ကိုပြောနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီနံပါတ်နောက်ကလူတွေဘာကြုံခဲ့ရတယ်ဆိုတာကိုမပြောနိုင်တာရှိတယ်။

ကိန်းဂဏန်းကိုမလိုအပ်ဘူးလို့မဟုတ်ပါ။ ကိန်းဂဏန်းက မေးခွန်းဖွင့်ပေးတယ်၊ လူ့အတွေ့အကြုံက အကြောင်းကိုနားလည်စေတယ်။ ဒါဟာ နှိုင်းယှဉ်အသုံးချပုံသာဖြစ်ပြီး ဓမ္မကိုသိပ္ပံနဲ့သက်သေပြတာမဟုတ်ပါ။

အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှာ အရေအတွက်အပြင် လက်တွေ့လုပ်သူ၊ လက်ခံရသူတို့၏အသံကိုလည်း လုံခြုံစွာထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

မသေချာမှုကိုသိမ်းနိုင်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… လူတွေက မှတ်တမ်းထဲမှာ အဖြေတိတိကျကျရေးချင်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် အချို့အကြောင်းအရာမှာ အချက်အလက်မပြည့်စုံနိုင်တယ်။

မသေချာတာကိုသေချာသလိုရေးလိုက်လျှင် အဖွဲ့က မှားတဲ့အခြေခံပေါ်စတင်တတ်တယ်။ “စစ်ဆေးရန်လို” ဟုထားနိုင်ခြင်းက မှတ်တမ်း၏အားနည်းချက်မဟုတ်၊ ရိုးသားမှုပါ။

သေချာပြီးသားအချက်၊ အသုံးဝင်သောယူဆချက်၊ မသေချာသေးသောမေးခွန်းကိုခွဲရေးပါ။ နောက်တစ်ကြိမ်အဖြေရလျှင်ပြန်ဖြည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လျှို့ဝှက်မှုနှင့်သင်ယူမှုကိုတပြိုင်နက်ထိန်းပါ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… သင်ခန်းစာသိမ်းရန်ဆိုပြီး လူတစ်ဦး၏ကိုယ်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ မိသားစုအခက်အခဲကို အားလုံးရှေ့ထုတ်မပြသင့်ပါ။ လေ့လာဖို့လိုသည့်အချက်နဲ့ မဖြန့်သင့်သည့်အချက်ကိုခွဲတတ်ရမယ်။

လူ၏အမည်ဖျောက်ပြီး ဖြစ်ရပ်အမျိုးအစားကိုသာသုံးနိုင်တယ်။ လိုအပ်သူသာဖတ်နိုင်သောနေရာမှာသိမ်းနိုင်တယ်။ ဒါက အမှန်ကိုဖုံးကွယ်ခြင်းမဟုတ်၊ လူကိုကာကွယ်ခြင်းပါ။

“ဒီမှတ်တမ်းကို ဘယ်သူဖတ်ရမလဲ၊ ဘယ်လောက်ကြာသိမ်းမလဲ၊ ဘာကိုဖျောက်ရမလဲ” ဟုအစကတည်းကဆုံးဖြတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ကျေးဇူးတင်ခြင်းကို မှတ်ဉာဏ်ထဲထည့်ပါ

တရားနာပရိသတ်တို့… အဖွဲ့တွေက ပြဿနာနဲ့အမှားကိုသိမ်းတတ်ပေမယ့် ကူညီခဲ့သူ၊ စိတ်ရှည်ခဲ့သူ၊ မမြင်ရတဲ့အလုပ်ကိုထမ်းခဲ့သူကိုမမှတ်တတ်ကြဘူး။

ကျေးဇူးတင်မှုမရှိလျှင် နောက်မျိုးဆက်က အဖွဲ့တစ်ခုကို စည်းမျဉ်းနဲ့အလုပ်သာရှိတဲ့နေရာလို့မြင်နိုင်တယ်။ မေတ္တာ၊ မုဒိတာ၊ ကူညီမှုလည်း အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ဖြစ်တယ်။

အောင်မြင်မှုနောက်မှာ ပါဝင်ခဲ့သူများကိုမှတ်ပါ။ နေ့စဉ်လေးစားစကားတစ်ခွန်းကိုလည်း အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုထဲထည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

အစည်းအဝေးပြီးမှ အစည်းအဝေးစတင်သည်

သူတော်ကောင်းတို့… ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး အစည်းအဝေးခန်းထွက်လာတာနဲ့အလုပ်ပြီးပြီလို့ထင်တတ်တယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်က မှတ်တမ်းကိုအတည်ပြု၊ တာဝန်ကိုခွဲ၊ လုပ်ရမည့်ရက်ကိုသတ်မှတ်ရမည့်အချိန်ပါ။

မည်သူကဘာလုပ်မလဲ မရှင်းလျှင် မှတ်တမ်းကအလှစာရွက်ဖြစ်သွားတတ်တယ်။ ပြန်စစ်မည့်နေ့မရှိလျှင် သင်ခန်းစာကအိပ်ပျော်သွားတတ်တယ်။

အစည်းအဝေးအဆုံးမှာ တစ်ယောက်ချင်း၏နောက်လုပ်ဆောင်ချက်ကိုအတူဖတ်ပါ။ နောက်အစည်းအဝေးမှာ အဲဒီအချက်များကိုပြန်ကြည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အသံဖိုင်၊ ဓာတ်ပုံ၊ စာရွက်—အရာအားလုံးမဟုတ်

ဒကာ ဒကာမတို့… နည်းပညာက အရာများစွာကိုသိမ်းပေးနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အရာအားလုံးသိမ်းထားခြင်းက အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ကောင်းတယ်လို့မဆိုလိုဘူး။ ရှာမတွေ့သောဖိုင်တောင် မရှိသလိုဖြစ်တတ်တယ်။

ဘာကိုသိမ်းမလဲ၊ ဘယ်အမည်နဲ့သိမ်းမလဲ၊ ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲ၊ ဘယ်အချိန်ပြန်စစ်မလဲကိုသတ်မှတ်ခြင်းက ပိုအရေးကြီးတယ်။

နည်းပညာကိုအကူအညီအဖြစ်သုံးပါ။ စက်ကသိမ်းပေးနိုင်ပေမယ့် အဓိပ္ပာယ်ကိုသတ်မှတ်ပေးရမည့်သူက လူပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

တိတ်ဆိတ်စွာလုပ်သူ၏သင်ခန်းစာ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… စင်မြင့်ပေါ်မှာမပြောသူ၊ အစည်းအဝေးမှာအသံမကျယ်သူက အလုပ်မသိဘူးလို့မထင်ပါနှင့်။ တိတ်ဆိတ်စွာလုပ်သူများမှာ နေ့စဉ်အခက်အခဲအများကြီးကိုမြင်ထားတတ်တယ်။

သူတို့မပြောလာတာက မသိလို့မဟုတ်နိုင်ဘူး။ နားထောင်မည့်နေရာမရှိလို့ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဖွဲ့ပြန်လည်သုံးသပ်ချိန်မှာ စာဖြင့်ပေးနိုင်သောလမ်း၊ သီးခြားပြောနိုင်သောလမ်းထားပါ။ လုံခြုံစွာပြောလာသောအသံကိုလေးစားပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ပြဿနာကိုနောက်လူအတွက်အလင်းဖြစ်စေခြင်း

တရားနာပရိသတ်တို့… မိမိအခက်အခဲကို နောက်လူမကြုံစေချင်တဲ့စိတ်က သင်ခန်းစာမှတ်တမ်းရေးရတဲ့အမြစ်ပါ။ အဲဒီစိတ်မှာမေတ္တာပါရှိတယ်။

ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းရေးသူက နောက်လူကိုမသိသလိုမယူဆပါနှင့်။ သူနားလည်နိုင်အောင် ရိုးရိုးရေးပါ၊ လိုအပ်သောနောက်ခံကိုပေးပါ၊ အန္တရာယ်ကိုရှင်းပြပါ။

“နောက်တစ်ယောက် ဒီစာကိုဖတ်ရင် ဘာလုပ်ရမလဲသိမလား” ဟုမေးပြီးမှ သိမ်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အဖွဲ့၏ အနာဂတ်ကိုသစ္စာနဲ့ကာကွယ်ခြင်း

သူတော်ကောင်းတို့… လူတစ်ဦးက မိမိနာမည်ကောင်းအတွက် အမှန်ကိုမရေးချင်နိုင်တယ်။ အဖွဲ့တစ်ခုက အပြင်ပန်းကောင်းဖို့အတွက် အမှားကိုဖျောက်ချင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အမှန်ကိုဖျောက်သလို အနာဂတ်ကိုလည်းဖျောက်နေမိတတ်တယ်။

စိတ်မပျက်စေရန်နူးညံ့စွာရေးနိုင်တယ်။ ကိုယ်ရေးကိုကာကွယ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သင်ယူရမည့်အချက်ကိုမပျောက်စေရပါ။

အမှန်ကိုသိမ်းခြင်းက အတိတ်ကိုတရားစီရင်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ နောင်အဖွဲ့ဝင်များကိုဘေးကင်းစေခြင်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

တိုးတက်မှုကို လူအရေအတွက်ဖြင့်သာမတိုင်းပါနှင့်

လူများလာခြင်း၊ ဌာနများတိုးလာခြင်း၊ အလုပ်များလာခြင်းတို့သည် တိုးတက်မှု၏အပြင်ပန်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အတွင်းမှာတော့ အားနည်းသူကိုနားထောင်နိုင်သလား၊ လူဟောင်းနှင့်လူသစ်အတူသင်ယူနိုင်သလားဆိုတာက ပိုအရေးကြီးတယ်။

တိုးတက်လာလေ ဆုံးဖြတ်ချက်၏အကျိုးဆက်ကို ပိုလူများခံစားရတတ်လေဖြစ်တယ်။ ထို့ကြောင့် အောင်မြင်ခဲ့သောအလုပ်တိုင်း၏ ကောင်းကျိုးနှင့်မလုံလောက်သေးသောအပိုင်းကို အတူမှတ်တမ်းတင်ပါ။

အသစ်ဖွင့်မည့်လုပ်ငန်းတိုင်းမတိုင်မီ “ယခင်အကြိမ်က ဘာကိုသင်ယူခဲ့သလဲ” ဟုမေးပါ။

ချဲ့ထွင်မှု၌ အားနည်းသူ၏အသံကိုထည့်ပါ

စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာအဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကိုနေရာအသစ်သို့ချဲ့ထွင်ရာတွင် ရုံးမှမြင်သည့်အခက်အခဲနှင့် နေရာကွင်းဆင်းလုပ်သူမြင်သည့်အခက်အခဲ မတူနိုင်ပါတယ်။

အသံနည်းသူ၏အတွေ့အကြုံမပါသောမှတ်တမ်းက သက်သာသောသူများအတွက်သာအလုပ်ဖြစ်သည့်စနစ်ကို ထပ်ထုတ်ပေးတတ်တယ်။

ပြန်လည်သုံးသပ်ချိန်တိုင်း ဝန်ဆောင်မှုခံယူသူ၊ လက်တွေ့လုပ်သူနှင့် အသစ်ဝင်သူတို့၏အသံပါမပါ စစ်ပါ။

အောင်မြင်မှုကို အဖွဲ့၏ကောင်းမြတ်မှုအဖြစ်သိမ်းပါ

အောင်မြင်မှုတစ်ခုရလျှင် ခေါင်းဆောင်၏နာမည်တစ်ခုတည်းသာကျန်မနေသင့်ပါ။ နောက်ကွယ်ကသင်ကြားပေးသူ၊ စီစဉ်ပေးသူ၊ စောင့်ရှောက်ပေးသူတို့၏အလုပ်နည်းလမ်းကိုပါ မှတ်ဉာဏ်ထဲသိမ်းရမယ်။

ကျေးဇူးတင်မှုမပါတဲ့တိုးတက်မှုက လူတွေကိုပင်ပန်းစေပြီး နောက်ဆုံးမှာလူ့စွမ်းအားကိုလျော့စေတတ်တယ်။

အောင်မြင်မှုမှတ်တမ်းမှာ “ဘယ်သူတွေကဘယ်လိုပူးပေါင်းခဲ့သလဲ” ကိုပါရေးပါ။

လူမှုတာဝန်သည် နောက်မှဖြည့်စရာမဟုတ်

အလုပ်ပြီးမှ လူမှုတာဝန်ကိုထည့်မယ်ဆိုလျှင် ထိခိုက်သူပေါ်ပြီးသားဖြစ်တတ်တယ်။ ဆုံးဖြတ်ချက်စတင်ချိန်ကတည်းက ဘယ်သူကိုထိခိုက်နိုင်သလဲ၊ ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲကို မှတ်တမ်းတင်ပြီးစဉ်းစားရတယ်။

အကျိုးအမြတ်နှင့်အချိန်ကိုသာတိုင်းလျှင် မမြင်ရသောနာကျင်မှုကိုလျစ်လျူရှုမိနိုင်တယ်။

စီမံကိန်းတစ်ခုစတင်တိုင်း ထိခိုက်နိုင်သူနှင့်ကာကွယ်ရေးအချက်ကို သင်ခန်းစာဖိုင်တွင်ပါစေ။

လျင်မြန်မှုနှင့်သတိကိုအတူထားခြင်း

မြန်မြန်လုပ်ရမည့်အခါရှိပါတယ်။ သို့သော် အလျင်လိုစိတ်ကြောင့် ယခင်သတိပေးချက်ကိုမဖတ်တော့လျှင် အဖွဲ့က မနေ့ကရှောင်ခဲ့သောအမှားကိုယနေ့ပြန်လုပ်နိုင်တယ်။

သတိဆိုတာနှေးကွေးစေခြင်းမဟုတ်ပါ။ လုပ်မည့်အရာ၏အကျိုးဆက်ကိုတစ်ချက်ပြန်ကြည့်နိုင်ခြင်းပါ။

အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်မတိုင်မီ သင်ခန်းစာဟောင်းသုံးချက်ကိုဖတ်သည့်အလေ့ထားပါ။

အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ကို ပိတ်လှောင်ရာမလုပ်ပါနှင့်

မှတ်တမ်းရှိတယ်ဆိုပြီး အဟောင်းကိုပဲအတင်းလိုက်စေခြင်းမပြုပါနှင့်။ အခြေအနေပြောင်းသွားလျှင် အကြောင်းပြချက်အပါအဝင် ပြန်စစ်နိုင်ရမယ်။

အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်သည် အမိန့်စာမဟုတ်ဘဲ ပညာဖြင့်ပြန်ကြည့်နိုင်သောအလင်းဖြစ်ရမယ်။

ပြင်ဆင်ခဲ့သည့်နေ့၊ ပြင်ဆင်ရသည့်အကြောင်းနှင့် မသေချာသေးသောအချက်ကိုအတူထားပါ။

အမှားဖြစ်ပြီးနောက် ပထမဆုံးတစ်ရက်

အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် အဖွဲ့ကချက်ချင်းအဖြေရှာချင်တတ်တယ်။ အဖြေရှာဖို့လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် မသိသေးတာကိုသိသလိုမဆုံးဖြတ်မီ အဖြစ်အပျက်ကိုတည်ငြိမ်အောင်စုစည်းဖို့လိုတယ်။ ဘယ်သူထိခိုက်သလဲ၊ ဘာကိုအရင်ကာကွယ်ရမလဲ၊ ဘယ်အချက်တွေမသေချာသေးလဲကိုခွဲကြည့်ပါ။

စိတ်ပူလောင်နေချိန်မှာ စာရေးလိုက်သောဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ နောက်ပိုင်းအဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ကိုမလိုအပ်ဘဲကြမ်းတမ်းစေနိုင်တယ်။ ထို့ကြောင့် အမှားအကြောင်းရေးရာမှာ စိတ်အေးပြီးမှ ခွဲခြားစွာရေးပါ။

ပထမတစ်ရက်မှာ အကျဉ်းချုပ်အမှန်ကိုရေးပါ။ နောက်ပိုင်းစစ်ဆေးမှုပြီးမှ ဘာသင်ခန်းစာရခဲ့သလဲကိုဖြည့်ပါ။

သင်ခန်းစာအစည်းအဝေး၏ စိတ်နေစိတ်ထား

သင်ခန်းစာပြန်ကြည့်ဖို့စုဝေးတာဟာ တရားရုံးထိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ လူကိုရှုံးနိမ့်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ကိုပိုပညာရှိလာစေဖို့ပါ။ စည်းဝေးစတင်ချိန်မှာ ဒီရည်ရွယ်ချက်ကိုရှင်းပြထားရင် စကားသံကပြောင်းလာတတ်တယ်။

ဘယ်သူကမှားသလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းသာရှိလျှင် အမှန်ကိုပြောရဲသူနည်းသွားတတ်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့စနစ်ကမကာကွယ်နိုင်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းပါလာလျှင် အများရဲ့ပညာကဖွင့်လာတတ်တယ်။

စည်းဝေးအဆုံးမှာ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက်ကျေးဇူးတင်စကားပြောနိုင်ပါစေ။ အခက်အခဲကိုအတူကြည့်နိုင်ခြင်းကပဲ အဖွဲ့အင်အားဖြစ်ပါတယ်။

လက်လွှဲမတိုင်မီ ပြန်သင်ခြင်း

စာရွက်တစ်ဖိုင်ပေးလိုက်ရုံနဲ့ လက်လွှဲပြီးပြီလို့မယူပါနှင့်။ ဖိုင်ကိုဖတ်သူကနားလည်သလား၊ လက်တွေ့လုပ်နိုင်သလား၊ မသေချာတာကိုမေးနိုင်သလားဆိုတာကြည့်ရတယ်။

လက်လွှဲသူက “ရေးထားပြီးသားပါ” ဟုဆိုတာနဲ့ လက်လွှဲခံသူက “ဖတ်ပြီးပါပြီ” ဟုဆိုတာကြားမှာ နားလည်မှုကွာဟချက်ရှိနိုင်တယ်။

အရေးကြီးလုပ်ငန်းကို လက်လွှဲရာမှာ လက်လွှဲခံသူက မိမိနားလည်သလို ပြန်ရှင်းပြနိုင်အောင်လုပ်ပါ။ ပြန်ရှင်းပြနိုင်ခြင်းက မှတ်ဉာဏ်အသက်ဝင်နေကြောင်းပြတယ်။

အသေးအဖွဲအမှားမှ သင်ယူခြင်း

အမှားကြီးမှသာပြန်လည်သုံးသပ်ရမယ်လို့မထင်ပါနှင့်။ နေ့စဉ်လေးလေးက အမှားတွေထဲမှာပဲ စနစ်ပျက်ယွင်းစတင်နေတာကိုမြင်နိုင်တယ်။

ဖောင်တစ်ခုမရှင်းလင်းခြင်း၊ အချိန်ဇယားမတိကျခြင်း၊ စာတစ်စောင်မရောက်ခြင်းတို့ကို အမြဲကံမကောင်းလို့သာပြောလျှင် အဖွဲ့ကသင်ယူခွင့်ဆုံးရှုံးတယ်။

အပတ်စဉ် ဆယ်မိနစ်လောက် “ဒီအပတ် ဘာကိုပိုလွယ်အောင်ပြင်နိုင်မလဲ” ဟုမေးပါ။ အဲဒီသေးငယ်သင်ယူမှုတွေက ကြီးမားသောပြဿနာကိုမလာစေတတ်တယ်။

မတူညီသောအမြင်ကို မှတ်ဉာဏ်မှမဖျက်ပါနှင့်

ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုချပြီးနောက် သဘောမတူခဲ့သူ၏စိုးရိမ်ချက်ကိုဖျောက်ပစ်ချင်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းပြဿနာတက်လာလျှင် အဲဒီစိုးရိမ်ချက်ဟာတန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။

