“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု” — မတူညီသောအမြင်များကို မျှတစွာ ကြားနာခြင်း
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
မတူညီသောအမြင်များကို မျှတစွာ ကြားနာခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ အရင်ဆုံး စကားတစ်ကြောင်းကို သေချာစဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
အဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးက အမြင်မတူတာ မဟုတ်ဘူး။ မတူတဲ့အမြင်တစ်ခုကို မကြားတော့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဖေက နှစ်ပေါင်းလေးဆယ် လုပ်ငန်းလုပ်လာတယ်။ သားက ခေတ်သစ်နည်းလမ်းတွေ သင်ယူလာတယ်။ အဖေက—
“ဒီလိုမြန်မြန်မချဲ့နဲ့၊ လုပ်ငန်းရဲ့အတွင်းအလေ့အကျင့်ကို မင်းမသိသေးဘူး”
ဆိုတယ်။
သားက—
“အဖေတို့နည်းအတိုင်းပဲသွားရင် ဈေးကွက်အခွင့်အရေး လွတ်သွားမယ်”
ဆိုတယ်။
ကဲ… ဘယ်သူမှန်လဲ။
အဖေမှန်သလား။
သားမှန်သလား။
အတွေ့အကြုံဟောင်းက မှန်သလား။
အချက်အလက်အသစ်က မှန်သလား။
ဒကာ ဒကာမတို့… တစ်ခါတလေ ဒီမေးခွန်းကို အလျင်လိုပြီး “ဘယ်သူမှန်လဲ” လို့ စမေးတာကိုယ်တိုင် နည်းနည်းစောသွားတတ်တယ်။
အရင်မေးသင့်တာက—
“ဦးဇင်းတို့ နှစ်ဖက်လုံးကို တကယ်ကြားပြီးပြီလား”
ဒီမေးခွန်းပါ။
အဖေ့အမြင်ကို ကြားတယ်ဆိုတာ အသက်ကြီးလို့ အလိုလိုမှန်တယ်လို့ သတ်မှတ်တာ မဟုတ်ဘူး။
သား့အမြင်ကို ကြားတယ်ဆိုတာ လူငယ်ဆိုတော့ အသစ်အဆန်းမှန်မှာပဲလို့ သတ်မှတ်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။
မျှတစွာ ကြားနာခြင်းဆိုတာ အမြင်တိုင်းကို အမှန်တူတူပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ အမြင်တိုင်းကို စိစစ်ခံခွင့် တူတူပေးတာ။
ဒီကွာခြားချက် အရေးကြီးတယ်နော်။
လူနှစ်ယောက်ပြောတာ နှစ်ခုစလုံးမှန်ချင်မှ မှန်မယ်။ တစ်ယောက်က အချက်အလက်မှားနိုင်တယ်။ တစ်ယောက်က အကျိုးစီးပွားနဲ့ ရောနေနိုင်တယ်။ နှစ်ယောက်စလုံးလည်း တစ်ပိုင်းစီ မှန်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူ့စကားကိုမှ စမကြားခင်ကတည်းက—
“ဒီလူက ငါ့ဘက်က”
“ဒီလူက အမြဲပြဿနာရှာတယ်”
“ဒီကလေးက ဘာသိမှာလဲ”
“ဒီလူကြီးတွေ ခေတ်မမီတော့ဘူး”
ဆိုပြီး အဆုံးသတ်ထားလိုက်ပြီဆိုရင် အဲဒီအဖွဲ့မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်မတိုင်ခင်ကတည်းက တရားမျှတမှု ပျက်နေပြီ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ဒုကနိပါတ်မှာ အဖွဲ့နှစ်မျိုးကို ခွဲပြရာ၌ ဆန္ဒလိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးမှု၊ မသိမမြင်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် လမ်းလွဲသွားတဲ့အဖွဲ့ကို အောက်တန်းကျတဲ့အဖွဲ့အဖြစ် ဖော်ပြပြီး၊ အဲဒီအကြောင်းလေးမျိုးကြောင့် လမ်းမလွဲတဲ့အဖွဲ့ကို ကောင်းမြတ်တဲ့အဖွဲ့အဖြစ် ခွဲပြထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီတရားကို မိသားစုလုပ်ငန်းထဲ ဆင်ခြင်ကြည့်ရင် အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
ချစ်လို့ ဘက်လိုက်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်သားဆိုတော့ အားနည်းချက်ကို မမြင်ချင်ဘူး။
ကိုယ့်အဖေဆိုတော့ အမြင်ဟောင်းကို မမေးရဲဘူး။
မုန်းလို့ ဘက်လိုက်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတုန်းက ကိုယ်နဲ့ အငြင်းပွားဖူးတဲ့သူဆို အခုသူပြောတဲ့အချက်က မှန်နေတောင် မကြားချင်ဘူး။
မသိလို့ ဘက်လိုက်နိုင်တယ်။
နည်းပညာကို မသိတဲ့အကြီးအကဲက နည်းပညာအကြောင်း စိုးရိမ်တာအားလုံး မှန်တယ်ထင်နိုင်တယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း လုပ်ငန်းရဲ့သမိုင်းနဲ့ ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုကို မသိတဲ့လူငယ်က “အချက်အလက်ရှိတယ်” ဆိုပြီး ရှေးအတွေ့အကြုံကို အကုန်ပယ်နိုင်တယ်။
ကြောက်လို့ ဘက်လိုက်နိုင်တယ်။
“သားကို လွှဲလိုက်ရင် ငါ့တန်ဖိုးပျောက်မလား” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
“အဖေ့အမြင်ကို ဆန့်ကျင်ပြောရင် ရာထူးမရတော့ဘူးလား” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
“အဖွဲ့က ငါ့ကို အဟောင်းလို့မြင်မလား” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
“ငါမသိတာပေါ်သွားမလား” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
ဒီအရာတွေက နားထောင်ခြင်းကို ပိတ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် မတူတဲ့အမြင်ကို မျှတစွာ ကြားနာချင်ရင် ပထမဆုံး အပြင်လူကို မစစ်ခင် ကိုယ့်အတွင်းကို တစ်ချက်စစ်ရမယ်။
“ဒီလူပြောတာကို ငါမကြားချင်တာ အချက်မရှိလို့လား၊ မကြိုက်လို့လား”
“ဒီလူပြောတာကို ငါချက်ချင်းယုံတာ သက်သေကောင်းလို့လား၊ ကိုယ့်ဘက်လူမို့လား”
“ငါအခု ကြောက်နေသလား”
“ငါမသိတာကို ကိုယ်သိတယ်ထင်နေတာလား”
ဒီလိုပြန်မေး။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
မျှတစွာကြားနာခြင်းဆိုတာ စကားအားလုံးကို တူညီအချိန်ပေးရုံ မဟုတ်ဘူး။ ပိုနက်တယ်။ အမြင်ကို စိစစ်မယ့် ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း မျှတအောင် ပြင်ရတာ။
ဓမ္မပဒ ၂၅၆–၂၅၇ မှာ အလျင်လိုပြီး ဆုံးဖြတ်တာနဲ့ တရားမျှတသူ မဖြစ်သေးကြောင်း၊ ပညာရှိသူက မှန်ရာနဲ့ မမှန်ရာကို စိစစ်ပြီး အလျင်မလို၊ တရားနှင့်အညီ မျှတစွာ ဆုံးဖြတ်တတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီမှာ “နှစ်ဖက်ကိုကြား” ဆိုတာက အလွန်ရှင်းလာတယ်။
အဖေပြောတာကို ကြားပြီး ဆုံးဖြတ်မယ်။
သားပြောတာကိုလည်း ကြားမယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီနောက် “နှစ်ယောက်စလုံးကို မနာစေချင်လို့ အလယ်ကနေ အမြဲတမ်းတစ်ဝက်စီယူမယ်” ဆိုတာ မျှတမှုမဟုတ်ဘူးနော်။
တစ်ဖက်မှာ သက်သေကောင်းနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ အန္တရာယ်ကို မြင်ထားနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ အချက်အလက်ဟောင်းနေနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ အချက်အလက်အသစ်ရှိပေမဲ့ အကျိုးဆက်မမြင်သေးနိုင်တယ်။
မျှတမှုက အလယ်တည့်တည့်ကို ရွေးတာ မဟုတ်ဘူး။ အလျင်လိုဘက်မလိုက်ဘဲ အမှန်နဲ့အကျိုးကို စိစစ်ပြီး ရွေးတာ။
ဒီဟာကို အလွန်သတိထားရမယ်။
တချို့အဖွဲ့တွေမှာ “ညီမျှမှု” ဆိုပြီး လူတိုင်းအမြင်ကို တူညီအလေးချိန်ပေးတယ်။ ဥပမာ ကျွမ်းကျင်မှုလိုတဲ့ ဘေးကင်းရေးကိစ္စတစ်ခုမှာ သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူနဲ့ အချက်မသိသူရဲ့ အမြင်ကို တူညီသက်သေအလေးချိန်ပေးရင်လည်း အမှန်မရဘူး။
ဒါကြောင့်—
လူတစ်ယောက်ရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာတန်ဖိုး တူတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမြင်တိုင်းရဲ့ သက်သေအလေးချိန် တူတယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ဒီစကားလေး မှတ်ထားကြပါ။
တရားမျှတမှုက လူကို လေးစားတယ်။
ပညာက အချက်အလက်ကို ခွဲတယ်။
နှစ်ခုလုံးလိုတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၈၈၊ ဗာဟိတိကသုတ်မှာ ကောသလမင်း ပသေနဒီက အရှင်အာနန္ဒာနဲ့ ဆွေးနွေးရာမှာ စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းမရှိဘဲ လူမိုက်တို့ပြောတဲ့ ချီးမွမ်းခြင်း၊ အပြစ်တင်ခြင်းကို တန်ဖိုးမထားဘဲ၊ ပညာရှိတို့က စိစစ်သုံးသပ်ပြီးမှ ပြောတဲ့ ချီးမွမ်းခြင်း၊ အပြစ်တင်ခြင်းကို တန်ဖိုးထားကြောင်း ပြောထားတယ်။ ဆက်ပြီး ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတစ်ခုက မိမိကိုဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်လုံးကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်စေပြီး အကုသိုလ်တိုး၊ ကုသိုလ်လျော့စေသလားဆိုတာနဲ့ စိစစ်သွားတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ အဖွဲ့အစည်းအတွက် မူတစ်ခုယူလို့ရတယ်။
