အမှားမဖြစ်မီ စစ်ဆေးချက်တစ်ခု (Recheck List)ထည့်သွင်းခြင်း
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
အမှားမဖြစ်မီ စစ်ဆေးချက်တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ အရင်ဆုံး မေးခွန်းတစ်ခု မေးကြည့်ကြရအောင်။
အမှားတစ်ခုဟာ ဘယ်အချိန်မှာ စဖြစ်တာလဲ။
အမှားဖြစ်ပြီး လူတွေမြင်တဲ့အချိန်မှာလား။
ငွေလွှဲမှားသွားတဲ့အချိန်မှာလား။
စာချုပ်မှားလက်မှတ်ထိုးသွားတဲ့အချိန်မှာလား။
လူမှားကို ရာထူးပေးလိုက်တဲ့အချိန်မှာလား။
စကားမှားပြောလိုက်တဲ့အချိန်မှာလား။
တစ်ခါတလေ မဟုတ်ဘူး။
အမှားက အဲဒီမတိုင်ခင်ကတည်းက စနေပြီ။
မစစ်ဘဲ ယုံလိုက်တဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
အလျင်လိုလို့ မေးခွန်းတစ်ခု မမေးလိုက်တဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
“ဒီလောက်တော့ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး” လို့ ပေါ့ပေါ့ဆဆယူလိုက်တဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
အကြီးအကဲပြောတာဆိုပြီး ဘယ်သူမှ ပြန်မစစ်ရဲတဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
သားကလုပ်တာဆိုပြီး မိဘက စံလျှော့လိုက်တဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
အဖေ့နည်းဟောင်းဆိုပြီး သားက အကြောင်းမသိဘဲ ဖယ်ပစ်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ စတယ်။
ဒါကြောင့် ဒကာ ဒကာမတို့…
အမှားကို ပြင်နိုင်ခြင်းက ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့အမှားတွေဟာ ပြင်ရင် စရိတ်ကြီးတယ်။
တချို့အမှားတွေဟာ ပြန်မရနိုင်တဲ့အရာကို ထိတယ်။
ယုံကြည်မှုကို ထိတယ်။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိတယ်။
မိသားစုချစ်ခင်မှုကို ထိတယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ဂုဏ်ကို ထိတယ်။
တချို့အမှားက လူအများကို ထိနိုင်တယ်။
ဒီတော့ ပညာရှိတဲ့အဖွဲ့ဟာ—
“မှားရင် ပြင်မယ်”
ဆိုတာတစ်ခုတည်းနဲ့ မနေဘူး။
“မှားနိုင်တဲ့နေရာမှာ မမှားခင် ဘယ်လိုတစ်ချက်ပြန်စစ်မလဲ”
ဆိုတာ ထည့်တယ်။
ဒီည ဦးဇင်းတို့ ပြောမယ့်စကားက ဒီတစ်ခုပဲ။
လက်ဆင့်ကမ်းတဲ့အခါ အာဏာကိုပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
စစ်ဆေးတဲ့အလေ့အကျင့်ကိုပါ လွှဲပေးကြပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ ပြုမယ့်အရာတွေကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
လုပ်ရပ်တစ်ခုကို မပြုမီ ဆင်ခြင်ရတယ်။
ကိုယ့်ကို ထိခိုက်စေမလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေမလား။
နှစ်ဖက်ကို ထိခိုက်စေမလား။
ပြုနေ စဉ်မှာလည်း ပြန်ကြည့်ရတယ်။
မကောင်းဘက်ကို ဦးတည်လာတယ်ဆိုရင် ရပ်ရတယ်။
ပြုပြီး နောက်မှာလည်း ပြန်ကြည့်ရတယ်။
အမှားတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ ဖော်ပြပြီး နောင်ထိန်းသိမ်းရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီသုတ်တော်ကို ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုစာအုပ်အဖြစ် မယူရပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဒီညခေါင်းစဉ်အတွက် အလွန်ရှင်းတဲ့ တရားအခြေခံတစ်ခု ရတယ်။
ကောင်းတဲ့လူဟာ လုပ်ပြီးမှ ပြန်ကြည့်တာတင် မဟုတ်ဘူး။
မလုပ်ခင်ကတည်းက ပြန်ကြည့်တတ်တယ်။
ဒီတစ်ချက်ကို မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုထဲ ယူကြည့်။
အဖေက သားကို—
“မင်းအခုကစပြီး ဒီငွေကြေးပိုင်း ဆုံးဖြတ်”
လွှဲတယ်။
ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လွှဲပြီးနောက်—
သားဆုံးဖြတ်သမျှကို အဖေက လိုက်ပြင်နေရင်လည်း လက်ဆင့်ကမ်းမှု မဖြစ်ဘူး။
တစ်ဖက်မှာ—
“လွှဲပြီးပြီ၊ ဘာဖြစ်ဖြစ် မကြည့်တော့ဘူး”
ဆိုရင်လည်း ပညာမဟုတ်ဘူး။
အလယ်မှာ တစ်လမ်းရှိတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်အမျိုးအစားတချို့မှာ မဖြစ်မနေ စစ်ဆေးချက်တစ်ခုထား။
ငွေပမာဏကြီးရင်—
တစ်ချက်ပြန်ကြည့်။
ပြန်ပြင်လို့ခက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဆို—
တစ်ချက်ပြန်ကြည့်။
လူအများကို ထိခိုက်နိုင်ရင်—
တစ်ချက်ပြန်ကြည့်။
မိသားစုဝင်နဲ့ပတ်သက်လို့ မျက်နှာလိုက်နိုင်ရင်—
တစ်ချက်ပြန်ကြည့်။
အချက်အလက် မပြည့်သေးရင်—
တစ်ချက်ပြန်ကြည့်။
ဒါက သားကို မယုံတာမဟုတ်ဘူး။
သားကို တစ်ခါမှမမှားအောင် ဖိထားတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတဲ့နေရာမှာ မသိမသာလွဲသွားတာကို လောလောဆယ် ပြန်မြင်နိုင်အောင် တံခါးလေးတစ်ခု ထည့်ထားတာ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ စကားတစ်ခု ခွဲထားရမယ်။
စစ်ဆေးခြင်းနဲ့ မယုံခြင်း မတူဘူး။
ဒကာတစ်ယောက် ကားမောင်းထွက်မယ်။
အိမ်တံခါးပိတ်ပြီး—
“သော့ခတ်ပြီးပြီလား”
တစ်ချက် ပြန်စစ်တယ်။
ဒါ သူ့ကိုယ်သူ မယုံလို့လား။
မဟုတ်ဘူး။
လူဆိုတာ မေ့နိုင်တယ်လို့ သိလို့။
စာတစ်စောင် အရေးကြီးတယ်။
ရေးပြီး ပြန်ဖတ်တယ်။
“ငါစာရေးမတတ်ဘူး”
လို့ ယူလို့လား။
မဟုတ်ဘူး။
ရေးတဲ့စိတ်နဲ့ ပြန်ဖတ်တဲ့စိတ် မတူနိုင်လို့။
ဒီလိုပဲ—
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို ဒုတိယမျက်စိတစ်စုံနဲ့ ပြန်ကြည့်တာဟာ အားနည်းမှုမဟုတ်ဘူး။
လူသားဖြစ်ခြင်းရဲ့ အကန့်အသတ်ကို သိတဲ့ပညာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဓမ္မပဒ ပဏ္ဍိတဝဂ်မှာ အပြစ်ကို ထောက်ပြဆုံးမပေးနိုင်တဲ့ ပညာရှိကို ပုန်းကွယ်နေတဲ့ ရတနာကို လမ်းညွှန်ပြသူလို ဆည်းကပ်ဖို့ သဘောထားကို တွေ့ရတယ်။ အပြစ်ထောက်ပြသူ၊ ဆုံးမသူက မကောင်းရာကနေ ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း ဆက်လက်ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီအချက်ကို အဖွဲ့အစည်းထဲ ယူကြည့်။
အကြီးအကဲက—
“ငါ့အမှား ဘယ်သူမှ မပြောရဘူး”
ဆိုရင်—
အမှားမရှိလို့လား။
မဟုတ်ဘူး။
အမှားပြောမယ့်လူ မရှိတော့တာ။
ဒါက အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
သားက ဆက်ခံသူဖြစ်လာတယ်။
သူ့အောက်မှာ လူငါးဆယ်ရှိတယ်။
အဖေက သားကို—
“မင်းကို ဘယ်သူမှမဝေဖန်အောင် ငါကာကွယ်မယ်”
လုပ်ပေးရင် အကျိုးရှိသလား။
အစတော့ သားအဆင်ပြေမယ်။
နောက်တော့ သားဟာ ကိုယ့်အမှားကို မြင်စေမယ့် ကြေးမုံမရှိတော့ဘူး။
ဒီတော့ အကြီးအကဲရဲ့ မေတ္တာဟာ တစ်ခါတလေ—
သားကို အပြစ်မခံရအောင် ကာကွယ်ပေးခြင်း
မဟုတ်ဘဲ—
အပြစ်ဖြစ်ခါနီးမှာ ပြောပေးနိုင်တဲ့ ပညာရှိသူတွေကို သားပတ်ဝန်းကျင်မှာ ထားပေးခြင်း
ဖြစ်ရမယ်။
ဒီဟာက ပိုကြီးတဲ့မေတ္တာ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အဖွဲ့မှာ အောက်ကလူတစ်ယောက်က—
“ဆရာ၊ ဒီစာချုပ်ကို နည်းနည်းပြန်ကြည့်သင့်တယ်ထင်တယ်”
ပြောလာတယ်။
အကြီးအကဲက—
“မင်းက ငါ့ထက်ပိုသိလား”
ပြန်မေးတယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူပြောရဲမလဲ။
ဘယ်သူမှ မပြောတော့ဘူး။
စာချုပ်ကောင်းသွားမလား။
မကောင်းဘူး။
သတိပေးမှုသာ ပျောက်သွားတယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ—
“ရပ်ပါဦး”
လို့ ပြောရဲသူရှိတာ အဖွဲ့ရဲ့ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ကာကွယ်သူ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ နောက်တစ်ဖက်လည်း ရှိတယ်။
လူတိုင်းက မကြိုက်တာတိုင်း—
“ရပ်၊ မလုပ်နဲ့”
ဆိုနေရင် အလုပ်မဖြစ်ဘူး။
ဒါကြောင့် စစ်ဆေးသူမှာလည်း စံရှိရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် စောဒနာသုတ်မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက အခြားသူကို အပြစ်ထောက်ပြမယ့်သူဟာ အရင်ဆုံး မိမိကိုယ်တိုင် အချက်ငါးချက် တည်ထားသင့်ကြောင်း ဟောတယ်။
အချိန်သင့်မှာ ပြောမယ်။
အမှန်ကို ပြောမယ်။
နူးညံ့စွာ ပြောမယ်။
အကျိုးရှိတာကို ပြောမယ်။
အတွင်းက အမုန်းမထားဘဲ မေတ္တာစိတ်နဲ့ ပြောမယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံပါ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒါဟာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
အမှားကာကွယ်ရေးဆိုပြီး—
မကြိုက်သူကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးတဲ့စနစ် မဖြစ်ရဘူး။
“သူ့အမှားရှာမယ်”
ဆိုတဲ့ အမုန်းစိတ်နဲ့ စစ်ရင် အဖွဲ့ပျက်တယ်။
စစ်ဆေးသူက—
အမှန်ရှာသူဖြစ်ရမယ်။
အရှက်ခွဲသူ မဖြစ်ရဘူး။
“ဒီနေရာ လွဲနိုင်တယ်”
လို့ ပြောရင် အချက်ရှိရမယ်။
“ငါမကြိုက်လို့”
မရဘူး။
အချိန်မသင့်သေးရင် ခဏစောင့်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘေးကင်းရေးလို အရေးကြီးတဲ့အရာဆို ချက်ချင်းပြောရမယ့်အခြေအနေရှိတယ်။
နူးညံ့ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ နူးညံ့တယ်ဆိုပြီး အမှန်ကို မဖုံးရဘူး။
မေတ္တာရှိရမယ်။
ဒါပေမဲ့ မေတ္တာဆိုပြီး အမှားကို လွှတ်မထားရဘူး။
ဒီလိုချိန်ရတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲတဲ့ အဖေတစ်ယောက် သားကို ပြောတယ်ဆိုပါစို့။
“သားရေ၊ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို အဖေတစ်ချက်ပြန်စစ်မယ်”
သားစိတ်ထဲ—
“အဖေက ငါ့ကို မယုံသေးဘူး”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် စကားပုံစံ အရေးကြီးတယ်။
“သားလုပ်တာ အဖေမယုံလို့ မဟုတ်ဘူး။ ဦးဇင်းတို့ မိသားစုမှာ အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်သူချချ တစ်ချက်ပြန်စစ်တဲ့မူထားမယ်။ အဖေချရင်လည်း သားစစ်။ သားချရင်လည်း အဖေ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်သူတစ်ယောက် စစ်။ လူကိုစစ်တာမဟုတ်ဘူး။ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စစ်တာ”
ဒီလိုပြောလိုက်ရင် သဘောက မတူတော့ဘူး။
စစ်ဆေးချက်က လူပေါ်မူတည်တဲ့ မယုံကြည်မှုမဟုတ်တော့ဘူး။
စနစ်ပေါ်တည်တဲ့ တာဝန်ယူမှုဖြစ်လာတယ်။
ဒီအချက် အလွန်အရေးကြီးတယ်နော်။
အဖေ့အတွက် စံတစ်မျိုး။
သားအတွက် တစ်မျိုး။
အောက်ကဝန်ထမ်းအတွက် တစ်မျိုး
မဖြစ်ရဘူး။
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်ဆို ဘယ်သူလုပ်လုပ် စစ်။
ဒါမှ မျှတတယ်။
ဓမ္မပဒ အတ္တဝဂ်မှာလည်း အခြားသူကို သင်ကြားမဆုံးမမီ မိမိကိုယ်ကို သင့်လျော်ရာမှာ တည်စေဖို့၊ မိမိဟောပြောသလို ကိုယ်တိုင်လည်း ကျင့်ဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အကြီးအကဲက သားကို—
“စာရွက်တိုင်း ပြန်စစ်”
ပြောတယ်။
အဖေကိုယ်တိုင်တော့ မစစ်ဘူး။
သားဘာသင်မလဲ။
“စစ်တာက ငယ်တဲ့လူအတွက်ပဲ”
လို့သင်မယ်။
အဖေက—
“မသေချာတာ မေး”
ပြောတယ်။
သားက အဖေ့ဆုံးဖြတ်ချက်မေးတော့—
“ငါလုပ်လာတာ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်၊ ငါသိတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါဆို အဖွဲ့ဘာသင်မလဲ။
စံနဲ့ အာဏာ တစ်ခုခုတိုက်ရင် အာဏာကို ရွေးရမယ်
လို့သင်မယ်။
ဒါမကောင်းဘူး။
စစ်ဆေးတဲ့ယဉ်ကျေးမှု ဖန်တီးချင်ရင်—
အကြီးအကဲက ကိုယ်တိုင် စစ်ခံရဲရမယ်။
“အဖေဒီမှာ တစ်ခုမမြင်မိတာရှိလား၊ သားတစ်ချက်ကြည့်ပေး”
ပြောရဲရမယ်။
ဒီစကားက သားကို ပညာတစ်ခု သင်ပေးတယ်။
အသက်ကြီးလည်း ပြန်စစ်ရတယ်။
အတွေ့အကြုံများလည်း ပြန်စစ်ရတယ်။
အာဏာရှိလည်း ပြန်စစ်ရတယ်။
ဒီယဉ်ကျေးမှု နောက်မျိုးဆက်ဆီ ရောက်သွားရင် အဖေ့ပညာဟာ လုပ်ထုံးတစ်ခုထက် ပိုတန်ဖိုးရှိသွားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
စစ်ဆေးချက်တစ်ခု ထည့်တာကို လူတွေ တစ်ခါတလေ—
“အလုပ်နှေးမယ်”
လို့ ကြောက်တယ်။
မှန်တယ်။
စစ်ဆေးတာ အချိန်ယူတယ်။
ဒါပေမဲ့ အရာတိုင်းကို တူတူမစစ်ရဘူး။
နေ့တိုင်းလုပ်နေတဲ့ အလွယ်လုပ်ငန်းအသေးတစ်ခုကို လူသုံးယောက် လက်မှတ်ထိုးရင် မလိုအပ်ဘူး။
ဒါက စစ်ဆေးမှု မဟုတ်တော့ဘူး။
အလေးချိန်တိုးတာ။
ဒီတော့ ဘယ်နေရာမှာ စစ်ဆေးချက်ထည့်ရမလဲ။
ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့သဘောနဲ့ ခွဲကြည့်ရအောင်။
