“မကြိုက်သော်လည်း လေးစားစွာ နားထောင်ခြင်း” သဘောထားကွဲလွဲမှုကို ရန်ပွဲမဖြစ်စေဘဲ အဖြေရှာခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့

“မကြိုက်သော်လည်း လေးစားစွာ နားထောင်ခြင်း”

သဘောထားကွဲလွဲမှုကို ရန်ပွဲမဖြစ်စေဘဲ အဖြေရှာခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

တရားနိဒါန်း

ဒကာ ဒကာမတို့… လူတိုင်းသည် အမှားကင်းကင်းနေနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ စာရင်းတစ်လုံးမှားနိုင်သည်၊ စကားတစ်ခွန်းကြမ်းနိုင်သည်၊ လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကြောင့် လူတစ်ယောက်နစ်နာနိုင်သည်။ အမှားဖြစ်လာသောအခါ အရေးအကြီးဆုံးမေးခွန်းက “ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ” မဟုတ်ပါ။ “အမှန်ကို ဘယ်လိုမြင်မလဲ၊ ထိခိုက်သွားသူကို ဘယ်လိုပြန်ကူမလဲ၊ နောက်တစ်ခါမဖြစ်အောင် ဘာပြင်မလဲ” ဟူသောမေးခွန်းဖြစ်သည်။

အမှားကိုဖုံးကွယ်ခြင်းသည် ခဏတာမျက်နှာကယ်ပေးနိုင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ယုံကြည်မှုကို ပိုထိခိုက်စေတတ်သည်။ အမှားကိုဝန်ခံခြင်းက ရှက်စရာမဟုတ်ပါ။ တာဝန်ယူတတ်သောစိတ်၊ သတိရှိသောစိတ်၊ အခြားသူ၏နာကျင်မှုကိုမလျစ်လျူရှုသောစိတ် ဖြစ်သည်။ ဒီညတရားမှာ အဖွဲ့အစည်း၊ မိသားစု၊ အလုပ်ခွင်၊ အွန်လိုင်းဆက်သွယ်မှုမှာ ဒီသဘောကို ဘယ်လိုအသက်သွင်းမလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြမည်။

နားထောင်ခြင်းသည် အားနည်းမှုမဟုတ်

ဒကာ ဒကာမတို့… ကိုယ့်စိတ်မကြိုက်သောစကားကို နားထောင်ရခြင်းက လွယ်သောအလုပ်မဟုတ်ပါ။ စိတ်က “ချက်ချင်းပြန်ပြော” ဟုတိုက်တွန်းတတ်သည်။ သို့သော် ခဏရပ်ပြီး နားထောင်ခြင်းသည် မိမိအမြင်ကိုစွန့်ပစ်ခြင်းမဟုတ်၊ အမှန်တရားကိုပိုကျယ်ကျယ်မြင်ရန် စိတ်တံခါးဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။

နားထောင်သူက အားနည်းနေသည်မဟုတ်။ စကားတစ်ခွန်းကြားတိုင်း ဒေါသနှင့်မတုန့်ပြန်ဘဲ စိတ်ကိုကိုင်ထားနိုင်သူသည် အားရှိသူဖြစ်သည်။ ကိုယ့်စကားကိုသာ အမြဲမှန်သည်ဟုထင်သောစိတ်က သဘောထားကွဲလွဲမှုကို ရန်ပွဲအဖြစ်ပြောင်းတတ်သည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုမှာ အစည်းအဝေးတွင် လူငယ်တစ်ယောက်က အကြီးအကဲ၏အကြံကိုမတူကြောင်းပြောသည်ဆိုပါစို့။ မတူဟူသောစကားကို မလေးစားဟူ၍ယူလိုက်လျှင် စကားပွဲပျက်သည်။ အကြောင်းရင်းကိုမေးလျှင် အဖွဲ့မမြင်ခဲ့သောအန္တရာယ်တစ်ခုကို သိနိုင်သည်။

