နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း — ညနေပိုင်းတရားတော်
နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း — ညနေပိုင်းတရားတော်
ပလ္လင်ဖွင့် ဘုရားရှိခိုးနှင့် ဓာတုဝန္ဒနာ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
တရားနာပရိသတ်တို့... ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့...
ဒီကနေ့ ညနေခင်း အချိန်အခါဟာ မဟာသရဏဂုဏ ဒေသနာတော်စဉ်ကြီးရဲ့ ၁၂ ရက်မြောက်သောနေ့၊ "နိရောဓသစ္စပဋိဝေဓ — နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း" ဆိုင်ရာ တရားတော်ကို ပဟာနပရိညာဦးတည်ချက်ဖြင့် နိဂုံးချုပ် ဆင်ခြင်ရမည့် အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ နံနက်ပိုင်းမှာ ဉာတပရိညာအမြင်နဲ့ နိရောဓသစ္စာဆိုတာ ဘာလဲ၊ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်၏ သဘာဝသဘောဟာ ဘာလဲလို့ ပိုင်းခြားသိမ်းဆည်းခဲ့ကြတယ်၊ နေ့လည်ပိုင်းမှာ တီရဏပရိညာအမြင်နဲ့ ခေတ္တခဏ စိတ်အေးချမ်းမှုနှင့် အမြစ်ပြတ်ငြိမ်းအေးမှုတို့ မရောထွေးစေရေး ဓမ္မမြေပုံသဘောကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ စူးစမ်းဆင်ခြင်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီညနေခင်းမှာတော့ ပဟာနပရိညာဘက်ကနေ ရပ်တည်ပြီး အံ့အားသင့်စရာ အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ စတင်နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါစို့။
လောကမှာ သူဌေးကြီးတစ်ယောက်ဟာ ညဉ့်နက်သန်းခေါင်ယံအချိန်မှာ အလွန်တန်ဖိုးကြီးလှတဲ့ ရွှေအိုးကြီးတစ်လုံးကို လက်ထဲမှာ ပိုက်ထွေးပြီး အိမ်မက်မက်နေတယ်ဆိုပါစို့။ အိမ်မက်ထဲမှာ သူဟာ ရွှေအိုးကြီးကို ဆုပ်ကိုင်ထားရင်း "ငါ့ရွှေအိုးကြီးကို သူခိုးဓားပြတွေ လုယူသွားမှာလား၊ မီးလောင်သွားမှာလား" ဆိုပြီး တစ်ကိုယ်လုံး ချွေးသီးချွေးပေါက်ကျကာ အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ စိုးရိမ်သောကဘေးဒဏ်ကို ခံစားနေရပါတယ်။ အိမ်မက်ထဲမှာ သူဟာ ဘယ်လိုမှ မအေးချမ်းနိုင်ဘဲ သောကမီးတွေ တောက်လောင်နေရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရုတ်တရက် အိပ်ရာကနေ လန့်နိုးသွားတဲ့အခါ လက်ထဲမှာ ရွှေအိုးလည်း တကယ်မရှိဘူး၊ သူခိုးဓားပြလည်း တကယ်မရှိဘူးဆိုတာကို မျက်စိဖွင့်ပြီး တွေ့မြင်လိုက်ရပါတယ်။ အဲဒီအခိုက်အတန့်မှာပဲ အိမ်မက်ထဲက သောကပူပန်မှုတွေ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေ အားလုံးဟာ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းမှာတင် အံ့အားသင့်ဖွယ် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းပြီး အေးချမ်းသွားပါတော့တယ်။
ဒီနေရာမှာ တရားနာပရိသတ်တို့ သတိထားပြီး မေးခွန်းထုတ်ကြည့်စမ်းပါ — အဲဒီသူဌေးကြီးဟာ အိပ်ရာက နိုးလာတဲ့အခါ အိမ်မက်ထဲက ရွှေအိုးကို လွှတ်ချဖို့ သီးခြားအားထုတ်ရပါသလား? သူခိုးတွေကို နှိမ်နင်းဖို့ သီးခြားလက်နက်တွေ ကိုင်ဆောင်ရပါသလား?