ပြန်ပြင်ဖို့ခက်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
တစ်ချက်စစ်။
လူအများအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
တစ်ချက်စစ်။
ငွေကြေးပမာဏကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
တစ်ချက်စစ်။
ကိုယ့်အကျိုး၊ ဆွေမျိုးအကျိုးနဲ့ ပတ်သက်လို့ မျက်နှာလိုက်နိုင်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
တစ်ချက်စစ်။
အချက်အလက် မသေချာသေးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
တစ်ချက်စစ်။
ပထမဆုံးလုပ်မယ့် အရာ။
တစ်ချက်စစ်။
အရင်က အမှားဖြစ်ဖူးတဲ့နေရာ။
တစ်ချက်စစ်။
ဒါတွေဟာ ခေတ်သစ်အသုံးချမူအဖြစ် ဆင်ခြင်ထားတာဖြစ်ပြီး ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်းလို့ မယူရပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဇနပဒကလျာဏီသုတ်ထဲက ဆီပြည့်နေတဲ့ခွက်ဥပမာကို ဆင်ခြင်ကြည့်လို့ကောင်းတယ်။
လူစည်ကားရာကြားမှာ ဆီပြည့်နေတဲ့ခွက်ကို သယ်သွားရမယ်။ စိတ်ပျံ့သွားလို့ ဆီနည်းနည်းတောင် ဖိတ်မိရင် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးတဲ့အခြေအနေဖြစ်လို့ အဲဒီလူဟာ အပြင်က အာရုံဆွဲစရာတွေရှိသော်လည်း ခွက်ကို လျစ်လျူမရှုဘဲ သတိထားရမယ့် ဥပမာနဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် သတိတည်မှုကို ဟောထားတယ်။
ဒီဥပမာကို ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် ဘုရားရှင်ဟောထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတာက—
အရေးကြီးတဲ့အလုပ်မှာ အာရုံမပျံ့ဖို့လိုတယ်။
တချို့အမှားက မတတ်လို့ မဟုတ်ဘူး။
အလုပ်များလို့။
ဖုန်းလာလို့။
အစည်းအဝေးကြားထဲမှာ စာရွက်လက်မှတ်ထိုးလို့။
“မြန်မြန်လုပ်ပါ”
ဆိုတဲ့ဖိအားကြောင့်။
လူတွေစောင့်နေတာ ရှက်လို့။
ဒီလိုပဲ အမှားဖြစ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် စစ်ဆေးချက်ဆိုတာ တစ်ခါတလေ အရာရှုပ်ရှုပ်မလိုဘူး။
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် နှစ်မိနစ်တိတ်။
စာရွက်ပိတ်ပြီး ပြန်ဖတ်။
အခြားဖုန်းကို မကိုင်။
မေးခွန်းအနည်းငယ်ပြန်မေး။
ဒီလိုသေးသေးလေးပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စစ်ဆေးချက်တစ်ခုရဲ့ အကြီးဆုံးရန်သူက ဘာလဲ။
အချိန်မရှိတာလား။
တစ်ပိုင်းဟုတ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ပိုနက်တာတစ်ခုရှိတယ်။
မာန။
“ငါ့ကို ပြန်စစ်စရာလိုလား”
ဆိုတဲ့မာန။
“ဒီကောင်လေးက ငါ့အလုပ်ကို ပြန်ကြည့်မလား”
ဆိုတဲ့မာန။
“ငါအခု ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီ၊ အဖေ့ဆီမေးရင် မတတ်ဘူးထင်မယ်”
ဆိုတဲ့မာန။
“သားမေးတာ ငါ့ကိုမယုံလို့”
ဆိုတဲ့မာန။
သူတော်ကောင်းတို့…
အမှားကာကွယ်ရေးမှာ နည်းစနစ်ထက် မာနကို လျှော့နိုင်ခြင်းက တစ်ခါတလေ ပိုအရေးကြီးတယ်။
စစ်ဆေးချက်ရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့—
ဘယ်သူမှ အကြီးအကဲကို ပြောရဲတာမရှိဘူး။
အသုံးမဝင်ဘူး။
စာရင်းရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အကြီးအကဲက—
“ငါ့အတွက် မလိုဘူး”
ဆိုတယ်။
အသုံးမဝင်ဘူး။
အကောင်းဆုံးစစ်ဆေးချက်က—
လူကို ရပ်ခွင့်ပေးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု။
သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းဥပမာတစ်ခု ပြောကြည့်မယ်။
ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
အဖေက နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် စီမံလာတယ်။
သားက ဆက်ခံနေပြီ။
ကုမ္ပဏီက နေရာအသစ်တစ်ခုယူဖို့ စဉ်းစားတယ်။
သားက စိတ်အားထက်သန်တယ်။
အခွင့်အရေးက ကောင်းသလိုမြင်တယ်။
ရောင်းသူဘက်ကလည်း—
“ဒီနေ့ဆုံးဖြတ်မှ ရမယ်”
ဖိအားပေးတယ်ဆိုပါစို့။
အဖေက အရင်တုန်းကဆို ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်မယ်။
ဒါပေမဲ့ အခု သားကို လွှဲထားပြီ။
သားက—
“အဖေ လက်မှတ်ထိုးလိုက်မယ်”
ဆိုတယ်။
အဖေက—
“သား၊ မင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို အဖေမပယ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ထားတဲ့ စစ်ဆေးချက်ငါးခုကို အရင်သွားကြမယ်”
ဆိုတယ်။
ဘာငါးခုလဲ။
ပထမ—
ဘာအချက်က အတည်ပြုပြီးသားလဲ။
ဒုတိယ—
ဘာအချက်က ခန့်မှန်းချက်ပဲလဲ။
တတိယ—
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် ဘယ်သူထိခိုက်မလဲ။
စတုတ္ထ—
အဖွဲ့ထဲက မတူတဲ့အမြင်ရှိသူကို ကြားပြီးပြီလား။
ပဉ္စမ—
မနက်ဖြန်အထိ စောင့်လို့ရသလား၊ တကယ်ဒီနေ့မလုပ်ရင် အခွင့်အရေးပျောက်တာ သက်သေရှိသလား။
ဒီမေးခွန်းတွေ မေးလိုက်တာနဲ့ အဖြေတစ်ခုခု ပြောင်းမယ်လို့ မဆိုဘူး။
သားဆုံးဖြတ်ထားသလိုပဲ ဆက်လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အခုဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ—
အလျင်လိုစိတ်တစ်ခုတည်းက မလာတော့ဘူး။
စစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာ ဖြစ်လာတယ်။
ဒီမှာ အဖေဘာလွှဲပေးလိုက်သလဲ။
ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမဟုတ်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်မီ စိတ်ကို ဘယ်လိုရပ်ရမလဲဆိုတဲ့ ပညာ။
ဒါ အမွေကောင်းတယ်။
အဲဒီအဖေက နောက်နှစ်မှာ မရှိတော့ရင်?
သားက ဒီမေးခွန်းတွေကို ကိုယ်တိုင်သုံးတယ်။
အဖေမရှိတော့ပေမဲ့—
အဖေ့သတိကျင့်စဉ် ကျန်ခဲ့တယ်။
မျိုးဆက်လွှဲတာဟာ ဒီလိုလည်း ဖြစ်တယ်။
လူကျန်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
ပညာကျန်ဖို့။
အမိန့်ကျန်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို စစ်တတ်တဲ့နည်း ကျန်ဖို့။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အခု အကြီးအကဲဟောင်းဘက်ကို ပြန်ကြည့်ရအောင်။
စစ်ဆေးချက်ထည့်မယ်ဆိုပြီး အကြီးအကဲဟောင်းက ဆက်ခံသူကို အမြဲထိန်းချုပ်နေမယ်ဆိုရင်?
