အမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြုပြင်လမ်းကြောင်း ဖွင့်ခြင်း ညနေပိုင်းတရားတော်
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀ ခု • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခု • ဝါခေါင်လဆုတ် ၅ ရက် • ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ • ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
အမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြုပြင်လမ်းကြောင်း ဖွင့်ခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ စကြရအောင်။
အဖွဲ့ကောင်းဆိုတာ အမှားမဖြစ်တဲ့အဖွဲ့လား။
စဉ်းစားကြည့်ပါ။
မိသားစုတစ်စုမှာ ဘယ်တော့မှ အမှားမဖြစ်နိုင်ဘူးလား။
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ဘယ်တော့မှ ဆုံးဖြတ်ချက်မမှားနိုင်ဘူးလား။
အကြီးအကဲတစ်ယောက်က နှစ်ပေါင်းလေးဆယ် အတွေ့အကြုံရှိလို့ ဘယ်တော့မှ မမှားတော့ဘူးလား။
မျိုးဆက်သစ်က ပညာတတ်တယ်၊ နည်းပညာတတ်တယ်ဆိုလို့ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း မှန်မလား။
မမှန်နိုင်ဘူးနော်။
လူဟာ လူပဲ။
မမြင်တာရှိတယ်။
မသိတာရှိတယ်။
သတင်းအချက်အလက် မပြည့်တာရှိတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတာရှိတယ်။
စကားမှားတာရှိတယ်။
လူရွေးမှားတာရှိတယ်။
ငွေတွက်မှားတာရှိတယ်။
အချိန်ခန့်မှန်းမှားတာရှိတယ်။
စိတ်တိုပြီး ပြောမှားတာရှိတယ်။
ကိုယ်ထင်ထားတဲ့အတိုင်း တစ်ဖက်လူ မဖြစ်တာရှိတယ်။
ဒါဆို အောင်မြင်တဲ့အဖွဲ့ရဲ့ အဓိကအရည်အသွေးက “ဘယ်တော့မှ မမှားဘူး” ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
ဦးဇင်းက ဒီည ဒီလိုပြောချင်တယ်။
ကောင်းတဲ့အဖွဲ့ဆိုတာ အမှားကို မြန်မြန်သိတတ်တဲ့အဖွဲ့။
သိရင် ဖုံးမထားတဲ့အဖွဲ့။
ဖွင့်ပြောရင် လူကို ဖျက်မယ့်အစား အမှားကို ပြင်တဲ့အဖွဲ့။
ပြင်ပြီးရင် နောက်တစ်ခါ ထပ်မဖြစ်အောင် သင်ယူတဲ့အဖွဲ့။
ဒီလိုအဖွဲ့က အမှားရှိလို့ မပျက်ဘူး။
အမှားထဲကနေ ပိုကောင်းလာတတ်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ အပြင်ကကြည့်ရင် အရမ်းကောင်းတဲ့အဖွဲ့တစ်ခုရှိတယ်။
“ကျွန်တော်တို့မှာ ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူး”
ပြောတယ်။
ဘယ်သူမှ အမှားမဝန်ခံဘူး။
အစည်းအဝေးမှာ သတင်းကောင်းပဲ ကြားရတယ်။
အကြီးအကဲကို မကောင်းသတင်း မပြောရဲဘူး။
ဆက်ခံသူက မိမိအမှားကို ဖုံးတယ်။
အောက်ကလူက သူ့အမှားကို သူ့ထက်အောက်ကလူပေါ် ပုံချတယ်။
အမှားသေးသေးတွေ အောက်မှာ အလွှာလိုက် စုပြီး နောက်ဆုံး ပြဿနာကြီးတယ်။
အဲဒီအခါ လူတိုင်းမေးတယ်—
“ဒါကို ဘယ်သူမှ မသိခဲ့ဘူးလား”
တကယ်တော့ သိတဲ့သူရှိတယ်။
ပြောမရဲတာ။
အဲဒီကွာခြားချက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
မသိခြင်းနဲ့ သိပေမဲ့ မပြောခြင်း မတူဘူး။
အမှားထက် ဖုံးကွယ်ခြင်းက ပိုကြီးတဲ့ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်တယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမှားတစ်ခု ဖြစ်သွားပြီဆိုပါစို့။
အစောကြီး ဝန်ခံတယ်။
ထိခိုက်မှုသေးတုန်း ရပ်တယ်။
မှားတာကို ပြန်ပြင်တယ်။
သက်ဆိုင်သူကို ပြောတယ်။
နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင် စနစ်ပြင်တယ်။
ဒီအမှားက အနာတစ်ချက်ပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှားကို ဖုံးလိုက်တယ်။
ဖုံးဖို့ နောက်ထပ်အမှားလုပ်တယ်။
မေးလာတော့ အမှန်တစ်ဝက်ပဲ ပြောတယ်။
စာရင်းပြင်တယ်။
တခြားလူကို အပြစ်ပုံချတယ်။
နောက်ဆုံး အမှားတစ်ခုက အမှားငါးခု ဖြစ်သွားတယ်။
ပထမအမှားက လုပ်ငန်းအမှား။
ဒုတိယက မရိုးသားမှု။
တတိယက ယုံကြည်မှုပျက်မှု။
စတုတ္ထက အခြားသူကို ထိခိုက်မှု။
ပဉ္စမက နောက်မျိုးဆက်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သွားခြင်း။
ဒါကြောင့် ဒီညတရားမှာ—
“မမှားကြနဲ့”
လို့ပဲ ပြောမနေဘူး။
အဲဒါ လိုပါတယ်။
အမှားလျော့အောင် သတိထားရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီထက် နက်တဲ့မေးခွန်းက—
“မှားသွားရင် ငါဘာလုပ်မလဲ”
ဆိုတာပါ။
ရာဟုလာကို ဟောတော်မူတဲ့ မှန်ဥပမာ
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ဟာ ဒီနေ့တရားအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံတစ်ခုဖြစ်တယ်။
အဲဒီသုတ်တော်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို မိမိအပြုအမူကို မှန်ထဲကြည့်သလို ပြန်ကြည့်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
လုပ်မယ့်အခါ ပြန်စစ်။
လုပ်နေစဉ် ပြန်စစ်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်။
မိမိကို ထိခိုက်သလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်သလား။
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်သလား။
အဲဒီလို ဆင်ခြင်ရတယ်။
အထူးသဖြင့် ကိုယ်နဲ့နှုတ်အပြုအမူတစ်ခု လုပ်ပြီးသွားတဲ့နောက် အန္တရာယ်၊ ဒုက္ခဖြစ်စေတဲ့ မကောင်းတဲ့အပြုအမူဖြစ်ကြောင်း သိလာရင် ဆရာ သို့မဟုတ် ပညာရှိသောဓမ္မမိတ်ဆွေထံ ဖွင့်ပြ၊ ထုတ်ဖော်၊ ဝန်ခံ ပြီး နောင်အခါ ထိန်းသိမ်းဖို့ ဟောထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီအချက်ကို သေချာနားထောင်။
လုပ်ပြီးသွားပြီ။
မှားသွားပြီ။
ဘုရားရှင်ရဲ့ သင်ကြားမှုအဓိကသဘောက—
“အခု မင်းဂုဏ်ပျက်ပြီ။ မင်းကို ဖုံးထား”
မဟုတ်ဘူး။
ပြန်ကြည့်။
အမှားဆိုရင် ဖွင့်ပြ။
ပြီးရင် နောင်အတွက် ထိန်း။
ဒီသဘော အလွန်လှတယ်။
ဒီသုတ်တော်ဟာ ယနေ့ခေတ်ကုမ္ပဏီအမှားတင်ပြစနစ်ကို တိုက်ရိုက်ဟောထားတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုသုတ်တော်လို့ ဦးဇင်းတို့ မပြောရဘူး။
အဲဒီလို မပြောင်းသင့်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ဘဝမှာ အသုံးချလို့ရတဲ့ ဓမ္မအခြေခံက အလွန်ရှင်းတယ်။
အမှားကို မြင်နိုင်မှု။
အမှားကို ဖွင့်ပြနိုင်မှု။
ပြုပြင်ပြီး နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းနိုင်မှု။
ဒီသုံးခုပါ။
မှန်ဟာ မျက်နှာကို ဆဲတာ မဟုတ်ဘူး
မှန်ရှေ့မှာ ကိုယ့်မျက်နှာပေါ် အညစ်အကြေးတစ်ခု မြင်တယ်ဆိုပါစို့။
မှန်ကို စိတ်ဆိုးမလား။
“ဒီမှန်က ငါ့ကို မကောင်းမြင်တယ်”
လို့ ပြောမလား။
မပြောဘူးနော်။
မှန်က မြင်ရတာကို ပြတာ။
ပြီးတော့ ကိုယ်က သန့်ရှင်းလိုက်တယ်။
ဓမ္မထဲက ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ ဒီလိုပဲ။
ကိုယ့်အမှားကို တွေ့တာဟာ ကိုယ့်တန်ဖိုးတစ်ခုလုံး ပျက်သွားတာမဟုတ်ဘူး။
အမှားကို သိတာဟာ ပြုပြင်ခွင့်ရတာ ဖြစ်တယ်။
ဒီအမြင်ကို အဖွဲ့အစည်းထဲ သယ်နိုင်ရင် အများကြီးပြောင်းတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်—
“ဒီစာရင်းမှာ ကျွန်တော်မှားထားပါတယ်”
ပြောလာတယ်။
ချက်ချင်း—
“မင်းက ဘယ်လောက်အသုံးမကျတာလဲ”
ဆိုရင် နောက်တစ်ခါ သူဖုံးတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ကောင်းပြီ၊ အခုအရင်ဆုံး ထိခိုက်မှုဘယ်လောက်ရှိလဲ ကြည့်ရအောင်။ ဘယ်လိုပြန်ပြင်မလဲ။ ပြီးရင် ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ ပြန်ကြည့်မယ်”
ဆိုရင်?
အမှားလွတ်သွားမှာ မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်မယူဘဲလည်း မထားဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဝန်ခံတဲ့တံခါးကို မပိတ်ဘူး။
ဒါဟာ ဒီညတရားရဲ့ အဓိက။
အမှားကို ဝန်ခံတာနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အရှက်ခွဲတာ မတူဘူး
တချို့လူတွေက—
“ကျွန်တော်မှားပါတယ်”
ပြောရမှာ အရမ်းခက်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“မှားတာ = မတော်တာ”
လို့ ထင်လို့။
“မှားတာ = အားနည်းတာ”
လို့ ထင်လို့။
“မှားတာ = ခေါင်းဆောင်မဖြစ်ထိုက်တာ”
လို့ ထင်လို့။
အဲဒီအခါ ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကာကွယ်ဖို့ အမှားကို ဖုံးလာတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ယောက်က အမှားလုပ်တယ်။
အဲဒီလူဟာ အမှားနဲ့ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
မကောင်းတဲ့အပြုအမူကို မကောင်းတဲ့အပြုအမူအဖြစ် သိရမယ်။
တာဝန်ယူရမယ်။
သင့်တော်တဲ့အကျိုးဆက်ရှိရင် ရှိရမယ်။
ဒါပေမဲ့—
“မင်းဟာ လူဆိုးပဲ”
“မင်းက ဘာမှမဖြစ်နိုင်ဘူး”
“တစ်ခါမှားတာနဲ့ မင်းဘဝဆုံးပြီ”
ဆိုတဲ့အမြင်ဟာ ပြုပြင်လမ်းကို ပိတ်နိုင်တယ်။
အမှားပြင်လိုတဲ့အဖွဲ့မှာ လူနဲ့အပြုအမူကို ခွဲသိရတယ်။
လူကို မဖျက်ဘဲ အမှားကို တိတိကျကျ ကိုင်တွယ်ရတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းရာမှာ အကြီးအကဲရဲ့ အကြီးဆုံးစမ်းသပ်မှု
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အကြီးအကဲတစ်ယောက်က လုပ်ငန်းတစ်ခုကို နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်၊ လေးဆယ်လုပ်လာတယ်ဆိုပါစို့။
သူအတွေ့အကြုံများတယ်။
သူ့နာမည်နဲ့ အဖွဲ့တည်လာတယ်။
သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လူတွေ နားထောင်လာတယ်။
နောက်မျိုးဆက်ကို လွှဲပေးတော့မယ်။
ဒီအချိန်မှာ အခက်ဆုံးအရာတစ်ခုက—
မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မှားနိုင်တယ်ဆိုတာ နောက်မျိုးဆက်ရှေ့မှာ ပြနိုင်ခြင်း။
အကြီးအကဲက အမြဲ—
“ငါ့ခေတ်မှာ ဘယ်တော့မှ မမှားဘူး”
ပုံစံနဲ့ နေရင် နောက်မျိုးဆက် ဘာသင်မလဲ။
“ခေါင်းဆောင်ဆို အမှားဝန်ခံလို့မရဘူး”
လို့ သင်တယ်။
ဒါကြောင့် သူမှားရင် ဖုံးမယ်။
ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အမှားကို လူတွေမြင်နေတယ်။
သူတစ်ယောက်တည်း မဝန်ခံဘူး။
ဒီအခါ လူငယ်တွေအတွက် သင်ခန်းစာက စာအုပ်ထဲကမဟုတ်ဘူး။
ခေါင်းဆောင်လုပ်ပြတာကနေ သင်တာ။
အကြီးအကဲတစ်ယောက်က—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို အဲဒီအချိန်မှာ ငါက ဒီအချက်အလက်နဲ့ ချခဲ့တယ်။ အခုကြည့်တော့ ဒီအပိုင်းကို မမြင်ခဲ့ဘူး။ ဒီနေရာမှာ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတယ်။ အခု ဘယ်လိုပြင်မလဲ အတူကြည့်ကြရအောင်”
လို့ ပြောနိုင်ရင်?