မလိုတော့ပါဘူး။ အရာရာဟာ အိမ်မက်သဘောမျှသာ ဖြစ်ပြီး တကယ်မရှိဘူးဆိုတာကို မျက်စိဖွင့်ပြီး "ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်" ရွှေအိုးအပေါ် စွဲလမ်းမှုရော၊ သူခိုးအပေါ် ကြောက်ရွံ့မှုပါ အလိုအလျောက် အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝိပဿနာတရား ရှုပွားဆင်ခြင်ရာမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ သတ္တဝါတွေဟာ သံသရာတစ်ခွင်လုံးမှာ ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့ကိုယ်ကောင်" လို့ အဝိဇ္ဇာအိမ်မက်ထဲမှာ စွဲလမ်းဆုပ်ကိုင်ထားကြလို့ မဆုံးနိုင်တဲ့ ဘဝဒုက္ခတွေ၊ သောကပရိဒေဝတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေကြရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ပျက်မမြဲသော သဘောကို အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မျက်စိဖွင့်ပြီး အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်းသိမြင်လိုက်တဲ့အခါမှသာ ထိုခန္ဓာအပေါ် စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာသမုဒယ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာကို အမှန်တကယ် မျက်မှောက်ပြုနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ အလွန်သတိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အိမ်မက်အကြောင်း စာအုပ်ထဲကနေ ဖတ်ဖူးရုံမျှနဲ့ မိမိကိုယ်ကို "အိပ်ရာက လုံးဝနိုးထသွားပြီ" လို့ မဆိုနိုင်သလိုပါပဲ။ သစ္စာတရားကို စာသိ၊ တွေးသိမျှဖြင့် နားလည်ထားရုံ၊ ဒါမှမဟုတ် တရားထိုင်ရင်း စိတ်ကလေး ခဏငြိမ်သက်သွားရုံမျှနဲ့ မိမိကိုယ်ကို "ငါ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုပြီးပြီ၊ ငါ မဂ်ရပြီ၊ ဖိုလ်ရပြီ၊ သောတာပန်ဖြစ်ပြီ" လို့ စိတ်ကူးဖြင့် အဆင့်အတန်းတံဆိပ် အလျင်စလို မကပ်မိစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မဂ်/ဖိုလ်/နိဗ္ဗာန်ကို မိမိအဆင့်အဖြစ် မှားယွင်းစွာ သတ်မှတ်မိရင် ဒါဟာ ကြီးစွာသော ဝိပလ္လာသအညစ်အကြေး ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဒီသဘောတရားကို သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သစ္စသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ကောဋိဂါမဝဂ်၊ ဒုတိယကောဋိဂါမသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဤသို့ သတိပေးဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ် —
"ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယထာဘူတံ အဘိသမေသုံ, သဗ္ဗေ တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာဘူတံ အဘိသမေသုံ။ ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယထာဘူတံ အဘိသမေဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာဘူတံ အဘိသမေဿန္တိ။ ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယထာဘူတံ အဘိသမ္ဘောန္တိ, သဗ္ဗေ တေ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ယထာဘူတံ အဘိသမ္ဘောန္တိ... တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, 'အယံ ဒုက္ခနိရောဓော'တိ ယောဂေါ ကရဏီယော"တိ။¹
ဤပါဠိတော်၏ အနက်သဘောမှာ — "ရဟန်းတို့၊ အတိတ်ကာလ၌ တရားအမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခဲ့ကြသော ရဟန်းပုဏ္ဏား အပေါင်းတို့သည် အရိယသစ္စာလေးပါးကိုသာ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ထိုးထွင်းသိမြင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်၏။ အနာဂတ်ကာလ၌ တရားအမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ကြမည့် ရဟန်းပုဏ္ဏား အပေါင်းတို့သည်လည်း အရိယသစ္စာလေးပါးကိုသာ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ထိုးထွင်းသိမြင်ကြပေလိမ့်မည်။ ပစ္စုပ္ပန်ကာလ၌ တရားအမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်နေကြသော ရဟန်းပုဏ္ဏား အပေါင်းတို့သည်လည်း အရိယသစ္စာလေးပါးကိုသာ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ထိုးထွင်းသိမြင်နေကြခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့... 'ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိရောဓတည်း' ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် အားထုတ်ခြင်း (ယောဂ) ကို မပြတ် ပြုအပ်ပေ၏" ဟူ၍ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဒေသနာတော်အရ သံသရာတစ်ခွင်လုံးမှာ ဘယ်ခေတ် ဘယ်အခါကမှ သစ္စာလေးပါးကို မသိဘဲ ဘေးလွတ်ရာ မရှိခဲ့သလို၊ နိရောဓသစ္စာ နိဗ္ဗာန်ကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်တကယ် ထိုးထွင်းသိမှသာ ဒုက္ခရဲ့ အဆုံးကို ရောက်နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိမိတို့သန္တာန်မှာ အဲဒီလောက် ကြီးကျယ်နက်ရှိုင်းတဲ့ နိရောဓသစ္စာ ထိုးထွင်းသိမြင်မှု မဂ်ဉာဏ်မရသေးခင် စပ်ကြားမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အထင်မကြီးဖို့၊ တရားအဆင့်အတန်းတွေကို မာနဖြင့် အလျင်စလို မတပ်ဆင်မိဖို့ အလွန် အရေးကြီးလှပါတယ်။
နေ့စဉ် ပယ်ခွာမှုအဆင့်နှင့် မဂ်အဆင့် သမုစ္ဆေဒပဟာန်တို့ကို ပြတ်သားစွာ ခွဲခြားခြင်း
ဒီနေရာမှာ တရားနာပရိသတ်တို့ စာပေကျမ်းဂန်တို့နဲ့အညီ ပြတ်ပြတ်သားသား ခွဲခြားသိထားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ညနေခင်း ပဟာနပရိညာဦးတည် ဒေသနာတော်ကို နာယူရတဲ့အခါ "ပယ်ခွာခြင်း" ဆိုတဲ့ စကားရပ်ကို ကြားလိုက်ရုံနဲ့ — နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဒေါသလေးတွေကို ခဏသည်းခံလိုက်နိုင်တာ၊ လောဘကို ခဏရှောင်ကြဉ်လိုက်နိုင်တာ၊ စိတ်ကလေး ခဏငြိမ်သက်အေးချမ်းသွားတာတွေကိုပဲ ကိလေသာတွေကို အပြီးတိုင် အမြစ်ပြတ် သတ်ပယ်လိုက်နိုင်ပြီ (သမုစ္ဆေဒပဟာန် ဖြစ်သွားပြီ) လို့ မှားယွင်းစွာ မမှတ်ယူမိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျမ်းဂန်တို့အရ ပဟာန် (စွန့်လွှတ်ပယ်ခွာခြင်း) သုံးမျိုး ရှိပါတယ် — ၁။ တဒင်္ဂပဟာန် — ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်နေခိုက် သို့မဟုတ် သတိတရား ထင်ရှားနေခိုက် အခိုက်အတန့်အားဖြင့် ကိလေသာတို့ ခေတ္တငြိမ်းအေးနေခြင်း။ ၂။ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန် — သမထဈာန်သမာဓိ စွမ်းအားဖြင့် ကိလေသာနီဝရဏတို့ကို ကာလအတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကြာရှည်စွာ ဖိနှိပ်ချုပ်တည်းထားခြင်း။ ၃။ သမုစ္ဆေဒပဟာန် — လောကုတ္တရာ အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ကိလေသာအနုသယဓာတ်တို့ကို နောင်တစ်ဖန် လုံးဝမဖြစ်ပေါ်နိုင်တော့အောင် အမြစ်ပြတ် ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း။
ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာဖြစ်စေ၊ ဝိပဿနာကျင့်ကြံဆဲ ကာလမှာဖြစ်စေ ပြုလုပ်နေရတဲ့ "ပယ်ခွာခြင်း" ဆိုတာဟာ တဒင်္ဂပဟာန် (သို့မဟုတ် အခြေခံ စွန့်လွှတ်ပယ်ခွာရေး ဦးတည်ဆဲ အဆင့်) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မဂ်ဉာဏ်ဆိုက်ရောက်ပြီး နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုကာ တဏှာကို အမြစ်ပြတ်ပယ်သတ်တဲ့ သမုစ္ဆေဒပဟာန် မဟုတ်သေးပါဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တစ်နေ့တာလုံး နိရောဓသစ္စာအကြောင်း နာယူဆင်ခြင်ပြီးတဲ့အခါ မိမိကိုယ်ကို "ငါတော့ နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုပြီးပြီ၊ ကိလေသာတွေ အကုန်ကုန်သွားပြီ၊ သောတာပန်ဖြစ်ပြီ" လို့ မဂ်/ဖိုလ်/နိဗ္ဗာန်ကို မိမိအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း (Attainment Certification) လုံးဝ မပြုလုပ်မိဖို့ အထူးသတိပေးအပ်ပါတယ်။