ဒါလည်း မကောင်းဘူး။
အဖေက—
“မင်းလုပ်ပါ”
ဆိုတယ်။
သားဆုံးဖြတ်တယ်။
အဖေ—
“အဖေပြန်စစ်မယ်”
ဆိုပြီး အရာအားလုံး ပြန်ပြင်တယ်။
သားက တဖြည်းဖြည်း ဘာသင်မလဲ။
“အဆုံးမှာ အဖေဆုံးဖြတ်မှာပဲ”
လို့သင်မယ်။
သူကိုယ်တိုင် စဉ်းစားမလား။
နည်းလာမယ်။
ဒီတော့ စစ်ဆေးချက်မှာ နယ်နိမိတ်ရှိရမယ်။
စစ်ဆေးခြင်း = အာဏာပြန်ယူခြင်း မဖြစ်ရဘူး။
စစ်ဆေးသူက မေးခွန်းမေးနိုင်တယ်။
အန္တရာယ်ပြနိုင်တယ်။
မူနဲ့ မကိုက်တာ ပြနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အဆုံးမှာ တာဝန်ပေးထားသူရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်နယ်နိမိတ်ကို လေးစားရမယ်။
မဟုတ်ရင်—
အပြင်မှာ သားကခေါင်းဆောင်။
အတွင်းမှာ အဖေကပဲ ခေါင်းဆောင်။
အဖွဲ့ရှုပ်တယ်။
ဒါ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှု မဟုတ်ဘူး။
ဆက်ခံသူဘက်လည်း တာဝန်ရှိတယ်။
“အဖေပြန်စစ်မယ်ဆိုတာ ငါ့ကို မယုံဘူး”
လို့ အမြဲမယူနဲ့။
စစ်ဆေးချက်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ကြည့်။
လူကို အရှက်ခွဲဖို့လား။
အာဏာပြန်ယူဖို့လား။
ဒါဆို ပြဿနာရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့—
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်မှာ လူတိုင်းအတွက် တူညီတဲ့မူအဖြစ် ထားတာဆိုရင်—
အဲဒါကို လက်ခံနိုင်ရမယ်။
ကိုယ့်ကို ပြန်စစ်ခွင့်ရှိတဲ့အဖွဲ့မှာ နေတတ်ခြင်းက ခေါင်းဆောင်မှုရဲ့ အရည်အသွေးတစ်ခု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ပဗ္ဗဇိတာဘိဏှသုတ်မှာ ရဟန်းတစ်ပါးဟာ မိမိကိုယ်ကို မကြာခဏ ပြန်လည်ဆင်ခြင်သင့်တဲ့ အချက်တွေကို ဖော်ပြထားတယ်။
မိမိအကျင့်ကို ကိုယ်တိုင် အပြစ်တင်စရာရှိသလား။
ပညာရှိအဖော်တွေက အနီးကပ်ကြည့်တဲ့အခါ အပြစ်တင်စရာရှိသလား။
နေ့ညတွေကုန်သွားတာနဲ့ ကိုယ်ဘာဖြစ်လာနေလဲ စတဲ့ မိမိကိုယ်ကို အကြိမ်ကြိမ်ပြန်မေးရမယ့် အချက်တွေ ပါဝင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမှာ ဆင်ခြင်စရာက—
စစ်ဆေးမှုက ဖြစ်ရပ်ကြီးတစ်ခုတက်မှ လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
မှန်မှန် ပြန်ကြည့်ရတယ်။
တစ်လတစ်ကြိမ်။
တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်။
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခါမတိုင်မီ။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ—
အဖေ၊ သား၊ အဓိကတာဝန်ရှိသူတွေ အတူထိုင်ပြီး—
“ဒီလမှာ မှားခါနီးပေမဲ့ စောစောတွေ့လို့ မမှားခဲ့တဲ့အရာ ရှိသလား”
မေး။
ဒီမေးခွန်း အရမ်းကောင်းတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
လူတွေက အမှားဖြစ်တာပဲ မှတ်တမ်းတင်တတ်တယ်။
မဖြစ်ခင် တားနိုင်ခဲ့တာကို မလေ့လာတတ်ဘူး။
တကယ်တော့ အဲဒါက အဖိုးတန်တဲ့ပညာ။
“ဒီနေရာမှာ မောင်မောင်က တစ်ချက်မေးလိုက်လို့ စာရွက်မှားတာတွေ့သွားတယ်”
ဆိုရင်—
မောင်မောင်ကို—
“ဘာကြောင့် ဒီမေးခွန်းမေးမိတာလဲ”
ပြန်မေး။
အဲဒီသတိပေးအချက်ကို စနစ်ထဲထည့်။
ဒီလိုနဲ့ အဖွဲ့က အမှားကနေပဲ မသင်တော့ဘူး။
အမှားမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွေ့အကြုံကနေပါ သင်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဖွဲ့မှာ စစ်ဆေးချက်တစ်ခု ထည့်မယ်ဆိုရင် ရှုပ်ရှုပ်မလုပ်ပါနဲ့။
လက်တွေ့ကျကျ မေးခွန်းခြောက်ခုလောက်နဲ့ စလို့ရတယ်။
ဒီဟာက ခေတ်သစ်အသုံးချနည်းပါ၊ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စည်းမျဉ်းမဟုတ်ပါဘူး။
“မလုပ်မီ ခဏရပ်” မေးခွန်းခြောက်ခု
၁။ ဒီအလုပ်ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက် ဘာလဲ။
အဓိကရည်ရွယ်ချက်မသိဘဲ လုပ်နေတာမဖြစ်ဖို့။
၂။ ကိုယ်သိထားတာနဲ့ ကိုယ်ခန့်မှန်းထားတာ ခွဲထားပြီးပြီလား။
ထင်တာကို အမှန်မလုပ်ဖို့။
၃။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်နိုင်လဲ။
ကိုယ့်အကျိုးပဲ မကြည့်ဖို့။
၄။ မတူတဲ့အမြင်တစ်ခုကို ကြားပြီးပြီလား။
ကိုယ့်အမြင်ထဲပဲ ပိတ်မနေဖို့။
၅။ ဒီအရာက မိသားစုနဲ့ အဖွဲ့ရဲ့ အခြေခံမူကို ကျော်သလား။
အမြတ်ကောင်းလို့ မူမပျက်ဖို့။
၆။ အခုချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ဖို့ တကယ်လိုလား၊ ခဏစောင့်လို့ရသလား။
အလျင်ကို အမှန်လို့ မယူဖို့။
ဒီမေးခွန်းခြောက်ခုကို အရာတိုင်း မသုံးရဘူး။
အရေးကြီးတဲ့နေရာမှာ သုံး။
လူတွေ ကျွမ်းသွားတဲ့အခါ မေးခွန်းတချို့ စိတ်ထဲမှာပဲ ဖြစ်လာတယ်။
ဒီလိုနဲ့—
စစ်ဆေးချက်က စာရွက်ကနေ အကျင့် ဖြစ်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
စကားမပြောမီမှာလည်း ဒီလိုစစ်ဆေးချက် ရှိလို့ရတယ်။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ပြောမယ့်စကားအပေါ် အမှန်မမှန်၊ အကျိုးရှိမရှိနဲ့ သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို ခွဲခြားတော်မူပြီး သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာကြောင့် သင့်တော်စွာပြောတော်မူကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲတဲ့မိသားစုမှာ စကားအမှားက ဆုံးဖြတ်ချက်အမှားထက်တောင် နာတတ်တယ်။
အဖေက ဒေါသနဲ့—
“မင်းက ဒီလုပ်ငန်းကို ဘယ်တော့မှ မလုပ်တတ်ဘူး”
ပြောလိုက်တယ်။
နောက်နေ့ စိတ်ပြေတော့—
“အဖေ အဲဒီလိုမဆိုလိုပါဘူး”
ပြောတယ်။
စကားထွက်သွားပြီ။
သားရဲ့စိတ်ထဲ ကျန်နိုင်တယ်။
ဒီတော့ အရေးကြီးစကားမပြောခင်လည်း—
ခဏရပ်။
အမှန်လား။
အကျိုးရှိလား။
အခုအချိန်ပြောသင့်လား။
ပြောပုံက လူ့ဂုဏ်ကို မဖျက်ဘူးလား။
ဒီလိုစစ်။
ဒါက “မပြောနဲ့” မဟုတ်ဘူး။
တချို့အမှန်က မကြိုက်ပေမဲ့ ပြောရမယ်။
ဒါပေမဲ့—
ပြောဖို့လိုတဲ့အမှန်ကိုလည်း အလျင်ဒေါသနဲ့ မပြောဖို့။
တစ်ခါတလေ အဖေက သားကို စစ်တယ်။
သားက စိတ်မကောင်းဖြစ်တယ်။
ဒီမှာ သားအတွက်လည်း အကျင့်ရှိတယ်။
“အဖေပြောတာ အမှန်လား”
အရင်ကြည့်။
စကားပြောပုံ မကောင်းနိုင်တယ်။
အချိန်မသင့်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အကြောင်းအချက်ထဲမှာ ကိုယ်ပြင်ရမယ့်အရာ ရှိသလား။
စောဒနာသုတ်မှာ ဆုံးမခံရသူဟာ အမှန်နဲ့ မလှုပ်မယှက်တည်ငြိမ်မှုတို့မှာ တည်ဖို့ ဆက်လက်ညွှန်ထားတယ်—ကိုယ့်မှာရှိရင် ရှိတယ်လို့၊ မရှိရင် မရှိဘူးလို့ အမှန်အတိုင်း ကြည့်ဖို့ သဘောဖြစ်တယ်။
ဒါ အရမ်းလှတယ်။
ဆုံးမသူလည်း စစ်ရတယ်။
ဆုံးမခံသူလည်း စစ်ရတယ်။
နှစ်ဖက်လုံး—
“ငါနိုင်ရမယ်”
မဟုတ်ဘူး။
“အမှန်ဘယ်မှာရှိလဲ”
ကို ပြန်လာတယ်။
ဒါ ငြိမ်းချမ်းတဲ့အဖွဲ့။
အခု နောက်ထပ်သင်ကြားရေးဥပမာတစ်ခု။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ သားက သူ့သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ကို အရေးကြီးရာထူးပေးချင်တယ်ဆိုပါစို့။
ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်မဟုတ်ပါဘူး။
စိတ်ကူးထားတဲ့ဥပမာပါ။
သားက—
“သူ့ကို ကျွန်တော်ယုံတယ်”
ဆိုတယ်။
အဖေက—
“မင်းသူငယ်ချင်းဆိုလို့ မရဘူး”
ဆိုတယ်။
နှစ်ယောက်စလုံးမှာ ခံစားချက်ရှိတယ်။
အငြင်းပွားမယ်။
ဒီနေရာမှာ စစ်ဆေးချက်ရှိရင် စကားပြောင်းသွားတယ်။
“သူငယ်ချင်းဖြစ်တာ အပြစ်မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီရာထူးအတွက်ထားတဲ့စံကို သူဖြည့်သလား စစ်ကြမယ်”
ဆို။
အတွေ့အကြုံလိုလား။
လိုအပ်တဲ့ကျွမ်းကျင်မှုရှိလား။
အရင်လုပ်ရလဒ်ရှိလား။
အဖွဲ့ကို လေးစားနိုင်လား။
ငွေကြေးရိုးသားမှုဘက် အထောက်အထားရှိလား။
ရာထူးပေးသူနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနီးစပ်မှုကြောင့် အခြားသူတွေ မမျှတဘူးလို့ ခံစားရနိုင်တဲ့ အချက်ကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။
ဒီလိုစစ်။
အဆုံးမှာ သူ့ကိုပဲ ရွေးချင်ရင် ရွေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့—
“သူငယ်ချင်းမို့” မဟုတ်ဘဲ “စံနဲ့ကိုက်လို့” ဖြစ်လာတယ်။
ဒါက မိသားစုအဖွဲ့ကို ကာကွယ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမှားမဖြစ်မီ စစ်ဆေးချက်တစ်ခု ထည့်တာဟာ လုပ်ငန်းအတွက်ပဲမဟုတ်ဘူး။
မိသားစုမှာလည်း လုပ်လို့ရတယ်။
သားသမီးကို ဒေါသနဲ့ အပြစ်ပေးမယ့်အချိန်—
ခဏရပ်။
“ငါအဖြစ်မှန်အပြည့်သိပြီးပြီလား”
စစ်။
လင်မယားကြား စကားကြီးမပြောခင်—
“ငါပြောမယ့်အရာက မနက်ဖြန်ပြန်ယူချင်မယ့် စကားလား”
စစ်။
အွန်လိုင်းမှာ စာတင်မယ့်အခါ—
“ဒီသတင်းကို ငါစစ်ပြီးပြီလား”
စစ်။
ငွေချေးမယ့်အခါ—
“ပြန်မရရင် ကိုယ့်မိသားစုကို ထိခိုက်မလား”
စစ်။
ရာထူးတိုးပေးမယ့်အခါ—
“ကိုယ်ချစ်လို့လား၊ တကယ်အရည်အချင်းနဲ့လား”
စစ်။
ဒီလို ခဏရပ်မှုတွေဟာ ဘဝကို မနှေးစေဘူး။
တချို့နေရာမှာ—
အနာဂတ်အပူတွေကို လျှော့ပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ အစွန်းတစ်ဖက် မသွားနဲ့။
အရာအားလုံး စစ်၊ ပြန်စစ်၊ ထပ်စစ်ပြီး—
ဘယ်တော့မှ မဆုံးဖြတ်တော့ဘူးဆိုရင်?