အဖွဲ့ထဲမှာ အမြင်တစ်ခုကြားရင် “ဘယ်သူပြောတာလဲ” ကို မေးရမယ်၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမေးခွန်းနဲ့ မပြီးရဘူး။
“ဘာအချက်ကြည့်ပြီး ပြောတာလဲ”
“သက်ရောက်မှုဘယ်လိုရှိမလဲ”
“ဘယ်သူ့အကျိုး၊ ဘယ်သူ့အန္တရာယ် ပါလာမလဲ”
“အချက်ကို စိစစ်ထားသလား”
ဒီမေးခွန်းတွေ ဆက်မေးရမယ်။
အကြီးအကဲက ပြောတာဆိုပြီး အလိုလိုတန်ဖိုးတက်မသွားရဘူး။
လူငယ်က ပြောတာဆိုပြီး အလိုလိုတန်ဖိုးကျမသွားရဘူး။
ရာထူးမြင့်တာ၊ အသက်ကြီးတာ၊ စကားပြောကောင်းတာ၊ လူကြိုက်များတာ—ဒီအရာတွေက အမြင်တစ်ခုရဲ့ အမှန်တရားအတွက် အစားထိုးသက်သေ မဟုတ်ဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားဖို့ “တိတ်တိတ်နေပြီး အခြားသူပြောတာ ပြီးအောင်စောင့်” ရုံနဲ့လည်း မလုံလောက်သေးဘူး။
တချို့လူတွေ ကိုယ်မပြောဘဲ တိတ်တိတ်နေတာပဲ ရှိတယ်။ အတွင်းမှာတော့ ကိုယ့်အဖြေကိုပဲ ပြင်ဆင်နေတယ်။
တစ်ဖက်လူ စကားပြောနေတဲ့အချိန်—
“အဲဒီအချက်ကို ဘယ်လိုပြန်ချေပမလဲ”
“ဒီမှာ သူမှားတယ်”
“ပြီးရင် ငါပြောမယ်”
လို့ စိတ်ထဲပြောနေတယ်။
အဲဒါ ကြားနေတာ လို့ဆိုနိုင်ပေမဲ့ နားထောင်နေတာ မဖြစ်သေးနိုင်ဘူး။
နားထောင်တာဆိုတာ ကိုယ်မသိသေးတဲ့အရာ ရှိနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ တံခါးကို ဖွင့်ထားတာ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂၀၂ မှာ ဓမ္မကို နားထောင်ခြင်းရဲ့ အကျိုးငါးမျိုးအဖြစ် မကြားဖူးတာကြားရခြင်း၊ ကြားပြီးသားကို ရှင်းလင်းစေခြင်း၊ သံသယဖယ်ရှားခြင်း၊ အမြင်ကို မှန်ကန်စေခြင်း၊ စိတ်ကြည်လင်အေးချမ်းစေခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ ဒီဟောချက်က ဓမ္မနာယူခြင်းအတွက် တိုက်ရိုက်ဟောထားတာဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းအစည်းအဝေးနည်းကို တိုက်ရိုက်မဟောပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ နားထောင်ခြင်းဟာ “သူပြောတာသိပြီးသား” ဆိုတဲ့စိတ်ကနေ လွတ်လာတဲ့အခါ ကိုယ်မကြားဖူးတာကိုကြား၊ မရှင်းတာကိုရှင်း၊ သံသယကိုဖယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့သဘောကို ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မျိုးဆက်ဟောင်းက မျိုးဆက်သစ်ကို နားထောင်တဲ့အခါ—
“ဒါတွေ ငါကြားဖူးပြီးသား”
ဆိုပြီး မပိတ်နဲ့။
မျိုးဆက်သစ်က မျိုးဆက်ဟောင်းကို နားထောင်တဲ့အခါ—
“ဒါ အဟောင်းစကားပဲ”
ဆိုပြီး မပိတ်နဲ့။
တစ်ခါတလေ အဟောင်းထဲမှာ အချက်အသစ်တစ်ခု ရှိနေတယ်။
တစ်ခါတလေ အသစ်ထဲမှာ အဟောင်းမမြင်ခဲ့တဲ့ အန္တရာယ်အဖြေတစ်ခု ရှိနေတယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အမြင်က မပြောင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်လူ ဘာကြောင့် အဲဒီလိုစိုးရိမ်သလဲဆိုတာ နားလည်လာတယ်။
ဒီဟာလည်း နားထောင်ခြင်းရဲ့ အကျိုး။
အမြင်တူဖို့မလိုဘူး။
နားလည်ဖို့လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားတဲ့အခါ အဖွဲ့ထဲမှာ တစ်ခါတလေ လွဲသွားတာက “လူ” နဲ့ “အမြင်” ကို ရောလိုက်တာ။
သားက—
“ဒီအလုပ်နည်းကို ပြောင်းသင့်တယ်”
ပြောတယ်။
အဖေကြားတာ—
“အဖေ လုပ်ခဲ့သမျှ မကောင်းဘူး”
လို့ဖြစ်သွားတယ်။
အဖေက—
“ဒီအမြန်နှုန်းက အန္တရာယ်ရှိတယ်”
ပြောတယ်။
သားကြားတာ—
“မင်းကို အဖေမယုံဘူး”
လို့ဖြစ်သွားတယ်။
မူရင်းစကားက နည်းလမ်းအကြောင်း။
စိတ်ထဲဝင်သွားတော့ လူ့တန်ဖိုးအကြောင်း ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီကစပြီး နားထောင်မှု ပျက်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၉၊ အရဏဝိဘင်္ဂသုတ်မှာ လူတွေကို ချီးမြှောက်၊ ရှုတ်ချသွားတာထက် အရာရဲ့သဘော၊ အကျိုးအန္တရာယ်ကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြပြီး ဓမ္မကိုသာ ပြောဖို့၊ အလျင်မလိုဘဲ ပြောဖို့ စတဲ့ ပဋိပက္ခမဖြစ်စေတဲ့ စကားသဘောတွေကို ခွဲပြထားတယ်။
ဒီဟောချက်ကို လုပ်ငန်းဆွေးနွေးပွဲနည်းအဖြစ် တန်းကူးမသုံးရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ ဆင်ခြင်ချက်တစ်ခုရှိတယ်။
လူကို ဆုံးဖြတ်တာထက် အမြင်ကို စိစစ်။
“သားက အလျင်လိုတယ်” လို့ လူကိုတန်းမဆိုနဲ့။
“ဒီအဆိုပြုချက်မှာ အချိန်တိုအတွင်း ပြန်မရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိသလား” ကို မေး။
“အဖေက ခေါင်းမာတယ်” လို့ လူကိုတန်းမဆိုနဲ့။
“အဖေ့စိုးရိမ်ချက်ထဲမှာ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံကနေ သိထားတဲ့ ဘယ်အန္တရာယ်ရှိသလဲ” ကို မေး။
ဒီလိုပြောင်းလိုက်တာနဲ့ စကားပုံစံ တစ်မျိုးပြောင်းသွားတယ်။
“မင်းက…”
ဆိုတဲ့စကားနည်းလာပြီး—
“ဒီအချက်မှာ…”
ဆိုတဲ့စကား ပိုများလာတယ်။
ပဋိပက္ခအပူ နည်းလာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ အကြီးအကဲတွေက ပြောတယ်။
“လူတိုင်းနားထောင်နေရင် ဆုံးဖြတ်ချက်ဘယ်တော့ချမလဲ”
ဒီမေးခွန်းက မှန်တယ်။
မျှတစွာကြားနာခြင်းဆိုတာ အဆုံးမရှိအစည်းအဝေး မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့အစည်းက ဆုံးဖြတ်ရမယ်။
တာဝန်ရှိသူက အဆုံးမှာ ရွေးရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ကြားနာခြင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို မရောရဘူး။
ပထမ အရေးကြီးတဲ့အမြင်တွေ ကြား။
ပြီးမှ စိစစ်။
ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။
ဆုံးဖြတ်ပြီးရင် ဘာကြောင့်ရွေးတယ်ဆိုတာ ရှင်း။
ဒီလိုဆို မရွေးခံရတဲ့အမြင်ပိုင်ရှင်ကလည်း—
“ငါ့စကားကို မကြားဘူး”
လို့ မခံစားရဘူး။
“ကြားပြီး၊ စိစစ်ပြီး၊ တခြားအချက်ကြောင့် မရွေးတာ”
လို့ သိနိုင်တယ်။
ယုံကြည်မှုအတွက် အများကြီးကွာတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ဒုကနိပါတ်ရဲ့ နောက်တစ်အပိုင်းမှာလည်း အနှစ်မဲ့စကားမှာပဲ လေ့ကျင့်နေတဲ့အဖွဲ့နဲ့ မေးမြန်းစူးစမ်းခြင်းမှာ လေ့ကျင့်နေတဲ့အဖွဲ့ကို ခွဲထားတယ်။ နက်နဲတဲ့ဟောချက်တွေ ကြားတဲ့အခါ နားမထောင်၊ အဓိပ္ပာယ်နားလည်ဖို့ စိတ်မထားဘဲ အပေါ်ယံစကားကိုပဲ စိတ်ဝင်စားတဲ့အဖွဲ့နဲ့ မေးမြန်းလေ့လာတဲ့အဖွဲ့ကို ခွဲပြထားတယ်။
ဒီဟောချက်ကို လောကီအစည်းအဝေးနည်းအဖြစ် မတန်းတူပေမဲ့ ဒီစကားကို ဦးဇင်းတို့ အလေးထားချင်တယ်—
ကောင်းတဲ့အဖွဲ့က စကားအများဆုံးပြောတဲ့အဖွဲ့မဟုတ်ဘူး။ မေးခွန်းကောင်းမေးတတ်တဲ့အဖွဲ့။
မျိုးဆက်ဟောင်းကို မေး—
“အဖေ ဒီအချက်ကို ဘာကြောင့် မပြောင်းချင်တာလဲ”
အပြစ်ရှာဖို့ မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းသိဖို့။
မျိုးဆက်သစ်ကို မေး—
“မင်းပြောတဲ့အချက်အလက်က ဘယ်ကလာတာလဲ။ အခြေအနေတစ်နှစ်ပြောင်းရင် အဖြေဘယ်လိုပြောင်းမလဲ”
သံသယဖြစ်လို့ ပယ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။ စိစစ်ဖို့။
အဖေက—
“ဒီဖောက်သည်မျိုးက အရမ်းခက်တယ်”
ပြောရင်—
“ဘယ်အတွေ့အကြုံတွေကြောင့် အဲဒီလိုသတ်မှတ်တာလဲ”
မေး။
သားက—
“ဒီဈေးကွက်က အခုတက်နေတယ်”
ဆိုရင်—
“ဘယ်ကိန်းဂဏန်း၊ ဘယ်ကာလ၊ ဘယ်အခြေအနေကြောင့်လဲ”
မေး။
မေးခွန်းက လူ့ဂုဏ်ကို မလျှော့ဘူး။
မေးခွန်းက အမြင်ကို အလင်းရစေတယ်။