မတူညီခြင်းက အဖွဲ့ကွဲခြင်းမဟုတ်ပါ။ နူးညံ့စွာတင်ပြနိုင်ပြီး မှတ်တမ်းထဲမှာနေရာရနိုင်လျှင် အဖွဲ့ကပိုပညာရှိလာတယ်။

အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့အတူ စဉ်းစားခဲ့သောအခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခုကိုပါ သိမ်းထားပါ။ အခြေအနေပြောင်းလျှင် ပြန်ကြည့်နိုင်မယ်။

အခြေအနေပြောင်းလျှင် သင်ခန်းစာလည်းပြန်စစ်ပါ

ငါးနှစ်အရင်ကအလုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းက ဒီနေ့အတွက်မသင့်တော့နိုင်ဘူး။ အဲဒီအခါ မှတ်တမ်းဟောင်းကိုပယ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အဲဒီအချိန်မှာဘာကြောင့်အလုပ်ဖြစ်ခဲ့သလဲကိုနားလည်ဖို့လိုတယ်။

စည်းမျဉ်းဟောင်းကိုပဲဆုပ်ကိုင်ထားခြင်းက သစ္စာတည်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။ စည်းမျဉ်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကိုမေ့သွားခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။

မှတ်တမ်းတိုင်းမှာ ပြန်စစ်မည့်အချိန်ကိုထားပါ။ သင်ခန်းစာကိုအသက်ရှင်စေဖို့ ရက်စွဲနဲ့တာဝန်ရှိသူလိုပါတယ်။

လုပ်ငန်းမသိသူလည်း ဖတ်နိုင်အောင်ရေးပါ

ကျွမ်းကျင်သူများသာနားလည်သောစကားလုံးနဲ့ရေးထားလျှင် မှတ်တမ်းက လူအနည်းစု၏ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်သွားတတ်တယ်။ နောက်မှဝင်လာသူ၊ အခြားဌာနကလူကအကူအညီမယူနိုင်တော့ဘူး။

ရိုးရှင်းစွာရေးခြင်းဟာ အကြောင်းအရာကိုပေါ့စေခြင်းမဟုတ်ပါ။ အမှန်ကိုပိုမျှဝေနိုင်စေခြင်းပါ။

နည်းပညာစကားလုံးပါလျှင် အဓိပ္ပာယ်ရှင်းပြပါ။ လုပ်ဆောင်ရမည့်အချက်ကိုတိုတိုနဲ့သီးခြားထားပါ။

လူ့မှတ်ဉာဏ်နှင့် စနစ်မှတ်ဉာဏ်

လူ့မှတ်ဉာဏ်မှာ အတွေ့အကြုံရဲ့အပူအအေးရှိတယ်။ စာရွက်မှာတော့ အချက်အလက်ကိုတည်ငြိမ်စွာသိမ်းထားနိုင်တယ်။ နှစ်ခုလုံးလိုအပ်တယ်။

စာရွက်သာရှိပြီး အတွေ့အကြုံရှိသူကိုမေးခွင့်မရှိလျှင် အကြောင်းရင်းပျောက်တတ်တယ်။ လူတစ်ဦးသာရှိပြီး စာရွက်မရှိလျှင် လူပြောင်းသွားတဲ့အခါလမ်းပျောက်တတ်တယ်။

ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းကိုရေး၊ အတွေ့အကြုံရှိသူနှင့်အတူပြန်ရှင်း၊ နောက်လူကိုလေ့ကျင့်စေပါ။

အဖွဲ့၏ဘာသာစကားကို တည်ဆောက်ခြင်း

အဖွဲ့တစ်ခုမှာ “ပြဿနာ” ကိုပြောလိုက်တာနဲ့ အပြစ်တင်မည်ဟုခံစားရလျှင် လူတွေတိတ်သွားတတ်တယ်။ “သင်ခန်းစာ” လို့ပြောလျှင် အဖြေရှာနိုင်တယ်လို့ခံစားရစေဖို့လိုတယ်။

ဘာသာစကားက စိတ်ကိုပုံသွင်းတတ်တယ်။ ရိုင်းသောစကားကအမှားကိုဖုံးစေတယ်။ လေးစားသောစကားက အမှန်ကိုပေါ်စေတယ်။

“မင်းမှားတယ်” ဆိုရာမှ “ဒီလုပ်ငန်းမှာဘာပြင်ရမလဲ” ဆိုတဲ့စကားသို့ပြောင်းကြည့်ပါ။

နောက်မျိုးဆက်အတွက် အလင်းထားခြင်း

နောင်လာမည့်သူတွေက ယနေ့၏အခက်အခဲကိုမမြင်ခဲ့ကြဘူး။ ဒါကြောင့် စည်းမျဉ်းတစ်ခုနောက်ကကာကွယ်လိုခဲ့သောလူများကိုလည်းမသိနိုင်ဘူး။

အကြောင်းရင်းမသိသောစည်းမျဉ်းကိုလူတွေကအပိုဝန်ထုပ်ထင်တတ်တယ်။ အဓိပ္ပာယ်သိလာလျှင် ရိုသေလေးစားစွာဆက်ထိန်းနိုင်တယ်။

ဒီနေ့ရေးထားတဲ့စာတစ်ကြောင်းဟာ နောင်တစ်နေ့မှာ တစ်ယောက်ယောက်ကိုမမှားစေရန်ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ သတိထားပါ။

ညစဉ်ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း

အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်က နှစ်ကုန်မှလုပ်ရတဲ့အလုပ်မဟုတ်ပါ။ နေ့စဉ်အလုပ်ပြီးတိုင်း “ဘာကကောင်းသွားလဲ၊ ဘာကခက်သွားလဲ၊ မနက်ဖြန်ဘာပြင်မလဲ” လို့ခဏမေးနိုင်တယ်။

ဒီလိုပြန်ကြည့်ခြင်းက မိမိကိုအပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘူး။ သတိကိုနိုးစေဖို့ပါ။

ညနေတိုင်း တစ်ချက်သင်ယူပြီး တစ်ချက်ကျေးဇူးတင်နိုင်ကြပါစေ။ အဲဒီအလေ့က အဖွဲ့ရဲ့စိတ်ကိုငြိမ်းစေတယ်။

သင်ယူခြင်း၏ လက်တွေ့အလေ့

မဇ္ဈိမနိကာယ် စင်္ကီသုတ်မှာ အစဉ်အလာနှင့်ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းက အမှန်တရား၏နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဖွဲ့မှတ်တမ်းတစ်ခုကိုလည်း မေးခွန်းမမေးရသောကျမ်းလိုမယူပါနှင့်။ လိုအပ်လျှင် ပြန်စစ်ပါ၊ အထောက်အထားအသစ်ရလျှင်ပြင်ပါ၊ ပြင်ခဲ့သည့်အကြောင်းကိုလည်း ချန်ထားပါ။ 

သင်ယူမှုကို လက်လွှဲရာတွင် လူကိုလေးစားခြင်း

သိင်္ဂါလကသုတ်တွင် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် သင်ယူမှုဆိုင်ရာတာဝန်များကိုဖော်ပြထားပါတယ်။ အဖွဲ့မှာလည်း သင်ပေးသူကအထက်စီးမယူဘဲ လက်တွေ့လုပ်နိုင်အောင်သင်ပေးရမယ်။ သင်ယူသူကမေးခွန်းမေးရဲရမယ်။ ဒီနှစ်ဖက်လေးစားမှုမရှိလျှင် ဖိုင်ရှိလည်းအသိပညာမရွေ့ဘူး။ 

အဆုံးအဓိဋ္ဌာန်

ဒီညကစ၍ အဖွဲ့ထဲမှာ ပြဿနာတစ်ခုလာလျှင် လူကိုမနင်းဘဲ အကြောင်းကိုကြည့်ကြပါစို့။ အောင်မြင်မှုတစ်ခုရလျှင် လုပ်အားကိုမပျောက်စေဘဲ မှတ်ကြပါစို့။ အသစ်ဝင်သူလာလျှင် “မေးလို့ရတယ်” လို့ပြောကြပါစို့။ ထွက်သွားသူရှိလျှင် ကျေးဇူးတင်စွာလက်လွှဲနိုင်ကြပါစို့။ အဲဒီသင်ခန်းစာတွေဟာ စာရွက်ထဲမှာမဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ရဲ့နှလုံးသားထဲမှာအသက်ရှင်လာပါစေ။

မေတ္တာပို့သခြင်း

ဤတရားနာပရိသတ်အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏မိသားစု၊ အဖွဲ့အစည်း၊ ကျောင်းတော်၊ လုပ်ငန်းခွင်တို့မှာ အမှန်ကိုလေးစားသောမှတ်ဉာဏ်ကိုတည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။ မေတ္တာမပျက်ဘဲ အမှားကိုပြင်နိုင်ကြပါစေ။ နောင်မျိုးဆက်များသည် ယနေ့၏ပင်ပန်းမှုမှ အလင်းကိုသာရယူနိုင်ကြပါစေ။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု။ ဘုရားသာသနာတော်မြတ်ကြီး အရှည်တည်တံ့ပါစေ။

စဝ်ဓမ္မသာမိ (ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)

ကိုးကားကျမ်းစာရင်း

1။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ် (ကာလာမသုတ်)။ အကြားအမြင်၊ အစဉ်အလာတို့တစ်ခုတည်းပေါ် မမှီဘဲ အကုသိုလ်နှင့်အကျိုးဆက်ကိုစိစစ်ရန် သွန်သင်ချက်။

2။ ဒီဃနိကာယ် ၁၆၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်။ ပရိနိဗ္ဗာန်နောက်တွင် တရားနှင့်ဝိနည်းကို ဆရာအဖြစ်ထားရမည့်အကြောင်း။

3။ ဝိနယပိဋက၊ စူဠဝဂ္ဂ ၁၁။ ပထမသံဂါယနာအကြောင်းအရာပါရှိသော ကျမ်းလက်ဆင့်ကမ်းမှတ်တမ်း; ဤတရားတော်တွင် အဖွဲ့လိုက်ပြန်စစ်ခြင်းအတွက် ဥပမာအဖြစ်သာအသုံးပြုသည်။

4။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၁၉–၂၀။ တရားကိုများစွာဆိုသော်လည်း မကျင့်သုံးခြင်းနှင့် နည်းနည်းသိသော်လည်း တရားနှင့်ညီစွာကျင့်သုံးခြင်းကိုနှိုင်းယှဉ်သွန်သင်ချက်။

5။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ သိင်္ဂါလကသုတ်။ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ဆရာ–တပည့်တာဝန်များကိုဖော်ပြသော သုတ်; သင်ယူမှုကို လက်လွှဲရာတွင် ဆက်ဆံရေးတာဝန်ရှိကြောင်းအတွက် ဆက်စပ်အသုံးပြုသည်။

6။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၅၊ စင်္ကီသုတ်။ အစဉ်အလာနှင့်ယုံကြည်မှုသည် အမှန်တရား၏နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းသောကျမ်းအခြေခံ။

7။ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်။ သစ္စာလေးပါး၏အခြေခံဖော်ပြချက်။

သင်ခန်းစာ(Lesson learns)ကို အဖွဲ့၏ မှတ်ဉာဏ်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၃ ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ 

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်။

ညနေပိုင်း တရားတော်

မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု

သင်ခန်းစာကို အဖွဲ့၏ မှတ်ဉာဏ်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့… ညနေခင်းဆိုတာ တစ်နေ့တာကိုပြန်ကြည့်ရတဲ့အချိန်ပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့အလုပ်ကို ပြန်ကြည့်ရင်း “အောင်မြင်ခဲ့လား” လို့သာမေးမနေဘဲ “ဒီနေ့ကနေ နောက်လူအတွက်ဘာကျန်ခဲ့လဲ” လို့မေးကြည့်ရအောင်။ လူတစ်ဦး၏အတွေ့အကြုံက သူ့ခေါင်းထဲမှာပဲဆုံးသွားရင် အဖွဲ့ကနောက်တစ်နေ့မှာမနေ့ကသင်ခဲ့တာကိုမသိတော့နိုင်ဘူး။

သင်ခန်းစာမှတ်တမ်းဆိုတာ အမှားစာရင်းရေးဖို့သာမဟုတ်ပါ။ ကောင်းခဲ့တာကိုပြန်သိဖို့၊ လွဲခဲ့တာကိုပြန်မလုပ်ဖို့၊ မသေချာသေးတာကိုစစ်ဖို့၊ နောက်မျိုးဆက်ကိုအလင်းပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုမှတ်ဉာဏ်ရှိတဲ့အဖွဲ့သာ လူပြောင်းလဲသွားလည်း တန်ဖိုးမပျောက်ဘဲတည်နိုင်တယ်။

ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ အိမ်တစ်အိမ်မှာ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းဘယ်မှာရှိတယ်ဆိုတာ မိခင်တစ်ယောက်တည်းသိတယ်ဆိုရင် သူမခရီးသွားချိန်မှာ အိမ်သားတွေခက်သွားတတ်တယ်။ အဖွဲ့အစည်းလည်းဒီလိုပါပဲ။ လူကိုမမှီဘဲ လူများအတူသိသောမှတ်ဉာဏ်ရှိဖို့လိုပါတယ်။

အဖွဲ့တစ်ခု၏ မှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ ဘာလဲ

သူတော်ကောင်းတို့… အဖွဲ့တစ်ခုက မနေ့ကလုပ်ခဲ့သည့်အလုပ်၊ မဖြစ်သင့်ဘဲဖြစ်ခဲ့သည့်အမှား၊ အခက်အခဲကျော်လာခဲ့သည့်နည်းလမ်းကို လူတစ်ဦး၏ခေါင်းထဲမှာသာထားလျှင် ထိုသူမရှိသည့်နေ့မှာ အဖွဲ့ကပြန်စရတတ်ပါတယ်။

မကောင်းတဲ့အရာကိုဖုံးထားခြင်းဟာ ဂုဏ်သိက္ခာကိုကာကွယ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ နောက်လူကိုတူညီသောနာကျင်မှုထဲ ပြန်ပို့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ နောက်တစ်ကြိမ်ဘာပြင်မလဲဆိုတဲ့ သုံးချက်ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းမှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အမှားကိုအပြစ်တင်ရာမဟုတ် သင်ယူရာအဖြစ်ပြောင်းခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… အလုပ်တစ်ခုမအောင်မြင်လျှင် “ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ” ဟုသာမေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓမ္မနှင့်ညီသောမေးခွန်းက “ဘာကိုမမြင်မိခဲ့သလဲ၊ ဘာကိုပြင်နိုင်သလဲ” ဆိုတာပါ။

လူတစ်ယောက်ကိုရှက်အောင်လုပ်လျှင် နောက်တစ်ကြိမ်အမှားကိုဖုံးကွယ်တတ်တယ်။ ဖုံးကွယ်ခြင်းက စနစ်ကိုပိုအန္တရာယ်ကြီးစေတယ်။

လူ၏ဂုဏ်ကိုကာကွယ်ပြီး လုပ်ရပ်နှင့်စနစ်ကိုပြန်ကြည့်ပါ။ သင်ယူမှုမှတ်တမ်းက အပြစ်ပုံချစာမဖြစ်စေရပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

နားထောင်ခြင်းမရှိလျှင် မှတ်တမ်းကလည်းတစ်ဖက်သတ်ဖြစ်တတ်သည်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ အသံကျယ်သူသာပြောရပြီး အလုပ်အမှန်တကယ်လုပ်သူ၏အခက်အခဲမပါလာလျှင် စာရွက်ပေါ်ကသင်ခန်းစာဟာ အဖြစ်မှန်မပြည့်စုံနိုင်ပါဘူး။

ရာထူးနည်းသူ၊ အသစ်ဝင်သူ၊ အပြင်ထွက်လုပ်ရသူတို့၏အသံကိုမကြားရလျှင် အဖွဲ့ကမိမိကိုယ်ကိုသာပြန်ရေးနေသလိုဖြစ်တတ်တယ်။

သင်ခန်းစာပြန်ကြည့်ချိန်မှာ “ဘယ်သူ့အသံမပါသေးလဲ” ဟု မေးပါ။ မပါသေးသူကို စိတ်ရှည်စွာနားထောင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အကြားသိတာကို အမှန်အဖြစ်မတင်မိစေရန်

တရားနာပရိသတ်တို့… လူတစ်ယောက်ကကြားလာသောစကားကိုပြောတယ်၊ အခြားသူကမှတ်တမ်းတင်တယ်၊ နောက်ပိုင်းမှာအဲဒီစာက အမှန်တရားလိုဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

မစစ်သောအကြားအမြင်ကို အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ထဲသွင်းလိုက်လျှင် နောက်မျိုးဆက်ကမမှန်တာကိုသင်ယူရနိုင်တယ်။ ကာလာမသုတ်ကလည်း အကြားအမြင်တစ်ခုတည်းကြောင့် အလျင်မဆုံးဖြတ်ဖို့သတိပေးထားပါတယ်။ 

မှတ်တမ်းတင်မီ မည်သူပြောသလဲ၊ ဘယ်နေ့ကဖြစ်သလဲ၊ အခြားအထောက်အထားရှိသလားကိုခွဲပါ။ မသေချာသေးတာကို “မသေချာသေး” ဟုထားနိုင်ပါစေ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

တရားနှင့်ဝိနည်းကို နောက်ဆရာအဖြစ်ထားသကဲ့သို့

သူတော်ကောင်းတို့… မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်တွင် နောင်အခါ တရားနှင့်ဝိနည်းကိုပင် ဆရာအဖြစ်ထားရန် မိန့်တော်မူထားပါတယ်။ ဒီသဘောက လူတစ်ဦး၏မှတ်ဉာဏ်၊ စိတ်ကြိုက်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုသာ အဖွဲ့၏အာဏာမလုပ်သင့်ကြောင်း စဉ်းစားစေပါတယ်။ 

လူကောင်းတစ်ဦးရှိနေချိန်မှာ စနစ်မလိုသလိုထင်တတ်တယ်။ သို့သော် လူပြောင်းသွား၊ နေရာပြောင်းသွား၊ မေ့လျော့သွားတဲ့အခါ ဘာကိုအားကိုးမလဲဆိုတာအရေးကြီးလာတယ်။

အဖွဲ့မှာ အခြေခံတန်ဖိုး၊ စည်းမျဉ်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အကြောင်းပြချက်ကိုရှင်းရှင်းထားပါ။ လူကိုလေးစားသော်လည်း စနစ်ကိုအမှန်တရားဘက်ကထိန်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

ပထမသံဂါယနာမှ သင်ယူနိုင်သောအရာ

ဒကာ ဒကာမတို့… ဝိနယ ကုဋ္ဌကဝတ္ထု၌ ပရိနိဗ္ဗာန်နောက်ပိုင်း တရားနှင့်ဝိနည်းကို အဖွဲ့လိုက်ပြန်လည်သရုပ်ဖော်စိစစ်သော အစဉ်အလာမှတ်တမ်းရှိပါတယ်။ အဲဒီအကြောင်းကို လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှု၏သက်သေဟုမပြောရပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဖွဲ့လိုက်ပြန်စစ်ခြင်းနှင့် စုပေါင်းမှတ်ဉာဏ်၏တန်ဖိုးကို မြင်စေနိုင်ပါတယ်။ 

တစ်ဦးတည်းက “ငါမှတ်မိတယ်” လို့ဆိုတာနဲ့မပြီးဘဲ အများသဘောတူစိစစ်မှုရှိခဲ့တာကို သတိရပါ။ အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ကလည်း အဲဒီလိုပဲ တစ်ဦးတည်းပိုင်မဟုတ်သင့်ပါဘူး။

အရေးကြီးသောဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ အတူပြန်ဖတ်ခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ သိမ်းဆည်းမည့်နေရာကိုသတ်မှတ်ခြင်း လုပ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အောင်မြင်မှုမှလည်း သင်ယူရမည်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… မအောင်မြင်မှသာ သင်ခန်းစာရှိတယ်လို့ထင်လျှင် အရေးကြီးတာတစ်ဝက်ပျောက်သွားတယ်။ အောင်မြင်ခဲ့တဲ့အလုပ်မှာ ဘယ်လိုပူးပေါင်းခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုအချိန်မှန်ဆက်သွယ်ခဲ့လဲ၊ ဘယ်လိုရိုးသားမှုရှိခဲ့လဲကိုလည်း မှတ်ထားရတယ်။

