သမ္မာအာဇီဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
သမ္မာအာဇီဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက်မှာ ဦးဇင်းတို့ အလွန်ရိုးရှင်းပေမယ့် ဘဝတစ်ခုလုံးကို ထိတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ စချင်တယ်။
“ကိုယ်စားတဲ့ထမင်းတစ်လုပ်ဟာ ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ရလာသလဲ”
ဒီမေးခွန်းကို နည်းနည်းငြိမ်ပြီး ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။
ထမင်းတစ်လုပ်၊ အဝတ်တစ်ထည်၊ အိမ်ငှားခ၊ သားသမီးကျောင်းလခ၊ ဆေးကုသခ၊ မိဘကိုပေးတဲ့ငွေ၊ ကိုယ်သုံးတဲ့ကား၊ ဖုန်း—အဲဒါတွေရဲ့နောက်မှာ အလုပ်တစ်ခုရှိတယ်။
ဝင်ငွေတစ်ခုရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အချိန်ရှိတယ်။
ခွန်အားရှိတယ်။
ပညာရှိတယ်။
ကြိုးစားမှုရှိတယ်။
တစ်နေ့တာဘဝရဲ့ အကြီးဆုံးအချိန်တွေကို ဦးဇင်းတို့ ဘယ်မှာသုံးကြသလဲ။
အလုပ်မှာ။
တချို့က တစ်နေ့ ရှစ်နာရီ။
တချို့ ဆယ်နာရီ။
တချို့ ဆယ့်နှစ်နာရီ။
ဒါဆို အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုတာ ပိုက်ဆံရတဲ့နေရာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ့်ဘဝရဲ့ အချိန်အများဆုံးကို ထည့်ထားတဲ့နေရာ။
ကိုယ့်စိတ်အလေ့အကျင့်တွေ တည်ဆောက်နေတဲ့နေရာ။
ကိုယ့်စကား၊ ကိုယ့်အပြုအမူ၊ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်နေတဲ့နေရာ။
တစ်နေ့ကုန်သွားတဲ့အခါ—
“ဒီနေ့ ဘယ်လောက်ဝင်ငွေရလဲ”
မေးလို့ရတယ်။
မေးရလည်းမေးရမယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က နောက်မေးခွန်းတစ်ခု ရှိတယ်—
“ဒီဝင်ငွေရဖို့ ငါဘယ်လိုလူဖြစ်နေခဲ့သလဲ”
ဒီမေးခွန်းက သမ္မာအာဇီဝဆီ ရောက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီခေတ်မှာ အလုပ်အကိုင်ရွေးချယ်တဲ့အခါ လူတွေ ဘာမေးကြသလဲ။
လစာဘယ်လောက်လဲ။
အကျိုးခံစားခွင့်ကောင်းလား။
ရာထူးတက်မလား။
အိမ်နီးလား။
နိုင်ငံခြားသွားရမလား။
ကုမ္ပဏီနာမည်ကြီးလား။
အလုပ်တည်ငြိမ်လား။
ဒီမေးခွန်းတွေ မမှားဘူး။
မိသားစုတာဝန်ရှိတယ်။
ဝင်ငွေလိုတယ်။
အနာဂတ်စီမံရတယ်။
ဒါတွေကို မပယ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တစ်ယောက်အတွက် နောက်တစ်ကြောင်း ထပ်ရှိသင့်တယ်—
“ဒီအလုပ်ဟာ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုလား”
အဲဒီမေးခွန်းကို လစာအောက်မှာမထားနဲ့။
ရာထူးအောက်မှာမထားနဲ့။
နာမည်ကြီးမှုအောက်မှာမထားနဲ့။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးထဲမှာ သမ္မာအာဇီဝကို သီးခြားအင်္ဂါတစ်ခုအဖြစ် ထည့်ထားတာ အကြောင်းမဲ့ မဟုတ်ဘူး။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ သမ္မာအာဇီဝကို မှားသောအသက်မွေးမှုကို စွန့်၍ မှန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးခြင်းဟု ရှင်းပြထားပါတယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၄၁ မှာလည်း ဒီအဓိပ္ပာယ်ကို ထပ်မံဖော်ပြပါတယ်။
ဒီမှာ သတိထားရမယ့်အချက်တစ်ခု ရှိတယ်။
သမ္မာအာဇီဝဆိုတာ—
“အလုပ်ရှိရင်ဖြစ်ပြီ”
မဟုတ်ဘူး။
“ဝင်ငွေကောင်းရင်ဖြစ်ပြီ”
မဟုတ်ဘူး။
“တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားရင်ဖြစ်ပြီ”
တောင် မလုံလောက်သေးဘူး။
ဥပဒေနဲ့ ဓမ္မ အမြဲတစ်ထပ်တည်း မဟုတ်နိုင်ဘူး။
တစ်ခုခုဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားတာကို ဓမ္မအရ စစ်စရာမလိုတော့ဘူးလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
အခြားဘက်မှာလည်း—
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့အလုပ်တိုင်းကို “မိစ္ဆာအာဇီဝ” လို့ မခေါ်ရဘူး။
Canonical boundary ကို canonical boundary အတိုင်းထားရမယ်။
မိမိထင်မြင်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဝစနလို မြှင့်မပြောရဘူး။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့မှာ သုံးအလွှာနဲ့ စဉ်းစားမယ်။
ပထမ — ကျမ်းမှာ တိုက်ရိုက်ပြထားတဲ့အရာ။
ဒုတိယ — ကျမ်းမူကိုအခြေခံပြီး လက်တွေ့စစ်နိုင်တဲ့အရာ။
တတိယ — ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် သီးခြားစီမံခန့်ခွဲမှုအလေ့အကျင့်။
ဒီသုံးခု မရောရဘူး။
ငါးမျိုးကို တိတိကျကျ တားထားတယ်
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ မှာ ဥပါသကာတစ်ဦး မလုပ်သင့်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို တိတိကျကျ ဖော်ပြထားပါတယ်။
လက်နက်ကုန်သွယ်မှု။
သက်ရှိသတ္တဝါ/လူတို့ကို ရောင်းဝယ်ခြင်း။
အသားကုန်သွယ်မှု။
မူးယစ်စေသော အရာများ ကုန်သွယ်မှု။
အဆိပ်ကုန်သွယ်မှု။
ဒီငါးမျိုးဟာ ကျမ်းမှာ တိုက်ရိုက်ရှိတဲ့ boundary ဖြစ်ပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ နှစ်ဖက်စလုံး မလွဲဖို့လိုတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
“အခုခေတ်က ကွဲသွားပြီ၊ ဒီကျမ်းဟောင်းတွေ မသက်ဆိုင်တော့ဘူး”
လို့ မပယ်နဲ့။
အခြားတစ်ဖက်မှာ—
“ဒီငါးမျိုးထဲမပါရင် အကုန်သမ္မာအာဇီဝ”
လို့လည်း ချက်ချင်းမယူနဲ့။
ဘာကြောင့်လဲ။
မဂ္ဂင်တစ်ခုလုံးမှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တနဲ့ သမ္မာအာဇီဝတို့ အပြန်အလှန်ဆက်နေတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ က မှားသောအသက်မွေးမှု၊ မှန်သောအသက်မွေးမှုကို ခွဲသိနိုင်ဖို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိက ရှေ့ကသွားရပြီး၊ မှားသောအသက်မွေးမှုကို စွန့်ဖို့ သမ္မာဝါယာမ၊ မှန်သောအသက်မွေးမှုမှာ သတိရှိဖို့ သမ္မာသတိတို့ အတူပတ်လည်ထောက်ပံ့နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
သမ္မာအာဇီဝဟာ အလုပ်အမည်တစ်ခုတည်းကို ကြည့်တာမဟုတ်ဘူး။ အသက်မွေးပုံကိုပါ ကြည့်ရတယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းအမျိုးအစားက ခွင့်ပြုလို့ရတဲ့လုပ်ငန်းဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီလုပ်ငန်းကို လုပ်တဲ့နည်းက လိမ်ညာနေရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။
ဥပမာ—
သာမန်အဝတ်အစားရောင်းတယ်။
အလုပ်အမျိုးအစားကိုယ်တိုင် တားထားတဲ့ငါးမျိုးထဲမပါဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ပစ္စည်းအရည်အသွေးကို လိမ်တယ်။
မူရင်းမဟုတ်တာကို မူရင်းလိုပြောတယ်။
Customer သိခွင့်ရှိတဲ့ ချို့ယွင်းချက်ကို ဖုံးတယ်။
ဝန်ထမ်းလစာကို မတရားဖြတ်တယ်။
Supplier ကို ငွေမပေးဘဲ ဆွဲထားတယ်။
အဲဒါဆို—
“ငါအဝတ်ရောင်းတာပဲ၊ သမ္မာအာဇီဝပါ”
ဆိုပြီး လွယ်လွယ်မပြောရဘူး။
အလုပ်အမျိုးအစားနဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့နည်း နှစ်ခုလုံး စစ်ရတယ်။
ဒီလိုပဲ—
စာသင်တယ်။
ကောင်းတဲ့လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ်မသင်ဘဲ လက်မှတ်ရမယ်လို့ မမှန်ကတိပေးရင် ပြဿနာရှိတယ်။
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်တယ်။
လူတွေအတွက် အိမ်ဆောက်ပေးတာ။
ဒါပေမယ့် safety standard ကို သိသိနဲ့လျှော့တယ်။
အရည်အသွေးမပြည့်တဲ့ပစ္စည်းသုံးပြီး အပြည့်ပြောတယ်။
ပြဿနာရှိတယ်။
ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်တယ်။
အဲဒီအလုပ်ကို လုပ်လို့ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer နားမလည်တာကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး အခကြေးငွေကို ဖုံးထားရင် ပြဿနာရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
“ငါဘာရောင်းလဲ” ထက် “ငါဘယ်လိုရောင်းလဲ” ကိုပါ စစ်။
အလုပ်တစ်ခုက ကိုယ့်စိတ်ကို ဘာသင်နေလဲ
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမေးခွန်းကို လူတော်တော်များများ မမေးကြဘူး။
တစ်နေ့တစ်နေ့ကိုယ်လုပ်နေတဲ့ အလုပ်ဟာ ကိုယ့်စိတ်ကို ဘာသင်နေလဲ။
နေ့တိုင်း Customer ကို လိမ်ရတယ်။
စိတ်က ဘာသင်မလဲ။
“အလုပ်ဆိုတာ ဒီလိုပဲ”
လို့ သင်မယ်။
နေ့တိုင်း Sales ပိတ်ဖို့ သူ့ကြောက်စိတ်ကို အသုံးချရတယ်။
စိတ်က ဘာသင်မလဲ။
“လူတစ်ယောက်ရဲ့ကြောက်စိတ်ဟာ ငါ့အခွင့်အရေး”
လို့ သင်နိုင်တယ်။
နေ့တိုင်း Staff ကို အားနည်းချက်ရှာပြီး ဖိအားပေးရတယ်။
စိတ်က—
“လူဆိုတာ မောင်းမှ လုပ်တယ်”
