ပန်းလှူတဲ့အနုမောဒနာတရားတော်

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂ ရက်

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

ဒကာ ဒကာမတို့ရေ… ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောကြမယ့်တရားက ပန်းတစ်ပွင့်ကနေ စပါမယ်။ လှပတဲ့အရာတစ်ခုကို မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ရိုသေကြည်ညိုစွာ ပူဇော်လိုက်တဲ့အခါ အပြင်မှာ ပန်းတစ်ပွင့် လျော့သွားပေမယ့် အတွင်းမှာတော့ စေတနာတစ်ပွင့် ပွင့်လာနိုင်ပါတယ်။ ပန်းလှူခြင်းရဲ့တန်ဖိုးကို ပန်းဈေးနဲ့ တိုင်းလို့မရဘူး။ ပန်းဘယ်လောက်ကြီးလဲ၊ ဘယ်လောက်ရှားလဲ၊ ဘယ်လောက်မွှေးလဲဆိုတာထက် “လှူနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်စိတ် ဘယ်လိုဖြစ်နေသလဲ” ဆိုတာကို ပိုပြီးကြည့်ရမယ်။

တချို့က ပန်းလှူတဲ့အခါ အရမ်းပျော်တယ်။ တချို့က မိဘအတွက်၊ သားသမီးအတွက်၊ ဆရာသမားအတွက် ကုသိုလ်ရစေချင်လို့ လှူတယ်။ တချို့က ဘုရားရှင်ကို ကြည်ညိုလို့ လှူတယ်။ ဒီအကြောင်းတွေထဲမှာ အရေးကြီးဆုံးကတော့ စိတ်ကို အောက်မေ့ကြည့်ဖို့ပါ။ ပန်းတင်ပြီး ပြန်လာတာနဲ့ အနုမောဒနာပြီးသွားပြီလို့ မယူဆပါနဲ့။ ပန်းက ဘုရားစင်ပေါ်မှာ ဆက်ရှိနေချိန်တလျှောက် ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာလည်း သတိ၊ ကျေးဇူးသိမှု၊ မေတ္တာ၊ အနိစ္စအမြင်တွေ ဆက်ပွားနိုင်ရင် ပန်းပူဇော်မှုက တရားကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်လာပါတယ်။

ပန်းလှူတယ်ဆိုတာ လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို ပေးတာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ကပ်ငြိမှု၊ ကိုယ့်ရဲ့ “ငါ့ဟာ” ဆိုတဲ့ သဘောကို တဖြည်းဖြည်း လျော့ချတဲ့အလေ့အကျင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ အရမ်းကြိုက်တဲ့ပန်းကို ကိုယ့်အခန်းမှာထားချင်ပေမယ့် ဘုရားကို အရင်ပူဇော်လိုက်တယ်ဆိုရင် အဲဒီတစ်ခဏမှာ “ကိုယ်ယူမယ်” ထက် “ကိုယ်ပေးမယ်” ဆိုတဲ့ဘက်ကို စိတ်က ရွေ့သွားတယ်။ လောဘလျော့စေတဲ့ လေ့ကျင့်မှုက အဲဒီနေရာက စတင်နိုင်ပါတယ်။

ဓမ္မပဒရဲ့ ပုပ္ဖဝဂ်မှာ ပန်းကို ဥပမာယူပြီး ကောင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ ပန်းအစုကြီးတစ်စုကနေ ပန်းကုံးများစွာ ပြုလုပ်နိုင်သလို လူ့ဘဝတစ်ခုပိုင်ဆိုင်ထားချိန်မှာလည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်သင့်တယ်ဆိုတဲ့အဓိပ္ပာယ်ပါ။ ဒီတစ်ချက်ကို ပန်းလှူတဲ့နေ့မှာ အထူးသတိရစေချင်ပါတယ်။ ပန်းတစ်စည်းလှူတာ ကုသိုလ်တစ်ခု၊ အိမ်ပြန်ရောက်ပြီး မိဘကို စကားချိုချိုပြောတာ ကုသိုလ်တစ်ခု၊ စိတ်တိုတဲ့အခါ ပြန်မဆဲဘဲ သည်းခံတာ ကုသိုလ်တစ်ခု၊ အခက်အခဲရှိသူကို ကူညီတာ ကုသိုလ်တစ်ခု—ဒီလို တစ်ပွင့်ချင်းပွင့်လာတဲ့ ကုသိုလ်တွေကို ဘဝတစ်လျှောက် စုပေါင်းရမှာပါ။ 

ဒကာ ဒကာမတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဘုရားစင်ပေါ်မှာ ပန်းတွေကို အရောင်ညှိတယ်၊ အရွယ်ညှိတယ်၊ အပွင့်ညှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်နေ့စဉ်ဘဝထဲက အပြောအဆို၊ အပြုအမူ၊ အတွေးအခေါ်တွေကိုလည်း အဲဒီလောက် စနစ်တကျ ညှိပေးဖူးသလား။ ပန်းကုံးဆင်ဖို့ မညီတဲ့ပွင့်ကို ဖြည်းဖြည်း ပြင်သလို ကိုယ့်စိတ်မှာ ဒေါသတက်လာရင်လည်း ဖြည်းဖြည်းပြင်၊ မနာလိုစိတ်တက်လာရင်လည်း သိပြီးပြင်၊ လောဘတက်လာရင်လည်း ပြန်သတိထား—ဒီလိုဖြစ်မှ ပန်းပူဇော်မှုဟာ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ကိုလည်း ပုံဖော်ပေးတဲ့ ပူဇော်မှုဖြစ်လာမယ်။

ဓမ္မပဒမှာ ပန်းတစ်ပွင့်လှပပေမယ့် အနံ့မရှိသလို၊ ကောင်းမွန်တဲ့စကားကို ပြောပေမယ့် ကိုယ်တိုင်မကျင့်ရင် အကျိုးမပြည့်စုံကြောင်း ပန်းဥပမာနဲ့ သတိပေးထားပါတယ်။ ပြန်လှန်ပြီးတော့ ပန်းက အရောင်လည်းရှိ၊ အနံ့လည်းရှိသလို ကောင်းမွန်တဲ့စကားကို ပြောပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း လက်တွေ့ကျင့်ရင် အဓိပ္ပာယ်ရှိတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒီနေ့ ပန်းလှူတဲ့အခါ “ပန်းလှတာနဲ့တင် မပြီးဘူး၊ ငါ့အကျင့်လည်း လှဖို့လိုတယ်” ဆိုတဲ့ ဆုံးမချက်ကို ယူသွားကြစေချင်ပါတယ်။ 

ပန်းရနံ့က လေတိုက်ရာအလိုက် ပျံ့တတ်ပေမယ့် သူတော်ကောင်းရဲ့ သီလရနံ့က အရပ်မျက်နှာအနှံ့ ပျံ့နှံ့တယ်လို့ ဓမ္မပဒ ပုပ္ဖဝဂ်မှာပဲ ဆက်လက်ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါကို နေ့စဉ်ဘဝနဲ့ ဆက်ကြည့်ရင် သိပ်လှတယ်။ လူတစ်ယောက်နားကနေ ပြန်လာတဲ့အခါ “သူ့နားမှာနေလိုက်ရတာ စိတ်အေးသွားတယ်” လို့ ခံစားရတယ်ဆိုရင် အဲဒီလူရဲ့ မေတ္တာ၊ ရိုးသားမှု၊ သည်းခံမှု၊ သီလက အနံ့တစ်မျိုးလို ပျံ့နေပါတယ်။ အဲဒီအနံ့ကို အမွှေးနံ့ဆီနဲ့ မဖန်တီးနိုင်ဘူး။ သီလနဲ့ပဲ ဖန်တီးရတာပါ။ 

