ရည်ရွယ်ချက်ကို စာတစ်ကြောင်းဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
ရည်ရွယ်ချက်ကို စာတစ်ကြောင်းဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမယ်ဆိုတဲ့အခါ လူတော်တော်များများ ပထမဆုံး စဉ်းစားတာက—
“ဘယ်သူ့ကို လွှဲမလဲ”
ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။
သားကြီးကိုလား။
သမီးကိုလား။
ဝန်ထမ်းဟောင်းကိုလား။
ကျွမ်းကျင်တဲ့ မန်နေဂျာကိုလား။
ဒါက အရေးကြီးပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပိုအရင်မေးကြမယ့်မေးခွန်းက—
“ဘာကို လွှဲမှာလဲ”
ဆိုတာပါ။
အဆောက်အအုံလား။
လုပ်ငန်းလိုင်စင်လား။
ငွေကြေးလား။
ဖောက်သည်စာရင်းလား။
ရာထူးလား။
ဒါတွေ လွှဲနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ အသက်က အဲဒါတွေတင် မဟုတ်ဘူး။
“ငါတို့ ဘာအတွက် ဒီအလုပ်ကို လုပ်နေတာလဲ”
ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကိုပါ လွှဲရတယ်။
ဒီအချက် မလွှဲရင် နောက်မျိုးဆက်က ပစ္စည်းကို ရပေမယ့် အဓိပ္ပာယ်ကို မရဘူး။
အဖေက အနှစ်သုံးဆယ် လုပ်ငန်းတည်ဆောက်ထားတယ်။
သားသမီးကို လွှဲမယ်။
သားက မေးတယ်—
“အဖေ၊ ဒီလုပ်ငန်းရဲ့ အရေးအကြီးဆုံးရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲ”
အဖေက—
“ဒီလောက်ကြာအောင် လုပ်လာတာ မင်းမသိဘူးလား”
လို့ ပြန်မေးတယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ် မရှင်းရင် မသိနိုင်ဘူး။
ခေါင်းဆောင်ရဲ့ခေါင်းထဲက အဓိပ္ပာယ်ကို နောက်မျိုးဆက်က စိတ်ဖတ်ပြီး သိနိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို စာတစ်ကြောင်းနဲ့ ပြောနိုင်အောင် ရှင်းထားတာ အရေးကြီးတယ်။
စာတစ်မျက်နှာ မလိုဘူး။
ရှင်းလင်းတဲ့ တစ်ကြောင်း။
ဥပမာ—
“အမြတ်ရှာရင်း လူယုံကြည်မှု မပျက်စေရန်”
“မှန်ကန်သောပစ္စည်းကို မှန်ကန်သောတန်ဖိုးဖြင့် ပေးရန်”
“အလုပ်အကိုင်တည်ငြိမ်စေပြီး မိသားစုနဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအကျိုးကို ထိန်းရန်”
စသဖြင့် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါတွေဟာ ပိဋကတ်တော်က စာကြောင်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး။
လောကီလုပ်ငန်းအတွက် သင်ခန်းစာယူပြီး ရေးထားတဲ့ စိတ်ကူးဥပမာတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတာက—
အဲဒီတစ်ကြောင်းက နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စစ်နိုင်ရမယ်။
ရည်ရွယ်ချက်က “ယုံကြည်မှုမပျက်စေဖို့” ဆိုရင်—
အရောင်းတိုးအောင် အချက်အလက်ဖုံးလို့ရမလား။
မရဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်က “လူတွေအတွက် ရေရှည်အကျိုးရှိဖို့” ဆိုရင်—
ဒီနှစ်အမြတ်အတွက် နောက်နှစ်ပျက်စီးမယ့်အလုပ် လုပ်လို့ရမလား။