ဒါပေမဲ့ မေးပုံလည်း အရေးကြီးတယ်။
“မင်းဘာသိလို့လဲ”
ဆိုတာ မေးခွန်းမဟုတ်ဘူး။ စော်ကားမှု။
“ဒီအချက်ကို ဘယ်အထောက်အထားနဲ့ ဆုံးဖြတ်ထားသလဲ”
ဆိုတာ စိစစ်မှု။
“အဖေတို့ခေတ်က ဒါပဲလား”
ဆိုတာ လှောင်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
“အဖေ့အတွေ့အကြုံထဲမှာ ဦးဇင်းတို့မမြင်သေးတဲ့ အန္တရာယ် ဘာရှိသလဲ”
ဆိုတာ နားထောင်မှု။
စကားတစ်ခွန်းက အဖွဲ့ရဲ့တံခါးကို ဖွင့်နိုင်တယ်။
တစ်ခွန်းက ပိတ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းအခြေအနေတစ်ခု ကြည့်ရအောင်။ ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ မိခင်က လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူ။ သားကြီးက လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ယူဖို့ပြင်နေတယ်။ သမီးက အွန်လိုင်းရောင်းချမှုနဲ့ နည်းပညာပိုင်းကို ကြည့်တယ်ဆိုပါစို့။
ကုမ္ပဏီမှာ လက်ရှိဖောက်သည်အများစုက လူချင်းသိကျွမ်းမှုနဲ့ ကြာရှည်ဆက်ဆံလာတဲ့ဖောက်သည်တွေ။ မိခင်က—
“မြန်မြန်အွန်လိုင်းပြောင်းမသွားနဲ့။ လူချင်းယုံကြည်မှုကို မပျက်စေနဲ့”
ဆိုတယ်။
သမီးက—
“အွန်လိုင်းစနစ်မတိုးရင် လူငယ်ဖောက်သည်တွေ ပျောက်မယ်။ အလုပ်လုပ်ပုံလည်း နှေးနေတယ်”
ဆိုတယ်။
သားကြီးက အလယ်မှာ ရှိတယ်။
သူ ဘာလုပ်သင့်လဲ။
မိခင်ဘက်က အသက်ကြီးလို့ အလိုလိုရွေးမလား။
သမီးဘက်က နည်းပညာသိလို့ အလိုလိုရွေးမလား။
မရွေးသင့်သေးဘူး။
သားက ပထမ မိခင်ကို ပြောခိုင်းတယ်။
“မေမေ့စိုးရိမ်ချက်ကို အဖြေမပေးခင် ပြည့်ပြည့်စုံစုံကြားချင်တယ်။ ဘာပျက်မှာအကြောက်ဆုံးလဲ”
မိခင်က ပြောတယ်။
ဖောက်သည်အချို့ဟာ အွန်လိုင်းအမိန့်ထက် လူကိုယုံပြီး ဝယ်တာ။ လူကိုမတွေ့တော့ရင် ယုံကြည်မှုကျနိုင်တယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်တွေမှာ လွဲခဲ့ဖူးတဲ့နည်းလမ်းတချို့ ရှိတယ်။ လူကြီးဖောက်သည်တွေ အခက်အခဲရှိတယ်။
သားက အဲဒီအချိန် ပြန်မချေပဘူး။
အရင်ပြန်ဆိုတယ်။
“မေမေဆိုလိုတာ နည်းပညာကို လုံးဝမလိုချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ နည်းပညာတိုးရင်း လူချင်းယုံကြည်မှုနဲ့ အသုံးပြုရခက်တဲ့ဖောက်သည်တွေ မဆုံးရှုံးစေချင်တာ ဟုတ်လား”
မိခင်က—
“ဟုတ်တယ်၊ အဲဒီလို”
ဆိုတယ်။
ပြီးမှ သမီးကို ပြောခိုင်းတယ်။
သမီးက—
“အခုအလုပ်တွေကို ဖုန်းနဲ့လက်ရေးနဲ့ပဲလုပ်နေလို့ အမှားများတယ်။ လူငယ်ဖောက်သည်တွေ မိနစ်ပိုင်းနဲ့အခြားဆိုင်ဆီသွားတယ်။ ဦးဇင်းတို့ အွန်လိုင်းထည့်ချင်တာ လူကိုဖယ်ဖို့မဟုတ်ဘူး၊ ရွေးချယ်စရာထပ်ပေးဖို့”
ဆိုတယ်။
သားက ပြန်ဆိုတယ်။
“မင်းက အဟောင်းကို အကုန်ဖယ်ချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ဖောက်သည်အုပ်စုမတူတာအတွက် နည်းလမ်းနှစ်မျိုးထားချင်တာ ဟုတ်လား”
သမီးက—
“ဟုတ်တယ်”
ဆိုတယ်။
ကဲ… ဒီအချိန်မှာ ဘာဖြစ်သွားလဲ။
ပြဿနာမပြေသေးဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချသေးဘူး။
ဒါပေမဲ့ အရင်တုန်းက—
“မေမေက အဟောင်းကို ဖမ်းထားတယ်”
နဲ့—
“သမီးက လူတွေကို မလေးစားဘဲ စက်နဲ့အစားထိုးချင်တယ်”
ဆိုတဲ့ လူပေါ်တင်ထားတဲ့ပုံရိပ်နှစ်ခု လျော့သွားတယ်။
အခု စစ်ရမယ့်အရာ ရှင်းလာတယ်။
ဘယ်ဖောက်သည်အုပ်စုက ဘယ်နည်းကို လိုတယ်။
အမှားဘယ်လောက်ဖြစ်နေတယ်။
စမ်းသပ်နိုင်မယ့်အပိုင်း ဘာလဲ။
လူချင်းဆက်ဆံမှုကို ဘယ်အဆင့်ထိ ထိန်းထားမလဲ။
ဒီလိုနဲ့ “မေမေ နဲ့ သမီး” ကနေ “ပြဿနာကို အတူကြည့်တဲ့သူနှစ်ယောက်” ဖြစ်လာတယ်။
ဒီဟာ မျှတစွာကြားနာခြင်းရဲ့တန်ဖိုး။
အမြင်ကွာမှုကို လူကွာမှုအဖြစ် မကြီးစေဘဲ ပြဿနာကို အတူကြည့်နိုင်အောင် နေရာဖန်တီးပေးတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့နည်းတစ်ခု ယူလို့ရတယ်။
အမြင်နှစ်ခု အရမ်းတိုက်နေတယ်ဆိုရင် တစ်ဖက်စီကို “အရင်ပြော၊ နောက်ဘက်မချေပသေး” ဆိုတဲ့အချိန်သေးသေးလေးပေး။
တစ်ဖက်ပြောပြီးရင် နားထောင်သူက—
“ငါနားလည်တာ ဒီလို”
ဆိုပြီး ပြန်ဆို။
ပြောသူက—
“ဟုတ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီအချက်တစ်ခုကျန်တယ်”
လို့ ပြင်ခွင့်ပေး။
ပြီးမှ တစ်ဖက်ကို ပြောင်း။
ဒီနည်းဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်အစည်းအဝေးလုပ်ထုံးမဟုတ်ဘူး။ ခေတ်သစ်လက်တွေ့အသုံးချနည်းပါ။
ဒါပေမဲ့ ဘာကို ကူညီလဲဆိုတော့—
တစ်ဖက်လူပြောတာကို မချေပခင် တကယ်နားလည်ထားသလား စစ်ပေးတယ်။
အဲဒီတစ်ချက် မရှိလို့ လူတွေ အမြင်မတူတာထက် “ကိုယ်မပြောတဲ့အရာကို သူက ကိုယ့်အပေါ်တင်ထားတာ” ကြောင့် ပိုစိတ်နာတတ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု နောက်ထပ်အရေးကြီးတာတစ်ခု။
နားထောင်တာက ကိုယ့်အာဏာ လျော့သွားတာမဟုတ်ဘူး။
တချို့အကြီးအကဲက—
“အောက်ကလူတိုင်းပြောတာ နားထောင်ရင် သူတို့က ငါ့ကို ခေါင်းဆောင်မထင်တော့ဘူး”
ဆိုပြီး စိုးရိမ်တတ်တယ်။
တကယ်တော့ နားထောင်ပြီး ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ခေါင်းဆောင်နဲ့ မနားထောင်ဘဲ အမိန့်ချတဲ့ခေါင်းဆောင်ကို လူတွေ ခွဲမြင်တတ်တယ်။
နားထောင်ပြီး အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ အဖွဲ့က—
“အကြံပေးလို့ အကျိုးရှိတယ်”
လို့ သိလာတယ်။
မနားထောင်ဘဲ ဆုံးဖြတ်ရင်—
“ပြောလည်း အကျိုးမရှိဘူး”
လို့ သင်ယူတယ်။
အဲဒီအချိန်ကစပြီး တိတ်ဆိတ်မှုကို သဘောတူညီမှုလို့ အကြီးအကဲထင်နိုင်တယ်။
တကယ်တော့ လူတွေ လက်လျှော့လိုက်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အဖွဲ့တိတ်နေတာကို မျှတမှုရှိတယ်လို့ မယူနဲ့။
မပြောရင် ဘာကြောင့်မပြောတာလဲ ကိုလည်း ကြည့်ရမယ်။
ကြောက်လို့လား။
ပြောလည်းမကြားလို့လား။
လူငယ်မို့လို့လား။
မိသားစုမဟုတ်လို့လား။
ရာထူးနိမ့်လို့လား။
ဒီဟာတွေက အဖွဲ့ထဲက မကြားရတဲ့အသံတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၄၆ မှာ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်းကိုလည်း ဆန္ဒ၊ မုန်းမှု၊ မသိမှုနဲ့အတူ ထည့်ထားတာကို ဒီနေရာမှာ သတိရသင့်တယ်။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ “အဖေ့ကို မပြောရဲတာ” ဟာ အဖေမှန်တယ်ဆိုတဲ့သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
သားသမီးတွေ တိတ်နေတာ “သဘောတူတယ်” ဆိုတဲ့သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
ဝန်ထမ်းတွေ မကန့်ကွက်တာ “ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းတယ်” ဆိုတဲ့သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အဲဒါ ကြောက်စိတ်ရဲ့လက္ခဏာ။
ဒီတော့ ခေါင်းဆောင်က—
“မတူတဲ့အမြင်ရှိရင် ပြော”
ဆိုရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
ပြောလာတဲ့လူကို နောက်မှ အပြစ်ပေးသလား၊ ရာထူးမပေးသလား၊ လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲသလားဆိုတာ အဖွဲ့ကကြည့်နေတယ်။
စကားတစ်ခုက “ပြောလို့ရတယ်” ဆိုပေမဲ့ လက်တွေ့အပြုအမူက “မပြောနဲ့” ဆိုနေရင် ဘယ်ဟာကို ယုံမလဲ။
လက်တွေ့ကို ယုံမယ်။
ဒါကြောင့် မျှတစွာကြားနာခြင်းမှာ ခေါင်းဆောင်ရဲ့တုံ့ပြန်ပုံ က အရေးကြီးတယ်။
မတူတဲ့အမြင် ကြားလိုက်တာနဲ့ မျက်နှာပျက်သွားလား။
အကြံပြုသူကို လှောင်လား။
“ကောင်းတယ်၊ ဒီအချက်ကို စစ်ကြည့်မယ်” လို့ စိတ်တည်တည်နဲ့ နားထောင်နိုင်လား။
