လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူ၏ ကျွမ်းကျင်မှုကို မိမိကိုယ်တိုင် စာရင်းစစ်ခြင်း
Founder Skills Audit
လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူ၏ ကျွမ်းကျင်မှုကို မိမိကိုယ်တိုင် စာရင်းစစ်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့မနက်မှာ ဦးဇင်းတို့ ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်း အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။
စစ်ဆေးပြီးမှ ယုံကြည်။
မသိတာကို မသိဘူးလို့ သိ။
ကိုယ့်စကားကို ကိုယ်တည်။
တစ်လှမ်းချင်းလုပ်ပြီး ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်။
ဒီနေ့နေ့လယ်မှာ နောက်တစ်ဆင့် ဆင်းကြည့်ကြမယ်။
“ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံတယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
တကယ်လုပ်နိုင်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှု ရှိပြီလား။
ဒီမေးခွန်းကို မေးရမယ်။
လုပ်ငန်းစိတ်ကူးရှိတာနဲ့ လုပ်ငန်းရှင်အရည်အချင်းရှိတာ မတူဘူး။
အိပ်မက်ရှိတာနဲ့ လည်ပတ်နိုင်တာ မတူဘူး။
လူ့အကျိုးပြုချင်တာနဲ့ လူတစ်စုကို ဦးဆောင်နိုင်တာ မတူဘူး။
ပစ္စည်းကောင်းတစ်ခုတီထွင်နိုင်တာနဲ့ အဲဒီပစ္စည်းကို ငွေကြေးမပျက်အောင် ရေရှည်ရောင်းနိုင်တာ မတူဘူး။
ရောင်းတတ်တာနဲ့ အဖွဲ့ကိုထိန်းနိုင်တာ မတူဘူး။
လူတွေကို ပြောတတ်တာနဲ့ နားထောင်တတ်တာ မတူဘူး။
မြင်တတ်တာနဲ့ လုပ်နိုင်တာ မတူဘူး။
လုပ်နိုင်တာနဲ့ လူတွေယုံအောင် နေနိုင်တာလည်း မတူဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်ကို အင်္ဂလိပ်စကားလုံးနဲ့ Founder Skills Audit လို့ထားပေမယ့် မြန်မာလိုရိုးရိုးပြောရရင်—
“လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူတစ်ယောက် ကိုယ့်မှာ ဘာတတ်တယ်၊ ဘာမတတ်သေးဘူး၊ ဘာသင်ရမယ်၊ ဘာကို သူတစ်ပါးအားကိုးရမယ်ဆိုတာ မှန်မှန်စာရင်းစစ်ခြင်း” ပါပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စာရင်းစစ်ဆိုတာ ဘဏ္ဍာရေးစာရင်းကိုပဲ စစ်တာမဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အချင်းစာရင်း လည်း စစ်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် လူအများက ငွေစာရင်းကိုတော့ နှစ်တိုင်းစစ်တယ်။
ကိုယ့်စွမ်းရည်စာရင်းကိုတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ မစစ်ဘူး။
ကုမ္ပဏီမှာ—
ဒီနှစ်ဝင်ငွေ ဘယ်လောက်။
ထွက်ငွေ ဘယ်လောက်။
အကြွေးဘယ်လောက်။
အမြတ်ဘယ်လောက်။
သိတယ်။
ဒါပေမယ့် Founder ကိုမေး—
“Customer ကို နားထောင်တတ်လား”
မသိဘူး။
“စာရင်းကို ကိုယ်နားလည်လား”
မသိဘူး။
“လူခန့်တတ်လား”
မသိဘူး။
“တာဝန်လွှဲတတ်လား”
မသိဘူး။
“အမှားတင်လာရင် ဒေါသမထွက်ဘဲ နားထောင်တတ်လား”
မသိဘူး။
“ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအတွက် ဝယ်ဈေး၊ ရောင်းဈေး၊ ကုန်ကျစရိတ်၊ အမြတ်ကို တကယ်နားလည်လား”
မသိဘူး။
“မိမိမသိတာကို သိလား”
တစ်ခါတလေ ပိုမသိဘူး။
ဒီလိုဆို Business Audit ရှိပြီး Founder Audit မရှိသေးဘူး။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ Founder ကိုပဲ စစ်ကြမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့အတွက် အလွန်တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တဲ့ ကျမ်းတစ်ပုဒ်ရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဆိုင်ရှင်၊ ကုန်သည်တစ်ယောက် အောင်မြင်တိုးတက်ဖို့ လိုတဲ့ အချက်သုံးခု ကို ဥပမာပြ ဟောထားပါတယ်။ [၁]
ပထမ—
မျက်စိရှိရမယ်။
မြန်မာစကားနဲ့ဆို—
မြင်တတ်ရမယ်။
အဲဒီကုန်သည်ဟာ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကို—
ဘယ်ဈေးဝယ်ရသလဲ။
ဘယ်ဈေးနဲ့ရောင်းမလဲ။
ဘယ်လောက်အရင်းလိုသလဲ။
ဘယ်လောက်အမြတ်ရနိုင်သလဲ။
သိတယ်။
ဒုတိယ—
လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ရှိရမယ်။
ဝယ်တတ်ရမယ်။
ရောင်းတတ်ရမယ်။
ကုန်သွယ်မှုကို လက်တွေ့ကျွမ်းကျင်ရမယ်။
တတိယ—
အခြားသူတို့၏ ယုံကြည်အားကိုးမှုကို ရထားရမယ်။
ငွေရှိသူတွေက—
“ဒီလူဟာ မြင်တတ်တယ်၊ အလုပ်လည်းတတ်တယ်၊ မိသားစုကိုလည်းထောက်ပံ့နိုင်တယ်၊ ယူထားတာကိုလည်း ပြန်ပေးနိုင်မယ်”
လို့ ယုံကြည်ရတဲ့အတွက် သူ့ကို အရင်းအနှီးပေးရဲတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အံ့သြစရာမကောင်းဘူးလား။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ကုန်သည်ဥပမာပြောတဲ့အခါ—
“အရမ်းစိတ်အားတက်ရမယ်”
လို့ မစဘူး။
“ကြီးကြီးအိပ်မက်မက်ရမယ်”
လို့ မစဘူး။
“ငါအောင်မြင်မယ်လို့ နေ့တိုင်းပြော”
လို့ မစဘူး။
အလွန်လက်တွေ့ကျတယ်။
ပစ္စည်းကို မြင်တတ်ရမယ်။
အလုပ်ကို တတ်ရမယ်။
လူတွေယုံရမယ်။
ဒီသုံးခု။
ခေတ်စကားနဲ့ တိုက်ရိုက်တစ်ထပ်တည်းမထားဘဲ လောကီလုပ်ငန်းဘက် analogy အဖြစ်ယူကြည့်ရင် Founder Skills Audit အတွက် အလွန်အားကောင်းတဲ့ မဏ္ဍိုင်သုံးတိုင်ဖြစ်လာတယ်။
မြင်နိုင်မှု။
လုပ်နိုင်မှု။
ယုံကြည်ခံရမှု။
ဒီသုံးခုကို ဒီနေ့ နက်နက်စစ်ကြမယ်။
အရင်ဆုံး—
မြင်နိုင်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder တစ်ယောက်ရဲ့ ပထမဆုံးအလုပ်က အရာအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လုပ်နိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အရာတွေကို မှန်မှန်မြင်နိုင်ဖို့။
ပြဿနာဘယ်မှာလဲ။
Customer ဘာလိုလဲ။
ကိုယ်ရောင်းနေတာ ဘာတန်ဖိုးလဲ။
ကုန်ကျစရိတ်ဘယ်က တက်နေလဲ။
အမြတ်ကိုယ်တိုင် ဘယ်မှာထွက်လဲ။
ဘယ် Product က ရောင်းကောင်းပေမယ့် အမြတ်မရှိဘူး။
ဘယ် Customer group က အများကြီးဝယ်ပေမယ့် service cost အရမ်းတက်လဲ။
Staff က ဘာကြောင့်မနေချင်တာလဲ။
Complaint ဘာကြောင့်ထပ်နေတယ်။
Market ပြောင်းနေတာလား။
ကိုယ်ကပဲ မကြည့်ချင်တာလား။
ဒါတွေကို မြင်ရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ မှာ ကုန်သည်ဟာ ကုန်တစ်ခုကို အရင်း၊ ဝယ်ဈေး၊ ရောင်းဈေး၊ အမြတ်အနေအထားနဲ့ သိရတယ်လို့ အလွန်တိကျစွာ ပြထားတယ်။ [၁]
ဒီဟာကို ဒီနေ့ Founder ကို မေးရင်—
“ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ ငွေဘယ်ကဝင်လဲ တိတိကျကျသိလား”
မေး။
“Customer ပေးလို့ဝင်တာပေါ့”
အဲဒီလောက်မဟုတ်ဘူး။
ဘယ် Product?
ဘယ် Service?
ဘယ် Customer?
ဘယ် Margin?
ဘယ်ကုန်ကျစရိတ်?
ဘယ်မှာ အမြတ်?
ဘယ်မှာ ရောင်းများပေမယ့် အရှုံး?