အောင်မြင်မှုကို လူတစ်ဦး၏အရည်အချင်းတစ်ခုတည်းလို့ရေးလိုက်လျှင် မမြင်ရသောလုပ်အားများပျောက်သွားတတ်တယ်။ နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်လုပ်ရာမှာလည်း လိုအပ်သောအထောက်အကူတွေမပါလာတော့ဘူး။

ကောင်းသွားတဲ့အလုပ်တိုင်းကို “ဘာကိုဆက်ထိန်းမလဲ” ဟုမေးပါ။ ကျေးဇူးတင်ရမည့်လူများနှင့် အလုပ်နည်းလမ်းများကိုပါ မှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လွဲမှားမှုကို ဖုံးမထားဘဲ လုံခြုံစွာပြောနိုင်ခြင်း

တရားနာပရိသတ်တို့… အမှားကိုပြောလာသူက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဟုကြောက်နေလျှင် သတင်းဆိုးကနောက်ကျမှရောက်တတ်တယ်။ နောက်ကျသည့်သတင်းဆိုးဟာ အမြဲပိုကြီးတတ်ပါတယ်။

ဒါဟာ စည်းကမ်းမထားရဘူးလို့ဆိုတာမဟုတ်ပါ။ ရိုးသားစွာအစောပိုင်းပြောလာသူကို နားထောင်ပြီး ထိခိုက်မှုကိုအရင်ကာကွယ်ဖို့ပါ။

အဖွဲ့ထဲမှာ “ပြဿနာကိုစောစောပြောလို့ရတယ်” ဆိုတဲ့ယုံကြည်မှုကို မွေးပါ။ ဒီယုံကြည်မှုက မှတ်ဉာဏ်ကောင်း၏တံခါးဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လူထွက်သွားလျှင် အသိပညာမပျောက်စေရန်

သူတော်ကောင်းတို့… ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်အလုပ်ပြောင်းသွားတဲ့အခါ ဖိုင်တွေဘယ်မှာရှိတယ်၊ ဖောက်သည်နဲ့ဘယ်လိုဆက်သွယ်ရတယ်၊ အရေးပေါ်အခါဘယ်လိုလုပ်ရတယ်ဆိုတာမသိဘဲ ကျန်သူတွေခက်တတ်တယ်။

ဒါကိုလူထွက်သွားသူ၏အပြစ်ဟုသာမပြောပါနှင့်။ အဖွဲ့တစ်ခုက အသိပညာကိုတစ်ဦးတည်းဆီမှာပဲထားခဲ့တာဖြစ်နိုင်တယ်။

အလုပ်လက်လွှဲစာရင်း၊ မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်း၊ မှားတတ်သောနေရာ၊ ဆက်သွယ်ရမည့်သူကိုအချိန်မီစုစည်းပါ။ လက်လွှဲခြင်းဟာ မေတ္တာနဲ့တာဝန်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

မိသားစုလေးတစ်ခုကစတင်နိုင်သောအဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်

ဒကာ ဒကာမတို့… အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ဆိုတာ ကုမ္ပဏီကြီးမှာသာလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုဆိုင်လေး၊ ကျောင်းတော်ကစေတနာအဖွဲ့၊ စာသင်ခန်းလေးမှာလည်းလိုတယ်။

ဥပမာ စိတ်ကူးယဉ်အဖြစ်၊ မိသားစုဆိုင်မှာ ပစ္စည်းအော်ဒါမှားခဲ့တယ်ဆိုပါစို့။ အပြစ်တင်ပြီးမေ့လိုက်လျှင် နောက်လလည်းထပ်မှားနိုင်တယ်။ ဘယ်အချိန်မှာစစ်မလဲ၊ ဘယ်သူအတည်ပြုမလဲဆိုတာမှတ်လိုက်လျှင် ဆိုင်တစ်ခုလုံးသင်ယူသွားတယ်။

အိမ်မှာတောင် အရေးကြီးစာရွက်တွေဘယ်မှာထားမလဲ၊ အရေးပေါ်ဆက်သွယ်ရမည့်နံပါတ်တွေဘယ်လိုသိမ်းမလဲကို အတူတကွသတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

မှတ်တမ်းသည် စာရွက်ပမာဏမဟုတ်

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… မှတ်တမ်းကောင်းဆိုတာ စာမျက်နှာများများရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ လိုအပ်ချိန်မှာရှာတွေ့နိုင်ခြင်း၊ ဖတ်သူနားလည်ခြင်း၊ ဘာလုပ်ရမလဲသိနိုင်ခြင်းပါ။

စာကြီးကြီးရေးပြီး ဘယ်သူမှမဖတ်နိုင်လျှင် အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်မဖြစ်သေးဘူး။ တစ်ဖက်ကလည်း စာတိုလွန်းပြီး အကြောင်းမသိနိုင်လျှင် အသုံးမဝင်ဘူး။

အဖြစ်အပျက်၊ အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ အကြောင်းရင်းဟုယူဆသောအရာ၊ ပြင်ဆင်မှု၊ တာဝန်ရှိသူ၊ ပြန်စစ်မည့်နေ့ကိုခွဲရေးပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

စာရေးသူတစ်ဦးတည်း၏အမြင်ကိုမကန့်သတ်ပါနှင့်

တရားနာပရိသတ်တို့… အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းရေးသူမှာရွေးချယ်ခွင့်ရှိတယ်။ ဘာကိုရေးမလဲ၊ ဘာကိုချန်မလဲဆိုတာ သူ့လက်ထဲမှာရှိတတ်တယ်။ ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းရေးသူကိုမယုံရဘူးလို့မဟုတ်ဘဲ စနစ်တကျပြန်ဖတ်ဖို့လိုတာပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် အများကပြန်စစ်နိုင်ခြင်း၊ လိုအပ်လျှင်ပြင်နိုင်ခြင်းက မှတ်တမ်းကိုပိုတရားမျှတစေတယ်။

အရေးကြီးမှတ်တမ်းတစ်ခုကို အနည်းဆုံးသက်ဆိုင်သူနှစ်ဦးကပြန်ကြည့်ပါ။ ကွဲလွဲသည့်အမြင်ရှိလျှင်ဖျောက်မထားဘဲ သီးခြားမှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အတိတ်ကိုသိမ်းခြင်းသည် အတိတ်မှာပိတ်မိခြင်းမဟုတ်

သူတော်ကောင်းတို့… တချို့က “အတိတ်တွေပြန်မပြောချင်ဘူး” လို့ဆိုတတ်တယ်။ နာကျင်ခဲ့တာကိုပြန်ပြောရတာခက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အတိတ်ကိုတရားမျှတစွာကြည့်ခြင်းက ဒေါသကိုမွေးဖို့မဟုတ်ဘဲ နောင်ကိုကာကွယ်ဖို့ပါ။

အတိတ်မှာတစ်ယောက်ကိုအမြဲအပြစ်တင်နေခြင်းကတော့ သင်ယူမှုမဟုတ်ဘူး။ လုပ်ရပ်၊ အခြေအနေ၊ စနစ်တို့ကိုခွဲမမြင်နိုင်လျှင် စိတ်နာခြင်းသာကျန်တတ်တယ်။

အတိတ်ကိုပြန်ကြည့်တဲ့အခါ “ဘယ်အရာကိုပြန်မလုပ်သင့်လဲ၊ ဘယ်တန်ဖိုးကိုမပျောက်စေရမလဲ” ဟုမေးပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

သင်ယူပြီး မပြောင်းလဲလျှင် မှတ်ဉာဏ်အသက်မဝင်သေး

ဒကာ ဒကာမတို့… တစ်နှစ်စာပြန်လည်သုံးသပ်အစည်းအဝေးလုပ်တယ်၊ အမှားတွေစာရင်းရေးတယ်၊ ပြီးတော့နောက်နှစ်မှာအတူတူပဲထပ်ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီအခါ မှတ်တမ်းရှိပေမယ့် သင်ယူမှုမရှိသေးဘူး။

ဓမ္မပဒတွင် များစွာရွတ်ဆိုသော်လည်း မကျင့်သုံးသူနှင့် နည်းနည်းသာနားလည်သော်လည်း တရားနှင့်ညီစွာကျင့်သူကိုနှိုင်းယှဉ်သတိပေးထားပါတယ်။ ဒီသဘောကို အဖွဲ့လုပ်ငန်းမှာလည်းယူနိုင်တယ်။ 

သင်ခန်းစာတစ်ခုချင်းစီအတွက် ပြောင်းမည့်အချက်တစ်ခု၊ စစ်မည့်နည်းတစ်ခု၊ တာဝန်ယူမည့်သူတစ်ဦးကို သတ်မှတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အသစ်ဝင်သူကို မေးခွန်းမေးခွင့်ပေးပါ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… အသစ်ဝင်သူက စနစ်ဟောင်းကိုမသိသေးလို့ မေးခွန်းများတတ်တယ်။ အဲဒီမေးခွန်းကို “အရင်ကတည်းကဒီလိုပဲ” ဟုပိတ်လိုက်လျှင် အဖွဲ့ကမိမိအမှားကိုမြင်ခွင့်တစ်ခုဆုံးရှုံးတယ်။

အသစ်ဝင်သူ၏မျက်စိက ဟောင်းနေသူမမြင်တော့တဲ့အရာကို မြင်နိုင်တယ်။ သူမေးတဲ့အရာကစည်းကမ်းဖျက်ဖို့မဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းရဲ့အကြောင်းရင်းကိုပြန်ရှင်းဖို့အခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်။

လက်လွှဲသင်တန်းတိုင်းမှာ “ဘာကိုနားမလည်သေးလဲ” ဟုမေးပါ။ အဲဒီမေးခွန်းရဲ့အဖြေတွေကို နောက်သင်တန်းအတွက်ပြန်သိမ်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်က အကြောင်းရင်းကိုသိမ်းထားပါ

တရားနာပရိသတ်တို့… ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုသာရေးပြီး ဘာကြောင့်အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သလဲမရေးလျှင် နောက်လူကစည်းမျဉ်းကိုခပ်တင်းတင်းလိုက်နာရုံသာလုပ်တတ်တယ်။

အခြေအနေပြောင်းသွားတဲ့အခါ အကြောင်းရင်းမသိသူက ဟောင်းစည်းမျဉ်းကိုပဲဆက်ကိုင်ပြီး လူကိုနာစေနိုင်တယ်၊ သို့မဟုတ် အရေးကြီးသောကာကွယ်မှုကိုလျော့ပစ်နိုင်တယ်။

ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်မှာ ရည်ရွယ်ချက်၊ စဉ်းစားခဲ့သောရွေးချယ်စရာ၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မည့်အချိန်ကိုပါမှတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ကိန်းဂဏန်းနှင့် လူ့အတွေ့အကြုံကိုအတူကြည့်ပါ

သူတော်ကောင်းတို့… ရလဒ်ဇယားက အရေအတွက်ကိုပြောနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီနံပါတ်နောက်ကလူတွေဘာကြုံခဲ့ရတယ်ဆိုတာကိုမပြောနိုင်တာရှိတယ်။

ကိန်းဂဏန်းကိုမလိုအပ်ဘူးလို့မဟုတ်ပါ။ ကိန်းဂဏန်းက မေးခွန်းဖွင့်ပေးတယ်၊ လူ့အတွေ့အကြုံက အကြောင်းကိုနားလည်စေတယ်။ ဒါဟာ နှိုင်းယှဉ်အသုံးချပုံသာဖြစ်ပြီး ဓမ္မကိုသိပ္ပံနဲ့သက်သေပြတာမဟုတ်ပါ။

အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှာ အရေအတွက်အပြင် လက်တွေ့လုပ်သူ၊ လက်ခံရသူတို့၏အသံကိုလည်း လုံခြုံစွာထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

မသေချာမှုကိုသိမ်းနိုင်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… လူတွေက မှတ်တမ်းထဲမှာ အဖြေတိတိကျကျရေးချင်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် အချို့အကြောင်းအရာမှာ အချက်အလက်မပြည့်စုံနိုင်တယ်။

မသေချာတာကိုသေချာသလိုရေးလိုက်လျှင် အဖွဲ့က မှားတဲ့အခြေခံပေါ်စတင်တတ်တယ်။ “စစ်ဆေးရန်လို” ဟုထားနိုင်ခြင်းက မှတ်တမ်း၏အားနည်းချက်မဟုတ်၊ ရိုးသားမှုပါ။

သေချာပြီးသားအချက်၊ အသုံးဝင်သောယူဆချက်၊ မသေချာသေးသောမေးခွန်းကိုခွဲရေးပါ။ နောက်တစ်ကြိမ်အဖြေရလျှင်ပြန်ဖြည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

လျှို့ဝှက်မှုနှင့်သင်ယူမှုကိုတပြိုင်နက်ထိန်းပါ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… သင်ခန်းစာသိမ်းရန်ဆိုပြီး လူတစ်ဦး၏ကိုယ်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ မိသားစုအခက်အခဲကို အားလုံးရှေ့ထုတ်မပြသင့်ပါ။ လေ့လာဖို့လိုသည့်အချက်နဲ့ မဖြန့်သင့်သည့်အချက်ကိုခွဲတတ်ရမယ်။

လူ၏အမည်ဖျောက်ပြီး ဖြစ်ရပ်အမျိုးအစားကိုသာသုံးနိုင်တယ်။ လိုအပ်သူသာဖတ်နိုင်သောနေရာမှာသိမ်းနိုင်တယ်။ ဒါက အမှန်ကိုဖုံးကွယ်ခြင်းမဟုတ်၊ လူကိုကာကွယ်ခြင်းပါ။

“ဒီမှတ်တမ်းကို ဘယ်သူဖတ်ရမလဲ၊ ဘယ်လောက်ကြာသိမ်းမလဲ၊ ဘာကိုဖျောက်ရမလဲ” ဟုအစကတည်းကဆုံးဖြတ်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ကျေးဇူးတင်ခြင်းကို မှတ်ဉာဏ်ထဲထည့်ပါ

တရားနာပရိသတ်တို့… အဖွဲ့တွေက ပြဿနာနဲ့အမှားကိုသိမ်းတတ်ပေမယ့် ကူညီခဲ့သူ၊ စိတ်ရှည်ခဲ့သူ၊ မမြင်ရတဲ့အလုပ်ကိုထမ်းခဲ့သူကိုမမှတ်တတ်ကြဘူး။

ကျေးဇူးတင်မှုမရှိလျှင် နောက်မျိုးဆက်က အဖွဲ့တစ်ခုကို စည်းမျဉ်းနဲ့အလုပ်သာရှိတဲ့နေရာလို့မြင်နိုင်တယ်။ မေတ္တာ၊ မုဒိတာ၊ ကူညီမှုလည်း အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ဖြစ်တယ်။

အောင်မြင်မှုနောက်မှာ ပါဝင်ခဲ့သူများကိုမှတ်ပါ။ နေ့စဉ်လေးစားစကားတစ်ခွန်းကိုလည်း အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုထဲထည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားကို နားထောင်ရင်း မိမိအဖွဲ့၊ မိသားစု၊ ကျောင်းတော်မှာ ဘာကိုမေ့နေမိသလဲ ခဏစဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိသာသိထားသောအရာတစ်ခုကို မနက်ဖြန်ကစ၍ ဘယ်သူနှင့်မျှဝေနိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ထဲမှာအဖြေရှာပါ။

အစည်းအဝေးပြီးမှ အစည်းအဝေးစတင်သည်

သူတော်ကောင်းတို့… ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး အစည်းအဝေးခန်းထွက်လာတာနဲ့အလုပ်ပြီးပြီလို့ထင်တတ်တယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်က မှတ်တမ်းကိုအတည်ပြု၊ တာဝန်ကိုခွဲ၊ လုပ်ရမည့်ရက်ကိုသတ်မှတ်ရမည့်အချိန်ပါ။

မည်သူကဘာလုပ်မလဲ မရှင်းလျှင် မှတ်တမ်းကအလှစာရွက်ဖြစ်သွားတတ်တယ်။ ပြန်စစ်မည့်နေ့မရှိလျှင် သင်ခန်းစာကအိပ်ပျော်သွားတတ်တယ်။

အစည်းအဝေးအဆုံးမှာ တစ်ယောက်ချင်း၏နောက်လုပ်ဆောင်ချက်ကိုအတူဖတ်ပါ။ နောက်အစည်းအဝေးမှာ အဲဒီအချက်များကိုပြန်ကြည့်ပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အသံဖိုင်၊ ဓာတ်ပုံ၊ စာရွက်—အရာအားလုံးမဟုတ်

ဒကာ ဒကာမတို့… နည်းပညာက အရာများစွာကိုသိမ်းပေးနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အရာအားလုံးသိမ်းထားခြင်းက အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ကောင်းတယ်လို့မဆိုလိုဘူး။ ရှာမတွေ့သောဖိုင်တောင် မရှိသလိုဖြစ်တတ်တယ်။

ဘာကိုသိမ်းမလဲ၊ ဘယ်အမည်နဲ့သိမ်းမလဲ၊ ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲ၊ ဘယ်အချိန်ပြန်စစ်မလဲကိုသတ်မှတ်ခြင်းက ပိုအရေးကြီးတယ်။

နည်းပညာကိုအကူအညီအဖြစ်သုံးပါ။ စက်ကသိမ်းပေးနိုင်ပေမယ့် အဓိပ္ပာယ်ကိုသတ်မှတ်ပေးရမည့်သူက လူပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

တိတ်ဆိတ်စွာလုပ်သူ၏သင်ခန်းစာ

ဒီနေရာမှာ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… စင်မြင့်ပေါ်မှာမပြောသူ၊ အစည်းအဝေးမှာအသံမကျယ်သူက အလုပ်မသိဘူးလို့မထင်ပါနှင့်။ တိတ်ဆိတ်စွာလုပ်သူများမှာ နေ့စဉ်အခက်အခဲအများကြီးကိုမြင်ထားတတ်တယ်။

သူတို့မပြောလာတာက မသိလို့မဟုတ်နိုင်ဘူး။ နားထောင်မည့်နေရာမရှိလို့ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဖွဲ့ပြန်လည်သုံးသပ်ချိန်မှာ စာဖြင့်ပေးနိုင်သောလမ်း၊ သီးခြားပြောနိုင်သောလမ်းထားပါ။ လုံခြုံစွာပြောလာသောအသံကိုလေးစားပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

ပြဿနာကိုနောက်လူအတွက်အလင်းဖြစ်စေခြင်း

တရားနာပရိသတ်တို့… မိမိအခက်အခဲကို နောက်လူမကြုံစေချင်တဲ့စိတ်က သင်ခန်းစာမှတ်တမ်းရေးရတဲ့အမြစ်ပါ။ အဲဒီစိတ်မှာမေတ္တာပါရှိတယ်။

ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းရေးသူက နောက်လူကိုမသိသလိုမယူဆပါနှင့်။ သူနားလည်နိုင်အောင် ရိုးရိုးရေးပါ၊ လိုအပ်သောနောက်ခံကိုပေးပါ၊ အန္တရာယ်ကိုရှင်းပြပါ။

“နောက်တစ်ယောက် ဒီစာကိုဖတ်ရင် ဘာလုပ်ရမလဲသိမလား” ဟုမေးပြီးမှ သိမ်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အဖွဲ့၏ အနာဂတ်ကိုသစ္စာနဲ့ကာကွယ်ခြင်း