လို့ သင်နိုင်တယ်။
နေ့တိုင်း အမှန်ကို စာရွက်ပေါ်မှာ ပြင်ရေးရတယ်။
နောက်ဆုံး အမှန်နဲ့ အလှပြင်ထားတဲ့အမှန်ကြား အကွာအဝေးကို မခံစားတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းက—
ကိုယ့်ပိုက်ဆံအိတ်ကိုသာ ပြောင်းတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်အလေ့အကျင့်ကိုလည်း နေ့တိုင်း ထုဆစ်နေတယ်။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကြည့်ရင် သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တပြီးမှ သမ္မာအာဇီဝလာတယ်။
စကား။
အပြုအမူ။
အသက်မွေးမှု။
ဒီသုံးခုက လုံးဝအဆက်မပြတ် ခွဲထားလို့မရဘူး။
ဝင်ငွေက အမှန်တရားကို ဖျက်ခိုင်းနေရင်—
အဲဒီငွေ ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း ပြန်စစ်ရမယ်။
လစာများတာနဲ့ ဘဝကောင်းတာ မတူဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကြည့်ရအောင်။
လူငယ်တစ်ယောက်မှာ အလုပ်နှစ်ခုရွေးစရာရှိတယ်။
အလုပ်တစ်ခု လစာသင့်တော်တယ်။
အလုပ်ခက်တယ်။
သင်ယူရမယ်။
Customer ကို အမှန်အတိုင်းရှင်းရတယ်။
Quality မပြည့်ရင် Sale မပိတ်ဘူး။
လစာက အလယ်အလတ်။
နောက်အလုပ်တစ်ခု လစာနှစ်ဆလောက် ရနိုင်တယ်ဆိုပါစို့။
ဒါပေမယ့် အဲဒီနေရာမှာ အလုပ်သင်ပေးတဲ့စကားက—
“Customer သိစရာမလိုတာ မပြောနဲ့”
“စာချုပ်အချက်သေးသေးလေးကို အရမ်းရှင်းမပြနဲ့”
“အရင် Sale ပိတ်၊ ပြဿနာရှိရင် Customer service ကို လွှဲ”
“လူကြောက်နေတဲ့အချိန်မှာ အမြန်ဆုံးဆုံးဖြတ်ခိုင်း”
ဆိုတဲ့ စနစ်မျိုး။
အခု ဘာရွေးမလဲ။
ဒီမေးခွန်းကို ဦးဇင်းက လွယ်လွယ်ဖြေမပေးချင်ဘူး။
တစ်ယောက်မှာ မိဘဆေးဖိုးရှိနိုင်တယ်။
သားသမီးကျောင်းလခရှိနိုင်တယ်။
အကြွေးရှိနိုင်တယ်။
ရွေးချယ်ခွင့် နည်းနိုင်တယ်။
အဲဒီလူကို “မင်းက မကောင်းဘူး” လို့ ချက်ချင်းအပြစ်တင်တာ တရားမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အခြေအနေခက်တာကြောင့် မှားတဲ့အရာကို မှန်တယ်လို့ နာမည်ပြောင်းပေးလို့မရဘူး။
ဒီကွာခြားချက် အရေးကြီးတယ်။
လူကို ကရုဏာထား။
အပြုအမူကို အမှန်အတိုင်းမြင်။
အခြေအနေကို နားလည်။
ထွက်လမ်းရှာ။
ဒီလိုသွားရမယ်။
“လစာနှစ်ဆရတာနဲ့ ဒါကပိုကောင်းတဲ့အလုပ်”
လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ဝင်ငွေပမာဏနဲ့ အသက်မွေးမှု၏ မှန်ကန်မှုကို တစ်ထပ်တည်း မထားရဘူး။
တရားသဖြင့် ရတဲ့ဥစ္စာ
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ အလွန်သက်ဆိုင်တယ်။
အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က အိမ်ရှင်တစ်ယောက်ရနိုင်တဲ့ ချမ်းသာမှုလေးမျိုးကို ဟောတော်မူပါတယ်။
တရားသဖြင့်ကြိုးစားပြီး ရရှိထားတဲ့ဥစ္စာပိုင်ဆိုင်ရခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
ရရှိထားတဲ့ဥစ္စာကို အသုံးချပြီး ကုသိုလ်ပြုနိုင်ခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
အကြွေးကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အကျင့်ရှိခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
ပြီးတော့ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှုကို အလွန်မြင့်စွာ တန်ဖိုးထားထားပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီတရားထဲမှာ “ငွေရှိတာမကောင်းဘူး” လို့ မပြောဘူးနော်။
တရားသဖြင့်ရတဲ့ ဥစ္စာရှိခြင်းကိုပဲ ချမ်းသာမှုတစ်မျိုးလို့ ပြောထားတယ်။
ဒါ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဟာ အိမ်ရှင်ဘဝရဲ့ လုပ်ငန်းနဲ့ ဥစ္စာကို မျက်စိပိတ်ပယ်ထားတာမဟုတ်ဘူး။
ရပုံရနည်းကို စစ်ထားတယ်။
တရားသဖြင့်ရလား။
ကိုယ်ကြိုးစားအားထုတ်မှုနဲ့ရလား။
ရပြီး ဘယ်လိုသုံးသလဲ။
အကြွေးနဲ့ ဘဝဘယ်လိုရှိလဲ။
အပြစ်ကင်းစိတ်ချမ်းသာမှုရှိလား။
ဒီလို ချမ်းသာမှုရဲ့အရည်အသွေးကို ခွဲထားတယ်။
ဒီနေ့ Owner တစ်ယောက်ဆို ပြန်မေး—
“Revenue ကောင်းတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီ Revenue ကို ရတဲ့နည်းကို လူအားလုံးသိသွားရင် ငါရှက်မလား”
“Customer စာချုပ်တွေ Public ဖြစ်သွားရင် ရှင်းပြရဲလား”
“Supplier ဆီ ငါဘယ်လိုလုပ်နေတာကို ကိုယ့်သားသမီးသိရင် သူတို့ကို ‘ဒီလိုလုပ်’ လို့ သင်ချင်လား”
“Staff ရဲ့ခွင့်အရေးကို ဖြတ်ပြီး ရထားတဲ့ Margin လား”
“မမှန်ကန်တဲ့ကြော်ငြာနဲ့ ရတဲ့ Revenue လား”
ဒီလိုမေး။
ပိုက်ဆံဟာ သန့်စင်ပေးတဲ့စက်မဟုတ်ဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ စိတ်ထဲမှာ အလွဲတစ်ခုရှိတယ်။
“ပိုက်ဆံရလာရင် နောက်မှ ကောင်းမှုလုပ်မယ်”
ဆိုတယ်။
အခုရတဲ့နည်းကိုတော့ မစစ်ဘူး။
“ဒီအလုပ်က သိပ်မသန့်ပေမယ့် ငွေရရင် မိဘကိုကျွေးမယ်”
“နောက်မှာ ဘုရားတည်မယ်”
“အလှူလုပ်မယ်”
ဒီလို ဆင်ခြင်တတ်တယ်။
ကောင်းမှုလုပ်ချင်တဲ့စိတ်ကို မပယ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
နောက်ကောင်းမှုတစ်ခုက အခုမမှန်တဲ့နည်းကို အလိုလို မှန်အောင်မပြောင်းပေးဘူး။
ဒီအချက်ကို အလွန်သတိထားရမယ်။
လူတစ်ယောက်ကို မတရားနာကျင်စေပြီး ရလာတဲ့အမြတ်ထဲက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပြန်လှူတာနဲ့ အစောပိုင်းထိခိုက်မှု မရှိသွားဘူး။
အဲဒါကြောင့် “ရပြီးမှကောင်းအောင်လုပ်မယ်” မဟုတ်ဘဲ—
“ရတဲ့နည်းကတည်းက မှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ သမ္မာအာဇီဝအမြင် လိုတယ်။
ဒီမှာ အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးကို ဟောတဲ့ “တရားသဖြင့်ရသောဥစ္စာ” ဆိုတဲ့အချက်က အလွန်ပြတ်သားပါတယ်။
ပင်ပန်းပြီး ရတဲ့ဥစ္စာကို ပညာနဲ့ စောင့်ရှောက်
ဒါနဲ့တပြိုင်နက် အခြားအစွန်းကို မသွားနဲ့။
“သမ္မာအာဇီဝ” လို့ပြောပြီး Finance မသိလည်းရမယ် မဟုတ်ဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ မှာ ဒီဃဇာဏုက အိမ်ထောင်ရှင်လူသားအနေနဲ့ ယခုဘဝနဲ့ အနာဂတ်ဘဝ အကျိုးချမ်းသာရဖို့ တရားကို မေးပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ယခုဘဝအကျိုးအတွက် လုပ်ငန်းမှာ လုံ့လဝီရိယနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု၊ တရားသဖြင့်ရတဲ့ဥစ္စာကို စောင့်ရှောက်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာစီမံတတ်မှုတို့ကို ဖော်ပြပါတယ်။
ဒါ အလွန်လက်တွေ့ကျတယ်။
“တရားသဖြင့်လုပ်ရင် ဘာမှမစီမံလည်း အလိုလိုအဆင်ပြေမယ်”
လို့ မဟောထားဘူး။
လုပ်ငန်းမှာ—
ကျွမ်းကျင်ရမယ်။
ကိုယ်လုပ်တဲ့အလုပ်ကို တတ်ရမယ်။
ပျင်းလို့မရဘူး။
စာရင်းမသိလို့မရဘူး။
ဝင်ငွေထွက်ငွေ သိရမယ်။
ရထားတာကို ကာကွယ်ရမယ်။
မိတ်ကောင်းရွေးရမယ်။
ဒီအချက်က ဦးဇင်းတို့ အခုစနစ်တစ်ခုလုံးမှာ အရေးကြီးတယ်။
Buddhist entrepreneur ဆိုတာ—
“စေတနာကောင်းတဲ့သူ”
တစ်ကြောင်းတည်းမဟုတ်ဘူး။
စေတနာကောင်း + တတ်ကျွမ်းမှု + သီလ + စနစ် + ပညာ။
ဒါတွေတွဲမှ ရေရှည်တည်နိုင်တယ်။
သမ္မာအာဇီဝဟာ ဆင်းရဲနေရမယ်လို့ မဆိုဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
တချို့လူတွေ ဓမ္မနဲ့စီးပွားရေးကို ဆန့်ကျင်ဘက်ထားတတ်တယ်။
“ငွေရှာရင် လောဘ”
လို့ ချက်ချင်းပြောတယ်။
ဒါ မပြည့်စုံဘူး။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း မရှိရင် မိသားစုဘယ်လိုထိန်းမလဲ။
မိဘဘယ်လိုစောင့်ရှောက်မလဲ။
အလုပ်သမားကို ဘယ်လိုလစာပေးမလဲ။
ကောင်းတဲ့ဝန်ဆောင်မှုကို ဘယ်လိုရေရှည်တည်မလဲ။
အရည်အသွေးတိုးဖို့ ဘယ်လိုပြန်ရင်းနှီးမလဲ။
သမ္မာအာဇီဝဟာ ဝင်ငွေကို မပယ်ဘူး။ မှားသောဝင်ငွေရနည်းကို ပယ်တယ်။
ဒီကွာခြားချက်မမေ့နဲ့။
အမြတ်ရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြတ်ရတဲ့နည်းကို စစ်။
လုပ်ငန်းကြီးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကြီးလာလေလေ ထိခိုက်မှုက ဘယ်လောက်ဖြန့်သလဲ စစ်။
ပိုင်ဆိုင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တရားသဖြင့်ရသလား စစ်။
ဒီလိုဆို ဓမ္မက စီးပွားရေးကို မတားဘူး။
စီးပွားရေးရဲ့လမ်းကြောင်းကို စောင့်တယ်။
အလုပ်အမည်က ကောင်းပေမယ့် စနစ်က မှားနိုင်တယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို နည်းနည်းပိုနက်စေချင်တယ်။
“ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်း”