သဘောမတူခြင်းနှင့် လူမုန်းခြင်းကိုခွဲခြားပါ

အယူအဆတစ်ခုကို မကြိုက်ခြင်းနှင့် ထိုအယူအဆပြောသူကိုမုန်းခြင်း မတူပါ။ ဒီနှစ်ခုရောသွားလျှင် စကားမဖြေရှင်းနိုင်တော့ဘဲ လူတစ်ယောက်၏အကျင့်ဟောင်း၊ မိသားစုနောက်ခံ၊ ရာထူးအဆင့်ကိုပါ ဆွဲထုတ်မိတတ်သည်။

မိသားစုတွင် သားသမီးက မိဘနှင့်မတူသောလမ်းကိုရွေးချယ်နိုင်သည်။ အလုပ်ခွင်တွင် ဝန်ထမ်းက မန်နေဂျာနှင့်မတူသောအမြင်ရှိနိုင်သည်။ မတူခြင်းကို ခွင့်ပြုနိုင်သည့်နေရာတွင်သာ တကယ်သောယုံကြည်မှုကြီးထွားသည်။

စကားပြောရာတွင် “မင်းကိုမုန်းလို့မဟုတ်ဘူး၊ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်လို့ပြောတာ” ဟု ရည်ရွယ်ချက်ကိုရှင်းနိုင်သည်။ ဒီစကားက တစ်ဖက်စိတ်ကိုသက်သာစေပြီး အကြောင်းအရာကိုပြန်ဆွေးနွေးနိုင်စေသည်။

အဆုံးအထိနားထောင်နိုင်သောနည်း

တစ်ဖက်လူပြောနေစဉ်မှာ မိမိပြန်ပြောမည့်အကြောင်းကိုကြိုတင်စီစဉ်မနေပါနှင့်။ သူ၏အဓိကစိုးရိမ်မှုကဘာလဲ၊ သူ့အတွက်ဘာတန်ဖိုးရှိလဲ၊ သူဘာကိုကြောက်နေသလဲဆိုတာကို နားထောင်ပါ။

ပြီးလျှင် “သင်ပြောလိုတာက ဒီလိုလား” ဟု မိမိနားလည်သည့်အတိုင်း ပြန်ဆိုပါ။ မှားနေလျှင် ပြင်ခွင့်ပေးပါ။ ဤအလေ့အကျင့်သည် သဘောတူညီမှုမရသေးခင်ကတည်းက တစ်ဖက်လူကိုကြားနေရသည်ဟုခံစားစေသည်။

အချို့စကားပွဲတွင် ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ရန်မလိုပါ။ စိတ်ပူနေသောအချိန်၊ ဒေါသကြီးနေသောအချိန်တွင် “ဒီအကြောင်းကို ခဏနားပြီး ပြန်ပြောကြရအောင်” ဟုဆိုခြင်းက ထွက်ပြေးခြင်းမဟုတ်၊ စကားသီလကိုကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။

အလုပ်ခွင်ကိစ္စ

အလုပ်ခွင်တွင် သဘောကွဲလွဲမှုကို ဖိနှိပ်ထားလျှင် လူတွေက အစည်းအဝေးမှာတိတ်ပြီး အပြင်မှာမကျေနပ်ကြတော့သည်။ ဒီလိုဖြစ်လာလျှင် လိုအပ်သောအချက်အလက်က ဆုံးဖြတ်သူထံမရောက်တော့ပါ။

အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က “မတူတာရှိရင်ပြောပါ” ဟုသာမပြောဘဲ၊ ပြောလာသူကို အပြစ်မတင်ကြောင်း လက်တွေ့ပြရမည်။ အကြံတစ်ခုမယူနိုင်လျှင်တောင် ဘာကြောင့်မယူနိုင်သည်ကို ရှင်းပြရမည်။

တစ်ပတ်တစ်ခါ ပြန်လည်သုံးသပ်ချိန်တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီက “ဆက်လုပ်သင့်သောအရာတစ်ခု၊ ပြင်သင့်သောအရာတစ်ခု” ကိုပြောနိုင်အောင်လုပ်ပါ။ လူကိုဝေဖန်ခြင်းမဟုတ်၊ အလုပ်စနစ်ကို တိုးတက်စေခြင်းဖြစ်သည်။