ပြန်စဉ်းစားရမယ်။
ရည်ရွယ်ချက်က နောက်မျိုးဆက်အတွက် လမ်းညွှန်ဖြစ်လာတယ်။
လမ်းအများကြီး ခွဲသွားတဲ့နေရာမှာ—
“ငါတို့ ဘာအတွက် ရှိတာလဲ”
ဆိုတဲ့ မေးခွန်းက မြေပုံဖြစ်လာတယ်။
ဒီမှာ ဓမ္မဘက်ကို ပြန်ကြည့်ရင် လုပ်ရပ်ဟာ အပြင်ပန်းတင် မဟုတ်ဘဲ စိတ်ရည်ရွယ်မှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတာ ဗုဒ္ဓတရားမှာ အထူးအရေးကြီးတယ်။
ဒါကြောင့် မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းရာမှာ—
“ဒီနည်းအတိုင်းလုပ်”
ဆိုတာထက်—
“ဒီအလုပ်ကို ဘာကြောင့် ဒီလိုလုပ်တယ်”
ဆိုတာ သင်ပေးရတယ်။
နည်းလမ်းက နောက်တစ်ခေတ်မှာ ပြောင်းနိုင်တယ်။
ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ပိုနက်တဲ့အလွှာ။
အဖေက ဆိုင်မှာ ဖောက်သည်နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်ပြောတယ်။
သားက အွန်လိုင်းက ရောင်းမယ်။
နည်းလမ်းမတူဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ဖောက်သည်ကို မလိမ်ဘူး”
ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် တူရမယ်။
အရင်မျိုးဆက်က စာအုပ်နဲ့ စာရင်းထားတယ်။
နောက်မျိုးဆက်က နည်းပညာသုံးတယ်။
နည်းလမ်းပြောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“စာရင်းကို ရိုးသားစွာ ထားမယ်”
ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် မပြောင်းရဘူး။
ဒီကွာခြားချက် နားလည်ရင် မျိုးဆက်နှစ်ခုကြား ပဋိပက္ခလျော့တယ်။
အရင်မျိုးဆက်က—
“ငါ့နည်းမလိုက်လို့ ပျက်တော့မယ်”
လို့ မကြောက်တော့ဘူး။
နောက်မျိုးဆက်က—
“အဟောင်းတွေအကုန် ပယ်မယ်”
လို့ မလုပ်တော့ဘူး။
နှစ်ဖက်လုံး မေးနိုင်တယ်—
“ရည်ရွယ်ချက်တူနေသလား”
ဒီမေးခွန်းက အရေးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့...
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် မရှိတော့တဲ့အခါ စကားတစ်ရာမမှတ်မိနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ရည်ရွယ်ချက်တစ်ကြောင်းကို မှတ်မိနိုင်တယ်။
အခက်အခဲလာတဲ့အခါ ပြန်မေးနိုင်တယ်။
“အဖေရှိရင် ဘာလုပ်မလဲ”
ဆိုတာထက်—
“ငါတို့ရဲ့ အဓိကမူနဲ့ဆိုရင် ဘာလုပ်သင့်လဲ”
ဆိုတာ ပိုတည်တံ့တယ်။
ဒီအဆင့်ရောက်ရင် succession က လူတစ်ယောက်ကို ကူးတာမဟုတ်တော့ဘူး။
ပညာနဲ့တန်ဖိုးကို ကူးတာ။
ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းတဲ့အောင်မြင်မှုရဲ့ အစ။
အခု ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းကို စမ်းကြည့်။
ဝန်ထမ်းငါးယောက်ကို သီးခြားမေး—
“ဒီအဖွဲ့အစည်း ဘာအတွက်ရှိတာလဲ”
အဖြေငါးမျိုး လုံးဝမတူဘူးဆိုရင် ရည်ရွယ်ချက် မရှင်းသေးနိုင်ဘူး။
နောက်မျိုးဆက်ကို မေး—
“ဒီလုပ်ငန်းမှာ မလဲရမယ့်အရာက ဘာလဲ”
မပြောနိုင်ရင် လွှဲပြောင်းမှုထဲမှာ အဓိပ္ပာယ်လွှဲမှု လိုနေတယ်။