ဆိုတဲ့နာမည်က ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်မဲ့ claim နဲ့ လူကြောက်အောင်လုပ်ပြီး ရောင်းနေသလား။
“ပညာရေးလုပ်ငန်း”
နာမည်က ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် သင်တန်းသားတကယ်တတ်ဖို့ထက် Enrollment ပဲလိုက်နေသလား။
“ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှု”
လူ့ဘဝအတွက် လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် စာချုပ်ထဲမှာ တစ်ဖက်လူ နားမလည်တဲ့ အခကြေးငွေတွေ ဖုံးထားသလား။
“လူမှုကူညီရေးလုပ်ငန်း”
နာမည်က အရမ်းကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် အကူအညီခံသူရဲ့ dignity ကို publicity အတွက် သုံးသလား။
“နည်းပညာလုပ်ငန်း”
အကျိုးများတယ်။
ဒါပေမယ့် User ကို စွဲလမ်းစေအောင်သာ ဒီဇိုင်းလုပ်ပြီး သူ့အာရုံစိုက်မှုကို အလွန်အကျွံစားသလား။
ဒါတွေမှာ လွယ်တဲ့အဖြေမရှိတဲ့အရာတချို့ရှိတယ်။
မူဝါဒ၊ ဥပဒေ၊ နည်းပညာ၊ လူမှုသက်ရောက်မှု စတာတွေကို သီးခြားစစ်ရမယ်။
ဓမ္မကို အလွယ်တကူ ခေတ်သစ်နည်းပညာစည်းမျဉ်းအဖြစ် မပြောင်းရဘူး။
ဒါပေမယ့် အခြေခံမေးခွန်းတော့ ရှိတယ်—
“ငါ့အသက်မွေးမှုဟာ မှားတဲ့စကား၊ မှားတဲ့အပြုအမူ၊ ထိခိုက်လိုမှုကို အမြဲလိုအပ်နေသလား”
ဒီမေးခွန်းကို ရှောင်လို့မရဘူး။
“အလုပ်က ဒီလိုပဲ” ဆိုတာ အကြောင်းပြချက်လား
လုပ်ငန်းလောကမှာ စကားတစ်ကြောင်းကြားရတတ်တယ်—
“Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ”
အဲဒီစကားကို သတိထား။
“Customer ကို နည်းနည်းတော့ overpromise လုပ်ရတာပဲ”
Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ။
“Supplier ကို နောက်ကျမှပေးတာ ပုံမှန်ပဲ”
Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ။
“Tax ကို တတ်နိုင်သလောက် ရှောင်တာပဲ”
Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ။
“Staff တွေကို နည်းနည်းဖိမှ အလုပ်လုပ်တာပဲ”
Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ။
“ကြော်ငြာမှာ တစ်ချို့ကိစ္စ ချဲ့ပြောမှရတာပဲ”
Business ဆိုတာ ဒီလိုပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူများလုပ်တာက မှန်ကြောင်းသက်သေမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ ပုံမှန်အလေ့အကျင့်က ဓမ္မရဲ့စံကို အစားမထိုးနိုင်ဘူး။
ကိုယ့်ဘဝရဲ့ မေးခွန်းက—
“လူတွေဘာလုပ်လဲ”
တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
“ငါဘာလုပ်သင့်လဲ”
လည်းဖြစ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိရဲ့ အလုပ် ပြန်ဝင်လာတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ က မှားသောအာဇီဝကို မှားတာလို့သိခြင်းနဲ့ မှန်သောအာဇီဝကို မှန်တာလို့သိခြင်းကို သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ ချိတ်ထားပါတယ်။
အဲဒီတော့ လူများလုပ်နေလို့ အမှန်မဖြစ်ဘူး။
အမြတ်များလို့ မှန်မဖြစ်ဘူး။
ဥပဒေမဖမ်းလို့လည်း ဓမ္မအရ အပြစ်ကင်းတယ်လို့ အလိုလိုမဖြစ်ဘူး။
ပညာနဲ့ ခွဲသိရမယ်။
ရွေးချယ်ခွင့်နည်းတဲ့သူကို ဘယ်လိုကြည့်မလဲ
ဒီအပိုင်းမှာ ကရုဏာ အရမ်းလိုတယ်။
လူတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်ရွေးချယ်ခွင့်များတယ်။
ပညာရှိတယ်။
ငွေအရင်းအနှီးရှိတယ်။
ကောင်းတဲ့အလုပ်သွားနိုင်တယ်။
ဒါတစ်မျိုး။
တစ်ယောက်က—
မိသားစုတာဝန်ကြီးတယ်။
ပညာအခွင့်အရေးနည်းတယ်။
ဒေသမှာ အလုပ်ရွေးချယ်ခွင့်နည်းတယ်။
အရေးပေါ်ငွေလိုတယ်။
ဒါတစ်မျိုး။
နှစ်ယောက်ကို တူတူအပြစ်တင်လို့ မရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ကရုဏာထားခြင်းက အမှားနဲ့အမှန်ကို မခွဲတော့တာလည်း မဟုတ်ဘူး။
သမ္မာအာဇီဝဘက် မရွှေ့နိုင်သေးရင်—
အရင် သိ။
နောက်ထွက်လမ်းရှာ။
Skill တိုး။
ငွေစု။
အလုပ်အသစ်ရှာ။
Network တည်ဆောက်။
တဖြည်းဖြည်းရွှေ့။
ဓမ္မဟာ အပြစ်တင်ဖို့ လက်နက်မဟုတ်ဘူး။ ထွက်လမ်းမြင်ဖို့ မီးအိမ်ဖြစ်ရမယ်။
ဒီစကားကို မှတ်ထား။
အလုပ်လဲပြောင်းမရသေးရင် ဘာလုပ်မလဲ
တစ်ယောက်ယောက်က မေးနိုင်တယ်—
“ဦးဇင်း၊ ကျွန်တော် ဒီအလုပ်ထဲမှာ အခုချက်ချင်း ထွက်လို့မရဘူး။ ဘာလုပ်ရမလဲ”
အဖြေတစ်မျိုးတည်း မပေးနိုင်ဘူး။
အခြေအနေတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူဘူး။
ဒါပေမယ့် လက်တွေ့အဆင့်သုံးခု ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ပထမ — ကိုယ်တိုင်ပြုရမယ့် မမှန်မှုကို လျှော့။
လုပ်ငန်းစနစ်တစ်ခုလုံးကို ကိုယ်မပြောင်းနိုင်သေးလည်း—
ကိုယ်မလိမ်နိုင်သလောက် မလိမ်။
ကိုယ်မဖိနိုင်သလောက် မဖိ။
ကိုယ်ကြောင့်ထိခိုက်မှုကို လျှော့။
ဒုတိယ — ရွှေ့နိုင်မယ့်အရည်အချင်းကို တည်ဆောက်။
Skill တိုး။
အလုပ်သစ်လိုအပ်တဲ့ qualification ရှာ။
အကြွေးလျှော့။
အရေးပေါ်ငွေ စု။
Network တည်ဆောက်။
တတိယ — Exit plan ကို အချိန်နဲ့စနစ်တကျ ဆောက်။
အလျင်စလို ထွက်ပြီး မိသားစုအားလုံး ထိခိုက်သွားတာလည်း ပညာမဟုတ်ဘူး။
မထွက်နိုင်ဘူးဆိုပြီး ဘယ်တော့မှမရွှေ့တော့တာလည်း မကောင်းဘူး။
အခြေအနေ၊ တာဝန်နဲ့ အန္တရာယ်ကို တိတိကျကျစစ်ပြီး ပညာနဲ့ လမ်းရွေးရမယ်။
ဒီသုံးချက်ဟာ ကျမ်းထဲက formal formula မဟုတ်ပါဘူး။
ခေတ်သစ်ဘဝထဲမှာ သမ္မာအာဇီဝဆီ တဖြည်းဖြည်းရွှေ့နိုင်ဖို့ လက်တွေ့အလေ့အကျင့်အဖြစ် သုံးတာပါ။
Owner အတွက် မေးခွန်းက ပိုကြီးတယ်
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
Staff တစ်ယောက်မှာ တာဝန်တစ်မျိုး။
Owner မှာ တာဝန်ပိုကြီးတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Owner ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အလုပ်အကိုင်အများကြီးကို ထိတယ်။
သူ Policy တစ်ကြောင်း ချတယ်။
အောက်မှာ လူတစ်ရာအပြုအမူ ပြောင်းတယ်။
Sales bonus တစ်မျိုးလုပ်တယ်။
လူတစ်ရာ Customer ကို ဘယ်လိုပြောမလဲ ပြောင်းတယ်။
Target မတန်တဆထားတယ်။
အောက်မှာ လိမ်ဖို့ pressure ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
Owner က—
“ငါဘယ်သူ့ကိုမှ လိမ်ခိုင်းတာမဟုတ်ဘူး”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် system က လိမ်မှ target မီတဲ့ပုံစံ ဖြစ်နေသလား။
အဲဒါ Owner စစ်ရမယ်။
သမ္မာအာဇီဝဟာ ကိုယ့်လက်နဲ့လုပ်တဲ့အပြုအမူတင် မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်တည်ဆောက်တဲ့စနစ်က လူတွေကို ဘာလုပ်ခိုင်းနေလဲဆိုတာလည်း စစ်ရမယ်။
ဒီအချက်က canonical စာသားထဲက corporate design rule မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဘာသာပြန်မှု။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ မှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့က သမ္မာအာဇီဝကို ဝန်းရံထောက်ပံ့နေတယ်ဆိုတဲ့ဖွဲ့စည်းပုံဟာ “သိ—စွန့်—ထိန်း” ဆိုတဲ့အလေ့အကျင့်ကို အားပေးပါတယ်။
Incentive မှားရင် လူကောင်းတောင် လမ်းလွဲနိုင်တယ်
ဥပမာ—
Company တစ်ခုမှာ Sales staff ကို commission ပေးတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် Sale ပိတ်ရင်ပဲ commission ရတယ်။
Customer cancellation၊ complaint၊ refund၊ suitability ဘာမှမကြည့်ဘူး။
Staff တစ်ယောက် ရိုးသားတယ်။
Customer မသင့်လို့—
“မဝယ်ပါနဲ့”
ပြောလိုက်ရင် သူလစာကျတယ်။
အခြားတစ်ယောက် ဘာမဆိုရောင်းတယ်။
Commission တက်တယ်။
နှစ်လ၊ သုံးလ၊ ခြောက်လကြာရင် Organization က ဘယ်သူ့ကို သင်ပေးနေတာလဲ။
ရိုးသားသူကို အပြစ်ပေးပြီး အလွန်ရောင်းသူကို ဆုချနေတာ။
Wall မှာ—
“Integrity”
ရေးထားလည်း စနစ်က တခြားအရာသင်နေတယ်။
ဒါကြောင့် Right Livelihood Check လုပ်တဲ့အခါ—
“Company ဘာရောင်းလဲ”
တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
“Company ဘာအပြုအမူကို ဆုချသလဲ”
မေးရမယ်။
ဒီဟာ လက်တွေ့စီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
မိစ္ဆာအာဇီဝက သမ္မာဝါယာမကိုပါ လွဲစေနိုင်တယ်
မဂ္ဂင်ဟာ အပိုင်းပိုင်းခြားထားပေမယ့် အသက်ရှင်တဲ့ဘဝထဲမှာ အချင်းချင်းဆက်နေတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ မှာ မှားသောအသက်မွေးမှုကို စွန့်ဖို့ ကြိုးစားခြင်းက သမ္မာဝါယာမ၊ သတိနဲ့ စွန့်ပြီး မှန်သောအသက်မွေးမှုမှာ နေခြင်းက သမ္မာသတိဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီအချက် အလွန်နက်တယ်။