ဒီအရာတွေက ယဉ်ကျေးမှုဖန်တီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၆၊ ဥပါလိသုတ်မှာ အိမ်ရှင်ဥပါလိက မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ရှင်းလင်းချက်တွေကြောင့် ယုံကြည်လာပြီး ခိုလှုံလိုကြောင်း ပြောတဲ့အခါ မြတ်စွာဘုရားက သူ့လို ထင်ရှားသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ သေချာစွာ စိစစ်ဖို့ တိုက်တွန်းတော်မူတယ်။ ထို့အပြင် အရင်က သူ့မိသားစုက ကူညီလာတဲ့ အခြားသမဏအဖွဲ့ကိုလည်း ဆက်လက်လှူဒါန်းဖို့ စဉ်းစားသင့်ကြောင်း ပြောထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့… ဒီဖြစ်ရပ်က အရမ်းလှတယ်။
ကိုယ့်ဘက်ကို ရောက်လာပြီဆိုပြီး—
“အခုကစပြီး အရင်ဘက်ကို မကြည့်နဲ့”
မပြောဘူး။
ယုံကြည်လာပြီဆိုပြီး—
“အခုချက်ချင်း အတည်ယူ”
မပြောဘူး။
စိစစ်ပါဦး။
အရင်ဆက်ဆံရေးကိုလည်း အကုန်မဖျက်ပါနဲ့။
ဒီမှာ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် နက်တဲ့ဆင်ခြင်ချက်ရှိတယ်။
သားက နည်းသစ်ကို ယုံကြည်လာပြီဆိုတာနဲ့ အဖေ့အတွေ့အကြုံကို အကုန်ပစ်ဖို့ မလိုဘူး။
အဖေက ရိုးရာနည်းကို ယုံကြည်တယ်ဆိုတာနဲ့ သားသမီးရဲ့ အချက်အလက်အသစ်ကို တံခါးပိတ်ဖို့ မလိုဘူး။
အမြင်တစ်ခုကို လက်ခံခြင်းဟာ အခြားအမြင်ကို မုန်းရမယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
ဒီအချက်ကို မိသားစုတွေ အရမ်းလိုတယ်။
“မင်းအဖေ့ဘက်လား၊ သား့ဘက်လား”
ဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ စဉ်းစားလာရင် အမြင်က သစ္စာခံမှုစစ်တမ်း ဖြစ်သွားတယ်။
အဖေ့ဘက်မဟုတ်ရင် မလေးစားတာ။
သား့ဘက်မဟုတ်ရင် ခေတ်မမီတာ။
ဒီလိုနှစ်ဖက်ခွဲလိုက်တာနဲ့ အမှန်ကို ရှာဖို့ခက်သွားတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ပြန်ပြောင်းမယ်။
“ဒီအချက်မှာ အဖေမြင်တာ ဘာလဲ”
“သားမြင်တာ ဘာလဲ”
“နှစ်ယောက်စလုံး မမြင်သေးတာ ဘာလဲ”
ဒီတတိယမေးခွန်း အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အမြင်ကွာနေတဲ့နှစ်ဖက်ဟာ တစ်ခါတလေ နှစ်ဖက်စလုံး မမြင်သေးတဲ့ အချက်ရှိတယ်။
အဖေက အတွေ့အကြုံမြင်တယ်။ သားက အချက်အလက်မြင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖောက်သည်ကို မေးမထားသေးဘူး။
မိခင်က မိသားစုယုံကြည်မှုကို မြင်တယ်။ သမီးက ဈေးကွက်ကို မြင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စွမ်းရည်ကို မစစ်ထားသေးဘူး။
ဒီတော့ “နှစ်ဖက်ကို ကြား” ဆိုတာ တစ်ခါတလေ တတိယအမှန်ကို ရှာဖို့ အစ ဖြစ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မျှတစွာ ကြားနာခြင်းဟာ “လူတိုင်းကို သဘောကျအောင်လုပ်ခြင်း” မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အဆုံးမှာ အဖေ့အမြင်ကို မရွေးရဘူး။
တစ်ခါတလေ သား့အမြင်ကို မရွေးရဘူး။
တစ်ခါတလေ နှစ်ဖက်စလုံးကို ပြင်ပြီး တတိယနည်းရွေးရတယ်။
မျှတမှုဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ ရလဒ်မှာ အားလုံးတူညီစွာရဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်ရောက်လာတဲ့လမ်းမှာ လူတိုင်းရဲ့ အချက်ကို မျှတစွာ စိစစ်ပေးခြင်း။
ဒီလိုဆို မရွေးခံရတဲ့သူလည်း ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာ မပျက်ဘူး။
“ငါ့ကို မနားထောင်လို့မဟုတ်ဘူး။ ငါ့အမြင်ကိုကြားပြီး ဒီအကြောင်းကြောင့် မရွေးတာ”
လို့ နားလည်နိုင်တယ်။
ဒါက ငြိမ်းချမ်းတဲ့အောင်မြင်မှုအတွက် အရေးကြီးတယ်။
တစ်ဖက်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်မှန်ပေမဲ့ လူတွေကို အရှက်ခွဲပြီး ရလာတာဆိုရင် နောက်မျိုးဆက်မှာ ဘာကျန်မလဲ။
ကြောက်စိတ်ကျန်မယ်။
တိတ်ဆိတ်မှုကျန်မယ်။
အပြင်မှာ အောင်မြင်ပေမဲ့ အတွင်းမှာ အမြင်မပြောရဲတဲ့အဖွဲ့ ကျန်မယ်။
ဒါကို ငြိမ်းချမ်းတဲ့အောင်မြင်မှုလို့ ခေါ်လို့ခက်တယ်။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အတွက် နားထောင်ခြင်းအကျင့်ကို လက်တွေ့ပြောမယ်။
မတူတဲ့အမြင်တစ်ခုကြားရင် ပထမဆုံး အဖြေမပေးသေးဘဲ အကြောင်းကို နားလည်ဖို့မေး။
“ဒီအချက်ကို ဘာကြောင့် စိုးရိမ်တာလဲ”
“ဘယ်အချက်ပြောင်းရင် မင်းအမြင်လည်း ပြောင်းနိုင်မလဲ”
“ဒီအဆိုရဲ့ အကောင်းဆုံးအကျိုးက ဘာလဲ၊ အကြီးဆုံးအန္တရာယ်က ဘာလဲ”
မေး။
ပြီးရင် ကိုယ်နားလည်တာကို တစ်ကြောင်းပြန်ဆို။
“မင်းဆိုလိုတာ ဒီလိုလား”
မေး။
ဒီနေရာမှာ တစ်ဖက်လူ “မဟုတ်သေးဘူး” ဆိုရင် ပြင်ခွင့်ပေး။
ပြီးမှ ကိုယ့်အမြင် ပြော။
ဒီအလေ့အကျင့်က စကားကို နှေးသလိုထင်ရပေမဲ့ နောက်ပိုင်းအငြင်းပွားမှုကို လျှော့နိုင်တယ်။
ပြီးတော့ အရေးကြီးဆုံးတစ်ခု—
ဘယ်အချက်က အဖြစ်မှန်၊ ဘယ်အချက်က ခန့်မှန်းချက်၊ ဘယ်အချက်က စိုးရိမ်ချက် ဆိုတာ ခွဲ။
အဖေက—
“ဒီလိုလုပ်ရင် ဖောက်သည်တွေ အားလုံးထွက်သွားမယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါ အဖြစ်မှန်လား။
မဖြစ်သေးတဲ့အရာဆို ခန့်မှန်းချက်။
ခန့်မှန်းချက်မှာလည်း အတွေ့အကြုံအခြေခံရှိနိုင်တယ်။ လေးစားရမယ်။ ဒါပေမဲ့ “ဖြစ်ပြီးသားအမှန်” လို့ မရောရဘူး။
သားက—
“အွန်လိုင်းတင်ရင် ရောင်းအားနှစ်ဆတက်မယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါလည်း ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်နိုင်တယ်။
အချက်အလက်ရှိတယ်ဆိုပြီး အနာဂတ်ကို အာမခံချက် မလုပ်ရဘူး။
ဒီလိုခွဲပြောနိုင်ရင် အမြင်တွေ ပိုသန့်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ နားထောင်ခြင်းမှာ ရှိတတ်တဲ့ အယူမှားလေးတွေ ပြန်ပြင်ကြရအောင်။
“နားထောင်တယ်ဆို သဘောတူတာ” မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အဖေပြောတာကို အပြည့်နားထောင်ပြီး မရွေးလို့ရတယ်။
သားပြောတာကို တကယ်နားလည်ပြီး မရွေးလို့ရတယ်။
နားထောင်ခြင်းက သဘောတူညီချက်မဟုတ်ဘူး။ နားလည်မှုအရင်တည်ဆောက်တာ။
“အသက်ကြီးသူကို နားထောင်ရင် အဟောင်းကို ဖမ်းထားတာ” မဟုတ်ဘူး။
အတွေ့အကြုံမှာ ရှာဖွေဖို့အချက်ရှိတယ်။
“လူငယ်ကို နားထောင်ရင် အာဏာလျော့တာ” မဟုတ်ဘူး။
အချက်အသစ်ကို ကြားနိုင်တာ ခေါင်းဆောင်ရဲ့အား။
“အမြင်တိုင်းကို မျှတစွာကြားရင် အမြင်တိုင်းတူညီမှန်တယ်” မဟုတ်ဘူး။
ကြားတာတူ၊ စိစစ်တာတူ။ သက်သေအလေးချိန်ကတော့ မတူနိုင်ဘူး။
“နှစ်ဖက်စလုံးပြောတာကြားပြီး အလယ်ကနေ တစ်ဝက်စီယူရင် မျှတတယ်” မဟုတ်ဘူး။
အမှန်တရားက အလယ်တည့်တည့်မှာ အမြဲရှိမနေဘူး။
ဓမ္မပဒ ၂၅၆–၂၅၇ မှာ အလျင်လိုမဆုံးဖြတ်ဘဲ မှန်ရာ/မမှန်ရာကို စိစစ်ပြီး မျှတစွာဆုံးဖြတ်ရမယ့်သဘောက ဒီနေရာမှာ အလွန်ကောင်းတဲ့သတိပေးချက် ဖြစ်တယ်။
နောက်တစ်ခု—
“လူအများစုသဘောတူတာဆို မှန်တာ” လည်း မဟုတ်ဘူး။
လူအများဟာ တစ်ယောက်ကိုကြောက်လို့ သဘောတူသလိုနေနိုင်တယ်။
အချက်အလက်မပြည့်လို့လည်း တူညီမှားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အများစုအမြင်ကို လေးစားပေမဲ့ သက်သေကို ပြန်စစ်ရတယ်။
နောက်တစ်ခု—
“အမြင်မတူရင် အဖွဲ့မညီတော့ဘူး” မဟုတ်ဘူး။
တကယ်တော့ အမြင်မတူမှုကို မပြောရဲတော့တဲ့အချိန်က အဖွဲ့အတွက် ပိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်။
ညီညွတ်မှုဆိုတာ တစ်ပုံစံတည်းစဉ်းစားတာ မဟုတ်ဘူး။
မတူတာကို အကျိုးရှိအောင် ဆွေးနွေးပြီး နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို တာဝန်ရှိစွာ လိုက်နိုင်တာ။
ဒီလိုပဲ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အဖေ့အမြင်နဲ့ သား့အမြင် တူချင်မှတူမယ်။
ဒါပေမဲ့ အမြင်ကွာတိုင်း ချစ်ခင်မှုမကွာရဘူး။
ဒီစကား အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
အမြင်ကွာလို့ရတယ်။ မေတ္တာမကွာစေနဲ့။
ဆုံးဖြတ်ချက်မတူလို့ရတယ်။ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာမလျှော့နဲ့။
အတွေ့အကြုံမတူလို့ရတယ်။ တစ်ဖက်လူရဲ့အသံကို မဖျက်နဲ့။