အဲဒီတော့ ဘုရားပန်းလှူတဲ့သူတစ်ယောက်က “ငါ ဘုရားရှင်ကို မွှေးတဲ့ပန်းလှူတယ်၊ ငါ့ဘဝကလည်း သီလရနံ့နဲ့ မွှေးပါစေ” လို့ အဓိဋ္ဌာန်ချနိုင်ပါတယ်။ စကားတစ်ခွန်းပြောမယ့်အခါ မွှေးသလား၊ နံသလား စဉ်းစားပါ။ ကိုယ့်အပြောက သူတစ်ပါးကို နာကျင်စေမယ်ဆိုရင် အဲဒီစကားက ပန်းမဟုတ်တော့ဘူး။ အပြစ်တင်တာ၊ အရှက်ခွဲတာ၊ မနာလိုစကား၊ ရိုင်းတဲ့စကားတွေက စိတ်ကိုပျက်စီးစေတယ်။ ပန်းလှူရင်းနဲ့ “ငါ့ပါးစပ်ကလည်း ပန်းရနံ့လို အေးမြတဲ့စကားပဲ ထွက်ပါစေ” လို့ လေ့ကျင့်နိုင်ပါတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ အလှူပေးခြင်းရဲ့ လောလောဆယ်မြင်နိုင်တဲ့ အကျိုးတွေထဲမှာ လူများက ချစ်ခင်နှစ်သက်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းများ နီးကပ်လာခြင်း၊ ကောင်းသတင်းရခြင်း၊ လူမှုဝန်းကျင်ထဲ ဝင်ရာမှာ ယုံကြည်မှုရှိခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီအချက်ကို “လှူရင် လူတိုင်းက ငါ့ကိုချစ်မယ်” လို့ အပြိုင်အဆိုင်မျှော်လင့်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပေးကမ်းတတ်တဲ့စိတ်က လူတွေနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့ပုံစံကို ပြောင်းပေးတတ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောကို နားလည်ဖို့ပါ။ အမြဲယူချင်တဲ့စိတ်ထက် အမြဲကူညီချင်တဲ့စိတ်နဲ့ နေတဲ့သူကို လူတွေနားချင်တာ သဘာဝပါ။ 

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာပဲ အလှူပေးခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်း မတူနိုင်ကြောင်း ဟောထားပါတယ်။ အပြန်အလှန်အကျိုးမျှော်ပြီး ပေးတာရှိတယ်၊ နာမည်ကောင်းရချင်လို့ ပေးတာရှိတယ်၊ “ပေးတာက ကောင်းတာပဲ” လို့ ပေးတာရှိတယ်၊ နောက်ဆုံးတော့ စိတ်ကို တန်ဆာဆင်ဖို့၊ စိတ်ကို ပြင်ဆင်ဖို့ ပေးတာမျိုးရှိတယ်။ ဒီနေ့ ပန်းလှူတာကို အဲဒီနောက်ဆုံးဘက်ကို ရွှေ့စေချင်ပါတယ်။ “ပန်းတစ်စည်းနဲ့ ငါ့စိတ်ကို ပြင်မယ်။ ကပ်စေးနဲမှုလျော့မယ်။ မေတ္တာတိုးမယ်။ သတိတိုးမယ်” ဆိုတဲ့အဆင့်ကို တက်စေချင်ပါတယ်။ 

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အိမ်မှာ ကလေးတစ်ယောက်ရှိတယ်။ မိဘက ပန်းဝယ်လာပြီး “ဘုရားကို လှူမယ်” လို့ ပြောတယ်။ ကလေးက အလှဆုံးပန်းတစ်ပွင့်ကို ကိုယ့်အတွက်ယူချင်တယ်။ မိဘက “မယူရဘူး” လို့ တားမထားဘဲ “သားရေ၊ သမီးရေ၊ ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အပွင့်လေးကို ဘုရားရှင်ကို အရင်ပူဇော်ချင်သလား” လို့ မေးတယ်။ ကလေးက စဉ်းစားပြီး ပူဇော်လိုက်တယ်။ ဒီကလေးဟာ ပန်းတစ်ပွင့်ဆုံးရှုံးသွားတာမဟုတ်ဘူး။ ပေးကမ်းတတ်တဲ့အလေ့အကျင့်တစ်ခု ရလိုက်တာပါ။ ဒီဥပမာက ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့သမိုင်းမဟုတ်ဘူး၊ သင်ခန်းစာအတွက် စိတ်ကူးပြထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်ပါ။

အဲဒီလိုပဲ လူကြီးတွေလည်း ပန်းလှူတဲ့အခါ သားသမီးကို လှူခိုင်းရုံမဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းပြပေးပါ။ “ဘုရားရှင်က ပန်းလိုလို့ လှူတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ကြည်ညိုစိတ်၊ ကျေးဇူးသိစိတ်၊ ပေးကမ်းတတ်တဲ့စိတ်ကို လေ့ကျင့်တာ” လို့ ပြောပေးပါ။ ဒါဆို ကလေးက အလှူကို အံ့ဖွယ်တစ်ခုဝယ်ဖို့ လုပ်တာလို့ မနားလည်တော့ဘူး။ ကုသိုလ်ဆိုတာ စိတ်ရဲ့လေ့ကျင့်မှုလည်းဖြစ်တယ်ဆိုတာ တဖြည်းဖြည်း နားလည်လာမယ်။

အလှူဆိုတဲ့နေရာမှာ အချိန်သင့်အခါ ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်က အထူးဖော်ပြထားပါတယ်—ဧည့်သည်၊ ခရီးထွက်မည့်သူ၊ နာမကျန်းသူ၊ ခက်ခဲတဲ့အချိန်တွေမှာ လိုအပ်သူတွေကို အချိန်သင့်ပေးကမ်းခြင်း စတဲ့အချက်တွေပါ။ ပန်းလှူခြင်းက ဘုရားပူဇော်မှုဖြစ်သလို၊ ဒီနေ့ကနေ လူမှုဘဝထဲမှာလည်း “လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ လိုအပ်တဲ့သူကို ဘာပေးနိုင်မလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ယူသွားနိုင်ပါတယ်။ တခါတလေ ပစ္စည်းမပေးနိုင်ရင် အချိန်ပေးနိုင်တယ်။ နားထောင်ပေးနိုင်တယ်။ အားပေးစကားပေးနိုင်တယ်။ 

ဣတိဝုတ္တကမှာ ပေးကမ်းခြင်းနှင့် မျှဝေခြင်းရဲ့ အကျိုးကို လူတွေ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သိခဲ့မယ်ဆိုရင် ကပ်စေးနဲမှုကို စိတ်ထဲ ခိုင်းမထားဘဲ မျှဝေတတ်ကြမယ်လို့ ဟောထားပါတယ်။ ဒကာ ဒကာမတို့၊ ပန်းလှူတဲ့အခါ ကပ်စေးနဲမှုတစ်မျိုးတော့ မတွေ့ရလောက်ဘူးလို့ ထင်မိနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ကပ်စေးနဲမှုက ငွေပဲမဟုတ်ဘူး။ အချိန်ကို မပေးချင်တာ၊ ခွင့်လွှတ်မှုမပေးချင်တာ၊ အပြစ်မမြင်တဲ့မျက်စိ မပေးချင်တာ၊ ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံတဲ့စကား မပေးချင်တာ—ဒါတွေမှာလည်း စိတ်က တင်းကျပ်နေတတ်ပါတယ်။ 