ခေတ်သစ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ရိုးသားမှု (MD-036 ချိတ်ဆက်မှု)
ဒီသဘောတရားကို မျက်မှောက်ခေတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ဆေးပညာလောက (Medical Ethics & Clinical Honesty) နယ်ပယ်က "ကျင့်ဝတ်နှင့် ရိုးသားမှု (Professional Integrity and Truthfulness)" ဆိုတဲ့ အခြေအနေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဆင်ခြင်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
ဆေးပညာနယ်ပယ်မှာ သမားတော်တစ်ဦးအတွက် အရေးကြီးဆုံး ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းတစ်ခုဟာ "ရောဂါအခြေအနေကို လူနာနှင့် ဆေးအဖွဲ့အပေါ် ရိုးရိုးသားသား တင်ပြခြင်း" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြင်းထန်တဲ့ နာတာရှည်ရောဂါသည်တစ်ဦးဟာ ဆေးကုသမှု ခံယူနေစဉ်မှာ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးကြောင့် နာကျင်မှုတွေ သက်သာသွားတယ်၊ အဖျားကျသွားတယ်ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ သမားတော်တစ်ဦးက ဆေးအရှိန်ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာ ခေတ္တငြိမ်သက်နေတာ (Temporary Remission) လေးကိုပဲ ကြည့်ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို နာမည်ကောင်းရချင်တဲ့ မာနကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူနာကို နှစ်သိမ့်ချင်ရုံ သက်သက်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း "ရောဂါ အပြီးတိုင် အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းသွားပြီ (Complete Cure)" လို့ မှားယွင်းစွာ ဆေးမှတ်တမ်း တင်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်အရ ကြီးစွာသော မရိုးသားမှု ဖြစ်သလို၊ လူနာအတွက်လည်း လိုအပ်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ကုသမှုတွေကို လွတ်သွားစေပြီး အသက်အန္တရာယ်အထိ ကြီးမားတဲ့ ဘေးဆိုးကြီးကို ဖိတ်ခေါ်ရာ ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။
ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ ပြည့်ဝသော သမားတော်ကောင်းတစ်ဦးဟာ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးကြောင့် သက်သာတာက သက်သာတာမျှသာဖြစ်ပြီး၊ မူလရောဂါပိုး အမြစ်ပြတ် ကင်းစင်သွားခြင်း မဟုတ်သေးကြောင်းကို လူနာအား ပွင့်လင်းရိုးသားစွာ ရှင်းပြတယ်၊ လိုအပ်တဲ့ အမြစ်ပြတ်ကုသမှု လမ်းစဉ်အတိုင်း စနစ်တကျ ဆက်လက်ကုသပေးပါတယ်။
ဝိပဿနာတရား ရှုပွားကြတဲ့ ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ အတွင်းစိတ်မှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ — ဒကာ၊ ဒကာမတို့ အနေဖြင့် မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ပြန်လည်စစ်ဆေးတဲ့အခါ သမထသမာဓိကြောင့် စိတ်ကလေး ခဏငြိမ်သက်သွားတာ၊ အတွေးတွေ ပြေပျောက်ပြီး အေးချမ်းသွားတာကို ကြုံရတဲ့အခါ မိမိကိုယ်ကို "ငါ နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ၊ ငါ့မှာ ကိလေသာတွေ ကုန်သွားပြီ" လို့ စာသိတွေးသိတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ရော သူတစ်ပါးကိုပါ လှည့်စားဖုံးကွယ်မနေဘဲ "ငါ့သန္တာန်မှာ အနုသယကိလေသာတွေ ရှိနေသေးပါလား၊ ဒါဟာ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သောက်ထားသလို ယာယီငြိမ်သက်မှုမျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ နိရောဓသစ္စာ အစစ်အမှန် မဟုတ်သေးပါလား" လို့ အတွင်းစိတ် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှု အပြည့်ဖြင့် အရှိအတိုင်း ရင်ဆိုင်ဝန်ခံတတ်ဖို့ အလွန် အရေးကြီးလှပါတယ်။