မိသားစုနှင့် မေတ္တာစကား

အိမ်တွင်အငြင်းပွားရာ၌ အမှန်ကိုရှာရန်ထက် အနိုင်ရရန်ကြိုးစားမိတတ်သည်။ အနိုင်ရသွားလျှင်တောင် စိတ်နာခြင်းကျန်ခဲ့လျှင် မိသားစုကမငြိမ်းပါ။ ထို့ကြောင့် စကားနိုင်ခြင်းထက် စိတ်ကိုမနာစေခြင်းကိုတန်ဖိုးထားပါ။

မိဘက ကလေး၏စကားကိုနားထောင်ပေးလျှင် ကလေးကလည်း နောက်ပိုင်းအခက်အခဲကိုမဖုံးကွယ်ဘဲ ပြောလာနိုင်သည်။ လင်မယားအချင်းချင်း မေတ္တာဖြင့်နားထောင်လျှင် အိမ်ထောင်ရေးပြဿနာတစ်ခုကို တစ်ဦးတည်း၏အပြစ်မဟုတ်ဘဲ နှစ်ဦးအတူဖြေရှင်းရမည့်ကိစ္စအဖြစ် မြင်လာနိုင်သည်။

ညနေအိမ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် “ဒီနေ့စိတ်ပင်ပန်းခဲ့တာရှိလား” ဟု မေးကြည့်ပါ။ အကြံမပေးခင်၊ အပြစ်မရှာခင်၊ ခဏနားထောင်ပေးပါ။ အဲဒီခဏက မေတ္တာ၏အလုပ်ဖြစ်သည်။

၁။ အမှားကိုမြင်တတ်ခြင်းသည် အပြစ်တင်ခြင်းမဟုတ်

အမှားကိုမြင်လျှင် လူကိုပယ်ဖို့မဟုတ်၊ ဖြစ်ရပ်ကိုမှန်မှန်ကြည့်ဖို့ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကိုကာကွယ်ချင်သောစိတ်က ချက်ချင်းအကြောင်းပြချက်ရှာတတ်သည်။ သို့သော် အကြောင်းပြချက်မပေးမီ အမှန်တရားကိုနားထောင်နိုင်ရမည်။ “ဟုတ်တယ်၊ ဒီကိစ္စမှာ ငါ့တာဝန်ရှိတယ်” ဟူသောစကားသည် စိတ်အားနည်းခြင်းမဟုတ်၊ ကုသနိုင်သောနေရာကိုဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။

ရာဟုလအားဟောကြားသော အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်တွင် ပြုမည့်အမှု၊ ပြုနေသည့်အမှု၊ ပြုပြီးသောအမှုကို မိမိနှင့်သူတစ်ပါးနစ်နာစေမစေ ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် သင်ကြားထားသည်။ ဒီသင်ခန်းစာကို အလုပ်ခွင်မှာသုံးလျှင် “ပြီးမှပြဿနာပေါ်လာရင်သာစစ်မယ်” မဟုတ်တော့ဘဲ မလုပ်ခင်၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် သတိဖြင့် ပြန်ကြည့်တတ်လာမည်။ [[FN1]]

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုကိုကြည့်ပါ။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ဖောက်သည်ထံ မှားသောပစ္စည်းပို့မိသည်ဆိုပါစို့။ သူ့ကို လူရှေ့မှာရှက်အောင်လုပ်လိုက်လျှင် နောက်တစ်ခါအမှားကိုဖုံးကွယ်မည်။ အမှန်ကိုပြောလာနိုင်အောင် နားထောင်ပြီး ပစ္စည်းပြန်လဲခြင်း၊ ဖောက်သည်ကိုတောင်းပန်ခြင်း၊ ပို့ဆောင်နည်းကိုပြန်စစ်ခြင်းတို့ကိုအတူလုပ်လျှင် အမှားက သင်ခန်းစာဖြစ်လာသည်။

၂။ မိသားစုတွင် အမှန်ပြောနိုင်သောနေရာတည်ဆောက်ခြင်း

အိမ်တစ်အိမ်မှာ ကလေးတစ်ယောက်က ခွက်ချိုးမိလို့ အမှန်မပြောရဲပါက ခွက်တန်ဖိုးကြောင့်မဟုတ်၊ အမှန်ပြောသောအခါ ဘာဖြစ်မလဲကိုကြောက်လို့ဖြစ်သည်။ မိဘများ၊ အကြီးသူများက အမှားကို ပြင်ပေးသော်လည်း လူကိုမချိုးဖဲ့သင့်ပါ။ “ဘာကြောင့်ဖြစ်သွားတာလဲ၊ နောက်တစ်ခါ ဘယ်လိုဂရုစိုက်မလဲ” ဟုမေးသောစကားက သင်ယူမှုကိုစေသည်။