Founder တစ်ယောက်က ဒီအရာတွေ အကုန် Accountant လောက်ကျွမ်းဖို့ မလိုချင်မှလိုမယ်။
ဒါပေမယ့်—
ကိုယ့်လုပ်ငန်း ဘယ်လိုအသက်ရှူနေသလဲတော့ သိရမယ်။
ငွေမမြင်တဲ့ Founder ဟာ ကားမောင်းရင်း လောင်စာတိုင်းတာစက်ကို မကြည့်တဲ့ Driver လိုပဲ။
ကားက သွားနေတယ်။
သွားနေလို့ အဆင်ပြေတယ်ထင်တယ်။
တစ်နေ့ လမ်းလယ်မှာ ရပ်တယ်။
ဘာဖြစ်လဲ။
“ဆီကုန်တာ မသိဘူး”
ဒီလိုမဖြစ်စေနဲ့။
ဒီဥပမာဟာ analogy ပဲ။
ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder က ငွေမမြင်တာ အန္တရာယ်ကို ရှင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder တစ်ယောက်—
“Finance က ကျွန်တော်မတတ်ဘူး၊ Accountant သိတယ်”
ဆိုတယ်။
ကောင်းတယ်။
Accountant လိုတာမှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် “ကျွန်တော်ဘာမှမသိချင်ဘူး” ဆိုရင် မကောင်းဘူး။
ရာခိုင်နှုန်းဘယ်လောက်အမြတ်ကျန်သလဲ။
Cash ဘယ်လောက်ရှိသလဲ။
တစ်လအတွင်း ဘာပေးရမလဲ။
Customer က ငွေပေးဖို့ ဘယ်လောက်ကြာသလဲ။
Stock ထဲမှာ ငွေဘယ်လောက်ပိတ်နေသလဲ။
အကြမ်းဖျင်းတောင် မသိရင်—
Founder က ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို မမြင်ဘူး။
စာရင်းပညာရှင်ဖြစ်ဖို့မလိုဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်လောက်အောင် နားလည်ရမယ်။
ဒီဟာ ပထမ Audit။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် “မြင်တတ်ရမယ်” ဆိုတာ ငွေတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
Customer ကိုလည်း မြင်ရမယ်။
တစ်ခါတလေ Founder က Product ကို အရမ်းချစ်တယ်။
သူ့အတွက် Product ကောင်းတယ်။
သူ့အဖွဲ့လည်း ကြိုက်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer မဝယ်ဘူး။
Founder က—
“Customer မသိသေးတာ”
ဆိုတယ်။
တစ်လ။
နှစ်လ။
တစ်နှစ်။
မဝယ်သေးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“လူတွေ နားမလည်သေးတာ”
ပဲပြောတယ်။
ဒီနေရာမှာ ပြန်မေး—
Customer မမြင်တာလား။ Founder မမြင်တာလား။
ဒီမေးခွန်း အရေးကြီးတယ်။
ကိုယ့်စိတ်ကူးကို ချစ်တာကြောင့် Customer အမှန်ကို မမြင်တော့ရင် ပထမ Skill ပျက်နေပြီ။
Founder ရဲ့ မျက်စိဆိုတာ ကိုယ့်အိပ်မက်ကိုပဲ ကြည့်တဲ့မျက်စိမဟုတ်ဘူး။
အဖြစ်မှန်ကို ကြည့်နိုင်တဲ့မျက်စိ။
Customer က မလိုတာလည်း မြင်ရမယ်။
ကိုယ့် Product က မကောင်းတာလည်း မြင်ရမယ်။
Employee က ကိုယ့်ကိုကြောက်နေတာလည်း မြင်ရမယ်။
ပြိုင်ဘက်က ပိုကောင်းတာလည်း မြင်ရမယ်။
ကိုယ့် Plan က မဖြစ်နိုင်တော့တာလည်း မြင်ရမယ်။
မြင်ပြီး မနာဘူးလား။
နာမယ်။
ဒါပေမယ့် မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်တာထက် ကောင်းတယ်။
အမှန်က စိတ်ကိုခဏနာစေနိုင်တယ်။
မောဟက လုပ်ငန်းကို အကြာကြီးနာစေနိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဒုတိယ Skill သို့သွားမယ်။
လုပ်နိုင်မှု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ မှာ ကုန်သည်ဟာ ကုန်ပစ္စည်းဝယ်ခြင်း၊ ရောင်းခြင်းမှာ ကျွမ်းကျင်ရတယ်။ [၁]
တစ်ခါတလေ Founder က Vision အရမ်းကောင်းတယ်။
အမြင်ရှိတယ်။
Presentation တော်တယ်။
လူတွေစိတ်အားတက်အောင် ပြောတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Deadline မထိန်းတတ်ဘူး။
Follow-up မလုပ်တတ်ဘူး။
နောက်ဆက်တွဲ မရှိဘူး။
အစည်းအဝေးတစ်ခါလုပ်ပြီး ဘယ်သူဘာလုပ်ရမလဲ မရှင်းဘူး။
Task ပေးတယ်။
Due date မရှိဘူး။
မနက်ဖြန်မေးတယ်—
“ပြီးပြီလား”
Staff က—
“ဘယ်နေ့ပြီးရမလဲ မသိဘူး”
ဆိုတယ်။
Founder စိတ်ဆိုးတယ်။
ဒီလိုဆို Idea တော်တာနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
အမြင်ကို အလုပ်ဖြစ်အောင် ပြောင်းနိုင်ရမယ်။
ဒါ execution skill။
မြန်မာလိုပြောရရင်—
ပြောထားတာကို အလုပ်ဖြစ်အောင် ချနိုင်တဲ့စွမ်းရည်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အကြံကောင်းတစ်ရာထက် အကောင်အထည်ဖော်ပြီးတဲ့ အကြံကောင်းတစ်ခုက ပိုအကျိုးရှိတတ်တယ်။
တစ်ယောက်က idea တစ်ရာပြောတယ်။
တစ်ခုမှ မပြီးဘူး။
နောက်တစ်ယောက်က Idea နှစ်ခုပဲရှိတယ်။
တစ်ခုကို ကောင်းကောင်းလုပ်တယ်။
ဘယ်သူ့လုပ်ငန်းတိုးမလဲ။
Founder တစ်ယောက်အတွက် မေး—
“ငါက စတတ်တာများလား၊ ပြီးတတ်တာများလား”
အရေးကြီးတယ်။
Project အသစ်စတာ အားတက်တယ်။
အပြီးသတ်တာ ပျင်းစရာကောင်းတတ်တယ်။
စာရင်းပိတ်ရတယ်။
Process ရေးရတယ်။
အမှားပြန်ပြင်ရတယ်။
Customer complaint ဖြေရှင်းရတယ်။
ဝန်ထမ်းနဲ့ တစ်ယောက်ချင်းပြောရတယ်။
Supplier ပြန်လိုက်ရတယ်။
ဒီအရာတွေက ဆွဲဆောင်မှုနည်းတယ်။
ဒါပေမယ့် Business ကို အဲဒီအရာတွေက တည်ဆောက်တယ်။
Founder ဟာ စိတ်ကူးသမားတင်မဖြစ်ရဘူး။ အပြီးသတ်တတ်သူလည်း ဖြစ်ရမယ်။
ဒါကို Audit လုပ်။
ဒီလအတွင်း စခဲ့တဲ့ project ဘယ်နှခု?
ပြီးတာဘယ်နှခု?
မပြီးတာ ဘာကြောင့်?
Founder အမြဲ idea အသစ်ထပ်ပစ်လို့လား?
Priority ပြောင်းလွန်းလို့လား?
Staff တွေ ဘယ်အရာကို လုပ်ရမှန်းမသိတော့ဘူးလား?
ဒီအရာ စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁၉ မှာ ကုန်သည်တစ်ယောက်ဟာ မနက်၊ နေ့လယ်၊ ညနေ မပျင်းမရိ မိမိအလုပ်ကို အလေးထားလုပ်ရင် မရသေးတဲ့ဥစ္စာရနိုင်၊ ရထားတာ တိုးနိုင်ကြောင်း ကုန်သည်ဥပမာနဲ့ ပြထားတယ်။ [၂]
ဒီသုတ်ရဲ့ မူရင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ နောက်ပိုင်း ရဟန်းတော်ရဲ့ အားထုတ်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ဟောတာဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကုန်သည်ဥပမာကိုယ်တိုင်လည်း ရိုးရှင်းတဲ့အမှန်တစ်ခုရှိတယ်။
ပျင်းပြီး ကျွမ်းကျင်မှုမတိုးဘူး။
ကိုယ့် Business ကို အချိန်မပေးဘူး။
နေ့တိုင်း Busy ဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဓိကအလုပ်မလုပ်ဘူး။
ဒီလိုဖြစ်နိုင်တယ်။
Busy နဲ့ Productive မတူဘူး။
Founder မနက်က message ပြန်တယ်။
နေ့လယ် meeting။
ညနေ event။
တစ်နေ့ကုန်တယ်။
အရမ်းအလုပ်များတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Customer problem ဘာမှမပြင်ရသေးဘူး။
Product quality မစစ်ရသေးဘူး။
Finance မကြည့်ရသေးဘူး။
Staff development မလုပ်ရသေးဘူး။
ဆိုတော့ ဘာကို အလုပ်များနေတာလဲ။
ဒီအရာ Founder Audit မှာ ထည့်။
ငါ့အချိန်က ငါ့လုပ်ငန်းအတွက် အရေးကြီးဆုံးအရာတွေပေါ် သုံးနေတာလား။
မေး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁၉ က “မနက်၊ နေ့လယ်၊ ညနေ” ဆိုတဲ့အချက်ကို—
“တစ်နေ့နှစ်ဆယ့်လေးနာရီ အလုပ်လုပ်”
လို့ မချဲ့ရဘူး။
နားချိန်မယူရဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အလုပ်လုပ်ချိန်မှာ အလုပ်ကို အလေးထားဖို့ ဆိုတဲ့ reflection ရနိုင်တယ်။
ပင်ပန်းလွန်းပြီး burnout ဖြစ်တာကို ဓမ္မနဲ့ တရားမဝင်အောင် မလုပ်ရဘူး။
အားထုတ်မှုနဲ့ အလွန်အကျွံကို ခွဲရမယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက် အိပ်ချိန်ပျက်၊ မိသားစုပျက်၊ ကျန်းမာရေးပျက်တဲ့အထိ—
“ငါအလုပ်ကြိုးစားတယ်”
လို့ ဂုဏ်ယူနေရင်လည်း ပြန်စစ်။
လုံ့လကို ပညာနဲ့တွဲရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တတိယ Skill က—
ယုံကြည်ခံရမှု။
ဒီအချက်ကို Founder တွေ တစ်ခါတလေ အလွန်လျှော့တွက်တယ်။
“ငါတော်ရင်ဖြစ်ပြီ”
မဖြစ်ဘူး။
လူတွေ ကိုယ့်ကို ယုံရမယ်။
Customer ယုံရမယ်။
Staff ယုံရမယ်။
Supplier ယုံရမယ်။
Partner ယုံရမယ်။
အရင်းအနှီးပေးသူရှိရင် သူယုံရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ က ကုန်သည်တစ်ယောက်ကို အခြားသူများက အရင်းပေးရဲခြင်းရဲ့နောက်မှာ—
“ဒီသူဟာ မြင်တတ်တယ်၊ လုပ်တတ်တယ်၊ ပေးရမယ့်တာဝန်ကို ပြန်ပေးနိုင်မယ်”
ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ [၁]
ဒီအချက်က ခေတ်သစ် Founder အတွက် အလွန်ထိမိတယ်။
Trust ဟာ Skill တစ်ခုလား?
တစ်ပိုင်းဟုတ်တယ်။
Trust ကို တစ်နေ့တည်း ကြော်ငြာနဲ့ တည်ဆောက်မရဘူး။
ဘာနဲ့တည်လဲ။
ကတိတည်ခြင်း။
အမှန်ပြောခြင်း။
မသိရင် မသိဘူးပြောခြင်း။
ငွေယူပြီး အလုပ်လုပ်ပေးခြင်း။
Deadline မီမမီ ကြိုပြောခြင်း။
ပျက်ကွက်ရင် ဖုံးမထားဘဲ ရှင်းခြင်း။
ကြွေးယူရင် ပြန်ပေးခြင်း။
Supplier ကို ကတိပေးထားတဲ့နေ့ ပေးခြင်း။
Staff ကို ပြောထားတာ တည်ခြင်း။
ဒီလိုအသေးတွေ။
Trust က branding slogan မဟုတ်ဘူး။
ထပ်ခါထပ်ခါ တည်သောအကျင့်၏ အကျိုး။
Founder တစ်ယောက်အတွက် မေး—
“လူတွေ ငါ့စကားကို ယုံလား”
ယုံလားမယုံလားကို သူတို့မေးပြီး အဖြေမရနိုင်ဘူး။
ကိုယ့်အပြုအမူပြန်ကြည့်။
Deadline ဘယ်လောက်တည်?