ဒီတော့ ပန်းလှူတဲ့နေ့ဟာ ကိုယ့်စိတ်ကို ဖြန့်ဖို့နေ့ဖြစ်ပါစေ။ “ဒီနေ့ ငါ တစ်ယောက်ယောက်ကို စကားကောင်းတစ်ခွန်းပေးမယ်။ အကူအညီတစ်ခု ပေးမယ်။ ခွင့်လွှတ်မှုတစ်ခု ပေးမယ်။ မေတ္တာတစ်စိတ် ပေးမယ်” လို့ တိတိကျကျ ဆုံးဖြတ်ပါ။ ပန်းပူဇော်ပြီးနောက် ပေးကမ်းခြင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ဆက်သွားနိုင်ရင် အနုမောဒနာတရားက တကယ်အသက်ဝင်လာပါတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ်မှာ အလှူ၏ ပေးသူ၊ လက်ခံသူ၊ အလှူပေးရာအခြေအနေတို့ကို ခွဲခြားစဉ်းစားထားပြီး အလှူစိတ်ရဲ့ သန့်ရှင်းမှုကိုလည်း အရေးထားပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ သတိပြုရမှာက “ဘယ်သူ့ကို ပေးရင် အမြတ်ဆုံးလဲ” ဆိုတဲ့ အပြိုင်အဆိုင်စိတ်မဟုတ်ဘဲ “ငါ့စိတ်သန့်ရှင်းသလား၊ ရိုးသားစွာရရှိထားတဲ့ပစ္စည်းကို လှူသလား၊ လှူပြီးနောက် နောင်တရနေသလား” ဆိုတဲ့ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ကို ပိုသတိထားဖို့ပါ။ 

ပန်းကိုရွေးတဲ့အခါလည်း ဒီလိုပါပဲ။ စျေးအကြီးဆုံးပန်းကိုပဲ လှူမှ ပိုမြတ်တယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။ ကိုယ့်အခြေအနေအရ ရိုးသားစွာရရှိထားတဲ့ပန်းကို သန့်ရှင်းတဲ့စိတ်နဲ့ ပူဇော်တာ အဓိကပါ။ ပန်းတစ်ပွင့်ပဲ ရှိလို့လှူရင်လည်း ပန်းတစ်ပွင့်က နည်းသွားတာမဟုတ်ဘူး။ စေတနာက ပြည့်နိုင်ပါတယ်။ အလှူအရွယ်ကို မပြိုင်ဘဲ စိတ်အရည်အသွေးကို မြှင့်ဖို့ ဦးဇင်းတို့ လေ့ကျင့်ရပါမယ်။

ကဲ… အခု ပန်းကို တစ်ချက် ကြည့်လိုက်ကြရအောင်။ မနက်က ပွင့်နေတဲ့ပန်းနဲ့ ညနေက ပန်း တူသလား။ မနေ့က လှပနေတဲ့ပန်းနဲ့ ဒီနေ့ ပန်း တူသလား။ ပွင့်လာတယ်၊ အရောင်တောက်လာတယ်၊ နည်းနည်းချင်း နွမ်းလာတယ်၊ အနံ့ပြောင်းလာတယ်၊ နောက်ဆုံး ပျက်သွားတယ်။ ပန်းက ဘာမှ မပြောဘူး။ ဒါပေမယ့် အနိစ္စတရားကို အမြဲပြနေပါတယ်။

ဓမ္မပဒမှာ သင်္ခါရတရားတို့၏ မတည်မြဲမှုကို အထင်အရှား သတိပေးထားပါတယ်။ ပန်းပျက်တာကို ကြည့်ပြီး “ပန်းကံမကောင်းဘူး” လို့ မပြောကြဘူး။ သူ့သဘာဝအတိုင်း ပွင့်ပြီး နွမ်းသွားတာလို့ သိကြတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် အိုလာတဲ့အခါ၊ မျက်နှာပြောင်းလာတဲ့အခါ၊ အားနည်းလာတဲ့အခါလည်း အဲဒီလို သဘာဝကို သိနိုင်ရင် စိတ်ထဲက ဆန့်ကျင်မှု နည်းလာမယ်။ အနိစ္စကို သိတာက စိတ်အားလျော့ဖို့မဟုတ်ဘူး။ မတည်မြဲခင် ကောင်းမှုကို အချိန်မီလုပ်ဖို့ပါ။ 

ပန်းနွမ်းသွားလို့ စိတ်မကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် နွမ်းမယ့်အရာကို “မနွမ်းရဘူး” လို့ ဖမ်းထားမယ်ဆိုရင် အဲဒီဖမ်းထားမှုက ပူလောင်စေတယ်။ ဒီလိုပဲ လူ၊ ပစ္စည်း၊ အခြေအနေ၊ ချီးကျူးမှု၊ အောင်မြင်မှု—အရာအားလုံးကို “အမြဲငါ့လိုပဲဖြစ်ရမယ်” လို့ ဖမ်းထားတာက ပင်ပန်းစေတယ်။ ပန်းက ကိုယ့်ကို “ကိုင်ထားချင်ရင် ကိုင်ပါ၊ ဒါပေမယ့် ငါပြောင်းမယ့်သဘာဝကို မင်းမတားနိုင်ဘူး” လို့ သင်ပေးနေသလိုပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ပန်းလှူခြင်းကို ဝိပဿနာဆန်ဆန် အသုံးချလို့ရပါတယ်။ ပန်းကိုကြည့်တဲ့အခါ “လှတယ်” လို့သာမနေနဲ့။ ပန်းရဲ့ အရောင်ပြောင်းမှုကိုကြည့်၊ အနံ့ပြောင်းမှုကိုကြည့်၊ အရွက်ကွေးလာတာကိုကြည့်၊ ပွင့်ချပ်ကျလာတာကိုကြည့်။ “ဖြစ်လာတယ်၊ ပြောင်းတယ်၊ ပျက်တယ်” ဆိုတဲ့ လက္ခဏာကို တိတ်တိတ်လေး သတိထားကြည့်။ ဒီသတိက ပန်းပေါ်မှာပဲ မနေရဘူး။ ကိုယ့်အသက်ရှူ၊ ကိုယ့်ခံစားချက်၊ ကိုယ့်စိတ်အနေအထားတွေမှာလည်း ဆက်ကြည့်ရမယ်။

ဥပမာ မနက်က ပျော်နေတယ်၊ နေ့လယ်မှာ စိတ်ညစ်တယ်၊ ညမှာ ပြန်အေးသွားတယ်။ “ငါ့စိတ်က ဒီလိုဖြစ်နေတယ်” လို့ သိရုံနဲ့ မတည်မြဲမှုကို ကိုယ့်အတွင်းမှာ မြင်လာနိုင်တယ်။ ဒေါသတက်လာရင်လည်း “ဒီဒေါသလည်း ပန်းပွင့်လို ခဏပေါ်လာပြီး ပြန်ပျောက်သွားမယ်” လို့ သတိထားနိုင်ရင် ဒေါသကို ချက်ချင်းလိုက်လုပ်မိတာ နည်းလာတယ်။ ဒါက ပန်းတစ်ပွင့်ကနေ ရနိုင်တဲ့ နေ့စဉ်သတိလေ့ကျင့်မှုပါ။