သူတော်ကောင်းတို့… လူတစ်ဦးက မိမိနာမည်ကောင်းအတွက် အမှန်ကိုမရေးချင်နိုင်တယ်။ အဖွဲ့တစ်ခုက အပြင်ပန်းကောင်းဖို့အတွက် အမှားကိုဖျောက်ချင်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အမှန်ကိုဖျောက်သလို အနာဂတ်ကိုလည်းဖျောက်နေမိတတ်တယ်။

စိတ်မပျက်စေရန်နူးညံ့စွာရေးနိုင်တယ်။ ကိုယ်ရေးကိုကာကွယ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သင်ယူရမည့်အချက်ကိုမပျောက်စေရပါ။

အမှန်ကိုသိမ်းခြင်းက အတိတ်ကိုတရားစီရင်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ နောင်အဖွဲ့ဝင်များကိုဘေးကင်းစေခြင်းပါ။ ဒီအလေ့အကျင့်က အဖွဲ့ကိုအပြစ်ကင်းစေမယ်လို့အာမမခံပါဘူး။ သို့သော် တူညီသောအခက်အခဲကို ပညာနဲ့ရင်ဆိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

အမှားဖြစ်ပြီးနောက် ပထမဆုံးတစ်ရက်

အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် အဖွဲ့ကချက်ချင်းအဖြေရှာချင်တတ်တယ်။ အဖြေရှာဖို့လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် မသိသေးတာကိုသိသလိုမဆုံးဖြတ်မီ အဖြစ်အပျက်ကိုတည်ငြိမ်အောင်စုစည်းဖို့လိုတယ်။ ဘယ်သူထိခိုက်သလဲ၊ ဘာကိုအရင်ကာကွယ်ရမလဲ၊ ဘယ်အချက်တွေမသေချာသေးလဲကိုခွဲကြည့်ပါ။

စိတ်ပူလောင်နေချိန်မှာ စာရေးလိုက်သောဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ နောက်ပိုင်းအဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်ကိုမလိုအပ်ဘဲကြမ်းတမ်းစေနိုင်တယ်။ ထို့ကြောင့် အမှားအကြောင်းရေးရာမှာ စိတ်အေးပြီးမှ ခွဲခြားစွာရေးပါ။

ပထမတစ်ရက်မှာ အကျဉ်းချုပ်အမှန်ကိုရေးပါ။ နောက်ပိုင်းစစ်ဆေးမှုပြီးမှ ဘာသင်ခန်းစာရခဲ့သလဲကိုဖြည့်ပါ။

သင်ခန်းစာအစည်းအဝေး၏ စိတ်နေစိတ်ထား

သင်ခန်းစာပြန်ကြည့်ဖို့စုဝေးတာဟာ တရားရုံးထိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ လူကိုရှုံးနိမ့်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ကိုပိုပညာရှိလာစေဖို့ပါ။ စည်းဝေးစတင်ချိန်မှာ ဒီရည်ရွယ်ချက်ကိုရှင်းပြထားရင် စကားသံကပြောင်းလာတတ်တယ်။

ဘယ်သူကမှားသလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းသာရှိလျှင် အမှန်ကိုပြောရဲသူနည်းသွားတတ်တယ်။ ဘာဖြစ်လို့စနစ်ကမကာကွယ်နိုင်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့မေးခွန်းပါလာလျှင် အများရဲ့ပညာကဖွင့်လာတတ်တယ်။

စည်းဝေးအဆုံးမှာ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက်ကျေးဇူးတင်စကားပြောနိုင်ပါစေ။ အခက်အခဲကိုအတူကြည့်နိုင်ခြင်းကပဲ အဖွဲ့အင်အားဖြစ်ပါတယ်။

လက်လွှဲမတိုင်မီ ပြန်သင်ခြင်း

စာရွက်တစ်ဖိုင်ပေးလိုက်ရုံနဲ့ လက်လွှဲပြီးပြီလို့မယူပါနှင့်။ ဖိုင်ကိုဖတ်သူကနားလည်သလား၊ လက်တွေ့လုပ်နိုင်သလား၊ မသေချာတာကိုမေးနိုင်သလားဆိုတာကြည့်ရတယ်။

လက်လွှဲသူက “ရေးထားပြီးသားပါ” ဟုဆိုတာနဲ့ လက်လွှဲခံသူက “ဖတ်ပြီးပါပြီ” ဟုဆိုတာကြားမှာ နားလည်မှုကွာဟချက်ရှိနိုင်တယ်။

အရေးကြီးလုပ်ငန်းကို လက်လွှဲရာမှာ လက်လွှဲခံသူက မိမိနားလည်သလို ပြန်ရှင်းပြနိုင်အောင်လုပ်ပါ။ ပြန်ရှင်းပြနိုင်ခြင်းက မှတ်ဉာဏ်အသက်ဝင်နေကြောင်းပြတယ်။

အသေးအဖွဲအမှားမှ သင်ယူခြင်း

အမှားကြီးမှသာပြန်လည်သုံးသပ်ရမယ်လို့မထင်ပါနှင့်။ နေ့စဉ်လေးလေးက အမှားတွေထဲမှာပဲ စနစ်ပျက်ယွင်းစတင်နေတာကိုမြင်နိုင်တယ်။

ဖောင်တစ်ခုမရှင်းလင်းခြင်း၊ အချိန်ဇယားမတိကျခြင်း၊ စာတစ်စောင်မရောက်ခြင်းတို့ကို အမြဲကံမကောင်းလို့သာပြောလျှင် အဖွဲ့ကသင်ယူခွင့်ဆုံးရှုံးတယ်။

အပတ်စဉ် ဆယ်မိနစ်လောက် “ဒီအပတ် ဘာကိုပိုလွယ်အောင်ပြင်နိုင်မလဲ” ဟုမေးပါ။ အဲဒီသေးငယ်သင်ယူမှုတွေက ကြီးမားသောပြဿနာကိုမလာစေတတ်တယ်။

မတူညီသောအမြင်ကို မှတ်ဉာဏ်မှမဖျက်ပါနှင့်

ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုချပြီးနောက် သဘောမတူခဲ့သူ၏စိုးရိမ်ချက်ကိုဖျောက်ပစ်ချင်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းပြဿနာတက်လာလျှင် အဲဒီစိုးရိမ်ချက်ဟာတန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။

မတူညီခြင်းက အဖွဲ့ကွဲခြင်းမဟုတ်ပါ။ နူးညံ့စွာတင်ပြနိုင်ပြီး မှတ်တမ်းထဲမှာနေရာရနိုင်လျှင် အဖွဲ့ကပိုပညာရှိလာတယ်။

အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့အတူ စဉ်းစားခဲ့သောအခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခုကိုပါ သိမ်းထားပါ။ အခြေအနေပြောင်းလျှင် ပြန်ကြည့်နိုင်မယ်။

အခြေအနေပြောင်းလျှင် သင်ခန်းစာလည်းပြန်စစ်ပါ

ငါးနှစ်အရင်ကအလုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းက ဒီနေ့အတွက်မသင့်တော့နိုင်ဘူး။ အဲဒီအခါ မှတ်တမ်းဟောင်းကိုပယ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အဲဒီအချိန်မှာဘာကြောင့်အလုပ်ဖြစ်ခဲ့သလဲကိုနားလည်ဖို့လိုတယ်။

စည်းမျဉ်းဟောင်းကိုပဲဆုပ်ကိုင်ထားခြင်းက သစ္စာတည်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။ စည်းမျဉ်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကိုမေ့သွားခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။

မှတ်တမ်းတိုင်းမှာ ပြန်စစ်မည့်အချိန်ကိုထားပါ။ သင်ခန်းစာကိုအသက်ရှင်စေဖို့ ရက်စွဲနဲ့တာဝန်ရှိသူလိုပါတယ်။

လုပ်ငန်းမသိသူလည်း ဖတ်နိုင်အောင်ရေးပါ

ကျွမ်းကျင်သူများသာနားလည်သောစကားလုံးနဲ့ရေးထားလျှင် မှတ်တမ်းက လူအနည်းစု၏ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်သွားတတ်တယ်။ နောက်မှဝင်လာသူ၊ အခြားဌာနကလူကအကူအညီမယူနိုင်တော့ဘူး။

ရိုးရှင်းစွာရေးခြင်းဟာ အကြောင်းအရာကိုပေါ့စေခြင်းမဟုတ်ပါ။ အမှန်ကိုပိုမျှဝေနိုင်စေခြင်းပါ။

နည်းပညာစကားလုံးပါလျှင် အဓိပ္ပာယ်ရှင်းပြပါ။ လုပ်ဆောင်ရမည့်အချက်ကိုတိုတိုနဲ့သီးခြားထားပါ။

လူ့မှတ်ဉာဏ်နှင့် စနစ်မှတ်ဉာဏ်

လူ့မှတ်ဉာဏ်မှာ အတွေ့အကြုံရဲ့အပူအအေးရှိတယ်။ စာရွက်မှာတော့ အချက်အလက်ကိုတည်ငြိမ်စွာသိမ်းထားနိုင်တယ်။ နှစ်ခုလုံးလိုအပ်တယ်။

စာရွက်သာရှိပြီး အတွေ့အကြုံရှိသူကိုမေးခွင့်မရှိလျှင် အကြောင်းရင်းပျောက်တတ်တယ်။ လူတစ်ဦးသာရှိပြီး စာရွက်မရှိလျှင် လူပြောင်းသွားတဲ့အခါလမ်းပျောက်တတ်တယ်။

ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းကိုရေး၊ အတွေ့အကြုံရှိသူနှင့်အတူပြန်ရှင်း၊ နောက်လူကိုလေ့ကျင့်စေပါ။

အဖွဲ့၏ဘာသာစကားကို တည်ဆောက်ခြင်း

အဖွဲ့တစ်ခုမှာ “ပြဿနာ” ကိုပြောလိုက်တာနဲ့ အပြစ်တင်မည်ဟုခံစားရလျှင် လူတွေတိတ်သွားတတ်တယ်။ “သင်ခန်းစာ” လို့ပြောလျှင် အဖြေရှာနိုင်တယ်လို့ခံစားရစေဖို့လိုတယ်။

ဘာသာစကားက စိတ်ကိုပုံသွင်းတတ်တယ်။ ရိုင်းသောစကားကအမှားကိုဖုံးစေတယ်။ လေးစားသောစကားက အမှန်ကိုပေါ်စေတယ်။

“မင်းမှားတယ်” ဆိုရာမှ “ဒီလုပ်ငန်းမှာဘာပြင်ရမလဲ” ဆိုတဲ့စကားသို့ပြောင်းကြည့်ပါ။

နောက်မျိုးဆက်အတွက် အလင်းထားခြင်း

နောင်လာမည့်သူတွေက ယနေ့၏အခက်အခဲကိုမမြင်ခဲ့ကြဘူး။ ဒါကြောင့် စည်းမျဉ်းတစ်ခုနောက်ကကာကွယ်လိုခဲ့သောလူများကိုလည်းမသိနိုင်ဘူး။

အကြောင်းရင်းမသိသောစည်းမျဉ်းကိုလူတွေကအပိုဝန်ထုပ်ထင်တတ်တယ်။ အဓိပ္ပာယ်သိလာလျှင် ရိုသေလေးစားစွာဆက်ထိန်းနိုင်တယ်။

ဒီနေ့ရေးထားတဲ့စာတစ်ကြောင်းဟာ နောင်တစ်နေ့မှာ တစ်ယောက်ယောက်ကိုမမှားစေရန်ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ သတိထားပါ။

ညစဉ်ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း

အဖွဲ့မှတ်ဉာဏ်က နှစ်ကုန်မှလုပ်ရတဲ့အလုပ်မဟုတ်ပါ။ နေ့စဉ်အလုပ်ပြီးတိုင်း “ဘာကကောင်းသွားလဲ၊ ဘာကခက်သွားလဲ၊ မနက်ဖြန်ဘာပြင်မလဲ” လို့ခဏမေးနိုင်တယ်။

ဒီလိုပြန်ကြည့်ခြင်းက မိမိကိုအပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘူး။ သတိကိုနိုးစေဖို့ပါ။

ညနေတိုင်း တစ်ချက်သင်ယူပြီး တစ်ချက်ကျေးဇူးတင်နိုင်ကြပါစေ။ အဲဒီအလေ့က အဖွဲ့ရဲ့စိတ်ကိုငြိမ်းစေတယ်။

သင်ယူခြင်း၏ လက်တွေ့အလေ့

မဇ္ဈိမနိကာယ် စင်္ကီသုတ်မှာ အစဉ်အလာနှင့်ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းက အမှန်တရား၏နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အဖွဲ့မှတ်တမ်းတစ်ခုကိုလည်း မေးခွန်းမမေးရသောကျမ်းလိုမယူပါနှင့်။ လိုအပ်လျှင် ပြန်စစ်ပါ၊ အထောက်အထားအသစ်ရလျှင်ပြင်ပါ၊ ပြင်ခဲ့သည့်အကြောင်းကိုလည်း ချန်ထားပါ။ 

သင်ယူမှုကို လက်လွှဲရာတွင် လူကိုလေးစားခြင်း

သိင်္ဂါလကသုတ်တွင် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် သင်ယူမှုဆိုင်ရာတာဝန်များကိုဖော်ပြထားပါတယ်။ အဖွဲ့မှာလည်း သင်ပေးသူကအထက်စီးမယူဘဲ လက်တွေ့လုပ်နိုင်အောင်သင်ပေးရမယ်။ သင်ယူသူကမေးခွန်းမေးရဲရမယ်။ ဒီနှစ်ဖက်လေးစားမှုမရှိလျှင် ဖိုင်ရှိလည်းအသိပညာမရွေ့ဘူး။ 

အဆုံးအဓိဋ္ဌာန်

ဒီညကစ၍ အဖွဲ့ထဲမှာ ပြဿနာတစ်ခုလာလျှင် လူကိုမနင်းဘဲ အကြောင်းကိုကြည့်ကြပါစို့။ အောင်မြင်မှုတစ်ခုရလျှင် လုပ်အားကိုမပျောက်စေဘဲ မှတ်ကြပါစို့။ အသစ်ဝင်သူလာလျှင် “မေးလို့ရတယ်” လို့ပြောကြပါစို့။ ထွက်သွားသူရှိလျှင် ကျေးဇူးတင်စွာလက်လွှဲနိုင်ကြပါစို့။ အဲဒီသင်ခန်းစာတွေဟာ စာရွက်ထဲမှာမဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့ရဲ့နှလုံးသားထဲမှာအသက်ရှင်လာပါစေ။

မေတ္တာပို့သခြင်း

ဤတရားနာပရိသတ်အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏မိသားစု၊ အဖွဲ့အစည်း၊ ကျောင်းတော်၊ လုပ်ငန်းခွင်တို့မှာ အမှန်ကိုလေးစားသောမှတ်ဉာဏ်ကိုတည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။ မေတ္တာမပျက်ဘဲ အမှားကိုပြင်နိုင်ကြပါစေ။ နောင်မျိုးဆက်များသည် ယနေ့၏ပင်ပန်းမှုမှ အလင်းကိုသာရယူနိုင်ကြပါစေ။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု။ ဘုရားသာသနာတော်မြတ်ကြီး အရှည်တည်တံ့ပါစေ။

စဝ်ဓမ္မသာမိ (ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)

ကိုးကားကျမ်းစာရင်း

1။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ် (ကာလာမသုတ်)။ အကြားအမြင်၊ အစဉ်အလာတို့တစ်ခုတည်းပေါ် မမှီဘဲ အကုသိုလ်နှင့်အကျိုးဆက်ကိုစိစစ်ရန် သွန်သင်ချက်။

2။ ဒီဃနိကာယ် ၁၆၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်။ ပရိနိဗ္ဗာန်နောက်တွင် တရားနှင့်ဝိနည်းကို ဆရာအဖြစ်ထားရမည့်အကြောင်း။

3။ ဝိနယပိဋက၊ စူဠဝဂ္ဂ ၁၁။ ပထမသံဂါယနာအကြောင်းအရာပါရှိသော ကျမ်းလက်ဆင့်ကမ်းမှတ်တမ်း; ဤတရားတော်တွင် အဖွဲ့လိုက်ပြန်စစ်ခြင်းအတွက် ဥပမာအဖြစ်သာအသုံးပြုသည်။

4။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၁၉–၂၀။ တရားကိုများစွာဆိုသော်လည်း မကျင့်သုံးခြင်းနှင့် နည်းနည်းသိသော်လည်း တရားနှင့်ညီစွာကျင့်သုံးခြင်းကိုနှိုင်းယှဉ်သွန်သင်ချက်။

5။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ သိင်္ဂါလကသုတ်။ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ဆရာ–တပည့်တာဝန်များကိုဖော်ပြသော သုတ်; သင်ယူမှုကို လက်လွှဲရာတွင် ဆက်ဆံရေးတာဝန်ရှိကြောင်းအတွက် ဆက်စပ်အသုံးပြုသည်။

6။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၅၊ စင်္ကီသုတ်။ အစဉ်အလာနှင့်ယုံကြည်မှုသည် အမှန်တရား၏နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းသောကျမ်းအခြေခံ။

7။ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်။ သစ္စာလေးပါး၏အခြေခံဖော်ပြချက်။

သောတပသာဒရုပ် — ကြားသိမှုအတွက် နားအကြည်ရုပ် — အဆင့်မြင့်/အခြေအနေမှီ သိမ်းဆည်းသုံးသပ်ခြင်း; exact self-identification မခိုင်းခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

1။ ကျင့်ဝတ်ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကနေ နေ့လည်တရားကို ဖွင့်ခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— လူတစ်ယောက်က မိမိကို ချီးမွမ်းတဲ့စကားနဲ့ မိမိအမှားကို ထောက်ပြတဲ့စကား နှစ်မျိုးကြားရတယ်ဆိုပါစို့။ ပထမအသံကို နားထောင်ချင်ပြီး ဒုတိယအသံကို ပိတ်ချင်တတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နားရဲ့ ပြဿနာမဟုတ်ဘဲ ကြားသိပြီးနောက် စိတ်က ဘယ်လိုရွေးချယ်တုံ့ပြန်သလဲဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်နဲ့ ပညာဆိုင်ရာ ပြဿနာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီနေ့လည်မှာ သောတပသာဒကို exact object အဖြစ် ဖမ်းမယ့်အစား ကြားသိမှုဖြစ်စဉ်ရဲ့ အခြေအနေမှီသဘောကို အကဲခတ်ပြီး တိလက္ခဏာဘက်သို့ စူးစမ်းမယ်။

2။ မနက်က သိထားတဲ့ identity-map ကို practice-map အဖြစ် ပြောင်းခြင်း

မနက်မှာ နားအင်္ဂါ၊ သောတပသာဒ၊ အသံ၊ သောတဝိညာဏ်၊ နောက်ဆက်တွဲသညာနဲ့ reaction တို့ကို ခွဲခဲ့ပါတယ်။ နေ့လည်မှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး “အခု ဘာဖြစ်နေသလဲ” ကို စူးစမ်းရပါတယ်။

သို့သော် V3 ဖြစ်တာကြောင့် technical pasāda-rūpa ကို ကိုယ်တိုင် exact identify လုပ်ဖို့ မကြိုးစားပါဘူး။ သိနိုင်တဲ့ auditory event နဲ့ mental reaction ကို သိပြီး technical category ကို inferred/doctrinal level မှာထားပါတယ်။

3။ အခြေအနေရှိမှ ကြားသိမှုဖြစ်နိုင်ခြင်း

အသံအာရုံမရှိ၊ သက်ဆိုင်ရာ sense condition မရှိ၊ သက်ဆိုင်ရာ consciousness event မရှိရင် “ကြားခြင်း” လို့ခေါ်တဲ့ အတွေ့အကြုံ မတည်ဆောက်နိုင်ပါဘူး။ ဒီလို condition-dependence ကို စူးစမ်းခြင်းက တည်မြဲသော hearer တစ်ဦးအဖြစ် မမြင်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို technical causal formula တစ်ခုအဖြစ် မတီထွင်ဘဲ canonical sense-process framework အတိုင်း အကြောင်းအခြေအနေမှီသဘောကိုသာ သုံးသပ်ပါတယ်။