အကြွေးဘယ်လောက်အချိန်မီပေး?
ပြောထားတဲ့မူဝါဒ ဘယ်လောက်လိုက်?
အောင်မြင်ရင် Team ကို credit ပေး?
အမှားဖြစ်ရင် တာဝန်ယူ?
ဒီအရာတွေက Trust Audit။
သူတော်ကောင်းတို့…
Founder Skills Audit လုပ်မယ်ဆို “ငါဘာတတ်လဲ” ပဲ မမေးနဲ့။
“လူတွေ ငါ့အပေါ် ဘာယုံရသလဲ” ကိုပါ မေး။
သူတို့ယုံရတာ—
“Boss ဒေါသထွက်မယ်”
ဖြစ်နေလား။
“Boss က ပြောတာ နောက်နေ့ပြောင်းမယ်”
လို့ ယုံနေလား။
“ငွေပေးမယ့်နေ့တော့ အမြဲရွှေ့မယ်”
လို့ ယုံနေလား။
အဲဒီလိုလည်း Trust ပဲ။
ဒါပေမယ့် မကောင်းတဲ့ Predictability။
လူတွေ ယုံရမှာ—
“မသိရင် Boss က မေးမယ်”
“အမှားတင်ရင် အမှန်ကို စစ်မယ်”
“ကတိပေးရင်တည်ဖို့ကြိုးစားမယ်”
“မတည်နိုင်ရင် ကြိုပြောမယ်”
“လူကို လူလိုဆက်ဆံမယ်”
ဒီလိုယုံရမယ်။
အဲဒီအခါ Company ထဲမှာ စိတ်လုံခြုံမှုတိုးတယ်။
အပြင်မှာ Reputation တိုးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ သတိထား—
“Trust ရှိရင် Profit မဖြစ်မနေတက်မယ်” လို့ မဆိုရဘူး။
Business outcome မှာ အခြားအကြောင်းများစွာရှိတယ်။
ဒီဟာ moral/business relationship ဖြစ်နိုင်တယ်။
အာမခံချက်မဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Founder Skills Audit ကို နည်းနည်းချဲ့မယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ ရဲ့ မဏ္ဍိုင်သုံးခုကို အခြေခံထားပြီး ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းလက်တွေ့မှာ မေးရမယ့် Skill တွေကို ခွဲကြည့်ကြမယ်။
ဒါတွေဟာ ကျမ်းထဲက Founder Competency List မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်အလုပ်အတွက် သင်ကြားရေး framework။
ပထမ—
ပြဿနာကို မြင်တတ်သလား။
Founder တစ်ယောက် Idea မစခင် ပြဿနာကို တကယ်သိရမယ်။
ကိုယ်ဖြေရှင်းချင်တဲ့ပြဿနာကို ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာပဲ သိတာလား။
တကယ့်လူတွေ ဘယ်လိုခံစားနေရသလဲ သိလား။
Customer အတွက် အရေးအကြီးဆုံး pain ဘာလဲ။
ကိုယ်လုပ်ချင်တာနဲ့ သူလိုတာ တူလား။
ဒါ ပထမ Skill။
ဒုတိယ—
ငွေကြေးအခြေခံ နားလည်သလား။
စာရင်းပညာရှင်ဖြစ်ဖို့မလိုဘူး။
ဒါပေမယ့် အရင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်၊ အမြတ်၊ ငွေဝင်ငွေထွက် နားလည်ရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ ရဲ့ ကုန်သည်ဥပမာနဲ့ အလွန်နီးတယ်။ [၁]
တတိယ—
ရောင်းတတ်သလား။
ဒီမှာ “ရောင်းတတ်တယ်” ဆိုတာ လှည့်စားတတ်တာမဟုတ်ဘူး။
တန်ဖိုးကို ရှင်းပြတတ်တာ။
သင့်တော်သူကို သင့်တော်တဲ့အရာ ပေးတတ်တာ။
Customer မေးခွန်းကို ဖြေတတ်တာ။
မသင့်ရင် မရောင်းရဲတာ။
အရောင်းဟာ လူကိုဖိအားပေးခြင်းမဟုတ်ဘူး။
တန်ဖိုးကို မှန်မှန်ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း။
စတုတ္ထ—
နားထောင်တတ်သလား။
Founder တစ်ယောက်စကားပြောတာကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် နားထောင်မတတ်ရင် Customer feedback မရဘူး။
Staff problem မသိဘူး။
Partner concern မသိဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေ Leader ကို feedback မပေးတာ သူတို့မှာပြောစရာမရှိလို့မဟုတ်ဘူး။
ပြောပြီး အသုံးမဝင်လို့။
တစ်ခါပြောတယ်။
Leader က အကြောင်းပြန်။
နှစ်ခါပြောတယ်။
Leader က ကာကွယ်။
သုံးခါပြောတယ်။
သူတို့ ရပ်တယ်။
နောက် Leader က—
“Team က ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မပြောဘူး”
ဆိုတယ်။
ဘယ်သူ့ Skill Gap လဲ။
တစ်ခါတလေ Leader ရဲ့ Listening Gap။
ဒါကြောင့် Audit လုပ်။
Staff တစ်ယောက် မတူတဲ့အမြင်ပြောရင် ကိုယ်ချက်ချင်းရှင်းပြချင်သလား။
ဒါမှမဟုတ် အရင်နားထောင်နိုင်သလား။
“ဘာကြောင့်အဲဒီလိုမြင်လဲ”
မေးတတ်သလား။
ဒီ Skill တိုးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပဉ္စမ Skill—
ဦးစားပေးတတ်သလား။
Founder တစ်ယောက်မှာ အလုပ်တစ်ရာရှိတယ်။
အကုန်မလုပ်နိုင်ဘူး။
ဘယ်ဟာ အခုလုပ်ရမလဲ။
ဘယ်ဟာ နောက်ထားရမလဲ။
ဘယ်ဟာ လုံးဝမလုပ်သင့်ဘူး။
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တစ်ခါတလေ Company ပျက်တာ အလုပ်မလုပ်လို့မဟုတ်ဘူး။
အလုပ်မလိုတဲ့အရာတွေ များလွန်းလို့။
Founder တစ်ယောက်နေ့တိုင်း New Idea ထပ်ထည့်တယ်။
Team က အဟောင်းမပြီးသေးဘူး။
တနင်္လာနေ့ Priority တစ်ခု။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တစ်ခု။
သောကြာနေ့တစ်ခု။
တစ်လအတွင်း အားလုံးစပြီး ဘာမှမပြီးဘူး။
ဒီအခါ Founder ရဲ့ Creativity က Company အတွက် အားသာချက်လား၊ အနှောင့်အယှက်လား။
ပြန်စစ်။
Idea ထုတ်တတ်တာ Skill တစ်ခု။
Idea မလုပ်ဖို့ ရွေးတတ်တာလည်း Skill တစ်ခု။
ဆဋ္ဌမ Skill—
တာဝန်လွှဲပေးတတ်သလား။
ဒါ Founder တွေအတွက် အကြီးဆုံးစမ်းသပ်ချက်တစ်ခု။
အစမှာ တစ်ယောက်တည်းလုပ်တယ်။
အဲဒီကနေ Company တိုးလာတယ်။
Staff ငါးယောက်။
ဆယ်ယောက်။
နှစ်ဆယ်။
ဒါပေမယ့် Founder ကိုယ်တိုင်—
စာတိုတိုင်းကြည့်။
ဝယ်ယူမှုတိုင်းအတည်ပြု။
Customer reply တိုင်းသိချင်။
Design တိုင်းပြင်။
လစာကနေ စာရေးကိစ္စအထိ ဝင်။
ပြီးတော့—
“ငါမရှိရင် Company မလည်ဘူး”
ဆိုတယ်။
ဟုတ်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Company ကို မိမိမရှိရင် မလည်အောင် ကိုယ်တိုင်တည်ဆောက်ထားလို့။
သူတော်ကောင်းတို့…
တာဝန်လွှဲတယ်ဆိုတာ “အလုပ်ပစ်ပေး” တာမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်။
အခွင့်အာဏာ။
မျှော်မှန်းရလဒ်။
အချိန်။
အရင်းအမြစ်။
ပြန်စစ်မယ့်အချိန်။
ဒါတွေရှင်းပေးရမယ်။
“ဒီအလုပ်လုပ်”
ပြောပြီး ဆုံးဖြတ်ခွင့်မပေးဘူး။
အရာတိုင်း Founder ပြန်မေးရတယ်။
ဒါတာဝန်လွှဲတာ မဟုတ်သေးဘူး။
“မင်းလုပ်လိုက်”
ပြောပြီး Resource မပေးဘူး။
မပြီးရင်—
“လူတွေ အလုပ်မလုပ်တတ်ဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒါလည်း မပြည့်စုံဘူး။
Founder Audit မေး—
“ငါ လူကို အလုပ်ပေးတတ်သလား၊ ဒါမှမဟုတ် တာဝန်ပစ်တတ်တာလား”
ခွဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သတ္တမ Skill—
လူရွေးတတ်သလား။
အလုပ်တစ်ခုကို ဘယ်သူလုပ်သင့်လဲ။
“ငါ့ကိုသဘောကျသူ”
မဟုတ်ဘူး။
“ငါနဲ့စကားတူသူ”
မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်နဲ့ အရည်အချင်း ကိုက်ရမယ်။
Founder တစ်ယောက် ကိုယ့်အနားမှာ အားလုံး “ဟုတ်ကဲ့” ဆိုသူတွေပဲထားရင် ခဏစိတ်ချမ်းသာတယ်။
ရေရှည် အန္တရာယ်ရှိတယ်။
မေးခွန်းမရှိတော့ဘူး။
အမှားကိုမထောက်ပြတော့ဘူး။
Leader ကိုမကြိုက်မှာကြောက်လို့ အမှန်ဖုံးလာတယ်။
ဒါကြောင့် မိတ်ကောင်းလည်း Skill Audit ထဲပါရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ မှာ အိမ်ရှင်တစ်ဦးရဲ့ လက်ရှိဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် လုံ့လ၊ ရရှိထားသောဥစ္စာကို ကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေညီမျှမှုတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ အလုပ်မှာလည်း ကျွမ်းကျင်ပြီး နည်းလမ်းသိ၊ စီမံဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြတယ်။ [၃]
ဒီသုတ်ကို ဦးဇင်းတို့ မကြာခဏသုံးရတာ ဘာကြောင့်လဲ။
အိမ်ရှင်လုပ်ငန်းဘဝကို တိုက်ရိုက်ထိလို့။
ဒါပေမယ့် reuse ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သတိရှိရမယ်။
ဒီတရားမှာ အဓိက Anchor က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ ဖြစ်ပြီး ဒီဃဇာဏုသုတ်ကို Founder ရဲ့ အလုပ်ကျွမ်းကျင်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ စီမံမှုအတွက် supporting source အဖြစ်သာ သုံးမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဋ္ဌမ Skill—
ဆက်သွယ်ပြောဆိုတတ်သလား။
Founder တစ်ယောက်က အကြံကောင်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ပြောတာမရှင်းဘူး။
