တန်ဖိုးမပျက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်စံကို သတ်မှတ်ခြင်း
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
တန်ဖိုးမပျက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်စံကို သတ်မှတ်ခြင်း
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀ — မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ — ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် — ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
မျိုးဆက်လွှပြောင်းမှုမှာ ခက်တာက ရာထူးလွှဲပေးခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
“နောက်မျိုးဆက် ဆုံးဖြတ်ပုံကို ယုံနိုင်မလား”
ဆိုတဲ့ပြဿနာပါ။
အရင်မျိုးဆက်က စိုးရိမ်တယ်—
“ငါမရှိရင် သူတို့ စံပျက်သွားမလား”
နောက်မျိုးဆက်ကလည်း စိတ်ပျက်တယ်—
“ဘာလုပ်လုပ် အဖေ့ကိုမေးရရင် ဘယ်တော့လွတ်လပ်မလဲ”
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ အားလုံးကို အမိန့်စာထဲမထည့်နိုင်ဘူး။
အခြေအနေအမျိုးမျိုး ရှိမယ်။
ဒါကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်စံ လိုတယ်။
ဥပမာ—
“လူတူကိစ္စတူကို စံတူသုံးမယ်”
“အမြတ်အတွက် သစ္စာမလဲဘူး”
“အချက်အလက်မသေချာရင် သေချာသလို မပြောဘူး”
“လူဘေးကင်းရေးကို လျှော့မယူဘူး”
“ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းအကျိုး တိုက်မိရင် ဖော်ပြမယ်”
ဒီလိုစံတွေ ရှိနိုင်တယ်။
ဒါတွေဟာ လောကီအသုံးချစံတွေပါ၊ ကျမ်းစာတိုက်ရိုက်စာသား မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၇ က အရေးကြီးတယ်။
မမှန်တဲ့ဘက်ကို ရောက်စေတဲ့ အကြောင်းလေးမျိုးအဖြစ် လိုချင်မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မသိမမြင်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါကို မျိုးဆက်လွှပြောင်းမှုမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်စစ်တဲ့ မှန်တစ်ချပ်လို သုံးကြည့်။
သားက ဆုံးဖြတ်တယ်။
အဖေ မကြိုက်ဘူး။
အဖေက ပြင်လိုက်မယ်။
အရင်ဆုံး မေး—
“တကယ်မမှန်လို့ ပြင်တာလား၊ ငါ့နည်းမဟုတ်လို့ မကြိုက်တာလား”
ဒီမေးခွန်းမှာ မာနကို မြင်နိုင်တယ်။
နောက်မျိုးဆက်က ဆုံးဖြတ်တယ်—
“အရင်စနစ်ကို ပြောင်းမယ်”
မေး—
“တကယ်ပိုကောင်းလို့ ပြောင်းတာလား၊ အဟောင်းကို မကြိုက်လို့ အကုန်ဖျက်ချင်တာလား”
ဒေါသနဲ့ မုန်းတီးမှု ပါလာနိုင်တယ်။
နောက်ဆုံး တစ်ခု—
“အရင်လူတွေက ဒီလိုပဲလုပ်ခဲ့တာ”
ဆိုပြီး အချက်အလက်မစစ်ဘဲ ဆက်လုပ်တယ်။
ဒါက မသိမမြင်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
“လူတွေ အပြစ်တင်မှာကြောက်လို့ အမှန်မပြောဘူး”
ဒါက ကြောက်မှု။
ဒါကြောင့် succession တစ်ခုမှာ အရေးကြီးဆုံး inheritance တစ်ခုက—
မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်နည်း။
အဖြေအားလုံးကို မလွှဲနိုင်ဘူး။
မေးခွန်းမေးနည်းကို လွှဲနိုင်တယ်။
စံကို လွှဲနိုင်တယ်။
ကဲ... မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ အမှုတစ်ခု ပြုမီ ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်းရဲ့ အရေးကြီးမှုကို အလွန်ရှင်းလင်းစွာ တွေ့ရပါတယ်။
ဒါကို လုပ်ငန်းဘဝမှာ အသုံးချရင်—
မဆုံးဖြတ်မီ—
“ဘယ်သူထိခိုက်မလဲ”
“ဘယ်တန်ဖိုးနဲ့ ဆုံးဖြတ်မလဲ”
“အချက်အလက်ပြည့်သလား”
စစ်။
လုပ်နေစဉ်—
“အခြေအနေပြောင်းသလား”
“မူလခန့်မှန်းချက်မှားသလား”
“ရပ်သင့်သလား”
စစ်။
ပြီးတဲ့နောက်—
“ရလဒ်ဘာဖြစ်လဲ”
“တန်ဖိုးနဲ့ညီခဲ့သလား”