အဲဒီအခါ အစည်းအဝေးကြီး မစရသေးဘူး။
တစ်ကြောင်းက စ။
“ငါတို့ ဘာကြောင့် ရှိသလဲ”
“ဘယ်သူအတွက် ရှိသလဲ”
“ဘယ်တန်ဖိုးကို မလဲဘူးလဲ”
မေး။
အဲဒီသုံးခုကနေ စာတစ်ကြောင်း ထွက်လာအောင် ရေး။
ပြီးရင် နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ သုံး။
ဒီလိုမှ တကယ်အသက်ဝင်မယ်။
ကဲ... ဒီအကြောင်းကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ—
အဓိကရည်ရွယ်ချက်မရှင်းတဲ့အခါ မျိုးဆက်နှစ်ခု တစ်ယောက်တစ်လမ်းသွားတယ်။
အရင်မျိုးဆက်က “ငါတည်ဆောက်ထားတာ ပျက်သွားပြီ” လို့ ပူလောင်တယ်။
နောက်မျိုးဆက်က “ဘာလုပ်လုပ် မမှန်ဘူးလို့ပြောတယ်” လို့ ပင်ပန်းတယ်။
အဖွဲ့အစည်းကလည်း အဓိပ္ပာယ်ပျောက်တယ်။
သမုဒယသစ္စာ—
ရာထူးကို စွဲခြင်း။
ကိုယ့်နည်းကို စွဲခြင်း။
နာမည်ကို စွဲခြင်း။
အမြတ်ကို ရည်ရွယ်ချက်ထက် ရှေ့တင်ခြင်း။
ဒါတွေက ပဋိပက္ခကို တိုးစေနိုင်တယ်။
နိရောဓသစ္စာ—
“ငါ့နည်း” ထက် “ကောင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက်” ကို ပိုဦးစားပေးလာရင် စွဲမှုလျော့နိုင်တယ်။
နောက်မျိုးဆက်ကို လွှတ်ပေးနိုင်တယ်။
အရင်မျိုးဆက်ကိုလည်း ရိုသေနိုင်တယ်။
အဓိကတန်ဖိုးက ဆက်ရှင်သန်နိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ—
မှန်ကန်စွာမြင်။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်ထား။
အမှန်အတိုင်း ရှင်းပြ။
မူနဲ့ညီအောင် လုပ်။
အကျိုးမဖျက်တဲ့ အသက်မွေးမှုရွေး။
နေ့စဉ်ပြန်စစ်။
စွဲမှုတက်လာတာကို သတိထား။
စိတ်တည်ငြိမ်စွာ လွှဲပေးနိုင်အောင် လေ့ကျင့်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
ကိုယ့်နောက်မျိုးဆက်ကို ပစ္စည်းပဲ မလွှဲပါနဲ့။
ရည်ရွယ်ချက်လွှဲပါ။
ရာထူးပဲ မလွှဲပါနဲ့။
တန်ဖိုးလွှဲပါ။
စည်းမျဉ်းပဲ မလွှဲပါနဲ့။
ဘာကြောင့် ဒီစည်းမျဉ်းရှိတာကို သင်ပေးပါ။
ကိုယ်မရှိတော့တဲ့နေ့မှာ—
“အဖေ ဘာလုပ်မလဲ”
“ဆရာ ဘာလုပ်မလဲ”
လို့သာ မေးနေတဲ့မျိုးဆက် မဖြစ်ဘဲ—
“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကောင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ဆို ဘာလုပ်သင့်လဲ”
လို့ ပညာနဲ့ မေးနိုင်တဲ့မျိုးဆက် ဖြစ်လာကြပါစေ။
ရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းလင်းနိုင်ကြပါစေ။
ရည်ရွယ်ချက်ထက် အတ္တကို မကြီးစေကြပါစေနဲ့။
မျိုးဆက်နှစ်ခု ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုအောက်မှာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆက်စပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမုဒယကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများအားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
Sao Dhammasami