Team က မသိဘူး။
Customer က မသိဘူး။
Partner က မသိဘူး။
နောက်ဆုံး Founder က—
“ငါပြောထားပြီးသား”
ဆိုတယ်။
ပြောထားတာနဲ့ နားလည်သွားတာ မတူဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ မှာ ကောင်းစွာပြောဆိုသောစကားမှာ အချက်ငါးမျိုးရှိတယ်လို့ ဖော်ပြတယ်—
အချိန်သင့်တော်စွာ ပြောခြင်း။
အမှန်ပြောခြင်း။
နူးညံ့စွာပြောခြင်း။
အကျိုးရှိတာပြောခြင်း။
မေတ္တာစိတ်နဲ့ပြောခြင်း။ [၄]
ဒီသုတ်က Business Communication သုတ်မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder Communication Audit အတွက် အလွန်လှတဲ့ မှန်တစ်ချပ်ပေးတယ်။
မေး—
ငါ့စကားက အချိန်မှန်လား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
စိတ်ကောင်းနဲ့ပြောတာလား။
Staff မှားတယ်။
အစည်းအဝေးလူနှစ်ဆယ်ရှေ့မှာ အရှက်ခွဲတာ—
အမှန်တစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အချိန်၊ နည်း၊ အကျိုးကို စစ်ရမယ်။
Founder Skills Audit မှာ Communication ကို—
“ငါစကားပြောတတ်လား”
တစ်ခုတည်းမမေးနဲ့။
“ငါ့စကားကြောင့် အခြားသူ နားလည်သလား၊ လုပ်နိုင်သလား၊ မျက်နှာမပျက်ဘဲ ပြင်နိုင်သလား”
မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နဝမ Skill—
သင်ပေးတတ်သလား။
Company ကြီးလာလေလေ Founder ကိုယ်တိုင်လုပ်တာထက် အခြားသူကို လုပ်တတ်အောင် သင်ပေးရတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅၉ မှာ တရားကို သူတစ်ပါးအား ဟောကြားရာတွင် ကိုယ့်အတွင်းထားရမည့် အချက်ငါးခုရှိကြောင်း ဟောထားပါတယ်—
အစဉ်တကျ သင်မယ်။
အကြောင်းပြချက်နဲ့ သင်မယ်။
စာနာစိတ်နဲ့ သင်မယ်။
ပစ္စည်းလာဘ်လိုချင်လို့ မသင်ဘူး။
မိမိနဲ့သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်အောင် သင်မယ်။ [၅]
ဒီသုတ်ဟာ Manager Training Course မဟုတ်ဘူး။
တရားဟောခြင်းအကြောင်း။
ဒါပေမယ့် သင်ပေးမှုမှာ အစဉ်၊ အကြောင်းပြချက်၊ စာနာမှု လိုတယ်ဆိုတဲ့ဘက်ကို လောကီ analogy အဖြစ်ယူလို့ရတယ်။
Founder တစ်ယောက်—
“လုပ်လို့ပြောတာလုပ်”
ဆိုတာ သင်ပေးတာမဟုတ်ဘူး။
“ဘာကြောင့်ဒီလိုလုပ်ရတာလဲ”
ရှင်းပေးနိုင်ရမယ်။
“အဆင့်တစ်၊ နှစ်၊ သုံး”
ပြနိုင်ရမယ်။
“ဘယ်အမှားတွေဖြစ်တတ်လဲ”
သင်ပေးရမယ်။
“မသိရင် မေးလို့ရတယ်”
ဆိုတဲ့နေရာပေးရမယ်။
ဒီလိုမှ Founder ကိုယ်တိုင်လုပ်တတ်တာက Company skill အဖြစ် ပြောင်းလာမယ်။
မဟုတ်ရင် Skill အားလုံး Founder ခေါင်းထဲပဲနေမယ်။
Founder နာမကျန်းဖြစ်တယ်။
Company လည်း နာမကျန်း။
Founder ခရီးသွားတယ်။
Company ရပ်။
ဒီလိုဆို Institution မတည်သေးဘူး။
Founder Skills Audit ရဲ့ နောက်ဆုံးရည်ရွယ်ချက်က Founder ပိုတော်ဖို့တင်မဟုတ်ဘူး။
Founder တစ်ယောက်တည်းကို မမှီတော့တဲ့ အဖွဲ့တည်ဖို့။
ဒီစကား အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒသမ Skill—
ဆုံးဖြတ်တတ်သလား။
Founder တစ်ယောက်မှာ အချက်အလက်အပြည့်အစုံ မရနိုင်တဲ့အချိန်များတယ်။
မသေချာမှုရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ဆုံးဖြတ်ရတယ်။
ဈေးတက်မလား။
မတက်ဘူးလား။
လူခန့်မလား။
မခန့်ဘူးလား။
ဆိုင်အသစ်ဖွင့်မလား။
မဖွင့်ဘူးလား။
Product ရပ်မလား။
ဆက်မလား။
ဒီမှာ Skill နှစ်မျိုးလိုတယ်။
အလျင်စလိုမဖြစ်ဖို့။
ဒါပေမယ့် အဆုံးမရှိရွှေ့မနေဖို့။
တချို့ Founder တွေ အမြဲစဉ်းစားတယ်။
Decision မချဘူး။
Data ထပ်လိုတယ်။
Research ထပ်လိုတယ်။
Meeting ထပ်လုပ်တယ်။
နောက်ဆုံး Opportunity ပျောက်တယ်။
တချို့က ပြန်အခြားအစွန်း။
ကြားတာနဲ့ ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်တယ်။
နောက်နေ့ပြန်ပြောင်းတယ်။
Team မူးတယ်။
ဒါကြောင့်—
ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အချိန်၊ အချက်အလက်၊ ပြန်ပြင်နိုင်မှုကို ခွဲ။
ပြန်ပြင်လွယ်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ဆို အလွန်ကြာမနေ။
ပြန်မပြင်လွယ်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်၊ လူ့ဘေးကင်းရေး၊ ဥပဒေ၊ ငွေကြီး၊ လူ့ဘဝထိခိုက်မှုဆို ပိုစစ်။
ဒါက ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ လက်တွေ့သဘော။
ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မောဟနည်းပြီး ပညာရှိစွာဆုံးဖြတ်ဖို့ အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဆယ့်တစ် Skill—
မိမိစိတ်ကို ထိန်းတတ်သလား။
ဒီဟာကို Founder Skill လို့ မသတ်မှတ်ရင် အကြီးဆုံးအရာ လွတ်နိုင်တယ်။
Customer complaint တက်တယ်။
ဒေါသဖြစ်တယ်။
အဲဒီဒေါသနဲ့ staff ကို အော်တယ်။
Investor ဖုန်းခေါ်တယ်။
ကြောက်တယ်။
အဲဒီကြောက်စိတ်နဲ့ အလျင်စလို sale ချတယ်။
Competitor အောင်မြင်တယ်။
မနာလိုတယ်။
အဲဒီမနာလိုမှုနဲ့ ကိုယ့်လမ်းမဟုတ်တာ လိုက်တယ်။
Staff တစ်ယောက် credit ရတယ်။
မာနထိတယ်။
သူ့ကို ဖိတယ်။
ဒါဆို business skill ကောင်းကောင်းရှိတောင် စိတ် skill မရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
တစ်ခါတလေ Founder ရဲ့ စိတ်တစ်ခဏက လူငါးဆယ်ဘဝကို ထိတယ်။
ဒါကြောင့်—
စိတ်တည်ငြိမ်မှုဟာ အလှဆင်ရမယ့် soft skill မဟုတ်ဘူး။ Leadership infrastructure တစ်ခု။
ဒီမှာ ဓမ္မက အလွန်တိုက်ရိုက်ကူညီတယ်။
သတိ။
ဝီရိယ။
သမာဓိ။
ပညာ။
ဒီအရာတွေဟာ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုကို အာမခံဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မိမိစိတ်ကို မိမိမြင်ဖို့၊ မကောင်းတဲ့အလေ့ကို စွန့်ဖို့၊ ကောင်းတဲ့အလေ့ကို ပွားဖို့ ဓမ္မလမ်းမှာ အခြေခံတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဆယ့်နှစ် Skill—
မသိတာကို မေးတတ်သလား။
ဒီအရာကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ ရဲ့ နောက်ပိုင်း ရဟန်းတော်ဘက်နှိုင်းယှဉ်ဟောချက်မှာ စိတ်ဝင်စားစရာတွေ့ရတယ်။
ရဟန်းတစ်ပါးဟာ သင်ယူပြီးကျွမ်းကျင်တဲ့ ရဟန်းကြီးများဆီ အခါအားလျော်စွာ သွားမေးတယ်—
“ဒီဟာ ဘယ်လိုလဲ”
“ဒီဟာ ဘာအဓိပ္ပာယ်လဲ”
လို့ မေးတယ်။
သူတို့က မရှင်းသေးတာ ရှင်းပေးတယ်။
သံသယတွေ ဖယ်ပေးတယ်။ [၁]
ဒီဟာ Founder အတွက် တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားချက်မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် learning skill အတွက် အလွန်လှတယ်။
မေးတတ်သူ တိုးတက်တယ်။
မေးရမှာရှက်တဲ့ Founder အန္တရာယ်ရှိတယ်။
“ငါ Boss ပဲ၊ ဒီဟာမသိဘူးပြောရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
ဆိုတယ်။
Finance မသိဘူး။
မမေးဘူး။
Law မသိဘူး။
မမေးဘူး။
Technology မသိဘူး။
မမေးဘူး။
နောက်ဆုံး မသိတာတွေကို Confidence နဲ့ ဖုံးတယ်။
ဒါက Skill မဟုတ်ဘူး။
Risk။
Founder က—
“ဒီအပိုင်း ကျွန်တော်မသိဘူး၊ သေချာရှင်းပေး”
လို့ မေးရဲရမယ်။
ဝန်ထမ်းက ပိုသိရင် သူ့ဆီက သင်ရဲရမယ်။
ရာထူးမြင့်လာတာနဲ့ သင်ယူဖို့နိမ့်ချရမယ့် လိုအပ်ချက် မပျောက်ဘူး။ ပိုတောင်တိုးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု Founder Skills Audit ကို တကယ်လုပ်မယ်ဆို ဘယ်လိုစမလဲ။
စာရွက်တစ်ရွက်ယူ။
ကျွမ်းကျင်မှုတွေ ရေး။
တစ်ခုချင်းကို ၁ မှ ၅ အထိ အမှတ်ပေးလို့ရတယ်။
ဒါဟာ canonical scoring မဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့ self-review ပဲ။
၁ — မတတ်သေး၊ အခြေခံလို။
၂ — အနည်းငယ်သိ၊ အကူအညီများလို။
၃ — နေ့စဉ်အလုပ်အတွက် လုံလောက်။
၄ — ကောင်းစွာလုပ်နိုင်ပြီး သူတစ်ပါးကို ကူညီနိုင်။
၅ — ကိုယ်တိုင်ကျွမ်းကျင်ပြီး စနစ်တည်/သင်ပေးနိုင်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း အမှတ်ပေးပြီးမပြီးနဲ့။
ကိုယ့်အမြင်တစ်ခု။
Team ရဲ့အမြင်တစ်ခု။
ရလဒ်အထောက်အထားတစ်ခု။
ဒီသုံးခု ယှဉ်။
ဥပမာ—
Founder က Communication ကို ၅ ပေးတယ်။
Staff တွေက—
“Boss ပြောတာနေ့တိုင်းပြောင်းတယ်”
ဆိုရင်?