ဒီလိုမှ ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှုဖြစ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားနာရာမှာ တစ်ခုသတိထားရမယ်။
နားထောင်ဖို့လူကို ရွေးတဲ့အခါလည်း ဘက်လိုက်နိုင်တယ်။
အကြီးအကဲက ကိုယ့်အမြင်နဲ့တူတဲ့ အကြံပေးတွေပဲ ခေါ်တယ်။
လူငယ်ခေါင်းဆောင်က ကိုယ်နဲ့နည်းပညာတူတဲ့လူတွေကိုပဲ နားထောင်တယ်။
အဲဒီအခါ “အကြံအများကြီးကြားတယ်” ဆိုပေမဲ့ အားလုံးတစ်ဘက်တည်းကအသံ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးဆို တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အမြင်နဲ့ မတူတဲ့သူတစ်ယောက်ကို ရည်ရွယ်ပြီး မေးသင့်တယ်။
“ဒီအစီအစဉ်မအောင်မြင်နိုင်တဲ့အကြောင်းကို ပြောပေးပါ”
“ဦးဇင်းတို့ မမြင်သေးတဲ့အန္တရာယ် ရှာပေးပါ”
“အောက်ကဝန်ထမ်းအမြင်က ဘာလဲ”
“ဖောက်သည်ဘက်က ကြည့်ရင် ဘာကွာမလဲ”
ဒီလို။
ဒီဟာ အတိုက်အခံအဖွဲ့ဖန်တီးတာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အမြင်မပြည့်စုံနိုင်ကြောင်း လက်ခံပြီး အလင်းတိုးတာ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၈၈ ရဲ့ “ပညာရှိသူက စိစစ်သုံးသပ်ပြီးမှ ချီးမွမ်း/အပြစ်တင်တာကို တန်ဖိုးထား” ဆိုတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရနိုင်တယ်။
ဒီလိုနဲ့ ကိုယ့်အဖွဲ့မှာ နားထောင်မှုအရည်အသွေးကို တစ်ခါတလေ မေးကြည့်။
လူတွေ ပြောချင်တာကို ပြောရဲသလား။
မတူတဲ့အမြင်ရှိရင် အကြောင်းပြနိုင်သလား။
မေးခွန်းမေးသူကို ပြဿနာရှာသူလို မြင်သလား။
အကြီးအကဲကိုလည်း ပြန်မေးလို့ရသလား။
ဆုံးဖြတ်ချက်မရွေးခံရသူကို ဘာကြောင့်မရွေးတယ်ဆိုတာ ရှင်းပေးသလား။
ဒီအချက်တွေကို ကြည့်။
ဒီဟာ နားထောင်တဲ့ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ လက္ခဏာတွေ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တရားနာပြီး မနက်ဖြန်ကစပြီး လေ့ကျင့်လို့ရမယ့် အလေ့အကျင့်လေးတစ်ခု ပြောမယ်။
အငြင်းပွားမှုတစ်ခုဖြစ်လာရင် အရင်ဆုံး ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ “ငါ့ဘက်” ဆိုတာကို ခဏရပ်။
ပြီးတော့ တစ်ဖက်လူပြောတာကို အဖြေမပေးခင်—
“သူ ဘာကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ”
မေး။
အဖေက တည်ငြိမ်မှုကို ကာကွယ်ချင်တာလား။
သားက အခွင့်အရေးမလွတ်ဖို့ ကာကွယ်ချင်တာလား။
ဝန်ထမ်းက ဘေးကင်းရေးကို ကာကွယ်ချင်တာလား။
ငွေကြေးတာဝန်ခံက ရေရှည်တည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ချင်တာလား။
တစ်ခါတလေ စကားတွေ တိုက်နေပေမဲ့ အောက်ကတန်ဖိုးနှစ်ခုလုံး ကောင်းနေတတ်တယ်။
အဲဒီအချိန် တန်ဖိုးနှစ်ခုကို ဘယ်လိုအတူထိန်းမလဲဆိုတာ စဉ်းစားနိုင်တယ်။
ပြီးရင်—
“အချက်အလက် ဘာရှိလဲ”
မေး။
“ဘယ်အချက်မသေချာသေးလဲ”
မေး။
“ဘယ်အချက်ပြောင်းရင် ကိုယ့်အမြင်ပြောင်းမလဲ”
မေး။
ဒီမေးခွန်းနောက်ဆုံးက အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
“ဘာဖြစ်ဖြစ် ငါ့အမြင်မပြောင်းဘူး”
ဆိုရင် အဲဒါ စိစစ်မှုထက် ဖမ်းဆုပ်မှုဖြစ်နေပြီလား ပြန်ကြည့်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၆ မှာ ဥပါလိက အားတက်သရော လက်ခံချင်နေတောင် “သေချာစိစစ်ပါ” ဆိုတဲ့သဘောကို ပြန်သတိရ။
ကိုယ်သဘောကျပြီးသားအရာကို စိစစ်တာ ပိုခက်တယ်။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့အရာကို အပြစ်ရှာတာ လွယ်တယ်။
ပညာက ကိုယ်သဘောကျတဲ့အမြင်ကိုလည်း စစ်တယ်။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့အမြင်ထဲက မှန်တဲ့အချက်ကိုလည်း ယူတတ်တယ်။
ဒီဟာ မျှတမှု။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအကြောင်း ပြောတာမို့ အကြီးအကဲတွေအတွက် သီးသန့်တစ်ချက် ပြောချင်တယ်။
သားသမီးတွေ ကိုယ့်အမြင်နဲ့မတူတာကို မရိုသေခြင်း နဲ့ ချက်ချင်းမရောကြပါနဲ့။
မေးခွန်းမေးတာ မလေးစားတာမဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းတောင်းတာ အာဏာလုတာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ မေးခွန်းက ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို နောက်မျိုးဆက်နားလည်အောင် ထုတ်ဖော်ပေးတဲ့အခွင့်အရေး။
သားက—
“အဖေ ဒီနည်းကို ဘာကြောင့်ထားခဲ့တာလဲ”
မေးတယ်။
အဖေက—
“ငါပြောတာလုပ်”
ဆိုရင် အဖေ့အတွေ့အကြုံက သားဆီ မရောက်ဘူး။
အဖေက—
“အရင်တုန်းက ဒီလိုဖြစ်ဖူးတယ်၊ ဒီအန္တရာယ်ကြောင့် ဒီမူထားတာ”
ပြောလိုက်ရင် ပညာလက်ဆင့်ကမ်းသွားတယ်။
ဒီကွာခြားချက် သေးသေးလေးမဟုတ်ဘူး။
နောက်မျိုးဆက်တို့လည်း—
အကြီးအကဲရဲ့သတိပေးချက်ကို ခေတ်ဟောင်း ဆိုပြီး ချက်ချင်းမပယ်ကြပါနဲ့။
အရင်ဆုံး—
“ဘာကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ”
မေး။
“ဒီအန္တရာယ်က အခုလည်း ရှိသေးလား”
စစ်။
ရှိသေးရင် နည်းအသစ်နဲ့ ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ စဉ်းစား။
မရှိတော့ရင် လေးစားစွာ ပြင်။
ဒီလိုဆို အဟောင်းနဲ့အသစ် တိုက်စရာမလိုဘူး။
အဟောင်းက အကြောင်းပေးတယ်။
အသစ်က နည်းလမ်းပေးတယ်။
နှစ်ခု ပေါင်းနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်မိသားစုကို ပြန်ကြည့်။
အိမ်မှာ ဘယ်သူ့အသံကို မကြားဖြစ်တာလဲ။
အသက်ငယ်သူလား။
စကားမပြောတတ်သူလား။
အိမ်ထောင်ဝင်အသစ်လား။
မိန်းကလေးမို့လား။
အလုပ်သမားမို့လား။
အကြီးအကဲမဟုတ်လို့လား။
တစ်ခါတလေ အမြင်ကောင်းတစ်ခုဟာ အသံကျယ်တဲ့လူဆီက မလာဘူး။
စကားနည်းတဲ့လူက အန္တရာယ်တစ်ခုမြင်ထားနိုင်တယ်။
ဒီတော့ “ဘယ်သူပြောမလဲ” ကို စောင့်နေရုံမဟုတ်ဘဲ ခေါင်းဆောင်က မေးသင့်တယ်။
“ဒီကိစ္စမှာ မင်းဘယ်လိုမြင်လဲ”
ဆိုပြီး။
ဒါပေမဲ့ မေးပြီးမှ အဖြေကို ဟာသလုပ်ရင် နောက်တစ်ခါမပြောတော့ဘူး။
မေးပြီး နားထောင်ရမယ်။
ဒီဟာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်တာ။
တစ်ဖက်မှာ အမြင်မတူတဲ့လူကို နားထောင်တာဟာ ကိုယ့်စိတ်အတွက်လည်း လေ့ကျင့်ခန်း။
ကိုယ်သဘောမတူတဲ့စကားကြားရင် စိတ်က ချက်ချင်းပူလာတယ်။
ကိုယ့်ကို ထိခိုက်သလိုခံစားတယ်။
အဲဒီအချိန်—
“အခု ဒေါသလာတယ်”
သိ။
“အခု မာနလာတယ်”
သိ။
“အခု ကိုယ့်ဘက်ကို ကာကွယ်ချင်တယ်”
သိ။
ချက်ချင်းမပြောသေးဘဲ စိတ်ကို တစ်ချက်ပြန်ထား။
ဒီလိုနားထောင်နိုင်ရင် အပြင်အဖွဲ့ပဲ မကောင်းလာဘူး။ ကိုယ့်အတွင်းက သတိလည်း ကောင်းလာတယ်။
ဒီနေရာမှာ မတူတဲ့အမြင်ဟာ ကိုယ့်အတ္တကို ပြန်မြင်စေတဲ့ ကြေးမုံတစ်ခုလို ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
ကိုယ်ချီးကျူးခံရတဲ့အခါ တိတ်တိတ်နားထောင်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အမြင်ကို ဝေဖန်တဲ့အခါ မနားထောင်နိုင်ဘူးဆိုရင်—
ကိုယ် “အမှန်” ကိုလိုချင်တာလား၊ “သဘောတူခြင်း” ကိုလိုချင်တာလား ပြန်မေးရမယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အခု စီးပွားရေးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းအကြောင်းကနေ နည်းနည်းဘဝဘက် ပြန်လာကြရအောင်။
လင်မယားအကြားမှာလည်း ဒီတရားလိုတယ်။
“နင်အမြဲ…”
“ရှင်ဘယ်တော့မှ…”
ဆိုတဲ့စကားတွေ များလာရင် လူနဲ့ပြဿနာ ရောသွားတယ်။
သားသမီးနဲ့မိဘကြားမှာလည်း—
“မင်းတို့ခေတ်…”
“အဖေတို့အဟောင်း…”
ဆိုပြီး အုပ်စုလိုက်တံဆိပ်ကပ်လို့ မကောင်းဘူး။
အမြင်ကို အမြင်အဖြစ် နားထောင်။
ပြဿနာကို ပြဿနာအဖြစ် ကြည့်။
လူ့တန်ဖိုးကို မလျှော့။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၉ က လူကိုချီးမြှောက်/ရှုတ်ချတာထက် အရာရဲ့သဘောကို တိုက်ရိုက်ပြောဖို့ ဦးတည်တဲ့သဘောက ဒီနေရာမှာ အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