အလုပ်ကိုယ်တိုင် မှားနေပြီး—
“ငါက အလုပ်အရမ်းကြိုးစားတယ်”
ဆိုရင် ကြိုးစားမှု အားလုံးက လမ်းမှန်လား။
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
Speed မတိုင်မီ Direction။
မနေ့တွေမှာ ပြောခဲ့သလို—
မှားတဲ့လမ်းကို ပိုမြန်အောင်သွားတာ အောင်မြင်မှုမဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် အလုပ်အရမ်းကြိုးစားသူတစ်ယောက်ဟာ ဒီမေးခွန်းကို မေးရမယ်—
“ငါ့အားထုတ်မှုက ဘယ်ကိုဦးတည်နေတာလဲ”
နေ့စဉ်ဆယ်နာရီကြိုးစားတယ်။
ဒါပေမယ့် လူတွေကို လှည့်စားတဲ့လုပ်ငန်းထဲမှာ ကြိုးစားတယ်ဆိုရင်—
ကြိုးစားမှုက သီလကို အစားမထိုးနိုင်ဘူး။
အလုပ်က မိမိကိုလည်း ရှင်သန်စေရမယ်
သမ္မာအာဇီဝဆိုတာ သူတစ်ပါးမထိခိုက်ဖို့တစ်ခုတည်းနဲ့ မပြီးဘူး။
အိမ်ရှင်ဘဝအတွက် ကိုယ်တိုင်လည်း ရှင်သန်ရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ မှာ ဝင်ငွေနဲ့ ထွက်ငွေကို ချိန်ညှိပြီး မဖြုန်းတီးလွန်း၊ မကပ်စေးလွန်းဘဲ နေထိုင်ဖို့ တိတိကျကျပြထားတယ်။
ဒါကြောင့်—
“Ethical Business လုပ်တာမို့ အမြတ်မလိုဘူး”
ဆိုတာလည်း မပြည့်စုံဘူး။
Profit မရှိရင် ရေရှည်မရပ်တည်နိုင်ဘူး။
ဝန်ထမ်းလစာ မပေးနိုင်ဘူး။
အရည်အသွေးမတိုးနိုင်ဘူး။
အရေးပေါ်ဖြစ်ရင် မခံနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် သမ္မာအာဇီဝကို—
Ethics + Sustainability
ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ လက်တွေ့နားလည်ရမယ်။
စီးပွားရေးအတွက် အမြတ်လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် အမြတ်ရဖို့ သီလမရောင်းဘူး။
ဒါက balance။
“အမြတ်မရှိရင် ကောင်းမှုမတည်တံ့” ဆိုတာလည်း မှန်နိုင်တယ်
Social enterprise လုပ်တယ်ဆိုပါစို့။
လူ့အကျိုးအရမ်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Product တစ်ခုရောင်းတိုင်း ငွေရှုံးတယ်။
Owner က ကိုယ့်ပိုက်ဆံနဲ့ ဆက်ပေးတယ်။
တစ်နှစ်ကောင်းတယ်။
နှစ်နှစ်ကြာရင် ပိုက်ဆံကုန်တယ်။
လုပ်ငန်းပိတ်တယ်။
Customer အကျိုးလည်း ရပ်သွားတယ်။
ဒီအခါ တန်ဖိုးကောင်းပေမယ့် စီးပွားရေးစနစ် မတည်ဘူး။
ဒါကြောင့် သမ္မာအာဇီဝနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုကို မဆန့်ကျင်ဘူး။
တရားသဖြင့်ရေရှည်ရှင်သန်နိုင်တဲ့ စနစ် လိုတယ်။
ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဥစ္စာစောင့်ရှောက်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေညီမျှမှုတို့ကို လက်တွေ့ထားတာက ဒီနေရာမှာ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
တရားမျှတတဲ့အမြတ်ကို မရှက်နဲ့
တချို့ Buddhist business owner တွေမှာ နောက်ထပ်ပြဿနာရှိတယ်။
အမြတ်ယူရင် မကောင်းသလိုခံစားတယ်။
ကိုယ့်လုပ်အားကို ဈေးမသတ်မှတ်ရဲဘူး။
Customer ကို ကူညီချင်လို့ အမြဲဈေးလျှော့တယ်။
နောက်ဆုံး ကိုယ့်လုပ်ငန်းပျက်တယ်။
ဒါကလည်း ပညာမဟုတ်ဘူး။
တရားသဖြင့်—
ကုန်ကျစရိတ်ရှိတယ်။
လုပ်အားရှိတယ်။
Risk ရှိတယ်။
အရင်းအနှီးရှိတယ်။
ရေရှည်ထိန်းသိမ်းမှုရှိတယ်။
အဲဒီအတွက် မျှတတဲ့အမြတ်ယူနိုင်တယ်။
သမ္မာအာဇီဝက အမြတ်ကိုမပယ်ဘူး။
မတရားသောအမြတ်နဲ့ အမြတ်အတွက် မမှန်သောနည်းကို စစ်တာ။
ဒီကွာခြားချက်ကို အလွန်သေချာထား။
မတရားစျေးတင်ခြင်းနဲ့ တရားမျှတသောစျေး
အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခု စဉ်းစား။
လူတွေလိုအပ်တဲ့ပစ္စည်းတစ်မျိုး ရှားသွားတယ်။
Cost တက်တယ်ဆိုပါစို့။
ဈေးတက်နိုင်တယ်။
အဲဒါကို အလိုလို မတရားလို့ မပြောနိုင်ဘူး။
Supply cost၊ logistics၊ risk စတာရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူ့အရေးပေါ်ကို အသုံးချပြီး “ရနိုင်သမျှအမြတ်ယူမယ်” ဆိုတာ တစ်မျိုး။
Cost နဲ့ sustainability ကို စဉ်းစားပြီး fair price ချတာ တစ်မျိုး။
ဒီမှာ စီးပွားရေး analysis လိုတယ်။
ဓမ္မက specific price formula မပေးဘူး။
ဒါပေမယ့် စိတ်ကိုမေး—
“ဒီအခြေအနေကို ကူညီဖို့သုံးနေတာလား၊ အားနည်းချက်ကို အသုံးချနေတာလား”
ဒီမေးခွန်းက သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ သမ္မာအာဇီဝ နှစ်ခုလုံးကို ထိတယ်။
အလုပ်ရဲ့အကျိုးကို မျက်စိရှေ့တင်မထားနဲ့
တစ်ချို့လုပ်ငန်းတွေမှာ ထိခိုက်မှုက ချက်ချင်းမမြင်ရဘူး။
ဒီနေ့ Customer ဝယ်တယ်။
အဆင်ပြေတယ်။
နောက်နှစ်မှ ပြဿနာပေါ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ ဝန်ထမ်း overtime လုပ်တယ်။
Target မီတယ်။
ခြောက်လနောက်မှာ burnout၊ turnover ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ Supplier ကို အရမ်းဈေးနှိမ်တယ်။
Margin ကောင်းတယ်။
နောက်တစ်နှစ် Supplier quality ကျ၊ ပိတ်သွားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် သမ္မာအာဇီဝစစ်တဲ့အခါ—
အခုဘယ်လိုလဲ တစ်ခုတည်းမမေး။
နောက်မှာဘာဖြစ်မလဲ ကိုပါ ကြည့်။
ဒါဟာ အကြောင်းအကျိုးနားလည်မှုနဲ့ဆက်တယ်။
Business decision မှာ downstream effect ကို ကြည့်ရမယ်။
ဥပမာ—
“Cost လျှော့မယ်”
ကောင်းတယ်။
ဘယ် cost လျှော့မလဲ။
Waste လျှော့တာလား။
Safety လျှော့တာလား။
Training ဖြတ်တာလား။
Quality check ဖြတ်တာလား။
စာရင်းပေါ်မှာ cost အကုန်တူမထင်နဲ့။
တချို့ cost ကို ဖြတ်တာဟာ အနာဂတ်အန္တရာယ်ဝယ်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု
ဒီနေရာမှာ အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးကို ဟောထားတဲ့ တရားဆီ ပြန်လာမယ်။
ဥစ္စာရှိခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု။
အသုံးချခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု။
အကြွေးကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
နောက်ဆုံးဟာ အလွန်မြင့်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပိုက်ဆံရှိပြီး အိပ်မပျော်တာ ဘာကြောင့်လဲ။
တစ်ခါတလေ Finance ကြောင့်။
တစ်ခါတလေ ငွေရတဲ့နည်းကို ကိုယ်သိလို့။
Customer သိသွားမှာကြောက်တယ်။
စာရင်းစစ်လာမှာကြောက်တယ်။
Staff ထုတ်ပြောမှာကြောက်တယ်။
Supplier တရားစွဲမှာကြောက်တယ်။
ကိုယ်လုပ်ထားတာ ကိုယ်သိတယ်။
အပြင်မှာကားကောင်း၊ အိမ်ကောင်း။
အတွင်းမှာ မလုံခြုံဘူး။
ဒါကို ချမ်းသာလို့ ခေါ်မလား။
အဲဒါကြောင့် အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု ဟာ စီးပွားရေးဘဝအတွက် အရမ်းနက်တယ်။
ညအိပ်ခါနီး—
“ဒီနေ့ ငါရခဲ့တဲ့ဝင်ငွေကို ပြန်ကြည့်ပြီး စိတ်အေးလား”
မေး။
လုံးဝ perfection ရမယ်လို့မဆိုဘူး။
လုပ်ငန်းလောက ရှုပ်ထွေးတယ်။
Error ရှိမယ်။
Conflict ရှိမယ်။
Trade-off ရှိမယ်။
ဒါပေမယ့် ရိုးသားတဲ့စိတ်နဲ့ ပြန်စစ်။
အလုပ်အကိုင်ရွေးချယ်မှုမှာ မေးခွန်းခုနစ်ခု
အခု လူငယ်တွေ၊ အလုပ်ပြောင်းမယ့်သူတွေ၊ Founder တွေအတွက် လက်တွေ့စစ်ဖို့ မေးခွန်းခုနစ်ခု ပေးမယ်။
ပထမ — ဒီအလုပ်ရဲ့ အဓိကဝင်ငွေက ဘာကနေ ရတာလဲ။
တကယ် ဘာရောင်းတာလဲ။
ဘယ်သူပေးတာလဲ။
ဘာတန်ဖိုးအတွက် ပေးတာလဲ။
ဒုတိယ — ဝင်ငွေရဖို့ ငါ အမြဲမမှန်တာပြောရသလား။
မကြာခဏလိမ်ရမယ်ဆိုရင် အနီရောင်မီး။
တတိယ — ဝင်ငွေရဖို့ အခြားသူထိခိုက်မှုကို သိသိနဲ့ မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်ရသလား။
စတုတ္ထ — အလုပ်က ငါ့စိတ်ကို ဘယ်လိုအကျင့် သင်နေလဲ။
ရိုးသားမှုလား။
မာနလား။
ဒေါသလား။
လှည့်စားမှုလား။
ပဉ္စမ — ငါရတဲ့အမြတ်က တရားမျှတတဲ့ တန်ဖိုးလဲလှယ်မှုလား။
ဒါမှမဟုတ် တစ်ဖက်လူမသိတာကို အသုံးချတာလား။
ဆဋ္ဌမ — ဒီအလုပ်ကို ကိုယ့်သားသမီးက နောက်နေ့လိုက်လုပ်မယ်ဆိုရင် ငါချီးကျူးမလား။
ဒီမေးခွန်း အရမ်းအားကောင်းတယ်။
သတ္တမ — အပြင်လူအားလုံးသိသွားရင် ငါရှင်းပြရဲလား။
ဒီခုနစ်ခုဟာ canonical checklist မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်အသက်မွေးမှုကို သမ္မာအာဇီဝအမြင်နဲ့ စစ်ဖို့ လက်တွေ့မေးခွန်းတွေ။
Owner မေးရမယ့် နောက်ထပ်ခုနစ်ခု
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ဆိုရင် ထပ်မေး—
၁။ ငါ့ဝန်ထမ်းတွေ ရိုးသားရင် အရှုံးပေးရတဲ့စနစ်လား။
၂။ Customer မသိတာကနေ ငါ့အမြတ်ထွက်နေတာလား။
၃။ Supplier အားနည်းတာကို ငါအလွန်အကျွံအသုံးချနေတာလား။
