လူ၏ဂုဏ်သိက္ခာကို မပျက်စေသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရွေးခြင်း ညနေပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
လူ၏ဂုဏ်သိက္ခာကို မပျက်စေသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရွေးခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားရမယ့် မေးခွန်းက ရိုးရိုးလေးပါ။
အမှားကို ပြင်ချင်တာလား။ လူကို ချိုးချင်တာလား။
စကားနှစ်ခွန်းပဲ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနှစ်ခုက အရမ်းကွာတယ်။
လူတစ်ယောက် အမှားလုပ်တယ်။
အမှားကို ပြင်ဖို့လိုတယ်။
တာဝန်ယူခိုင်းဖို့လိုတယ်။
ထပ်မဖြစ်အောင် စနစ်ပြင်ဖို့လိုတယ်။
တချို့အခါ သတိပေးရမယ်။
တချို့အခါ တာဝန်လျှော့ရမယ်။
တချို့အခါ ပြန်လေ့ကျင့်ပေးရမယ်။
တချို့အခါ အရေးယူဖို့တောင် လိုနိုင်တယ်။
အဲဒီအရာတွေကို—
“မေတ္တာထားရမယ်”
ဆိုပြီး ဖုံးလို့မရဘူး။
ဒါပေမဲ့ အမှားတစ်ခု ဖြစ်လာတာနဲ့—
လူအများရှေ့မှာ အရှက်ခွဲလိုက်တယ်။
သူ့ဘဝတစ်လျှောက်အမှားအားလုံး ဆွဲထုတ်တယ်။
မိသားစုရှေ့၊ ဝန်ထမ်းရှေ့၊ မိတ်ဆွေရှေ့မှာ ဂုဏ်သိက္ခာကို ချိုးလိုက်တယ်။
“မင်းက မဖြစ်နိုင်တဲ့လူပဲ”
“ဒီလူက ယုံလို့မရဘူး”
“ငါတို့မိသားစုထဲမှာ မင်းအရှက်ခွဲတာ”
“အခုကစပြီး ဘယ်သူမှ မင်းကို မယုံနဲ့”
လို့ ပြောတယ်။
ကဲ…
ဒီမှာ အမှားကို ပြင်နေတာလား။
ဒါမှမဟုတ် လူတစ်ယောက်လုံးကို တံဆိပ်ကပ်လိုက်တာလား။
သူတော်ကောင်းတို့…
တာဝန်ယူခိုင်းခြင်းနဲ့ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာချိုးခြင်း မတူဘူး။
စည်းကမ်းရှိခြင်းနဲ့ ရက်စက်ခြင်း မတူဘူး။
နူးညံ့ခြင်းနဲ့ ပေါ့လျော့ခြင်းလည်း မတူဘူး။
ဒီသုံးခုကို ဒီည ရှင်းရှင်းခွဲကြရအောင်။
အထူးသဖြင့် မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းတဲ့ မိသားစုတွေမှာ ဒီအချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တည်ထောင်သူက နောက်မျိုးဆက်ကို အမွေ၊ တာဝန်၊ ရာထူး လွှဲပေးတယ်။
အတူတူ လွှဲပေးသင့်တာတစ်ခု ရှိသေးတယ်။
ဘာလဲ။
“လူမှားလာရင် ငါတို့ဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲ” ဆိုတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု။
ငွေကို လက်ဆင့်ကမ်းတယ်။
အဆောက်အဦကို လက်ဆင့်ကမ်းတယ်။
လုပ်ငန်းနာမည်ကို လက်ဆင့်ကမ်းတယ်။
ဖောက်သည်တွေကို လက်ဆင့်ကမ်းတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှားကို ပြင်တဲ့နည်းက—
အရှက်ခွဲ၊ ကြောက်အောင်လုပ်၊ ဘက်စု၊ လူဖျက်
ဆိုတဲ့နည်းဖြစ်နေရင်?
နောက်မျိုးဆက်က အဲဒါကိုပဲ သင်သွားမယ်။
ဒါဆို ငွေပဲလွှဲတာလား။
အကြမ်းပုံစံတစ်ခုလည်း လွှဲပေးနေတာ။
ဒီတော့ ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှုဆိုတာ—
ဘယ်သူ့ဆီ ရာထူးရောက်သွားသလဲတင် မဟုတ်ဘူး။
အာဏာကို ဘယ်လိုသုံးတတ်တဲ့လူဆီ ရောက်သွားသလဲ ဆိုတာပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
“လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းဟာ ဒီခေတ်လူမှုဘဝမှာ နားလည်လွယ်တဲ့ စကားပါ။
ဘုရားဟောကျမ်းကို ယနေ့ခေတ်လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုစာအုပ်လို့တော့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဟောကြားချက်တွေထဲမှာ—
လူတစ်ယောက်ကို နှိမ့်ချမယ့်အစား မကောင်းတဲ့အပြုအမူကို အပြုအမူအဖြစ် ပြောခြင်း၊
အချိန်သင့်မှ ဝေဖန်ခြင်း၊
အမှန်အတိုင်းပြောခြင်း၊
အကျိုးရှိမှ ပြောခြင်း၊
ဆုံးမသူက မေတ္တာနဲ့ အကျိုးလိုလားမှုရှိခြင်း၊
ဆုံးမခံရသူကလည်း မိမိအမှားကို ကြားနိုင်အောင် စိတ်ထားတတ်ခြင်း၊
အမှုကိစ္စတွေမှာ အမှုအမျိုးအစားအလိုက် ဖြေရှင်းနည်းကွဲပြားခြင်း
စတဲ့ အခြေခံတွေကို တွေ့ရတယ်။
ဒီအခြေခံတွေကို ယနေ့ခေတ်ဘဝထဲ ပညာနဲ့ ဆင်းသက်ကြည့်လို့ရတယ်။
လူကို မဖျက်ဘဲ အပြုအမူကို ပြော
အရဏဝိဘင်္ဂသုတ်မှာ အရေးကြီးတဲ့သဘောတစ်ခု ရှိတယ်။
လူတစ်စုကို—
“ဒီလူတွေဟာ အမှားလုပ်တဲ့လူတွေပဲ”
ဆိုပြီး လူကို တိုက်ရိုက်နှိမ့်ချတဲ့ပုံထက်၊
“ဒီအပြုအမူက ဒုက္ခနဲ့ အပူပင်ကို ဖြစ်စေတယ်၊ ဒီလိုကျင့်ခြင်းက မသင့်တော်ဘူး”
ဆိုပြီး အပြုအမူနဲ့ အကျိုးဆက်ကို ပြောဖို့ ခွဲခြားပြထားတယ်။
သုတ်တော်မှာ တစ်ပါးသူကို ဝေဖန်နှိမ့်ချခြင်းနဲ့ တရားသဘောကို တိတိကျကျ ရှင်းခြင်းကြား ကွာခြားချက်ကို ဖော်ပြထားသလို၊ ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ စကားမျိုးမှာလည်း အမှန်၊ အကျိုးရှိမှုနဲ့ အချိန်ကို စဉ်းစားရမယ့်သဘော၊ အလျင်စလိုမပြောဘဲ ဖြည်းဖြည်းရှင်းလင်းစွာ ပြောခြင်းကိုပါ ဟောထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီသဘောကို အလုပ်ခွင်ထဲ ဆင်းကြည့်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် မှားတယ်။
“မင်းက ပေါ့ဆတဲ့လူ”
လို့ပြောတာက လူကို သတ်မှတ်လိုက်တာ။
“ဒီအလုပ်မှာ စစ်ရမယ့်အဆင့်နှစ်ဆင့် မစစ်ဘဲ လွှတ်လိုက်တဲ့အတွက် ဖောက်သည်ထိခိုက်သွားတယ်”
ဆိုတာက အပြုအမူနဲ့ အကျိုးဆက်ကို ပြောတာ။
ဘယ်ဟာပြင်လို့ရသလဲ။
ဒုတိယဟာ ပြင်လို့ရတယ်။
ပထမစကားကြားတဲ့သူက ဘာလုပ်မလဲ။
“ငါ ပေါ့ဆတဲ့လူမဟုတ်ဘူး”
ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ခုခံတော့မယ်။
မူလအမှား ပျောက်သွားပြီ။
သူ့လူပုဂ္ဂိုလ်ကို ကာကွယ်ဖို့ အာရုံရောက်သွားတယ်။
ဒုတိယစကားဆိုရင်—
“ဘယ်အဆင့်ကျော်သွားတာလဲ”
ပြန်ကြည့်လို့ရတယ်။
“နောက်တစ်ခါ ဘာပြင်မလဲ”
ဆွေးနွေးလို့ရတယ်။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ အလွန်အသုံးဝင်တဲ့ စည်းတစ်ခု မှတ်ရမယ်။
“လူကို အမည်မတပ်နဲ့။ အပြုအမူကို အမည်တပ်။”
“မင်းလိမ်တဲ့လူ”
မပြောခင်—
“ဒီအချက်အလက်နဲ့ တင်ပြချက် မကိုက်ဘူး၊ ရှင်းရမယ်”
လို့ ပြောလို့ရသလား။
“မင်းတာဝန်မယူတဲ့လူ”
မပြောခင်—
“ဒီတာဝန်ကို သတ်မှတ်ရက်မှာ မပြီးခဲ့ဘူး၊ အကြောင်းရင်းနဲ့ ပြင်မယ့်လမ်း ရှင်းရမယ်”
ပြောလို့ရသလား။
ဒီလိုဆို အမှားကို မပျော့ဘူး။
တကယ်တော့ ပိုတိကျလာတယ်။
အရှက်ခွဲတာက ပြုပြင်တာ မဟုတ်ဘူး
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အကြီးအကဲတွေ အလွန်သတိထားရမယ့်အရာတစ်ခုက—
လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲတာ။
တစ်ခါတလေ အကြီးအကဲမှာ အယူအဆတစ်ခုရှိတယ်။
“လူရှေ့မှာ ဆူမှ မှတ်မယ်”
ဟုတ်သလား။
တချို့က မှတ်မယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘာကို မှတ်မလဲ။
အမှားကိုလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“ဒီလူရှေ့မှာ အမှားမဝန်ခံနဲ့”
ဆိုတာကိုလား။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ လူတစ်ယောက် အမှားတင်ပြလာတယ်။
ခေါင်းဆောင်က လူနှစ်ဆယ်ရှေ့မှာ—
“ဒီလောက်တောင် မသိဘူးလား”
လို့ ပြောလိုက်တယ်ဆိုပါစို့။
နောက်တစ်ခါ အခြားဝန်ထမ်း အမှားတွေ့တယ်။