လင်မယား၊ မောင်နှမ၊ မိဘနှင့်သားသမီးတို့ကြားတွင် အမှားဟောင်းများကို ချွန်ထက်သောဓားလိုပြန်မသုံးပါနှင့်။ ယနေ့ပြင်နိုင်ရန်ပြောသောစကားနှင့် အနိုင်ယူရန်ပြောသောစကား မတူပါ။ အနိုင်ယူလိုသောစကားက ဒေါသကိုပွားစေ၍ ယနေ့ပြင်ချင်သောစကားက မေတ္တာကိုလမ်းဖွင့်ပေးသည်။

နေ့စဉ်ညနေခင်းတွင် မိသားစုဝင်များက “ဒီနေ့နောင်တရမိတဲ့ကိစ္စတစ်ခု၊ ကျေးဇူးတင်ရမိတဲ့ကိစ္စတစ်ခု၊ မနက်ဖြန်ပြင်မည့်ကိစ္စတစ်ခု” ကို အတိုချုံးပြောနိုင်လျှင် အိမ်သည် တရားသင်ရာနေရာဖြစ်လာသည်။ အပြစ်မှတ်တမ်းပြုလုပ်ခြင်းမဟုတ်၊ စိတ်ကိုပြန်လည်သန့်ရှင်းစေသော အလေ့အကျင့်ဖြစ်သည်။

၃။ အဖွဲ့အစည်းတွင် အမှားကိုစနစ်အဖြစ်ကြည့်ခြင်း

အဖွဲ့အစည်းမှာ အမှားတစ်ခုဖြစ်တိုင်း လူတစ်ယောက်ကိုသာရှာလျှင် အမှား၏အကြောင်းရင်းမပျောက်ပါ။ ညွှန်ကြားချက်မရှင်းခြင်း၊ လူသစ်မသင်ပေးခြင်း၊ အလုပ်ပမာဏမနိုင်ခြင်း၊ ပြန်စစ်သူမရှိခြင်းတို့ကိုလည်း ကြည့်ရမည်။ လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်တင်ပြီး စနစ်ကိုမပြင်လျှင် အမှားတူကို မျက်နှာသစ်နဲ့ထပ်တွေ့ရသည်။

ဓမ္မပဒတွင် မကောင်းမှုမပြုခြင်း၊ ကောင်းမှုကိုဖြည့်ဆည်းခြင်း၊ စိတ်ကိုသန့်ရှင်းစေခြင်းကို အနှစ်ချုပ်သဘောဖြင့် ပြထားသည်။ အဖွဲ့အစည်း၏ပြုပြင်မှုလည်း ထိုသဘောအတိုင်းဖြစ်နိုင်သည် — နစ်နာစေသောအလေ့ကို ရပ်ပါ၊ မှန်ကန်သောလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကိုထားပါ၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့်လှည့်စားမှုကင်းသောစိတ်ယဉ်ကျေးမှုကိုမွေးပါ။ [[FN2]]

အစည်းအဝေးပြီးတိုင်း “ဘယ်သူမှားသလဲ” ဟုမေးရန်မလိုပါ။ “ဘယ်နေရာမှာ အချက်အလက်ပျောက်သွားသလဲ၊ ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မည်သူနားမလည်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ်စနစ်ကိုတိုးတက်အောင်ပြင်နိုင်သလဲ” ဟုမေးပါ။ အဲဒီမေးခွန်းက လူကိုမလျော့စေဘဲ အဖွဲ့၏သင်ယူနိုင်စွမ်းကိုတိုးစေသည်။

၄။ မှန်ကန်သောစကားသည် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း၏အစ

အမှားကိုဝန်ခံရာတွင် စကားလုံးလေးခုလိုသည် — ဖြစ်ခဲ့သည်ကိုရှင်းပြခြင်း၊ ထိခိုက်မှုကိုလက်ခံခြင်း၊ ပြန်ပြင်မည့်လုပ်ရပ်ကိုပြောခြင်း၊ ထပ်မဖြစ်အောင်စနစ်တည်ဆောက်ခြင်း။ “စိတ်မကောင်းပါဘူး” ဟုသာပြောပြီး လုပ်ရပ်မရှိလျှင် ယုံကြည်မှုမပြန်လာပါ။ တောင်းပန်ခြင်းကို လုပ်ရပ်ဖြင့်အတည်ပြုရသည်။