မိသားစုဘဝထဲမှာလည်း ပန်းပူဇော်မှုကို အသုံးချနိုင်တယ်။ အိမ်ထဲမှာ စကားများဖြစ်တဲ့နေ့တစ်နေ့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ တစ်ယောက်က တစ်ယောက်ကို မျက်နှာမသာဘူး။ အဲဒီအချိန် ဘုရားစင်ပေါ်က ပန်းကို မြင်ရင် “ဒီပန်းကို လှအောင် ဆင်ထားသလို ငါ့စကားကိုလည်း လှအောင် ဆင်မယ်” လို့ သတိရနိုင်ပါတယ်။ ပြဿနာကို ဖုံးထားဖို့မဟုတ်ဘူး။ ပြောရမယ့်အရာကို မှန်မှန်ပြောပေမယ့် နာကျင်အောင် မပြောဖို့ပါ။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ လင်မယားနှစ်ယောက်မှာ အမြင်မတူတာ ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။ တစ်ယောက်က အနိုင်ယူချင်တယ်။ တစ်ယောက်ကလည်း မလျော့ချင်ဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ “အနိုင်ရတာ” ထက် “အိမ်ထောင်ရဲ့ အေးချမ်းမှုကို မပျက်စီးအောင် ဘယ်လိုပြောမလဲ” လို့ ပြောင်းစဉ်းစားလိုက်ရင် စိတ်ရဲ့ အနံ့ ပြောင်းသွားတယ်။ ဒီဥပမာကလည်း သင်ခန်းစာအတွက် စိတ်ကူးပြထားတဲ့အဖြစ်အပျက်ပါ။ ပန်းလှူရာကနေ အဲဒီလို စကားပြောကျင့်စဉ်ကို သင်ယူနိုင်ပါတယ်။

ပန်းက အရောင်စုံတယ်။ အနီ၊ အဝါ၊ အဖြူ၊ ပန်းရောင်—အရောင်မတူကြပေမယ့် ဘုရားပူဇော်ရာမှာ အတူတူလှနိုင်တယ်။ လူတွေလည်း အမြင်မတူ၊ အကျင့်မတူ၊ အသက်အရွယ်မတူ၊ နောက်ခံမတူကြပေမယ့် ကောင်းစိတ်နဲ့ ပူးပေါင်းနိုင်ပါတယ်။ ပန်းတစ်မျိုးတည်းနဲ့ပဲ ပန်းအိုးလှတာရှိသလို ပန်းမျိုးစုံနဲ့လည်း ပန်းအိုးလှတယ်။ အဲဒီလို လူအဖွဲ့အစည်းမှာ တူညီမှုကိုပဲ တောင်းဆိုမနေဘဲ ကောင်းမှုအတွက် အတူလုပ်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဟာက ပန်းကိုသုံးထားတဲ့ ဥပမာဖြစ်ပြီး သက်သေပြချက်မဟုတ်ပါဘူး။

တချို့က လှူပြီးနောက် “ဘယ်သူမြင်လဲ” ကို စိတ်ဝင်စားတတ်တယ်။ ဓာတ်ပုံတင်တာ၊ မှတ်တမ်းထားတာက အမြဲမမှားဘူး။ ဒါပေမယ့် စိတ်က “လူသိဖို့ပဲ” အဓိကဖြစ်သွားရင် အလှူရဲ့ အတွင်းတန်ဖိုးကို ပြန်စစ်ဖို့လိုတယ်။ ဘုရားစင်ပေါ်က ပန်းက ဘယ်သူလာကြည့်တယ်ဆိုတာ မသိဘူး။ သူ့သဘာဝအတိုင်း အနံ့ပေးတယ်။ ကိုယ့်ကုသိုလ်လည်း လူတွေချီးကျူးလို့လုပ်တာထက် ကိုယ်တိုင်သိတဲ့သန့်ရှင်းမှုနဲ့ လုပ်နိုင်ရင် ပိုအေးချမ်းပါတယ်။

တချို့အခါ ကိုယ်လှူထားတာကို တစ်ယောက်ယောက်က မလေးစားဘူးလို့ ခံစားရတတ်တယ်။ ပန်းအိုးကို မတော်တဆရွှေ့ထားတာ၊ ပန်းကို အချိန်မီမလဲတာတွေကြောင့် စိတ်ဆိုးတတ်တယ်။ ဒီအချိန်မှာ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်ကို ဒေါသနဲ့ ပြန်ဖျက်မပစ်ဖို့ သတိထားပါ။ ပူဇော်တဲ့အချိန်က စေတနာကို ပြန်သတိရပါ။ တခြားသူရဲ့လုပ်ရပ်ကို လိုအပ်သလို ပြောပြနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ပန်းလှူပြီး စိတ်ပူလောင်နေမယ်ဆိုရင် ပန်းကပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကို မယူရသေးဘူး။

အနုမောဒနာဆိုတာလည်း ကိုယ်တိုင်လှူတာနဲ့ မတူတဲ့ ကုသိုလ်တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ပါးသူက ပန်းလှူထားတာ မြင်ရင် “သာဓု၊ ကောင်းပါတယ်” လို့ ဝမ်းမြောက်နိုင်တယ်။ မနာလိုစိတ်မဝင်ဘဲ သူ့ကုသိုလ်ကို ဝမ်းမြောက်တာက ကိုယ့်စိတ်ကိုပါ နူးညံ့စေတယ်။ အလှူကို မြင်တိုင်း “သူ့ဟာပိုလှတယ်၊ ငါ့ဟာနည်းတယ်” လို့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ပန်းစင်လှပေမယ့် စိတ်က မလှတော့ဘူး။ ဒါကြောင့် အနုမောဒနာရဲ့ အဓိကက ဝမ်းမြောက်တတ်တဲ့စိတ်ပါ။

ဒီနေ့ ပန်းလှူသူများအတွက်သာ မဟုတ်ဘူး၊ ပန်းလှူပွဲကို စီစဉ်သူ၊ ပန်းအိုးဆေးသူ၊ ပန်းစည်းပြင်သူ၊ ရေဖြည့်သူ၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်သူ၊ သယ်ပို့ကူညီသူ—ကောင်းမှုမှာ ပါဝင်ပေးသူအားလုံးလည်း မိမိတို့ရဲ့ စေတနာအတိုင်း ဝမ်းမြောက်နိုင်ပါတယ်။ အလှူရဲ့အလှက “ငါတစ်ယောက်တည်းလုပ်တာ” ထက် “ကောင်းမှုတစ်ခုအတွက် အတူတူလုပ်နိုင်တာ” မှာပါ။