တစ်ခါတလေ “သူ့အမြင်မှားတယ်” လို့ ပြောရမယ်။
ဒါပေမဲ့—
“သူက မကောင်းတဲ့လူ”
လို့ တန်းမကူးနဲ့။
တစ်ကြိမ်ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတာနဲ့ လူတစ်ယောက်လုံးကို ပယ်မထားနဲ့။
ဒီလိုမှ နောက်တစ်ကြိမ် သူ့မှာ အမှန်တစ်ခုရှိရင် ဦးဇင်းတို့ ကြားနိုင်မယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီည တစ်ပတ်စာ အလေ့အကျင့်လေး ထည့်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်။ စာရင်းလို ခေါင်းထဲမသိမ်းဘဲ နေ့တိုင်းတစ်ချက်စီ သတိထားလို့ရတယ်။
မနက်ဖြန်မှာ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့အမြင်တစ်ခု ကြားရင် ချက်ချင်းပြန်မပြောဘဲ “ဘာကြောင့် အဲဒီလိုမြင်တာလဲ” တစ်ခါမေးကြည့်။
နောက်နေ့မှာ အကြီးအကဲဖြစ်ရင် အောက်ကလူတစ်ယောက်ကို “ကိုယ်နဲ့မတူတဲ့အမြင်ရှိရင် ပြော” လို့ မေးပြီး အဖြေကို မဖြတ်ဘဲ နားထောင်ကြည့်။
နောက်တစ်နေ့မှာ ကိုယ့်အမြင်တစ်ခုအတွက် “ဘယ်အချက်ပြောင်းရင် ငါ့အမြင်ပြောင်းမလဲ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေး။
နောက်တစ်နေ့မှာ အဖွဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို “လူပြဿနာ” လို့မရေးဘဲ “အကြောင်းအရာပြဿနာ” အဖြစ် ပြန်ရေးကြည့်။
“မောင်ဖြူ မတတ်ဘူး” မဟုတ်ဘဲ—
“ဒီတာဝန်မှာ အချက်အလက်အတည်ပြုမှု မလုံလောက်ခဲ့ဘူး”
လိုမျိုး။
နောက်တစ်နေ့မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုအတွက် ကိုယ့်ဘက်က အကြောင်းရင်းသုံးခု ရေးပြီး ကိုယ့်အမြင်နဲ့မတူတဲ့ဘက်က အကြောင်းရင်းသုံးခုကိုလည်း အပြစ်မထည့်ဘဲ ရေးကြည့်။
နောက်တစ်နေ့မှာ အဖွဲ့ထဲမှာ မကြားရလေ့ရှိတဲ့အသံ ဘယ်သူ့ဆီကလဲ ရှာ။
အပတ်အဆုံးမှာ—
“ဒီအပတ် ငါ အမြင်တစ်ခုကို လူကြောင့်ပယ်ခဲ့သလား။ လူကြောင့်လက်ခံခဲ့သလား။ အချက်ကြောင့်ရွေးခဲ့သလား”
ပြန်မေး။
ဒီလေ့ကျင့်မှုဟာ ခေတ်သစ်အသုံးချနည်းပါ။ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်ခုနစ်ရက်အစီအစဉ်မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၄၆ မှာ ပြောတဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းမှု၊ မသိမှု၊ ကြောက်မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်းကို ကိုယ့်နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ ပြန်စစ်ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဒီတရားရဲ့ အတွင်းဆုံးဘက်ကို ဆင်းကြည့်ရအောင်။
မတူတဲ့အမြင်ကို ဘာကြောင့် နားမထောင်နိုင်တာလဲ။
တစ်ခါတလေ အဲဒီအမြင်က ကိုယ့်အစီအစဉ်ကို ခြိမ်းခြောက်လို့။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အာဏာကို ခြိမ်းခြောက်သလို ခံစားရလို့။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို “အတွေ့အကြုံရှိသူ” လို့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ပုံရိပ်ကို ထိလို့။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို “ခေတ်သစ်အမြင်ရှိသူ” လို့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ပုံရိပ်ကို ထိလို့။
အဲဒီအခါ အမြင်ကို မကြားတော့ဘူး။
ကိုယ့်အတ္တကို ကာကွယ်နေတယ်။
ဒါကြောင့် မျှတစွာနားထောင်နိုင်ဖို့ နည်းစနစ်တစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
လက်လွှတ်နိုင်တဲ့စိတ် လိုတယ်။
“ငါမှားနိုင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
“သူ့မှာ ငါမမြင်သေးတာ ရှိနိုင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
“အဆုံးမှာ သူ့အမြင်မရွေးရင်လည်း လူကို လေးစားမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
ဒီဟာတွေ မရှိရင် အစည်းအဝေးလုပ်ထုံးဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း အတ္တက နည်းလမ်းရှာပြီး ဘက်လိုက်သွားနိုင်တယ်။
ဓမ္မပဒမှာ အလျင်လိုမဆုံးဖြတ်ဘဲ နှစ်ဖက်ကို စိစစ်ပြီး မျှတစွာ ဆုံးဖြတ်သူကို တရားနှင့်အညီ ရပ်တည်သူလို့ ချီးမွမ်းထားတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ထပ်သတိရကြရအောင်။
တရားမျှတခြင်းရဲ့ ရန်သူက အချက်မရှိတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အတ္တကို အမှန်ထက်ပိုချစ်မိတာ လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးနဲ့ ဒီညတရားကို တိုက်ရိုက်ချိတ်ကြမယ်။
ဒီတစ်ခါ “ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ” ဆိုတဲ့နာမည်တွေ အဆုံးမှာကပ်ရုံ မလုပ်ဘူး။ မတူတဲ့အမြင်ကို မကြားနိုင်တဲ့အခြေအနေက ဘယ်လိုဒုက္ခဖြစ်တယ်၊ ဘာက အဲဒီဒုက္ခကို ဖြစ်စေတယ်၊ ဘာလျော့သွားရင် အေးလာတယ်၊ ဘယ်လိုကျင့်ရမလဲဆိုတာ တိုက်ရိုက်ဆင်းကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
မိသားစုထဲမှာ လူတစ်ယောက်က—
“ငါပြောတာ ဘယ်သူမှ မကြားဘူး”
လို့ခံစားနေရတာ ဒုက္ခ။
အဖေက—
“သားသမီးတွေ ငါ့အတွေ့အကြုံကို တန်ဖိုးမထားတော့ဘူး”
လို့ ပူရတာ ဒုက္ခ။
သားက—
“ငါ့ကို ကလေးလိုပဲ မြင်နေတယ်”
လို့ နာရတာ ဒုက္ခ။
အမြင်မတူတာကြောင့် အဖေ့ဘက်၊ သား့ဘက် အုပ်စုကွဲတာ ဒုက္ခ။
အောက်ကဝန်ထမ်းက အန္တရာယ်မြင်ပေမဲ့ ပြောမရဲတာ ဒုက္ခ။
ခေါင်းဆောင်က ကိုယ့်အမြင်နဲ့တူတဲ့စကားပဲ ကြားပြီး အမှားကြီးချသွားတာ ဒုက္ခ။
ဆုံးဖြတ်ချက်က ကောင်းတောင် ကြားနာမခံရတဲ့လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု ပျက်သွားတာ ဒုက္ခ။
မျိုးဆက်လွှဲပြီးသားပေမဲ့ အမြင်မတူတိုင်း အာဏာပြန်ဆွဲတာ ဒုက္ခ။
လူငယ်က အဟောင်းကို အကုန်ပယ်၊ အကြီးအကဲက အသစ်ကို အကုန်ပယ်ပြီး အဖွဲ့က မတိုးတက်နိုင်တာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို အရင်သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ပြင်ပမှာ ဆွေးနွေးနည်းမကောင်းတာ၊ အချက်အလက်မပြည့်တာ၊ တာဝန်မရှင်းတာတွေ ရှိတယ်။ အဲဒါတွေ လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီဒုက္ခကို ပိုပူစေတာ အတွင်းကတဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါမှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့တဏှာ။
“ငါ့အာဏာမလျော့ရဘူး” ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့သားဆို ငါ့စကားလိုက်ရမယ်” ဆိုတဲ့မျှော်လင့်ချက်။
“အဖေ့ကို ပြသရမယ်၊ ငါပိုသိတယ်” ဆိုတဲ့မာန။
ကိုယ်ချစ်တဲ့သူကို အလိုလိုမှန်ထင်တဲ့ ဆန္ဒလိုက်မှု။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူပြောတာကို အလိုလိုပယ်တဲ့ မုန်းတီးမှု။
မသိတာကို သိတယ်ထင်တဲ့ မောဟ။
အာဏာဆုံးရှုံးမှာ ကြောက်တဲ့ ကြောက်စိတ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ အဖွဲ့လမ်းလွဲစေတဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းမှု၊ မသိမှု၊ ကြောက်မှုကို ခွဲပြထားတာ ဒီသမုဒယဘက်နဲ့ တကယ်ထိတယ်။
ပြဿနာက မတူတဲ့အမြင်ရှိတာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အမြင်ကို “ငါ” နဲ့ချည်ပြီး တစ်ဖက်အမြင်ကို အန္တရာယ်လို မြင်လာတာ က ပူလောင်မှုတိုးစေတယ်။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါ့အမြင်ပဲ အနိုင်ရရမယ်” ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
တစ်ဖက်စကားကို ပြီးအောင် ကြားနိုင်တယ်။
“ငါမှားနိုင်တယ်” လို့ လက်ခံနိုင်တယ်။
အောက်ကလူက ပြင်ပြောရင် မျက်နှာမပျက်တော့ဘူး။
သားပြောတာ မှန်ရင် အဖေ လက်ခံနိုင်တယ်။