အမှတ်ပြန်စစ်။
Founder က Customer understanding ကို ၅ ပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် Product အသစ်သုံးခုဆက်တိုက် မရောင်းရင်?
ပြန်စစ်။
Founder က Delegation ကို ၅ ပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် သူခရီးသွားတဲ့တစ်ပတ် Company အလုပ်ရပ်ရင်?
ပြန်စစ်။
Self-rating ထက် Evidence ကို ယုံ။
ဒါ Founder Skills Audit ရဲ့ အဓိကသဘောတစ်ခု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Audit မှာ စစ်ရမယ့်အချက်တွေကို ရိုးရိုးပြန်စုရအောင်။
၁။ ပြဿနာနဲ့ဖောက်သည်ကို နားလည်နိုင်မှု။
၂။ အရင်း၊ ဈေး၊ ကုန်ကျစရိတ်၊ အမြတ်နဲ့ ငွေဝင်ငွေထွက်ကို အခြေခံနားလည်မှု။
၃။ Product/Service ကို လက်တွေ့ကောင်းအောင်လုပ်နိုင်မှု။
၄။ အရောင်းနဲ့ တန်ဖိုးရှင်းပြနိုင်မှု။
၅။ နားထောင်နိုင်မှု။
၆။ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှု။
၇။ ဦးစားပေးနိုင်မှု။
၈။ တာဝန်လွှဲနိုင်မှု။
၉။ လူရွေး၊ လူသင်၊ လူတိုးတက်အောင်လုပ်နိုင်မှု။
၁၀။ အချိန်စီမံနိုင်မှု။
၁၁။ ငွေစီမံနိုင်မှု။
၁၂။ အန္တရာယ်မြင်နိုင်မှု။
၁၃။ အမှန်ပြောပြီး ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်နိုင်မှု။
၁၄။ ခက်တဲ့စကားကို ကောင်းစွာပြောနိုင်မှု။
၁၅။ မိမိစိတ်ကို သိနိုင်မှု။
၁၆။ မသိတာမေးနိုင်မှု။
၁၇။ အမှားကနေ သင်ယူနိုင်မှု။
၁၈။ လုပ်ငန်းရဲ့ သီလစည်း မပျက်အောင် ထိန်းနိုင်မှု။
ဒီစာရင်းဟာ ဗုဒ္ဓဝစနအဖြစ် မပေးထားတဲ့ Founder checklist မဟုတ်ပါဘူး။
ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် လက်တွေ့စဉ်းစားချက်။
ကျမ်းအခြေခံတွေက မြင်နိုင်မှု၊ လုပ်ရည်ကိုင်ရည်၊ ယုံကြည်ခံရမှု၊ လုံ့လ၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ စကားပြောမှုစတဲ့ မဏ္ဍိုင်တွေ ပေးထားတယ်။
အဲဒါကို အလုပ်ထဲဘာသာပြန်ထားတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Audit လုပ်ပြီး အမှတ်နည်းတာတွေ့ရင် ဘာလုပ်မလဲ။
ဒီမှာ လူတချို့ အမှားလုပ်တယ်။
အရာအားလုံး တစ်ပြိုင်နက်သင်မယ်။
Finance နည်းတယ်။
Marketing နည်းတယ်။
Leadership နည်းတယ်။
Technology နည်းတယ်။
Sales နည်းတယ်။
အားလုံး Course တက်။
တစ်ပတ်နောက် ပင်ပန်း။
တစ်ခုမှ မတိုး။
ဒါမလုပ်နဲ့။
Skill gap ကို အရေးကြီးမှုနဲ့ အရေးပေါ်မှု ခွဲ။
ဥပမာ—
Company ငွေကုန်တော့မယ်။
Founder finance understanding ၁။
ဒါ ဦးစားပေး။
Customer မဝယ်ဘူး။
Founder customer understanding ၁။
ဒါ ဦးစားပေး။
Staff ထွက်နေတယ်။
Leadership listening ၁။
ဒါ ဦးစားပေး။
ဒါပေမယ့် logo design ၂ ဖြစ်တာ အခုအရေးမကြီးနိုင်ဘူး။
Skill တိုးဖို့တောင် Priority လိုတယ်။
ဘယ် Skill တိုးရင် လက်ရှိအကြီးဆုံးပြဿနာ ပြေလဲ?
ဒီမေးခွန်းနဲ့စ။
တစ်လအတွင်း Skill တစ်ခု။
သုံးလအတွင်း အရေးကြီး Skill သုံးခု။
အလွန်များမလုပ်နဲ့။
ဒါက Training Plan။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် Founder အားလုံး Skill အားလုံးတတ်ရမလား?
မလိုဘူး။
ဒီဟာ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
Founder တစ်ယောက်အားလုံးတတ်ဖို့ ကြိုးစားရင် ရူးသွားနိုင်တယ်။
Finance expert။
Marketing expert။
Programmer။
Lawyer။
Designer။
HR expert။
Sales expert။
Operations expert။
အကုန်မဖြစ်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Skills Audit ရဲ့ နောက်မေးခွန်းက—
“ဘယ်ဟာကို Founder ကိုယ်တိုင် လုံလောက်အောင် သိရမလဲ၊ ဘယ်ဟာကို ကျွမ်းကျင်သူယူရမလဲ”
ဒီခွဲခြားမှု Skill တစ်ခုပါ။
ဥပမာ—
Finance ကို Accountant အပ်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် Founder က အခြေခံစာရင်းမသိလို့ မရဘူး။
Law ကို Lawyer အပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဥပဒေအန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာ သိရမယ်။
Technology ကို Engineer လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် User လိုအပ်ချက်နဲ့ business risk ကို Founder နားလည်ရမယ်။
HR ကို HR professional ကိုင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လူကို ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ဆက်ဆံဖို့ Founder က outsourcing လုပ်လို့မရဘူး။
အလုပ်ကို လွှဲလို့ရတယ်။ တာဝန်ကို အကုန်လွှဲလို့မရဘူး။
ဒီစကားကို မှတ်ထား။
Founder က—
“Accountant လုပ်တာ ကျွန်တော်မသိဘူး”
လို့ အကုန်ပယ်မရဘူး။
“Manager ဆုံးဖြတ်တာ”
လို့လည်း Culture တာဝန်ကင်းမသွားဘူး။
အရာအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဖို့ မလိုပေမယ့်—
ဘယ်သူဘာလုပ်နေလဲ သိရမယ်၊ စံထားရမယ်၊ မေးရမယ်၊ စစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မင်္ဂလသုတ်ထဲက အချက်တစ်ခုလည်း အလွန်လှတယ်။
များစွာသင်ယူခြင်း၊ အတတ်ပညာရှိခြင်း၊ ကောင်းစွာလေ့ကျင့်ထားခြင်း၊ ကောင်းစွာပြောဆိုခြင်းတို့ကို မြတ်သောမင်္ဂလာများအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။ [၆]
ဒီကျမ်းကို “Founder Skill List” မလုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် အိမ်ရှင်ဘဝမှာလည်း အတတ်ပညာနဲ့ လေ့လာမှုကို နိမ့်ကျတဲ့အရာလို့ မထားကြောင်း သတိရစေတယ်။
ဓမ္မလိုက်သူဆိုတော့—
“Business skill မလိုဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
“စိတ်ကောင်းရှိရင်ရပြီ”
မဟုတ်ဘူး။
အတတ်သင်။
ပညာသင်။
စကားသင်။
စနစ်သင်။
ဒါတွေဟာ လောကီဘဝမှာ အကျိုးရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Skill ရှိတာနဲ့ သီလရှိတယ်ဆိုတာ မတူသေးဘူး။
လိမ်တတ်တဲ့သူလည်း အရမ်းကျွမ်းနိုင်တယ်။
လူကိုအသုံးချတတ်တဲ့သူလည်း စကားအရမ်းကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Skill ကို သီလက လမ်းညွှန်ရမယ်။
ဓားတစ်ချောင်း ထက်မြက်တယ်။
ဘယ်သူ့လက်ထဲမှာလဲ အရေးကြီးတယ်။
ဒီဟာ analogy။
Skill လည်း အဲဒီလိုပဲ။
ပိုတော်လာလေလေ လူ့အကျိုးအတွက် သုံးနိုင်သလို လူ့အန္တရာယ်အတွက်လည်း သုံးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Skills Audit နောက်မှာ Ethics Audit လိုက်ရမယ်။
ငါဘာတတ်သလဲ?
ပြီးရင်—
ငါတတ်တာကို ဘာအတွက်သုံးသလဲ?
ဒီနှစ်ခုမခွဲနဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ Founder ရဲ့ Skill Gap က စီးပွားရေးမဟုတ်ဘူး။
စိတ်ရဲ့ Skill Gap။
Criticism မခံနိုင်တာ။
ရှုံးတာမခံနိုင်တာ။
သူများတော်တာ မခံနိုင်တာ။
“မသိဘူး” မပြောနိုင်တာ။
“တောင်းပန်ပါတယ်” မပြောနိုင်တာ။
“ကျွန်တော်မှားပါတယ်” မပြောနိုင်တာ။
ဒီအရာတွေ Course certificate နဲ့ မမြင်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် Company ကိုအရမ်းထိတယ်။
Founder တစ်ယောက် Strategy တော်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမှားဝန်မခံဘူး။
အဖွဲ့ဘာသင်မလဲ?
သူတို့လည်း အမှားဖုံးမယ်။
Founder က လူတွေရဲ့မတူတဲ့အမြင် မခံနိုင်ဘူး။
အဖွဲ့ဘာသင်မလဲ?
တိတ်မယ်။
Founder က ဝန်ထမ်းတော်တာမနာလိုဘူး။
အဖွဲ့ဘာဖြစ်မလဲ?
တော်တဲ့လူထွက်မယ်။
ဒါကြောင့် Skills Audit ထဲမှာ—
ငါ့မာန ဘယ်နေရာမှာ အလုပ်ပျက်စေလဲ
ထည့်မေး။
ဒီမေးခွန်းက တော်တော်နက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က စကားတစ်ခွန်းပြောတယ်—
“ဒီလူတွေ မတတ်ဘူး”
မေး—
“မသင်ပေးထားဘူးလား?”