အဲဒီလို အတွင်းစိတ် ရိုးသားမှု ရှိမှသာလျှင် မိမိကိုယ်ကို အဆင့်အတန်းတံဆိပ် အထင်ရောက်တဲ့ အန္တရာယ်ကနေ ကင်းလွတ်ပြီး၊ တကယ့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားတွေကို စနစ်တကျ ဆက်လက်ပွားများ အားထုတ်သွားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက — ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ရိုးသားမှု သဘောထားကို သစ္စာတရားဆီသို့ ချဉ်းကပ်ရာတွင် အတွင်းစိတ် ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှု၏ အရေးကြီးပုံကို နားလည်စေရန် "ဥပမာအလင်္ကာတံတား" အဖြစ်သာ သုံးစွဲရမှာ ဖြစ်ပြီး၊ ဆေးပညာဆိုင်ရာ လောကီကျင့်ဝတ်ကို လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာ ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းနဲ့ ထပ်တူထပ်မျှ မရောထွေးမိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်တွေ့ဘဝတွင် ဆုပ်ကိုင်ထားသည်များကို စွန့်လွှတ်ပယ်ခွာခြင်း
ဒါဆိုရင် ဒီကနေ့ ညနေခင်းမှာ တရားနာပရိသတ်တို့ အနေနဲ့ နိရောဓသစ္စာကို ပဟာနပရိညာဦးတည်ချက်ဖြင့် ချဉ်းကပ်တဲ့အခါ မိမိတို့ သန္တာန်ကနေ ဘာကို လက်တွေ့ စွန့်လွှတ်ပယ်ခွာကြရမလဲ?
ပထမအချက်အနေနဲ့ — "တရားအတွေ့အကြုံအပေါ် အဆင့်တံဆိပ်ကပ်လိုမှု" ကို စွန့်လွှတ်ရပါမယ်။
တရားထိုင်စဉ် စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားတာ၊ ပေါ့ပါးသွားတာ၊ အတွေးတွေ ခဏရပ်သွားတာတွေဟာ တဒင်္ဂငြိမ်းအေးမှု သဘောမျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ "ငါ နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ၊ နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုပြီ၊ သောတာပန်ဖြစ်ပြီ" လို့ မာနဖြင့် အဆင့်အတန်း တံဆိပ်ကပ်ချင်နေတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို လက်တွေ့ စွန့်လွှတ်ရပါမယ်။ အတွေ့အကြုံတိုင်းကို "မမြဲသော၊ ပြုပြင်စီရင်အပ်သော သင်္ခတသဘောမျှသာ" ဟု အရှိအတိုင်း ရှုမြင်ပြီး မဆုပ်ကိုင်ဘဲ လွှတ်ချတတ်ရပါမယ်။
ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ — "နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို စိတ်ကူးဖြင့် ပုံဖော်ရှာဖွေမှု" ကို စွန့်လွှတ်ရပါမယ်။
နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ အလင်းရောင်၊ အာကာသဟင်းလင်းပြင်၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်အေးချမ်းမှု သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ပြီး "ဒါ နိဗ္ဗာန်ပဲ" လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ သညာဝိပလ္လာသတွေကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတွေကိုသာ ရိုးရိုးသားသား ပြန်လည်စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။
တတိယအချက်အနေနဲ့ — "ကိလေသာတို့ကို ဆက်လက်မကျွေးမွေးခြင်း (Non-feeding)" ကို ပြုလုပ်ရပါမယ်။
မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အာယတနတံခါး ခြောက်ပါးမှာ အာရုံတွေနဲ့ ထိတွေ့လာတဲ့အခါ သာယာတွယ်တာမှု (လောဘ)၊ မနှစ်သက်တွန်းကန်မှု (ဒေါသ)၊ အမှန်ကို မသိဘဲ မေ့လျော့မှု (မောဟ) တို့ ပေါ်လာတိုင်း အဲဒီနောက်ကို စိတ်က အလိုလိုက်ပြီး လိုက်ပါမသွားဘဲ သတိတရားဖြင့် ဖြတ်တောက်ပယ်ခွာရပါမယ်။ တဏှာကို မကျွေးမွေးခြင်းဟာ နိရောဓနိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်သွားတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ အခြေခံ ပဟာနပရိညာ အကျင့် ဖြစ်ပါတယ်။
စတုတ္ထအချက်အနေနဲ့ — "မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် အခြားသူကို အဆင့်ခွဲခြားခြင်း" ကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။