4။ အသံပေါ်လာခြင်းနဲ့ အသံကို လိုချင်ခြင်း မတူ

သာယာတဲ့တေးသံတစ်ခု ကြားလာနိုင်ပါတယ်။ အသံပေါ်လာတာက event တစ်ခု၊ “ဆက်ကြားချင်တယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာက နောက်အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို မခွဲရင် sense event ကိုပဲ clinging လို့ မှားယူနိုင်ပါတယ်။

တီရဏပရိညာမှာ အရင်ဆုံး ဖြစ်စဉ်အလွှာတွေကို ခွဲပြီးမှ ပြောင်းလဲမှု၊ ဖိစီးနိုင်မှုနဲ့ အမိန့်မပိုင်မှုကို စူးစမ်းရပါတယ်။

5။ မနှစ်သက်ဖွယ်အသံနဲ့ တွန်းထုတ်လိုစိတ် မတူ

ဆူညံသံ၊ အပြစ်တင်သံ၊ မနှစ်သက်ဖွယ်စကားသံ ကြားရင် စိတ်က တွန်းထုတ်ချင်နိုင်ပါတယ်။ အသံဟာ object ဘက်၊ မနှစ်သက်မှုဟာ mental reaction ဘက်ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီခွဲခြားမှုက ညနေ Pahāna မှာ non-feeding ကို လေ့လာဖို့ အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။ နေ့လည်မှာတော့ reaction ကို ဖိနှိပ်မထားဘဲ process အဖြစ် သိနိုင်ဖို့ လေ့ကျင့်ပါတယ်။

6။ ကြားသိမှုမှာ အနိစ္စကို ဘယ်လိုမလွန်ကဲဘဲ ဆင်ခြင်မလဲ

အသံတစ်သံဟာ ဆက်တိုက်တည်နေတဲ့ solid object တစ်ခုလို ထင်ရနိုင်ပေမယ့် အတွေ့အကြုံမှာ အသံအရည်အသွေး၊ အား၊ အကွာအဝေး၊ ကြားသိပုံတို့ ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ Auditory experience ဟာ conditions ပေါ်မူတည်ပြီး မတည်မြဲကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် beginner က technical sota-pasāda ရဲ့ microscopic arising-passing ကို exact direct perception လုပ်တယ်လို့ မဆိုရပါဘူး။ Evidence အားထက် claim အား မကျော်ရပါဘူး။

7။ ကြားနိုင်စွမ်းပြောင်းလဲမှုနဲ့ အနိစ္စ

အသက်အရွယ်၊ ပင်ပန်းမှု၊ ကျန်းမာရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်အသံတို့ကြောင့် ကြားသိမှုအခြေအနေ ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒီ ordinary observation က sense-function ကို permanent possession အဖြစ် မယူဖို့ သင်ခန်းစာပေးပါတယ်။

Ordinary change ကို technical pasāda-rūpa moment analysis နဲ့ မတန်းတူထားဘဲ conditionality အတွက် accessible illustration အဖြစ်သာ သုံးပါတယ်။

8။ ဒုက္ခ—မနှစ်သက်ဖွယ်အသံရှိလို့တင် မဟုတ်

ဒုက္ခကို ဆူညံသံတစ်ခုနဲ့ပဲ သတ်မှတ်မရပါဘူး။ ကြားနိုင်စွမ်း၊ သာယာသောအသံ၊ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့စကားတို့ကို “အမြဲဒီလိုပဲ ရှိရမယ်” လို့ အားကိုးဆုပ်ကိုင်တဲ့အခါ ပြောင်းလဲမှုက vulnerability ဖြစ်လာပါတယ်။

Conditioned sensory field ကို အပြည့်အဝအားထားမရခြင်းကို နားလည်တာဟာ ဒုက္ခလက္ခဏာဘက်သို့ စူးစမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

9။ အနတ္တ—“နားမရှိ” ဟု မဆိုဘဲ non-mastery ကို ကြည့်

အနတ္တဆိုတာ auditory system မရှိဘူးလို့ ငြင်းတာမဟုတ်ပါဘူး။ “ငါလိုချင်သလိုပဲ အမြဲကြားစေ၊ မကြားချင်တာ လုံးဝမကြားစေ” လို့ အမိန့်ပေးနိုင်သလားဆိုတာ ကြည့်ရပါတယ်။

အခြေအနေမှီဖြစ်တဲ့ sense-function ကို absolute controller တစ်ဦးပိုင်ဆိုင်ထားသလို မယူနိုင်ခြင်းက non-self analysis အတွက် အရေးကြီးပါတယ်။

10။ အသံကို ဖမ်းပြီး အနိစ္စလို့ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောတာ မလုံလောက်

တိလက္ခဏာဆင်ခြင်မှုဟာ “အနိစ္စ၊ အနိစ္စ” လို့ စကားပြန်ဆိုခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာဟာ ပြောင်းသလဲ၊ ဘာ condition ပေါ်မူတည်သလဲ၊ ဘာကို အားထားလိုက်ရင် vulnerability ဖြစ်သလဲ၊ ဘာကို အမိန့်မပိုင်သလဲဆိုတာ ခွဲသိဖို့ လိုပါတယ်။

အဲဒီလို investigation ရှိမှ concept နဲ့ lived process တို့ကြား အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ ချိတ်ဆက်မှု ရလာပါတယ်။

11။ အသံကြားချိန်မှာ exact pasāda ရှာမနေဘဲ process ကို သိ

လက်တွေ့မှာ အသံတစ်သံ ပေါ်လာရင် “ဒီအသံ” လို့ သိနိုင်ပါတယ်။ ကြားသိမှုရှိကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။ နောက်က pleasant/unpleasant reaction ရှိရင် အဲဒါကိုလည်း သိနိုင်ပါတယ်။

မလုပ်ရမှာက နားအတွင်း imaginary point တစ်ခုကို အာရုံစိုက်ပြီး “ဒါဟာ sota-pasāda” လို့ ဖန်တီးသတ်မှတ်တာပါ။ V3 က ဒီလို exact self-identification ကို တားထားပါတယ်။

12။ နားအူသံနဲ့ တိလက္ခဏာကို မတရားချိတ်မထားရ

နားအူသံရှိသူက အသံပြောင်းလဲတာကို သိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် tinnitus ကို meditation object လုပ်ရမယ်လို့ အထွေထွေညွှန်ကြားခြင်း၊ ဒါဟာ ဝိပဿနာဉာဏ်ပေါ်လာတာလို့ သတ်မှတ်ခြင်း မလုပ်ရပါဘူး။

ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို spiritualize မလုပ်ဘဲ လိုအပ်ရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှုယူရပါတယ်။

13။ အသံတိတ်သွားခြင်း = နိရောဓသစ္စာ မဟုတ်

တေးသံရပ်သွားတယ်၊ စကားသံတိတ်သွားတယ်ဆိုတာ auditory object cessation တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကို နိရောဓသစ္စာရဲ့ liberative meaning နဲ့ တန်းတူမထားရပါဘူး။

တိလက္ခဏာဆင်ခြင်မှုက သစ္စာလေးပါးကို လျှော့ချဖို့ မဟုတ်ဘဲ conditioned experience ကို မှန်ကန်စွာ သိပြီး ပိုကျယ်တဲ့ liberative framework ဆီ သွားဖို့ပါ။

14။ အသံကြားရုံ = ဒုက္ခသစ္စာတစ်ခုလုံး မဟုတ်

Auditory event တစ်ခုကို ဒုက္ခသစ္စာတစ်ခုလုံးလို့ မသတ်မှတ်ရပါဘူး။ ဒုက္ခသစ္စာရဲ့ အကျယ်အဝန်းကို sense event တစ်ခုနဲ့ လျှော့ချလိုက်ရင် သစ္စာအဓိပ္ပာယ် ပျက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ topic ဟာ rūpa technical category တစ်ခုဖြစ်ပေမယ့် သစ္စာဆီ ဆင်းရာမှာ source-controlled breadth ကို ထိန်းရပါတယ်။

15။ Ud 1.6 ကို schedule candidate အဖြစ် စစ်ဆေးခြင်း

Schedule က Ud 1.6 ကို CAN candidate အဖြစ် ပေးထားပါတယ်။ Candidate assignment ရှိတာနဲ့ sota-pasāda သို့မဟုတ် auditory tilakkhaṇa investigation အတွက် direct proof ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။

Context-fit မစစ်ရသေးသရွေ့ အဲဒီ source ကို sermon ရဲ့ doctrinal backbone အဖြစ် မသုံးပါဘူး။ Topic-direct sense-base sources ကို သီးခြားအထောက်အထားအဖြစ် ရှာပြီးမှ claim ချိတ်ရပါတယ်။

16။ အာယတနဆိုင်ရာ evidence ကို တီရဏဘက်က ဖတ်ခြင်း

Sense-base teaching ကို နေ့လည်မှာ ဖတ်တဲ့အခါ classification သိဖို့တင်မဟုတ်ဘဲ condition-dependent contact နဲ့ နောက်ဆက်တွဲ process ကို ခွဲသိဖို့ ဖတ်ရပါတယ်။ “သောတ” ဆိုတဲ့ term ကို တွေ့တာနဲ့ technical pasāda formula အားလုံးကို အဲဒီစာကြောင်းထဲ ထည့်မဖတ်ရပါဘူး။

Source က ဘာပြောသလဲ၊ later technical system က ဘာထပ်ခွဲသလဲဆိုတာ ခွဲထားရပါတယ်။

17။ သံကြားပြီး စိတ်က ဇာတ်လမ်းဆောက်သည့် အမြန်နှုန်း

တစ်ယောက်က ကိုယ့်နာမည်ခေါ်သံကြားရင် ချက်ချင်းလှည့်ကြည့်တတ်ပါတယ်။ အသံ၊ နာမည်မှတ်မိမှု၊ “ငါ့ကိုခေါ်တယ်” ဆိုတဲ့ self-reference၊ လှည့်ကြည့်တဲ့ intention တို့ အလွန်မြန်စွာ ဆက်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအမြန်နှုန်းကြောင့် အားလုံးကို “ငါကြားတယ်” ဆိုတဲ့ တစ်ခုတည်းသော action လိုထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာက process complexity ကို အနည်းဆုံး conceptual clarity နဲ့ ပြန်ဖွင့်ပေးပါတယ်။

18။ ချီးမွမ်းသံအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို စမ်းကြည့်

ချီးမွမ်းသံကြားရင် ကိုယ်ထဲမှာ ပေါ့ပါးသလို၊ စိတ်ထဲမှာ ပျော်သလို ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအတွေ့အကြုံကို “သောတပသာဒ” လို့ မခေါ်ပါဘူး။ Sound, hearing, feeling, perception, conceit တို့ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲကို ခွဲကြည့်ရပါတယ်။

ဒီလိုခွဲသိခြင်းက သာယာမှုကို ဖျက်ဖို့မဟုတ်ဘဲ သာယာမှုနောက်က ဆုပ်ကိုင်မှုကို မမြင်မိဘဲ မကျော်သွားဖို့ပါ။

19။ အပြစ်တင်သံအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို စမ်းကြည့်

အပြစ်တင်သံကြားရင် စိတ်က ချက်ချင်းကာကွယ်ချင်နိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ အကြောင်းအရာကို မစစ်ခင် ပြန်ပြောချင်တတ်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ “အသံကြားခြင်း” နဲ့ “ကိုယ့်အတ္တကို ကာကွယ်ခြင်း” ကြားက အကွာအဝေးကို သိနိုင်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

နေ့လည်မှာ အဲဒီ reaction ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဘက်က စူးစမ်းနိုင်ပြီး ညနေမှာ feeding ကို လျော့ဖို့ ဆက်သွားနိုင်ပါတယ်။

20။ နားထောင်ခြင်းနဲ့ လက်ခံယုံကြည်ခြင်း မတူ

တစ်ယောက်ပြောတာကို စိတ်ရှည်ရှည်နားထောင်နိုင်ခြင်းဟာ အဲဒီအမြင်အားလုံးကို သဘောတူရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ Hearing, understanding, evaluation, agreement တို့ဟာ အဆင့်မတူပါဘူး။

ဒီ distinction က စွန့်ဦးတီထွင်မှုလို decision-heavy domain မှာလည်း အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် modern application ဟာ ဓမ္မအထောက်အထား မဟုတ်ပါဘူး။

21။ စွန့်ဦးတီထွင်သူနဲ့ customer feedback

လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်က customer feedback ကို ကြားတဲ့အခါ ချီးမွမ်းတာကိုသာ စုယူပြီး မကျေနပ်ချက်ကို ပယ်ထားရင် အမှန်ကို မမြင်နိုင်ပါဘူး။ တစ်ဖက်မှာ complaint တစ်ခုတည်းကြောင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးကို ပျက်ပြီလို့လည်း မကောက်ချက်ချသင့်ပါဘူး။

အာရုံ→interpretation→reaction ကို ခွဲပြီး evidence ကို စစ်တဲ့အကျင့်ဟာ လက်တွေ့ဘဝမှာ ပညာရှိရွေးချယ်မှုကို ကူညီနိုင်ပါတယ်။

22။ ကြားချင်တာပဲ ကြားခြင်း၏ confirmation pattern

လူ့စိတ်က ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်နဲ့ ကိုက်တဲ့စကားကို ပိုမှတ်မိပြီး မကိုက်တဲ့စကားကို ပယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီ modern psychological observation ကို sota-pasāda doctrine အတွက် proof မလုပ်ရပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ကိုယ့် reaction ကို ပြန်စစ်ဖို့ ဥပမာအဖြစ် အသုံးဝင်ပါတယ်—ငါအသံကို ကြားနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ကြားချင်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုသာ ထပ်တင်နေတာလား။

23။ အနိစ္စ—အသံရဲ့အစအဆုံးကို ဖမ်းတာထက် ပိုကျယ်

အသံတစ်သံ စတင်ပြီး ရပ်သွားတာကို မြင်ရုံနဲ့ အနိစ္စနားလည်မှု ပြည့်စုံမသွားပါဘူး။ Sense process တစ်ခုလုံးဟာ conditions အပေါ် မှီပြီး ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း၊ ကိုယ်ဆုပ်ထားတဲ့ auditory pleasure သို့မဟုတ် identity က တည်မနေကြောင်း ပိုကျယ်စွာ သိဖို့လိုပါတယ်။

အနိစ္စက စကားလုံးမဟုတ်ဘဲ ဆုပ်ကိုင်မှုကို လျော့စေတဲ့ insight direction ဖြစ်ရပါတယ်။

24။ ဒုက္ခ—အသံကို ထိန်းချုပ်လိုမှုနဲ့ ပဋိပက္ခ

တိတ်ဆိတ်စေချင်တဲ့အချိန်မှာ အသံထွက်လာရင် စိတ်က ဒေါသဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့သီချင်း ရပ်သွားရင် မကျေနပ်နိုင်ပါတယ်။ အပြင်အခြေအနေကို အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ဆန္ဒနဲ့ conditioned world ကြား ပဋိပက္ခက ဖိစီးမှုကို တိုးစေပါတယ်။

ဒါကို သိတာဟာ passive ဖြစ်ဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ လိုအပ်တဲ့ practical action လုပ်နိုင်ပေမယ့် “အရာအားလုံး ငါ့အလိုအတိုင်းဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ appropriation ကို စစ်နိုင်ပါတယ်။

25။ အနတ္တ—ကြားသိမှုကို “ငါလုပ်တယ်” ဆိုတဲ့ solid agent မလုပ်

နေ့စဉ်ဝေါဟာရမှာ “ငါကြားတယ်” လို့ပြောရပါတယ်။ Analysis မှာတော့ sense-base, object, consciousness နဲ့ related conditions ကို ခွဲနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုခွဲတဲ့အခါ permanent hearer တစ်ဦးကို process အတွင်းမှာ မတွေ့ရကြောင်း ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် “ဘယ်သူမှမရှိ၊ ဘာမှမရှိ” ဆိုတဲ့ nihilistic conclusion ဆီ မသွားရပါဘူး။ Conventional responsibility နဲ့ analytical non-self ကို အဆင့်ခွဲထားရပါတယ်။

26။ တိတ်ဆိတ်မှုကို လိုချင်လွန်းခြင်းလည်း ဆုပ်ကိုင်မှုဖြစ်နိုင်

Meditation မှာ တိတ်ဆိတ်မှုက အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အသံလုံးဝမရှိမှ ငါတရားလုပ်နိုင်မယ်” ဆိုတဲ့ rigid condition ဖြစ်သွားရင် အသံနည်းနည်းပေါ်တာနဲ့ စိတ်တိုနိုင်ပါတယ်။

V3 practice မှာ အသံကို technical pasāda object လုပ်မယ့်အစား ပေါ်လာတဲ့ auditory event နဲ့ reaction ကို သိပြီး တိတ်ဆိတ်မှုအပေါ် attachment ကိုလည်း ပြန်စစ်နိုင်ပါတယ်။

27။ အသံကို တမင်ဖန်တီးပြီး practice မလုပ်ရ

သောတပသာဒကို လေ့လာဖို့ အသံကျယ်ကျယ်ဖွင့်ခြင်း၊ နားကို စမ်းသပ်ခြင်း၊ ထူးခြားတဲ့ auditory effect ဖန်တီးခြင်း မလိုပါဘူး။ Evidence before practice ဆိုတဲ့စည်းကမ်းအရ object ကို အတင်းဖန်တီးပြီး နောက်မှ doctrine တပ်တာ မလုပ်ရပါဘူး။

လက်ရှိဘဝမှာ သဘာဝအတိုင်း ပေါ်လာတဲ့ auditory experience ကိုသာ လုံခြုံတဲ့နယ်ပယ်အတွင်း သိနိုင်ပါတယ်။

28။ နားထောင်ခြင်းမှာ သတိနဲ့ ကရုဏာ

တစ်ယောက်ရဲ့ စကားကို နားထောင်တဲ့အခါ ကိုယ့် reaction ကိုသိနိုင်ရင် အခြားသူကို အလျင်စလို တရားစီရင်မှု နည်းလာနိုင်ပါတယ်။ သူ့အသံအနေအထားကို ကြားတာနဲ့ သူ့စိတ်အတွင်းကို အတိအကျသိပြီလို့ မဆိုသင့်ပါဘူး။

Auditory cues က အချက်အလက်အချို့ပေးနိုင်ပေမယ့် person judgment အတွက် absolute evidence မဟုတ်ပါဘူး။

29။ အာရုံခံအတွေ့အကြုံနဲ့ ဉာဏ်အဆင့် မတန်းတူ

အသံတွေ အလွန်ရှင်းလာတယ်၊ ဝေးကအသံကို သိသလိုခံစားရတယ်၊ အသံတွေ အစိတ်အပိုင်းကွဲသလို ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ meditation report ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအတွေ့အကြုံကို neutral description အဖြစ်ထားရပါတယ်။

အဲဒါတစ်ခုတည်းနဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်အဆင့်၊ ဒိဗ္ဗသောတ၊ မဂ်၊ ဖိုလ် စတဲ့ အဆင့်တံဆိပ် မတပ်ရပါဘူး။

30။ အခြေအနေ→ဖြစ်စဉ်→တိလက္ခဏာ→လွှတ်ချ အစဉ်

DM-065 ရဲ့ အဓိကလှုပ်ရှားမှုကို လက်တွေ့မှာ ဒီလိုနားလည်နိုင်ပါတယ်— အရင်ဆုံး ဘယ်အခြေအနေမှာ auditory event ဖြစ်သလဲ ကြည့်၊ ပြီးရင် sound/hearing/reaction ဖြစ်စဉ်ကို ခွဲ၊ အဲဒီ conditioned process ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဘက်က မလွန်ကဲဘဲ စူးစမ်း၊ နောက်ဆုံးမှာ “ငါ့အလိုအတိုင်းဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှုကို ဖြေလျှော့ဖို့ ပြင်ဆင်ပါတယ်။