“ဒီလူတွေ တာဝန်မယူဘူး”
မေး—
“ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေးထားလား?”
“Feedback မပေးဘူး”
မေး—
“ပြောလို့ရတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် ရှိလား?”
“လူကောင်းရှာမရဘူး”
မေး—
“ကောင်းတဲ့လူနေချင်မယ့် Company တည်ထားလား?”
ဒီမေးခွန်းတွေက Founder ကို blame လုပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
System cause ကိုပြန်ကြည့်ဖို့။
လူတိုင်းပြဿနာ Founder ကြောင့် မဟုတ်ဘူး။
Staff တစ်ဦးချင်းမှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Founder ရဲ့ အလုပ်က—
“ငါထိန်းနိုင်တဲ့အပိုင်း ဘာလဲ”
ပြန်စစ်တာ။
ဒီဟာ accountability skill။
သူတော်ကောင်းတို့…
Human Case တစ်ခုကြည့်ရအောင်။
ဤအဖြစ်အပျက်သည် သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားသော ပေါင်းစပ်အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ အမှန်တကယ်ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ သမိုင်းအဖြစ် မယူရပါ။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
သူ Product ဖန်တီးတာ တော်တယ်။
Customer taste ကိုလည်းကောင်းကောင်းနားလည်တယ်။
သူ့ဆိုင်သေးသေးက အရမ်းရောင်းကောင်းတယ်။
ဆိုင်တစ်ဆိုင်ကနေ သုံးဆိုင်ဖြစ်တယ်။
သုံးဆိုင်ကနေ ဆယ်ဆိုင်ဖြစ်ချင်တယ်။
အစမှာ အားလုံးအဆင်ပြေတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Founder ကိုယ်တိုင်ရှိတယ်။
Quality ကိုယ်စစ်တယ်။
Staff ကိုယ်သင်တယ်။
Customer ကိုယ်ပြောတယ်။
ဆိုင်အသစ်တွေတိုးလာတော့ မဖြစ်တော့ဘူး။
Founder က အရာအားလုံးဝင်တယ်။
ဆိုင်တိုင်းကို ဖုန်းဆက်တယ်။
ဝယ်ယူမှုတိုင်း approve လုပ်တယ်။
Manager တွေကို ရာထူးပေးထားတယ်။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်မပေးဘူး။
Error ဖြစ်ရင် လူရှေ့မှာအော်တယ်။
နောက်ပိုင်း ဘာဖြစ်မလဲ?
Manager တွေ ဆုံးဖြတ်မလုပ်တော့ဘူး။
“Boss ကို မေး”
ဆိုတယ်။
Staff တွေ အမှားဖုံးတယ်။
“ပြောရင်အော်မှာ”
လို့။
Founder ပိုပင်ပန်းတယ်။
“လူတွေဘာမှမလုပ်တတ်ဘူး”
လို့ သူပိုယုံလာတယ်။
Staff က—
“Boss မပေးလုပ်တာ”
လို့ သူတို့ပိုယုံလာတယ်။
ကုမ္ပဏီက တိုးချင်တယ်။
Founder skill က မတိုးသေးဘူး။
ပြဿနာက Product မဟုတ်တော့ဘူး။
Founder ရဲ့ တာဝန်လွှဲမှု၊ သင်ပေးမှု၊ စိတ်ထိန်းမှု Skill Gap။
ဒီအခါ Founder ကို—
“ပိုအလုပ်လုပ်”
လို့ပြောရင် ဖြေရှင်းမလား?
မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး။
သူအရင်ကထက်တောင် ပိုအလုပ်လုပ်နေပြီ။
လိုတာ—
ကိုယ့် Role ပြောင်းရမယ်။
တစ်ဆိုင်တုန်းက Founder အလုပ်က ကိုယ်တိုင်လုပ်တာ။
ဆယ်ဆိုင်တုန်းက Founder အလုပ်က—
လူတည်ဆောက်တာ။
စနစ်တည်ဆောက်တာ။
Manager ကို authority ပေးတာ။
Quality standard သတ်မှတ်တာ။
Data ကြည့်တာ။
Culture ကာကွယ်တာ။
အခု Skill အမျိုးအစားပြောင်းသွားပြီ။
ဒါကြောင့်—
လုပ်ငန်းတိုးတာနဲ့ Founder skill လည်း မတူတဲ့အဆင့်ကို တက်ရမယ်။
မတက်ရင် Company တိုးလာတာ Founder ကိုချိုးမယ်။
ဒီအချက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder Skills Audit ကို အချိန်တစ်ခါတည်း မလုပ်နဲ့။
လုပ်ငန်းအဆင့်ပြောင်းတိုင်း စစ်။
ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းလုပ်နေချိန် လိုတဲ့ Skill တစ်မျိုး။
Staff ငါးယောက်ရှိတဲ့အခါ တစ်မျိုး။
လူငါးဆယ်မှာ တစ်မျိုး။
ဆိုင်တစ်ခုမှာ တစ်မျိုး။
ဆိုင်ဆယ်ခုမှာ တစ်မျိုး။
အရင်က ကိုယ့်ကို အောင်မြင်စေခဲ့တဲ့ Skill က နောက်အဆင့်မှာ မလုံလောက်နိုင်ဘူး။
စတုန်းက Founder က ကိုယ်တိုင်တော်တာနဲ့ရတယ်။
နောက်မှာ သူများကိုတော်အောင်လုပ်ပေးတတ်ဖို့လိုတယ်။
အစမှာ လျင်မြန်စွာဆုံးဖြတ်တာ အားသာချက်။
နောက်မှာ လူများလာတော့ မပြောဘဲပြောင်းလဲလွန်းရင် ပြဿနာ။
အစမှာ Cost ကနည်းလို့ စာရွက်မရေးဘဲရတယ်။
နောက်မှာ Process မရှိလို့ Chaos ဖြစ်တယ်။
ဒီအပြောင်းအလဲ သိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Skills Audit လုပ်တဲ့အခါ တစ်ခုအထူးရှောင်—
တတ်သမျှကို ကိုယ့်တန်ဖိုးနဲ့ မရောနဲ့။
“Finance မတတ်ဘူး”
ဆိုတာ—
“ငါလူညံ့”
မဟုတ်ဘူး။
“Communication score ၂”
ဆိုတာ—
“ငါမကောင်းဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
“Delegation နည်းတယ်”
ဆိုတာ—
“ငါ Leadership မဖြစ်နိုင်”
မဟုတ်ဘူး။
Skill ဆိုတာ သင်လို့ရတာများတယ်။
Audit ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
သင်ယူရာကို မြင်ဖို့။
ရောဂါစစ်တဲ့အခါ ကိန်းဂဏန်းမကောင်းတာတွေ့ရင် ဆရာဝန်က လူကိုမုန်းတာမဟုတ်ဘူး။
ကုသဖို့သိလာတာ။
ဒီဟာ analogy။
Skill Audit လည်း အဲဒီလို။
အမှတ်နည်းလို့ ရှက်မနေ။
မသိဘဲနေမှာပဲ ကြောက်။
သိပြီဆို အစီအစဉ်ချလို့ရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု လက်တွေ့လုပ်လို့ရတဲ့ Founder Skills Audit တစ်ခု ပေးမယ်။
စာရွက်မှာ စာကြောင်းလေးကြောင်း ခွဲ။
တစ် — မဖြစ်မနေ ကိုယ်တိုင်သိရမယ့် Skill။
နှစ် — ကိုယ်တတ်သင့်ပေမယ့် အခြားသူနဲ့အတူလုပ်နိုင်တဲ့ Skill။
သုံး — ကျွမ်းကျင်သူဆီ အပ်သင့်တဲ့ Skill။
လေး — ကိုယ်ဘယ်သူ့ကိုမှ လွှဲမပေးနိုင်တဲ့ တာဝန်။
ဥပမာ—
စာရင်းအသေးစိတ် Accountant လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Business health ကို Founder နားလည်ရမယ်။
ဥပဒေ Lawyer စစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် “ဥပဒေမသိလို့” အန္တရာယ်ကို မမြင်ချင်ယောင်မဆောင်ရဘူး။
Staff hiring ကို HR ကလုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Company culture ကို Founder အပြည့်အဝ HR ကိုပစ်မထားရဘူး။
Marketing team က ကြော်ငြာတင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မမှန် claim မလုပ်စေဖို့ တန်ဖိုးစည်းကို Founder က စောင့်ရမယ်။
အလုပ်ခွဲနိုင်တယ်။
သီလတာဝန်ကို ခွဲပစ်လို့မရဘူး။
ဒီဟာ Right Livelihood Check။
Founder တစ်ယောက် Business ကို လည်အောင်လုပ်ရုံမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းကြောင့် အခြားသူ မတရားမထိခိုက်ဖို့ စောင့်ရမယ်။
Skill အရမ်းတိုးလာပေမယ့် Right Livelihood ကျသွားရင်—
Founder တော်တာလား?
လောကီအမြင်နဲ့ တော်နိုင်တယ်။
ဓမ္မအမြင်နဲ့ ပြန်စစ်ရမယ်။
တတ်တာတစ်ခုနဲ့ ကောင်းတာတစ်ခု မတူဘူး။
တတ်လည်းတတ်၊ ကောင်းလည်းကောင်းဖို့ ကြိုးစားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Skill Development Plan လုပ်မယ်။
ကိုယ့်မှာ အားနည်းဆုံး Skill ကိုရွေးတာ အမြဲအကောင်းဆုံးမဟုတ်ဘူး။
အရေးအကြီးဆုံး Skill ကိုရွေး။
မေးခွန်းသုံးခု။
“ဒီ Skill နည်းတာက အခု Company ကို ဘယ်လောက်ထိခိုက်သလဲ?”
“ဒီ Skill ကို သုံးလအတွင်း တိုးလို့ရသလား?”
“ကိုယ်တိုင်တိုးသင့်လား၊ ကျွမ်းကျင်သူယူသင့်လား?”
ဒီသုံးခု။
ဥပမာ—
Founder က Design မတတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Designer ကောင်းရှိတယ်။
အခုတိုးစရာမလိုနိုင်ဘူး။
Founder က Financial cash flow လုံးဝမသိဘူး။
Company အရေးကြီးနေတယ်။
ဒါက ချက်ချင်းတိုးရမယ်။
Founder က Public speaking မတော်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Business အခု phase မှာ မလိုသေးဘူး။
နောက်ထားလို့ရတယ်။
Founder က Staff အမြဲထွက်နေလို့ listening မကောင်းတာသိတယ်။
ဒါက အခုလိုတယ်။
ဒီလိုစဉ်းစား။
Skill တိုးတာမှာလည်း ပညာနဲ့ရွေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခု—
Skill တိုးဖို့ ဘာလုပ်မလဲ?
