"ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT" ဆိုင်ရာ တရားတော်များရဲ့ (၆) ပိုင်းမြောက်ဖြစ်တဲ့ "Digital Cataloging" (ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရင်းသွင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း)
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၅ ရက် (လပြည့်နေ့)၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
အနန္တောအနန္တငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။
နမော ဗုဒ္ဓဿ - သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင် တော်မူသော ရှင်တော် မြတ်စွာဘုရားသခင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင် ဘုရား။
နမော ဓမ္မဿ - မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော သံဃဿ - မဂ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဖိုလ်၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးပါး ဤ ရှစ်ပါးသော အရိယာ သံဃာတော်မြတ်အား နမော - ရည်ညွှတ် သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာမြတ်နိုး လက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော မာတာပိတုဿ - မိဘနှစ်ပါးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုးလက်စုံ မိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
နမော အာစရိယဿ - ဝိပဿနာ ဉာဏ်မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းရအောင် သစ္စာလေးပါးတရားတော်နှင့် ကုသပေးတော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး နှင့် မုံလယ်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား နမော - ရည်ညွှတ်သဒ္ဓါ စေတနာ ဖြင့် ပန်ထွာ မြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ယနေ့ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့ဟာ နယုန်လပြည့်နေ့ ဖြစ်တဲ့အလျောက် သမယမင်္ဂလာ အခါတော်ရက်မြတ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဦးဇင်းတို့ "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT" ဆိုင်ရာ တရားတော်များရဲ့ (၆) ပိုင်းမြောက်ဖြစ်တဲ့ "Digital Cataloging" (ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရင်းသွင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချက်အလက်တွေ များပြားလှတဲ့ ဒီကနေ့ခေတ်ကြီးမှာ ဓာတ်တော်တွေကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းမတင်ထားဘူးဆိုရင် ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ရောထွေးခြင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှု (Information Management) ကို ပိဋကတ်တော်လာ နည်းနာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြီး နာယူကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလိမ့်မယ်၊ "ဦးဇင်းဘုရား... စာရင်းမှတ်တယ်ဆိုတာ စာအုပ်ထဲမှာ လက်ရေးနဲ့ ရေးရင် မရဘူးလား၊ ဘာလို့ ကွန်ပျူတာတွေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်တွေ လုပ်နေရတာလဲ" တဲ့။ အေး... ရတာတော့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ၊ ဓာတ်တော်တွေ များလာတဲ့အခါ လက်ရေးစာအုပ်တွေဟာ ရှာဖွေရခက်ခဲသလို၊ ပျက်စီးလွယ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်ကြီးကို ကြည့်ပါ။ အရှင်အာနန္ဒာဟာ "ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက" (တရားဘဏ္ဍာစိုး) ဆိုတဲ့ ဘွဲ့ထူးကို ရရှိထားသူပါ။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသမျှ တရားတော်ပေါင်း ၈၄,၀၀၀ ကို နှလုံးသားထဲမှာ စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် (Catalog) လုပ်ထားခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်သုတ်ကို ဘယ်နေရာမှာ ဟောတယ်၊ ဘယ်သူ့ကို ဟောတယ်၊ အကြောင်းအရာက ဘာလဲ ဆိုတာကို "Metadata" (အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အညွှန်း) တွေနဲ့တကွ မှတ်သားထားခဲ့လို့သာ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တဲ့အခါမှာ တိကျမှန်ကန်စွာ ပြန်လည်ရွတ်ဆိုနိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို ခေတ်သစ် IT မျက်လုံးနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ ဉာဏ်တော်ဟာ "Living Database" (သက်ရှိ အချက်အလက်တိုက်) ကြီး တစ်ခုပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတ ဓာတ်တော်ပြတိုက်မှာ အသုံးပြုနေတဲ့ Template T228 (Digital Cataloging & Register) ဟာ အဲဒီ သဘောတရားကို နည်းပညာနဲ့ အကောင်အထည် ဖော်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်တစ်ဆူ ရောက်လာရင် "ဘယ်သူလှူတာလဲ၊ ဘယ်နေ့က ရောက်တာလဲ၊ ဘယ်ကျောင်းတိုက်က လာတာလဲ၊ အလေးချိန် ဘယ်လောက်လဲ" ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကွန်ပျူတာထဲမှာ စနစ်တကျ စာရင်းသွင်းလိုက်ပါတယ်။ ဒါကို "Indexing" (အညွှန်းတပ်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ စာအုပ်ပုံကြီးထဲမှာ ရှာရခက်ပေမဲ့၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်မှာတော့ ခလုတ်တစ်ချက် နှိပ်လိုက်တာနဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း အဖြေထွက်လာနိုင်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ သွာဂတမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ Case-D164 ဖြစ်စဉ်လေးတစ်ခုကို သာဓကဆောင်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ တခါတုန်းက နိုင်ငံခြားက ပြန်လာတဲ့ ဒကာမကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ (၅) နှစ်လောက်က သူလှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ဓာတ်တော်ကြုတ်လေးကို ပြန်ဖူးချင်တယ်ဆိုပြီး တောင်းဆိုပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ဦးဇင်းတို့က စာအုပ်နဲ့ပဲ မှတ်ထားတဲ့အချိန်ပေါ့။ စာအုပ်တွေကလည်း ဟောင်းနွမ်း၊ မှင်တွေကလည်း ပျံ့နေတော့ ဘယ်နားမှာ ရေးမှတ်ထားမှန်း ရှာမရဘူး။ မိနစ် ၃၀ လောက်ကြာတော့ ဒကာမကြီး မျက်နှာက မကောင်းတော့ဘူး။ "ဦးဇင်းတို့က တပည့်တော်ရဲ့ အလှူကို တန်ဖိုးမထားဘူးလား၊ ပျောက်သွားပြီလား" ဆိုပြီး သံသယတွေ ဝင်လာတယ်။ တကယ်တော့ ဓာတ်တော်က ရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ချက်ချင်း ရှာမပေးနိုင်တဲ့အတွက် "Trust" (ယုံကြည်မှု) ကျဆင်းသွားရပါတယ်။
အဲဒီဖြစ်စဉ် ပြီးတာနဲ့ ဦးဇင်းက Policy 2, Article 2.5 (Information Management and Digital Integrity) ကို အသက်သွင်းပြီး စနစ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေ အားလုံးကို Template T228 သုံးပြီး Digital Cataloging ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဓာတ်တော်တစ်ခုချင်းစီကို "Unique ID" (သီးသန့် နံပါတ်) ပေးတယ်၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး သိမ်းတယ်၊ လှူဒါန်းသူ နာမည်နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားလိုက်တယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဘယ်သူပဲလာလာ၊ ကွန်ပျူတာမှာ နာမည်ရိုက်ထည့်လိုက်တာနဲ့ "Ting" ဆိုပြီး ဓာတ်တော်ရှိတဲ့ စင်နံပါတ်၊ အကန့်နံပါတ် အတိအကျ ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ "အသမ္မောသ" (မေ့လျော့ခြင်း မရှိ၊ ရောထွေးခြင်း မရှိ) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို နည်းပညာနဲ့ တည်ဆောက်လိုက်တာပါပဲ။
ပါဠိတော်လာ "သမ္မောသ" ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဦးဇင်းတို့ အနက်ဖွင့် (Word-by-word Analysis) ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ ပရိဝါရပါဠိတော် (မြန်မာပြန် ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၂) မှာ တရားဓမ္မတွေ ကွယ်ပျောက်ရခြင်း အကြောင်းရင်းတွေကို ဟောကြားရာမှာ "သမ္မောသ" (ရောထွေးခြင်း၊ ပျောက်ပျက်ခြင်း) ဆိုတာ ပါပါတယ်။ အဖြူနဲ့ အမဲ ရောထွေးသွားရင် အမှန်တရား ပျောက်တတ်ပါတယ်။ Digital Cataloging ဆိုတာ အဲဒီ ရောထွေးမှု မဖြစ်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ "ဝိဘဇ္ဇ" (ခွဲခြားစိတ်ဖြာခြင်း) နည်းလမ်း တစ်ခုပါပဲ။ Data တစ်ခုချင်းစီကို သူ့နေရာနဲ့သူ သတ်မှတ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အမှားအယွင်း (Error) တွေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က စဉ်းစားမိမယ်၊ "အရှင်ဘုရား... ကွန်ပျူတာ ပျက်သွားရင်ရော ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" တဲ့။ အင်မတန် ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ Policy 2, Art 2.5 မှာ ဦးဇင်းတို့က "Data Redundancy" (အချက်အလက် အပိုဆောင်း သိမ်းဆည်းခြင်း) ကိုပါ ထည့်သွင်း ရေးဆွဲထားပါတယ်။ Cloud ပေါ်မှာ တစ်စုံ၊ Hard Disk ထဲမှာ တစ်စုံ၊ စာရွက်စာတမ်း (Hard Copy) အနေနဲ့ တစ်စုံ ဆိုပြီး သုံးနေရာ ခွဲသိမ်းပါတယ်။ ဒါကို သတိပဋ္ဌာန်တရားနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် "ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မ" ဆိုတဲ့ နေရာလေးဌာနမှာ သတိကို ဖြန့်ကျက်ထားသလိုပါပဲ။ တစ်နေရာမှာ လွတ်သွားရင် နောက်တစ်နေရာက ဖမ်းမိနေအောင် စီမံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆက်လက်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။ Cataloging လုပ်တယ်ဆိုတာ ပစ္စည်းတွေကို စာရင်းလုပ်နေတာ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ "Relationship" (ဆက်နွယ်မှု) တွေကို တည်ဆောက်နေတာပါ။ Case-D164 မှာ ဒကာမကြီးရဲ့ နာမည်နဲ့ ဓာတ်တော်ကို ချိတ်ဆက်ပေးလိုက်ခြင်းဟာ "စေတနာ" နဲ့ "ဝတ္ထု" ကို ဆက်စပ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောင်တစ်ချိန် အဲဒီ Data ကို ပြန်ကြည့်လိုက်တိုင်း ဒကာမကြီးရဲ့ ကုသိုလ်စိတ် (Kusala Citta) ကို ပြန်လည် နိုးထစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် Digital Cataloging ဟာ "Electronic Punya Book" (အီလက်ထရောနစ် ကုသိုလ်မှတ်တမ်း) တစ်ခုလို့တောင် ပြောလို့ ရပါတယ်။
ခေတ်သစ် IT လောကမှာ "Garbage In, Garbage Out" ဆိုတဲ့ စကားရှိတယ်။ အချက်အလက် အမှားတွေ ထည့်ရင် ရလဒ် အမှားတွေပဲ ထွက်လာမယ်။ ဒါကြောင့် Template T228 မှာ ဖြည့်သွင်းတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ ဝန်ထမ်းတွေကို "သတိ" ထားပြီး ဖြည့်ဖို့ အမြဲ မှာကြားပါတယ်။ "မသေချာရင် မထည့်နဲ့၊ ပြန်စစ်ပါ" လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ မုသာဝါဒ (လိမ်ညာခြင်း) နဲ့ သမ္ဖပ္ပလာပ (ပေါက်ကရ ပြောခြင်း) ကနေ ရှောင်ကြဉ်တဲ့ "သမ္မာဝါစာ" ကျင့်စဉ်ကို ရုံးလုပ်ငန်းခွင်မှာ ကျင့်သုံးနေတာပါပဲ။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဇွန်လ ၁၃ ရက်၊ နယုန်လပြည့်နေ့မှာ ဦးဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းတွေကို တိုက်တွန်းလိုတာကတော့ မိမိတို့ရဲ့ ဘဝကိုလည်း Digital Cataloging လိုမျိုး စနစ်တကျ ဖြစ်အောင် စီမံကြပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ရှိတဲ့ အသိပညာတွေ၊ ကုသိုလ်တရားတွေကို ရောထွေးမနေစေဘဲ "ဒါက ဒါန၊ ဒါက သီလ၊ ဒါက ဘာဝနာ" လို့ ကဏ္ဍခွဲခြား မှတ်သားတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် လုပ်ပါ။ ကိုယ့်အိမ်မှာ ရှိတဲ့ ဘုရားစင်က ဓာတ်တော်တွေ၊ ဘုရားဆင်းတုတွေကိုလည်း "ဘယ်ကရလဲ၊ ဘယ်သူပေးလဲ" ဆိုတာလေးတွေ စာရွက်လေးနဲ့ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဖုန်းထဲမှာ ဖြစ်ဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားကြပါ။ ဒါမှသာ နောင်တစ်ချိန် သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်းတဲ့အခါ သမိုင်းကြောင်း ခိုင်မာတဲ့ အမွေအနှစ် ဖြစ်လာမှာပါ။
အနှစ်ချုပ်လိုက်ရင် ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၆) - Digital Cataloging ဆိုတာ ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အရာတွေကို ရှင်းလင်းအောင် လုပ်ပေးတဲ့ "ပညာ" လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုပါပဲ။ အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်ကြီးရဲ့ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဂုဏ်ကို အတုယူပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ သာသနာ့တာဝန်တွေကို ခေတ်မီနည်းပညာနဲ့ ပေါင်းစပ်ကာ အကောင်းဆုံး ထမ်းဆောင်သွားကြပါစို့။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော "ဓာတ်တော်မှတ်တမ်းနှင့် IT (၆) - Digital Cataloging" တရားတော်ကို နာယူရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာကြောင့် ဒကာကြီး၊ ဒကာမကြီးများအားလုံး သတိမေ့လျော့ခြင်း၊ ရောထွေးခြင်း အပြစ်များမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ ကုသိုလ်မှတ်တမ်းများကို တိကျခိုင်မာစွာ သိမ်းဆည်းနိုင်ကြပါစေ၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ပညာဉာဏ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သရင်း ယနေ့ တရားဒေသနာကို နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။
ဤသို့ ပြုရ မြတ်ပုညကြောင့်၊ အနန္တစကြာဝဠာ၊ အနန္တသတ္တဝါတို့၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဒေါသခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ ဆင်းရဲခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြပါစေ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းကြပါစေ။ မိဘဘိုးဘွား၊ ဆရာသမားများနှင့်တကွ ခုနစ်ရက်သားသမီး အပေါင်းတို့အား အမျှ အမျှ အမျှ ပေးဝေပါကုန်၏။ အမျှရ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဌတု
ဗုဒ္ဓသာသနံ_မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်သည်
စိရံ_ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး
တိဌတု_တည်ပါစေသတည်း။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်