နေ့လည်မှာ လွှတ်ချမှုကို အပြီးသတ်ပယ်သတ်မှုလို့ မဆိုဘဲ evening Pahāna ဆီ သွားမယ့် bridge အဖြစ်ထားပါတယ်။

31။ နေ့လည်လက်တွေ့—အသံပေါ်လာချိန်

အသံတစ်သံ သဘာဝအတိုင်းပေါ်လာရင် အရင်ဆုံး “အသံ” လို့ ရိုးရိုးသိနိုင်ပါတယ်။ ပြီးရင် စိတ်က ချက်ချင်း အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းသလား၊ ကြိုက်မကြိုက်ဖြစ်သလား၊ လိုချင်/တွန်းထုတ်သလားကို ခွဲသိနိုင်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ sota-pasāda ကို exact object လို့ မတပ်ပါဘူး။ Accessible process ကိုသာ သိပြီး technical category ကို inference boundary ထဲမှာ ထားပါတယ်။

32။ နေ့လည်လက်တွေ့—reaction ပေါ်လာချိန်

ချီးမွမ်းသံကြားပြီး ပျော်ရင် “ပျော်တာရှိတယ်” လို့ သိနိုင်ပါတယ်။ အပြစ်တင်သံကြားပြီး စိတ်တက်လာရင် reaction ရှိကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကို မဖိနှိပ်ဘဲ၊ မလိုက်ပါဘဲ၊ ဖြစ်စဉ်အဖြစ် စောင့်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

Reaction ရဲ့ ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှုနဲ့ အမိန့်မပိုင်မှုကို သိလာတာက ညနေ non-feeding အတွက် အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။

33။ နေ့လည်လက်တွေ့—မသိတာကို မသိကြောင်းထား

တရားလေ့ကျင့်ရာမှာ ရိုးသားမှုအလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ “ငါ sota-pasāda ကို မြင်တယ်” လို့ မသေချာတာကို သေချာသလို မပြောပါနဲ့။ “အသံကြားတာ သိတယ်၊ reaction သိတယ်၊ technical pasāda ကို exact identify မလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ နယ်နိမိတ်မှန်မှန်ထားနိုင်တာဟာ အားနည်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။

အဲဒီ epistemic honesty က ဓမ္မကို ကိုယ့်စိတ်ကူးနဲ့ မဖုံးဖို့ ကာကွယ်ပေးပါတယ်။

34။ မဂ္ဂလမ်းဦးတည်—သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် သမ္မာသတိ

အသံကြားရုံကို လွတ်မြောက်ရေးလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် auditory process ကို မရောဘဲ သိခြင်း၊ reaction ကို မိမိအတ္တအဖြစ် မဆုပ်ခြင်း၊ အခြေအနေမှီသဘောကို မြင်ခြင်းတို့က သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ သမ္မာသတိဘက်ကို ထောက်ပံ့နိုင်ပါတယ်။

မဂ္ဂသစ္စာတစ်ခုလုံးကို ဒီ practice fragment တစ်ခုနဲ့ မလျှော့ချဘဲ ပိုကျယ်တဲ့ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ် framework ထဲမှာသာ နားလည်ရပါတယ်။

35။ ညနေ Pahāna အတွက် မေးခွန်းသုံးခု

ဒီနေ့ညနေမတိုင်မီ ကိုယ်တိုင်မေးကြည့်ပါ— ငါနှစ်သက်တဲ့အသံကို မတည်မနေအောင် ဆုပ်ထားသလား။ မနှစ်သက်တဲ့အသံကို တွန်းထုတ်ရင်း ဒေါသကို ကျွေးနေသလား။ “ငါကြားတာပဲ အမှန်” ဆိုပြီး ကိုယ့် interpretation ကို အတ္တလုပ်ထားသလား။

ဒီမေးခွန်းတွေက sota-pasāda ကို direct identify လုပ်ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ Auditory experience ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဖြစ်လာတဲ့ clinging ကို ညနေ ပညာနဲ့ ပြန်ကြည့်ဖို့ တံခါးဖွင့်တာပါ။

၃၄။ ဖဿနဲ့ ဝေဒနာကို အသံတစ်ခုတည်းထဲ မပျောက်စေရ

အသံတစ်သံကြားပြီး သာယာတယ်၊ မသာယာဘူးဆိုတဲ့ ခံစားမှု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီအခါ sound object နဲ့ feeling tone ကို ခွဲထားရပါတယ်။ အသံက “သာယာမှု” ကို အရာဝတ္ထုလို သယ်လာတာမဟုတ်ဘဲ conditioned process အတွင်း feeling component ပါလာတာကို သိဖို့လိုပါတယ်။

ဒီ distinction က တဏှာကို သိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဝေဒနာရှိတာနဲ့ တဏှာဖြစ်တာကိုလည်း တစ်ခုတည်းမလုပ်ရပါဘူး။ အဲဒီအကြားမှာ ပညာနဲ့ သိနိုင်မယ့်နေရာ ရှိပါတယ်။

၃၅။ ဝေဒနာနောက်က တဏှာကို အလိုအလျောက်မကျွေး

သာယာတဲ့အသံကြားရင် “ထပ်ကြားချင်တယ်” ဖြစ်နိုင်တယ်။ မသာယာတဲ့အသံကြားရင် “ချက်ချင်းပျောက်စေချင်တယ်” ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီလို craving/aversion ကို auditory faculty ကိုယ်တိုင်နဲ့ မရောရပါဘူး။

နေ့လည် Tīraṇa ရဲ့ အကျိုးက reaction ကို အရင်မြင်နိုင်ဖို့ပါ။ မြင်နိုင်ရင် ညနေမှာ အဲဒီ reaction ကို ထပ်မကျွေးမွေးဘဲ လွှတ်ချရေးဘက်ကို ပိုသဘာဝကျကျ ဆက်နိုင်ပါတယ်။

၃၆။ နားထောင်နေစဉ် အဓိပ္ပာယ်ကို ကြိုတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း

တစ်ယောက်က စကားမဆုံးခင် “သူဘာပြောမယ်ဆိုတာ ငါသိတယ်” လို့ စိတ်က အရင်ဆုံးဖြတ်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ တကယ်ကြားနေတဲ့အသံထက် မိမိရဲ့ memory နဲ့ expectation ကို ပိုနားထောင်နေနိုင်ပါတယ်။

Auditory process ကို စူးစမ်းရာမှာ object ဖြစ်စဉ်နဲ့ conceptual overlay ကို ခွဲနိုင်ခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီဟာကို sota-pasāda direct perception လို့ မခေါ်ဘဲ mental construction ကို သီးခြားသိခြင်းအဖြစ်ထားပါတယ်။

၃၇။ အတိတ်စကားတစ်ခွန်းကို စိတ်ထဲ ပြန်ကြားနေခြင်း

အပြင်မှာ အသံမရှိတော့ပေမယ့် အတိတ်က စကားတစ်ခွန်းကို စိတ်ထဲပြန်ကြားသလို ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီ mental replay ကို အပြင်အသံအာရုံနဲ့ မရောရပါဘူး။ Memory/mental imagery နဲ့ current auditory contact ကို ခွဲသိဖို့လိုပါတယ်။

အဲဒီ mental replay ကြောင့် ဒေါသ၊ ဝမ်းနည်းမှု ပြန်တက်လာရင်လည်း technical sota-pasāda ကို အကြောင်းပြုတယ်လို့ အလွယ်မဆိုဘဲ mental process ကို သီးခြားစူးစမ်းရပါတယ်။

၃၈။ တိတ်ဆိတ်မှုမှာ စိတ်က အသံရှာတတ်ခြင်း

ပတ်ဝန်းကျင်အလွန်တိတ်တဲ့အခါ စိတ်က သေးငယ်တဲ့အသံတွေကို ပိုသတိထားမိနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေ ကိုယ်တိုင် “ထူးခြားလာပြီ” လို့ အဓိပ္ပာယ်တပ်ချင်နိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုအတွေ့အကြုံကို concentration, attention, environment စတဲ့ အချက်တွေကို မခွဲဘဲ advanced attainment အဖြစ် မတပ်ရပါဘူး။ Neutral description first ဆိုတဲ့ safety ကို ထိန်းရပါတယ်။

၃၉။ အသံအပေါ် သတိထားခြင်းနဲ့ sense-restraint

Sense-restraint ကို အသံမကြားအောင် ပိတ်ထားခြင်းလို့ မယူရပါဘူး။ ကြားသိမှုဖြစ်ပြီးနောက် စိတ်က အာရုံနောက်လိုက်သွားပုံ၊ နှစ်သက်/မနှစ်သက်သဘောကို မသိဘဲ တိုးချဲ့ပုံတို့ကို စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် sense-restraint ဆိုင်ရာ doctrinal claim တစ်ခုချင်းစီကို သက်ဆိုင်ရာ canonical source နဲ့ သီးခြားအတည်ပြုရပါတယ်။ ဒီ sermon မှာ modern self-control theory ကို အစားမထိုးထားပါဘူး။

၄၀။ “ငါက နားထောင်တတ်သူ” ဆိုတဲ့ identity ကိုလည်း စစ်

တစ်ခါတလေ ကိုယ်က အခြားသူတွေထက် နားထောင်တတ်တယ်လို့ ဂုဏ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ကောင်းမွန်တဲ့ listening habit ရှိတာ တန်ဖိုးရှိပေမယ့် အဲဒါကို fixed self-image လုပ်လိုက်ရင် ဝေဖန်မှုကြုံတဲ့အခါ ကာကွယ်တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာဆင်ခြင်မှုက skill ကို ပယ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ skill အပေါ် “ငါ” တည်ဆောက်မှုကို ပေါ့ပါးစေဖို့ပါ။

၄၁။ မကြားမိတာကို အပြစ်တင်ခြင်းမလုပ်ရ

တစ်ခါတလေ ပင်ပန်းမှု၊ ဆူညံမှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှုကွာခြားမှုကြောင့် စကားတစ်ခွန်း မကြားမိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကို ကိုယ့်အပေါ် moral failure လို့ မတပ်သင့်ပါဘူး။ လိုအပ်ရင် ပြန်မေးနိုင်ပါတယ်။

Functional limitation နဲ့ ethical negligence ကို အလိုအလျောက်တန်းတူမထားခြင်းက person-judgment safety နဲ့လည်း ကိုက်ညီပါတယ်။

၄၂။ Hearing aid သို့မဟုတ် နည်းပညာအကူအညီကို ဓမ္မနဲ့ မဆန့်ကျင်စေရ

ကြားနိုင်စွမ်းအတွက် နည်းပညာအကူအညီလိုသူက hearing device သုံးနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကို “သဘာဝကို မလက်ခံနိုင်လို့” ဆိုပြီး အပြစ်မတင်ရပါဘူး။ ဓမ္မက သင့်လျော်တဲ့ကျန်းမာရေးအကူအညီကို ပယ်ခိုင်းတာမဟုတ်ပါဘူး။

Conditioned body ကို ပညာနဲ့ သိခြင်းနဲ့ လက်တွေ့စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ဟာ အပြန်အလှန်ဆန့်ကျင်တာမဟုတ်ပါဘူး။

၄၃။ စွန့်ဦးတီထွင်မှုမှာ အမြင်မတူသံကို နားထောင်နိုင်ခြင်း

လုပ်ငန်းသစ်တစ်ခုမှာ founder က ကိုယ့်အကြံကိုချီးမွမ်းတဲ့အသံတွေကိုသာ နားထောင်ရင် blind spot ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အခြားသူရဲ့ objection ကို ကြားပြီး ချက်ချင်းဒေါသမဖြစ်ဘဲ evidence ကို စစ်နိုင်ခြင်းက practical wisdom ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဥပမာမှာ business success ကို ဓမ္မအောင်မြင်မှုနဲ့ မတန်းတူထားပါဘူး။ Auditory reaction ကို ရိုးသားစွာသိခြင်းအတွက် နေ့စဉ်ဘဝနမူနာအဖြစ်သာ သုံးပါတယ်။

၄၄။ လွှတ်ချခြင်းကို အသံမှ ထွက်ပြေးခြင်း မလုပ်ရ

အသံရှိတဲ့နေရာကနေ သင့်လျော်စွာ ရွှေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် spiritual meaning အနေနဲ့ လွှတ်ချခြင်းကို “အသံအားလုံးရှောင်နိုင်ခြင်း” လို့ မသတ်မှတ်ရပါဘူး။ အပြင် object မရှိချိန်တောင် အတိတ်စကားကို စိတ်က ဆုပ်ထားနိုင်ပါတယ်။

အဓိကက object ပေါ်က appropriation နဲ့ reaction feeding ကို သိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို ညနေ Pahāna မှာ ပိုနက်စွာ ဆက်မယ်။

၄၅။ သစ္စာဘက်သို့ ဆင်းရာမှာ အတိုင်းအတာမကျော်ရ

Auditory process ကို conditioned and unreliable အဖြစ် သိခြင်းက ဒုက္ခသစ္စာနားလည်မှုဆီ အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် auditory process တစ်ခုတည်းကို ဒုက္ခသစ္စာအားလုံးလို့ မဆိုရပါဘူး။

တဏှာကို သမုဒယဘက်က ဆွေးနွေးရာမှာလည်း အသံရှိခြင်းကို တဏှာနဲ့ မတန်းတူထားရပါဘူး။ အသံရပ်ခြင်းကို နိရောဓမလုပ်၊ auditory mindfulness fragment ကို မဂ္ဂတစ်ခုလုံးမလုပ်ရပါဘူး။

တရားတော်နိဂုံး

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့လည်မှာ သောတပသာဒကို exact direct object အဖြစ် ဖမ်းမထားဘဲ ကြားသိမှုဖြစ်စဉ်ကို အခြေအနေမှီသဘောနဲ့ စူးစမ်းခဲ့ကြပါတယ်။ အသံနဲ့ ကြားသိမှု၊ ကြားသိမှုနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှု၊ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှုနဲ့ ကြိုက်မကြိုက်တုံ့ပြန်မှုတို့ကို မရောဘဲ ခွဲခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီ process ကို အနိစ္စ—မတည်မြဲမှု၊ ဒုက္ခ—အပြည့်အဝအားထားမရမှု၊ အနတ္တ—အမိန့်မပိုင်မှုဘက်က claim မလွန်ဘဲ စူးစမ်းခဲ့ကြပါတယ်။

မသိနိုင်သေးတဲ့ technical sota-pasāda ကို သိပြီလို့ မတပ်ဘဲ၊ သိနိုင်တဲ့ auditory event နဲ့ reaction ကို ရိုးသားစွာ သိနိုင်ကြပါစေ။ ကြားချင်တာပဲ ကြားခြင်း၊ မကြားချင်တာကို ပယ်ခြင်း၊ “ငါကြားတာပဲ အမှန်” လို့ ဆုပ်ခြင်းတို့ကို ညနေမှာ ထပ်မကျွေးမွေးဘဲ လွှတ်ချရေးဘက်သို့ ပညာနဲ့ ဆက်သွားနိုင်ကြပါစေ။

သာဓု သာဓု သာဓု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက

https://orcid.org/0009-0000-0697-4760

 ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု

၁။ Sermon 065 သည် Day 22 Noon Tīraṇa-pariññā, Sota-pasāda, Eligibility V3 ဖြစ်ပြီး safety flag သည် V3_DIRECT_INFERRED_CAUTION ဖြစ်သည်။

၂။ Beginner ကို sota-pasāda technical category အား exact direct self-identification မခိုင်းဘဲ accessible auditory event, reaction နှင့် conditioned process ကိုသာ safety boundary အတွင်း စူးစမ်းစေသည်။

၃။ Schedule-assigned Ud 1.6 သည် CAN candidate သာဖြစ်ပြီး context-fit verification မပြီးမချင်း Sota-pasāda သို့မဟုတ် tilakkhaṇa doctrine ၏ direct proof အဖြစ် မသုံးထားပါ။

၄။ သောတ–သဒ္ဒ–သောတဝိညာဏ်၊ အာယတန၊ ဖဿနှင့် sense-process ဆိုင်ရာ topic-direct claims များသည် သက်ဆိုင်ရာ canonical source မှ claim-specific verification လိုအပ်သည်။

၅။ Sota-pasāda ၏ technical rūpa classification ကို Abhidhamma/commentarial source layer နှင့် ခွဲထားရမည်။

၆။ Controlled Myanmar-script Chaṭṭha Saṅgāyana Q5 verification မပြီးသေးသော direct Pāḷi quotation မထည့်ထားပါ။

၇။ Entrepreneurship, customer feedback, selective listening စသည့် ဥပမာများသည် modern application သာဖြစ်ပြီး Buddhist doctrinal evidence မဟုတ်ပါ။

၈။ နားအူသံ၊ unusual auditory experience, auditory clarity တို့ကို ñāṇa, Magga, Phala သို့မဟုတ် exact Sota-pasāda perception အဖြစ် မသတ်မှတ်ရ။

References

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂဆိုင်ရာ သောတ–သဒ္ဒ–သောတဝိညာဏ်၊ အာယတနနှင့် ဖဿသင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — အာယတန၊ ဓာတ်၊ ဝိညာဏ်နှင့် conditioned sense-process ဆိုင်ရာ သက်ဆိုင်ရာ နိကာယ်သင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ အဘိဓမ္မပိဋက — ပသာဒရုပ်နှင့် ရုပ်ခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ technical source layer 

သောတပသာဒရုပ် — ကြားသိမှုအတွက် နားအကြည်ရုပ် — ကျမ်းအရ သဘာဝလက္ခဏာ၊ အကြောင်းအခြေအနေ၊ တိုက်ရိုက်/သွယ်ဝိုက် သိမ်းဆည်းနိုင်မှုကို ခွဲသိခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

1။ မိသားစုတစ်စုထဲမှာ အသံတစ်သံကို ကြားပုံမတူခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— မိသားစုတစ်စုထဲမှာ ဖုန်းမြည်သံတစ်သံ ကြားလိုက်ကြတယ်ဆိုပါစို့။ တစ်ယောက်က “ဧည့်သည်ဖုန်းဖြစ်မယ်” လို့ထင်တယ်၊ တစ်ယောက်က အလုပ်ကိစ္စဆိုပြီး စိုးရိမ်တယ်၊ ကလေးတစ်ယောက်ကတော့ အသံသာကြားပြီး ဘာအဓိပ္ပာယ်မှ မဖမ်းသေးဘူး။ အသံတစ်သံတည်းပေမယ့် ကြားသိပြီးနောက် စိတ်ထဲက အဓိပ္ပာယ်ဖော်မှု၊ မှတ်မိမှု၊ ခံစားမှုနဲ့ တုံ့ပြန်မှုက မတူနိုင်ပါတယ်။

ဒီဥပမာက သောတပသာဒရုပ်ကို သက်သေပြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် “ကြားတယ်” ဆိုတဲ့စကားတစ်လုံးအောက်မှာ ရုပ်ဘက်၊ အာရုံဘက်၊ သိစိတ်ဘက်၊ နောက်ဆက်တွဲစိတ်တုံ့ပြန်မှုဘက် စတဲ့ အလွှာများစွာ ရှိနိုင်ကြောင်း ဖွင့်ပြဖို့ အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမနက် ဉာတပရိညာရဲ့ အလုပ်က အဲဒီအလွှာတွေကို မရောဘဲ ခွဲသိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