“နောက်တစ်ခါဘာသင်ယူမလဲ”
ပြန်စစ်။
ဒီလိုလုပ်ရင် အရင်မျိုးဆက်က နောက်လူကို ယုံနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“ငါ့အဖြေကို မသုံးဘူး” ဆိုတာတင် မကြည့်တော့ဘူး။
“ဆုံးဖြတ်တဲ့နည်းက မှန်သလား” ကြည့်နိုင်တယ်။
ဒီဟာက အာဏာလွှဲပြောင်းမှုကို ပိုငြိမ်းချမ်းစေတယ်။
စိတ်ကူးဥပမာ—
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အရေးကြီးဖောက်သည်တစ်ယောက် အကြွေးကြာနေတယ်။
အဖေရှိတုန်းက သူနဲ့ အနှစ်နှစ်ဆယ်ဆက်ဆံထားလို့ အကြွေးပေးတယ်။
သားက လုပ်ငန်းကို လွှဲယူပြီး—
“စာရင်းစည်းမျဉ်းအရ ဖြတ်မယ်”
ဆိုတယ်။
အဖေက—
“မင်းလူမသိဘူး”
ဆိုတယ်။
သားက—
“အဖေက စနစ်မရှိဘူး”
ဆိုတယ်။
နှစ်ဖက်လုံး ရန်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် စံနဲ့ပြန်ကြည့်ရင်—
ဖောက်သည်ယုံကြည်မှု။
ငွေကြေးအန္တရာယ်။
လူတူကိစ္စတူစံ။
ယခင်သဘောတူညီချက်။
လက်ရှိအခြေအနေ။
အချက်အလက်တွေကို စုစည်းပြီး ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
အဖြေကို ဦးဇင်းတို့ မသတ်မှတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဆုံးဖြတ်ပုံကို စနစ်တကျဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါက တန်ဖိုးမပျက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်စံ။
ဒကာကြီးတို့...
နောက်မျိုးဆက်ကို “မင်းဆုံးဖြတ်” လို့ ပြောပြီး အမှားလုပ်တာနဲ့ ပြန်ယူလိုက်ရင် သူဘယ်တော့မှ မတတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် “အမှားလုပ်ခွင့်” ဆိုပြီး လူအများထိခိုက်နိုင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မစစ်ဘဲ လွှတ်လို့လည်း မရဘူး။
ဒါကြောင့် စံရှိရမယ်။
အန္တရာယ်အသေးမှာ လေ့ကျင့်ခွင့်ပိုပေး။
အန္တရာယ်ကြီးမှာ စစ်ဆေးမှုများပေး။
ကျွမ်းကျင်မှုတက်လာရင် လုပ်ပိုင်ခွင့်တိုး။
ဒီလို အဆင့်လိုက်။
သစ္စာလေးပါးနဲ့—
ဒုက္ခ—ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မရှင်း၊ လူတစ်ယောက်တစ်မျိုးစံသုံး၊ မျိုးဆက်နှစ်ခု မယုံကြည်မှု။
သမုဒယ—လိုချင်မှု၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်စိတ်၊ “ငါ့နည်းပဲမှန်” ဆိုတဲ့ စွဲမှု။
နိရောဓ—လူကိုမစွဲဘဲ ကောင်းတဲ့စံကို စွဲကိုင်နိုင်လာတဲ့အခါ မာနနဲ့မယုံကြည်မှု လျော့လာနိုင်တယ်။
မဂ်—သမ္မာအမြင်၊ သမ္မာရည်ရွယ်ချက်၊ သမ္မာစကား၊ သမ္မာအပြုအမူ၊ သမ္မာအသက်မွေးမှု၊ သမ္မာအားထုတ်မှု၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိတို့နဲ့ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်မှုကို ဖြောင့်မတ်စေခြင်း။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
မျိုးဆက်လွှပြောင်းရာမှာ “ငါပြောတာလုပ်” လို့ပဲ အမွေမထားကြပါစေနဲ့။
“ဒီလိုကိစ္စရောက်ရင် ဘယ်လိုစဉ်းစားမလဲ” ဆိုတဲ့ ပညာကို အမွေပေးနိုင်ကြပါစေ။
အရင်မျိုးဆက်က ကိုယ့်နည်းကို လျော့ပြီး မူကို သင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်က လွတ်လပ်မှုလိုချင်ရုံမဟုတ်ဘဲ တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
လိုချင်မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မသိမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် တရားလမ်းမလွဲကြပါစေနဲ့။
စံတည်ပြီး စိတ်တည်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမုဒယကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
မဂ်ကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
Sao Dhammasami