ပန်းလှူရာမှာ စိတ်ထားသုံးခဏကို လေ့ကျင့်လို့ရပါတယ်။ မလှူခင်—“ကောင်းမှုတစ်ခုလုပ်ရတော့မယ်” လို့ ကြည်နူးပါ။ လှူနေချိန်—သတိရှိပြီး ရိုသေစွာ ပူဇော်ပါ။ လှူပြီးနောက်—“ကောင်းမှုလုပ်ခဲ့ရတာ ဝမ်းမြောက်တယ်” လို့ ပြန်အောက်မေ့ပါ။ ဒီသုံးခဏလုံးမှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ သတိထားနိုင်ရင် ပန်းလှူမှုက နာရီပိုင်းလေးတစ်ခုသာ မဟုတ်တော့ဘဲ အကြိမ်ကြိမ် အောက်မေ့ပွားများနိုင်တဲ့ ကုသိုလ်အမှတ်တရ ဖြစ်လာပါတယ်။

တစ်နေ့တစ်ခါ ဘုရားပန်းလှူတတ်သူဆိုရင် ပန်းလဲတဲ့အချိန်မှာ တရားလေ့ကျင့်မှုတစ်ခု သတ်မှတ်ထားပါ။ ပန်းဟောင်းကို ဖယ်တဲ့အခါ “အနိစ္စ” လို့ တစ်ခဏသတိထား။ ပန်းအသစ်ကို ထည့်တဲ့အခါ “စိတ်အသစ်ကောင်းမွန်အောင် ပြန်စမယ်” လို့ အဓိဋ္ဌာန်ထား။ ရေဖြည့်တဲ့အခါ “မေတ္တာကို ရေလို ဖြည့်မယ်” လို့ သတိရ။ ပန်းအိုးသန့်ရှင်းတဲ့အခါ “စိတ်ထဲက အညစ်အကြေးတွေကိုလည်း သတိနဲ့ စစ်မယ်” လို့ ပြန်တွေး။ ဒါတွေက တရားအဓိပ္ပာယ်ကို နေ့စဉ်ဘဝနဲ့ ဆက်ပေးတဲ့ သတိကူညီချက်တွေပါ။

ဒကာ ဒကာမတို့၊ အလှူဟာ အလိုဆန္ဒတွေကို ဝယ်ယူတဲ့စနစ် မဟုတ်ပါဘူး။ “ဒီပန်းလှူလိုက်ရင် ငါလိုချင်တာ သေချာရမယ်” ဆိုတဲ့ အာမခံစနစ်လို မယူဆပါနဲ့။ ကုသိုလ်လုပ်ခြင်းရဲ့ အရေးကြီးချက်က စိတ်ကို ကောင်းရာဘက် ပြောင်းလဲပေးဖို့ပါ။ အကျိုးကို မျှော်လင့်တာ လူ့သဘာဝဖြစ်ပေမယ့် လှူခြင်းကို လောဘတစ်မျိုးနဲ့ ပြန်ချည်မထားဖို့ လိုတယ်။ “ငါ့စိတ်ပိုကျယ်လာပါစေ၊ သီလပိုခိုင်လာပါစေ၊ ပညာပိုတိုးလာပါစေ” ဆိုတဲ့ ဆန္ဒက ပိုပြီးတရားနဲ့နီးပါတယ်။

ပန်းကို ဘုရားရှင်အား ပူဇော်တဲ့အခါ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အောက်မေ့နိုင်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်ကို ပန်းက လိုအပ်လို့မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်က ဘုရားရှင်ရဲ့ မေတ္တာ၊ ပညာ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ လွတ်မြောက်မှုကို အောက်မေ့ပြီး “ဒီဂုဏ်တော်တွေကို အားကျလိုက်နာမယ်” ဆိုတဲ့ ရိုသေမှုကို ပြသတာပါ။ ပူဇော်မှုဟာ ဘုရားရှင်ကို အပြင်ပစ္စည်းပေးရုံသာမက ကိုယ့်ဘဝကို တရားနဲ့ညှိဖို့ သတိပေးချက်ဖြစ်ရမယ်။

အဲဒီတော့ ပန်းလှူပြီး ဘုရားရှိခိုးတဲ့အခါ တိတ်တိတ်လေး ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ—“ဒီနေ့ ငါ့ဘဝထဲက ဘယ်တစ်ချက်ကို လှပအောင် ပြင်မလဲ?” စကားကိုလား၊ ဒေါသကိုလား၊ မိဘအပေါ် ကျေးဇူးသိမှုကိုလား၊ မိတ်ဆွေအပေါ် ရိုးသားမှုကိုလား၊ အလုပ်မှာ တာဝန်ယူမှုကိုလား၊ ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံပျံ့လွင့်မှုကိုလား။ တစ်နေ့တစ်ချက်ပဲ ပြင်နိုင်ရင်တောင် ပန်းတစ်ပွင့်စီ စုပြီး ပန်းကုံးဖြစ်လာသလို အကျင့်ကောင်းတွေ စုပြီး ဘဝတစ်ခု ပြောင်းလာနိုင်ပါတယ်။

ယနေ့ခေတ်မှာ လူတွေ အလွန်မြန်မြန်နေကြတယ်။ ပန်းတောင် ဝယ်ပြီး တင်လိုက်၊ ဓာတ်ပုံရိုက်လိုက်၊ ပြီးသွားတယ်။ ဦးဇင်းတို့က ပန်းလှူရာမှာ မိနစ်နှစ်မိနစ်လောက်ပဲဖြစ်ဖြစ် စိတ်ကို နှေးပေးပါ။ ပန်းကို ကိုင်တဲ့လက်ကို သိ၊ ရိုသေစိတ်ကို သိ၊ အသက်ရှူကို သိ၊ စိတ်ထဲမှာ ကောင်းမွန်မှုဖြစ်လာတာကို သိ။ ဒီလို သတိပါလာရင် ရိုးရိုးအလှူတစ်ခုက သတိလေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုဖြစ်လာတယ်။

အလုပ်များတဲ့နေ့တွေမှာ ဘုရားပန်းမလှူနိုင်ရင် စိတ်မချမ်းသာဖြစ်မနေရပါဘူး။ ပူဇော်မှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဆက်လက်ကျင့်နိုင်ပါတယ်။ ပန်းမရှိတဲ့နေ့မှာ စကားကောင်းတစ်ခွန်းကို ပန်းတစ်ပွင့်လို ပူဇော်။ မေတ္တာတစ်ခဏကို ပန်းတစ်ပွင့်လို ပူဇော်။ ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံပြီး ပြင်ဆင်တာကို ပန်းတစ်ပွင့်လို ပူဇော်။ အဲဒီလိုဆိုရင် ဘုရားပန်းလှူခြင်းဟာ ဘုရားစင်တစ်နေရာမှာပဲ ရပ်မနေဘဲ ဘဝတစ်လျှောက် ဖြန့်ကျက်သွားပါတယ်။

ပန်းကို ကြည့်ပြီး အလှတရားကို ခံစားလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် “လှတာကို ကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့အဆင့်ကနေ “လှတာလည်း မတည်မြဲဘူး” ဆိုတဲ့အဆင့်ကို တက်ရမယ်။ ထို့နောက် “မတည်မြဲတာကို ဖမ်းထားရင် စိတ်ပင်ပန်းတယ်” ဆိုတဲ့အဆင့်ကို မြင်ရမယ်။ နောက်တစ်ဆင့် “ဖမ်းထားမှုလျော့ရင် စိတ်အေးနိုင်တယ်” ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်လေ့ကျင့်ရမယ်။ ဒီလမ်းကြောင်းက ပန်းကနေ တရားဆီ ရောက်စေတဲ့လမ်းပါ။