ဒါလည်း ပညာမဟုတ်ဘူး။
အမှားမဖြစ်အောင် သတိထားတာနဲ့ အမှားကြောက်လွန်းလို့ မလှုပ်ရဲတာ မတူဘူး။
မျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို—
“မင်းမမှားရဘူး”
လို့ ပညာပေးရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
သူဆုံးဖြတ်မရဲတော့ဘူး။
အရာတိုင်း အဖေ့ဆီပြန်လာမယ်။
ဒါဆို လက်ဆင့်ကမ်းမှု ပျက်တယ်။
ဒီတော့ အဖေက သားကို—
“မမှားရဘူး”
မသင်ပေးသင့်ဘူး။
အဲဒီအစား—
“အရေးကြီးတဲ့အရာမှာ မစစ်ဘဲ မလုပ်နဲ့။
စစ်ပြီးဆုံးဖြတ်ခဲ့တာမှားရင်လည်း အမှန်အတိုင်း ဝန်ခံပြီး မြန်မြန်ပြင်”
သင်ပေးရမယ်။
ဒါက ပိုလူသားဆန်တယ်။
အမှားကာကွယ်ခြင်းမှာ အဆင့်သုံးခု သတိရကြရအောင်။
ပထမ — မလုပ်ခင် ကာကွယ်။
ဒုတိယ — လုပ်နေစဉ် လွဲရင် ရပ်။
တတိယ — လုပ်ပြီးမှ အမှားတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ သင်ယူ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ ဆင်ခြင်မှုကို ဦးဇင်းတို့ ဘဝထဲ ဒီလို အသုံးချနိုင်တယ်။
အမှားမဖြစ်မီ စစ်ဆေးချက်ကိုသာ အားကိုးပြီး—
“ပြီးသွားရင် ပြန်စစ်စရာမလိုဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
လူဆိုတာ အရာအားလုံးကြိုမမြင်နိုင်ဘူး။
ဒီတော့ သုံးခုပေါင်း။
ကြိုစစ်။
လမ်းမှာစစ်။
ပြီးရင်ပြန်စစ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မျိုးဆက်လွှဲတဲ့အခါ တစ်ခါတလေ အဖေက သားကို ပစ္စည်းလွှဲပေးတယ်။
ငွေလွှဲပေးတယ်။
လုပ်ပိုင်ခွင့်လွှဲပေးတယ်။
ဖောက်သည်လွှဲပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့—
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်စစ်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့် မလွှဲပေးဘူး။
ဒီအမွေက အရေးကြီးတယ်။
ပဗ္ဗဇိတာဘိဏှသုတ်မှာ မကြာခဏ မိမိကိုယ်ကို ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ ထားထားသလို၊ အဖွဲ့တစ်ခုမှာလည်း ပုံမှန်ပြန်ကြည့်မှုရှိရမယ်။
ညနေတိုင်း မလိုဘူး။
တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် အရေးကြီးတာပြန်ကြည့်။
“ဒီအပတ် ဦးဇင်းတို့ ဘယ်နေရာမှာ အလျင်လိုခဲ့သလဲ”
“ဘယ်နေရာမှာ မေးခွန်းတစ်ခုကြောင့် အမှားကာကွယ်နိုင်ခဲ့သလဲ”
“ဘယ်သတိပေးချက်ကို မကြားချင်လို့ လျစ်လျူရှုခဲ့သလဲ”
“ဘယ်နေရာမှာ စစ်ဆေးချက်အရမ်းများလို့ အလုပ်နှောင့်နှေးသလဲ”
“ဘာပြင်မလဲ”
ဒီလို။
ဒါက အဖွဲ့ကို တဖြည်းဖြည်း ပညာရှိစေတယ်။
အဖေတို့…
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒီမေးခွန်းတစ်ခု မေးကြည့်။
“ငါထားတဲ့ စစ်ဆေးချက်ဟာ အဖွဲ့ကို ကာကွယ်ဖို့လား၊ ငါ့အာဏာမလွတ်ချင်လို့လား။”
အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
သားဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း ကိုယ်ပြန်လက်မှတ်ထိုးရမယ်။
သားဘယ်သူ့ကိုခန့်ခန့် ကိုယ်ပြန်ဆုံးဖြတ်မယ်။
သားအလုပ်ကို လူတိုင်းကိုယ့်ဆီတင်ရမယ်။
ဒီလိုဆို—
“စစ်ဆေးချက်”
အမည်တပ်ထားပေမဲ့ တကယ်က—
လက်မလွှတ်နိုင်မှု
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်စိတ်ကို ရိုးသားစွာကြည့်။
သားသမီးတို့လည်း မေး။
“ငါ စစ်ဆေးချက်ကို ကျော်ချင်တာ မြန်ချင်လို့လား၊ အဖေ့ကို ကိုယ်တတ်ပြချင်တဲ့မာနကြောင့်လား။”
လူငယ်တစ်ယောက်က—
“အဖေတို့ခေတ်က အရမ်းနှေးတယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
တချို့အရာမှန်နိုင်တယ်။
မလိုအပ်တဲ့အဆင့်တွေ ဖြုတ်သင့်တယ်။
ဒါပေမဲ့—
ဖြုတ်မယ့်အဆင့်တစ်ခုဟာ ဘာအတွက်ထားခဲ့တာလဲ အရင်သိ။
အန္တရာယ်ကာကွယ်ဖို့ ထားခဲ့တာလား။
အဟောင်းလို့ပဲ ဖြုတ်လိုက်ရင် နောက်မှ အမှားပြန်ပေါ်နိုင်တယ်။
ဒီတော့ လူငယ်ရဲ့ပညာက—
အဟောင်းကို အကုန်သိမ်းထားခြင်း မဟုတ်ဘူး။
အဟောင်းကို အကုန်ဖယ်ခြင်းလည်း မဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းသိပြီး၊ လိုတာထိန်း၊ မလိုတာပြင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခု ထပ်ပြီး မှတ်ပါ။
စစ်ဆေးချက်အကောင်းဆုံးဟာ လူတစ်ယောက်ပေါ် အကုန်မမှီသင့်ဘူး။
“အဖေစစ်မှ အတည်”
ဆိုရင် အဖေမရှိတော့တဲ့နေ့ ဘာဖြစ်မလဲ။
စစ်ဆေးမှု ပျောက်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် အဖေရှိတုန်း—
“အဖေ ဘာတွေစစ်တာလဲ”
ကို ရှင်းပေး။
စာချုပ်ကြည့်ရင် ဘာကြည့်တာလဲ။
ရာထူးခန့်ရင် ဘာကြည့်တာလဲ။
ငွေပမာဏကြီးလာရင် ဘယ်အချက်စစ်တာလဲ။
လူနဲ့ပတ်သက်ရင် ဘယ်လို မျက်နှာလိုက်မှုကို ကာကွယ်တာလဲ။
ဒီအရာတွေကို မူအဖြစ် လွှဲ။
နောက်ဆုံး—
“အဖေကို မေး”
ဆိုတဲ့စနစ်ကနေ—
“ဒီအချက်တွေကို စစ်”
ဆိုတဲ့စနစ်ဆီ ရွှေ့။
ဒါမှ မျိုးဆက်တည်တံ့တယ်။
ဒီည အိမ်ပြန်ရင် လက်တွေ့လုပ်လို့ရတာ တစ်ခု ပြောမယ်။
စာရွက်တစ်ရွက်ယူ။
အပေါ်မှာ—
“အမှားမဖြစ်မီ ခဏရပ်ရမယ့် အရာငါးခု”
လို့ရေး။
မိမိအလုပ်နဲ့ အိမ်အခြေအနေအလိုက် ရေး။
ဥပမာ—
ငွေပမာဏကြီးခြင်း။
လူခန့်ခြင်း။
စာချုပ်အတည်ပြုခြင်း။
အရေးကြီးစကားထုတ်ပြန်ခြင်း။
မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုဆုံးဖြတ်ခြင်း။
ဒါတွေမှာ ခဏရပ်။
ပြီးရင်—
ဘယ်သူစစ်မလဲ။
ဘာမေးမလဲ။
ဘယ်လောက်အချိန်အတွင်း စစ်ရမလဲ။
ရှင်း။
စစ်ဆေးချက်က လုပ်ငန်းအနှောင့်အယှက်မဖြစ်အောင်လည်း ရိုးရိုးထား။
တစ်ပတ်စာ လေ့ကျင့်မယ်ဆိုရင်—
ပထမနေ့
ကိုယ်အမှားဖြစ်လွယ်တဲ့အရာတစ်ခုရွေးပြီး မလုပ်မီ မေးရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခုတည်း သတ်မှတ်ပါ။
ဒုတိယနေ့
ကိုယ့်အမှားကို ပြောပေးနိုင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ရှိမရှိ ကြည့်ပါ။ မရှိရင် ဘာကြောင့်မရှိတာလဲ ပြန်မေးပါ။
တတိယနေ့
အခြားသူကို ပြင်ပေးမယ့်အခါ အချိန်မှန်သလား၊ အမှန်လား၊ နူးညံ့လား၊ အကျိုးရှိလား၊ မေတ္တာရှိလား ပြန်စစ်ပါ။
စတုတ္ထနေ့
အကြီးအကဲဖြစ်ရင် ကိုယ်တိုင် စစ်ခံရမယ့်အရာတစ်ခု ရွေးပြီး အောက်ကလူကို “တစ်ချက်ပြန်ကြည့်ပေး” လို့ တောင်းပါ။
ပဉ္စမနေ့
အဖွဲ့ထဲမှာ အမှားမဖြစ်ခင် တားနိုင်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ပြန်ရှာပြီး ဘာက ကာကွယ်ပေးခဲ့လဲ လေ့လာပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့