ခေါင်းဆောင်မှုကျသွားသလား။
အမြဲမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ပိုတက်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
လူတွေ သိလာတယ်—
အမှန်တရားက ဒီအဖွဲ့မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ဂုဏ်ထက် မြင့်တယ်။
ဒီဟာ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အလွန်ကြီးတဲ့အမွေ။
နောက်မျိုးဆက်ရဲ့ အကြီးဆုံးစမ်းသပ်မှု
ဆက်ခံသူဘက်မှာလည်း စမ်းသပ်မှုရှိတယ်။
“ငါတတ်ကြောင်း သက်သေပြရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
အဖေ့လက်ထဲက လုပ်ငန်းရပြီ။
အမေ့တာဝန်ကို ကိုယ်ယူပြီ။
ဆရာ့နေရာမှာ ကိုယ်ထိုင်ပြီ။
အခုမှားတယ်ဆိုရင်—
“ကြည့်လေ၊ မင်းမဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ အရင်ကတည်းက ပြောသားပဲ”
အကြားခံရမှာ ကြောက်တယ်။
ဒါကြောင့် မပြောဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ မာနနဲ့ ကြောက်စိတ်နှစ်ခု ပေါင်းတတ်တယ်။
“ကိုယ့်ဟာကိုယ် ဖြေရှင်းနိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့မာန။
“ပြောရင် ယုံကြည်မှုကျမယ်”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
နောက်ဆုံး ပြဿနာသေးက ကြီးလာတယ်။
ဒါကြောင့် ဆက်ခံသူတစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အချင်းကို—
“ဘယ်တော့မှ မမှားဘူးလား”
နဲ့ မတိုင်းသင့်ဘူး။
တစ်ချို့အပိုင်းမှာ—
မှားသွားရင် ဘယ်လောက်မြန်မြန် သိသလဲ။
ဘယ်လောက်ရိုးသားစွာ ပြောသလဲ။
ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြင်သလဲ။
ထပ်မဖြစ်အောင် ဘာသင်ယူသလဲ။
ဒါနဲ့လည်း တိုင်းရမယ်။
စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းဥပမာ
အခု စိတ်ကူးထားတဲ့ သင်ကြားရေးဥပမာတစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်းမဟုတ်ဘူး။
နားလည်ဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပဲ။
ဖခင်တစ်ယောက်က မိသားစုကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းကို သမီးဆီ တဖြည်းဖြည်းလွှဲပေးတယ်ဆိုပါစို့။
သမီးက ပထမဆုံး အကြီးစားကုန်ပစ္စည်းဝယ်ယူမှုတစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်တယ်။
အရေအတွက်တွက်တဲ့နေရာမှာ အမှားရှိသွားတယ်။
လိုတာထက် ပိုမှာမိတယ်။
အစက သိလိုက်တဲ့အချိန်မှာ ဆုံးရှုံးမှုက သေးတယ်။
ဖခင်ကို ပြောရင် ပြန်ညှိလို့ရနိုင်တယ်။
ပေးသွင်းသူနဲ့ ဆွေးနွေးလို့ရနိုင်တယ်။
အရောင်းအစီအစဉ် ပြောင်းလို့ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ သမီးစိတ်ထဲမှာ—
“အဖေက အရင်ကတည်းက ငါမဖြစ်နိုင်ဘူးထင်တာ”
လို့ ကြောက်တယ်။
မပြောဘူး။
နောက်တစ်ပတ် ငွေစာရင်းမှာ အခက်အခဲဖြစ်လာတယ်။
အဲဒီအခါ အခြားငွေကို ရွှေ့သုံးတယ်။
ထပ်မပြောဘူး။
နောက်တစ်လမှာ ဝန်ထမ်းလုပ်ခအတွက် ငွေလည်ပတ်မှု စတင်တင်းလာတယ်။
နောက်ဆုံး ဖခင်သိသွားတယ်။
ကဲ… ဒီမှာ ဘယ်အမှားက အကြီးဆုံးလဲ။
ပထမဆုံး ပစ္စည်းပိုမှာမိတာလား။
အဲဒါ ပြဿနာ။
ဒါပေမဲ့ ဒုတိယအဆင့်က ပိုကြီးလာတယ်။
ပြောမရဲတာ။
အခု ဖခင်ဘက်က ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတာ နောက်မျိုးဆက်ယဉ်ကျေးမှုကို ဆုံးဖြတ်မယ်။
“မင်းအမြဲဒီလိုပဲ။ မင်းကို လွှဲပေးတာ ငါမှားတယ်”
လို့ လူအများရှေ့ အရှက်ခွဲလိုက်မယ်ဆိုရင်?
သမီး နောက်တစ်ခါ အမှားမလုပ်တော့ဘူးလား။
အမြဲမဟုတ်ဘူး။
နောက်တစ်ခါ ပိုကောင်းကောင်းဖုံးတတ်သွားနိုင်တယ်။
ဒါကို သတိထား။
အပြစ်ပေးမှုက အမှားကို လျော့ချတတ်သလို တစ်ခါတလေ အမှားဖုံးကွယ်မှုကို တိုးစေတတ်တယ် ဆိုတာ လက်တွေ့အမြင်နဲ့ စဉ်းစားရမယ်။
အခြားနည်းက—
“ပထမဆုံး ဘယ်နေ့သိတာလဲ”
မေး။
“အဲဒီနေ့ ဘာကြောင့် မပြောနိုင်ခဲ့တာလဲ”
မေး။
“အခုထိခိုက်မှု ဘယ်လောက်ရှိလဲ”
မေး။
“ဘယ်လိုပြန်ပြင်နိုင်မလဲ”
မေး။
“နောက်တစ်ခါ ဒီလိုအမှားဖြစ်ရင် ဘယ်အဆင့်မှာ ချက်ချင်းအသိပေးမယ်”
သတ်မှတ်။
ပြီးတော့—
“အမှားကို တာဝန်ယူရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှားပြောတာကို အပြစ်မပေးဘူး။ ဖုံးတာကိုတော့ ခွင့်မပြုဘူး”
ဆိုတဲ့ယဉ်ကျေးမှု တည်ဆောက်။
ဒီလိုဆိုရင်?
အမှားကို မပေါ့ပေါ့ထားဘူး။
ယုံကြည်မှုကိုလည်း ပြန်ဖွင့်ပေးတယ်။
“အမှားလုပ်တာ” နဲ့ “မရိုးသားတာ” ကို မရောနဲ့
ဒီကွာခြားချက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
လူတစ်ယောက်က အချက်အလက်မပြည့်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတယ်။
တစ်မျိုး။
လူတစ်ယောက်က သိသိကြီးနဲ့ စာရင်းကို ပြောင်းတယ်။
တစ်မျိုး။
အတွေ့အကြုံနည်းလို့ တွက်ချက်မှားတယ်။
တစ်မျိုး။
မိမိအကျိုးအတွက် တမင်လိမ်တယ်။
တစ်မျိုး။
စနစ်က မရှင်းလို့ မှားတယ်။
တစ်မျိုး။
စည်းကမ်းသိရက်နဲ့ တမင်ချိုးတယ်။
တစ်မျိုး။
ဒီအရာအားလုံးကို—
“အမှားပဲ”
လို့ တစ်မျိုးတည်း ကိုင်တွယ်ရင် မမျှတဘူး။
ကောင်းတဲ့ပြုပြင်လမ်းကြောင်းမှာ—
မသိမှုကို ပညာပေးမှုနဲ့ ပြင်။
ကျွမ်းကျင်မှုလိုတာကို လေ့ကျင့်ပေးမှုနဲ့ ပြင်။
စနစ်မရှင်းတာကို စနစ်ပြင်။
ပေါ့ဆမှုကို တာဝန်ယူမှုနဲ့ ပြင်။
တမင်မရိုးသားမှုကို သင့်တော်တဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ ကိုင်တွယ်။
အားလုံးတူလို့ မရဘူး။
ကရုဏာဆိုတာ အားလုံးလွှတ်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။
တရားမျှတမှုဆိုတာ အားလုံးကို တူတူအပြစ်ပေးတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းအရင်းကို ကြည့်ရတယ်။
ပြောမယ့်သူဘက်ကလည်း ဓမ္မရှိရမယ်
အမှားတွေ့ပြီ။
အခု ထောက်ပြမယ်။
ဒီနေရာမှာ စောဒနာသုတ်ရဲ့ သဘော အလွန်အရေးကြီးတယ်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာက တစ်ပါးသူကို သတိပေးထောက်ပြလိုသူဟာ မိမိအတွင်းမှာ အခြေခံငါးချက်ထားရမယ်လို့ ဟောတယ်။
အချိန်သင့်စွာ ပြောမယ်။
အမှန်အတိုင်း ပြောမယ်။
နူးညံ့စွာ ပြောမယ်။
အကျိုးရှိရာကို ပြောမယ်။
အတွင်းအမုန်းမပါဘဲ မေတ္တာစိတ်နဲ့ ပြောမယ်။
ဒါဆို အမှားတင်ပြမှုက—
“တွေ့ပြီ၊ အခု လူရှေ့မှာ ဖော်မယ်”
မဟုတ်ဘူး။
“အမှန်ကို လူနာအောင်လုပ်ဖို့ လက်နက်အဖြစ်သုံးမယ်”
မဟုတ်ဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်က ပြင်ဖို့။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အမှားကို မြင်ရတာနဲ့ ကိုယ့်အတ္တအတွက် အခွင့်အရေးဖြစ်သွားတယ်။
“ငါအရင်ကတည်းက ပြောသားပဲ”
“ကြည့်၊ မင်းမဖြစ်ဘူး”
“အခုမှ ငါ့စကားမှန်တာ သိပြီလား”
ဒီစကားတွေမှာ ပြုပြင်လိုစိတ်ထက် ကိုယ်အနိုင်ရလိုစိတ် ပါနိုင်တယ်။
အဲဒီအခါ အမှားကို ပြင်ပေးတာမဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ့်မာနကို အစာကျွေးတာ ဖြစ်လာတယ်။
ကိန္တိသုတ်—ထောက်ပြဖို့တောင် အလျင်မလိုရ
ကိန္တိသုတ်မှာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ ချို့ယွင်းမှုကို ကိုင်တွယ်ပုံအကြောင်း အလွန်နက်တဲ့အချက်တွေ ရှိတယ်။
တစ်ဦးတစ်ယောက်မှာ ချိုးဖောက်မှုတစ်ခုရှိလာတဲ့အခါ ချက်ချင်းအပြစ်တင်ဖို့ အလျင်မလိုဘဲ အခြေအနေကို စဉ်းစားရမယ်ဆိုတဲ့သဘောကို တွေ့ရတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ သူ့ကို အကုသိုလ်ဘက်ကနေ ထုတ်ပြီး ကုသိုလ်ဘက်မှာ တည်စေနိုင်ဖို့ ဖြစ်တယ်။ နောက်ဆုံး သင်ကြားချက်မှာလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို မြှောက်တင်ခြင်း၊ တစ်ဖက်လူကို နှိမ့်ချခြင်း မပြုဘဲ ဓမ္မနဲ့အညီ အဖြေပြောဖို့ ဖော်ပြထားတယ်။