ပန်းပူဇော်မှုကို ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်းနဲ့လည်း ချိတ်ဆက်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ ဘုရားရှင်ကို ပန်းလှူနိုင်တာဟာ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းရဲ့ အားနဲ့ ဖြစ်လာတာမဟုတ်ဘူး။ ပန်းစိုက်သူရှိတယ်၊ ရေလောင်းသူရှိတယ်၊ သယ်ယူသူရှိတယ်၊ ရောင်းသူရှိတယ်၊ ဝယ်ယူပေးသူရှိတယ်၊ ပန်းအိုးပြင်သူရှိတယ်။ ပန်းတစ်ပွင့်ရဲ့နောက်မှာ လူအများရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေရှိနေတယ်။ အဲဒါကို သတိထားနိုင်ရင် ပန်းတစ်ပွင့်က ကိုယ့်ကို ကျေးဇူးသိတတ်မှု သင်ပေးပါတယ်။ ကိုယ်အသုံးပြုနေတဲ့ အရာတိုင်းဟာလည်း အဲဒီလိုပဲ လူများစွာရဲ့အင်အားနဲ့ ရောက်လာတာဆိုတာ သိလာရင် မာနနည်းလာပြီး ကျေးဇူးတင်စိတ် ပိုများလာနိုင်ပါတယ်။

ပန်းတစ်ပွင့်ကို လက်ထဲကိုင်ပြီး “ဒီပန်းကို ငါပိုင်တယ်” လို့ ပြောနိုင်ပေမယ့် တကယ်တော့ အဲဒီပန်းရဲ့ အရောင်ကို ကိုယ်ဖန်တီးထားတာမဟုတ်ဘူး။ သူ့ရဲ့ ပွင့်လာချိန်ကို ကိုယ်အမိန့်ပေးထားတာမဟုတ်ဘူး။ နွမ်းမယ့်အချိန်ကိုလည်း ကိုယ်မတားနိုင်ဘူး။ အဲဒီလိုကြည့်ရင် “ငါ့ဟာ” လို့ ကိုင်ထားတဲ့အရာတွေမှာ ကိုယ့်ထိန်းချုပ်နိုင်မှု အကန့်အသတ်ရှိတယ်ဆိုတာ မြင်လာရတယ်။ ဒီအမြင်က အတ္တကို အတင်းဖျက်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ အရာအားလုံးကို ကိုယ့်ဆန္ဒအတိုင်း ထိန်းချုပ်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ သဘာဝကို နူးညံ့စွာ လက်ခံတတ်လာဖို့ပါ။

တချို့အခါ အလှူလုပ်ရင် ကိုယ့်စိတ်မှာ ပြိုင်ဆိုင်မှု ဝင်လာတတ်တယ်။ “သူက ပန်းဆယ်စည်းလှူတယ်၊ ငါက နှစ်စည်းပဲ”၊ “သူ့ပန်းက ပိုလှတယ်” ဆိုပြီး နှိုင်းယှဉ်မိတတ်တယ်။ ဒါက ကုသိုလ်နေရာထဲကို မနာလိုစိတ် ဝင်လာတာပါ။ ဒီအချိန်မှာ လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို မကြည့်ဘဲ စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။ တခြားသူ ပိုလှူနိုင်တာကို ဝမ်းမြောက်ပေးလိုက်ပါ။ ကိုယ်က ကိုယ့်အခြေအနေအရ လှူထားတာကိုလည်း ကြည်နူးပါ။ ကုသိုလ်ဟာ ပြိုင်ပွဲမဟုတ်ဘူး။ အချင်းချင်း အောင်နိုင်ရမယ့်ကိစ္စမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်အတွင်းက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေကို လျော့နိုင်ဖို့ လုပ်နေတဲ့ အလေ့အကျင့်ပါ။

ပန်းကို ပြင်ဆင်တဲ့အခါ သန့်ရှင်းမှုကို အရေးထားသလို အလှူပစ္စည်းရလာတဲ့ လမ်းကြောင်းကိုလည်း ရိုးသားဖို့ လိုပါတယ်။ မတရားရရှိထားတဲ့ ငွေကြေးနဲ့ လှူပြီး “လှူလိုက်လို့ အားလုံးသန့်သွားပြီ” လို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။ ပူဇော်မှုရဲ့ လှပမှုက နောက်ခံအကျင့်ကို ဖုံးကွယ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်အသက်မွေးမှု၊ ကိုယ့်ဝင်ငွေ၊ ကိုယ့်ဆက်ဆံပုံမှာလည်း သီလနဲ့ညီဖို့ လိုပါတယ်။ ဘုရားစင်ပေါ်က ပန်းအိုး သန့်သလို ကိုယ့်အသက်မွေးမှုလမ်းကြောင်းလည်း သန့်ရှင်းအောင် အားထုတ်ရမယ်။

ဘုရားပန်းလှူရာမှာ အလွန်အကျွံအသုံးစရိတ်ကြောင့် မိသားစုတာဝန်ကို ထိခိုက်စေမယ့်အထိ မလုပ်ဖို့လည်း ပညာပါရမယ်။ သဒ္ဓါနဲ့ ပညာကို တွဲထားရတယ်။ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက် လှူ၊ ကိုယ့်တာဝန်တွေကို မပျက်စေဘဲ လှူ၊ မိသားစုအတွင်း မငြင်းခုံရအောင် နားလည်မှုနဲ့ လှူ။ အလှူဟာ စိတ်ကို အေးစေဖို့ လုပ်တာဖြစ်လို့ အလှူကြောင့် အိမ်ထဲမှာ ဒေါသပွားသွားရင် ကိုယ့်နည်းလမ်းကို ပြန်စစ်ဖို့လိုတယ်။ သဒ္ဓါနဲ့ ပညာညီရင် ပူဇော်မှုက ပိုတည်ငြိမ်လာပါတယ်။

ပန်းတစ်ပွင့်ကို ပူဇော်ဖို့ ရွေးတဲ့အခါ အပွင့်မပွင့်သေးတာ၊ အပြည့်ပွင့်တာ၊ နွမ်းစပြုတာ—အဆင့်ဆင့်တွေကို မြင်ရတယ်။ ဒီအဆင့်တွေက လူ့ဘဝကိုလည်း သတိပေးတယ်။ ကလေးဘဝ၊ လူငယ်ဘဝ၊ လူလတ်ဘဝ၊ အသက်ကြီးဘဝ—အဆင့်တိုင်းမှာ ကိုယ့်တာဝန်နဲ့ ကိုယ့်အခွင့်အရေးရှိတယ်။ လူငယ်တုန်းက ကောင်းမှုကို “အသက်ကြီးမှ လုပ်မယ်” လို့ မရွှေ့ထားနဲ့။ ပန်းပွင့်ချိန်က အချိန်တစ်ခုပဲရှိသလို ကောင်းမှုလုပ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးလည်း တစ်ခါတလေ အချိန်ကန့်သတ်ရှိတတ်ပါတယ်။