၄။ Safety ကို Cost လို့ပဲမြင်နေတာလား။
၅။ Promotion အတွက် အမှန်ကို ချဲ့ပြောခိုင်းနေတာလား။
၆။ Complaint ပေါ်လာရင် ပြဿနာပြင်တာထက် ဖုံးတာကို ပိုအားပေးနေတာလား။
၇။ ငါ့ Company ရဲ့ KPI တွေက သီလပျက်ဖို့ ဖိအားပေးနေတာလား။
ဒီမေးခွန်းတွေကို Board meeting ထဲတင်လို့ရတယ်။
HR meeting ထဲတင်လို့ရတယ်။
Sales meeting ထဲတင်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် သေချာသတိထား—
ဒီမေးခွန်းတွေကို လူအပြစ်ရှာဖို့မသုံးနဲ့။
System စစ်ဖို့သုံး။
“မကောင်းတဲ့လူ” မဟုတ်ဘဲ “မကောင်းတဲ့စနစ်” လည်း ရှိနိုင်တယ်
တစ်ခါတလေ Staff တွေ မမှန်တာလုပ်တယ်။
Owner က—
“ဒီခေတ်လူတွေ မရိုးသားဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့် စနစ်ကိုပြန်ကြည့်။
Target မဖြစ်နိုင်အောင်ထားထားသလား။
Sale မရရင် basic income ထိခိုက်လွန်းသလား။
Bad news တင်ရင် အပြစ်ပေးသလား။
Complaint ဖုံးရင် Manager ဆုရသလား။
ဒါဆို အဖွဲ့က ဘာသင်မလဲ။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ သီလတာဝန်ကို မဖျက်ဘူး။
မမှန်တာလုပ်သူမှာ တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Leader အနေနဲ့ စနစ်က မမှန်တာကို ဆုချနေသလား စစ်ရမယ်။
Right Livelihood culture ကို တည်ဆောက်ရမယ်။
လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ “အမှန်ရောက်ရာ” ကို ကြည့်
Revenue Company account ထဲရောက်တယ်။
ဒီမှာ မရပ်နဲ့။
အရင်ဘယ်ကလာသလဲ။
Customer ဘာကြောင့်ပေးတာလဲ။
Customer ဘာရသလဲ။
ဝန်ထမ်းဘာလုပ်ရသလဲ။
Supplier ဘာခံရသလဲ။
Community ဘယ်လိုသက်ရောက်သလဲ။
ဒီလို value chain ကို နောက်ပြန်လိုက်ကြည့်။
အမြတ်တစ်ဒေါ်လာရဖို့ နောက်မှာ ဘယ်သူနာနေလဲ။
တစ်ယောက်နာတာ အမြဲရှိရမယ်လို့ မဆိုဘူး။
Fair exchange ဖြစ်နိုင်တယ်။
နှစ်ဖက်အကျိုးရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ထိခိုက်မှုကို ကိုယ့်စာရင်းထဲမပါလို့ မရှိဘူးမထင်နဲ့။
Accounting statement မှာ မပေါ်တဲ့ cost တွေ ရှိနိုင်တယ်။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ။
ပတ်ဝန်းကျင်။
ဝန်ထမ်းကျန်းမာရေး။
Customer trust။
ဒါတွေကို တိုက်ရိုက် accounting term မဟုတ်သော်လည်း leadership အနေနဲ့ မြင်ရမယ်။
အလုပ်သမားအတွက် သမ္မာအာဇီဝ
အခု Founder ပဲ မပြောဘဲ Staff ဘက်ပြန်ကြည့်။
Staff တစ်ယောက်က—
“Owner မှာတာပဲလုပ်တာ”
လို့ ဆိုတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ကိုယ်ပိုင် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူရှိတယ်။
Manager က မမှန်တာပြောခိုင်းတယ်။
ကိုယ်ဘာလုပ်မလဲ။
လွယ်တဲ့အဖြေမရှိနိုင်ဘူး။
အလုပ်ပျက်နိုင်တယ်။
ပြဿနာတက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Wisdom လိုတယ်။
စကားပြောနည်းလိုတယ်။
Evidence သိမ်းဖို့လိုတယ်။
Company policy ကိုသိဖို့လိုတယ်။
တစ်ခါတလေ အထက်တင်ပြရမယ်။
တစ်ခါတလေ အလုပ်ပြောင်းဖို့ ပြင်ဆင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
“သူခိုင်းလို့လုပ်တာပဲ”
ဆိုပြီး ကိုယ့်သီလတာဝန်ကို လုံးဝတင်လို့မရဘူး။
ဓမ္မဟာ လူတစ်ယောက်ကို ကိုယ့်အပြုအမူကို ပြန်ကြည့်ခိုင်းတယ်။
လုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ သီလသတ္တိ
တစ်ခါတလေ သမ္မာအာဇီဝအတွက် သတ္တိ လိုတယ်။
“ဒီ Claim ကို အတည်မပြုနိုင်သေးလို့ မရေးပါဘူး”
ပြောရတယ်။
“ဒီ Product customer အတွက် မသင့်ပါဘူး”
ပြောရတယ်။
“ဒီ safety issue မပြင်သေးရင် shipment မလွှတ်သင့်ပါဘူး”
ပြောရတယ်။
“ဒီစာရင်းကို ဒီလိုပြင်မရေးနိုင်ပါဘူး”
ပြောရတယ်။
ဒီစကားတွေက လွယ်တာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ promotion မရနိုင်ဘူး။
Boss မကြိုက်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သမ္မာအာဇီဝဟာ အတွေးလှလှတစ်ခု မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ကုန်ကျစရိတ်ရှိတဲ့ရွေးချယ်မှု။
သီလဟာ တန်ဖိုးမပေးရတဲ့အခါ လွယ်တယ်။
အကျိုးတစ်ခုကို စွန့်ရမယ့်အခါမှ စမ်းသပ်ချက်ဖြစ်တယ်။
တစ်ခါတလေ “မလုပ်ခြင်း” ကလည်း အသက်မွေးမှု၏တန်ဖိုး
ရက် ၀၀၁ ကတည်းက ဦးဇင်းတို့ အမြဲပြောလာတာ—
လုပ်နိုင်တာနဲ့ လုပ်သင့်တာ မတူဘူး။
အခု သမ္မာအာဇီဝမှာ ပိုရှင်းတယ်။
Contract ကြီးရတယ်။
လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းအမျိုးအစား သို့မဟုတ် လုပ်ရမယ့်နည်းက ကိုယ့်သီလနဲ့ မကိုက်ဘူး။
“မယူဘူး”
ပြောနိုင်လား။
Customer ကြီးတယ်။
Revenue အများကြီး။
ဒါပေမယ့် သူက လူကိုထိခိုက်စေမယ့်အရာအတွက် ကိုယ့်ဝန်ဆောင်မှုကို သုံးမယ်။
မလုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်နိုင်လား။
ဒီလို No တစ်လုံးဟာ တစ်ခါတလေ သမ္မာအာဇီဝကို ထိန်းထားတဲ့အကြီးဆုံးစကား။
အမြတ်မရဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ် မပျက်ဘူး။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ “သီလဘတ်ဂျက်”
ငွေဘတ်ဂျက်ရှိတယ်။
အချိန်ဘတ်ဂျက်ရှိတယ်။
လူအင်အားဘတ်ဂျက်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ နောက်တစ်မျိုး ဆင်ခြင်ကြည့်—
သီလကို မညှိနှိုင်းရမယ့်အရာအဖြစ် ကြိုသတ်မှတ်ထားလား။
ဥပမာ—
“Revenue ဘယ်လောက်ကျကျ ဒီအချက်မလိမ်ဘူး”
“Customer ဒီလောက်ဆုံးရှုံးလည်း fake claim မလုပ်ဘူး”
“Target မီဖို့ safety မဖြတ်ဘူး”
“Supplier အားနည်းတာကြောင့် အတင်းအကျပ်မလုပ်ဘူး”
ဒီလို non-negotiable boundary ရှိရမယ်။
ဒါဟာ ဓမ္မကျမ်းထဲက corporate policy wording မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်စနစ်အဖြစ် အသုံးချတာ။
ဒါပေမယ့် canonical boundary ကတော့ သမ္မာအာဇီဝကို မှားသောအသက်မွေးမှုစွန့်ခြင်းအဖြစ်တင်ထားတယ်။
တရားသဖြင့် အောင်မြင်တာ နှေးနိုင်တယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ရိုးသားတဲ့ Company နဲ့ မရိုးသားတဲ့ Company ပြိုင်တယ်ဆိုပါစို့။
မရိုးသားတဲ့ဘက်က တစ်ခါတလေ ပိုမြန်နိုင်တယ်။
Claim ချဲ့တယ်။
Safety ဖြတ်တယ်။
Tax လှည့်တယ်။
Supplier ပိုဖိတယ်။
Staff ပိုဖိတယ်။
Cost နည်းတယ်။
Margin ကောင်းတယ်။
အဲဒါကြောင့်—
“ကြည့်၊ တရားသဖြင့်လုပ်ရင်ရှုံးတယ်”
လို့ ချက်ချင်းမဆိုနဲ့။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
“တရားသဖြင့်လုပ်ရင် မဖြစ်မနေ Business အောင်မြင်မယ်”
လို့ မပြောရဘူး။
ဒါလည်း မမှန်တဲ့ promise။
ဓမ္မက Market guarantee မပေးဘူး။
သမ္မာအာဇီဝဟာ—
အောင်မြင်မှုအာမခံချက်မဟုတ်ဘူး။ မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးဖို့ လမ်းညွှန်ချက်။
အောင်မြင်နိုင်တယ်။
ရှုံးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ရှုံးချိန်မှာလည်း သီလမပျက်ဖို့။
အောင်မြင်ချိန်မှာလည်း လောဘမစားဖို့။
ဒီဟာ ဓမ္မရဲ့တန်ဖိုး။
လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုမရှိခြင်းကို ဓမ္မနဲ့ မဖုံးနဲ့
“ကျွန်တော်တို့ ethical company ပါ”
ဒါပေမယ့် accounting မရှိဘူး။
Process မရှိဘူး။
Quality မရှိဘူး။
Customer service မရှိဘူး။
ဒါမရဘူး။
ဒီဃဇာဏုသုတ်က အသက်မွေးလုပ်ငန်းမှာ ကျွမ်းကျင်ပြီး အလုပ်ကိုစီမံဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အလေးထားတယ်။
ကောင်းတဲ့စိတ်ဟာ မတတ်ကျွမ်းမှုကို အစားမထိုးနိုင်ဘူး။
တစ်ခုခု မသိရင် သင်။
ပညာရှင်ယူ။
System တည်။
ဒါလည်း တာဝန်ယူမှု။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့ professionalism တစ်ဖက်တစ်လမ်းမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခုတည်းပေါင်းရမယ်။
မိတ်ကောင်းရွေးခြင်းနဲ့ အသက်မွေးမှု
ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ မိတ်ကောင်းကိုလည်း အိမ်ရှင်ဘဝ၏ လက်ရှိအကျိုးချမ်းသာအတွက် အချက်တစ်ခုထားတယ်။
ဒါကို လုပ်ငန်းဘဝမှာ ပြန်ကြည့်။
ကိုယ့်အနားမှာ ဘယ်သူတွေရှိလဲ။
“အမြတ်ရရင်ပြီးရော” လို့ပြောသူတွေလား။
“ဒီဟာ သီလနဲ့ကိုက်လား”
မေးရဲသူရှိလား။
Accountant က—
“ဒါမလုပ်သင့်ဘူး”
ပြောရဲလား။
Lawyer က—
“ဥပဒေကို လွယ်လမ်းနဲ့ မကျော်ပါနဲ့”
ပြောရဲလား။
Partner က—