မိမိသန္တာန်မှာ ကိလေသာတွေ ရှိနေသေးတာကို တွေ့ရတဲ့အခါ စိတ်ပျက်အားလျော့ပြီး မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်စရာ မလိုသလို၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း "သူက တရားမသိဘူး၊ ငါက နိဗ္ဗာန်သဘောကို နားလည်တယ်" လို့ မာနဖြင့် ခွဲခြားစော်ကားခြင်း မပြုရပါဘူး။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲထဲမှာ အတူတကွ ကျင်လည်နေကြရတဲ့ သတ္တဝါတွေအပေါ် ကရုဏာစိတ်ထားပြီး မိမိရဲ့ စိတ်နှလုံး ဖြူစင်ရေးကိုသာ တစိုက်မတ်မတ် အားထုတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အတိုချုံးဆုတောင်းခြင်းဖြင့် တရားနိဂုံးချုပ်ပိတ်ခြင်း
တရားနာပရိသတ် ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့...
ဒီကနေ့ တစ်နေ့တာလုံးမှာ "နိရောဓသစ္စပဋိဝေဓ — နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း" နှင့် ပတ်သက်ပြီး နံနက်ပိုင်း ဉာတပရိညာ၊ နေ့လည်ပိုင်း တီရဏပရိညာ၊ ညနေပိုင်း ပဟာနပရိညာ အလွှာသုံးရပ်လုံးကနေ စနစ်တကျ နာယူဆင်ခြင်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သတိပေးလိုတာကတော့ — နိရောဓသစ္စာ နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို အလွယ်တကူ စာသိတွေးသိမျှဖြင့် "ငါ မျက်မှောက်ပြုပြီးပြီ" လို့ မာနမတက်ကြပါနဲ့။ မိမိကိုယ်ကို မဂ်ရပြီ၊ ဖိုလ်ရပြီ၊ သစ္စာထိုးထွင်းသိပြီလို့ အဆင့်အတန်းတံဆိပ် မကပ်ကြပါနဲ့။ ခေတ္တခဏ စိတ်အေးချမ်းမှုလေးတွေကို အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်အစစ်နဲ့ မရောထွေးကြပါနဲ့။ နေ့စဉ်ဘဝ အာယတနတံခါးတွေမှာ ပေါ်လာသမျှ တဏှာကိလေသာတို့ကို မကျွေးမွေးဘဲ သတိတရားဖြင့် ဖြတ်တောက်ပယ်ခွာကာ၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်ကို စနစ်တကျ ဆက်လက်အားထုတ်သွားကြရပါမယ်။
ယောဂီသူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် နိရောဓသစ္စာ မြတ်တရား၏ အနက်သဘောကို မှန်ကန်စွာ သိနားလည်ကြပြီးလျှင်၊ မိမိသန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော တဏှာဒိဋ္ဌိ မာနအစွဲအလမ်းတို့ကို ပယ်ခွာစွန့်လွှတ်နိုင်ကြသဖြင့်၊ နောက်ဆုံးတစ်နေ့တွင် အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် နိရောဓသစ္စာ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ဧကန်မလွဲ မျက်မှောက်ပြု ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဒေသနာနိဂုံးနှင့် မေတ္တာပို့ အမျှဝေ
သာဓု သာဓု သာဓု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက
https://orcid.org/0009-0000-0697-4760
ကျမ်းကိုးစာရင်း (Footnotes)[cite: 20, 22]
¹ သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ၁၂။ သစ္စသံယုတ်၊ ၂။ ကောဋိဂါမဝဂ်၊ ၂။ ဒုတိယကောဋိဂါမသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၆၇၊ ပိုဒ်ရေ ၁၀၈၇။ (CS-MY-V14-P0367, SN 56.22 / Dutiyakoṭigāmasutta, Saccasaṃyutta, Mahāvagga, Saṃyutta Nikāya)[cite: 20, 22]
² သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ၁၂။ သစ္စသံယုတ်၊ ၂။ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ်၊ ၁။ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၆၉၊ ပိုဒ်ရေ ၁၀၈၁။ (CS-MY-V14-P0369, SN 56.11 / Dhammacakkappavattanasutta, Saccasaṃyutta, Mahāvagga, Saṃyutta Nikāya)[cite: 20, 22]
³ သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ၁၂။ သစ္စသံယုတ်၊ ၁။ သမာဓိဝဂ်၊ ၁။ သမာဓိသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၅၈၊ ပိုဒ်ရေ ၁၀၇၁။ (CS-MY-V14-P0358, SN 56.1 / Samādhisutta, Saccasaṃyutta, Mahāvagga, Saṃyutta Nikāya)[cite: 20, 22]