အဲဒီသဘော ဒီနေ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် သိပ်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အမှားထောက်ပြခြင်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က လူကို အဖွဲ့ကနေ ပစ်ထုတ်ဖို့တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ဖြစ်နိုင်ရင်—
မှားရာကနေ မှန်ရာဆီ ပြန်လာစေဖို့။
မကျွမ်းကျင်ရာကနေ ကျွမ်းကျင်လာစေဖို့။
မရိုးသားရာကနေ ရိုးသားမှုတည်စေဖို့။
ပဋိပက္ခကနေ သဟဇာတဖြစ်စေဖို့။
ဒီရည်ရွယ်ချက်ရှိရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အန္တရာယ်ကြီးတယ်၊ ဆက်ပြီး ထိခိုက်နိုင်တယ်၊ တမင်လုပ်နေတယ်၊ မပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အခြေအနေဆိုရင် သင့်တော်တဲ့ကာကွယ်မှု၊ တာဝန်ခွဲခြားမှု၊ ကျွမ်းကျင်သူ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူတို့ရဲ့ အကူအညီလိုနိုင်တယ်။
ကရုဏာဆိုတာ ထိခိုက်မှုကို ဆက်ခွင့်ပေးခြင်းမဟုတ်ဘူး။
အမှားကို လျှို့ဝှက်ပေးတာက ကရုဏာလား
တစ်ယောက်မှားတယ်။
ကိုယ်သိတယ်။
သူက ကိုယ့်ဆွေမျိုး။
“သူ့အလုပ်ပျက်မှာစိုးလို့”
ဖုံးပေးတယ်။
အဲဒါ ကရုဏာလား။
တစ်ခါတလေ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ယောက်ကို ကာကွယ်ရင်း လူဆယ်ယောက် ထိခိုက်သွားနိုင်တယ်။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ သားတစ်ယောက် စာရင်းမှားတယ်။
မိဘက ဖုံးပေးတယ်။
တခြားဝန်ထမ်းတစ်ယောက် အဲဒီအမှားလုပ်ရင် အရေးယူတယ်။
အဲဒီအခါ ဘာပျက်သလဲ။
တရားမျှတမှု ပျက်တယ်။
အဖွဲ့ယုံကြည်မှု ပျက်တယ်။
သားကိုလည်း တကယ်မကူညီဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
တာဝန်ယူတတ်တဲ့လူဖြစ်လာမယ့် လမ်းကို ပိတ်ပေးလိုက်တာ။
အမှားဖုံးပေးခြင်းဟာ အမြဲမေတ္တာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အမှားကို ရိုးသားစွာ ရင်ဆိုင်ခိုင်းခြင်းက ပိုနက်တဲ့ကရုဏာ ဖြစ်တယ်။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်—နာချင်နာနိုင်ပေမဲ့ အကျိုးရှိရာကို အချိန်သင့်ပြောရတယ်
အဘယရာဇကုမာရသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စကားပြောသဘောကို အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုတို့နဲ့ ဆက်စပ်ဖော်ပြထားတယ်။
အမှန်ဖြစ်ပေမဲ့ အကျိုးမရှိတဲ့စကားကို မပြော။
အမှန်လည်းဖြစ်၊ အကျိုးလည်းရှိတဲ့စကားကိုတော့ တစ်ဖက်လူ ကြိုက်သည်ဖြစ်စေ မကြိုက်သည်ဖြစ်စေ သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိပြီး ပြောတော်မူကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ အဲဒီစကားပြောမှုရဲ့ အတွင်းခံက သတ္တဝါတို့အပေါ် စာနာမှုဖြစ်တယ်။
ဒီအချက်ကို အမှားပြုပြင်ရာမှာ သုံးကြည့်။
“သူစိတ်မကောင်းဖြစ်မှာစိုးလို့ မပြောတော့ဘူး”
ဆိုတာ အမြဲကရုဏာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အခုနည်းနည်းနာတဲ့အမှန်ကို မပြောလို့ နောက်ပိုင်း အများကြီးနာရတယ်။
သွားနာတာကို ကြောက်လို့ ဆရာဝန်ဆီမသွားဘူးဆိုတာလို။
ပြဿနာသေးတုန်း မပြောဘူး။
ကြီးလာတော့ လူတွေ အများကြီး ထိခိုက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
အမှန်ကို ဖုံးမထား။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ဆိုပြီး ရက်စက်မပြော။
ဒီဟန်ချက်ပါ။
“ငါ့လက်ထက်မှာ အမှားမရှိခဲ့ဘူး” ဆိုတဲ့ အမွေ မချန်ပါနဲ့
အကြီးအကဲတို့…
တစ်ခါတလေ မိမိအောင်မြင်မှုကို နောက်မျိုးဆက်ကို ပြောတဲ့အခါ အောင်မြင်တာပဲ ပြောတတ်တယ်။
ဒီဆိုင်ကို ဘယ်လိုဖွင့်ခဲ့တယ်။
ဒီမြေကို ဘယ်လိုဝယ်ခဲ့တယ်။
ဒီအခက်အခဲကို ဘယ်လိုကျော်ခဲ့တယ်။
ဒါတွေ ကောင်းတယ်။
ဒါပေမဲ့ မိမိမှားခဲ့တဲ့အရာကိုလည်း ပြောနိုင်မလား။
“အဲဒီလူကို ရွေးတာ ငါမှားခဲ့တယ်”
“ဒီစာချုပ်ကို သေချာမဖတ်ဘဲ ငါလက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်”
“ဒီအခါ မင်းအမေပြောတာကို ငါနားမထောင်ခဲ့ဘူး၊ နောက်မှ ငါ့အမြင်မှားတာ သိတယ်”
“ဝန်ထမ်းကို လူရှေ့မှာ ဆူခဲ့တာ ငါမှားတယ်”
“လုပ်ငန်းချဲ့တာ အရမ်းမြန်သွားလို့ လူတွေကို ပင်ပန်းစေခဲ့တယ်”
ဒီလို သင်ခန်းစာတွေ လွှဲပေးပါ။
အောင်မြင်မှုသမိုင်းတစ်ခုတည်း လွှဲပေးရင် နောက်မျိုးဆက်က အမှားဆိုတာ အရှက်လို့ ထင်သွားနိုင်တယ်။
အမှားကနေ သင်ယူခဲ့တဲ့သမိုင်းကိုပါ လွှဲပေး။
ဒါဟာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ အမွေ။
ဒုက္ခကို ရှောင်ဖို့ လိမ်ရင်း ဒုက္ခပိုကြီးလာခြင်း
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်အစမှာ ရာဟုလာအား တမင်မုသားပြောခြင်းအပေါ် အလွန်လေးလေးနက်နက် သတိပေးထားတယ်။ အဲဒီနောက် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူကို မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
အမှားဖုံးတဲ့အခါ မုသားနဲ့ ဆက်စပ်သွားနိုင်တာကို သတိထားရမယ်။
အစက—
“မပြောသေးတာပဲ”
ဆိုတယ်။
နောက်မှ တစ်ယောက်မေးလာတယ်။
“အဆင်ပြေလား”
“အဆင်ပြေပါတယ်”
ဖြေတယ်။
အခု မပြောတာကနေ မမှန်ပြောခြင်းဆီ ရောက်သွားပြီ။
နောက်ထပ်စာရင်းမေးတယ်။
တချို့ကို ဖျောက်တယ်။
တစ်ယောက်ကို အပြစ်ပုံချတယ်။
စိတ်ထဲမှာ အပူတိုးတယ်။
အဲဒီတော့ အမှားတစ်ခုကနေ အကုသိုလ်လမ်းကြောင်း ပိုကျယ်လာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အစောပိုင်းမှာ ရပ်နိုင်တာ အကောင်းဆုံး။
ပြုပြင်လမ်းကြောင်းရဲ့ ပထမအဆင့်—ထိခိုက်မှုကို ရပ်
အမှားသိပြီဆိုရင် ပထမဆုံး မေးရမှာ—
“အခုလည်း ဆက်ထိခိုက်နေသေးသလား”
အရင်ရပ်။
စာရင်းမှားနေတယ်ဆိုရင် မှားတဲ့စာရင်းနဲ့ ဆက်မဆုံးဖြတ်နဲ့။
ပစ္စည်းအန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်ဆိုရင် ဆက်မဖြန့်ခင် အခြေအနေစစ်။
လူတစ်ယောက် ဆက်ထိခိုက်ခံနေရတယ်ဆိုရင် အရင်ကာကွယ်။
အော်ဟစ်ရန်ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် အရင်ငြိမ်စေ။
အရင်းအကြောင်းရှာတာနောက်မှ လုပ်လို့ရတယ်။ ဆက်ဖြစ်နေတဲ့ထိခိုက်မှုကို အရင်ရပ်။
ဒါဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျတယ်။
အိမ်မှာလည်းတူတယ်။
လင်မယား စိတ်တိုပြီး စကားနာတွေ ပြောနေတယ်။
“ဘယ်သူစမှားတာလဲ”
မရှာခင် အရင်ရပ်။
“အခုနှစ်ယောက်စလုံး စိတ်ပူနေတယ်။ ခဏနားပြီးမှ ပြန်ပြောရအောင်”
လုပ်။
အရင်ထိခိုက်မှုရပ်။
ဒုတိယအဆင့်—အဖြစ်မှန်နဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ခွဲ
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ”
ကို ပြော။
“သူဘာလို့လုပ်တယ်ထင်တယ်”
ကို မစောနဲ့။
ဥပမာ—
“ငွေကျပ်ဒီလောက် ပျောက်နေတယ်”
က အချက်အလက်။
“သူခိုးတာပဲ”
က ဆုံးဖြတ်ချက်။
“အစီရင်ခံစာ သုံးရက်နောက်ကျတယ်”
က အချက်အလက်။
“သူတာဝန်မယူတတ်ဘူး”
က လူကို အကဲဖြတ်တာ။
“ဒီစကားကို အစည်းအဝေးမှာ ပြောခဲ့တယ်”
က အချက်အလက်။
“သူငါ့ကို မလေးစားလို့ ပြောတာ”
က စိတ်ရည်ရွယ်ချက်ကို ကိုယ်ခန့်မှန်းတာ။
ကောင်းတဲ့ပြုပြင်လမ်းမှာ အချက်အလက်ကို အရင်ရှင်း။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ထား။
ဒီလိုဆိုရင် အပြစ်ပုံချတာ နည်းတယ်။
တတိယအဆင့်—ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်ယူ
အမှားဖြစ်ရင် လူတွေ တစ်ခါတလေ စကားကို ဒီလိုစတယ်—
“ဒါပေမဲ့…”
“ဟုတ်တယ်၊ ကျွန်တော်မှားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူကလည်း…”
သူတော်ကောင်းတို့…
“ဒါပေမဲ့” နောက်မှာ ကိုယ့်ဝန်ခံချက်ပျောက်သွားတတ်တယ်။
ကိုယ့်အပိုင်းကို အရင်သန့်သန့်ယူ။
“ဒီအချက်ကို ကျွန်တော်မစစ်ခဲ့ဘူး။ အဲဒါ ကျွန်တော့်အပိုင်းပါ”
“ဒီစကားကို ကျွန်မကြမ်းကြမ်းပြောခဲ့တယ်။ ဒါကို ပြန်ပြင်ချင်ပါတယ်”
“ဒီပြဿနာကို သုံးရက်စောပြီး သိခဲ့ပေမဲ့ မတင်ပြခဲ့ဘူး။ ဒီနှောင့်နှေးမှုအတွက် ကျွန်တော် တာဝန်ယူပါတယ်”
ဒီလိုပြောရဲရမယ်။