သူဘာလုပ်မလဲ။
“မြန်မြန်ပြောရမယ်”
လို့ သင်သလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“မပေါ်အောင် နည်းနည်းဖုံးထားဦးမယ်”
လို့ သင်မလား။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူတစ်ယောက်ကို အရှက်ခွဲတဲ့လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက တစ်ယောက်တည်းကို မထိဘူး။
အဲဒီနေရာမှာ ကြည့်နေတဲ့လူအားလုံးကို သင်ခန်းစာပေးတယ်။
“ဒီအဖွဲ့မှာ အမှားဝန်ခံရင် ဒီလိုဖြစ်မယ်”
ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာ။
ဒါဆို တစ်နေ့ အကြီးစားပြဿနာ တက်လာရင် ဘယ်သူက စောစောပြောတော့မလဲ။
ဒီတော့ တစ်ခါတလေ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ခြင်းဟာ နူးညံ့မှုသက်သက်မဟုတ်ဘူး။
သတင်းမှန်ရရှိရေးကိုပါ ကာကွယ်နေတာ။
တိတ်နေရုံနဲ့ မျှတတာ မဟုတ်ဘူး
တစ်ဖက်မှာ—
“လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းမယ်ဆို ဘယ်သူ့ကိုမှ မဝေဖန်တော့ဘူးလား”
ဆိုပြီး မေးနိုင်တယ်။
မဟုတ်ဘူး။
ပေါတလိယသုတ်မှာ ဝေဖန်သင့်သူကို အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း၊ တိကျစွာ ဝေဖန်တတ်သူနဲ့ ချီးမွမ်းသင့်သူကိုလည်း အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း ချီးမွမ်းတတ်သူကို ပိုကောင်းသူအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။
မည်သူ့ကိုမျှ မပြော၊ မည်သူ့ကိုမျှ မဝေဖန်ဘဲ တိတ်နေခြင်းကိုပဲ အမြင့်ဆုံးသဘောအဖြစ် မထားဘဲ အချိန်နဲ့အခြေအနေကို သိတတ်ခြင်း ကို အရေးကြီးထားတယ်။
ဒီဟောချက်က အလွန်ရှင်းတယ်။
မေတ္တာဆိုတာ—
“ကောင်းပါတယ်၊ ကောင်းပါတယ်”
ပဲ မဟုတ်ဘူး။
မှားတာကို မှားတယ်လို့ ပြောရမယ့်အချိန် ရှိတယ်။
မှန်တာကို ကောင်းတယ်လို့ ချီးကျူးရမယ့်အချိန်လည်း ရှိတယ်။
လုပ်ငန်းမှာ လူတစ်ယောက် လေးနှစ်ကောင်းကောင်းလုပ်လာတယ်။
အကြီးအကဲက တစ်ခါမှ မပြောဘူး။
တစ်ရက် မှားတာနဲ့ လူရှေ့ခေါ်ဆူတယ်။
ကဲ…
အဲဒီအဖွဲ့က ဘာကို တန်ဖိုးထားတာလဲ။
မှားတာပဲ မြင်ပြီး ကောင်းတာမမြင်ဘူးလား။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်တဲ့အဖွဲ့ဟာ အမှားကိုသာ မည်သို့ပြောမလဲ သိရုံမဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတာကိုလည်း အချိန်မီ အသိအမှတ်ပြုတတ်ရတယ်။
အဲဒီတော့ တရားမျှတတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုတာ—
အပြစ်ပဲ ရှာတာမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခုလုံးကို မျှမျှတတ ကြည့်တာ။
မျိုးဆက်သစ်က အာဏာရလာတဲ့အခါ အရင်က ခံခဲ့ရတဲ့နာကျင်မှုကို မပြန်ပေးနဲ့
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီအချက်က မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အလွန်နက်တယ်။
တစ်ခါတလေ လူငယ်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ငယ်ငယ်တုန်းက—
အကြီးအကဲဆီ အမြဲအဆူခံခဲ့ရတယ်။
လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲခံခဲ့ရတယ်။
မေးခွန်းမေးတိုင်း—
“ဒါတောင် မသိဘူးလား”
ဆိုတာ ကြားခဲ့ရတယ်။
အခု သူ့အလှည့်ရောက်ပြီ။
သူလည်း—
“ငါလည်း ဒီလိုပဲ ကြီးလာတာ၊ သူတို့လည်း ခံရမယ်”
ဆိုရင်?
ဘာဖြစ်သွားသလဲ။
ဒုက္ခကို ကျော်လွှားတာလား။
ဒုက္ခကို ဆက်လက်လက်ဆင့်ကမ်းတာလား။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကိုယ်ခံခဲ့ရတာတိုင်း ကိုယ်လည်း နောက်လူကို ပြန်လုပ်ရမယ့်အမွေ မဟုတ်ဘူး။
တချို့အမွေကို ဆက်ယူရတယ်။
ရိုးသားမှု။
အလုပ်ကြိုးစားမှု။
တာဝန်ယူမှု။
ကျေးဇူးသိမှု။
တချို့အမွေကို ကိုယ့်ဆီမှာပဲ ရပ်ပစ်ရတယ်။
အရှက်ခွဲမှု။
ခြိမ်းခြောက်မှု။
မတရားတံဆိပ်ကပ်မှု။
ဘက်လိုက်မှု။
အမှားတစ်ခုကို လူတစ်ယောက်ရဲ့တန်ဖိုးတစ်ခုလုံးလို မြင်ခြင်း။
ဒီလိုရပ်တတ်မှ မျိုးဆက်သစ်ဟာ အမည်ပဲ အသစ်မဟုတ်ဘူး။
ယဉ်ကျေးမှုပါ အသစ်ဖြစ်လာတယ်။
ဆုံးမခံရလွယ်သူ ဖြစ်ဖို့လည်း ဂုဏ်သိက္ခာလိုတယ်
ဒီနေရာမှာ တစ်ဖက်တည်း မပြောကြရအောင်။
“အကြီးအကဲက လူ့ဂုဏ်ကို စောင့်ရမယ်”
မှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဆုံးမခံရသူက—
အမှားပြောလိုက်တိုင်း စိတ်ဆိုး၊
တင်ပြသူကို ပြန်စွပ်စွဲ၊
အကြောင်းအရာမပြောဘဲ အခြားအကြောင်းဆွဲထုတ်၊
မိမိအမှားကို ဖုံး၊
အမြဲကိုယ်မှန်ဖို့ ကြိုးစား
ဆိုရင်လည်း ပြုပြင်လို့မရဘူး။
အနုမာနသုတ်မှာ ဆုံးမရခက်စေတဲ့ စိတ်ထားတွေကို အတော်အသေးစိတ် ဖော်ပြထားတယ်။
မိမိကိုယ်ကို မြှောက်တင်ပြီး သူတစ်ပါးကို နှိမ့်ချတာ၊ အမျက်ကြီးတာ၊ ဝေဖန်ခံရရင် ဝေဖန်သူကို ပြန်စော်ကားတာ၊ ကိုယ့်အမှားပြောလာရင် တစ်ဖက်လူရဲ့အမှားကို ပြန်ဖော်တာ၊ မူလအကြောင်းကို လွှဲတာ၊ ခေါင်းမာစွာ မိမိအမြင်ကို ဖမ်းထားတာတို့ဟာ ဆုံးမရခက်စေတဲ့ အရည်အသွေးတွေဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြတယ်။
ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် သည်းခံပြီး ညွှန်ကြားချက်ကို လေးလေးစားစား လက်ခံနိုင်သူ၊ မိမိအမြင်ကို လိုအပ်ရင် လွှတ်နိုင်သူဟာ ဆုံးမရလွယ်၊ ယုံကြည်လို့ရသူဖြစ်လာတယ်လို့ ဟောထားတယ်။
ဒါကြောင့်—
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာဆိုတာ “ငါ့ကို ဘယ်သူမှ မပြောရဘူး” ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ဂုဏ်သိက္ခာရှိတဲ့လူက—
မိမိအမှားကို အမှားအဖြစ် ကြားနိုင်တယ်။
“မင်းငါ့ကို ဘယ်လိုပြောရဲလဲ”
တစ်ခုတည်း မမြင်ဘူး။
“သူပြောတာထဲမှာ အမှန်ရှိသလား”
မေးနိုင်တယ်။
ကိုယ့်ကို ထောက်ပြသူရဲ့ စကားပုံစံ မကောင်းရင် ပုံစံကိုလည်း နောက်မှ ပြောလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့—
သူ့ပုံစံမကောင်းတာကြောင့် ကိုယ့်အမှားအမှန်ကို မစစ်တော့တာ မဟုတ်ဘူး။
အကြီးအကဲရဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက နောက်မျိုးဆက်ရဲ့ စိတ်ကို ပုံဖော်တယ်
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
တည်ထောင်သူက သားကို လုပ်ငန်းလွှဲမယ်။
သား မှားတယ်။
အဖေ ဘယ်လိုကိုင်တွယ်သလဲဆိုတာ—
ဒီအမှားတစ်ခုကိုပဲ မပြင်ဘူး။
နောင်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဘယ်လိုလူဖြစ်မလဲဆိုတာကိုလည်း သင်ပေးနေတယ်။
အဖေက အမှားတိုင်း လူရှေ့ဆူရင်—
သားက သင်မယ်။
“အာဏာရှိသူက ဒီလိုလုပ်ရတယ်”
လို့။
အဖေက အချက်အလက်စစ်ပြီး သီးသန့်ခေါ်၊
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ ပြောပါ”
လို့ နားထောင်၊
တာဝန်ရှိတာကို ရှင်း၊
ပြင်မယ့်လမ်းသတ်မှတ်၊
နောက်တစ်ခါ ပြန်စစ်
လုပ်တယ်ဆိုရင်—
သားက တခြားအရာသင်တယ်။
“အာဏာဆိုတာ လူဖျက်ဖို့မဟုတ်ဘူး။ ပြုပြင်ဖို့”
ဆိုတာ။
ဒါကြောင့်—
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဟာ စာရွက်ပေါ်က စည်းမျဉ်းတင် မဟုတ်ဘူး။ ယဉ်ကျေးမှုသင်ကြားမှု။