နာမကျန်းသူတစ်ယောက်ကို သွားတွေ့တဲ့အခါ ပန်းတစ်စည်း ယူသွားတတ်ကြတယ်။ ပန်းက သူ့ရောဂါကို ကုသမပေးနိုင်ဘူး၊ ဒါပေမယ့် “မင်းကို အောက်မေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ မေတ္တာကို ကိုယ်စားပြုနိုင်တယ်။ ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမှာက ဘာသာရေးပူဇော်မှုကို ဆေးကုသမှုအစား မထားရဘူး။ နာမကျန်းသူကို ကုသရေးလိုအပ်ချက်ရှိရင် ကျွမ်းကျင်သူဆီ ကုသမှုခံယူဖို့လည်း လိုတယ်။ တရားက စိတ်ကို ထိန်းကူနိုင်ပေမယ့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတာဝန်ကို အစားထိုးမထားရဘူး။ ဒီလို သဘောထားက သဒ္ဓါနဲ့ လက်တွေ့တာဝန်ကို တွဲထားပေးပါတယ်။

ပန်းပူဇော်မှုက မိဘကျေးဇူးကို ပြန်အောက်မေ့ဖို့လည်း အခွင့်အရေးတစ်ခုပါ။ ကိုယ်ငယ်စဉ်က မိဘတွေက ဘယ်လောက်ပြုစုခဲ့သလဲ၊ ဆရာသမားတွေက ဘယ်လောက်သင်ပေးခဲ့သလဲ၊ ကိုယ့်ဘဝထဲက ကျေးဇူးရှင်တွေ ဘယ်လောက်ရှိသလဲ—ပန်းလှူတဲ့အခါ အဲဒီသူတွေအတွက် ကုသိုလ်ကို အမျှဝေပြီး ကျေးဇူးသိမှုကို လက်တွေ့ပြန်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးသိတယ်ဆိုတာ စိတ်ထဲသိရုံမဟုတ်ဘူး။ အသက်ရှိသေးရင် ပြုစု၊ စကားကောင်းပြော၊ လိုအပ်တာ ကူညီ၊ မရှိတော့ရင် ကောင်းမှုလုပ်ပြီး အောက်မေ့—ဒီလို လက်တွေ့ပါလာမှ ကျေးဇူးသိမှုက ပိုပြည့်စုံပါတယ်။

တရားနာနေတဲ့အချိန်မှာ ပန်းကို သတိအာရုံတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချနိုင်ပါတယ်။ မျက်စိနဲ့ ပန်းကိုမြင်တယ်—မြင်ခြင်းကို သိ။ စိတ်ထဲ ကြည်နူးတယ်—ကြည်နူးခြင်းကို သိ။ “ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့စိတ် ပေါ်လာတယ်—ကြိုက်ခြင်းကို သိ။ နွမ်းသွားတာမြင်လို့ စိတ်မကောင်းဖြစ်တယ်—မကြိုက်ခြင်းကို သိ။ အဲဒီလို အရာဝတ္ထုထက် ကိုယ့်စိတ်တုံ့ပြန်မှုကို လေ့လာလာရင် ပန်းက စိတ်ကိုကြည့်ဖို့ မှန်တစ်ချပ်ဖြစ်လာတယ်။ တရားကျင့်ရာမှာ အဓိကက ပန်းကို အဓိပ္ပာယ်ထူးဆန်းပေးတာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်စိတ်ကို အမှန်အတိုင်း သိလာဖို့ပါ။

တစ်ခါတလေ လူတွေက ကုသိုလ်လုပ်ပြီးနောက် ချက်ချင်းအကျိုးမမြင်ရလို့ စိတ်ပျက်တတ်တယ်။ ပန်းစိုက်သူက မျိုးစေ့ချတဲ့နေ့မှာပဲ ပန်းပွင့်မလာဘူး။ ရေလောင်းရတယ်၊ အချိန်ပေးရတယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းအောင် ထိန်းရတယ်။ ဒီဟာကို တရားကျင့်မှုအတွက် ဥပမာအနေနဲ့ပဲ သုံးပါမယ်—သက်သေမဟုတ်ပါဘူး။ သီလလေ့ကျင့်တာ၊ သတိလေ့ကျင့်တာ၊ မေတ္တာပွားတာတွေဟာလည်း တစ်နေ့တည်းနဲ့ အကျင့်ဟောင်းအားလုံး ပျောက်မသွားနိုင်ဘူး။ နေ့စဉ်တဖြည်းဖြည်း လေ့ကျင့်ရပါတယ်။

ပန်းစိုက်သူက မြေကိုပဲ အပြစ်တင်နေလို့မရဘူး။ ရေလည်းကြည့်ရတယ်၊ နေရောင်လည်းကြည့်ရတယ်၊ ပိုးမွှားလည်းကြည့်ရတယ်။ ဒီလိုပဲ ကိုယ့်စိတ်အကျင့်တစ်ခု ပြောင်းချင်ရင် အကြောင်းတစ်ခုတည်းကို အပြစ်မတင်သင့်ဘူး။ ဒေါသများတယ်ဆိုရင် အိပ်ရေး၊ ဖိအား၊ အပြောအဆိုပုံစံ၊ စွဲကပ်မှု၊ မာန၊ ပြန်လည်တွေးနေတဲ့အလေ့အကျင့်—အကြောင်းများစွာ ပါနိုင်တယ်။ ဒါကို စနစ်တကျ ကြည့်ရင် အပြစ်ပေးတာထက် အကြောင်းအရင်းကို နားလည်ပြီး ပြင်နိုင်ပါတယ်။ ပန်းစိုက်ပျိုးမှုက ဒီနေရာမှာ အကြောင်းအရင်းများ ပေါင်းစည်းမှုကို နားလည်ဖို့ ဥပမာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပန်းလှူပြီးရင် ပန်းနွမ်းသွားတဲ့အခါလည်း သန့်ရှင်းစွာ ဖယ်ရှားပါ။ နွမ်းသွားလို့ တန်ဖိုးမရှိတော့ဘူးလို့ မထင်ပါနဲ့။ နွမ်းသွားတဲ့ပန်းက တရားတစ်ခုပိုပြီး ပြသနေပါတယ်—“ဖြစ်ပြီးတာ ပျက်တယ်” ဆိုတာပါ။ ပန်းအသစ်လဲတာကိုလည်း အဟောင်းကို မုန်းလို့ မဟုတ်ဘဲ သဘာဝအလိုက် တာဝန်ယူပြုစုတာလို့ သဘောထားပါ။ လူ့ဘဝမှာလည်း အိုမင်းနေသူကို “အသုံးမဝင်တော့ဘူး” လို့ မမြင်ဘဲ အိုမင်းမှုကို သဘာဝအဖြစ်လက်ခံပြီး ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ဖို့ ဒီသဘောက သတိပေးနိုင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးတစ်ချက်—ပန်းလှူခြင်းကို နေ့တိုင်း လုပ်နေသူအတွက် ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ဖြစ်သွားပြီး စိတ်မပါဘဲ လုပ်နေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ “ဒီနေ့ပန်းလှူမှုကို မနေ့ကနဲ့ ဘာကွာအောင် လုပ်မလဲ” လို့ မေးပါ။ ဒီနေ့ ကျေးဇူးသိမှုကို ပိုထည့်မယ်၊ မနက်ဖြန် အနိစ္စအမြင်ကို ပိုထည့်မယ်၊ နောက်နေ့ မေတ္တာပို့မှုကို ပိုထည့်မယ်။ အပြင်ပန်းက လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တူနေပေမယ့် အတွင်းစိတ်က အမြဲလန်းဆန်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါက ပူဇော်မှုကို ရိုးရာအလေ့အကျင့်ကနေ အသက်ဝင်တဲ့ ဓမ္မလေ့ကျင့်မှုဖြစ်စေပါတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့၊ အခု တရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။ ပန်းဟာ လှပေမယ့် နွမ်းတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာ၊ ကိုယ့်ပစ္စည်း၊ ကိုယ့်အောင်မြင်မှု၊ ကိုယ့်ဆက်ဆံရေးတွေမှာလည်း မတည်မြဲမှုရှိတယ်။ မတည်မြဲတဲ့အရာကို မတည်မြဲဘူးလို့ မသိဘဲ “အမြဲဒီလိုပဲ ဖြစ်ရမယ်” လို့ ဆုပ်ကိုင်ထားရင် ပူလောင်မှု၊ စိုးရိမ်မှု၊ ဝမ်းနည်းမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီခံစားရတဲ့ အပူအပင်၊ မပြည့်စုံမှု၊ မတည်ငြိမ်မှုကို ဒုက္ခသစ္စာဘက်က ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