တစ်ဖက်လူမှာ အမှားရှိရင် နောက်မှ သီးခြားကိုင်တွယ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အပိုင်းကို သူ့အမှားနဲ့ မဖုံးနဲ့။
စတုတ္ထအဆင့်—“တောင်းပန်ပါတယ်” ထက် ဘာပြင်မလဲ ပြော
“တောင်းပန်ပါတယ်”
ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှားကြီးတစ်ခုမှာ စကားတစ်ခွန်းတည်း မလုံလောက်နိုင်ဘူး။
“ဘာမှားသွားတယ်”
ပြော။
“ဘယ်သူထိခိုက်တယ်”
သိ။
“ဘာပြန်ပြင်မယ်”
ပြော။
“နောက်ထပ်မဖြစ်အောင် ဘာပြောင်းမယ်”
ပြော။
ဥပမာ—
“စာရင်းမှားသွားတာအတွက် တောင်းပန်ပါတယ်”
ဆိုပြီး မပြီးနဲ့။
“ဒီစာရင်းမှားမှုကြောင့် ပေးသွင်းသူနှစ်ဦးကို ငွေရှင်းမှုနောက်ကျသွားတယ်။ ဒီနေ့အတွင်း မှန်တဲ့စာရင်းပြန်ထုတ်မယ်။ မနက်ဖြန်ပေးချေမှုအစီအစဉ် ပို့မယ်။ နောက်ကစပြီး ဒီအမျိုးအစားစာရင်းကို လူနှစ်ယောက်စစ်တဲ့စနစ်ထားမယ်”
ဒီလိုဆိုရင် အမှားကနေ ပြုပြင်မှုဆီ ရောက်တယ်။
ပဉ္စမအဆင့်—“ဘယ်သူလုပ်လဲ” ထက် “ဘယ်လိုဖြစ်ခွင့်ရသလဲ” ကိုပါ မေး
လူတစ်ယောက်မှားတာတွေရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေ စနစ်က အမှားကို လွယ်အောင်လုပ်ထားတယ်။
အလုပ်ညွှန်ကြားချက်မရှင်းဘူး။
တာဝန်နှစ်ယောက်ကြား ရောနေတယ်။
စစ်ဆေးတဲ့အဆင့်မရှိဘူး။
ပင်ပန်းလွန်းလို့ လူတစ်ယောက် အလုပ်နှစ်ယောက်စာ လုပ်နေရတယ်။
သင်တန်းမပေးဘဲ တာဝန်ပေးတယ်။
အရေးကြီးအချက်အလက် မရောက်ဘူး။
အဲဒီအခါ—
“မောင်အေးမှားတယ်၊ မောင်အေးကို ဆူ”
နဲ့ပဲ ပြီးရင် အမှားထပ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
မောင်အေးနေရာ မောင်ဘတက်လာလည်း ထပ်မှားတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
စနစ်က မပြင်ရသေးလို့။
ဒါကြောင့်—
လူ့တာဝန်ကို မဖျက်နဲ့။
စနစ်အကြောင်းလည်း မမေ့နဲ့။
နှစ်ခုလုံး ကြည့်။
ဆဋ္ဌမအဆင့်—သင်ခန်းစာကို မှတ်တမ်းထား
ပြဿနာဖြစ်တယ်။
ပြင်လိုက်တယ်။
ပြီးသွားပြီ။
နောက်သုံးလ လူသစ်ဝင်တယ်။
မသိဘူး။
တစ်နှစ်ကြာတော့ ထပ်ဖြစ်တယ်။
ဒါဆို အဖွဲ့သင်ယူခဲ့သလား။
မသင်ယူသေးဘူး။
ကိန္တိသုတ်မှာ မှားယူထားတာကို မှားယူထားတယ်လို့ မှတ်သား၊ မှန်ကန်တာကို မှန်ကန်တာအဖြစ် ထိန်းသိမ်းပြီး ပဋိပက္ခမတိုးအောင် ဓမ္မနဲ့အညီ ပြုပြင်ဖို့ ဖော်ပြထားတာကို တွေ့ရတယ်။
လက်တွေ့အဖွဲ့မှာ—
ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။
ဘာကြောင့်ဖြစ်ခဲ့သလဲ။
ဘယ်အချက်မှာ အစောဆုံးသိနိုင်ခဲ့သလဲ။
ဘယ်စနစ်ပြောင်းလိုက်သလဲ။
ဘယ်သူသိရမလဲ။
နောက်တစ်ခါ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။
မှတ်ထား။
အမှားတစ်ခုရဲ့ အကောင်းဆုံးအသုံးက နောက်တစ်ကြိမ် ပညာဖြစ်လာခြင်း။
သတ္တမအဆင့်—ပြန်ကြည့်
ပြင်ပြီး တစ်ပတ်။
တစ်လ။
သုံးလ။
ပြန်မကြည့်ဘူးဆိုရင် ပြုပြင်ချက် အလုပ်လုပ်မလုပ် မသိဘူး။
“စနစ်ပြင်လိုက်ပြီ”
ပြောရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
ထပ်ဖြစ်သလား။
နည်းလာသလား။
လူတွေ ပိုပြောရဲလာသလား။
အမှားတွေ စောစောပေါ်လာသလား။
ဒါတွေ ပြန်ကြည့်။
ဒီအဆင့်မှာ အပြစ်တင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
သင်ယူဖို့။
အမှားအရေအတွက်နည်းတာပဲ ကောင်းတဲ့လက္ခဏာလား
ဒီနေရာမှာ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ဥပမာတစ်ခု စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
ဒါက ဓမ္မကို သက်သေပြတဲ့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားမဟုတ်ဘူး။
နားလည်လွယ်ဖို့ ဥပမာပါ။
အဖွဲ့နှစ်ခုရှိတယ်။
ပထမအဖွဲ့က—
“ဒီနှစ် အမှားတင်ပြချက် သုည”
ပြောတယ်။
ဒုတိယအဖွဲ့က—
“ဒီနှစ် အမှားသေးသေး ၂၅ ခုတင်ပြခဲ့တယ်၊ ၂၂ ခုကို စနစ်ပြင်ပြီး ထပ်မဖြစ်သေးဘူး”
ပြောတယ်။
ဘယ်အဖွဲ့ ပိုကောင်းလဲ ချက်ချင်း မသိနိုင်ဘူးနော်။
ပထမအဖွဲ့က တကယ်အမှားမရှိတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘယ်သူမှ မပြောရဲတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အမှားအရေအတွက်တစ်ခုတည်း မကြည့်ရဘူး။
အမှားပေါ်လာဖို့ ဘယ်လောက်ကြာသလဲ။
တူတဲ့အမှား ပြန်ဖြစ်သလား။
ပြောသူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံသလဲ။
ပြင်ပြီးနောက် အလုပ်ဖြစ်သလား။
ဒါတွေလည်း စဉ်းစားရတယ်။
မီးခိုးအချက်ပေးကိရိယာ ဥပမာ
အခြားရိုးရိုးဥပမာတစ်ခု။
အိမ်မှာ မီးခိုးအချက်ပေးသံ မြည်တယ်ဆိုပါစို့။
အသံက နားညည်းတယ်။
ကိုယ်ဘာလုပ်မလဲ။
“အသံမကောင်းဘူး”
ဆိုပြီး ကိရိယာကို ရိုက်ဖျက်မလား။
အဲဒီလိုလုပ်ရင် မီးခိုးပျောက်သလား။
မပျောက်ဘူး။
ဒါက ဥပမာပဲနော်။
ဓမ္မကို သက်သေပြတာ မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့ထဲမှာ မကောင်းသတင်းယူလာတဲ့သူက တစ်ခါတလေ အချက်ပေးသံလို ဖြစ်တယ်။
သူ့သတင်း မကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ သူ့ကို ပိတ်လိုက်တာနဲ့ ပြဿနာပျောက်မသွားဘူး။
မကောင်းသတင်းနားထောင်ရခက်တာနဲ့ မကောင်းသတင်းမရှိတာ မတူဘူး။
ဒီစကားကို ခေါင်းဆောင်တို့ သတိထားပါ။
“သတင်းဆိုးယူလာရင် အပြစ်ခံရမယ်” ဆိုတဲ့အဖွဲ့ အန္တရာယ်များတယ်
အောက်ကဝန်ထမ်းက—
“ပြဿနာရှိပါတယ်”
ပြောတယ်။
ခေါင်းဆောင်က ချက်ချင်းဆူတယ်။
“မင်းတို့က ပြဿနာပဲ ယူလာတယ်”
ပြောတယ်။
နောက်တစ်ခါ ဝန်ထမ်း ဘာသင်မလဲ။
“အဆင်ပြေပါတယ်” လို့ ပြောရင် ပိုလုံခြုံတယ်။
အဲဒီအဖွဲ့မှာ အပြင်က သတင်းကောင်းပဲ ရှိတယ်။
အတွင်းမှာ ပြဿနာတွေကြီးနေတယ်။
ဒါကြောင့် ခေါင်းဆောင်ရဲ့ ပထမတုံ့ပြန်မှု အရေးကြီးတယ်။
တစ်ယောက် မကောင်းသတင်းယူလာရင်—
“ပထမဆုံး ပြောလာတာ ကျေးဇူးတင်တယ်။ အခု အချက်အလက်ကြည့်ရအောင်”
လို့ စနိုင်တယ်။
ဒါနဲ့ အပြစ်မရှိသွားဘူး။
တာဝန်ယူရမယ့်ကိစ္စကို နောက်မှ ဆက်ကိုင်တွယ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ပြောတဲ့တံခါးကို ပိတ်မပစ်ဘူး။
အမှားဝန်ခံသူကို အမြဲလွှတ်ပေးရမလား
မဟုတ်ဘူး။
ဒီတရားက—
“ဝန်ခံရင် ဘာလုပ်လုပ် ခွင့်လွှတ်”
လို့ မဆိုဘူး။
အမှားရဲ့ အလေးအနက် မတူဘူး။
ထိခိုက်မှု မတူဘူး။
ရည်ရွယ်ချက် မတူဘူး။
တစ်ကြိမ်လား၊ ထပ်ခါထပ်ခါလား မတူဘူး။
သေးငယ်တဲ့တွက်ချက်မှုအမှားနဲ့ တမင်စာရင်းလိမ်တာ မတူဘူး။
မသိလို့လုပ်တာနဲ့ သိသိကြီးဆက်လုပ်တာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် ပြုပြင်လမ်းဖွင့်တယ်ဆိုတာ စည်းကမ်းဖျက်တာ မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ယူမှုရှိရမယ်။
လိုအပ်တဲ့အခါ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကန့်သတ်နိုင်တယ်။
ပြန်လေ့ကျင့်နိုင်တယ်။
ပြန်စစ်နိုင်တယ်။
ထိခိုက်သူကို ပြန်လည်ကုစားရမယ်။
အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ကိစ္စတွေမှာ သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူ၊ သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူတွေရဲ့ အကူအညီလိုနိုင်တယ်။
ကရုဏာနဲ့ တာဝန်ယူမှုကို ခွဲမထားရဘူး။
ဖခင်မှားရင် သားရှေ့မှာ ပြောရဲသလား
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုရဲ့ အလွန်ကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာတစ်ခုက ဒီနေရာမှာရှိတယ်။
အဖေက သားအမှားကို အမြဲပြောတယ်။
သားက—
“အဖေကော ဘယ်တော့မှ မမှားဘူးလား”
လို့ စိတ်ထဲမေးတယ်။
အဖေဘက်က တစ်ခါမှ မဝန်ခံဘူး။
ဒီအခါ ပြန်လည်အသိပေးမှုက တစ်ဖက်သတ်ဖြစ်သွားတယ်။
“အကြီးက အောက်ကို ပြင်တယ်”
ပဲဖြစ်တယ်။
ကောင်းတဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ—
အကြီးက အငယ်ကို သင်ပေးတယ်။
အငယ်ကလည်း သတိပေးနိုင်တယ်။
လေးစားစွာ။
အမှန်အတိုင်း။
အကျိုးရှိအောင်။
တစ်နေ့ သားက—
“အဖေ၊ ဒီနည်းက အခုအခြေအနေမှာ မကိုက်တော့ဘူးထင်ပါတယ်”
ပြောလာရင်?