စာဖတ်ရုံလား?
မလုံလောက်ဘူး။
လေးဆင့်ဆင်ခြင်။
သိ — ကြည့် — လုပ် — ပြန်စစ်။
ပထမ သဘောတရားသိ။
ဒုတိယ တတ်တဲ့သူကို ကြည့်။
တတိယ ကိုယ်တိုင်လုပ်။
စတုတ္ထ Feedback ယူ။
ပြီးရင် ထပ်လုပ်။
ဒီအရာက လေ့ကျင့်မှု။
မင်္ဂလသုတ်မှာ များစွာလေ့လာမှု၊ အတတ်ပညာ၊ ကောင်းစွာလေ့ကျင့်မှုကို မင်္ဂလာအဖြစ် ဖော်ပြထားတဲ့အချက်နဲ့လည်း ကိုက်ညီတဲ့ လောကီအလေ့အကျင့်တစ်ခုဖြစ်တယ်။ [၆]
သိတာနဲ့ တတ်တာ မတူဘူး။
Book တစ်အုပ်ဖတ်ပြီး Leadership သိတယ်။
ဒါပေမယ့် Staff နဲ့ ခက်တဲ့စကားပြောတဲ့အခါ မလုပ်နိုင်သေးဘူး။
Finance video ကြည့်ပြီး စာရင်းသိတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့် Company statement မဖတ်နိုင်သေးဘူး။
Sales သီအိုရီသိတယ်။
Customer မေးတဲ့အခါ မတုံ့ပြန်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် တကယ်လေ့ကျင့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder Skills Audit မှာ နောက်ဆုံးထည့်ချင်တာ—
Recovery Skill။
အမှားဖြစ်ရင် ဘယ်လိုပြန်လာတတ်လဲ။
ဒါလည်း Skill။
Company တိုင်းမှာ အမှားရှိမယ်။
Founder တိုင်းလည်း မှားမယ်။
အရေးကြီးတာ—
အမှားနောက် ဘာလုပ်သလဲ။
ဖုံးလား။
အပြစ်ပုံချလား။
ဒေါသထွက်လား။
အကြောင်းရှာလား။
ပြင်လား။
သင်ယူလား။
Policy ပြောင်းလား။
အဲဒီလမ်းကြောင်း Skill လိုတယ်။
ကောင်းတဲ့ Founder ဟာ မမှားတဲ့သူမဟုတ်ဘူး။
မှားရင် မြန်မြန်သိ၊ မှန်မှန်ပြင်၊ ထပ်မဖြစ်အောင် သင်ယူတတ်သူ။
ဒီစကားကို မှတ်။
ဒါပေမယ့် Safety-critical လို နယ်ပယ်တွေမှာ “မှားလို့သင်” ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့မလုပ်ရဘူး။
သက်ဆိုင်ရာဥပဒေ၊ လုံခြုံရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အင်ဂျင်နီယာစံနှုန်းကို ကြိုစစ်ရမယ်။
ဓမ္မဟာ အဲဒီပညာရပ်စံနှုန်းတွေ အစားမထိုးဘူး။
သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူနဲ့ အတိအကျစစ်။
ဒီခွဲခြားမှု အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
နေ့လယ်တရားဆိုတော့ နားထောင်ပြီး ချက်ချင်းအသုံးချလို့ရမယ့် အလေ့အကျင့်သုံးခုနဲ့ အခုတစ်ခါ စုမယ်။
ပထမ—
Founder Skills စာရင်း ၁၀ ခုရေး။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းအတွက် အခုအရေးကြီးဆုံး Skill ဆယ်ခု။
အခြား Company ရဲ့စာရင်းမကူးနဲ့။
ကိုယ့်အဆင့်အလိုက်ရေး။
ဒုတိယ—
တစ်ခုချင်းကို အထောက်အထားနဲ့ အမှတ်ပေး။
“ငါထင်တာ” တစ်ခုတည်းမသုံး။
ရလဒ်။
Team feedback။
Customer feedback။
အလုပ်ပြီးစီးမှု။
ငွေကြေးအချက်အလက်။
ဒီလို evidence ပါထည့်။
တတိယ—
သုံးလအတွက် Skill Gap နှစ်ခုသာရွေး။
တစ်ခုပြီးတစ်ခုတိုး။
ဆယ်ခုလုံးမလုပ်။
ပြီးရင်—
ဘယ်သူက သင်ပေးမလဲ။
ဘယ်စာဖတ်မလဲ။
ဘယ်လိုလက်တွေ့လုပ်မလဲ။
ဘယ်နေ့ပြန်စစ်မလဲ။
ရေး။
ဒီသုံးခုပဲ။
ဒီနေ့လုပ်လို့ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Mind Practice လည်း ထည့်ရမယ်။
Founder Skills Audit လုပ်တဲ့အခါ အမှတ်နည်းတာတွေ့မယ်။
စိတ်နာမယ်။
မာနထိမယ်။
ဒါပုံမှန်ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီအချိန် သတိလုပ်။
အချက်တစ်ခုချင်းကြည့်။
“Finance မတတ်သေးဘူး”
စိတ်ထဲမှာ—
“ငါမတော်ဘူး”
ပြောင်းသွားသလား?
သိ။
“Staff က communication score နည်းပေးတယ်”
စိတ်ထဲ—
“သူတို့ငါ့ကို မလေးစားဘူး”
ဖြစ်သွားသလား?
သိ။
Audit ဟာ Fact။
အတ္တက Story ထပ်ရေးတတ်တယ်။
ဒီနှစ်ခုခွဲ။
“အခု ကျွန်တော့်မှာ ဒီ Skill အားနည်းနေတယ်”
ဒီလောက်။
“ကျွန်တော်တစ်ဘဝလုံး မဖြစ်နိုင်ဘူး”
မထည့်နဲ့။
သတိနဲ့ အဖြစ်မှန်ပဲထား။
ပြီးရင်—
“ဘာသင်ရမလဲ”
ဘက်ကို ပြန်ရွှေ့။
ဒါ Mind Practice။
သတိက Founder ကို လောကီအောင်မြင်မှု အာမခံမပေးဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ကို အတ္တဇာတ်လမ်းနောက် မျက်စိပိတ်လိုက်မသွားဖို့ ကူညီတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Right Livelihood Check တစ်ခုလုပ်။
တစ်ခါတလေ Founder Skill အရမ်းကောင်းလာတယ်။
Marketing တော်တယ်။
လူကို ဆွဲဆောင်တတ်တယ်။
Finance တော်တယ်။
စျေးကိုတွက်တတ်တယ်။
Technology တော်တယ်။
Automation ကောင်းတယ်။
Leadership တော်တယ်။
လူကို အလုပ်လုပ်အောင်လုပ်တတ်တယ်။
မေး—
ဒီကျွမ်းကျင်မှုတွေ ဘာအတွက်သုံးနေတာလဲ?
လူကိုလှည့်ဖို့?
သူ့အားနည်းချက်ကို ပိုသုံးဖို့?
မမှန်တဲ့ပစ္စည်းကို ပိုရောင်းဖို့?
ဝန်ထမ်းကို ပိုဖိဖို့?
ဒါဆို skill တိုးတာ မကောင်းဘူးလား?
Skill ကိုယ်တိုင်အပေါ် အကဲဖြတ်ရတာထက် သုံးတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ နည်းလမ်း ကို စစ်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Founder Skills Audit အောက်ဆုံးမှာ နောက်တစ်ကြောင်း ထည့်—
“ဒီ Skill ကို မိမိနဲ့သူတစ်ပါးအကျိုးအတွက် သုံးနေလား?”
ဒီတစ်ကြောင်း မပါရင် Audit မပြည့်စုံဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးဘက် ဆင်းကြည့်ကြမယ်။
Founder Skill ဆိုတာ လောကီအရာ။
သစ္စာလေးပါးက ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ အခြေခံ။
နှစ်ခုကို တစ်ထပ်တည်း မထားရဘူး။
ဒါပေမယ့် လောကီအလုပ်ထဲက စိတ်ကိုကြည့်ရင်း ဒုက္ခအမြစ်ဆီ ပြန်ဆင်းနိုင်တယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
Founder တစ်ယောက် မတတ်တာတွေ အများကြီးရှိတယ်။
နာတယ်။
လူတွေ ကိုယ့်ထက်တော်တယ်။
နာတယ်။
Team က feedback ပေးတယ်။
နာတယ်။
Company တိုးလာတော့ ကိုယ်အရင်လုပ်ပုံ မလုံလောက်တော့ဘူး။
နာတယ်။
“ငါဒီအလုပ်ကို စခဲ့တာ၊ ငါသိတယ်”
လို့ ယုံထားတယ်။
တစ်နေ့ Data က—
“မင်းမသိတော့ဘူး”
လို့ ပြတယ်။
နာတယ်။
Skill gap ကို ဖုံးထားရင် ပိုပူတယ်။
လူတွေရှေ့မှာ သိသလိုလုပ်ရတယ်။
အမှားမပြောရဲဘူး။
မသိတာမမေးရဲဘူး။
ရာထူးကြီးလာလေလေ ပိုတင်းတယ်။
ဒါ ဒုက္ခ။
သမုဒယသစ္စာ။
ဘာက ဒီဒုက္ခကို ပိုတင်းစေသလဲ?
“ငါတော်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှု။
“Founder ဖြစ်ရင် အားလုံးသိရမယ်”
ဆိုတဲ့အယူ။
“ဝန်ထမ်းက ငါ့ထက်တော်လို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့မာန။
“အမှားဝန်ခံရင် လူမလေးစားတော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
“ဒီ Company က ငါပဲ”
ဆိုတဲ့ အတ္တဖက်တွယ်မှု။
ဒီအရာတွေ ဝင်ရင် Skills Audit ကိုပဲ ရန်သူလုပ်မိတယ်။
Feedback မနားထောင်တော့ဘူး။
လူတော်မခန့်တော့ဘူး။
တာဝန်မလွှဲတော့ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ?