မိမိကိုယ်ကိုမကာကွယ်ဘဲ တစ်ဖက်လူ၏စကားကိုနားထောင်ခြင်းက ခက်တတ်သည်။ ဒါပေမယ့် နားထောင်စဉ်မှာ “ငါ့ကိုတရားစီရင်နေတယ်” ဟုသာမမြင်ပါနှင့်။ တစ်ခါတစ်ရံ နာကျင်သူက မိမိမမြင်ခဲ့သောအမှန်ကို ပြသပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မပဒတွင် အပြစ်ကိုထောက်ပြသောပညာရှိကို အဖိုးတန်ဘဏ္ဍာပြသူကဲ့သို့မြင်နိုင်ရန်ဟောထားသည်။ [[FN3]]

အွန်လိုင်းစကားပြောရာတွင်လည်း တူပါသည်။ မှားသောသတင်းတင်မိလျှင် တိတ်တိတ်ဖျက်ခြင်းထက် ပြင်ဆင်ချက်ကိုရှင်းပြပါ။ တစ်ဦးကိုမလေးစားသောစာရေးမိလျှင် စကားပြန်ရွေးပြီး တောင်းပန်ပါ။ အွန်လိုင်းသည် မျက်နှာမမြင်ရသော်လည်း စကားကြောင့်နာကျင်သောစိတ်က တကယ်ရှိသည်။

၅။ ခေါင်းဆောင်၏တာဝန်

ခေါင်းဆောင်က အမှားမလုပ်သူဟုမဟုတ်ပါ။ အမှားပေါ်လာလျှင် အမှန်ကိုမပျောက်စေသူဖြစ်ရမည်။ မိမိအမှားကိုဝန်ခံနိုင်သောခေါင်းဆောင်ကို မြင်ရသောအဖွဲ့ကလည်း အမှန်ကိုပြောရဲလာသည်။ မိမိကမှားလျှင် တိတ်ဆိတ်ပြီး အောက်ကလူမှားလျှင် ပြစ်တင်သောခေါင်းဆောင်ရှိရာမှာ သတင်းအမှန်မရောက်တော့ပါ။

လူငယ်ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က အန္တရာယ်တစ်ခုကိုပြောလာသောအခါ “မင်းကအတွေ့အကြုံနည်းတယ်” ဟုမပိတ်ပါနှင့်။ သူမှားနိုင်သော်လည်း သူ့စကားထဲက အန္တရာယ်ကိုစစ်ဆေးပါ။ ပညာရှိသည် မိမိထက်ငယ်သူထံမှလည်း သင်ယူနိုင်သူဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင်က ပြန်လည်သုံးသပ်မှုကို အပြစ်ပေးသည့်အချိန်မဟုတ်၊ သင်ယူသည့်အချိန်ဖြစ်အောင် ကာကွယ်ရမည်။ အမှားပြောလာသူကို ကျေးဇူးတင်တတ်သောအဖွဲ့မှာ အန္တရာယ်က စောစောပေါ်လာသည်။ စောစောပေါ်လာသောအန္တရာယ်သည် စောစောပြင်နိုင်သည်။

၆။ ငွေစာရင်းနှင့် ရိုးသားမှု

ငွေကြေးကိစ္စတွင် အမှားသေးသည်ဟုမထင်ပါနှင့်။ အကြွေးတစ်ခုမမှတ်မိခြင်း၊ လက်ခံရရှိငွေကိုနောက်ကျမှပြောခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်ကိုမရှင်းခြင်းတို့က နောက်ပိုင်းတွင် ယုံကြည်မှုကိုဖျက်တတ်သည်။ ရိုးသားမှုဆိုသည်မှာ မေးမှပြောခြင်းမဟုတ်၊ မေးစရာမလိုအောင်ရှင်းလင်းစွာ မှတ်တမ်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