အဖေစိတ်နာမလား။
“ငါ့ကို သင်မနေနဲ့”
ပြောမလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“ဘာမြင်လို့ ပြောတာလဲ”
လို့ နားထောင်နိုင်မလား။
သူတော်ကောင်းတို့…
လွှဲပေးတဲ့အခါ ရာထူးတစ်ခုသာ လွှဲပေးလို့ မရဘူး။
အမှန်ပြောခွင့်ပါ လွှဲပေးရတယ်။
မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်က သတိပေးတဲ့ လူထက်မူကြီးသောအခြေခံ
မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် မိမိဟောကြားသတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ ဓမ္မနဲ့ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားကြဖို့ မိန့်ကြားတော်မူတယ်။
ဒီသုတ်တော်ကို ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်မှုစနစ်ကို တိုက်ရိုက်ဟောထားတာလို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် အလွန်နက်တဲ့ ဆင်ခြင်ချက်တစ်ခုရတယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့စိတ်ကြိုက်ထက် မူရှိရမယ်။
အဖေရှိတုန်း—
“အဖေပြောတာပဲ စည်းကမ်း”
အဖေမရှိတော့—
ဘာမှမရှိဘူး။
ဒီလိုမဖြစ်သင့်ဘူး။
နောက်မျိုးဆက်မှာ—
ရိုးသားမှုဆိုတာ ဘာလဲ။
ငွေစာရင်းမူ ဘာလဲ။
ဝန်ထမ်းကို ဘယ်လိုဆက်ဆံမလဲ။
အမှားတင်ပြမှုကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲ။
ဘယ်အရာကို ဖုံးမထားရဘူး။
ဘယ်အရာမှာ လျှို့ဝှက်မှုလိုတယ်။
ဒီလို အခြေခံမူတွေရှိရမယ်။
လူတစ်ယောက်ရှိမှ စနစ်ရှိတာမဟုတ်ဘူး။
လူပြောင်းလည်း ကောင်းတဲ့မူ ဆက်ရှိရမယ်။
ဒါမှ မျိုးဆက်လွှဲတာ ငြိမ်းချမ်းတယ်။
လျှို့ဝှက်ချက်နဲ့ ဖုံးကွယ်ခြင်း မတူဘူး
ဒီအချက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
အမှားမဖုံးနဲ့ဆိုတော့ အရာအားလုံး လူတိုင်းကို ပြောရမယ်လို့ မဆိုဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်ရှိတယ်။
အဖွဲ့အစည်းမှာ လျှို့ဝှက်ထိန်းသိမ်းသင့်တာ ရှိတယ်။
ဆေးဘက်၊ မိသားစု၊ လုံခြုံရေး၊ စာချုပ် စတဲ့ အကြောင်းအရာအလိုက် မမျှဝေသင့်တဲ့အချက် ရှိနိုင်တယ်။
အဲဒါကို ထိန်းသိမ်းတာနဲ့ အမှားဖုံးတာ မတူဘူး။
အဓိကမေးခွန်းက—
“ဒီအချက်ကို သိသင့်တဲ့တာဝန်ရှိသူဆီ ရောက်သလား”
လူတိုင်းကို မပြောရနိုင်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ပြုပြင်နိုင်မယ့်သူဆီတောင် မရောက်ဘူးဆိုရင် ဖုံးကွယ်မှုဖြစ်လာနိုင်တယ်။
လျှို့ဝှက်မှုမှာ တာဝန်ရှိတယ်။
ဖုံးကွယ်မှုမှာ အမှန်ကို ပိတ်ထားတယ်။
ခွဲသိရမယ်။
ပြုပြင်မှုဟာ အရှက်ခွဲပွဲ မဖြစ်စေနဲ့
တစ်ယောက်မှားတယ်။
အစည်းအဝေးတစ်ခုလုံးခေါ်တယ်။
လူတစ်ယောက်ကို မတ်တပ်ရပ်ခိုင်းတယ်။
အားလုံးရှေ့မှာ ဆူတယ်။
“ဒါမှ သင်ခန်းစာရမယ်”
လို့ ပြောတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ အများနဲ့သိသင့်တဲ့ကိစ္စရှိတယ်။
စနစ်ဆိုင်ရာသင်ခန်းစာကို အဖွဲ့လုံးနဲ့ ဆွေးနွေးရမယ်။
ဒါပေမဲ့ သင်ခန်းစာမျှဝေခြင်းနဲ့ လူကို အရှက်ခွဲခြင်း မတူဘူး။
အဖွဲ့အတွက် ပြောသင့်တာ—
“ဒီအမှားက ဘယ်လိုဖြစ်ခဲ့တယ်”
“စနစ်ဘယ်မှာ ချို့ယွင်းခဲ့တယ်”
“နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်းမယ်”
ဖြစ်တယ်။
မလိုအပ်ဘဲ—
“ဘယ်သူ ဘယ်လောက်အသုံးမကျဘူး”
ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
ကိန္တိသုတ်ရဲ့ အဆုံးပိုင်းမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မမြှောက်၊ တစ်ဖက်လူကို မနှိမ့်ဘဲ ဓမ္မနဲ့အညီ ပြောဆိုပုံကို အားပေးထားတာကို ဦးဇင်းတို့ သတိရသင့်တယ်။
အမှားပြင်ပြီး ယုံကြည်မှု ချက်ချင်းပြန်ရမလား
အမြဲမရဘူး။
တစ်ယောက်က နှစ်အတော်ကြာ စာရင်းဖုံးခဲ့တယ်ဆိုပါစို့။
အခုဝန်ခံတယ်။
တောင်းပန်တယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“အခုဝန်ခံပြီဆိုတော့ အရင်အတိုင်း အားလုံးပြန်ယုံ”
လို့ တောင်းလို့ မရနိုင်ဘူး။
ယုံကြည်မှုက အချိန်ယူရတယ်။
ပြုပြင်လမ်းဖွင့်ခြင်းက ယုံကြည်မှု ပြန်တည်ဖို့ အစပဲ။
ပြီးရင်—
ကတိတည်။
ပြန်အသိပေး။
စာရင်းရှင်း။
စစ်ဆေးခွင့်ပေး။
သတ်မှတ်ထားတဲ့စနစ်လိုက်။
အကြိမ်ကြိမ် အမှန်တည်။
ဒီလိုနဲ့ ယုံကြည်မှု ပြန်တည်တယ်။
ခွင့်လွှတ်မှုနဲ့ ယုံကြည်မှု ပြန်ပေးမှုဟာ အမြဲတစ်ခဏတည်း ဖြစ်ရမယ်လို့ မယူနဲ့။
စိတ်ထဲက အမုန်းကို လျော့နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ တာဝန်ကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်ပေးနိုင်တယ်။
ဒါဟာ ကရုဏာနဲ့ ပညာနှစ်ခုလုံးပါ။
လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရန် အဆင့်များ
ပထမအဆင့် — “အမှားတင်ပြတာကို အပြစ်ပေးမလား၊ ဖုံးတာကို အပြစ်ပေးမလား” မူရှင်းပါ
မိသားစု၊ လုပ်ငန်း၊ အဖွဲ့မှာ ရှင်းရှင်းပြောပါ။
“မှားရင် အစောဆုံးပြောပါ။ အမှားအတွက် တာဝန်ယူရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှန်ပြောလို့ အပြစ်မပေးဘူး။ တမင်ဖုံးခြင်း၊ လိမ်ခြင်းကိုတော့ သီးခြားအလေးထားကိုင်တွယ်မယ်”
ဆိုတဲ့ မူထားနိုင်တယ်။
ဒုတိယအဆင့် — အမှားပေါ်လာရင် အရင်ဆုံး အန္တရာယ်ရပ်ပါ
ချက်ချင်းမေးပါ—
“ဆက်ထိခိုက်နေသေးလား”
“အခုရပ်ရမယ့်အရာ ဘာလဲ”
လူအပြစ်ရှာတာ နောက်မှ။
ဆက်ပြီးဖြစ်နေတဲ့ထိခိုက်မှုကို အရင်ရပ်ပါ။
တတိယအဆင့် — အချက်အလက်၊ ခန့်မှန်းချက်၊ အမြင် သုံးမျိုးခွဲပါ
“သိတာ ဘာလဲ”
“မသိသေးတာ ဘာလဲ”
“ကိုယ်ထင်တာ ဘာလဲ”
ခွဲပြောပါ။
အထင်ကို အမှန်လို မပြောပါနဲ့။
စတုတ္ထအဆင့် — ကိုယ့်တာဝန်အပိုင်းကို တစ်ကြောင်းနဲ့ ရှင်းပါ
“ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော့်တာဝန်က…”
ဆိုပြီး ပြောပါ။
အခြားသူ့အမှားကို ရှင်းမပြခင် ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်ယူပါ။
ပဉ္စမအဆင့် — ထိခိုက်သူကို ပြန်လည်ကုစားဖို့ အစီအစဉ်ချပါ
ငွေမှားရင် ငွေပြန်ရှင်း။
စကားနာရင် တောင်းပန်ပြီး ဆက်ဆံရေးပြန်ပြင်။
အချိန်ပျက်ရင် အချိန်ဇယားပြန်ချ။
ယုံကြည်မှုပျက်ရင် ပိုရှင်းတဲ့ စစ်ဆေးမှု၊ ပြန်လည်အသိပေးမှု သတ်မှတ်ပါ။
ဆဋ္ဌမအဆင့် — အမှားအရင်းအကြောင်းကို လူတစ်ယောက်ထက် ကျော်ကြည့်ပါ
သင်တန်းလိုတာလား။
တာဝန်မရှင်းတာလား။
အလုပ်ပမာဏလွန်တာလား။
စနစ်မရှိတာလား။
စစ်ဆေးချက်မရှိတာလား။
တမင်မရိုးသားတာလား။
ခွဲပါ။
သတ္တမအဆင့် — အမှားကို ထပ်မဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲချက်တစ်ခု မဖြစ်မနေထားပါ
“နောက်တစ်ခါသတိထား”
ဆိုတာ မလုံလောက်ဘူး။
ဘာပြောင်းမလဲ။
ဘယ်သူလုပ်မလဲ။
ဘယ်အချိန်စမလဲ။
ရှင်းပါ။
အဋ္ဌမအဆင့် — အမှားဝန်ခံသူကို အရှက်မခွဲပါနဲ့
လိုအပ်ရင် သီးသန့်ပြောပါ။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံးသင်ယူရမယ့် အချက်ကိုတော့ လူကိုမဖျက်ဘဲ စနစ်သင်ခန်းစာအဖြစ် မျှဝေပါ။
နဝမအဆင့် — အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် အမှားတစ်ခု ဝန်ခံပြပါ
အဖွဲ့အတွင်း—
“ဒီနေရာမှာ ငါမှားခဲ့တယ်၊ ဒီလိုပြင်လိုက်တယ်”
ဆိုတဲ့ အတွေ့အကြုံကို သင့်တော်သလို မျှဝေပါ။
လူငယ်တွေကို “ခေါင်းဆောင်လည်း အမှားဝန်ခံလို့ရတယ်” ဆိုတာ လုပ်ပြပါ။
ဒသမအဆင့် — အမှားတင်ပြနိုင်တဲ့ လုံခြုံတဲ့လမ်းကြောင်း ရှိအောင်လုပ်ပါ
ဘယ်သူ့ဆီ ပြောမလဲ။
တိုက်ရိုက်ခေါင်းဆောင်ဆီလား။
အခြားတာဝန်ရှိသူဆီလား။
အရေးကြီးကိစ္စမှာ အမြန်တင်ပြလမ်းရှိသလား။
ရှင်းပါ။
ဧကာဒသမအဆင့် — ပြုပြင်ပြီးနောက် ပြန်စစ်ပါ
တစ်ပတ်၊ တစ်လ စသဖြင့် သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ—
“ပြုပြင်ချက် အလုပ်ဖြစ်သလား”
“တူတဲ့အမှား ထပ်ဖြစ်သလား”
ပြန်ကြည့်ပါ။
ဒွါဒသမအဆင့် — အမှားသင်ခန်းစာကို နောက်မျိုးဆက်ဆီ လွှဲပါ
အောင်မြင်မှုမှတ်တမ်းပဲ မထားပါနဲ့။
“ငါတို့ ဒီနေရာမှာမှားခဲ့တယ်၊ ဒီလိုသင်ယူခဲ့တယ်”
ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာမှတ်တမ်းကိုပါ လွှဲပေးပါ။
တစ်ပတ်စာ လက်တွေ့အစီအစဉ်
ပထမနေ့ — ကိုယ့်အမှားတစ်ခုကို မှန်ထဲကြည့်သလို ပြန်ကြည့်သည့်နေ့
ဒီနေ့ မကြာသေးခင်က ကိုယ်မှားခဲ့တဲ့အရာတစ်ခု ရွေးပါ။
အပြစ်မတင်နဲ့။
ဆင်ခြေမပေးနဲ့။
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ”
“မိမိကို၊ သူတစ်ပါးကို ဘယ်လိုထိခိုက်သလဲ”
“ငါဘာလုပ်ခဲ့သင့်သလဲ”
ရေးပါ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်တဲ့သဘောကို ဒီနေ့ကိုယ့်ဘဝမှာ အသုံးချပါ။
ဒုတိယနေ့ — ဖုံးထားတဲ့ အသေးစားအမှားတစ်ခုကို ရှင်းသည့်နေ့
ကိုယ်မပြောရသေးတဲ့ အမှားအသေးတစ်ခုရှိရင် သင့်တော်တဲ့သူဆီ ရိုးသားစွာပြောပါ။
“ဒီအပိုင်းမှာ ကျွန်တော်မှားထားပါတယ်”
တစ်ကြောင်းနဲ့ စပါ။
ဆင်ခြေအရှည်ကြီး မတင်ပါနဲ့။
တတိယနေ့ — တစ်ယောက်ကို အမှားထောက်ပြရာမှာ စကားငါးချက်စစ်သည့်နေ့