မလိုအပ်ဘဲ နှောင့်နှေးစေတဲ့ စစ်ဆေးချက်တစ်ခုရှိမရှိ ပြန်ကြည့်ပါ။
သတ္တမနေ့
အပတ်အဆုံးမှာ မေးပါ—
“ဦးဇင်းတို့ စစ်ဆေးမှုက ယုံကြည်မှုတိုးစေသလား၊ ကြောက်စိတ်တိုးစေသလား”
ဒီမေးခွန်း အရေးကြီးတယ်။
ကောင်းတဲ့စစ်ဆေးမှုက—
အမှန်ပြောရဲစေတယ်။
မကောင်းတဲ့စစ်ဆေးမှုက—
အမှားဖုံးစေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု တစ်ခါတလေ ကြုံရတဲ့ အယူမှားတွေ ပြန်ပြင်ကြရအောင်။
“ယုံရင် စစ်စရာမလိုဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
ယုံကြည်မှုနဲ့ စစ်ဆေးမှု ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့စစ်ဆေးမှုက ယုံကြည်မှုကို ပိုခိုင်စေတယ်။
“စစ်ဆေးချက်များလေလေ ပိုကောင်းလေလေ”
မဟုတ်ဘူး။
မလိုအပ်တဲ့စစ်ဆေးမှုများရင် အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။
“အမှားမဖြစ်အောင် စစ်ရင် ဘယ်တော့မှ မမှားတော့ဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
လူ့အသိ အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
စစ်ပြီးလည်း မှားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မှားရင် ဝန်ခံပြင်ဆင်နိုင်မှုလည်း အတူလိုတယ်။
“အကြီးအကဲကို ပြန်စစ်တာ မရိုသေခြင်း”
မဟုတ်ဘူး။
ပြောပုံမှန်၊ အချိန်မှန်၊ မေတ္တာနဲ့ အကျိုးရှိစွာ ပြောနိုင်ရင် အဖွဲ့ကို ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။
“လူငယ်က လွတ်လွတ်လပ်လပ်လုပ်ရမယ်၊ စစ်ရင် မကြီးထွားဘူး”
တစ်ဝက်ပဲမှန်တယ်။
အရာအားလုံးထိန်းထားရင် မကြီးထွားဘူး။
အရေးကြီးတဲ့အန္တရာယ်တောင် မစစ်ဘဲ ပစ်ထားရင်လည်း ဒုက္ခဖြစ်နိုင်တယ်။
လွတ်လပ်မှုနဲ့ တာဝန်ကို အတူပေးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တရားကို နည်းနည်းအတွင်းဘက် ပိုဆင်းကြည့်။
ဘာကြောင့် လူက မစစ်ချင်တာလဲ။
စစ်ရင် ကိုယ်မှားတာပေါ်မယ်။
ကိုယ့်အမြင် မပြည့်စုံတာ ပေါ်မယ်။
လူငယ်က ကိုယ့်ထက်ပိုသိတာ ပေါ်မယ်။
အောက်ကဝန်ထမ်းက ကိုယ်မမြင်တာမြင်တာ ပေါ်မယ်။
ဒီအရာတွေကို မာနက မကြိုက်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
အမှားမဖြစ်မီ စစ်ဆေးချက်တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်းဟာ နည်းစနစ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အတ္တကို နည်းနည်းလျှော့ရတဲ့ ကျင့်စဉ်လည်း ဖြစ်တယ်။
“ငါလည်း မမြင်နိုင်တာရှိတယ်”
ဝန်ခံရတယ်။
“သူလည်း ကူညီနိုင်တယ်”
လက်ခံရတယ်။
“ငါပြောပြီးသားဆိုပေမဲ့ ပြန်စစ်လို့ရတယ်”
လက်ခံရတယ်။
ဒီဟာ တရားဘက်ကို ရောက်လာပြီ။
ဓမ္မပဒမှာ ကိုယ်တိုင် မတည်ဘဲ အခြားသူကိုပဲ သင်ကြားမနေဖို့ သတိပေးထားတာကို ပြန်သတိရကြရအောင်။
အဖေက—
“သားတို့ အမှားမဖြစ်အောင် စစ်ပါ”
ပြောတယ်။
ကိုယ်တိုင်လည်း စစ်။
ဆရာက—
“တပည့်တွေ ဒေါသနဲ့ မပြောနဲ့”
ပြောတယ်။
ကိုယ်တိုင်လည်း ဒေါသစကားကို စစ်။
အလုပ်ရှင်က—
“ဝန်ထမ်းတွေ စည်းကမ်းလိုက်”
ဆိုတယ်။
ကိုယ်တိုင်လည်း မူအောက်မှာနေ။
ဒီလိုမှ စံမှာ သီလပါလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြရအောင်။
ဒီခေါင်းစဉ်ဟာ လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲရေးနဲ့ပဲ ဆုံးလို့မရဘူး။
ဓမ္မဆိုက်ရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
အမှားဖြစ်ပြီးမှ သိရတာ ဒုက္ခ။
ပြန်ပြင်လို့ရပေမဲ့ ယုံကြည်မှုကျသွားတာ ဒုက္ခ။
အဖေက သားကို လွှဲပေးပြီး နေ့တိုင်းစိုးရိမ်နေရတာ ဒုက္ခ။
သားက—
“ငါဘာလုပ်လုပ် အဖေမယုံဘူး”
လို့ ခံစားနေရတာ ဒုက္ခ။
အောက်ကလူက အမှားမြင်ပေမဲ့ မပြောရဲတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲက အမှားမှားနေသော်လည်း ဘယ်သူမှ မရပ်ရဲတာ ဒုက္ခ။
မိသားစုဝင်ဆိုလို့ စံလျှော့ပြီး နောက်မှ အဖွဲ့မယုံတော့တာ ဒုက္ခ။
စစ်ဆေးမှုများလွန်းလို့ ဘယ်သူမှ ဆုံးဖြတ်မရဲတာလည်း ဒုက္ခ။
အမှားမဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ဖိအားနဲ့ နေ့တိုင်းကြောက်နေရတာလည်း ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ပြင်ပအကြောင်းတွေရှိတယ်။
စနစ်မရှိတာ။
အချက်အလက်မပြည့်တာ။
တာဝန်မရှင်းတာ။
စစ်ဆေးချက်မရှိတာ။
ဒါတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အတွင်းဘက်မှာလည်း—
“ငါမှားလို့မရဘူး” ဆိုတဲ့မာနရှိတယ်။
“ငါ့စကားကို ဘယ်သူမှ ပြန်မမေးရဘူး” ဆိုတဲ့အတ္တရှိတယ်။
“အမြန်ပြီးချင်တယ်” ဆိုတဲ့တဏှာရှိတယ်။
“ဒီအမှားပေါ်ရင် ငါ့ဂုဏ်ကျမယ်” ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုရှိတယ်။
“ငါ့သားဆို မှန်မှာပဲ” ဆိုတဲ့မျက်နှာလိုက်မှုရှိတယ်။
“အဖေ့နည်းဆို ဟောင်းပြီ” ဆိုတဲ့လူငယ်မာနလည်း ရှိနိုင်တယ်။
ဒီအတွင်းအကြောင်းတွေ မပြင်ရင် စာရွက်ဘယ်လောက်ရေးရေး—
လူတွေက စစ်ဆေးချက်ကို ကျော်ဖို့နည်း ရှာမယ်။
နိရောဓသစ္စာ
မာနလျော့လာတဲ့အခါ—
“ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တစ်ချက်ပြန်ကြည့်ပေး”
ပြောနိုင်တယ်။
အာဏာဖမ်းဆုပ်မှုလျော့လာရင်—
သားကို တကယ်တာဝန်ပေးနိုင်တယ်။
သားဘက်မှာလည်း မာနလျော့လာရင်—
“ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်မသေချာသေးဘူး”
မေးနိုင်တယ်။
အပြစ်ပေါ်မှာ အရှက်ကြီးကြီးမတင်တော့ရင်—
အမှားခါနီးမှာ လူတွေ ပိုမြန်မြန်ပြောရဲတယ်။
ဒီအပူလျော့ခြင်းဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ မြင်နိုင်တဲ့ သက်သာမှု။
ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူ မပြောရပါဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာ၊ ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့—
ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် ပူလောင်မှုလျော့တယ်ဆိုတာတော့ ဒီနေ့ဘဝမှာပဲ မြင်လို့ရတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
“ငါသိတာ အကုန်မဟုတ်ဘူး”
ဆိုတာ သိ။
အရေးကြီးတဲ့လုပ်ရပ်ကို မလုပ်မီ ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ အရှင်ရာဟုလာအား သင်ကြားထားတဲ့တရားကို သတိရ။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