2။ သောတပသာဒရုပ်ကို နေ့စဉ်သုံး “နား” နဲ့ မတူအောင် သိခြင်း

နေ့စဉ်စကားမှာ “နား” လို့ပြောရင် နားရွက်၊ နားပေါက်၊ နားအတွင်းအင်္ဂါတွေ အားလုံးကို စုပေါင်းရည်ညွှန်းနိုင်ပါတယ်။ သောတပသာဒရုပ်ဆိုတာတော့ technical rūpa classification အတွင်းက ကြားသိမှုအတွက် အာရုံခံနိုင်မှုဆိုင်ရာ ရုပ်အမျိုးအစားကို ရည်ညွှန်းတဲ့ ဝေါဟာရဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် နားရွက်ကို ကိုင်မိတာ၊ နားအတွင်းမှာ ဖိအားတစ်ခုခံစားရတာ၊ နားယားတာကို သောတပသာဒကို တိုက်ရိုက်တွေ့တာလို့ မပြောရပါဘူး။ နေ့စဉ် anatomical organ နဲ့ doctrinal sensitivity-rūpa ကို အရင်ခွဲထားမှ practice မှာ အမှားမဝင်ပါဘူး။

3။ “နားအကြည်ရုပ်” ဆိုတဲ့ မြန်မာအသုံးအနှုန်းကို literal transparency မလုပ်ရ

“အကြည်ရုပ်” လို့ ကြားလိုက်ရင် မှန်လိုကြည်တဲ့အရာ၊ ရေလိုကြည်တဲ့အရာတစ်ခုကို စိတ်ကူးမိနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို literal image နဲ့ technical term ကို တန်းတူမထားရပါဘူး။ ပသာဒဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကို အာရုံခံနိုင်မှုဆိုင်ရာ technical function အဖြစ် နားလည်ဖို့ လိုပါတယ်။

Beginner ကို နားအတွင်းက ကြည်လင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုရှာခိုင်းတာဟာ V3 boundary ကို ကျော်သွားနိုင်ပါတယ်။ စကားလုံးရဲ့ အသံထွက်နဲ့ literal translation ကို physical self-identification အဖြစ် မပြောင်းရပါဘူး။

4။ အသံ = သောတပသာဒ မဟုတ်

ခေါင်းလောင်းသံ၊ လူစကားသံ၊ ကားသံ၊ ငှက်သံ စတဲ့ ကြားနိုင်သော အသံဟာ အာရုံဘက်ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံခံအခြေခံဘက်နဲ့ အာရုံဘက်ကို မခွဲရင် “အသံကို သိတာနဲ့ သောတပသာဒကို သိပြီ” ဆိုတဲ့ အမှားဝင်နိုင်ပါတယ်။

အသံဟာ ကြားသိမှုအတွက် object ဘက်က ပါဝင်တယ်။ သောတပသာဒက sense sensitivity ဘက်က technical category ဖြစ်တယ်။ ဒီနှစ်ခုကို ခွဲသိခြင်းက ဉာတပရိညာရဲ့ အခြေခံပါ။

5။ သောတဝိညာဏ် = သောတပသာဒ မဟုတ်

အသံကို ကြားသိတဲ့ သိစိတ်ဟာ နာမ်ဘက်က ဖြစ်ပါတယ်။ သောတပသာဒက ရုပ်ဘက်က category ဖြစ်ပါတယ်။ “နားက သိတယ်” ဆိုတဲ့ နေ့စဉ်ဝေါဟာရကို doctrinal precision အဖြစ်ယူလိုက်ရင် ရုပ်နဲ့ နာမ် ရောသွားပါတယ်။

ဒီခွဲခြားမှုက “ကြားသူ” ဆိုတဲ့ တစ်ခုတည်းသော entity တစ်ခုကို အစကတည်းက သတ်မှတ်မထားဘဲ အခြေအနေများပေါင်းစုံနဲ့ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ process အဖြစ် နားလည်ဖို့ လမ်းဖွင့်ပေးပါတယ်။

6။ နားနာခြင်း၊ နားအူခြင်း၊ ဖိအားခံစားရခြင်းတို့ကို သောတပသာဒမလုပ်ရ

နားအတွင်း နာကျင်ခြင်း၊ ဖိအား၊ တင်းတိပ်မှု၊ နားအူသံ စတဲ့အတွေ့အကြုံတွေဟာ တကယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအတွေ့အကြုံတစ်ခုစီကို technical sota-pasāda နဲ့ exact identity လုပ်လို့ မရပါဘူး။

အထူးသဖြင့် နားအူသံ၊ ကြားနိုင်စွမ်းရုတ်တရက်ပြောင်းခြင်း၊ နာကျင်မှုကြာရှည်ခြင်းတို့ကို meditation achievement သို့မဟုတ် ထူးခြားသော ဓမ္မအဆင့်လို့ မဖော်ပြရပါဘူး။ လိုအပ်ရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုကို အလေးထားရပါတယ်။

7။ သောတ–သဒ္ဒ–သောတဝိညာဏ် ခွဲခြားမှု

ကြားသိမှုဆိုင်ရာ canonical analysis ကို နားလည်ရာမှာ sense-base ဘက်၊ sound object ဘက်နဲ့ auditory consciousness ဘက်ကို ခွဲသိနိုင်ပါတယ်။ ဒီခွဲခြားမှုဟာ “ငါကြားတယ်” ဆိုတဲ့ သမုတိဝေါဟာရကို ဖျက်ပစ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အတွင်းမှာ ဘယ်လိုအချက်တွေ ပါဝင်နေသလဲဆိုတာ ပိုတိကျစွာ သိဖို့ပါ။

အသံတစ်ခု ကြားသိလာတဲ့အခါ sense-base နဲ့ object မရှိဘဲ သိစိတ်ကို သီးခြားတည်မြဲနေတဲ့ “ကြားသူ” အဖြစ် မယူသင့်ကြောင်း process map က သင်ပေးပါတယ်။

8။ အာယတန framework ထဲက သောတ

အတွင်းအာယတနများထဲမှာ သောတအာယတနကို ခွဲသင်ကြားတဲ့ canonical framework ရှိပါတယ်။ ဒီ framework က နားဘက် sense-base ကို sound object နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး နားလည်ဖို့ အထောက်အကူပေးပါတယ်။

ဒါပေမယ့် Sutta-level အာယတနဝေါဟာရနဲ့ နောက်ပိုင်း technical rūpa-analysis ထဲက sota-pasāda ဆိုတဲ့ classification ကို source layer မခွဲဘဲ စကားတစ်ခုတည်းလို မတင်ရပါဘူး။ ဆက်စပ်မှုရှိပေမယ့် provenance ကို ထိန်းရပါတယ်။

9။ ဓာတ် framework ထဲက auditory process

ဓာတ်ခွဲခြားမှုကလည်း နားဘက်၊ အသံဘက်၊ ကြားသိစိတ်ဘက်ကို impersonal elements/processes အဖြစ် ဆင်ခြင်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုခွဲခြားခြင်းက “အသံကို ငါ့ဆီ လာတိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းထက် အကြောင်းအခြေအနေမှီဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်နိုင်စေပါတယ်။

နံနက်မှာ ဒီ framework ကို conceptual map အဖြစ် တည်ဆောက်ရုံပါ။ Beginner ကို “အခု သောတဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်ဖမ်းပါ” လို့ မခိုင်းပါဘူး။

10။ ရူပက္ခန္ဓာအတွင်း သောတပသာဒ၏ နေရာ

သောတပသာဒကို ရုပ်ဆိုင်ရာ technical category အဖြစ် နားလည်ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရူပက္ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို သောတပသာဒတစ်ခုတည်းနဲ့ မလျှော့ချရပါဘူး။ ရုပ်ဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်အမျိုးမျိုးထဲက sensory sensitivity ဆိုင်ရာ အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

Hierarchy ကို သိထားခြင်းက နောက်ပိုင်းမှာ “နား”၊ “အသံ”၊ “ကြားသိမှု” အားလုံးကို ရုပ်ခန္ဓာတစ်ခုတည်းထဲ အတင်းမထည့်မိအောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။

11။ ပသာဒရုပ်ငါးမျိုးအတွင်း သောတပသာဒ

Technical analysis မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်တို့နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ sensory sensitivity categories ကို ခွဲပြထားပါတယ်။ သောတပသာဒက auditory sensitivity ဆိုင်ရာ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး စက္ခုပသာဒနဲ့ function မတူပါဘူး။

Day 21 က cakkhu-pasāda ကို လေ့လာခဲ့တာကြောင့် ပုံစံတူနေတယ်လို့ထင်နိုင်ပေမယ့် ဒီနေ့မှာ object type, consciousness type, daily-life reaction pattern နဲ့ practice cautions တွေဟာ အသံအာရုံဆိုင်ရာအတိုင်း သီးခြားဖြစ်ပါတယ်။

12။ သဘာဝလက္ခဏာဟု ပြောရာတွင် source layer သတိထားခြင်း

“လက္ခဏာ၊ ကိစ္စ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်” စတဲ့ technical explanatory grid ကို အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် ဘယ် source layer ကလာတယ်ဆိုတာ ရှင်းရပါတယ်။ Sutta ထဲက sense-base teaching နဲ့ later Abhidhamma/commentarial technical characterization ကို တစ်လွှာတည်းမလုပ်ရပါဘူး။

ဒီမနက်မှာ verified direct quotation မရှိသေးတဲ့ technical formula ကို မတီထွင်ပါဘူး။ Source verification ပြီးမှသာ exact wording နဲ့ citation ထည့်ရပါမယ်။

13။ အကြောင်းအခြေအနေမှီ ဖြစ်စဉ်အဖြစ် နားလည်ခြင်း

ကြားနိုင်စွမ်းဟာ တည်မြဲတဲ့ အတ္တအင်္ဂါတစ်ခုလို မပြောင်းမလဲနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်ခန္ဓာအခြေအနေ၊ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ အပြင်အသံအခြေအနေ စတဲ့ factors တွေနဲ့ functional hearing experience က ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။

ဒီ observable conditionality ကို technical sota-pasāda ရဲ့ exact causal formula လို့ မကြေညာပါဘူး။ အကြောင်းအခြေအနေမှီသဘောကို နားလည်ဖို့ အခြေခံအဖြစ်သာ သုံးပါတယ်။

14။ ကမ္မဇရုပ်ဆိုင်ရာ technical claim ကို သီးခြားစစ်ရ

Abhidhamma/commentarial ရုပ်ခွဲခြားမှုမှာ sense-sensitivity rūpa တွေရဲ့ origination ကို technical causal categories နဲ့ ဆွေးနွေးထားနိုင်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို Sutta-level ဘုရားဟောဝေါဟာရအဖြစ် အလွယ်တကူ မတင်ရပါဘူး။

ကျမ်းအလွှာခွဲခြင်းဟာ စာဖတ်သူကို ရှုပ်အောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘဲ claim တစ်ခုရဲ့ provenance ကို မှန်ကန်အောင် ထိန်းတာပါ။

15။ DN 8 ကို schedule candidate အဖြစ်သာ လက်ခံခြင်း

ဒီနေ့ schedule က DN 8 ကို canonical pairing candidate အဖြစ် ပေးထားပါတယ်။ Schedule assignment က search doorway ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် sota-pasāda doctrine ကို အဲဒီသုတ်တစ်ပုဒ်က တိုက်ရိုက်သက်သေပြတယ်လို့ အလိုအလျောက် မဆိုနိုင်ပါဘူး။

ဒါကြောင့် context retrieval နဲ့ claim-fit verification မပြည့်မချင်း DN 8 ကို direct doctrinal proof အဖြစ် အတင်းမသုံးပါဘူး။ Evidence law ကို ထိန်းထားခြင်းက တရားဟောရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ပိုကောင်းစေပါတယ်။

16။ Topic-direct canonical evidence ကို ဘယ်လိုရှာရမလဲ

သောတ၊ သဒ္ဒ၊ သောတဝိညာဏ်၊ ဖဿ စတဲ့ auditory sense-process ကို တိုက်ရိုက်သင်ကြားတဲ့ အာယတနဆိုင်ရာ နိကာယ်ကျမ်းတွေက ဒီခေါင်းစဉ်အတွက် ပိုတိုက်ရိုက်တဲ့ evidence ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Claim တစ်ခုချင်းစီကို သက်ဆိုင်ရာ source နဲ့ချိတ်ရပါတယ်။

သို့သော် ဒီမူကြမ်းမှာ controlled Myanmar-script Chaṭṭha Saṅgāyana source ကနေ exact Pāḷi quotation Q5 verification မပြီးသေးတာကြောင့် တိုက်ရိုက်ပါဠိစာကြောင်း မထည့်ထားပါဘူး။

17။ ကြားခြင်းနဲ့ အဓိပ္ပာယ်နားလည်ခြင်း မတူ

တစ်ယောက်က မသိတဲ့ဘာသာစကားကို ကြားနိုင်ပါတယ်။ အသံကြားပေမယ့် အဓိပ္ပာယ်မသိနိုင်ပါဘူး။ ဒီဥပမာက auditory consciousness နဲ့ conceptual interpretation ကို ခွဲဖို့ ကောင်းတဲ့ နေ့စဉ်အထောက်အကူပါ။

ကြားသိမှုအပြီးမှာ သညာ၊ မှတ်ဉာဏ်၊ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှုတွေ ဆက်ပါလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအားလုံးကို သောတပသာဒတစ်ခုတည်းရဲ့ function လို့ မပြောရပါဘူး။

18။ အသံကို ကြားတာနဲ့ ယုံရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်

လူတစ်ယောက်က သတင်းတစ်ခုကို ကြားလိုက်ရုံနဲ့ အဲဒီသတင်းဟာ မှန်ကန်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါကိုယ်တိုင် ကြားခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့အချက်က auditory event ရှိကြောင်းကို ပြောနိုင်ပေမယ့် အကြောင်းအရာတစ်ခုလုံးရဲ့ အမှန်တရားကို အလိုအလျောက် သက်သေမပြပါဘူး။

ဓမ္မဘက်မှာလည်း hearing event နဲ့ interpretation ကို ခွဲရပါတယ်။ ဒီခွဲခြားမှုဟာ နောက်ပိုင်း ဒိဋ္ဌိဆိုင်ရာ ဆုပ်ကိုင်မှုတွေကို စစ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

19။ အသံအရည်အသွေးနဲ့ သောတပသာဒကို မရောရ

အသံကျယ်တယ်၊ တိုးတယ်၊ မြင့်တယ်၊ နိမ့်တယ်၊ သာယာတယ်၊ ကြမ်းတယ်ဆိုတာ object နဲ့ perception/reaction ဘက်က ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့အရာတွေပါ။ အဲဒီ quality တစ်ခုခုကို သောတပသာဒရုပ်လို့ မသတ်မှတ်ရပါဘူး။

Sense faculty ကို object property နဲ့ မရောနိုင်တာဟာ V3 doctrinal recognition ရဲ့ အဓိကအချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

20။ Direct discernment နဲ့ inferred discernment

အခု အသံတစ်သံ ကြားနေတယ်ဆိုတာ ordinary experience အနေနဲ့ သိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အခု ငါ သောတပသာဒရုပ်ကို technical object အဖြစ် တိုက်ရိုက်သိနေတယ်” ဆိုတဲ့ claim က ပိုအားကြီးပါတယ်။ Beginner ကို ဒီလို exact claim မခိုင်းရပါဘူး။

Indirect discernment မှာ ကျမ်းအရ auditory sense-base ရှိကြောင်း၊ sound object နဲ့ auditory consciousness တို့ဆက်စပ်ကြောင်း နားလည်ပြီး technical rūpa ကို inference/ doctrinal recognition နယ်ပယ်ထဲမှာ ထားပါတယ်။

21။ V3 ကို practice မလုပ်ရဘူးဟု မမှားနားလည်ရ

V3 ဆိုတာ ဓမ္မကို လေ့လာလို့မရဘူး၊ လက်တွေ့အတွေ့အကြုံကို မကြည့်ရဘူးဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ Exact technical self-identification ကို beginner အတွက် မခိုင်းရတာပါ။

အသံကြားခြင်း၊ အသံပေါ်က ကြိုက်မကြိုက်မှု၊ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှု၊ reaction တို့ကို သိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီတစ်ခုခုကို sota-pasāda အဖြစ် အတင်းတံဆိပ်မတပ်ရပါဘူး။

22။ နားအူသံကို ထူးခြားသော ဓမ္မအဆင့်အဖြစ် မသတ်မှတ်ရ

တရားထိုင်နေစဉ် သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝမှာ နားအူသံ၊ အသံဆင်တူအတွေ့အကြုံ၊ အတွင်းက အသံလိုခံစားမှုတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ အတွေ့အကြုံကို အရင် neutral description အဖြစ်ထားရပါတယ်။

အဲဒါကို သောတပသာဒ direct perception၊ ဒိဗ္ဗသောတ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဖိုလ် စတဲ့ label တွေနဲ့ အလိုအလျောက် မချိတ်ရပါဘူး။ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေပါရင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှုကို မပယ်ရပါဘူး။

23။ နားမကြားမှု၊ ကြားနိုင်စွမ်းလျော့မှုကို လူတစ်ယောက်၏ ကံအဖြစ် မဆုံးဖြတ်ရ

တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ ကြားနိုင်စွမ်းချို့ယွင်းမှုကို ကြည့်ပြီး “ဒီကံကြောင့်ပဲ” လို့ person-specific verdict မချရပါဘူး။ ဗုဒ္ဓဓမ္မမှာ ကမ္မသဘောတရားရှိသော်လည်း လူတစ်ဦးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို အတိတ်အပြုအမူတစ်ခုနဲ့ ကိုယ့်သဘောနဲ့ချိတ်ခြင်းဟာ မသင့်တော်ပါဘူး။

ကရုဏာ၊ လက်တွေ့ကူညီမှုနဲ့ သင့်လျော်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကူအညီကို အလေးထားရပါတယ်။

24။ ကြားနိုင်စွမ်းကို အတ္တဂုဏ် မလုပ်ရ

အသံအနည်းငယ်ကိုတောင် ပြတ်သားစွာ ကြားနိုင်ခြင်းဟာ functional advantage ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “ငါ့နားကောင်းလို့ ငါပိုကောင်းတယ်” ဆိုတဲ့ မာနတည်ဆောက်ဖို့ မလိုပါဘူး။

ကြားနိုင်စွမ်းက အခြေအနေမှီဖြစ်ပြီး ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။ အားသာချက်ကို ကျေးဇူးတင်စွာသုံးနိုင်ပေမယ့် အတ္တအနှစ်သာရအဖြစ် မဆုပ်ဖို့ ဉာတပရိညာက ပြင်ဆင်ပေးပါတယ်။

25။ ကြားနိုင်စွမ်းပြောင်းလဲမှုက အနိစ္စအတွက် အခြေခံသင်ခန်းစာ

အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေကြောင့် hearing function ပြောင်းနိုင်တာကို လူတွေ့ဘဝမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒီအချက်က conditioned faculty ကို အမြဲတမ်းတည်မယ်လို့ ယူလို့မရကြောင်း နားလည်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ordinary functional change ကို technical sota-pasāda ရဲ့ microscopic moment-to-moment analysis အဖြစ် မတန်းတူထားရပါဘူး။ Claim level ကို ခွဲထားရပါတယ်။

26။ ဒုက္ခဘက်ကို ဆင်းရာမှာ နားနာခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်

ဒုက္ခကို နားနာတာ၊ အသံဆူတာလို physical unpleasantness တစ်ခုတည်းနဲ့ မလျှော့ချရပါဘူး။ Conditioned sense faculty ကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့အခါ ပြောင်းလဲမှုကြုံရင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှု ပိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီ vulnerability ကို နားလည်တာဟာ နောက်ပိုင်း တီရဏပရိညာအတွက် အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။

27။ အနတ္တဘက်ကို ဆင်းရာမှာ နားမရှိဟု မဆိုရ

အနတ္တကို “နားမရှိဘူး၊ အသံမရှိဘူး” ဆိုတဲ့ denial အဖြစ် မယူရပါဘူး။ မေးခွန်းက sense faculty ကို ကိုယ်လိုချင်သလို အမြဲတမ်း ထိန်းနိုင်သလား၊ မပြောင်းအောင် အမိန့်ပေးနိုင်သလား ဆိုတာပါ။