အမှားထောက်ပြဖို့ရှိရင် မပြောခင် ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်ပါ။
အချိန်သင့်လား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
မေတ္တာရှိလား။
ငါးချက်ထဲက တစ်ချက်တောင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပျက်နေတယ်ဆိုရင် စကားကို ပြန်ပြင်ပါ။
စတုတ္ထနေ့ — “ဘယ်သူမှား” ထက် “ဘယ်လိုဖြစ်” ကို မေးသည့်နေ့
ဒီနေ့ အဖွဲ့ထဲမှာ ဖြစ်တဲ့ပြဿနာသေးတစ်ခုကို ယူပါ။
လူကို အရင်မရှာပါနဲ့။
“ဒီအမှားဖြစ်ခွင့်ရတဲ့ အခြေအနေ ဘာလဲ”
မေးပါ။
စနစ်ဆိုင်ရာ ပြင်စရာတစ်ခု ရှာပါ။
ပဉ္စမနေ့ — ခေါင်းဆောင်က ကိုယ့်အမှားကို ပြောသည့်နေ့
မိဘဖြစ်စေ၊ မန်နေဂျာဖြစ်စေ၊ အကြီးအကဲဖြစ်စေ—
သင့်တော်တဲ့ ကိုယ့်အမှားတစ်ခုကို အောက်ကလူရှေ့ ရိုးသားစွာပြောပါ။
“အဲဒီနေ့က ငါဒီအပိုင်းကို မမြင်ခဲ့ဘူး”
“မင်းပြောတာကို မနားထောင်ခဲ့တာ ငါမှားတယ်”
စသဖြင့်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကျသွားသလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဆက်ဆံရေးပိုပွင့်လာသလား စောင့်ကြည့်ပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့ — မိသားစု သို့မဟုတ် အဖွဲ့ရဲ့ “ပြုပြင်လမ်းကြောင်း” ရေးသည့်နေ့
စာရွက်ပေါ်မှာ ရိုးရိုးလေးရေးပါ—
အမှားသိရင် ဘယ်သူ့ဆီပြောမယ်။
အရေးပေါ်ဆို ဘယ်လိုလုပ်မယ်။
အရင်ဘာရပ်မယ်။
ဘယ်လိုစစ်မယ်။
ဘယ်လိုပြန်ပြင်မယ်။
နောက်တစ်ကြိမ် ဘယ်လိုကာကွယ်မယ်။
ဒီလို အဆင့်တွေကို မိသားစုနဲ့ဖြစ်ဖြစ် အဖွဲ့နဲ့ဖြစ်ဖြစ် ဆွေးနွေးပါ။
သတ္တမနေ့ — အမှားတစ်ခုကို ပညာအဖြစ် ပြောင်းသည့်နေ့
ဒီတစ်ပတ်မှာ တွေ့ခဲ့တဲ့ အမှားတစ်ခုကို ပြန်ယူပါ။
ပြီးတော့ စာကြောင်းလေးကြောင်းရေးပါ။
“ဘာဖြစ်ခဲ့တယ်။”
“ဘာသင်ယူခဲ့တယ်။”
“ဘာပြင်ခဲ့တယ်။”
“နောက်တစ်ခါ ဘာလုပ်မယ်။”
နောက်ဆုံး ခဏငြိမ်ပြီး—
“အမှားကို မဖုံးပါစေနဲ့။”
“အမှန်ကို မြင်နိုင်ပါစေ။”
“အမှားဝန်ခံရာမှာ မာနကို လွှတ်နိုင်ပါစေ။”
“သူတစ်ပါးအမှားကို ပြင်ပေးရာမှာ ဒေါသမပါဘဲ မေတ္တာနဲ့ ပညာရှိပါစေ”
ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ စိတ်ကို သတိပေးပါ။
မိသားစုအတွင်း အမှားပြင်ရာမှာ အထူးသတိထားရမယ့်အချက်
ဒကာ ဒကာမတို့…
မိသားစုက အလုပ်ခွင်ထက် ပိုနီးလို့ စကားပိုလွယ်လွယ်ပြောတတ်တယ်။
“ကိုယ့်သားပဲ”
ဆိုပြီး ကြမ်းတယ်။
“ကိုယ့်လင်ပဲ”
ဆိုပြီး မထိန်းဘူး။
“ကိုယ့်မိန်းမပဲ”
ဆိုပြီး အရှက်ခွဲတယ်။
အပြင်လူကို မပြောရဲတဲ့စကားကို အိမ်ကလူကို ပြောတယ်။
ဒါကိုလည်း ပြန်စစ်ပါ။
နီးစပ်လေလေ စကားပိုသတိထားရမယ်။
အမှားကို ပြော။
လူ့တန်ဖိုးကို မဖျက်နဲ့။
“ဒီလုပ်ရပ်မှာ အမှားရှိတယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
“မင်းက အမြဲမကောင်းတဲ့လူ”
မပြောနဲ့။
“ဒီစကားကြောင့် ငါနာတယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
“မင်းမှာ နှလုံးသားမရှိဘူး”
မပြောနဲ့။
အမှားပြင်ချင်ရင် တံခါးကျန်ရမယ်။
သားသမီးအမှားကို မိဘက ဖုံးပေးရင်
သားသမီးကို ချစ်တယ်။
အမှားလုပ်တယ်။
မိဘက အားလုံးကယ်ပေးတယ်။
ဆရာ့ဆီ ဖုံးပေးတယ်။
အလုပ်ရှင်ဆီ ဖုံးပေးတယ်။
ငွေကြေးအကျိုးဆက်ကိုလည်း မိဘက အကုန်ခံပေးတယ်။
တစ်ခါတလေ ဒီလိုကူညီတာ လိုနိုင်တယ်။
အသက်ငယ်တယ်။
အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
ကာကွယ်ဖို့လိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမြဲဖုံးပေးရင် သားသမီး ဘာသင်လဲ။
“မှားရင် အမေရှင်းပေးမယ်”
သင်တယ်။
နောက်ဆုံး တာဝန်ယူမှုမတက်ဘူး။
ကရုဏာအမှန်က—
အန္တရာယ်ကနေ ကာကွယ်ပေး။
ပြီးတော့ ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်တာဝန်ယူခိုင်း။
တောင်းပန်ရမယ့်နေရာ တောင်းပန်ခိုင်း။
ပြန်ပြင်ရမယ့်နေရာ ပြန်ပြင်ခိုင်း။
ဒီလိုမှ လူကြီးဖြစ်လာတယ်။
လင်မယားကြားမှာ “မှားတာဝန်ခံရင် အနိုင်ရှုံး” မဖြစ်စေနဲ့
အိမ်ထောင်ရေးမှာ တစ်ခါတလေ—
“ဘယ်သူမှန်”
“ဘယ်သူမှား”
ယှဉ်ကြတယ်။
“ငါမှားတယ်” ပြောရင် အရှုံးပေးတာလို ခံစားတယ်။
ဒါကြောင့် တစ်ယောက်မှ မဝန်ခံဘူး။
နှစ်ယောက်လုံး ကိုယ့်အမှုကို ကိုယ်တင်တယ်။
နောက်ဆုံး ဆက်ဆံရေးပျက်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဆက်ဆံရေးမှာ ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံခြင်းဟာ ရှုံးတာမဟုတ်ဘူး။
ဆက်ဆံရေးကို အတ္တထက် ရွေးတာ။
ဒါပေမဲ့ အပြစ်အားလုံး ကိုယ်ပဲယူရမယ်လို့ မဆိုဘူး။
ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်ယူ။
သူ့အပိုင်းကို သူယူနိုင်အောင် နေရာပေး။
အဖွဲ့အစည်းမှာ “မမှားနိုင်တဲ့လူ” မရှိရ
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို ဘယ်သူမှ မေးခွန်းမမေးရဘူး။
ဆရာတစ်ယောက်ကို ဘယ်သူမှ မထောက်ပြရဘူး။
တည်ထောင်သူကို ဘယ်သူမှ မပြောရဘူး။
ဒီလိုနေရာမှာ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
လူဆိုတာ မှားနိုင်လို့။
အာဏာကြီးသူမှားရင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ပိုကြီးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ရိုသေလေးစားမှုနဲ့ အမှန်ပြောခွင့် နှစ်ခုလုံးရှိရမယ်။
ရိုသေခြင်း = တိတ်နေရခြင်း မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ပြောခြင်း = မရိုသေခြင်း လည်း မဟုတ်ဘူး။
စောဒနာသုတ်ရဲ့ အချိန်၊ အမှန်၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုး၊ မေတ္တာဆိုတဲ့အခြေခံက ဒီဟန်ချက်ကို အလွန်ကောင်းစွာ သတိပေးတယ်။
“သူ့အမှားကို ငါတွေ့တယ်” ဆိုတဲ့အခါ ကိုယ့်စိတ်ကို အရင်စစ်
သူ့အမှားကို ကြားလိုက်တာနဲ့—
ဝမ်းသာသွားသလား။
“အခုငါ ပြနိုင်ပြီ”
ဆိုတဲ့စိတ်ရှိသလား။
“သူကျသွားရင် ငါတက်မယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ရှိသလား။
ဒါဆို ကိုယ့်အတွင်းမှာလည်း အလုပ်လုပ်ရမယ်။
သူ့အမှားကို ပြင်ရင်း ကိုယ့်အကုသိုလ်ကို မမွေးနဲ့။
ကိန္တိသုတ်ရဲ့ သဘောမှာ တစ်ဖက်လူကို အကုသိုလ်ကနေ ကုသိုလ်ဘက်သို့ ရပ်တည်စေနိုင်ဖို့ကို အဓိကထားပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို မမြှောက်၊ သူ့ကို မနှိမ့်ဖို့ ဆုံးမထားတာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
ခေါင်းဆောင်က “ကျွန်တော်မသိဘူး” လို့ ပြောရဲဖို့
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အတွက် အခြားစကားတစ်ခွန်းကလည်း ခက်တယ်။
“မသိဘူး။”
လူတွေက—
“မသိဘူးဆိုရင် ဘာခေါင်းဆောင်လဲ”
လို့ ထင်မှာကြောက်တယ်။
ဒါကြောင့် မသိတာကို ခန့်မှန်းပြောတယ်။
နောက်ပိုင်း မှားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တကယ်တော့—
“ဒီအချက်ကို မသိသေးပါဘူး။ စစ်ပြီး ပြန်ပြောမယ်”
ဆိုတာ ယုံကြည်မှုကို ကာကွယ်နိုင်တယ်။
မသိတာကို သိသလိုလုပ်မှ ယုံကြည်မှုပျက်တယ်။
မျိုးဆက်သစ်ကို ဒီစကားသင်ပေး။
“ခေါင်းဆောင်ဆို အဖြေအားလုံးရှိရမယ်” မဟုတ်ဘူး။
“အဖြေမရှိတာကို ရိုးသားစွာ သိရမယ်၊ ရှာရမယ်” ဖြစ်တယ်။
ပြုပြင်လမ်းကြောင်းဖွင့်ထားတဲ့အဖွဲ့က လူ့သဘောကို နားလည်တယ်
လူဆိုတာ ကြောက်တတ်တယ်။
အရှက်ရတတ်တယ်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကာကွယ်ချင်တယ်။
ရာထူးမပျက်ချင်ဘူး။
လူတွေ မကောင်းထင်မှာ စိုးတယ်။
ဒါကြောင့်—
“အမှားရှိရင် ပြောလေ၊ ဘာလို့ မပြောတာလဲ”
ဆိုပြီးပဲ မေးလို့ မလုံလောက်ဘူး။
ပြောရဲတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးခဲ့သလား ပြန်မေးရမယ်။
အရင်တုန်းက လူတစ်ယောက်ဝန်ခံတော့ ဘယ်လိုဆက်ဆံခဲ့လဲ။
အရှက်ခွဲခဲ့လား။
အလုပ်ထဲမှာ လူတိုင်းအကြောင်း ပြောခဲ့လား။
ခေါင်းဆောင်က ရန်ညိုးထားခဲ့လား။
အဲဒီအတွေ့အကြုံတွေက အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်တယ်။
အမှားဖုံးတဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောင်းချင်ရင် ခေါင်းဆောင်ရဲ့ တုံ့ပြန်ပုံ ပြောင်းရမယ်။
“အမှားကို ဖွင့်ပြ” ဆိုတာ အမှားရှာတဲ့အဖွဲ့ မဖြစ်စေနဲ့
တစ်ဖက်အစွန်းလည်း ရှိတယ်။
“ပွင့်လင်းမှု”
ဆိုပြီး လူတိုင်း လူတိုင်းကို အမှားရှာနေတယ်။
လူတစ်ယောက်က ပိုကောင်းတာ ဆယ်ခုလုပ်တယ်။
မှားတာတစ်ခုကိုပဲ အားလုံးပြောတယ်။
အဲဒီအခါ လူတွေ မလုပ်ရဲတော့ဘူး။
အသစ်စမ်းမလုပ်ရဲဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဲဘူး။
အရာရာ အကြီးအကဲကိုပဲ မေးတယ်။
ဒါလည်း ကျန်းမာတဲ့အဖွဲ့မဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတာကို ကောင်းတယ်လို့ သိ။
မှားတာကို မှားတယ်လို့ သိ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာလည်း အပြုအမူကို ပြန်ဆင်ခြင်ပြီး မထိခိုက်စေတဲ့ ကုသိုလ်အပြုအမူဖြစ်ရင် ဝမ်းမြောက်စွာ ကုသိုလ်တရားတွေကို ဆက်လေ့ကျင့်ဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒီဟာလည်း မမေ့နဲ့။