အဖေ့အတွေ့အကြုံထဲက အချက်ကောင်းရင် သား လက်ခံနိုင်တယ်။
မရွေးခံရတဲ့အမြင်ကိုလည်း အရှက်မခွဲဘဲ ထားနိုင်တယ်။
အဲဒီအချိန် မိသားစုအပူနည်းတယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ အကြောက်အလန့်နည်းတယ်။
အမှန်ပြောရဲမှုတိုးတယ်။
ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူ မပြောရပါဘူး။ နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် အပူလျော့တယ်၊ မာနလျော့သလောက် နားထောင်လွယ်တယ်ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်မြင်နိုင်တယ်။
ဒီမြည်းစမ်းသိမှုက ပိုနက်တဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာဘက်ကို ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားစေတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒီခေါင်းစဉ်ကို မဂ္ဂရှစ်ပါးနဲ့ ဆင်းကြည့်ရင် အရမ်းလှတယ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရင်—
“အသက်ကြီး = မှန်” မယူဘူး။
“လူငယ် = အသစ်မို့မှန်” မယူဘူး။
“လူအများစု = အမှန်” မယူဘူး။
အချက်အလက်၊ အတွေ့အကြုံ၊ ခန့်မှန်းချက်၊ စိုးရိမ်ချက်နဲ့ ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကို ခွဲကြည့်တယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ ရှိရင်—
တစ်ဖက်ကို အနိုင်ယူဖို့ နားထောင်တာမဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်မဖြစ်စေဖို့၊ အဖွဲ့မကွဲစေဖို့၊ အမှန်ကိုပိုမြင်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။
သမ္မာဝါစာ ရှိရင်—
တစ်ဖက်လူပြောတာကို ပုံဖျက်ပြီး ပြန်မပြောဘူး။
“သူဆိုလိုတာ…” ဆိုပြီး ကိုယ်ထင်တာ မတင်ဘူး။
“ငါနားလည်တာ ဒီလို၊ မှန်လား” လို့ ပြန်အတည်ပြုတယ်။
လူကို မရှုတ်ချဘဲ အကြောင်းအရာကို ပြောတယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၉ ရဲ့ ပဋိပက္ခမဖြစ်စေတဲ့ စကားသဘောကို ဒီနေရာမှာ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
သမ္မာကမ္မန္တ ရှိရင်—
ကြားနာထားတဲ့အချက်ကို တရားမျှတစွာ စိစစ်ပြီး လုပ်ရပ်ရွေးတယ်။ ကိုယ့်လူကို စံတစ်မျိုး၊ အခြားသူကို စံတစ်မျိုး မလုပ်ဘူး။
သမ္မာအာဇီဝ ရှိရင်—
အမြတ်ရဖို့အတွက် မတူတဲ့သတိပေးချက်ကို ဖျောက်မထားဘူး။ ဘေးကင်းရေး၊ ရိုးသားမှု၊ လူ့ဂုဏ်နဲ့ လူမှုအကျိုးကို အမြတ်အတွက် မဖယ်ဘူး။
သမ္မာဝါယာမ ရှိရင်—
ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှု ပေါ်လာခါနီး သိပြီး လျှော့ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ မုန်းလို့မပယ်၊ ချစ်လို့မယူ၊ ကြောက်လို့မတိတ်၊ မသိလို့မထင်ရာဆုံးဖြတ်ဖို့ အားထုတ်တယ်။
သမ္မာသတိ ရှိရင်—
တစ်ဖက်လူပြောနေတဲ့အချိန် ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း သိတယ်။
“အခု ဒေါသတက်လာတယ်”
“အခု ငါ့မာနထိနေတယ်”
“အခု ပြန်ချေပချင်လာတယ်”
သိပြီး ခဏထားတယ်။
သမ္မာသမာဓိ ရှိရင်—
မကြိုက်တဲ့စကားကြားရင် စိတ်မပြန့်ဘဲ အချက်ကို ပြီးအောင်ထားနိုင်တယ်။ လူတွေဖိအားပေးနေတာကြားမှာလည်း ကိုယ့်ဘက်ကို ချက်ချင်းပြေးမသွားဘဲ တည်ငြိမ်စွာ စိစစ်နိုင်တယ်။
ဒီတော့ ဒီညတရားရဲ့ မဂ္ဂချိတ်ဆက်ချက်က—
အပြင်မှာ မတူတဲ့အမြင်ကို ကြား၊ အတွင်းမှာ တဏှာနဲ့ မာနကို ကြား။
အပြင်လူ ဘာပြောလဲ နားထောင်။
ကိုယ့်စိတ်က ဘာပြောနေလဲလည်း သတိထား။
အပြင်ကအသံကို ပိတ်မထားနဲ့။
အတွင်းက အတ္တအသံကိုလည်း အမှန်တစ်ခုလုံးမထင်နဲ့။
ဒီလိုဆို မတူတဲ့အမြင်ကြားနာခြင်းဟာ လောကီအစည်းအဝေးနည်းတစ်ခုတင် မဟုတ်တော့ဘူး။ ကိုယ့်ဖမ်းဆုပ်မှုကို မြင်တဲ့ ဓမ္မလေ့ကျင့်ခန်း ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“မျှတစွာကြားနာခြင်းဆိုတာ အမြင်တိုင်းကို အမှန်တူတူပေးတာမဟုတ်ဘူး။ လူတိုင်းကို လေးစားပြီး အမြင်တိုင်းကို အချက်နဲ့ စိစစ်ခံခွင့်ပေးတာပါ။”
အကြီးအကဲတို့…
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို တန်ဖိုးထားပါ။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို နောက်မျိုးဆက်ရဲ့ပါးစပ်ပိတ်ဖို့ မသုံးကြပါနဲ့။
“ငါလုပ်လာတာ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်” ဆိုတာ ပညာအရင်းအမြစ် ဖြစ်ပါစေ။
အာဏာတံခါးမဖြစ်ပါစေနဲ့။
သားသမီးတို့…
အသစ်ကို သင်လာတာ တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အသစ်ဆိုတာနဲ့ အဟောင်းကို မထီမဲ့မြင်မလုပ်ကြပါနဲ့။
အဟောင်းထဲက အကြောင်းကို မေးပါ။
မှန်တာကိုယူပါ။
အခြေအနေပြောင်းလို့ မကိုက်တော့တာကို ပညာနဲ့ ပြင်ပါ။
အဖွဲ့ဝင်တို့…
အကြီးအကဲနဲ့မတူတဲ့အမြင်ရှိရင် မုန်းတီးစွာ မပြောကြပါနဲ့။
အချက်နဲ့ပြောပါ။
မသေချာတာကို မသေချာလို့ ပြောပါ။
ကိုယ့်အမြင်ပြောင်းနိုင်မယ့်အချက် ရှိရင် ရိုးသားစွာ ဝန်ခံပါ။
ခေါင်းဆောင်တို့…
ကိုယ့်ဘက်ကိုထောက်ခံသူတွေကိုပဲ မခေါ်ကြပါနဲ့။
မတူတဲ့အမြင်ကို လုံခြုံစွာ ပြောနိုင်မယ့်နေရာ တစ်နေရာထားပါ။
မေးခွန်းမေးတဲ့အဖွဲ့ကို တန်ဖိုးထားပါ။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ မေးမြန်းစူးစမ်းမှုကို တန်ဖိုးထားတဲ့အဖွဲ့နဲ့ အနှစ်မဲ့စကားကိုသာလိုက်တဲ့အဖွဲ့ကို ခွဲပြထားသလို၊ မိမိတို့လည်း မေးခွန်းကောင်းကို ကြောက်တဲ့အဖွဲ့ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
မိသားစုတို့…
အမြင်ကွာလို့ မေတ္တာမကွာပါစေနဲ့။
သားသမီးမတူတဲ့အမြင်ပြောလို့ “မလေးစားဘူး” လို့ ချက်ချင်းမသတ်မှတ်ကြပါနဲ့။
မိဘသတိပေးလို့ “ခေတ်မမီဘူး” လို့ ချက်ချင်းမပယ်ကြပါနဲ့။
တစ်ဖက်ကို ပြောခွင့်ပေးပြီး နားလည်သလို ပြန်ဆိုနိုင်ကြပါစေ။
“မင်းဆိုလိုတာ ဒီလိုလား”
ဆိုတဲ့စကား များလာပါစေ။
“မင်းအမြဲဒီလိုပဲ”
ဆိုတဲ့စကား နည်းလာပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၆ မှာ လက်ခံယုံကြည်လာတဲ့သူကိုတောင် သေချာစိစစ်ဖို့ တိုက်တွန်းထားတဲ့သဘောကို သတိရပြီး၊ ကိုယ်သဘောကျပြီးသားအမြင်ကိုလည်း ပြန်စစ်ရဲကြပါစေ။
ခေါင်းဆောင်အသစ်တို့…
ကိုယ့်နောက်မှာ လူတွေ ခေါင်းညိတ်နေတာကို အောင်မြင်မှုလို့ မယူကြပါနဲ့။
သူတို့ မတူတာကို ပြောရဲသလား ကြည့်ပါ။
“ကျွန်တော်နဲ့မတူတဲ့အမြင်ရှိရင် အခု ပြောပါ” လို့ မေးပြီး တကယ်နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲဟောင်းတို့…
နောက်မျိုးဆက်က ကိုယ်မမြင်တဲ့အချက်ကို မြင်လာရင် ဝမ်းသာနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အမြင်တစ်ခု ပြင်လိုက်ရတာကို ရှုံးနိမ့်မှုမထင်ကြပါနဲ့။
အမှန်ဘက်ကို ရွှေ့နိုင်တာ ပညာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဦးဇင်းတို့လိုတာက ချီးမွမ်း၊ အပြစ်တင်တဲ့အသံအရေအတွက် မဟုတ်ဘူး။
စိစစ်ပြီး ပြောတဲ့ ပညာရှိအသံကို ခွဲကြားနိုင်ဖို့။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၈၈ ရဲ့ သဘောက ဒီနေရာမှာ ထပ်ပြီး အရေးကြီးတယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကို မကြိုက်တဲ့လူက မှန်တဲ့အချက်ပြောနိုင်တယ်။
ကိုယ်ချစ်တဲ့လူက မှားတဲ့အချက်ပြောနိုင်တယ်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ချီးမြှောက်သူက အချက်မစိစစ်ဘဲ ပြောနိုင်တယ်။
ကိုယ့်ကို ဝေဖန်သူက စိစစ်ပြီး ပြောနိုင်တယ်။
ဒီတော့ လူ့အမည်ထက် အချက်ကို ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