ပြောမယ့်သူရဲ့ စိတ်ကို အရင်တည်
ဥဒါယီသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က တရားဟောသူတစ်ယောက်ဟာ အခြားသူကို သင်ကြားဖို့ မလွယ်ကြောင်း ပြောပြီး မိမိအတွင်းမှာ အခြေခံငါးချက် တည်ထားဖို့ ဟောတော်မူတယ်။
တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရှင်းမယ်။
အကြောင်းပြချက်နဲ့ ရှင်းမယ်။
ကရုဏာ၊ အကျိုးလိုလားမှုနဲ့ ရှင်းမယ်။
ကိုယ့်အကျိုးအမြတ်ကို ရည်ရွယ်ပြီး မပြောဘူး။
မိမိနဲ့ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေမယ့်နည်းနဲ့ မပြောဘူး။
ဒီဟောချက်က တရားဟောခြင်းအတွက် တိုက်ရိုက်ဖြစ်တယ်။
ယနေ့ခေတ် ဝန်ထမ်းအရေးယူနည်းကို ဘုရားက ဒီလိုသတ်မှတ်ပေးထားတယ်လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
လူတစ်ယောက်ကို ပြင်မယ်ဆိုရင်—
ကိုယ့်စိတ်က ဘာဖြစ်နေလဲ။
“သူ့ကို သင်ပေးချင်တာလား”
ဒါမှမဟုတ်—
“ငါ့အာဏာကို ပြချင်တာလား”
“အဖွဲ့ကောင်းစေချင်တာလား”
ဒါမှမဟုတ်—
“လူတွေငါ့ကို ကြောက်ရမယ်”
ဆိုတာလား။
“သူပြန်ကောင်းလာစေချင်တာလား”
ဒါမှမဟုတ်—
“သူအရှက်ရတာ မြင်ချင်တာလား”
ဒီရည်ရွယ်ချက် ကွာတယ်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်း မရွေးခင် ရည်ရွယ်ချက်ကို အရင်စစ်ရမယ်။
နူးညံ့ရမယ်ဆိုတာ အမြဲပျော့ပျော့ပြောရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
အခုတစ်ဖက်အစွန်း မသွားကြရအောင်။
“ဂုဏ်သိက္ခာစောင့်မယ်”
ဆိုပြီး—
စည်းကမ်းဖောက်တာကို မပြောတော့ဘူး။
အမြဲညှာတယ်။
တာဝန်မယူခိုင်းဘူး။
အပြစ်ကြီးသေးလည်း ပေါ့ပေါ့ထားတယ်။
ဒါလည်း တရားမျှတမှု မဟုတ်ဘူး။
ကေသီသုတ်မှာ လေ့ကျင့်သင်ကြားရာမှာ နူးညံ့သောနည်း၊ တင်းကြပ်သောနည်း၊ နှစ်မျိုးပေါင်းသောနည်း စသဖြင့် အခြေအနေအလိုက် ကွဲပြားနိုင်ကြောင်း ဥပမာနဲ့ ဟောထားတယ်။ အဲဒီသုတ်တော်ရဲ့ တိကျတဲ့အကြောင်းအရာဟာ ဓမ္မသင်ကြားမှုဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းအရေးယူစနစ်ကို တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေမဲ့ လူတိုင်း၊ အခြေအနေတိုင်းကို နည်းတစ်မျိုးတည်းနဲ့ မကိုင်တွယ်နိုင်ဘူး ဆိုတာ ဆင်ခြင်ဖို့ကောင်းတယ်။
တစ်ယောက် ပထမဆုံးမှားတယ်။
မသိလို့မှားတယ်။
သင်ပေးရမယ်။
တစ်ယောက် သိပြီး ထပ်ခါတလဲလဲ လုပ်တယ်။
အကျိုးဆက် ရှင်းပြပြီးသား။
ဒီမှာ ပိုတင်းကြပ်တဲ့ နယ်နိမိတ်လိုနိုင်တယ်။
တစ်ယောက် အမှားကို ဝန်ခံတယ်။
ပြင်ဖို့ ရိုးသားတယ်။
အခွင့်အရေးတစ်ခု လိုနိုင်တယ်။
တစ်ယောက် အချက်အလက်ဖုံးတယ်။
အခြားသူကို အပြစ်ပစ်တယ်။
ထပ်လုပ်တယ်။
ဒီအခြေအနေမှာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတူမလား။
မတူနိုင်ဘူး။
တူညီမှုဆိုတာ အားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း အရေးယူတာ မဟုတ်ဘူး။
အခြေအနေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အချက်တွေကို မျှတစွာကြည့်ပြီး သင့်တော်တဲ့နည်း ရွေးတာ။
ဝိနယမှာတောင် အမှုတိုင်းကို နည်းတစ်မျိုးတည်းနဲ့ မဖြေရှင်းဘူး
ဒီနေရာမှာ ဝိနယပိုင်းက အချက်တစ်ခု ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။
ဝိနယထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အမှုကိစ္စတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ နည်းအမျိုးမျိုး ခွဲထားတယ်။
မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖြေရှင်းခြင်း၊ မှတ်မိသတိရှိမှုအပေါ် ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ ဝန်ခံထားသည့်အတိုင်း အရေးယူခြင်း၊ အများစုဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ သတ်မှတ်ခြင်း စသဖြင့် ကိစ္စအမျိုးအစားနဲ့ အခြေအနေအလိုက် ဖြေရှင်းနည်းများ ခွဲခြားထားကြောင်း ဝိနယကျမ်းမှာ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီဝိနယလုပ်ထုံးတွေကို—
“ကုမ္ပဏီတိုင်း ဒီအတိုင်းကူးသုံးရမယ်”
လို့ လုံးဝမဆိုရဘူး။
ရဟန်းသံဃာ့ဝိနယနယ်ပယ်နဲ့ ခေတ်သစ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းဟာ မတူဘူး။
ဒါပေမဲ့ အဓိကဆင်ခြင်စရာက—
အမှုကိစ္စရှိတယ်ဆိုပြီး အားလုံးကို တူညီတဲ့တုတ်တစ်ချောင်းနဲ့ မရိုက်ဘူး။
အဖြစ်မှန်က ဘာလဲ။
ဝန်ခံထားသလား။
သဘောထားက ဘာလဲ။
ကိစ္စအမျိုးအစားက ဘာလဲ။
ဘယ်နည်းနဲ့ ဖြေရှင်းရမလဲ။
ခွဲတယ်။
ဒီသဘောကို ယနေ့ဘဝမှာ အတုယူဆင်ခြင်လို့ ရတယ်။
လူတစ်ယောက် မှားတာနဲ့ အဲဒီလူရဲ့ အတိတ်ကောင်းမှုတွေ ပျောက်မသွားဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမျက်ထွက်တဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ရဲ့စိတ်က ထူးဆန်းတယ်။
တစ်ယောက် ဆယ်နှစ်ကောင်းခဲ့တယ်။
ဒီနေ့ မှားတယ်။
စိတ်တိုသွားတော့—
“ဒီလူက အစကတည်းက မယုံရဘူး”
ဖြစ်သွားတယ်။
တကယ်လား။
ဆယ်နှစ်ကောင်းတာ ဘယ်ရောက်သွားလဲ။
အဲဒီလိုပဲ—
လူတစ်ယောက် အရင်ကကောင်းခဲ့တာကြောင့် အခုအမှားကိုလည်း ဖုံးရမလား။
မဖုံးရဘူး။
ဒါကြောင့် မျှတမှုမှာ နှစ်ဖက်ရှိတယ်။
အတိတ်ကောင်းမှုကြောင့် လက်ရှိအမှားကို ဖုံးမထား။
လက်ရှိအမှားကြောင့် အတိတ်ကောင်းမှုအားလုံးကိုလည်း မဖျက်။
ဒီလိုမြင်နိုင်ရင် တာဝန်ယူမှုရှိသလို လူ့ဂုဏ်လည်း မပျက်ဘူး။
စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းဖြစ်ရပ်တစ်ခု
အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ ဥပမာတစ်ခု ကြည့်ကြရအောင်။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုရှိတယ်။
ဖခင်က တည်ထောင်သူ။
သားကို စီမံခန့်ခွဲမှု တဖြည်းဖြည်းလွှဲနေတယ်။
ကုမ္ပဏီမှာ နှစ်နှစ်ဆယ်လောက် အလုပ်လုပ်လာတဲ့ မန်နေဂျာဟောင်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။
အဲဒီမန်နေဂျာက ဆုံးဖြတ်ချက်အမှားတစ်ခု လုပ်မိတယ်။
ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှု အတော်ကြီးသွားတယ်။
သား စိတ်တိုတယ်။
လူငယ်အကြီးအကဲအဖြစ် သူ့အာဏာကိုလည်း ပြချင်တယ်။
အစည်းအဝေးခေါ်တယ်။
ဝန်ထမ်းအများရှေ့မှာ မန်နေဂျာကို မတ်တပ်ရပ်ခိုင်းပြီး—
“နှစ်နှစ်ဆယ်လုပ်ပြီး ဒါတောင်မသိဘူးလား။ ဒီလိုလူမျိုးနဲ့ ကုမ္ပဏီဘယ်လိုတိုးတက်မလဲ”
ပြောမယ်ဆိုပါစို့။
သူ့ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲ။
“နောက်လူတွေ မမှားအောင် သင်ခန်းစာပေးမယ်”
လို့ သူထင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုသင်ခန်းစာ ရသွားမလဲ။
ဝန်ထမ်းတွေ—
“မှားရင် စောစောပြော”
လို့ သင်မလား။
“အမှားကို မပေါ်အောင်လုပ်”
လို့ သင်မလား။
တည်ထောင်သူဖခင်က ဒါကိုတွေ့တယ်ဆိုပါစို့။
သားကို တစ်ယောက်တည်း ခေါ်ပြီး—