စစ်ဆေးတာ အပြစ်ရှာဖို့ မဖြစ်စေနဲ့။
လူကိုကာကွယ်ဖို့။
အဖွဲ့ကိုကာကွယ်ဖို့။
သူတစ်ပါးအကျိုးကို ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်ပါစေ။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
အမှားမြင်ရင် အချိန်မှန်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာရှိစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
မလုပ်မီစစ်။
လုပ်နေစဉ် လွဲလာရင် ရပ်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်။
မှားရင် ဖုံးမထားဘဲ ပြင်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
အမြတ်ရဖို့ အရေးကြီးစစ်ဆေးချက်ကို မဖယ်။
လူ့ဘေးကင်းရေး၊ ရိုးသားမှု၊ တရားမျှတမှုနဲ့ လူ့ဂုဏ်ကို အမြတ်အတွက် မရောင်း။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
အမှားမဖြစ်အောင် သတိရှိ။
ဒါပေမဲ့ အမှားကြောက်လို့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ မနေ။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
ဆီပြည့်ခွက်ကို သယ်သူလို အရေးကြီးရာမှာ အာရုံပျံ့မသွားအောင် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
မှန်ကန်တဲ့စိတ်တည်ငြိမ်မှုနဲ့—
ဖိအားများနေတဲ့အချိန်မှာ ပိုပြီးခဏရပ်နိုင်ကြပါစေ။
လူတွေစောင့်နေလို့၊ ငွေအခွင့်အရေးရှိလို့၊ ကိုယ့်ဂုဏ်ပါနေလို့ အလျင်လိုပြီး မဆုံးဖြတ်ကြပါနဲ့။
ဒီလိုဆို မဂ္ဂလမ်းဟာ တရားခန်းထဲမှာပဲ မနေတော့ဘူး။
လက်မှတ်မထိုးခင် ရောက်လာမယ်။
ငွေမလွှဲခင် ရောက်လာမယ်။
သားကို ရာထူးမပေးခင် ရောက်လာမယ်။
ဝန်ထမ်းကို အပြစ်မတင်ခင် ရောက်လာမယ်။
စကားမပြောခင် ရောက်လာမယ်။
အမှားမြင်သူတစ်ယောက် ပါးစပ်ဖွင့်ချင်တဲ့အချိန်မှာ ရောက်လာမယ်။
ဒါမှ ဓမ္မဟာ ဘဝထဲ အသက်ဝင်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“ကောင်းတဲ့မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုဆိုတာ အမှားမလုပ်နိုင်တဲ့လူကို ရှာခြင်းမဟုတ်ဘူး။ အမှားကြီးမဖြစ်ခင် အချင်းချင်း ရပ်ပြီး စစ်နိုင်တဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲပေးခြင်းပါ။”
ဒီစကားကို မှတ်ကြပါ။
အကြီးအကဲတို့…
သားသမီးကို ယုံပေးကြပါ။
ဒါပေမဲ့—
ယုံကြည်မှုကို မစစ်ဆေးမှုနဲ့ မရောကြပါနဲ့။
အရေးကြီးရာမှာ တစ်ချက်ပြန်ကြည့်တဲ့ မူလေးတစ်ခု လွှဲပေးကြပါ။
ကိုယ်တိုင်လည်း အဲဒီမူအောက်မှာ နေနိုင်ကြပါစေ။
“ငါက အဖေမို့ မလိုဘူး”
မပြောကြပါနဲ့။
ကိုယ့်အမှားကို ပြောပေးနိုင်တဲ့လူကို မောင်းမထုတ်ကြပါနဲ့။
ဓမ္မပဒမှာ အပြစ်ထောက်ပြသူပညာရှိကို ရတနာညွှန်သူကဲ့သို့ တန်ဖိုးထားဖို့ ဖော်ပြထားသလို၊ ကိုယ်မမြင်တာကို ပြပေးသူကို အမြဲရန်သူမမြင်ကြပါစေနဲ့။
ဆက်ခံသူတို့…
စစ်ခံရတာကို အရှက်မယူကြပါနဲ့။
မသိတာမေးတာကို အားနည်းမှုမထင်ကြပါနဲ့။
ကိုယ့်ကို ပြန်စစ်ခွင့်ပေးနိုင်ခြင်းဟာ ကိုယ့်အရည်အသွေးကို လျော့စေတာမဟုတ်ဘဲ ပိုယုံကြည်ရစေကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့—
အရာတိုင်း အဖေ့ဆီပြန်မေးပြီး ကိုယ်တိုင်မဆုံးဖြတ်တဲ့လူလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
စစ်ဆေးချက်ပြီးရင် တာဝန်ယူဆုံးဖြတ်ရဲကြပါစေ။
မှားရင် အခြားသူပေါ် မပစ်ဘဲ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ကျွန်တော်ယူတာ”
လို့ တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့ဝင်တို့…
အမှားခါနီးမြင်ရင် ပြောရဲကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ အချိန်မတော်၊ အချက်မရှိ၊ ဒေါသနဲ့ မပြောကြပါနဲ့။
အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာရှိတဲ့ စကားနဲ့ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုတို့…
အဖေ့အမှားကို သားပြောလို့ အဖေဂုဏ်မကျပါစေနဲ့။
သားအမှားကို အဖေပြောလို့ သားအရည်အချင်းမပျောက်ပါစေနဲ့။
တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်—
“မင်းမှားတယ်”
ဆိုတဲ့အနိုင်အရှုံးထက်—
“အမှားမဖြစ်အောင် ဦးဇင်းတို့အတူ ဘာစစ်ရမလဲ”
ဆိုတဲ့စကား ပိုများပါစေ။
လုပ်ငန်းတို့…
စစ်ဆေးချက်ဟာ စာရွက်ဖြည့်စရာအဖြစ် မကျန်ပါစေနဲ့။
အမှန်ကာကွယ်ရာ အလေ့အကျင့်ဖြစ်ပါစေ။
လူတိုင်းအတွက် တူညီတဲ့စံဖြစ်ပါစေ။
အာဏာကြီးသူအတွက်လည်း ရှိပါစေ။
အသစ်ဝင်သူအတွက်လည်း ရှိပါစေ။
မိသားစုဝင်အတွက်လည်း ရှိပါစေ။
မိသားစုမဟုတ်သူအတွက်လည်း ရှိပါစေ။
အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်မတိုင်မီ—
“ခဏရပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ရအောင်”
ဆိုတဲ့စကားကို အရှက်မရှိဘဲ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
ပုံမှန်အားဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း ဟောထားသလို၊ လုပ်ငန်းနဲ့ မိသားစုထဲမှာလည်း ကိုယ့်အကျင့်၊ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်မှု၊ ကိုယ့်အာဏာအသုံးပြုပုံကို မကြာခဏ ပြန်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
အဖေတို့…
ကိုယ်မရှိတော့တဲ့နေ့မှာ—
သားက “အဖေဆိုရင် ဘာလုပ်မလဲ”
လို့ပဲ မေးနေရတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
“ဒီအခြေအနေမှာ ဘာကို စစ်ရမလဲ”
လို့ သိနေပါစေ။
အဲဒါက ပညာအမွေ။
သားသမီးတို့…
ကိုယ့်နောက်မျိုးဆက်ကိုလည်း ဒီအမွေ ဆက်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
“ငါပြောတာလုပ်”
တစ်ခုတည်း မပေးကြပါနဲ့။
“မလုပ်ခင် ဒီအချက်စစ်”
ဆိုတဲ့ပညာ ပေးနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်တိုင်ကျင့်ပြီးမှ အခြားသူကို သင်ကြားဖို့ ဟောထားသလို၊ မိမိတို့လည်း ကိုယ်မစစ်ဘဲ တစ်ပါးသူကိုပဲ စစ်ခိုင်းသူ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
မိမိတို့၏ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုသည်—