ဒီဒုက္ခရဲ့ အကြောင်းရင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် “ငါလိုချင်သလို ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ “ဒါငါ့ဟာပဲ” ဆိုတဲ့ စွဲကပ်မှု၊ အရာတွေပြောင်းလဲမယ်ဆိုတာ မမြင်ချင်တဲ့ မောဟတွေ ပါဝင်တတ်တယ်။ ပန်းကို မနွမ်းစေချင်လို့ စိတ်ပူနေရသလို ဘဝထဲက အရာတိုင်းကို ကိုယ့်ဆန္ဒအတိုင်း ထိန်းချုပ်ချင်တာက ပင်ပန်းစေတယ်။ ဒါဟာ ဒီတရားရဲ့ သမုဒယသစ္စာဘက်က ဆင်ခြင်စရာပါ။

ဒါဆို နိရောဓဆိုတာ ဘာလဲ။ ပန်းမနွမ်းအောင် အံ့ဖွယ်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ ပန်းနွမ်းမယ့်သဘာဝကို မှန်မှန်သိပြီး၊ မတည်မြဲတဲ့အရာကို အတင်းဖမ်းထားတဲ့ စိတ်ကို လျော့ချနိုင်ခြင်းပါ။ ဒေါသတက်လာရင် ဒေါသကို အပြောအဖြစ် ချက်ချင်းမထုတ်ဘဲ သိနိုင်ခြင်း၊ လိုချင်စိတ်တက်လာရင် “လိုချင်နေတာ” လို့ သိပြီး လိုက်မလုပ်နိုင်ခြင်း၊ ကိုယ့်အောင်မြင်မှုကျသွားရင်လည်း “ဒါလည်း ပြောင်းလဲတတ်တယ်” လို့ လက်ခံနိုင်ခြင်း—ဒီလို အေးမြသွားတဲ့ လမ်းကြောင်းက နိရောဓဘက်ကို ညွှန်ပြပါတယ်။

မဂ္ဂသစ္စာဘက်မှာတော့ လက်တွေ့ကျင့်ရမယ်။ မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့ ပန်းကို ကြည့်—မတည်မြဲဘူးလို့ သိ။ မှန်ကန်တဲ့အကြံနဲ့ ပူဇော်—လောဘလျော့၊ မေတ္တာတိုးစေဖို့ လှူ။ မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့ နေ—ပန်းရနံ့လို ချိုသာတဲ့စကားပြော။ မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့ နေ—သီလကို ထိန်း။ မှန်ကန်တဲ့ကြိုးစားမှုနဲ့ မကောင်းစိတ်ကို လျော့၊ ကောင်းစိတ်ကို ပွား။ သတိနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။ စိတ်တည်ငြိမ်မှုနဲ့ အရာတွေကို မလှုပ်မရှားကြည့်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်။ ပညာနဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို မှန်မှန်မြင်။ ဒါက ပန်းပူဇော်မှုကနေ လမ်းစတင်ပြီး ဘဝကျင့်စဉ်အဖြစ် ဆက်သွားရမယ့် မဂ္ဂသစ္စာပါ။

ဒီနေ့ အနုမောဒနာပြုရင်း တစ်ယောက်ချင်းစီအတွက် လက်တွေ့အဓိဋ္ဌာန်လေး သုံးချက်ပေးချင်ပါတယ်။ ပထမ—ပန်းလှူတိုင်း အနိစ္စကို တစ်ခဏ သတိရပါ။ ဒုတိယ—ပန်းရနံ့ကိုမြင်တိုင်း သီလရနံ့ကို သတိရပြီး စကားတစ်ခွန်းကို နူးညံ့စွာပြောပါ။ တတိယ—ပန်းတစ်ပွင့်ကို လှူသလို နေ့တိုင်း ကောင်းမှုတစ်ခုကို ထပ်ပေါင်းပါ။ သေးသေးလေးဖြစ်လို့ မလျော့တွက်ပါနဲ့။ ကောင်းမှုသေးသေးလေးတွေ စုပေါင်းရင် စိတ်ကို တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။

ပန်းလှူကြတဲ့ ဒကာ ဒကာမတို့ရဲ့ စေတနာက လှပတဲ့ပန်းနဲ့အတူ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ကိုလည်း လှပစေပါစေ။ လှူဖွယ်ပစ္စည်းက နွမ်းပျက်သွားပေမယ့် လှူရင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ ကောင်းစိတ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ အောက်မေ့နိုင်ကြပါစေ။ ကုသိုလ်လုပ်ပြီးနောက် အပြိုင်အဆိုင်မဖြစ်ဘဲ အချင်းချင်း ဝမ်းမြောက်တတ်ကြပါစေ။ ကိုယ့်မိသားစုထဲက စကားတွေ ပိုချိုလာပါစေ။ ကိုယ့်အလုပ်ခွင်မှာ ရိုးသားမှု ပိုတိုးလာပါစေ။ ကိုယ့်ဘဝထဲမှာ မေတ္တာ၊ သီလ၊ သတိ၊ ပညာတို့ တဖြည်းဖြည်း ပိုပွင့်လာပါစေ။

ယနေ့ ပန်းပူဇော်မှုကို အကြောင်းပြုပြီး ဖြစ်ပေါ်သမျှ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအစုစုကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှဝေလိုက်ကြပါစေ။ ဝမ်းမြောက်နိုင်သူအားလုံး ဝမ်းမြောက်ကြပါစေ။ စိတ်ပူလောင်သူများ အေးမြကြပါစေ။ ဒုက္ခရောက်သူများ ကူညီမှုရကြပါစေ။ အားလုံးပဲ ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးများ ရရှိကြပြီး ကောင်းမှုမှ ပညာဘက်သို့၊ ပညာမှ လွတ်မြောက်မှုဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ချဉ်းကပ်နိုင်ကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ကိုးကားကျမ်းများ

ဓမ္မပဒ၊ ပုပ္ဖဝဂ်၊ ဂါထာ ၅၁–၅၅။ SuttaCentral, Dhp 44–59.

ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၂၇၇။ SuttaCentral, Dhammapada.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၃၄၊ သီဟသေနာပတိသုတ်။ SuttaCentral.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၃၅၊ ဒါနာနိသံသသုတ်။ SuttaCentral.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၃၆၊ ကာလဒါနသုတ်။ SuttaCentral.

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၃၁၊ ပဌမဒါနသုတ်။ SuttaCentral.

ဣတိဝုတ္တက ၂၆၊ ဒါနသုတ်။ SuttaCentral.

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၄၂၊ ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ်။ SuttaCentral.