“အမှားကို ပေါ့ပေါ့မထားနဲ့။ ဆုံးရှုံးမှုက ကြီးတယ်။ ဒါပေမဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ပြန်စဉ်းစား။ အရင် အဖြစ်မှန်စစ်။ သူ့ဘက်က ရှင်းပြခွင့်ပေး။ မသိလို့လား၊ မတော်တဆလား၊ ပေါ့ဆလို့လား၊ အချက်အလက်ဖုံးထားလား ခွဲ။ တာဝန်နဲ့အညီ အရေးယူ။ ဒါပေမဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ်လုပ်ခဲ့တဲ့လူကို ဝန်ထမ်းရှေ့မှာ လူမဖြစ်အောင် မပြောနဲ့”
လို့ ပြောတယ်ဆိုပါစို့။
ဒီမှာ ဖခင်က အမှားကို ဖုံးသလား။
မဖုံးဘူး။
သားအာဏာကို ပိတ်သလား။
မပိတ်ဘူး။
ဘာလွှဲပေးနေတာလဲ။
အာဏာသုံးနည်း လွှဲပေးနေတာ။
ဒါ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုရဲ့ အရေးကြီးဆုံးအပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
“တစ်ခါမှား” နဲ့ “ထပ်ခါတလဲလဲ” ကို ခွဲ
သူတော်ကောင်းတို့…
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းရွေးတဲ့အခါ ဒီအချက်လည်း အရေးကြီးတယ်။
တစ်ခါမတော်တဆမှားတာ။
မသိလို့မှားတာ။
စနစ်မရှင်းလို့မှားတာ။
လေ့ကျင့်မှုမလုံလောက်လို့မှားတာ။
ပေါ့ဆလို့မှားတာ။
ရည်ရွယ်ပြီးဖုံးတာ။
အကျိုးစီးပွားအတွက် လိမ်တာ။
ထပ်ခါတလဲလဲ သတိပေးပြီးတောင် မပြင်တာ။
ဒီအားလုံးကို—
“အမှား”
ဆိုတဲ့ စကားတစ်လုံးတည်းနဲ့ ပေါင်းလို့မရဘူး။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းရွေးရာမှာ—
အဖြစ်အပျက်တင် မကြည့်ရဘူး။
အကြောင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ ကြိုတင်သိထားမှု၊ ထိခိုက်မှု၊ ပြင်လိုစိတ်၊ ထပ်မံဖြစ်မှုတွေကိုလည်း သင့်တော်သလို ကြည့်ရတယ်။
ဒါဟာ မျှတမှု။
ကောင်းတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှာ နားထောင်ခွင့်ရှိရမယ်
လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်ရှိတယ်လို့ အရင်ဆုံးဖြတ်ပြီး—
“မင်းရှင်းစရာမလိုဘူး”
ဆိုရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
ကိုယ့်မှာ အချက်အလက်အပြည့် ရှိသလား။
အမြဲမရှိဘူး။
တစ်ခါတလေ အပြင်က မြင်တာနဲ့ အတွင်းက ဖြစ်တာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့်—
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ”
မေး။
“မင်းသိထားတာ ဘာလဲ”
မေး။
“ဘယ်အချိန်မှာ သိခဲ့လဲ”
မေး။
“ဘာလုပ်ခဲ့လဲ”
မေး။
“ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်ခဲ့လဲ”
မေး။
နားထောင်ခွင့်ပေးတာက အပြစ်ကင်းကြောင်း ကြိုတင်သတ်မှတ်တာ မဟုတ်ဘူး။
အဖြစ်မှန်ကို ပိုပြည့်အောင်လုပ်တာ။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဟာ—
တစ်ဖက်လူကို စကားပြောခွင့်မပေးဘဲ အကြီးအကဲတစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်တာထက် ပိုလုံခြုံတယ်။
သီးသန့်ပြောရမယ့်အရာနဲ့ အများသိရမယ့်အရာ ခွဲ
ဒီမှာလည်း အစွန်းမသွားနဲ့။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာဆိုပြီး အရာအားလုံး လျှို့ဝှက်ထားရမယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
တချို့ကိစ္စ အဖွဲ့အတွက် သိဖို့လိုတယ်။
ဥပမာ စနစ်ပြောင်းရမယ်။
လုပ်ထုံးအသစ်ကို အားလုံးသိရမယ်။
အန္တရာယ်ကာကွယ်မှုကို အားလုံးသိရမယ်။
အရေးယူမှုကြောင့် တာဝန်ခွဲမှု ပြောင်းတာကို သက်ဆိုင်သူတွေ သိရမယ်။
ဒါပေမဲ့—
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအသေးစိတ်၊
အရှက်ရစရာအချက်တွေ၊
မလိုအပ်တဲ့ စကားနာတွေ
ကို အဖွဲ့တစ်ခုလုံး သိဖို့လိုသလား။
မလိုနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် မေး—
“ဒီအချက်ကို ဘယ်သူသိဖို့ လိုအပ်သလဲ”
“ဘာအတွက် သိဖို့လိုသလဲ”
လိုအပ်ချက်မရှိဘဲ လူ့အရှက်ကို ဖြန့်တာက စည်းကမ်းမဟုတ်ဘူး။
အတင်းအဖျင်းဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ပြန်ကောင်းလာဖို့ တံခါးဖွင့်ထားသလား
သူတော်ကောင်းတို့…
အရေးယူစနစ်တစ်ခုကို ကြည့်ချင်ရင် ဒီမေးခွန်း မေး။
“ဒီလူ ပြင်လာရင် ပြန်ကောင်းလာဖို့ လမ်းရှိသလား။”
ဒါ သိပ်အရေးကြီးတယ်။
လူတစ်ယောက် မှားတယ်။
တာဝန်လျှော့တယ်။
အချိန်တစ်ခု ပြန်လေ့ကျင့်တယ်။
အလုပ်ကောင်းကောင်းလုပ်လာတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့က—
“သူက ဟိုတုန်းက မှားဖူးတဲ့လူ”
လို့ ထာဝရသတ်မှတ်ထားတယ်။
ဒါဆို ဘယ်တော့ ပြန်ကောင်းမလဲ။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက ပြုပြင်ဖို့လား။
ထာဝရတံဆိပ်ကပ်ဖို့လား။
တချို့အမှားက အလွန်ပြင်းထန်ပြီး တာဝန်ကို ပြန်ပေးလို့ မသင့်တော့တဲ့အခြေအနေ ရှိနိုင်တယ်။
ဘေးကင်းရေး၊ ဥပဒေ၊ ယုံကြည်မှုအလွန်ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှုလို ကိစ္စတွေကို ပေါ့ပေါ့မထားရဘူး။
ဒါပေမဲ့ အရာတိုင်းကို အဲဒီအဆင့်လို မယူရဘူး။
ပြင်နိုင်တဲ့အမှားမှာ ပြင်ခွင့်ရှိရမယ်။
ပြန်လေ့ကျင့်နိုင်ရမယ်။
ပြန်ယုံကြည်ရဖို့ အဆင့်လိုက်လမ်း ရှိရမယ်။
“ခွင့်လွှတ်ခြင်း” နဲ့ “လုပ်ထုံးပယ်ဖျက်ခြင်း” မရောနဲ့
ဒီအချက်ကို ဦးဇင်းတို့ အထူးသတိထားရမယ်။
မေတ္တာထားတယ်။
ခွင့်လွှတ်တယ်။
ဒါဆို လုပ်ထုံးမလိုတော့ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
ငွေကြေးချိုးဖောက်မှုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ အငြိုးမထားလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ စာရင်းစစ်ရမယ်။
တာဝန်ကာကွယ်ရမယ်။
လိုအပ်ရင် လုပ်ပိုင်ခွင့်ပြောင်းရမယ်။
လုံခြုံရေးချိုးဖောက်မှုရှိတယ်။
လူကို အမုန်းမထားလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတွေကို ဆက်အန္တရာယ်မဖြစ်အောင် လိုအပ်တဲ့ နယ်နိမိတ်ထားရမယ်။
ခွင့်လွှတ်ခြင်းဟာ စိတ်ထဲက အငြိုးနဲ့ ဆိုင်တယ်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဟာ တာဝန်နဲ့ ကာကွယ်မှုနဲ့ ဆိုင်တယ်။
နှစ်ခု မရောနဲ့။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက လူကြီး၊ လူငယ်ကို တူညီစွာ စစ်နိုင်သလား
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းတွေမှာ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
အဖေမှားရင်—
“တည်ထောင်သူပဲ၊ ထားလိုက်”
သားမှားရင်—
“မရင့်ကျက်သေးဘူး”
သမီးမှားရင်—
“ငယ်သေးလို့”
ဝန်ထမ်းမှားရင်တော့ အရေးယူတယ်။
ဒါ မျှတသလား။
အခြားတစ်ဖက်မှာ—
လူငယ်ခေါင်းဆောင်က ကိုယ့်အဖွဲ့ဝင်မှားရင် ကာကွယ်တယ်။
အဟောင်းအဖွဲ့မှားရင် တင်းကြပ်တယ်။
ဒါလည်း မမျှတဘူး။
ကောင်းတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဟာ—
လူဘယ်သူလဲထက်
ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ
ကို ပိုအရင်ကြည့်ရမယ်။
ရာထူးမြင့်လေလေ တာဝန်လျော့သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ပိုကြီးလာတယ်။
ဒီအချက်က ငြိမ်းချမ်းတဲ့မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
နောက်မျိုးဆက်က မြင်ရမယ်—
“ဒီမိသားစုမှာ စည်းကမ်းက အောက်ကလူအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး”
ဆိုတာ။