ဓမ္မပဒ ၂၅၆–၂၅၇ ရဲ့ အလျင်မလို၊ နှစ်ဖက်ကို စိစစ်၊ မျှတစွာဆုံးဖြတ်တဲ့ သဘောကို ကိုယ့်မိသားစု၊ ကိုယ့်လုပ်ငန်း၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အဖေ့အတွက် အဆုံးအောင်မြင်မှုက သားက ကိုယ့်စကားအားလုံးလိုက်တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကိုယ်မရှိတော့လည်း အမှန်ကို မျှတစွာ ကြားနာနိုင်တဲ့အဖွဲ့ ကျန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါစေ။
သား့အတွက် အောင်မြင်မှုက အဖေ့နည်းအားလုံးကို ဖယ်နိုင်တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကောင်းတဲ့အဟောင်းကို နားထောင်၊ ကောင်းတဲ့အသစ်ကို ထည့်၊ အမှန်နဲ့အကျိုးအလိုက် ရွေးနိုင်တာ ဖြစ်ပါစေ။
မိသားစုအတွက် အောင်မြင်မှုက မတူတဲ့အမြင်မရှိတော့တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
မတူလည်း မကွဲဘဲ ဆွေးနွေးနိုင်တာ ဖြစ်ပါစေ။
အချိန်က မစောင့်ဘူးနော် ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ အဖေရှိတုန်း အဖေ့အမြင်ကို မေးလို့ရတယ်။
ဒီနေ့ သားသမီးတွေ အတူထိုင်နိုင်တုန်း သူတို့စိုးရိမ်ချက်ကို ကြားလို့ရတယ်။
တစ်နေ့ လူတစ်ယောက်မရှိတော့ရင်—
“သူတုန်းက ဘာမြင်ခဲ့လဲ”
ဆိုတာ ပြန်မေးလို့မရတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် မတူတဲ့အမြင်ကို မနာလိုစိတ်နဲ့ပိတ်မထားကြပါနဲ့။
နားထောင်နိုင်တုန်း နားထောင်ကြပါ။
မေးနိုင်တုန်း မေးကြပါ။
ရှင်းနိုင်တုန်း ရှင်းကြပါ။
အမြင်ကွာတဲ့အချိန်ကို မိသားစုကွဲမယ့်အချိန် မလုပ်ကြပါနဲ့။
ပညာလက်ဆင့်ကမ်းမယ့်အချိန် လုပ်ကြပါစေ။
မတူတဲ့အသံတွေကြားမှာ ကိုယ့်တဏှာအသံကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်မာနကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ချစ်ခြင်းကြောင့် ဘက်လိုက်တာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မုန်းခြင်းကြောင့် ပယ်တာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မသိတာကို သိတယ်ထင်နေတာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ကြောက်လို့ တိတ်နေတာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် ပညာနဲ့ လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့လာသလောက် နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
နားထောင်လာသလောက် အမှန်ကို ပိုမြင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို ပိုမြင်လာသလောက် အဖွဲ့အစည်းနဲ့ မိသားစုအတွင်း ဒုက္ခအပူကို လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
အဲဒီနေ့စဉ်အလေ့အကျင့်ကနေ တဏှာနဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ပိုနက်စွာ ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်တဲ့ မဂ္ဂလမ်းကို—
အမြင်နားထောင်ရာမှာ၊
အကြောင်းမေးရာမှာ၊
မိဘသားသမီးဆွေးနွေးရာမှာ၊
အာဏာလွှဲရာမှာ၊
အလုပ်တာဝန်ခွဲရာမှာ၊
မတူတဲ့အမြင်ကို စိစစ်ရာမှာ၊
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းရာမှာ၊
ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိသားစုတိုင်းမှာ အမြင်ကွာလည်း မေတ္တာမကွာနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းတိုင်းမှာ အာဏာရှိသူက မတူတဲ့အသံကို ကြားနိုင်ပါစေ။
အာဏာနည်းသူကလည်း အမှန်ကို မကြောက်ဘဲ ပြောနိုင်ပါစေ။
ခေါင်းဆောင်ဟောင်းနဲ့ ခေါင်းဆောင်သစ်တို့ အနိုင်အရှုံးမရှာဘဲ အကျိုးရှိရာကို အတူရှာနိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ တရားနာယူဆင်ခြင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ မတူတဲ့အမြင်ကို မုန်းတီးစွာမပယ်ဘဲ ပညာနဲ့နားထောင်လိုသော ကောင်းမြတ်သည့်ရည်ရွယ်ချက်၊ ကိုယ့်တဏှာနဲ့မာနကို သိပြီး လျှော့လိုသော ကုသိုလ်စိတ်တို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။
အမြင်ကို ကြားရုံနဲ့မပြီးဘဲ အကျိုးရှိရာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
စကားအများကြီးကြားရုံနဲ့မပြီးဘဲ မေးခွန်းမှန်မေးနိုင်ကြပါစေ။
မေးခွန်းမေးရုံနဲ့မပြီးဘဲ ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကိုလည်း စစ်နိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ချက်ချရုံနဲ့မပြီးဘဲ မရွေးခံရတဲ့သူရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
အောင်မြင်မှုရရုံနဲ့မပြီးဘဲ အဲဒီအောင်မြင်မှုအောက်မှာ မေတ္တာ၊ တရားမျှတမှုနဲ့ ယုံကြည်မှု ကျန်နိုင်ကြပါစေ။
သင်္ခါရတရားတို့ဟာ မမြဲကြပါဘူး။
အကြီးအကဲဆိုတဲ့ရာထူးလည်း အမြဲမရှိဘူး။
လူငယ်ဆိုတဲ့အရွယ်လည်း အမြဲမရှိဘူး။
ဒီနေ့ ကိုယ်နားမထောင်ချင်တဲ့သူဟာ တစ်နေ့ ကိုယ်မရှိတော့တဲ့အခါ အဖွဲ့ကို ဆက်ထိန်းရမယ့်သူ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ ကိုယ်ခေတ်မမီဘူးလို့ ထင်တဲ့အကြီးအကဲဟာ မနက်ဖြန် မေးချင်တောင် မေးမရတော့တဲ့ ပညာအရင်းအမြစ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အချိန်ရှိတုန်း အချင်းချင်း ကြားကြပါ။
မေတ္တာရှိတုန်း မေးကြပါ။
စိတ်အေးတုန်း ရှင်းကြပါ။
အမြင်ကွာမှုကို ရန်ပွဲမလုပ်ဘဲ ပညာရင်းမြစ်ဖြစ်အောင် ပြောင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhamamsami
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၈၈၊ ဗာဟိတိကသုတ် — စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းမရှိဘဲ ပြောသော ချီးမွမ်း/အပြစ်တင်မှုနှင့် ပညာရှိတို့ စိစစ်သုံးသပ်ပြီး ပြောသော ချီးမွမ်း/အပြစ်တင်မှုတို့ကို ခွဲခြားထားခြင်း၊ မိမိ/သူတစ်ပါး/နှစ်ဖက်ထိခိုက်မှုနှင့် ကုသိုလ်/အကုသိုလ်အကျိုးကို စိစစ်သည့်ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၄၆ — ဆန္ဒလိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်း၊ မသိမမြင်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့ကြောင့် လမ်းလွဲသည့်အဖွဲ့နှင့် ထိုအကြောင်းများကြောင့် လမ်းမလွဲသောအဖွဲ့ကို ခွဲပြထားခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၄၇ — အနှစ်မဲ့စကားတွင် လေ့ကျင့်သောအဖွဲ့နှင့် မေးမြန်းစူးစမ်းမှုတွင် လေ့ကျင့်သောအဖွဲ့ကို ခွဲပြထားခြင်း။
ဓမ္မပဒ ၂၅၆–၂၅၇ — အလျင်လို၊ မထောက်မထား ဆုံးဖြတ်ခြင်းကြောင့် တရားမျှတသူမဖြစ်သေးကြောင်းနှင့် ပညာရှိသူက မှန်ရာ/မမှန်ရာကို စိစစ်၍ မျှတစွာ ဆုံးဖြတ်သည့်သဘော။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၆၊ ဥပါလိသုတ် — အိမ်ရှင်ဥပါလိက ယုံကြည်လက်ခံလိုသောအခါ သေချာစွာ စိစစ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းနှင့် ယခင်ဆက်ဆံရေးရှိသူများကို အကုန်ဖြတ်တောက်ရန် မတိုက်တွန်းဘဲ လှူဒါန်းမှုဆက်ပြုရန် စဉ်းစားစေခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂၀၂၊ ဓမ္မနာယူခြင်းဆိုင်ရာသုတ် — မကြားဖူးတာကြားရခြင်း၊ ကြားပြီးသားကို ရှင်းလင်းစေခြင်း၊ သံသယဖယ်ရှားခြင်း၊ အမြင်တည့်မတ်စေခြင်းနှင့် စိတ်ကြည်လင်စေခြင်းတို့ကို ဓမ္မနာယူခြင်း၏ အကျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားခြင်း။ ဤတရားတော်တွင် အဖွဲ့အစည်းနားထောင်မှုအတွက် တိုက်ရိုက်စည်းမျဉ်းအဖြစ် မသုံးဘဲ နားထောင်ခြင်း၏ ပြုပြင်ပေးနိုင်သောသဘောကို ဆင်ခြင်ရန်သာ အသုံးပြုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၉၊ အရဏဝိဘင်္ဂသုတ် — လူကို ချီးမြှောက်/ရှုတ်ချသည့်ပုံစံထက် အရာ၏သဘောကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြခြင်း၊ အလျင်မလိုစကားပြောခြင်းနှင့် ပဋိပက္ခမဖြစ်စေသော စကားသဘောများ။