“ဒီ Customer ကို မရောင်းသင့်ဘူး”
ပြောရဲလား။
လူကောင်းတစ်ယောက်တည်းနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မကောင်းရင် ထိန်းရခက်တယ်။
ဒါကြောင့် သမ္မာအာဇီဝကို ကိုယ့်တစ်ယောက်တည်းမထိန်းဘဲ မိတ်ကောင်း၊ Partner ကောင်း၊ Advisor ကောင်းနဲ့ စနစ်တည်။
မနက်တိုင်း အသက်မွေးမှုသတိ တစ်မိနစ်
အခု လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခု။
အလုပ်မစခင် မိနစ်တစ်မိနစ်။
တိတ်တိတ်လေး မေး—
“ဒီနေ့ ငါ့ဝင်ငွေကို ဘယ်လိုရမလဲ”
“ဒီနေ့ ငါ ဘာကို မလိမ်ရဘူး”
“ဘယ်သူ့အပေါ် မတရားမလုပ်ရဘူး”
“အမြတ်ထက် မပျက်စေရမယ့် တန်ဖိုးက ဘာလဲ”
“ဒီနေ့ ငါ့အလုပ်ကြောင့် ဘယ်သူအကျိုးရှိနိုင်လဲ”
ဒီမေးခွန်းငါးခု။
အလုပ်ကို တရားခန်းထဲမပြောင်းဘဲ သတိဝင်လာတယ်။
နေ့လယ်တွင် “ငွေဝင်စစ်” မဟုတ်ဘဲ “နည်းလမ်းစစ်”
နေ့လယ်တစ်ခါ ပြန်စစ်—
“ဒီနေ့ Sale တစ်ခုရတယ်။ ဘယ်လိုရတာလဲ”
“Customer သိသင့်တာ အပြည့်ပြောခဲ့လား”
“Staff ကို မတရားဖိမိလား”
“Supplier ကို မလိုအပ်ဘဲနှောင့်နှေးထားလား”
ဒါကို five-minute livelihood check လို့ သုံးနိုင်တယ်။
ညနေမှာ “အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု” စစ်
ညနေ အိမ်ပြန်ခါနီး—
“ဒီနေ့ ငါ့အလုပ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် စိတ်အေးလား”
မေး။
Error ရှိရင်—
“မနက်ဖြန် ဘာပြင်မလဲ”
ရေး။
အမှားဖုံးမထားဘဲ repair plan ဆောက်။
ဒီလို သမ္မာဝါယာမကို သမ္မာအာဇီဝနဲ့ ချိတ်နိုင်တယ်။
အလုပ်ရဲ့ အတိုင်းအတာ သုံးမျိုး
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို အတိုင်းအတာသုံးမျိုးနဲ့ တိုင်းကြည့်။
တစ် — အသက်ရှင်နိုင်မှု။
ကိုယ်နဲ့မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်သလား။
နှစ် — တန်ဖိုးဖန်တီးမှု။
Customer၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွက် တကယ်အသုံးဝင်သလား။
သုံး — အပြစ်ကင်းမှု။
ဒီဝင်ငွေရဖို့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အကျင့်ကို ဖျက်နေလား။
ဒီသုံးခု balance လိုတယ်။
တစ်ခုတည်းနဲ့မပြီးဘူး။
ဝင်ငွေမရှိရင် ဘဝမတည်။
တန်ဖိုးမရှိရင် လုပ်ငန်းမတည်။
အပြစ်ကင်းမှုမရှိရင် စိတ်မတည်။
ဒီလိုပြောလို့ရတယ်။
သမ္မာအာဇီဝက ကိုယ့်သားသမီးဆီ ဘာလွှဲပေးသလဲ
Owner တွေ အမြဲပြောတယ်—
“သားသမီးအတွက် အလုပ်လုပ်နေတာ”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် သားသမီးကို ဘာလွှဲပေးနေလဲ။
ပိုက်ဆံပဲလား။
အလုပ်လုပ်ပုံလည်းလား။
သူတို့ကြည့်နေတယ်။
“အဖေ Business ဆိုတာ လိမ်လို့ရတယ်လို့ ထင်လား”
“အမေ ဝန်ထမ်းတွေကို ဘယ်လိုဆက်ဆံလဲ”
“Customer မသိရင် လုပ်လို့ရတယ်လို့ သင်ပေးနေလား”
အမွေဆိုတာ ပိုင်ဆိုင်မှုတင်မဟုတ်ဘူး။
အသက်မွေးမှုအကျင့်လည်း အမွေ။
ဒီအမြင်နဲ့ ကိုယ်လုပ်တဲ့ business ကို ပြန်ကြည့်။
တန်ဖိုးကြီးဆုံးအရင်းအနှီး — ယုံကြည်မှု
ဒီမှာ business analogy တစ်ခု။
ငွေ capital ရှိတယ်။
စက်ပစ္စည်း capital ရှိတယ်။
Brand ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Trust ပျက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
Customer တစ်ခါလာပြီး မယုံတော့ဘူး။
Supplier ကြိုငွေတောင်းတယ်။
Staff ထွက်ချင်တယ်။
Partner စာချုပ်တင်းတယ်။
စနစ်အားလုံး Cost တက်တယ်။
ဒါကြောင့် ရိုးသားသောအသက်မွေးမှုဟာ ဓမ္မအတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းအတွက် trust foundation လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် “ရိုးသားရင် profit မဖြစ်မနေတက်မယ်” လို့ မဆိုဘူး။
ဒါ causal guarantee မဟုတ်ဘူး။
Integrity က စီးပွားရေးအောင်မြင်မှုကို အာမခံမပေးပေမယ့် မယုံကြည်မှုအပေါ် စီးပွားရေးတည်ဆောက်ခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်ကို လျှော့စေနိုင်တယ် လို့ လက်တွေ့ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ဒီဟာ analogy/application ဖြစ်တယ်။
ကျမ်းတော်မူရင်းဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
လောဘအောက်မှာ အလုပ်ရွေးမိသလား
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု စိတ်ဘက်ပြန်ဝင်မယ်။
ကိုယ်မသင့်တဲ့အလုပ်ကို ဘာကြောင့် ဖက်ထားလဲ။
တစ်ခါတလေ မိသားစုတာဝန်။
ကရုဏာနဲ့ နားလည်ရမယ်။
တစ်ခါတလေ လောဘ။
လစာလျှော့မခံချင်လို့။
Lifestyle မလျှော့ချင်လို့။
လူကြီးတန်းနေမှု မပျောက်ချင်လို့။
ကားမပြောင်းချင်လို့။
လူတွေရှေ့မှာ “ငါ ဒီကုမ္ပဏီက” ဆိုတဲ့ status မပျောက်ချင်လို့။
ဒီအချိန် သမ္မာအာဇီဝရဲ့ အခက်ဆုံးနေရာပေါ်လာတယ်။
အလုပ်ပြောင်းရင် လစာနည်းမယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ပိုအေးနိုင်တယ်။
ဘယ်ဟာကို ရွေးမလဲ။
လွယ်တဲ့အဖြေမရှိဘူး။
ဒါပေမယ့်—
တဏှာရဲ့ စျေးနှုန်းကို သိရမယ်။
Lifestyle ကို ထိန်းဖို့ သီလကို ဘယ်လောက်ပေးနေရသလဲ။
“လူတွေဘာပြောမလဲ” ကြောင့်လည်း မမှားနဲ့
တစ်ချို့က အလုပ်မပြောင်းရဲတာ လူမြင်ကြောင့်။
“အရင်က Manager၊ အခုအလုပ်လျှော့သွားတယ်”
လူပြောမယ်။
“Company ကြီးကနေ ထွက်သွားတယ်”
လူပြောမယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ဘဝကို လူရဲ့စကားနဲ့ မတည်ဆောက်နဲ့။
ရာထူးနည်းပြီး အပြစ်ကင်းစိတ်ချမ်းသာရင် တန်ဖိုးရှိတယ်။
ရာထူးကြီးပြီး နေ့တိုင်း ကိုယ့်သီလကို ဖျက်ရရင် ပြန်စစ်။
အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးကို ဟောထားတဲ့အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာမှုကို ဒီနေရာမှာ သတိရပါ။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့ မဂ္ဂင်တစ်လျှောက် ဆက်သွားပုံ
အခု ဦးဇင်းတို့ အရိယမဂ္ဂင်ကို အလုပ်ခွင်နဲ့ တစ်ကြောင်းချင်း ပြန်ချိတ်ကြည့်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ — မှားတဲ့အသက်မွေးမှုကို မှားတာလို့ သိ။
ကိုယ်လုပ်နေတာကို အလှစကားနဲ့မဖုံး။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ — လောဘ၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုက အလုပ်ကို မမောင်းစေ။
သမ္မာဝါစာ — ငွေရဖို့ မလိမ်။
မခွဲခွာစေ။
မကြမ်းတမ်းစွာ လူကို ဖိမပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ — ကိုယ်တိုင်ထိခိုက်စေတဲ့လုပ်ရပ်ကို ရှောင်။
သမ္မာအာဇီဝ — အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို မှန်ကန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်။
သမ္မာဝါယာမ — မှားတဲ့အလေ့အကျင့်ရှိရင် ပြင်ဖို့ ကြိုးစား။
သမ္မာသတိ — အလုပ်လုပ်နေချိန် ကိုယ့်စိတ်၊ စကား၊ လုပ်ရပ်ကို သိနေ။
သမ္မာသမာဓိ — လောဘနဲ့ဒေါသ တက်နေချိန် အလျင်စလို ဆုံးဖြတ်မှုမချဘဲ စိတ်တည်ငြိမ်အောင်လေ့ကျင့်။
ဒီလိုဆို သမ္မာအာဇီဝဟာ မဂ္ဂင်အလယ်မှာ တစ်လုံးထဲ အထီးကျန်မနေဘူး။
လမ်းတစ်ခုလုံးနဲ့ ဆက်သွားတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ ကလည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိက ရှေ့ကသွားပြီး သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့က သမ္မာအာဇီဝကို ဝန်းရံနေကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။
ဒီနေ့ကစပြီး လုပ်ငန်းမှာ စည်းမျဉ်းသုံးခု
အများကြီးမယူနဲ့။
ဒီနေ့ကစပြီး သုံးခုသာယူပါ။
တစ် — မမှန်တာကို ဝင်ငွေအဖြစ် မပြောင်း။
Customer မသိတာကို အသုံးချပြီး မရောင်း။
နှစ် — မထိခိုက်မှုကို Cost အဖြစ်ပဲ မမြင်။
Safety၊ dignity၊ honesty ကို “ကုန်ကျစရိတ်” တစ်ခုတည်းမမြင်။
သုံး — အမြတ်နဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်းကို အတူတိုင်း။
လစဉ် Revenue report ရှိရင် Ethics review လည်းရှိ။
ဒီသုံးခုက ခေတ်သစ် Workplace Practice။
နောက်ဆုံးစာရင်းထဲမှာ ငွေတစ်ကြောင်းထက် ပိုရှိတယ်
ဘဝအဆုံးမှာ ဘဏ်စာရင်းတင် မကျန်ဘူး။
ကိုယ်ဘယ်လိုရခဲ့လဲဆိုတဲ့ အကျင့်လည်း ကျန်တယ်။
ကိုယ့်သားသမီး မြင်ခဲ့တဲ့နမူနာကျန်တယ်။
Staff တွေ ကိုယ့်ဆီက သင်သွားတဲ့ Culture ကျန်တယ်။
Customer တွေရဲ့ ယုံကြည်မှု/နာကျင်မှုကျန်တယ်။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းရဲ့ စာရင်းချုပ်ကို—