အဲဒါမှ ယုံကြည်မှုတည်မယ်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်း မရွေးခင် မေးရမယ့် မေးခွန်းရှစ်ခု
သူတော်ကောင်းတို့…
အမှားတစ်ခုဖြစ်လာရင် ချက်ချင်း—
“ဘယ်လိုအပြစ်ပေးမလဲ”
မစပါနဲ့။
ဒီလို အဆင့်လိုက်ကြည့်နိုင်တယ်။
၁။ တကယ်ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။
အချက်အလက်နဲ့ ခန့်မှန်းချက်ကို ခွဲပါ။
၂။ အခုချက်ချင်း ကာကွယ်ရမယ့် အန္တရာယ်ရှိသလား။
ရှိရင် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာဆိုပြီး အရေးပေါ်ကာကွယ်မှုကို မနှောင့်နှေးပါနဲ့။
၃။ ဘယ်သူ့ကို နားထောင်ရမလဲ။
တစ်ဖက်တည်းစကားနဲ့ မဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ကိစ္စမှာ သက်ဆိုင်သူတွေကို ကြားပါ။
၄။ မသိလို့လား၊ ပေါ့ဆလို့လား၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိလား၊ ဖုံးထားလား။
အကြောင်းရင်းကွာရင် တုံ့ပြန်မှုလည်း ကွာနိုင်တယ်။
၅။ လူရှေ့မှာပြောဖို့ လိုသလား၊ သီးသန့်ပြောလို့ရသလား။
အရှက်ခွဲမှုဟာ ရည်ရွယ်ချက်မဖြစ်စေနဲ့။
၆။ ပြုပြင်နိုင်ဖို့ ဘာလိုသလဲ။
သတိပေးမှုလား၊ ပြန်လေ့ကျင့်မှုလား၊ စနစ်ပြင်မှုလား၊ တာဝန်ပြောင်းမှုလား။
၇။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက အမှားနဲ့ အချိုးကျသလား။
အသေးစားအမှားကို ဘဝတစ်ခုလုံးဖျက်မယ့်ဆုံးဖြတ်ချက် မလုပ်ပါနဲ့။ တစ်ဖက်မှာ ကြီးမားတဲ့ချိုးဖောက်မှုကိုလည်း မျက်နှာလိုက်ပြီး ပေါ့ပေါ့မထားပါနဲ့။
၈။ ပြန်ကောင်းလာဖို့ လမ်းရှိသလား။
ပြင်လာရင် ဘယ်အခြေအနေမှာ ယုံကြည်မှု ပြန်တည်မလဲ ရှင်းပါ။
ဒီရှစ်ချက်ဟာ ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းအတွက် ဦးဇင်းတို့ ဆင်းသက်ထားတဲ့ လက်တွေ့စဉ်းစားနည်းဖြစ်တယ်။ ကျမ်းတော်ရဲ့ တိုက်ရိုက်ဝိနယစည်းမျဉ်းအဖြစ် မယူရပါဘူး။
ဆုံးမသူက ကိုယ်မှန်ကြောင်း သက်သေပြချင်နေသလား
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပြုပြင်ဆွေးနွေးမှု မစခင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေး။
“ဒီဆွေးနွေးမှုအဆုံးမှာ ငါဘာဖြစ်ချင်တာလဲ”
သူ့အပြုအမူပြင်သွားစေချင်တာလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“ငါပြောသားပဲ”
ဆိုတာ သက်သေပြချင်တာလား။
သား မှားတယ်။
အဖေ ဝင်ပြောတယ်။
အဆုံးမှာ—
“အခုသိပြီမဟုတ်လား၊ အဖေ့စကား မနားထောင်လို့”
ဆိုရင်?
အဖေဘာရလဲ။
အနိုင်ရတယ်။
သားဘာသင်လဲ။
“အမှားဝန်ခံရင် အဖေ့အနိုင်ယူဖို့ အသုံးခံရမယ်”
ဆိုတာ သင်နိုင်တယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘာလုပ်မလဲ။
အမှားကို ဝန်ခံချင်တော့မလား။
ဒီတော့ ကိုယ်မှန်ကြောင်း သက်သေပြခြင်းနဲ့ သူတစ်ပါးကို ပြင်ပေးခြင်း မတူဘူး။
အမှားပြင်ဆွေးနွေးမှုကို ဘယ်လိုစပြောမလဲ
“မင်းဘာဖြစ်နေတာလဲ”
နဲ့ စမလား။
တစ်ခါတလေ ပိုကောင်းတဲ့စကားရှိတယ်။
“ဒီကိစ္စကို အတူပြန်ကြည့်ချင်တယ်”
“ဒီအဖြစ်မှာ ဒီအကျိုးဆက်ဖြစ်သွားတယ်။ မင်းဘက်က ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ ပြောပါ”
“အခုအဓိကက ဘယ်သူ့အရှက်လဲမဟုတ်ဘူး။ ထပ်မဖြစ်အောင် ဘာပြင်ရမလဲ”
ဒီလိုစကားတွေက နူးညံ့ပေမဲ့ ပေါ့ပါးတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှားကို ရှင်းရှင်းပြောလို့ရတယ်။
“ဒီအလုပ် မသင့်ဘူး”
ပြောလို့ရတယ်။
“ဒီလုပ်ရပ်ကို လက်မခံနိုင်ဘူး”
ပြောလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“မင်းလူမကောင်းဘူး”
အထိ မသွားရဘူး။
လုပ်ရပ်ကို ငြင်းပယ်နိုင်တယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လူသားတန်ဖိုးတစ်ခုလုံးကို မဖျက်ဘဲ။
အဖွဲ့အစည်းမှာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကြိုရှင်းထား
အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုက—
အမှားဖြစ်မှ ဘာလုပ်မလဲ စိတ်တိုတိုနဲ့ ဖန်တီးတာထက်
အေးချမ်းတဲ့အချိန်မှာ လုပ်ထုံးထားတာ ပိုကောင်းတယ်။
အမှားအသေးဖြစ်ရင် ဘယ်လို။
ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ရင် ဘယ်လို။
လုံခြုံရေးကိစ္စဆို ဘယ်လို။
ငွေကြေးကိစ္စဆို ဘယ်လို။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်ကာလ ဘယ်လောက်။
ဘယ်သူ ဆုံးဖြတ်မယ်။
ဘယ်သူ ပြန်စစ်မယ်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ဘယ်လောက်ထိ ကာကွယ်မယ်။
ဒီလို ကြိုရှင်းထားရင်—
ခေါင်းဆောင် စိတ်တိုမှ လုပ်ထုံးမပြောင်းတော့ဘူး။
တစ်ယောက်ကို ချစ်လို့ တစ်မျိုး၊ မကြိုက်လို့ တစ်မျိုး မဖြစ်အောင် ကူညီတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပေးတဲ့အခါ ဒီစကားကိုလည်း လွှဲပေး
အကြီးအကဲတစ်ယောက် နောက်မျိုးဆက်ကို ပြောနိုင်တဲ့ အဖိုးတန်စကားတစ်ခွန်းရှိတယ်။
“ငါတို့အဖွဲ့မှာ အမှားကို ဖုံးမထားဘူး။ ဒါပေမဲ့ မှားတဲ့လူကို လူမဖြစ်အောင် မပြောဘူး။
အမှားကို တိကျစွာပြောမယ်။
အချက်အလက်စစ်မယ်။
သူ့ဘက်က နားထောင်မယ်။
တာဝန်ယူခိုင်းမယ်။
ပြင်ခွင့်ပေးမယ်။
ထပ်လုပ်ရင် သင့်တော်သလို တင်းကြပ်မယ်။
လူတွေကို ကြောက်လို့ အလုပ်လုပ်တဲ့အဖွဲ့ မဖြစ်စေချင်ဘူး။
တာဝန်သိလို့ အလုပ်လုပ်တဲ့အဖွဲ့ ဖြစ်စေချင်တယ်”
ဒီလို အမွေ လွှဲပေးနိုင်ရင်—
ငွေထက်မနည်း တန်ဖိုးရှိတယ်။
တစ်ပတ်စာ လေ့ကျင့်မှု
ပထမနေ့မှာ ကိုယ့်စကားကို စစ်ပါ။ ဒီနေ့ တစ်ယောက်အမှားလုပ်လာရင် “လူကို တံဆိပ်ကပ်တဲ့စကား” ထွက်မထွက် ကြည့်ပါ။ “ပေါ့ဆတယ်၊ အသုံးမကျဘူး၊ မယုံရဘူး” ဆိုတဲ့စကားထက် အပြုအမူကို တိကျတိကျ ပြန်ပြောကြည့်ပါ။
ဒုတိယနေ့မှာ ဝေဖန်သင့်တာနဲ့ ချီးကျူးသင့်တာ နှစ်မျိုးလုံးကို ကြည့်ပါ။ ကိုယ့်အဖွဲ့မှာ အမှားကိုသာ မြင်ပြီး ကောင်းတာကို မမြင်ဘဲ နေမိသလား ပြန်စစ်ပါ။ အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း ဝေဖန်သလို ကောင်းမှုကိုလည်း အချိန်မီ အသိအမှတ်ပြုပါ။
တတိယနေ့မှာ ဆုံးမခံရသူဘက်က လေ့ကျင့်ပါ။ တစ်ယောက်က ကိုယ့်အမှား ထောက်ပြလာရင် ချက်ချင်း “မင်းကရော” မပြန်ပါနဲ့။ သူ့စကားထဲက အမှန်ကို အရင်စစ်ပါ။ မူလအကြောင်းကို အခြားအကြောင်းနဲ့ မလွှဲဖို့ လေ့ကျင့်ပါ။
စတုတ္ထနေ့မှာ သီးသန့်ပြောသင့်တာတစ်ခု ရွေးပါ။ လူရှေ့မှာပြောချင်လာတဲ့အခါ “လူတွေသိဖို့ တကယ်လိုသလား၊ ဒေါသကြောင့် ရှက်စေချင်တာလား” ကို မေးပါ။
ပဉ္စမနေ့မှာ မိသားစု သို့မဟုတ် အဖွဲ့ထဲက ပြုပြင်နိုင်တဲ့ အမှားတစ်ခုအတွက် “ပြန်ကောင်းလာမယ့်လမ်း” ရှင်းမရှင်း စစ်ပါ။ “ဘာပြင်ရင် ယုံကြည်မှု ပြန်တည်မလဲ” ကို ပြောနိုင်အောင်လုပ်ပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့မှာ ကိုယ့်အရင်မျိုးဆက်ဆီက အမွေယူထားတဲ့ အရေးယူပုံကို ပြန်ကြည့်ပါ။ ကောင်းတာ ဘာဆက်ယူမလဲ။ မကောင်းတာ ဘာကိုယ့်ဆီမှာ ရပ်မလဲ။ စာရွက်ပေါ် ရေးကြည့်ပါ။