Non-mastery ကို နားလည်ခြင်းက တည်မြဲသော controller အယူကို ပြန်စစ်စေပါတယ်။ ဒါဟာ nihilism မဟုတ်ပါဘူး။

28။ အသံကနေ ဝေဒနာ၊ တဏှာဆီ ဆက်သွားနိုင်ပုံကို နံနက်မှာ map သာထား

ချီးမွမ်းသံကြားရင် သာယာနိုင်တယ်၊ အပြစ်တင်သံကြားရင် မသာယာနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အသံကိုယ်တိုင်၊ ကြားသိမှု၊ ဝေဒနာနဲ့ တဏှာကို တစ်ခုတည်းမလုပ်ရပါဘူး။

နံနက်မှာ map ကိုသာ တည်ဆောက်ပါတယ်။ နေ့လည်မှာ အခြေအနေ→ဖြစ်စဉ်→တိလက္ခဏာအဖြစ် ပိုစူးစမ်းမယ်၊ ညနေမှာ reaction နဲ့ clinging ကို ပယ်ခွာဘက်က ကြည့်မယ်။

29။ စွန့်ဦးတီထွင်သူတစ်ယောက်၏ listening problem

လုပ်ငန်းစတင်သူတစ်ယောက်က customer complaint တစ်ခုကြားလိုက်ရင် အဲဒီအသံကို တကယ်ကြားတာနဲ့ complaint ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စွာ နားလည်တာ မတူပါဘူး။ မိမိကြိုက်တဲ့အပိုင်းကိုသာ ရွေးကြားပြီး မကြိုက်တဲ့အချက်ကို မသိချင်ယောင်ဆောင်ရင် business decision မှားနိုင်ပါတယ်။

ဒီဥပမာက sota-pasāda doctrine ကို သက်သေမပြပါဘူး။ Listening, interpretation, reaction ကို ခွဲသိဖို့ modern-life illustration အဖြစ်သာ သုံးပါတယ်။

30။ အာရုံစူးစိုက်မှုက ကြားသိပုံကို ပြောင်းနိုင်ပေမယ့် doctrine proof မဟုတ်

ဆူညံတဲ့နေရာမှာ ကိုယ်စိတ်ဝင်စားတဲ့စကားကို ပိုဖမ်းမိတာ၊ စိတ်မဝင်စားတဲ့အသံကို မသိလိုက်တာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ Attention က experience ကို ဘယ်လိုရွေးချယ်သလဲဆိုတာ ခေတ်သစ်စိတ်ပညာနဲ့ ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် modern attention theory ကို Buddhist sota-pasāda အတွက် canonical evidence အဖြစ် မသုံးရပါဘူး။ Illustration နဲ့ evidence ကို ခွဲထားရပါတယ်။

31။ ကြားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ မှတ်မိတာကို မရောရ

တစ်ယောက်က စကားတစ်ခွန်း ကြားခဲ့ပေမယ့် နောက်ပိုင်း မှတ်မိမှု မှားနိုင်ပါတယ်။ ကြားခြင်းဖြစ်စဉ်နဲ့ memory reconstruction မတူပါဘူး။ ဒီခွဲခြားမှုက နေ့စဉ်ပဋိပက္ခတွေမှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

“ငါကြားခဲ့တာ အတိအကျပဲ” ဆိုတဲ့မာနထက် evidence ကို ပြန်စစ်နိုင်ခြင်း၊ အခြားသူရဲ့ရှင်းလင်းချက်ကို နားထောင်နိုင်ခြင်းဟာ ပိုရိုးသားပါတယ်။

32။ ကြားသိမှုကို သမုတိနှင့် ပရမတ္ထ analysis နှစ်လွှာခွဲ

“ငါကြားတယ်၊ သူပြောတယ်” ဆိုတဲ့ သမုတိစကားကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ သုံးရပါတယ်။ ဓမ္မ analysis လုပ်တဲ့အခါ sense-base, sound, consciousness, feeling, perception စတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ခွဲသိနိုင်ပါတယ်။

သမုတိကို ပယ်ဖျက်ဖို့မဟုတ်သလို analytical language ကို နေ့စဉ်လူမှုဘဝထဲ အတင်းသွင်းဖို့လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အသုံးချရာအဆင့်ကို သိရပါတယ်။

33။ သစ္စာလေးပါးနှင့် ဆက်စပ်ရာမှာ reduction မလုပ်ရ

သောတပသာဒရုပ်တစ်ခုတည်းကို ဒုက္ခသစ္စာတစ်ခုလုံးလို့ မပြောရပါဘူး။ ကြားသိမှုအတွက် condition ရှိတာကို သမုဒယသစ္စာဖြစ်တဲ့ တဏှာနဲ့ တန်းတူမထားရပါဘူး။ အသံရပ်သွားတာကို နိရောဓသစ္စာလို့ မခေါ်ရပါဘူး။ အသံကိုကြည့်တဲ့ technique တစ်ခုကို မဂ္ဂသစ္စာတစ်ခုလုံးလို့ မယူရပါဘူး။

သစ္စာလေးပါးဟာ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ liberative framework ဖြစ်လို့ technical sensory category တစ်ခုနဲ့ မလျှော့ချရပါဘူး။

34။ လက်တွေ့သတိပေးချက်—ဘာကိုလုပ်၊ ဘာကိုမလုပ်

အသံပေါ်လာတဲ့အခါ အသံရှိကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။ ကြားသိမှုရှိကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။ ကြိုက်မကြိုက် တုံ့ပြန်မှု ပေါ်လာရင် အဲဒါကို သီးခြားသိနိုင်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်တွေက လုံခြုံတဲ့ practice recognition ဖြစ်ပါတယ်။

မလုပ်ရမှာက နားအတွင်းနေရာတစ်ခုကို စိတ်ကူးပြီး “ဒီဟာ သောတပသာဒ” လို့ ဖမ်းခြင်း၊ နားအူသံကို advanced sign လို့သတ်မှတ်ခြင်း၊ ကြားသိမှုတစ်ခုနဲ့ ဉာဏ်အဆင့်ကို အတည်ပြုခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။

35။ နံနက်ဉာတပရိညာ Self-check

တရားပြီးတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင်မေးကြည့်ပါ— နားအင်္ဂါတစ်ခုလုံးနဲ့ သောတပသာဒ မတူကြောင်း သိသလား။ အသံနဲ့ sense-base မတူကြောင်း သိသလား။ သောတဝိညာဏ်က နာမ်ဘက်ဖြစ်ကြောင်း ခွဲသလား။ နားအူသံ၊ နားဖိအား၊ auditory image တို့ကို exact pasāda မလုပ်ရကြောင်း နားလည်သလား။ V3 ကြောင့် beginner self-identification မခိုင်းရကြောင်း သိသလား။

ဒီအချက်တွေ ရှင်းလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ အခြေအနေမှီ auditory process ကို ပိုနက်စွာ စူးစမ်းဖို့ အခြေခံရပါပြီ။

36။ မိသားစုအဖြစ်မှ ပြန်ပိတ်ကြည့်ခြင်း

အစမှာ မိသားစုတစ်စုက ဖုန်းမြည်သံတစ်သံကို ကြားပုံမတူတာကို ပြောခဲ့ပါတယ်။ အခု ပြန်ကြည့်ရင် အသံတစ်သံကြားခြင်းနဲ့ အဲဒီအသံကို “ကောင်းတယ်၊ ဆိုးတယ်၊ ငါ့အတွက်၊ သူ့အတွက်” လို့ ဇာတ်လမ်းဆောက်ခြင်း မတူကြောင်း ပိုရှင်းလာပါတယ်။

ဓမ္မက အသံမကြားအောင် လုပ်ခိုင်းတာမဟုတ်ပါဘူး။ ကြားသိမှုဖြစ်စဉ်ထဲမှာ ဘာဟာ ရုပ်၊ ဘာဟာ နာမ်၊ ဘာဟာ object၊ ဘာဟာ reaction ဆိုတာ မရောဘဲ သိစေပါတယ်။

37။ မဂ္ဂလမ်းဘက်သို့ ဦးတည်သော နံနက်အနှစ်ချုပ်

သောတပသာဒရုပ်ကို လေ့လာရတာ technical knowledge စုဆောင်းဖို့တင် မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါကြားတယ်၊ ငါကြားတာပဲ အမှန်၊ ငါကြိုက်တဲ့အသံပဲ ကောင်းတယ်” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှုတွေအတွက် အခြေခံဖြစ်နေတဲ့ မခွဲခြားသိမှုကို ပညာနဲ့ ဖြေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျမ်းကို ကျမ်းအဖြစ်၊ ordinary auditory experience ကို ordinary experience အဖြစ်၊ technical rūpa ကို technical rūpa အဖြစ်၊ modern entrepreneurship example ကို illustration အဖြစ် မှန်မှန်ထားနိုင်ရင် သမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်ကို လမ်းဖွင့်လာပါတယ်။ နေ့လည်မှာ စူးစမ်းမယ်၊ ညနေမှာ ဆုပ်ကိုင်မှုမကျွေးမွေးဘဲ လွှတ်ချဘက်ကို ဦးတည်ကြမယ်။

၃၆။ ဖဿဖြစ်စဉ်ကို နားလည်ရာမှာ “အသံက စိတ်ကို တိုက်တယ်” လို့ ရိုးရှင်းမထားရ

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— လူတွေက “သူ့စကားက ငါ့စိတ်ကို ထိသွားတယ်” လို့ ပြောတတ်ကြပါတယ်။ သမုတိအနေနဲ့ နားလည်လွယ်ပေမယ့် ဓမ္မ analysis မှာ အသံတစ်ခုကို အပြင်ကနေ အတ္တတစ်ခုဆီ ဝင်တိုက်တဲ့အရာလို မယူရပါဘူး။ Sense-base, sound object, auditory consciousness တို့နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး contact-process ကို နားလည်ရပါတယ်။

ဒီခွဲခြားမှုက စကားနာကျင်မှုကို ပယ်ဖျက်တာမဟုတ်ပါဘူး။ လူ့ဆက်ဆံရေးမှာ ကြမ်းတမ်းသောစကားက အကျိုးဆက်ရှိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် meditation analysis မှာ အသံ၊ ကြားသိမှု၊ ခံစားမှု၊ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှုနဲ့ နောက်ဆက်တွဲတုံ့ပြန်မှုကို အဆင့်ခွဲကြည့်မှ ဆုပ်ကိုင်မှု ဘယ်နေရာကတိုးလာသလဲ နောက်ပိုင်းသိနိုင်ပါတယ်။

၃၇။ “ကြားတယ်” မှ “သူငါ့ကိုစော်ကားတယ်” အထိ အဆင့်များ

အသံအာရုံတစ်ခု ဖြစ်လာပြီးနောက် စကားလုံးကို မှတ်မိတယ်၊ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းတယ်၊ ကိုယ့်အတိတ်အတွေ့အကြုံနဲ့ နှိုင်းတယ်၊ “သူငါ့ကိုပြောတာ” လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဇာတ်လမ်း ဆောက်တယ်။ ဒီအဆင့်တွေ အလွန်မြန်လို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။

ဉာတပရိညာက အဲဒီအဆင့်တွေကို အခုချက်ချင်းအပြည့်အဝ meditation object လုပ်ခိုင်းတာမဟုတ်ပါဘူး။ အနည်းဆုံး conceptual map မှာ သောတပသာဒရုပ်ကို ဒီဇာတ်လမ်းအားလုံးရဲ့ စုစုပေါင်းအဖြစ် မယူဖို့ သင်ပေးပါတယ်။ ဒီ distinction မရှိရင် နေ့လည်တီရဏပရိညာမှာ နာမ်နဲ့ရုပ် ရောထွေးသွားနိုင်ပါတယ်။

၃၈။ တိတ်ဆိတ်ခြင်းကို သောတပသာဒမရှိခြင်းဟု မယူရ

ပတ်ဝန်းကျင်တိတ်ဆိတ်နေတဲ့အချိန်မှာ အသံအာရုံမထင်ရှားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် “သောတပသာဒ မရှိတော့ဘူး” လို့ မကောက်ချက်ချရပါဘူး။ Object မထင်ရှားခြင်း၊ consciousness event မဖြစ်ခြင်းနဲ့ sense-faculty technical category ရဲ့ existence claim ကို ခွဲထားရပါတယ်။

ဒီအချက်က inference discipline ကို ကောင်းကောင်းပြပါတယ်။ ကိုယ်အခုမကြားတာတစ်ခုတည်းနဲ့ technical rūpa ရှိ/မရှိကို self-diagnose မလုပ်ရပါဘူး။

၃၉။ အသံကျယ်လွန်းမှုနှင့် practice safety

အသံကျယ်လွန်းတဲ့နေရာမှာ “ဒုက္ခကို ကြည့်မယ်” ဆိုပြီး မလိုအပ်ဘဲ နားကို ထိခိုက်စေမယ့် exposure ကို သည်းခံနေရတာ ဝိပဿနာမဟုတ်ပါဘူး။ Practice instruction က ကျန်းမာရေးဘေးကင်းမှုကို မဖျက်ရပါဘူး။ အန္တရာယ်ရှိတဲ့အသံကနေ ကာကွယ်ခြင်း၊ လိုအပ်ရင် နေရာရွှေ့ခြင်း၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကြံဉာဏ်ယူခြင်းဟာ ဓမ္မနဲ့ ဆန့်ကျင်တာမဟုတ်ပါဘူး။

ဒုက္ခသစ္စာကို လေ့လာဖို့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို တမင်ထိခိုက်စရာ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံပေါ်လာသလောက်ကို ပညာနဲ့သိခြင်းနဲ့ အန္တရာယ်ကို တမင်ဖန်တီးခြင်း မတူပါဘူး။

၄၀။ စကားကြားသိမှုနဲ့ သီလဆိုင်ရာ တာဝန်

နားနဲ့ကြားခြင်းဟာ moral fault မဟုတ်ပါဘူး။ မတော်တဆ ကြားမိတဲ့စကား၊ ဆဲဆိုသံ၊ အတင်းအဖျင်းသံရှိနိုင်ပါတယ်။ Ethical dimension က အဲဒီအရာကို ဘယ်လိုဆက်တုံ့ပြန်သလဲ၊ ထပ်ဖြန့်သလား၊ ဒေါသနဲ့ ဆက်လုပ်သလား စတဲ့ နောက်ဆက်တွဲရွေးချယ်မှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် sense-base ကို moralize မလုပ်ရပါဘူး။ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို “ကောင်းတဲ့နား၊ မကောင်းတဲ့နား” လို့ ကျင့်ဝတ်တံဆိပ်တပ်ခြင်းထက် နောက်ဆက်တွဲ စေတနာနဲ့ လုပ်ရပ်ကို သီးခြားစစ်ရပါတယ်။

၄၁။ အာရုံခံအခြေခံကို သိခြင်းနဲ့ သမ္မာဒိဋ္ဌိ

သမ္မာဒိဋ္ဌိဘက်ကို ဦးတည်ရာမှာ စကားလုံးအများကြီး သိတာထက် category ကို မရောခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ ရုပ်ကို နာမ်မလုပ်၊ object ကို sense-base မလုပ်၊ consciousness ကို permanent hearer မလုပ်၊ reaction ကို “ငါ့အနှစ်သာရ” မလုပ်ခြင်းဟာ မှန်ကန်တဲ့ခွဲခြားသိမြင်မှုအတွက် အခြေခံပါ။

ဒီအခြေခံက နေ့လည်မှာ တိလက္ခဏာဆင်ခြင်ဖို့နဲ့ ညနေမှာ ဆုပ်ကိုင်မှုကို မကျွေးမွေးဖို့ လမ်းဖွင့်ပေးပါတယ်။

တရားတော်နိဂုံး

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီမနက်မှာ သောတပသာဒရုပ်ကို “နား” လို့ တစ်လုံးတည်းမယူဘဲ နားအင်္ဂါ၊ အသံအာရုံ၊ သောတဝိညာဏ်၊ အဓိပ္ပာယ်ဖမ်းယူမှုနဲ့ စိတ်တုံ့ပြန်မှုတို့ကို အလွှာခွဲခဲ့ကြပါတယ်။ Sota-pasāda ဟာ V3 technical category ဖြစ်တာကြောင့် beginner ကို exact direct identification မခိုင်းဘဲ ကျမ်းအရ doctrinal identity နဲ့ auditory process အတွင်းက နေရာကို အရင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပါတယ်။

ကြားနိုင်စွမ်းကို အတ္တအနှစ်သာရမလုပ်ဘဲ၊ ကြားသိမှုကို တည်မြဲသော “ကြားသူ” တစ်ဦးရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုတည်းလို မယူဘဲ၊ အကြောင်းအခြေအနေမှီဖြစ်စဉ်အဖြစ် သိလာဖို့ ဒီနံနက်အခြေခံက ကူညီပါစေ။ နေ့လည်မှာ အခြေအနေ→ဖြစ်စဉ်→တိလက္ခဏာဘက်က ဆက်စူးစမ်းပြီး ညနေမှာ အသံအပေါ် တပ်မက်ခြင်း၊ တွန်းထုတ်ခြင်း၊ “ငါကြားတာပဲ အမှန်” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှုကို ပညာဖြင့် လျော့ပါးပယ်ခွာဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။

သာဓု သာဓု သာဓု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက

https://orcid.org/0009-0000-0697-4760

 ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု

၁။ Sermon 064 သည် Day 22 Morning Ñāta-pariññā, Sota-pasāda, Eligibility V3 ဖြစ်ပြီး beginner exact direct identification ကို မခိုင်းရ။

၂။ သောတ–သဒ္ဒ–သောတဝိညာဏ်နှင့် auditory sense-process ဆိုင်ရာ claim များအတွက် သက်ဆိုင်ရာ အာယတန/ဓာတ် canonical framework ကို claim-specific verification လုပ်ရမည်။

၃။ Sota-pasāda ၏ technical rūpa classification, sensory sensitivity နှင့် origination ဆိုင်ရာ အသေးစိတ်ကို Abhidhamma/commentarial source layer နှင့် သီးခြားစစ်ရမည်။

၄။ Schedule-assigned DN 8 သည် CAN candidate သာဖြစ်သည်။ Context verification မပြီးမချင်း Sota-pasāda doctrine ၏ direct proof အဖြစ် မသုံးထားပါ။

၅။ Controlled Myanmar-script Chaṭṭha Saṅgāyana source မှ direct Pāḷi quotation Q5 verification မပြီးသေးသောကြောင့် body တွင် တိုက်ရိုက် canonical quotation မထည့်ထားပါ။

၆။ မိသားစု၊ စွန့်ဦးတီထွင်မှု၊ listening နှင့် attention ဥပမာများသည် explanatory illustration သာဖြစ်ပြီး Buddhist doctrinal evidence မဟုတ်ပါ။

၇။ နားအူသံ၊ auditory image, unusual sound experience သို့မဟုတ် meditation-related auditory phenomenon တစ်ခုတည်းကို Sota-pasāda exact perception, ñāṇa, Magga, Phala သို့မဟုတ် အခြား attainment အဖြစ် မသတ်မှတ်ရ။

၈။ ကြားနိုင်စွမ်းလျော့ခြင်း၊ နားနာခြင်း၊ ရုတ်တရက် hearing change စသည့် health symptoms များကို spiritualize မလုပ်ဘဲ သင့်လျော်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကဲဖြတ်မှုကို လေးစားရမည်။

References

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂဆိုင်ရာ သောတ–သဒ္ဒ–သောတဝိညာဏ်နှင့် အာယတနသင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — အာယတန၊ ဓာတ်၊ ဝိညာဏ်၊ ဖဿဆိုင်ရာ သက်ဆိုင်ရာ နိကာယ်သင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ အဘိဓမ္မပိဋက — ပသာဒရုပ်နှင့် ရုပ်ခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