⁴ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဒုတိယတွဲ)၊ ပညာဘာဝနာနိဒ္ဒေသ၊ ၁၆။ သစ္စနိဒ္ဒေသ (နိရောဓသစ္စဝဏ္ဏနာနှင့် ကိလေသပဟာနကိစ္စ)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၃၈-၁၄၅။ (Visuddhimagga-Aṭṭhakathā, Vol. 2, Saccaniddesa, CS-MY-ATT)[cite: 20, 22]
⁵ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဘိဓမ္မအဋ္ဌကထာ (ဒုတိယတွဲ)၊ သစ္စဝိဘင်္ဂအဋ္ဌကထာ၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၉၂-၉၈။ (Sammohavinodanī-Aṭṭhakathā, Saccavibhaṅga-vaṇṇanā, CS-MY-ATT)[cite: 20, 22]
၆ ကျေးဇူးတော်ရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၊ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးကျမ်း နှင့် သစ္စာဒီပနီကျမ်း၊ ရန်ကုန်၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန ပုံနှိပ်တိုက်။[cite: 20, 22]
ကျမ်းကိုးစာရင်းညွှန်း (References)[cite: 20, 22]
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် (သစ္စသံယုတ်)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက၊ မြန်မာမူ ပါဠိတော်။[cite: 20, 22]
အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်္ဂပါဠိတော် (သစ္စဝိဘင်း)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက၊ မြန်မာမူ ပါဠိတော်။[cite: 20, 22]
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ပညာနိဒ္ဒေသ)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ။[cite: 20, 22]
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာ၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ။[cite: 20, 22]
လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၊ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးကျမ်း၊ သစ္စာဒီပနီကျမ်း။[cite: 20, 22]
သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိ မူပိဋကတ် မြန်မာပြန်ကျမ်းစာများ၊ ရန်ကုန်မြို့။[cite: 20, 22]
ကျမ်းစာရင်း (Bibliography)[cite: 20, 22]
Canonical Pāḷi Sources (Mūla Tipiṭaka):[cite: 20, 22]
Saṃyutta Nikāya: Mahāvaggapāḷi (Saccasaṃyutta). Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Ministry of Religious Affairs, 1956.[cite: 20, 22]
Abhidhammapiṭaka: Vibhaṅgapāḷi (Saccavibhaṅga). Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Ministry of Religious Affairs, 1956.[cite: 20, 22]
Commentarial & Classical Manuals:[cite: 20, 22]
Bhadantācariya Buddhaghosa. Visuddhimagga. 2 vols. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs, 1956.[cite: 20, 22]
Bhadantācariya Buddhaghosa. Sammohavinodanī nāma Vibhaṅga-aṭṭhakathā. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs, 1956.[cite: 20, 22]
Bhadantācariya Dhammapāla. Paramatthamañjūsā nāma Visuddhimagga-mahāṭīkā. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20, 22]
Myanmar Masters & Lineage Treatises:[cite: 20, 22]
Ledi Sayadaw, Ven. Mahāsaraṇaguṇa. Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20, 22]
Ledi Sayadaw, Ven. Sacca-dīpanī (Manual of the Four Noble Truths). Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20, 22]
Liturgical Registers:[cite: 20, 22]
Mahāsaraṇaguṇa Pallaṅka & Dhātu-vandanā Protocol (LIT-PALLAṄKA-NEW-01). Internal Liturgical Register, Locked Version 3.3.[cite: 19, 20, 21, 24]