Revenue။
Profit။
Asset။
ဒါတင်မကြည့်နဲ့။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ—
“ငါ ဘယ်လိုလူဖြစ်လာသလဲ”
ဒီစာရင်းပါ ထည့်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးဘက် ဆင်းကြည့်ရအောင်။
ဒုက္ခသစ္စာ
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနဲ့ ဒုက္ခ ဘယ်လိုဆက်လဲ။
တစ်ယောက်က အလုပ်ကိုမကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မထွက်ရဲဘူး။
ပူတယ်။
လစာကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် နေ့တိုင်း ကိုယ့်အတွင်းစိတ်နဲ့ ဆန့်ကျင်ရတယ်။
ပူတယ်။
မမှန်စကားပြောပြီး Sale ပိတ်ရတယ်။
အပြင်က Bonus ရတယ်။
အတွင်းက စိတ်မလုံခြုံဘူး။
ပူတယ်။
Owner က Profit ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် complaint ပေါ်လာမှာ၊ အမှန်ပေါ်လာမှာ ကြောက်တယ်။
ပူတယ်။
အလုပ်ရပ်သွားမှာကြောက်တယ်။
ရာထူးပျောက်မှာကြောက်တယ်။
Lifestyle ကျမှာကြောက်တယ်။
ဒီအလုပ်ဘဝပူလောင်မှုကို သိရမယ်။
စီးပွားရေးအခက်အခဲကို တဏှာတစ်ခုပဲလို့ မလျှော့ရဘူး။
အပြင်အကြောင်းတွေ တကယ်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ထဲပူလောင်နေတာကို ဒုက္ခအဖြစ် သိ။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီပူလောင်မှုနောက်မှာ ဘာရှိသလဲ။
တစ်ခါတလေ—
ပိုရချင်မှု။
ရာထူးဖက်မှု။
Lifestyle ဖက်မှု။
လူတွေထင်မြင်မှုကို ဖက်မှု။
“ငါဒီလစာအောက် မဆင်းဘူး”
ဆိုတဲ့မာန။
“ဒီ Company နာမည်ကို မလွှတ်ဘူး”
ဆိုတဲ့အစွဲ။
“တစ်ခါပိုရပြီးရင် ထပ်ပိုရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
ဒီတဏှာတွေကြောင့် မသင့်တဲ့အရာကို သိရက်နဲ့ ဆက်ဖက်နိုင်တယ်။
ဒါကို မြင်။
တစ်ခါတလေ အခြေအနေခက်လို့မဟုတ်ဘဲ မလျှော့ချင်လို့ မထွက်တာလည်း ရှိနိုင်တယ်။
ဒီအမှန်ကို ကိုယ်တိုင်ပဲ သိနိုင်တယ်။
နိရောဓသစ္စာ
တစ်နေ့မှာ လူတစ်ယောက်—
“အမြတ်နည်းလည်း မလိမ်တော့ဘူး”
လို့ ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီ Customer ကို မရောင်းဘူး၊ သူ့အတွက် မသင့်ဘူး”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီ Contract က အမြတ်ကောင်းပေမယ့် မကိုက်လို့ မယူဘူး”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီရာထူးကို ထိန်းဖို့ ကိုယ့်သီလမဖျက်တော့ဘူး”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
ဒါတွေကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မထားရဘူး။
ဒါပေမယ့် လောဘဖက်တွယ်မှု လျော့သွားတဲ့အခါ ပူလောင်မှုလျော့တဲ့အတွေ့အကြုံကို သိနိုင်တယ်။
နောက်ဆုံး နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာ၏ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းမှုဆီ ဦးတည်တဲ့ နက်နဲတဲ့တရား။
လုပ်ငန်းပြောင်းရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
စိတ်အမြစ်ကိုပါ ချုပ်ငြိမ်းရမယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒီနေရာမှာ လမ်းက ဘာလဲ။
အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်မှာ အထူးသဖြင့် သမ္မာအာဇီဝ ထင်ရှားတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ အလုပ်ရဲ့အမှန်ကိုမြင်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ မထိခိုက်လိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ထား။
သမ္မာဝါစာနဲ့ မလိမ်။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့ အပြုအမူကို ထိန်း။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့ ဝင်ငွေရလမ်းကို စစ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့ မှားနေတဲ့အလေ့ကို ပြင်။
သမ္မာသတိနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ဘယ်မှာလမ်းလွဲနေလဲ သိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေ။
ဒီလို တစ်လမ်းလုံးနဲ့ အသက်မွေးရမယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ နဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၄၁ က သမ္မာအာဇီဝကို မှားသောအသက်မွေးမှုစွန့်၍ မှန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးခြင်းဟု အခြေခံသတ်မှတ်ထားပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့တရားနာပြီး “ငါ့အလုပ်မှားနေပြီလား” လို့ ကြောက်ရုံနဲ့ မပြီးပါနဲ့။
စစ်။
အမှန်ကို မြင်။
လိုရင် အကြံယူ။
အလုပ်လဲရမယ်ဆို အစီအစဉ်ချ။
Skill တိုး။
အသုံးစရိတ်ပြန်ညှိ။
မိသားစုနဲ့ ပြော။
တဖြည်းဖြည်း တရားသဖြင့်အသက်မွေးနိုင်တဲ့ဘက်ကို ရွှေ့။
Owner ဆိုရင်—
Company policy ကို ပြန်စစ်။
Sales system ပြန်စစ်။
Incentive ပြန်စစ်။
Marketing claim ပြန်စစ်။
Supplier relation ပြန်စစ်။
ဝန်ထမ်း dignity ပြန်စစ်။
Safety ပြန်စစ်။
သမ္မာအာဇီဝဟာ နေရာပြောင်းတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးကို မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုဖြစ်လာအောင် ပြုပြင်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ကစပြီး ငွေဝင်တိုင်း ဝမ်းသာပါ။
ဒါပေမယ့် တစ်ကြောင်းထပ်မေး—
“တရားသဖြင့် ဝင်လာတာလား”
လစာရတိုင်း ကျေးဇူးတင်ပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီလစာရဖို့ ငါ့သီလ ဘာပေးနေရလဲ”
မေး။
Profit ရတိုင်း အောင်မြင်မှုကို သိပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီ Profit ရဖို့ ဘယ်သူနစ်နာနေလဲ”
မေး။
Company ကြီးလာတိုင်း ဝမ်းသာပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ကြီးလာသလောက် အပြစ်ကင်းမှုလည်း ကြီးလာသလား”
မေး။
လူငယ်တို့…
အလုပ်ကောင်းရှာကြပါ။
လစာကောင်းလည်း ရကြပါစေ။
ကျွမ်းကျင်မှုတိုးကြပါစေ။
ရာထူးတက်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် အဲဒီအောင်မြင်မှုကို ကိုယ့်သီလနဲ့ မဝယ်ကြပါစေနဲ့။
လုပ်ငန်းရှင်တို့…
အမြတ်ရကြပါစေ။
လုပ်ငန်းတိုးတက်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းများလာကြပါစေ။
စျေးကွက်ကျယ်လာကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်လုပ်ငန်းကြီးလာသလောက် မမှန်မှုကြီးလာခြင်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
Customer ပိုများလာသလောက် ရိုးသားမှုပိုတိုးပါစေ။
Revenue ပိုများလာသလောက် တာဝန်ယူမှုပိုတိုးပါစေ။
အာဏာပိုများလာသလောက် သူတစ်ပါးမနာအောင် သတိပိုကြီးပါစေ။
မိမိတို့ရရှိသော ဥစ္စာတို့သည် ကြိုးစားအားထုတ်၍ တရားသဖြင့် ရသော ဥစ္စာများ ဖြစ်ကြပါစေ။
ရရှိသောဥစ္စာကို ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းတို့အား တရားမျှတစွာ ဆက်ဆံနိုင်ကြပါစေ။
အကြွေးကို မျှတစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်၏ ချမ်းသာမှုကို ငွေကြေးချမ်းသာမှုထက် မလျော့တန်ဖိုးထားကြပါစေနှင့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ တရားသဖြင့်ရရှိထားသော ဥစ္စာ၊ အသုံးပြုခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်းတို့၏ ချမ်းသာမှုကို ခွဲပြထားတာကို မိမိတို့ဘဝထဲမှာ အမြဲသတိရနိုင်ကြပါစေ။
အသက်မွေးလုပ်ငန်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ လုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ။
ရရှိထားတာကို သတိဖြင့် ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတစွာ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။
ယခုဘဝအကျိုးနှင့် အနာဂတ်အကျိုးကို နှစ်ဖက်စလုံး မမေ့ကြပါစေနှင့်။
ဝင်ငွေကို အတ္တတည်ဆောက်ရာ မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
ဆင်းရဲသူကို အထင်မသေးကြပါစေနှင့်။
ချမ်းသာသူကို အမြဲလောဘကြီးသူဟု မသတ်မှတ်ကြပါစေနှင့်။
လူတစ်ယောက်၏ ငွေပမာဏထက် ငွေရရှိပုံ၊ အသုံးချပုံနှင့် အကျင့်ကို ပိုစစ်တတ်ကြပါစေ။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြောင့် မိမိတို့၏ သမ္မာဝါစာ မပျက်ပါစေနှင့်။
သမ္မာကမ္မန္တ မပျက်ပါစေနှင့်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ မညစ်နွမ်းပါစေနှင့်။