အမှားကြောက်လို့ ဘယ်သူမှ မဆုံးဖြတ်ရဲသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမှားကို အလေးမထားလို့ တူညီတဲ့ပြဿနာ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်သော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲကို ဘယ်သူမှ ပြန်မပြောရဲသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဆက်ခံသူကို အမြဲမယုံလို့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အမည်သာပေးထားသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
စစ်ဆေးချက်အမည်နဲ့ အာဏာဟောင်းကို ဆက်ဖမ်းထားသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဲဒီအစား—
ယုံကြည်မှုနဲ့ စစ်ဆေးမှု အတူရှိသော လွှဲပြောင်းမှု၊
လွတ်လပ်မှုနဲ့ တာဝန်ယူမှု အတူရှိသော လွှဲပြောင်းမှု၊
အမှားပြောရဲမှုနဲ့ မေတ္တာ အတူရှိသော လွှဲပြောင်းမှု၊
အကြီးအကဲလည်း စစ်ခံရဲ၊ ဆက်ခံသူလည်း တာဝန်ယူရဲသော လွှဲပြောင်းမှု၊
အမှားဖြစ်ပြီးမှ အပြစ်တင်ခြင်းထက် အမှားမဖြစ်မီ ခဏရပ်နိုင်သော ပညာကို လက်ဆင့်ကမ်းသည့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု
ဖြစ်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အမှားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖုံးရခြင်းရဲ့ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အာဏာကြောင့် အမှန်မကြားရခြင်းရဲ့ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ထိုဒုက္ခတို့ကို ပိုမိုပူလောင်စေတဲ့—
တဏှာ၊
မာန၊
အတ္တစွဲ၊
အလျင်လိုမှု၊
ပုံရိပ်ဖမ်းဆုပ်မှု၊
မျက်နှာလိုက်မှုတို့ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့လာသလောက် အမှန်ကို ကြားနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကြားလာသလောက် အမှားမဖြစ်မီ ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
ရပ်နိုင်လာသလောက် တာဝန်ယူမှု တိုးနိုင်ကြပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ တဏှာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
မလုပ်မီ ဆင်ခြင်ရာမှာ၊
လုပ်နေစဉ် သတိထားရာမှာ၊
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ကြည့်ရာမှာ၊
အမှားထောက်ပြရာမှာ၊
ဆုံးမခံရာမှာ၊
အာဏာလွှဲရာမှာ၊
ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ၊
သားသမီးကို ပညာလွှဲရာမှာ၊
အဖွဲ့နဲ့ လူမှုအကျိုးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အမှားမဖြစ်မီ သတိရှိနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖြစ်ခါနီး သတိပေးသူကို ကြားနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖြစ်သွားရင်လည်း မဖုံးဘဲ ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိကိုယ်ကို ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
သူတစ်ပါးအကြံကိုလည်း နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
ဆီပြည့်ခွက်ကို သယ်သူလို အရေးကြီးရာမှာ အာရုံမလွတ်ကြပါစေနဲ့။
ကိုယ့်ကို အမှားပြပေးသူကို အမြဲရန်သူမမြင်ကြပါနဲ့။
ပညာနဲ့ မေတ္တာရှိတဲ့ အပြစ်ထောက်ပြမှုကို အဖိုးတန်အကူအညီအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အခြားသူကို ပြင်မယ့်အခါ ကိုယ့်စိတ်ကို အရင်ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
မေတ္တာမရှိရင် ခဏရပ်နိုင်ကြပါစေ။
အချက်မရှိရင် မစွပ်စွဲကြပါနဲ့။
အချိန်မသင့်ရင် သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အောင်မြင်မှုသည်—
“ဘယ်တော့မှ မမှားခဲ့ဘူး”
ဆိုတဲ့ အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဲဒါ လူသားဘဝမှာ အာမခံလို့မရဘူး။
အဲဒီအစား—
“မှားခါနီးမှာ အချင်းချင်း ပြောရဲခဲ့တယ်။
အရေးကြီးရာမှာ ခဏရပ်နိုင်ခဲ့တယ်။
မှားသွားရင် ဖုံးမထားခဲ့ဘူး။
အမှားတစ်ခုကနေ နောက်မျိုးဆက်အတွက် ပညာတစ်ခု လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့တယ်”
လို့ ပြန်ကြည့်နိုင်တဲ့ အောင်မြင်မှု ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
စ၀်ဓမ္မသာမိ
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ပြုမည့်အမှုကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်နှင့် ပြုပြီးနောက် ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်ရန်၊ မိမိနှင့် သူတစ်ပါးတို့ကို ထိခိုက်စေမစေ စိစစ်ရန်နှင့် အမှားတွေ့ပါက ဖော်ပြပြင်ဆင်ပြီး နောင်ထိန်းသိမ်းရန် အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စောဒနာသုတ် — အခြားသူကို အပြစ်ထောက်ပြမည့်သူသည် အချိန်သင့်မှု၊ အမှန်ဖြစ်မှု၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုးရှိမှုနှင့် မေတ္တာစိတ်တို့ကို မိမိအတွင်း ကြိုတင်တည်စေရန်၊ ဆုံးမခံရသူကလည်း အမှန်အတိုင်း ကိုယ့်အခြေအနေကို ကြည့်ရန် အခြေခံ။
ဓမ္မပဒ၊ ပဏ္ဍိတဝဂ် — အပြစ်ထောက်ပြဆုံးမပေးနိုင်သည့် ပညာရှိကို ပုန်းကွယ်နေသောရတနာကို လမ်းညွှန်သူကဲ့သို့ တန်ဖိုးထားရန်နှင့် မကောင်းရာမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော ဆုံးမမှု၏တန်ဖိုး။
ဓမ္မပဒ၊ အတ္တဝဂ် — အခြားသူကို သင်ကြားမဆုံးမမီ မိမိကိုယ်ကို သင့်လျော်ရာတွင် တည်စေခြင်း၊ မိမိသင်ကြားသည့်အတိုင်း ကိုယ်တိုင်လည်း ကျင့်သုံးရန် အခြေခံ။
သံယုတ္တနိကာယ်၊ ဇနပဒကလျာဏီသုတ် — ဆီပြည့်ခွက်ကို အန္တရာယ်ကြား သယ်ဆောင်ရသူ၏ ဥပမာဖြင့် အပြင်အာရုံဆွဲမှုကြား သတိမလွတ်ဘဲ အရေးကြီးရာကို အာရုံစိုက်ရန် ဆင်ခြင်စရာ။ မူရင်းဟောချက်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် သတိတည်မှုအတွက်ဖြစ်ပြီး ဤတရားတော်တွင် အာရုံစူးစိုက်စစ်ဆေးမှုကို နားလည်ရန် ဥပမာအဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဗ္ဗဇိတာဘိဏှသုတ် — မိမိအကျင့်အပေါ် ကိုယ်တိုင်နှင့် ပညာရှိအဖော်တို့က အပြစ်တင်စရာ ရှိမရှိ၊ နေ့ရက်များကုန်လွန်လာသည်နှင့် မိမိဘာဖြစ်လာနေသလဲ စသည့်အချက်များကို မကြာခဏ ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် အခြေခံ။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ် — စကားကို အမှန်၊ အကျိုးရှိမှုနှင့် သင့်တော်သောအချိန်တို့ဖြင့် ခွဲခြား၍ သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာဖြင့် ပြောဆိုရန် အခြေခံ။