သတ္တမနေ့မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးပါ။ “ငါ အမှားကို ပြင်ချင်သလား၊ လူကို နိုင်ချင်သလား။ ငါ့အဖွဲ့မှာ လူတွေ အမှားဝန်ခံရဲသလား။ ငါ့အောက်ကလူ တစ်ယောက် အမှားပြင်ပြီးနောက် ပြန်တက်လာခွင့်ရှိသလား။ ငါ့စည်းကမ်းဟာ အောက်ကလူအတွက်တစ်မျိုး၊ ကိုယ့်လူအတွက်တစ်မျိုး ဖြစ်နေသလား။”
ဒီမေးခွန်းတွေဟာ ကိုယ့်ကို အပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ခေါင်းဆောင်မှုကို သန့်အောင်လုပ်ဖို့။
ဂုဏ်သိက္ခာကို စောင့်တာနဲ့ လူမှုတာဝန် ဘယ်လိုဆိုင်သလဲ
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူမှုတာဝန်ဆိုတာ အပြင်ကို လှူတာတင် မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အဖွဲ့အတွင်း လူတွေကို ဘယ်လိုဆက်ဆံသလဲလည်း ပါတယ်။
အပြင်မှာ အလှူကြီးလုပ်တယ်။
အတွင်းမှာ ဝန်ထမ်းကို လူမဖြစ်အောင်ဆူတယ်။
ဒီနှစ်ခု မညီဘူး။
အပြင်မှာ—
“လူသားတန်ဖိုးကို လေးစားပါတယ်”
ပြောတယ်။
အဖွဲ့ထဲ မှားတဲ့သူကို အရှက်ခွဲဖို့ ဓာတ်ပုံတင်တယ်၊ လူစုရှေ့မှာ ပုတ်ခတ်တယ်။
ဒီဟာ ကိုယ့်အတွင်းယဉ်ကျေးမှုကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
လူမှုတာဝန်ဟာ တံခါးအပြင်က စတင်တာမဟုတ်ဘူး။ တံခါးအတွင်းက လူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံသလဲက စတယ်။
တရားမျှတတဲ့စည်းကမ်းဟာ ကရုဏာနဲ့ ရန်သူမဟုတ်ဘူး
တချို့က—
“တင်းကြပ်ရင် မေတ္တာမရှိဘူး”
လို့ ထင်တယ်။
မဟုတ်ဘူး။
ကလေးတစ်ယောက် အန္တရာယ်ရှိရာကို သွားရင် တားရမယ်။
တားတာ ကရုဏာကင်းတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ဘေးကင်းရေးစည်းမျဉ်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖောက်ရင် ပြတ်ပြတ်သားသား တားရမယ်။
အဲဒါ အခြားလူတွေကို ကာကွယ်တာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကရုဏာဟာ နယ်နိမိတ်မရှိခြင်း မဟုတ်ဘူး။
တရားမျှတမှုဟာ ရက်စက်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာက—
တင်းကြပ်ရမယ့်နေရာမှာ အမျက်နဲ့ တင်းတာ။
နူးညံ့ရမယ့်နေရာမှာ မျက်နှာလိုက်တာ။
ဒီနှစ်ခုကို ပညာနဲ့ ခွဲရမယ်။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို စောင့်တဲ့လုပ်ထုံးဟာ အမှန်ကို ပိုမြင်စေတယ်
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ လူတွေ—
“အမှားပြောရင် နားထောင်မယ်”
လို့ ယုံရင် ပြောရဲတယ်။
“အမှားပြောရင် လူရှေ့အရှက်ခွဲမယ်”
လို့ ယုံရင် ဖုံးတတ်တယ်။
ဒီတော့ ဘယ်အဖွဲ့က အမှန်ကို ပိုမြန်မြန်သိမလဲ။
အမှန်ပြောရဲတဲ့အဖွဲ့။
အဲဒီအတွက်—
ဂုဏ်သိက္ခာက စိတ်ခံစားချက်ကိစ္စတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
အမှန်တရားရရှိရေးနဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။
အဖွဲ့က ပြင်ချင်တာလား၊ ကြောက်စေချင်တာလား
သူတော်ကောင်းတို့…
အရေးယူမှုတစ်ခုမလုပ်ခင် မေး—
“ဒီလုပ်ထုံးက ဘာကို ဖြစ်စေချင်တာလဲ”
လူတွေ ကြောက်သွားဖို့လား။
တာဝန်ပိုသိလာဖို့လား။
အမှားဖုံးလာဖို့လား။
အမှားစောစောတင်ပြလာဖို့လား။
လူကောင်းတွေ တိတ်သွားဖို့လား။
အဖွဲ့က သင်ယူလာဖို့လား။
ရည်ရွယ်ချက် မရှင်းရင် လုပ်ထုံးက အပြစ်ပေးမှုသက်သက်ဖြစ်တတ်တယ်။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာအကြောင်း ပြောတယ်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအကြောင်း ပြောတယ်။
အာဏာအကြောင်း ပြောတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအကြောင်း ပြောတယ်။
အမှားပြင်မှုအကြောင်း ပြောတယ်။
ဒါတွေဟာ လောကီလုပ်ငန်းကိစ္စမှာပဲ အဆုံးသတ်သွားလို့ မရဘူး။
နောက်ဆုံး သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
မှားရတာ ဒုက္ခ။
အမှားကြောင့် အခြားသူ ထိခိုက်တာ ဒုက္ခ။
အမှားဝန်ခံရမှာ ကြောက်ရတာ ဒုက္ခ။
အရှက်ခွဲခံရတာ ဒုက္ခ။
လူရှေ့မှာ ဂုဏ်ကျရတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲအတွက်—
“ဘယ်လိုအရေးယူရမလဲ”
ဆိုပြီး ပူရတာလည်း ဒုက္ခ။
သားသမီးအတွက်—
“အဖေ အမေငါ့ကို တစ်သက်လုံး ဒီအမှားနဲ့ပဲ မြင်တော့မလား”
ဆိုပြီး ပူရတာ ဒုက္ခ။
ဝန်ထမ်းအတွက်—
“မှားရင် ဘဝပျက်မလား”
ဆိုပြီး အမြဲကြောက်နေရတာ ဒုက္ခ။
အဖွဲ့အတွက်—
အမှားတွေ ဖုံးထားလို့ ပြဿနာကြီးလာတာ ဒုက္ခ။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ—
အမှားအရေးယူပုံကြောင့် မောင်နှမ၊ မိဘသားသမီး ကွဲတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
ဒီဒုက္ခရဲ့အပြင်ဘက်အကြောင်းတွေရှိတယ်။
စည်းမျဉ်းမရှင်းတာ။
တာဝန်မရှင်းတာ။
လေ့ကျင့်မှုမရှိတာ။
အချက်အလက်မပြည့်တာ။
လုပ်ထုံးမရှိတာ။
ဘက်လိုက်တာ။
ဒီလို လက်တွေ့အကြောင်းတွေကို ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အတွင်းမှာလည်း—
“ငါ့အာဏာကို သူသိရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“သူ့ကို နာအောင် ပြန်ပေးရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသ။
“ငါ့လူဆိုရင် ကာကွယ်မယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“သူက ဟိုဘက်ကလူ”
ဆိုတဲ့ အုပ်စုစွဲမှု။
“တစ်ခါမှားရင် ဒီလူဘယ်တော့မှ မကောင်းတော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ မောဟ။
“ငါမှားတာကိုတော့ လူမသိရဘူး”
ဆိုတဲ့ မာန။
ဒီကိလေသာတွေက လုပ်ထုံးကို မျှတမှုကနေ အနိုင်ယူမှုဆီ ရွှေ့တယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
အမျက်လျော့လာတဲ့အခါ—
အပြစ်ပေးလိုစိတ်ထက် အမှန်ကို ပိုကြည့်နိုင်တယ်။
မာနလျော့လာတဲ့အခါ—
ကိုယ့်သားကို ကာကွယ်ပြီး ဝန်ထမ်းကိုပဲ အပြစ်မပစ်တော့ဘူး။
အုပ်စုစွဲမှုလျော့လာရင်—
လူဘယ်သူလဲထက် အမှုဘာလဲကို ပိုကြည့်လာတယ်။
တဏှာလျော့လာရင်—
“သူငါ့အောက်မှာ ရှိရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ် နည်းလာတယ်။
အငြိုးလျော့လာရင်—
အမှားပြင်ပြီးတဲ့လူကို ထာဝရတံဆိပ်မကပ်တော့ဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီလိုအေးသွားခြင်းကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာချုပ်ငြိမ်းရာ၊ ကိလေသာချုပ်ငြိမ်းရာ၊ လွတ်မြောက်ရာ။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ—
အမျက်အတိုင်း မလုပ်တဲ့အခါ
အပူနည်းသွားတာကို သိနိုင်တယ်။
မာနအတိုင်း မဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ
ပိုမျှတလာတာကို သိနိုင်တယ်။
အငြိုးကို မဆက်သယ်တဲ့အခါ
စိတ်ပေါ့လာတာကို သိနိုင်တယ်။
အဲဒီအတွေ့အကြုံက လွှတ်ခြင်းဘက်ကို ဦးတည်စေတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
လူတစ်ယောက်ကို အမှားတစ်ခုနဲ့ မညီမျှစေ။
လုပ်ရပ်ကို လုပ်ရပ်အဖြစ် မြင်။
အကျိုးဆက်ကို အကျိုးဆက်အဖြစ် မြင်။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
ပြင်စေချင်လို့ ဆုံးမ။
အရှက်ခွဲချင်လို့ မဆုံးမ။