အမှားကို ပြင်သလို ကောင်းတာကို အားပေး။
ခဏတိတ်ပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်ဘဝထဲက အမှားတစ်ခုကို ခဏစိတ်ထဲယူကြည့်။
သူများအမှား မယူနဲ့။
ကိုယ့်အမှား။
ဘယ်သူ့ကို မပြောရသေးတာရှိသလဲ။
ဘယ်အရာကို—
“အချိန်ကြာရင် ပျောက်သွားမှာပါ”
ဆိုပြီး ဖုံးထားသလဲ။
ဘယ်သူ့ဆီ—
“တောင်းပန်ရမှာပဲ၊ ဒါပေမဲ့…”
ဆိုပြီး မတောင်းပန်ရသေးလဲ။
ဘယ်နေရာမှာ—
“သူလည်းမှားတာပဲ”
ဆိုပြီး ကိုယ့်အပိုင်းကို မယူထားသလဲ။
အပြစ်ရှိသလိုခံစားဖို့ ဒီမေးခွန်းမမေးတာ။
လွတ်ဖို့ မေးတာ။
ဖုံးထားရတဲ့အမှားက စိတ်ပေါ် ဝန်ဖြစ်တယ်။
အမှန်ကို မှန်မှန်ကြည့်နိုင်ရင် ပြုပြင်လမ်း ပေါ်တယ်။
အမှန်ပြောရမယ့်သူရှိရင် အချိန်သင့်နဲ့ပြော။
ပြန်ပေးရမယ့်တာဝန်ရှိရင် ပြန်ပေး။
ပြန်ပြင်ရမယ့်အရာရှိရင် ပြင်။
ပြီးတော့ နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင် သတိထား။
ဒီဟာ လက်တွေ့ဓမ္မပဲ။
အမှားဝန်ခံတာက အတိတ်ကို မပြောင်းနိုင်ဘူး—အနာဂတ်လမ်းကို ပြောင်းနိုင်တယ်
ဖြစ်ပြီးသားကို ပြန်မဖျက်နိုင်ဘူး။
ပြောပြီးသားစကား ပြန်သိမ်းလို့မရဘူး။
ဆုံးရှုံးပြီးသား အချိန် ပြန်မလာဘူး။
ဆုံးဖြတ်ပြီးသား အမှားကို မဖြစ်ခဲ့သလို လုပ်လို့မရဘူး။
ဒါပေမဲ့—
အခု ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲကို ရွေးနိုင်တယ်။
အမှန်ပြောမလား။
ထပ်ဖုံးမလား။
တောင်းပန်မလား။
မာနနဲ့နေမလား။
ပြုပြင်မလား။
သူများအပြစ်ပုံချမလား။
သင်ယူမလား။
ထပ်လုပ်မလား။
အတိတ်ကို မပြောင်းနိုင်ပေမဲ့ အမှားနောက်က လမ်းကို ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒီစကားကို မှတ်ထားပါ။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ အမှားအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ဖုံးကွယ်မှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ယုံကြည်မှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ပြုပြင်လမ်းဖွင့်ခြင်းအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
အဆုံးမှာတော့ သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
မှားသွားတာ ဒုက္ခဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အမှားကြောင့် သူတစ်ပါးထိခိုက်တာ ဒုက္ခ။
အမှားကို ဖုံးထားပြီး—
“ဘယ်တော့ပေါ်မလဲ”
ကြောက်နေရတာ ဒုက္ခ။
မိဘကို မပြောရဲ။
ခေါင်းဆောင်ကို မပြောရဲ။
အိမ်ထောင်ဖက်ကို မပြောရဲ။
“ပြောရင် ဘာဖြစ်မလဲ”
ဆိုပြီး ရင်ထဲပူနေတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲက နောက်မျိုးဆက်ကို မယုံဘူး။
နောက်မျိုးဆက်က အမှန်မပြောရဲဘူး။
ဝန်ထမ်းက ခေါင်းဆောင်ကို အမှန်မပြောဘူး။
ခေါင်းဆောင်က နောက်ဆုံးမှ သိတယ်။
ယုံကြည်မှု ကွဲတယ်။
ဒါတွေ ဒုက္ခ။
အမှားကို ကိုင်တွယ်တဲ့နည်း မရှိလို့ လူတွေ အပြစ်ပုံချနေကြတာလည်း ဒုက္ခ။
အမှားတစ်ခုကြောင့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာတစ်ခုလုံး ဖျက်ခံရတာလည်း ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီဒုက္ခရဲ့ အတွင်းမှာ ဘာရှိသလဲ။
“ငါမမှားတဲ့လူဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့ဂုဏ်မကျရဘူး”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“သူများက ငါ့ကိုကောင်းထင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ အလို။
“ငါ့သားကို ဘယ်သူမှ မပြောရဘူး”
ဆိုတဲ့ ကိုယ့်လူစွဲ။
“ဒီလုပ်ငန်းက ငါ့ဟာ၊ ငါ့စကားပဲ မှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ အာဏာစွဲ။
“သူမှားတာမြင်ရင် ငါအနိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ မာန။
အပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်တဲ့စိတ်။
အရှက်ရမှာကြောက်တဲ့စိတ်။
ဒီအတွင်းစိတ်တွေက အမှားကို ဖုံးစေတတ်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
အမှားတင်ပြစနစ်မရှိတာ။
ခေါင်းဆောင်က အော်တတ်တာ။
တာဝန်မရှင်းတာ။
သင်တန်းမရှိတာ။
စစ်ဆေးမှုမရှိတာ။
အမှားနဲ့ မရိုးသားမှုကို မခွဲတာ။
အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုမကောင်းတာ။
ဒီလိုပြင်ပအခြေအနေတွေလည်း ဒုက္ခကို ပံ့ပိုးတယ်။
အားလုံးကို တဏှာတစ်လုံးနဲ့ အလွယ်မလျှော့သင့်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ဖမ်းဆုပ်မှုကိုလည်း မမေ့ရဘူး။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါဘယ်တော့မှ မမှားရဘူး”
ဆိုတဲ့အတ္တ နည်းလာရင်—
“ဒီနေရာမှာ ငါမှားတယ်”
ပြောရ လွယ်လာတယ်။
“သူများက ငါ့ကို အကောင်းပဲမြင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့စွဲမှု နည်းလာရင်—
အမှန်ကို ဖုံးဖို့ မလိုတော့ဘူး။
“ငါ့သား၊ ငါ့လူ”
ဆိုတဲ့ စွဲမှု နည်းလာရင်—
တရားမျှတစွာ အမှားကို ကိုင်တွယ်နိုင်လာတယ်။
“သူ့ကို အနိုင်ယူရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသမာန နည်းလာရင်—
သူ့အမှားကို ပြင်စေဖို့ ကူညီနိုင်လာတယ်။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း မြင်နိုင်လာတယ်။
ဖွင့်ပြသင့်တာ ဖွင့်ပြနိုင်လာတယ်။
တောင်းပန်ရမှာ တောင်းပန်နိုင်လာတယ်။
ပြင်ရမှာ ပြင်နိုင်လာတယ်။
စိတ်ထဲမှာ ဖုံးထားရတဲ့အပူ လျော့လာတယ်။
ယုံကြည်မှုလည်း တဖြည်းဖြည်း ပြန်တည်လာတယ်။
ဒီအေးချမ်းမှုဟာ နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တဲ့သဘော။
လောကီအမှားတိုင်း ပျောက်မယ်လို့ ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှားနဲ့တွေ့တဲ့အခါ တဏှာ၊ မာန၊ ကြောက်စိတ်ကြောင့် ထပ်မံပူလောင်စေတဲ့ လမ်းကို လျော့နိုင်ခြင်း။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒါဆို ဘယ်လိုကျင့်မလဲ။
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
အမှားဖြစ်တာနဲ့ လူတစ်ယောက်လုံး မကောင်းဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ကြောင်း သိမယ်။
တစ်ဖက်မှာ တမင်မရိုးသားမှုကိုလည်း ပေါ့ပေါ့မထားဘူး။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
အမှားကို ထောက်ပြတဲ့အခါ အနိုင်ယူဖို့မဟုတ်ဘဲ ပြင်ဖို့ ရည်ရွယ်မယ်။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာပါအောင် ပြောမယ်။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
အမှားကို ဖုံးမထားဘူး။
ထိခိုက်သူကို ပြန်ပြင်ပေးမယ်။
မိမိတာဝန်ကို ယူမယ်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
လုပ်ငန်းအကျိုးအတွက် မမှန်တာကို ဖုံးကွယ်ခြင်း မလုပ်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
အမှားမဖြစ်အောင် သတိထားမယ်။
ဖြစ်ရင်လည်း ထပ်မဖြစ်အောင် ပြန်လေ့ကျင့်မယ်။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ကိုယ့်အပြုအမူကို ပြန်ကြည့်မယ်။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
အမှားထောက်ပြခံရတဲ့အခါ ချက်ချင်းဒေါသမထွက်ဘဲ အမှန်ရှိမရှိ ပြန်စစ်မယ်။
စောဒနာသုတ်မှာလည်း ထောက်ပြခံရသူက အမှန်နဲ့ စိတ်တည်ငြိမ်မှုနှစ်ခုမှာ တည်ဖို့—မိမိမှာရှိရင် “ရှိတယ်” လို့၊ မရှိရင် “မရှိဘူး” လို့ အမှန်အတိုင်းရပ်တည်ဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒီလိုကျင့်ရင် မဂ္ဂအကျင့်ဟာ ဘုရားခန်းထဲမှာပဲ မနေတော့ဘူး။
အမှားဖြစ်တဲ့အစည်းအဝေးထဲ ဝင်လာမယ်။
မိသားစုအငြင်းပွားမှုထဲ ဝင်လာမယ်။
စာရင်းမှားတဲ့အချိန် ဝင်လာမယ်။
မိဘနဲ့သားသမီးကြား ဝင်လာမယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုထဲ ဝင်လာမယ်။
နိဂုံးချုပ်မေတ္တာ
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီညတရားကနေ တစ်ချက်ပဲ ယူသွားမယ်ဆိုရင်—
အမှားကို ကြောက်လွန်းလို့ အမှားထက် ပိုကြီးတဲ့ ဖုံးကွယ်မှု မလုပ်ကြပါနဲ့။
မှားသွားရင် ကြည့်ပါ။
ကိုယ့်အပြုအမူကို မှန်ထဲကြည့်သလို ကြည့်ပါ။
မိမိကို ထိခိုက်သလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်သလား။
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်သလား။
မကောင်းတာဖြစ်တယ်ဆိုရင်—
ဖုံးမထားကြပါနဲ့။
သင့်တော်တဲ့သူဆီ ဖွင့်ပြနိုင်ကြပါစေ။
ပြန်လည်ကုစားနိုင်ကြပါစေ။
နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့…
နောက်မျိုးဆက်ကို အမှားကင်းတဲ့လူဖြစ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့တောင်းဆိုမှု မလုပ်ကြပါနဲ့။
အမှားကို ရိုးသားစွာ ရင်ဆိုင်တတ်သူ ဖြစ်အောင် သင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