မိသားစုငွေစာရင်းဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းငွေစာရင်းဖြစ်စေ၊ မှားသွားသည်ကိုစောစောပြောလျှင် ပြန်ပြင်ရန်လွယ်သည်။ ဖုံးထားလျှင် အမှားနဲ့အတူ ကြောက်ရွံ့မှု၊ လိမ်လည်မှု၊ အပြစ်တင်မှုတို့လည်းတိုးလာသည်။ ငွေကိုကာကွယ်ရန်ထက် ယုံကြည်မှုကိုကာကွယ်ရန်ပိုလိုသည်။

သရုပ်ပြဥပမာတွင် ကောက်ခံငွေတစ်ခုကိုမှားမှတ်မိသည်ဆိုပါစို့။ စာရင်းကိုပြင်ရုံမဟုတ်၊ ဘာကြောင့်မှားသွားသလဲ၊ လက်ခံသူနှင့်စစ်ဆေးသူနှစ်ဦးရှိသလား၊ ပြန်စစ်ရက်ရှိသလားကိုပါကြည့်ရမည်။ ဒါက တစ်ယောက်ကိုမယုံလို့မဟုတ်၊ တစ်ယောက်တည်းကို အမှားအားလုံးမပေးစေဖို့ဖြစ်သည်။

၇။ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ဖောက်သည်ယုံကြည်မှု

ဖောက်သည်တစ်ဦး မကျေနပ်သည့်အခါ သူ့ကိုခက်ခဲသောသူဟုသာမခေါ်ပါနှင့်။ သူပြောသောအရာအတွင်း မိမိတို့မမြင်ရသောအချက်ရှိမရှိ နားထောင်ပါ။ မတောင်းဆိုနိုင်သောအရာကို အတင်းမကတိပေးပါနှင့်။ မရနိုင်သေးလျှင် ရိုးသားစွာပြောပြီး ရနိုင်သည့်ရွေးချယ်စရာကိုရှင်းပြပါ။

အမှားပို့မိသောပစ္စည်း၊ နောက်ကျသောဝန်ဆောင်မှု၊ မပြည့်စုံသောအချက်အလက်တို့အတွက် “စနစ်ကြောင့်ပါ” ဟုသာမပြောပါနှင့်။ စနစ်ကြောင့်ဖြစ်လျှင်လည်း စနစ်ကိုဘယ်လိုပြင်မလဲဆိုတာ ဖောက်သည်သိနိုင်အောင်ပြောပါ။ လူတွေက ပြည့်စုံမှုကိုသာမဟုတ်၊ ရိုးသားသောတာဝန်ယူမှုကိုလည်းမှတ်မိကြသည်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမည့်အချက်က ဖောက်သည်တိုင်းအလိုကို အကုန်လိုက်ရမည်မဟုတ်ပါ။ မျှတမှုမရှိသောတောင်းဆိုမှုကို နယ်နိမိတ်နှင့်မေတ္တာဖြင့် ငြင်းနိုင်ရမည်။ သို့သော် ငြင်းပယ်ရာမှာလည်း လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုမချိုးဖဲ့သင့်ပါ။

၈။ နေ့စဉ်လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှု

နေ့တိုင်း အိပ်ရာမဝင်မီ မိမိစိတ်ကိုမေးပါ — ဒီနေ့ ငါဖုံးကွယ်ထားသည့်အရာရှိသလား။ စကားမပြောဘဲရှောင်နေခြင်းက တစ်စုံတစ်ယောက်ကိုနာကျင်စေသလား။ ပြန်တောင်းပန်ရန်လိုသလား။ မနက်ဖြန်ရှင်းပြရန်လိုသလား။ ဒီမေးခွန်းလေးခုသည် အပြစ်ရှာရန်မဟုတ်၊ သတိကို ပြန်သွင်းရန်ဖြစ်သည်။

အလုပ်ခွင်တွင် တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် “သင်ခန်းစာဆယ်မိနစ်” ထားနိုင်ပါသည်။ အမှားတစ်ခုကို နာမည်မဖော်ဘဲ ဖြစ်ရပ်နှင့်စနစ်အဖြစ်သုံးသပ်ပြီး မည်သည့်အလေ့အကျင့်ပြောင်းမလဲဆိုတာကို စာရင်းတိုလေးလုပ်ပါ။ ဒီလုပ်ရပ်က အဖွဲ့၏မှတ်ဉာဏ်ကို တည်ဆောက်ပေးသည်။