အလုပ်ဟာ မဂ္ဂင်လမ်းက ထွက်ရာနေရာမဖြစ်ဘဲ မဂ္ဂင်လေ့ကျင့်ရာဘဝမြေပြင် ဖြစ်လာပါစေ။
မိမိတို့၏နေ့စဉ်လုပ်အားသည် ငွေတစ်ခုရဖို့သာ မဟုတ်ဘဲ သီလနှင့်ပညာ တိုးတက်ဖို့ပါ အထောက်အကူဖြစ်ပါစေ။
လုပ်ငန်းခွင်မှာ အမှန်ပြောရဲကြပါစေ။
မတရားမှုကို ပညာနဲ့ငြင်းရဲကြပါစေ။
မသိတာကို သင်ရဲကြပါစေ။
မမှန်တဲ့လုပ်ငန်းစနစ်ရှိရင် ပြင်ရဲကြပါစေ။
ချက်ချင်းမပြင်နိုင်သေးရင် လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ရဲကြပါစေ။
သူတစ်ပါးရဲ့ အခက်အခဲကို အပြစ်တင်စရာမလုပ်ဘဲ ကရုဏာနဲ့ နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အခြေအနေကိုလည်း အကြောင်းပြချက်လုပ်ပြီး အမှားကို အမှန်မခေါ်မိကြပါစေနှင့်။
တစ်နေ့တာအဆုံးမှာ—
“ဒီနေ့ ဘယ်လောက်ရလဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းနဲ့အတူ—
“ဒီနေ့ ငါအပြစ်ကင်းစွာ အသက်မွေးနိုင်ခဲ့သလား”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းကိုပါ မေးနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှုကို မြည်းစမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ရှိရင် သိနိုင်ကြပါစေ။
သိပြီး ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်ပြီး ထပ်မဖြစ်အောင် သမ္မာဝါယာမနဲ့ ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကိုစောင့်နိုင်ကြပါစေ။
အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးလမ်းအတွင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကိုလည်း ဓမ္မအဖြစ် အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးမှာ ငွေကြေးအောင်မြင်မှု၊ ရာထူးအောင်မြင်မှု၊ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုများကို လောကီအောင်မြင်မှုအဖြစ် မှန်မှန်မြင်၍ မကပ်တွယ်ဘဲ—
ဒုက္ခကို အမှန်အတိုင်းသိနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာ၊ ဥပါဒါန်နှင့် အဝိဇ္ဇာတို့ကြောင့် ပူလောင်နေရပုံကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုပူလောင်မှုချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သည့် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိ၏အသက်မွေးမှုကြောင့် သူတစ်ပါးတို့ ဘေးမဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
မိမိ၏အမြတ်ကြောင့် သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ လုံခြုံမှု၊ အမှန်တရားတို့ မဆုံးရှုံးကြပါစေနှင့်။
တရားသဖြင့် ရရှိ၍၊ ပညာဖြင့် ထိန်းသိမ်း၍၊ မေတ္တာဖြင့် အသုံးချ၍၊ အပြစ်ကင်းသောစိတ်ဖြင့် ဘဝကို ဖြတ်သန်းနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈၊ ဝိဘင်္ဂသုတ် — အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ခွဲခြားဖော်ပြရာ သမ္မာအာဇီဝကို မှားသောအသက်မွေးမှုကို စွန့်၍ မှန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရား၏ သမ္မာအာဇီဝ canonical definition အတွက် အဓိကအခြေခံဖြစ်သည်။
[၂] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ် — မှားသောအာဇီဝကို မှားကြောင်း၊ မှန်သောအာဇီဝကို မှန်ကြောင်း ခွဲသိခြင်းကို သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး၊ မှားသောအာဇီဝကို စွန့်၍ မှန်သောအာဇီဝတွင် နေရန် သမ္မာဝါယာမနှင့် သမ္မာသတိတို့ ဝန်းရံထောက်ပံ့ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ အလုပ်အမျိုးအစားသာမက မိမိအသက်မွေးပုံကို နေ့စဉ်စစ်ဆေးရန် ဆင်ခြင်ရာ၌ အသုံးပြုထားသည်။
[၃] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၄၁၊ သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ် — အရိယသစ္စာလေးပါးနှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရှင်းလင်းရာတွင် သမ္မာအာဇီဝကို မှားသောအသက်မွေးမှုစွန့်၍ မှန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးခြင်းအဖြစ် ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။
[၄] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇၊ ဝဏိဇ္ဇာသုတ် — ဥပါသကာတစ်ဦး မပြုသင့်သော ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးအဖြစ် လက်နက်၊ သက်ရှိသတ္တဝါ/လူ၊ အသား၊ မူးယစ်စေသောအရာနှင့် အဆိပ်တို့နှင့်သက်ဆိုင်သော ကုန်သွယ်မှုများကို တိတိကျကျ ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် canonical boundary အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားပြီး ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအားလုံးအတွက် ပြည့်စုံသောစာရင်းဟု မချဲ့ထွင်ထားပါ။
[၅] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် — အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးအား အိမ်ရှင်တစ်ဦးရနိုင်သော ချမ်းသာမှုလေးမျိုး—တရားသဖြင့်ရရှိသောဥစ္စာပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ ထိုဥစ္စာကို သုံးစွဲခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အကျင့်ရှိခြင်း—တို့ကို ဟောထားသည်။ အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာမှုကို အထူးတန်ဖိုးထားထားသည်။ ယခုတရားတွင် “ဝင်ငွေပမာဏ” ထက် “ဘယ်လိုရသလဲ” ဟူသော မေးခွန်းကို အခြေခံရန် အသုံးပြုထားသည်။
[၆] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄၊ ဒီဃဇာဏုသုတ် — အိမ်ရှင်တစ်ဦး၏ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် အသက်မွေးလုပ်ငန်း၌ ကျွမ်းကျင်လုံ့လဝီရိယရှိခြင်း၊ တရားသဖြင့်ရရှိသောဥစ္စာကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာ စီမံခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ စေတနာနှင့်သီလရှိရုံသာမက ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ကျမှုလည်း လိုအပ်ကြောင်း ရှင်းပြရာ၌ အသုံးပြုထားသည်။
[၇] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၁၀၃၊ မိစ္ဆတ္တသုတ် — မှားသောအမြင်မှ မှားသောရည်ရွယ်ချက်၊ မှားသောစကား၊ မှားသောအပြုအမူ၊ မှားသောအသက်မွေးမှုစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ဆက်သွားနိုင်ပုံနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် မှန်သောလမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် အသက်မွေးမှုကို မဂ္ဂင်တစ်ခုလုံးနှင့် ခွဲမထားဘဲ ဆက်စပ်မြင်ရန် supporting source အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
သံယုတ္တနိကာယ်။ ဝိဘင်္ဂသုတ်၊ ၄၅.၈။ သမ္မာအာဇီဝအပါအဝင် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏ အခြေခံဖော်ပြချက်။ ဘိက္ခုဗောဓိနှင့် ဘိက္ခုသုဇာတော ဘာသာပြန်များကို တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်။ မဟာစတ္တာရီသကသုတ်၊ ၁၁၇။ မှား/မှန်သောအသက်မွေးမှု၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမနှင့် သမ္မာသတိတို့၏ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ အခြေခံ။
မဇ္ဈိမနိကာယ်။ သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ်၊ ၁၄၁။ အရိယသစ္စာလေးပါးနှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သမ္မာအာဇီဝအဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။ ဝဏိဇ္ဇာသုတ်၊ ၅.၁၇၇။ ဥပါသကာတစ်ဦးမပြုသင့်သော ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။ အာဏဏျသုတ်၊ ၄.၆၂။ တရားသဖြင့်ရရှိသောဥစ္စာ၊ အသုံးပြုခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာမှုဆိုင်ရာ အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။ ဒီဃဇာဏုသုတ်၊ ၈.၅၄။ အိမ်ရှင်ဘဝ၏ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု၊ ဥစ္စာထိန်းသိမ်းမှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေညီမျှစီမံမှုဆိုင်ရာ အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။ မိစ္ဆတ္တသုတ်၊ ၁၀.၁၀၃။ မှားသောမဂ္ဂင်အဆင့်များနှင့် မှန်သောမဂ္ဂင်အဆင့်များ၏ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်မှုဆိုင်ရာ supporting source။