ကိုယ့်အာဏာပြချင်လို့ မအရေးယူ။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
လူကို မနှိမ့်ချဘဲ တရားသဘောနဲ့ အပြုအမူကို တိတိကျကျ ပြောနိုင်ကြပါစေ။ အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်နဲ့ အလျင်မလိုမှုကို စဉ်းစားနိုင်ကြပါစေ။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
အမှုနဲ့အညီ လုပ်ထုံးရွေး။
အရေးပေါ်ကို ကာကွယ်။
နားထောင်သင့်သူကို နားထောင်။
မလိုအပ်ဘဲ လူ့ဂုဏ် မဖျက်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
ငွေ၊ ရာထူး၊ အာဏာကို ကာကွယ်ဖို့ အားနည်းသူကို မတရားမလုပ်။
ကိုယ့်လူ၊ သူ့လူဆိုပြီး မျက်နှာမလိုက်။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
ဒေါသတက်ရင် မီးထပ်မထည့်။
အငြိုးထပ်မမွေး။
လူကို တံဆိပ်ကပ်လိုက်တဲ့အတွေးကို ပြန်စစ်။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
ဆုံးမမယ့်အချိန် ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။
“အခု ငါသူ့ကို ပြင်ချင်တာလား၊ နာစေချင်တာလား”
မေး။
ဆုံးမခံရတဲ့အချိန်မှာလည်း—
“ငါအခု အမှန်ကို ကြားနေတာလား၊ မာနကိုပဲ ကာကွယ်နေတာလား”
မေး။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
အမှားတစ်ခု ပေါ်လာတာနဲ့ လူတစ်ယောက်လုံးကို ဖျက်မပစ်ဘဲ အဖြစ်မှန်၊ အကြောင်းရင်း၊ အကျိုးဆက်နဲ့ ပြင်ဆင်လမ်းကို ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
ဒီလိုမှ မဂ္ဂအကျင့်ဟာ ဘုရားခန်းထဲတင် မနေတော့ဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းရဲ့ အစည်းအဝေးခန်းထဲ ရောက်လာမယ်။
ဝန်ထမ်းအမှားတင်ပြတဲ့အချိန် ရောက်လာမယ်။
သားသမီးကို ဆုံးမတဲ့အချိန် ရောက်လာမယ်။
အမွေခွဲတဲ့အချိန် ရောက်လာမယ်။
ခေါင်းဆောင်အသစ် လုပ်ပိုင်ခွင့်ရတဲ့အချိန် ရောက်လာမယ်။
ဒါမှ ဓမ္မဟာ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ အသက်ရှင်လာမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“အမှားကို ပြင်ပါ။ လူကို မဖျက်ပါနဲ့။”
ဒီစကားကို မှတ်ကြပါ။
အကြီးအကဲတို့…
ကိုယ့်လက်ထဲ အာဏာရှိတဲ့အခါ—
အမှားလုပ်သူက ကိုယ့်ရှေ့မှာ အားနည်းနေတယ်ဆိုတာ သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
သူ့အားနည်းချိန်ကို အရှက်ခွဲဖို့ မသုံးကြပါနဲ့။
အမှန်ကို ပြောကြပါ။
တာဝန်ယူခိုင်းကြပါ။
လိုအပ်ရင် တင်းကြပ်ကြပါ။
ဒါပေမဲ့ မလိုအပ်ဘဲ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ မချိုးကြပါနဲ့။
ဝေဖန်သင့်တာကို အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း ဝေဖန်နိုင်ကြပါစေ။
ချီးကျူးသင့်တာကိုလည်း အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း ချီးကျူးနိုင်ကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင်တို့…
ကိုယ်ငယ်ငယ်က နာကျင်ခဲ့ရတဲ့ပုံစံကို နောက်လူတွေကို မလက်ဆင့်ကမ်းကြပါနဲ့။
ကိုယ်အရှက်ခွဲခံခဲ့ရလို့—
“ငါလည်း အခုသူတို့ကို ဒီလိုလုပ်မယ်”
မလုပ်ကြပါနဲ့။
ကိုယ်ခံခဲ့ရသောဒုက္ခကို ကိုယ့်ဆီမှာရပ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်ရခဲ့သောပညာကိုသာ ဆက်လက်လွှဲနိုင်ကြပါစေ။
အမှားကို ဖုံးမထားသော ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ မှားသူကို လူမဖြစ်အောင် မပြောသော ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်ကြပါစေ။
မိဘတို့…
သားသမီးအမှားတစ်ခုကို သူ့ဘဝတစ်ခုလုံးအဖြစ် မမြင်ကြပါနဲ့။
“မင်းက ဘယ်တော့မှ မဖြစ်ဘူး”
ဆိုတဲ့စကား မပြောမိကြပါစေနဲ့။
“ဒီအလုပ်က မသင့်ဘူး၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ ပြန်ကြည့်ရအောင်”
ဆိုနိုင်ကြပါစေ။
သားသမီးတို့…
မိဘက ထောက်ပြလာတဲ့အခါ အပြစ်တင်လာတိုင်း—
“အမေကရော”
“အဖေကရော”
ဆိုပြီး မူလအကြောင်းကို မလွှဲကြပါနဲ့။
ကိုယ့်အမှားရှိရင် ကြားနိုင်ကြပါစေ။
မိမိအမြင်ကို ခေါင်းမာစွာ မဖမ်းဘဲ အမှန်နဲ့ညီရင် ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်ရှင်တို့…
ဝန်ထမ်းမှားလာရင် ဘေးကင်းရေးနဲ့ တာဝန်ကို အရင်ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြီးရင် အချက်အလက်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားနဲ့အချိုးကျတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရွေးနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့ထဲမှာ အမှားဝန်ခံတာက ဘဝပျက်တဲ့အရာမဖြစ်ဘဲ—
ပြုပြင်ခြင်းရဲ့အစ
ဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းတို့…
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားတာကို—
“ငါ့ကို ဘယ်သူမှ မပြောရဘူး”
လို့ မယူကြပါနဲ့။
လွယ်လွယ်ဆုံးမနိုင်သူ၊ အမှန်ကြားနိုင်သူ၊ လိုအပ်ရင် မိမိအမြင်ကို လွှတ်နိုင်သူ ဖြစ်ကြပါစေ။
မိသားစုလုပ်ငန်းများ…
အဖေ့အမှားကို ဖုံးပြီး ဝန်ထမ်းအမှားကိုပဲ အရေးယူသောနေရာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
သားသမီးအမှားကို မိသားစုမို့ ဖုံးပြီး အခြားသူကိုပဲ အပြစ်ပေးသောနေရာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
စည်းကမ်းသည် လူမျက်နှာကြည့်ပြီး ပြောင်းသော စည်းကမ်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
တစ်ချိန်တည်းမှာ—
စည်းကမ်းကို သုံးပြီး ရန်ငြိုးဖြေသောနေရာလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမှားကို တိကျစွာ သိ။
တာဝန်ကို တိကျစွာယူ။
အရေးယူမှုကို သင့်တော်စွာရွေး။
ပြင်နိုင်သူကို ပြင်ခွင့်ပေး။
ပြန်ကောင်းလာသူကို ထာဝရအမှားတံဆိပ် မကပ်ကြပါနဲ့။
လူမှုအကျိုးဆောင်အဖွဲ့များ…
ကရုဏာနဲ့ တရားမျှတမှုကို အတူထားနိုင်ကြပါစေ။
အရမ်းနူးညံ့လို့ စည်းကမ်းမရှိတာလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အရမ်းတင်းကြပ်လို့ လူ့ဂုဏ်ပျက်တာလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အခြေအနေအလိုက် နူးညံ့ရမယ့်အခါ နူးညံ့နိုင်၊ ပြတ်သားရမယ့်အခါ ပြတ်သားနိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးမသူတို့…
တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
အကြောင်းပြချက်နဲ့ ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
ကရုဏာနဲ့ ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အကျိုး၊ ကိုယ့်အာဏာအတွက် မဆုံးမကြပါနဲ့။
မိမိနဲ့ သူတစ်ပါးကို မလိုအပ်ဘဲ ထိခိုက်စေတဲ့နည်း မသုံးကြပါနဲ့။
အမှုကိစ္စတွေကိုလည်း—
အမှုတိုင်း တစ်နည်းတည်းမဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