မိသားစုတွင်လည်း တောင်းပန်စကားကို သင်ပေးပါ။ “မင်းစိတ်နာသွားတာကို ငါနားလည်တယ်၊ ငါပြောပုံမသင့်ခဲ့ဘူး၊ နောက်တစ်ခါ ဒီလိုပြင်မယ်” ဟူသောစကားသည် ဆက်ဆံရေးကို မကျိုးစေဘဲပြန်ဆက်ပေးနိုင်သည်။

သစ္စာလေးပါးဖြင့် အဆုံးသတ်ဆင်ခြင်ခြင်း

ဒုက္ခသစ္စာအရ အမှားကိုဖုံးကွယ်ရခြင်းက စိတ်ပူပန်မှု၊ ယုံကြည်မှုကျိုးပျက်မှု၊ အဖွဲ့အစည်းနှင့်မိသားစုအတွင်း အေးချမ်းမှုလျော့နည်းခြင်းကိုဖြစ်စေသည်။ အမှားထက် ဖုံးကွယ်မှုက တစ်ခါတစ်ရံ ပိုနက်သောဒုက္ခကိုပွားစေသည်။

သမုဒယသစ္စာအရ ထိုဒုက္ခ၏အမြစ်မှာ အရှက်ကြောက်ခြင်း၊ မာန၊ လောဘ၊ အပြစ်မခံချင်သောစိတ်၊ မိမိပုံရိပ်ကိုသာကာကွယ်ချင်သောတဏှာတို့ဖြစ်သည်။

နိရောဓသစ္စာအရ ထိုစိတ်များလျော့လာလျှင် အမှန်ကိုပြောနိုင်သည်၊ ထိခိုက်သူကိုပြန်ကူနိုင်သည်၊ ယုံကြည်မှုကိုပြန်တည်ဆောက်နိုင်သည်။ စိတ်အေးချမ်းမှုသည် ဖုံးကွယ်ရာမှမလာ၊ မှန်ကန်စွာတာဝန်ယူရာမှလာသည်။

မဂ္ဂသစ္စာအရ မှန်ကန်သောအမြင်၊ မှန်ကန်သောစကား၊ မှန်ကန်သောအလုပ်၊ မှန်ကန်သောသတိတို့ကိုနေ့စဉ်လေ့ကျင့်ရမည်။ အမှားတစ်ခုကို သတိဖြင့်မြင်၊ မေတ္တာဖြင့်ပြော၊ တာဝန်ဖြင့်ပြင်၊ ပညာဖြင့်ကာကွယ်ကြပါစို့။

မေတ္တာပို့နှင့် အမျှဝေခြင်း

ဤတရားနာယူရသောကုသိုလ်ဖြင့် မိသားစုဝင်များ၊ အလုပ်ပေးသူနှင့်အလုပ်လုပ်သူများ၊ မှားယွင်းခဲ့သူနှင့်နာကျင်ခဲ့သူများ အချင်းချင်းနားလည်နိုင်ကြပါစေ။ အမှန်ကိုပြောရဲသောသတ္တိ၊ အမှန်ကိုနားထောင်နိုင်သောမေတ္တာ၊ အမှားကိုပြန်ပြင်နိုင်သောပညာ ရရှိကြပါစေ။

ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနပစ္စယော ဟောတု။ အမျှ… အမျှ… အမျှ… သာဓု… သာဓု… သာဓု…

စ၀်ဓမ္မသာမိ

(ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)

ကိုးကားစာရင်း

၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိမူ၊ သုတ်အမှတ် MN 61။

၂။ ဓမ္မပဒ ၁၈၃၊ ဗုဒ္ဓဝဂ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိမူ၊ ဂါထာ ၁၈၃။

၃။ ဓမ္မပဒ ၇၆၊ ပဏ္ဍိတဝဂ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိမူ၊ ဂါထာ ၇၆။

၄။ ဓမ္မပဒ ၁၊ ယမကဝဂ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိမူ၊ ဂါထာ ၁။

၅။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိမူ၊ သုတ်အမှတ် DN 31။

ကလောင်ရှင်