ဆက်ခံသူအမှားလုပ်လာတဲ့အခါ—
အမှားကို ပေါ့ပေါ့မထားကြပါနဲ့။
ဒါပေမဲ့ လူကို ဖျက်ပြီး အမှန်ပြောခွင့် မပိတ်ကြပါနဲ့။
မိမိမှားတဲ့အခါလည်း—
“ငါက အကြီးပဲ”
ဆိုပြီး မာနမထားဘဲ ဝန်ခံပြနိုင်ကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်အတွက် အကောင်းဆုံးသင်ခန်းစာတစ်ခု ဖြစ်ပါစေ။
ဆက်ခံသူတို့…
အကြီးအကဲရဲ့ ယုံကြည်မှုရချင်လို့ အောင်မြင်တာပဲ မပြကြပါနဲ့။
အခက်အခဲကိုလည်း ပြောနိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
မသိရင် မသိသေးဘူးလို့ ပြောရဲကြပါစေ။
ပြဿနာသေးသေးကို ဖုံးထားပြီး ပြဿနာကြီးမဖြစ်စေကြပါနဲ့။
မိဘနဲ့သားသမီးတို့…
အမှားကို ကာကွယ်ပေးခြင်းနဲ့ ဖုံးကွယ်ပေးခြင်း မရောကြပါစေနဲ့။
သားသမီးကို ကယ်သင့်တဲ့အခါ ကယ်။
ဒါပေမဲ့ တာဝန်ယူသင့်တာကို တာဝန်ယူတတ်အောင် သင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
လင်မယားတို့…
ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံရင် အနိုင်ရှုံးတယ်လို့ မယူကြပါနဲ့။
“ဒီစကားကို ငါပြောတာမှားတယ်”
“ဒီနေ့ မင်းပြောတာကို ငါမနားထောင်ခဲ့ဘူး”
ဆိုတဲ့ စကားတိုတိုလေးတွေက နှစ်ရှည်ဆက်ဆံရေးကို ပြန်ကယ်နိုင်ကြပါစေ။
ခေါင်းဆောင်တို့…
မကောင်းသတင်းယူလာသူကို ရန်သူလို မမြင်ကြပါနဲ့။
မမှန်တာပြောလာရင် စစ်ဆေးပါ။
အမှန်ပြောလာရင် နားထောင်ပါ။
မှားသူကို တာဝန်ယူစေပါ။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ပြောသူဖြစ်တာကြောင့် အရှက်ခွဲမပစ်ကြပါနဲ့။
အမှားတွေ အောက်မှာမမြုပ်ဘဲ အစောကြီးပေါ်လာတဲ့အဖွဲ့ ဖြစ်ကြပါစေ။
မိမိတို့အဖွဲ့မှာ—
“ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းတစ်ခုတည်း မရှိပါစေနဲ့။
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ”
“ဘယ်သူထိခိုက်သလဲ”
“ဘယ်လိုပြင်မလဲ”
“ဘာကြောင့်ဖြစ်လဲ”
“နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်းမလဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းတွေပါ ရှိကြပါစေ။
အမှားတစ်ခုဖြစ်တိုင်း အရှက်တစ်ခု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
သင်ခန်းစာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတစ်ခုဖြစ်တိုင်း လူတစ်ယောက်ကို ဖျက်မပစ်ကြပါနဲ့။
လူကို ပြန်တည်နိုင်တဲ့ လမ်းရှိကြပါစေ။
တမင်မရိုးသားမှုကိုလည်း ပေါ့ပေါ့မထားကြပါနဲ့။
တရားမျှတတဲ့ နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာတို့ကို အတူတကွ ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်ဟောင်းတို့…
မိမိတို့အောင်မြင်မှုကိုသာ မချန်ခဲ့ကြပါနဲ့။
မိမိတို့မှားခဲ့တဲ့အရာကနေ ရခဲ့တဲ့ပညာကိုလည်း ချန်ထားနိုင်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်သစ်တို့…
အမွေကိုသာ မယူကြပါနဲ့။
အမှားကနေ သင်ယူတတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း ဆက်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ရာထူးလွှဲခြင်းနှင့်အတူ—
ရိုးသားမှု လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
တာဝန်ယူမှု လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ပြောခွင့် လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားပြင်ခွင့် လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
ကောင်းသောမူဝါဒ၊ ကောင်းသောကျင့်ဝတ်နှင့် အချင်းချင်းလေးစားတတ်သောယဉ်ကျေးမှုတို့ကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှုသည်—
“ငါတို့အဖွဲ့မှာ အမှားမရှိဘူး”
ဆိုတဲ့ မမှန်နိုင်သောဂုဏ်ယူမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
“အမှားဖြစ်ရင် အမှန်ကိုမြင်တယ်။
ဖုံးမထားဘူး။
အချင်းချင်းမဖျက်ဘူး။
တာဝန်ယူတယ်။
ပြန်ပြင်တယ်။
သင်ယူတယ်။
ထပ်မဖြစ်အောင် ပြောင်းတယ်”
ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ရသောယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မိမိဂုဏ်၊ မိမိရာထူး၊ မိမိအမြင်၊ မိမိအဖွဲ့၊ မိမိလူဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတွေကြောင့် အမှန်ကို မဖုံးကြပါစေနဲ့။
မာနလျော့သလောက် အမှားဝန်ခံရ ပိုလွယ်လာကြပါစေ။
ဒေါသလျော့သလောက် သူတစ်ပါးအမှားကို ပညာနဲ့ ပြင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
မောဟလျော့သလောက် ဘယ်အရာက လူ့အမှား၊ ဘယ်အရာက စနစ်အမှား၊ ဘယ်အရာက တမင်မရိုးသားမှုဆိုတာ ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
အမှားပြီးသွားတဲ့အခါ—
ဖွင့်ပြနိုင်ကြပါစေ။
ပြန်လည်ကုစားနိုင်ကြပါစေ။
နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ မှန်ထဲကြည့်သလို မိမိအပြုအမူကို အမြဲပြန်ကြည့်တတ်သောသူများ ဖြစ်ကြပါစေ။
အမှားထောက်ပြရာမှာ အချိန်သင့်မှုရှိကြပါစေ။
အမှန်ရှိကြပါစေ။
နူးညံ့မှုရှိကြပါစေ။
အကျိုးရှိကြပါစေ။
မေတ္တာရှိကြပါစေ။
အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိတဲ့စကားကို သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ကရုဏာဖြင့် ပြောနိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဖက်လူကို အကုသိုလ်ကနေ ကုသိုလ်ဘက်သို့ ရပ်တည်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို မြှောက်တင်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို နှိမ့်ချခြင်းတို့မှ ကင်းနိုင်ကြပါစေ။
လူတစ်ယောက်ပြောင်းသွားလည်း ကောင်းသောမူ မပျောက်ကြပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲ မရှိတော့တဲ့နေ့မှာလည်း အမှန်တရားနဲ့ ကျင့်ဝတ်က ဆက်လက်လမ်းညွှန်နိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိအမှားကြောင့် အလွန်အမင်း မိမိကိုယ်ကို မုန်းတီးရခြင်းမှ ကင်းကြပါစေ။
သူတစ်ပါးအမှားကြောင့် ရန်ငြိုးထားရခြင်းမှ ကင်းကြပါစေ။
အမှားကို အမှန်အတိုင်းမြင်သော သတိရှိကြပါစေ။
အမှားကို ဝန်ခံနိုင်သော သတ္တိရှိကြပါစေ။
ပြုပြင်နိုင်သော ပညာရှိကြပါစေ။
ပြင်ပြီးနောက် နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဝီရိယရှိကြပါစေ။
အချင်းချင်း ကရုဏာနှင့် တရားမျှတမှုတို့ဖြင့် အားပေးနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုများတွင် ယုံကြည်မှု တည်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းများတွင် အမှန်ပြောနိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်များ တည်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်ဟောင်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်တို့သည် အမှားအပေါ် အပြစ်ပုံချရင်း ကွဲကွာခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမှားထဲက သင်ယူရင်း ပိုမိုနီးကပ်လာကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အောင်မြင်မှုသည် အမှားကို ဖုံးထားခြင်းပေါ် တည်ဆောက်ထားသော အောင်မြင်မှုမဖြစ်ဘဲ—
အမှန်၊
သီလ၊
တာဝန်ယူမှု၊
ပညာ၊
ကရုဏာ၊
ပြုပြင်တတ်မှု
တို့အပေါ် တည်ဆောက်ထားသော ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် — မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် အပြုအမူကို ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ထိခိုက်စေသော ကိုယ်နှင့်နှုတ်အပြုအမူကို ဖွင့်ပြပြီး နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စောဒနာသုတ် — ထောက်ပြရာတွင် အချိန်သင့်ခြင်း၊ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်း၊ မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်းနှင့် ထောက်ပြခံရသူဘက်မှ အမှန်၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှုတို့၌ တည်ခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ် — အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုနှင့် သတ္တဝါတို့အပေါ် စာနာမှုကို အခြေခံသော စကားပြောခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ကိန္တိသုတ် — ကွဲလွဲမှု၊ ချိုးဖောက်မှုကို အလျင်စလို အပြစ်တင်ခြင်းထက် အခြေအနေကို ဆင်ခြင်ပြီး အကုသိုလ်မှ ကုသိုလ်ဘက်သို့ ရပ်တည်စေခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မမြှောက်၊ သူတစ်ပါးကို မနှိမ့်ဘဲ ပြုပြင်ခြင်း။
ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် — မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ဓမ္မနှင့်ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားကြရန် မိန့်ကြားချက်။