အဖြစ်မှန်၊ အခြေအနေ၊ ဝန်ခံမှု၊ တာဝန်၊ ထိခိုက်မှုတို့ကို သင့်တော်သလို ခွဲပြီး မျှတသော ဖြေရှင်းနည်းကို ရွေးနိုင်ကြပါစေ။ ဝိနယထဲက အမှုဖြေရှင်းနည်းအမျိုးမျိုးရှိခြင်းကိုလည်း မိမိတို့အတွက် “ကိစ္စကွဲလျှင် နည်းလမ်းလည်း ခွဲစဉ်းစားရမယ်” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြင်စရာအဖြစ်သာ ယူနိုင်ကြပါစေ။
အောင်မြင်မှုကို လက်ဆင့်ကမ်းရာမှာ—
ပစ္စည်းပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
အာဏာကို တရားမျှတစွာသုံးတတ်ခြင်းကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
လူမှားလာရင် အရှက်မခွဲဘဲ ပြင်တတ်ခြင်းကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားမဖုံးခြင်းကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဝန်ခံရဲသော ယုံကြည်မှုကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
ပြင်လာသူကို ပြန်လည်ယုံကြည်ဖို့ ပညာကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အောင်မြင်မှုသည်—
အောက်ကလူကြောက်နေရသော အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမှားဖုံးထားရသော အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ဂုဏ်ကို ချိုးပြီးမှ ရတဲ့ စည်းကမ်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အာဏာရှိသူ မမှားသလိုနေပြီး အားနည်းသူပဲ တာဝန်ယူရသော အဖွဲ့ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမှန်ကို ပြောရဲသော အောင်မြင်မှု၊
အမှားကို ပြင်ရဲသော အောင်မြင်မှု၊
တာဝန်ယူမှုရှိသော်လည်း လူ့ဂုဏ်မပျက်သော အောင်မြင်မှု၊
စည်းကမ်းရှိသော်လည်း မေတ္တာမပျောက်သော အောင်မြင်မှု၊
မျိုးဆက်ဟောင်း၏ပညာနှင့် မျိုးဆက်သစ်၏ တရားမျှတသောခေါင်းဆောင်မှု ပေါင်းစပ်ထားသော ငြိမ်းချမ်းသည့်အောင်မြင်မှု
ဖြစ်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အရှက်ခွဲခံရခြင်း၏ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အာဏာကို ကြောက်နေရခြင်း၏ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖုံးထားရခြင်း၏ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အမှားလုပ်သူကို အမုန်းနဲ့ အပြစ်ပေးချင်တဲ့ စိတ်အပူကိုလည်း သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒီဒုက္ခတွေကို အားပေးနေတဲ့ တဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ အုပ်စုစွဲမှု၊ အငြိုးတို့ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
ဒေါသလျော့လာသလောက် မျှတလာကြပါစေ။
မာနလျော့လာသလောက် အမှန်ကြားနိုင်ကြပါစေ။
အုပ်စုစွဲမှုလျော့လာသလောက် လူမျက်နှာမကြည့်ဘဲ တရားမျှတနိုင်ကြပါစေ။
အငြိုးလျော့လာသလောက် ပြင်လာသူကို ပြန်လည်လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
ဆုံးမရာမှာ၊
ဆုံးမခံရာမှာ၊
အမှားစစ်ရာမှာ၊
အရေးယူရာမှာ၊
ခွင့်လွှတ်ရာမှာ၊
ပြန်လည်ယုံကြည်ရာမှာ၊
အာဏာလွှဲရာမှာ၊
မျိုးဆက်ဆက်ခံရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အမှားကို ဖုံးမထားကြပါနဲ့။
လူကိုလည်း မဖျက်ကြပါနဲ့။
အမှန်ကို ပျော့မထားကြပါနဲ့။
မေတ္တာကိုလည်း မပျောက်ကြပါနဲ့။
စည်းကမ်းကို မလျှော့ကြပါနဲ့။
တရားမျှတမှုကိုလည်း အမျက်နဲ့ မညစ်စေကြပါနဲ့။
ပြောရမယ့်အချိန်မှာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
တိတ်သင့်တဲ့အချိန်မှာ မလိုအပ်တဲ့ စကားနာကို တိတ်နိုင်ကြပါစေ။
သီးသန့်ပြောသင့်တာကို သီးသန့်ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အများသိဖို့လိုတာကို အမှန်အတိုင်း ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
ပြင်နိုင်သူကို ပြင်ခွင့်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
မပြင်ဘဲ ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်စေသူအပေါ် လိုအပ်သောနယ်နိမိတ်ကိုလည်း ပညာရှိစွာထားနိုင်ကြပါစေ။
အမှားတစ်ခုကြောင့် လူတစ်ယောက်၏ လူသားတန်ဖိုးတစ်ခုလုံးကို မဖျက်ကြပါနဲ့။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ခြင်းကြောင့် အမှားကို မဖုံးကြပါနဲ့။
မေတ္တာနဲ့ တာဝန်ယူမှု၊ ကရုဏာနဲ့ စည်းကမ်း၊ ခွင့်လွှတ်မှုနဲ့ ကာကွယ်မှုတို့ကို ပညာနဲ့ ချိန်ညှိနိုင်ကြပါစေ။
ထိုသို့ မျိုးဆက်တစ်ဆက်မှ တစ်ဆက်သို့—
ပိုင်ဆိုင်မှုသာ မဟုတ်၊
လူကို လူလို ဆက်ဆံတတ်သော ယဉ်ကျေးမှု
ကိုပါ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
မေတ္တာဖြင့်
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၉၊ အရဏဝိဘင်္ဂသုတ် — လူကို နှိမ့်ချဝေဖန်ခြင်းနှင့် အပြုအမူ၏ အကျိုးဆက်ကို တရားသဘောအဖြစ် ရှင်းခြင်းတို့ကို ခွဲခြားဆင်ခြင်ခြင်း၊ အကျိုးရှိမှုနှင့် အချိန်ကို စဉ်းစားသောစကား၊ အလျင်မလိုဘဲ ရှင်းလင်းစွာပြောခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၅၊ အနုမာနသုတ် — ဆုံးမရခက်စေသော ဒေါသ၊ ပြန်လည်စော်ကားခြင်း၊ မူလအကြောင်းလွှဲခြင်း၊ ကိုယ့်အမြင်ကို ခေါင်းမာစွာ ဖမ်းထားခြင်းနှင့် ဆုံးမရလွယ်စေသော သည်းခံနားထောင်မှုတို့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၀၀၊ ပေါတလိယသုတ် — ဝေဖန်သင့်သူကို အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ တိကျစွာ ဝေဖန်ခြင်းနှင့် ချီးမွမ်းသင့်သူကိုလည်း အချိန်သင့်၊ အမှန်အတိုင်း ချီးမွမ်းခြင်း၊ အချိန်နဲ့အခြေအနေကို သိတတ်ခြင်း၏ အရေးပါမှု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅၉၊ ဥဒါယီသုတ် — အခြားသူကို သင်ကြားရာတွင် အဆင့်လိုက်ရှင်းခြင်း၊ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ရှင်းခြင်း၊ ကရုဏာရှိခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးမရည်ရွယ်ခြင်းနှင့် မိမိ/သူတစ်ပါးအား မထိခိုက်စေရန် စိတ်ထားခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၁၁၊ ကေသီသုတ် — လေ့ကျင့်သင်ကြားရာတွင် နူးညံ့သောနည်း၊ တင်းကြပ်သောနည်းနှင့် နှစ်မျိုးပေါင်းသောနည်းတို့ကို အခြေအနေအလိုက် အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ ဥပမာ။ ယနေ့ခေတ်အဖွဲ့အစည်းအရေးယူစနစ်၏ တိုက်ရိုက်စည်းမျဉ်းအဖြစ် မယူဘဲ နည်းလမ်းတစ်မျိုးတည်းကိုသာ အရာအားလုံးအပေါ် မသုံးသင့်ကြောင်း ဆင်ခြင်ရန် အသုံးပြုထားသည်။
ဝိနယ၊ အမှုငြိမ်းအေးဖြေရှင်းနည်းခုနစ်မျိုး — အမှုကိစ္စအမျိုးအစားအလိုက် မျက်နှာချင်းဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်း၊ ဝန်ခံချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အများစုဆုံးဖြတ်ချက် စသည့် ဖြေရှင်းနည်းများ ကွဲပြားစွာရှိခြင်း။ ယနေ့ခေတ်လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုသို့ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ “ကိစ္စကွဲလျှင် ဖြေရှင်းနည်းကိုလည်း ခွဲစဉ်းစားရမည်” ဟူသော ဆင်ခြင်မှုအတွက် အသုံးပြုထားသည်။