“ငါ” ကိုကာကွယ်နေလို့။
ဒီတဏှာ၊ မာန၊ ဥပါဒါန်တို့ကို သတိထားရမယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
တစ်နေ့မှာ Founder က—
“ငါမသိဘူး”
လို့ အေးအေးဆေးဆေးပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီအပိုင်း မင်းငါ့ထက်တော်တယ်၊ မင်းဦးဆောင်”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ငါဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှားတယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီအလုပ်ကို ငါကိုယ်တိုင်မလုပ်တော့ဘူး၊ စနစ်တည်ပြီး လွှဲမယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ကုမ္ပဏီဟာ ငါ့အတ္တသက်သေပြစရာမဟုတ်ဘူး”
လို့ တဖြည်းဖြည်းမြင်လာတယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
ဒီပေါ့ပါးမှုတွေဟာ နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက်တူတာ မဟုတ်ဘူး။
နိဗ္ဗာန်ဟာ တဏှာအပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာ။
ဒါပေမယ့်—
“ငါသိရမယ်၊ ငါတော်ရမယ်၊ ငါပဲလုပ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှု လျော့သွားတဲ့အခါ စိတ်ပူလောင်မှုလည်း လျော့နိုင်တယ် ဆိုတာ လောကီဘဝထဲမှာ မြင်နိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ကိုယ်တတ်တာနဲ့ မတတ်တာကို မှန်မှန်မြင်မယ်။
မိမိ Skill ကို အတ္တနဲ့မရောဘူး။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
ကျွမ်းကျင်မှုကို သူတစ်ပါးကို နင်းဖို့ မသုံးဘူး။
မထိခိုက်လိုသောစိတ်နဲ့ ခေါင်းဆောင်မယ်။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
မသိတာကို သိသလိုမပြောဘူး။
Feedback ပေးတဲ့အခါ အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာရှိတဲ့ စကားဘက်ကို လေ့ကျင့်မယ်။ [၄]
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
Skill ရှိလို့ အခြားသူကို အသုံးချတဲ့လုပ်ရပ် မလုပ်ဘူး။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
တတ်ကျွမ်းမှုကို တရားသဖြင့်အသက်မွေးရာ အသုံးချမယ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
မတတ်သေးတာကို တိုးဖို့ အားထုတ်မယ်။
ပျင်းရိမှု၊ မာန၊ မသိချင်ယောင်ဆောင်မှုတို့ကို လျှော့ဖို့ ကြိုးစားမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁၉ ရဲ့ လုံ့လဥပမာကို သတိရနိုင်တယ်။ [၂]
သမ္မာသတိနဲ့—
Feedback ကြားချိန် မာနတက်တာ သိမယ်။
မတတ်တာတွေ့ချိန် အားငယ်တာ သိမယ်။
သူများပိုတော်တာမြင်ချိန် မနာလိုတာ သိမယ်။
သိပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိလေသာနောက်မလိုက်အောင် ကြည့်မယ်။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
အရာတစ်ခုမတတ်တာကြောင့် စိတ်အလွန်လှုပ်ရှားပြီး အရာအားလုံးမပျက်စေဘဲ တည်ငြိမ်စွာ သင်ယူနိုင်မယ်။
ဒီလိုဆို Founder Skills Audit ဟာ သင်တန်းတစ်ခုရွေးဖို့ပဲ မဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ့်အတ္တကိုပါ စစ်တဲ့ မှန်တစ်ချပ် ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့နေ့လယ်ကနေ အောက်ကမေးခွန်းတွေ ယူသွားကြပါ။
ငါ့လုပ်ငန်းကို တကယ်မြင်သလား။
ငါ့ကုန်ပစ္စည်း၊ ဝယ်ဈေး၊ ရောင်းဈေး၊ အရင်းနဲ့ အမြတ်ကို နားလည်သလား။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ မှာ ကုန်သည်ရဲ့ “မျက်စိရှိခြင်း” ကို ဒီလို လက်တွေ့သိမြင်မှုနဲ့ ရှင်းထားတာ သတိရပါ။ [၁]
ငါအကြံပြောတတ်တာထက် အလုပ်ပြီးအောင်လုပ်တတ်သလား။
ငါ့ကို လူတွေယုံလား။ ဘာကြောင့်ယုံလဲ။
ငါကတိတည်လား။
ငါမသိတာ မေးရဲလား။
ငါ့ထက်တော်သူကို ခန့်ရဲလား။
တာဝန်လွှဲတတ်လား။
လူကို သင်ပေးတတ်လား။
အမှားဖြစ်ရင် ဝန်ခံပြီး ပြင်တတ်လား။
အမြတ်ဖိအားအောက်မှာ သီလကို ထိန်းတတ်လား။
ဒီမေးခွန်းတွေ ဖြေ။
အမှတ်နည်းရင် ရှက်မနေနဲ့။
သင်ယူ။
အမှတ်မြင့်ရင် မာနမတက်နဲ့။
ထပ်စစ်။
Skill ဆိုတာ လောကီအခြေအနေပြောင်းတာနဲ့ လိုအပ်ချက်ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒီနေ့ကောင်းတယ်။
နောက်သုံးနှစ် မလုံလောက်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် တစ်သက်လုံး သင်ယူသူ ဖြစ်ပါ။
သူတော်ကောင်းတို့…
လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူများ မိမိတို့လုပ်ငန်းကို မှန်မှန်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေနဲ့ကုန်ကျစရိတ်ကို မျက်စိမှိတ်မထားကြပါစေနှင့်။
ဖောက်သည်၏ အမှန်တကယ်လိုအပ်ချက်ကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိ Product ကိုချစ်ခြင်းကြောင့် အဖြစ်မှန်ကို မငြင်းကြပါစေနှင့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ မှာ ကုန်သည်တစ်ဦးအတွက် ဖော်ပြထားသလို ပစ္စည်း၊ အရင်း၊ ရောင်းဈေးနှင့် အမြတ်အခြေအနေကို သိမြင်နိုင်သော မျက်စိရှိကြပါစေ။ [၁]
အကြံသာမက အလုပ်ကိုပါ လုပ်တတ်ကြပါစေ။
အစသာမက အဆုံးသတ်တတ်ကြပါစေ။
နေ့စဉ်လုပ်ငန်းကို ပျင်းရိမှုမရှိဘဲ တာဝန်သိစွာ ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေ။ [၂]
လုပ်ငန်းတိုးလာသည့်အခါ မိမိအလုပ်ချိန်ကိုသာ အဆုံးမရှိတိုးခြင်းမပြုဘဲ မိမိ၏ Leadership Skill ကို တိုးနိုင်ကြပါစေ။
လူကို လေ့ကျင့်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
တာဝန်လွှဲနိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
မိမိမရှိသည့်အချိန်တွင်လည်း အဖွဲ့အစည်းက မှန်ကန်စွာ လည်ပတ်နိုင်သည့် စနစ်များ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိထက်တော်သောသူကို မကြောက်ကြပါစေနှင့်။
မိမိထက်သိသောသူဆီ မေးနိုင်ကြပါစေ။
မိမိထက်ကျွမ်းကျင်သောသူကို အားကိုးရဲကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ ရဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဟောကြားချက်မှာ မရှင်းသောအရာကို သိသူထံ ချဉ်းကပ်မေးမြန်းပြီး သံသယရှင်းစေခြင်းကို တွေ့ရသကဲ့သို့ မိမိတို့လည်း မသိတာကို မာနနဲ့မဖုံးဘဲ မေးတတ်သောသူများ ဖြစ်ကြပါစေ။ [၁]
တတ်သိလေ့လာမှုကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
အတတ်ပညာ၊ ကောင်းစွာလေ့ကျင့်ထားမှုနှင့် ကောင်းသောစကားတို့ကို မင်္ဂလာအဖြစ် ဖော်ပြထားသည့် မင်္ဂလသုတ်၏ သဘောကို နေ့စဉ်ဘဝတွင် သတိရနိုင်ကြပါစေ။ [၆]
Founder တို့…
လူတွေယုံကြည်ရသော Founder များဖြစ်ကြပါစေ။
ကြော်ငြာကြောင့် ယုံကြည်ခံရသူမဟုတ်ဘဲ ကတိတည်ခြင်းကြောင့် ယုံကြည်ခံရသူများ ဖြစ်ကြပါစေ။
မမှန်သောအောင်မြင်မှုတင်ပြချက်များနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမရှာကြပါစေနှင့်။
ပေးဆပ်ရမည့်တာဝန်ကို ပေးဆပ်နိုင်ကြပါစေ။
ကြွေးကိုယူရင် တာဝန်သိကြပါစေ။
တင်သွင်းသူအား ကတိတည်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းအား ပြောထားသောစကားကို အလွယ်မပြောင်းကြပါစေနှင့်။
အခြေအနေပြောင်း၍ ပြောင်းရမည်ဆိုလျှင် အကြောင်းအရင်းကို ရိုးသားစွာ ရှင်းပြနိုင်ကြပါစေ။
Staff တို့အနေဖြင့်—
Founder ရဲ့မာနကို ကျွေးဖို့သာ မဟုတ်ဘဲ လုပ်ငန်းအကျိုးအတွက် အမှန်ပြောရဲနိုင်ကြပါစေ။
Founder တို့အနေဖြင့်လည်း အဲဒီအမှန်ကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
စကားပြောရာတွင် အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိပြီး မေတ္တာပါသောစကားကို လေ့ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။ [၄]
သင်ပေးရာတွင် အစဉ်တကျ၊ အကြောင်းအရင်းရှိစွာ၊ စာနာစိတ်ဖြင့် သင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။ [၅]
ဝန်ထမ်းအား “လုပ်” ဟုသာ မပြောဘဲ “ဘာကြောင့်လုပ်ရသည်” ကို နားလည်စေနိုင်ကြပါစေ။
Founder သိထားသောအရာများကို Founder ခေါင်းထဲမှာပဲ မသိမ်းဘဲ အဖွဲ့၏အရည်အချင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ကြပါစေ။
ငွေစာရင်းစစ်သလို မိမိ Skill ကိုလည်း စစ်နိုင်ကြပါစေ။
နှစ်တိုင်း Company valuation ကို မေးသလို—
“ကျွန်တော် ဒီနှစ် ဘာတတ်လာသလဲ”
လို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့ကုမ္ပဏီ ဘယ်လောက်ကြီးလာသလဲ”
တစ်ခုတည်းမမေးဘဲ—
“ငါ့ပညာ ဘယ်လောက်ကြီးလာသလဲ”
မေးနိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့ဝန်ထမ်း ဘယ်လောက်များလာသလဲ”
တစ်ခုတည်းမမေးဘဲ—
“ငါလူကို ဦးဆောင်တတ်မှု ဘယ်လောက်တိုးလာသလဲ”
မေးနိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့အမြတ် ဘယ်လောက်တိုးလဲ”
တစ်ခုတည်းမမေးဘဲ—
“ငါ့သီလ ဖိအားအောက်မှာ ဘယ်လောက်တည်သလဲ”
မေးနိုင်ကြပါစေ။
ကျွမ်းကျင်မှုတိုးသလို မာနမတိုးကြပါစေနှင့်။
အာဏာတိုးသလို ဒေါသမတိုးကြပါစေနှင့်။
လူများလာသလို လူကိုမမြင်တော့ခြင်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
အမြတ်တိုးသလို စာနာမှုမလျော့ကြပါစေနှင့်။
မိမိလုပ်ငန်းကြီးလာသလို မိမိ၏ မောဟကလည်း ကြီးမလာပါစေနှင့်။
ပြဿနာကို မြင်နိုင်သောမျက်စိရှိကြပါစေ။
အလုပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်သော လုံ့လနှင့်ကျွမ်းကျင်မှုရှိကြပါစေ။
လူများယုံကြည်ထိုက်သော ကိုယ်ကျင့်နှင့်တာဝန်ယူမှုရှိကြပါစေ။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း၊ ဆရာကောင်း၊ အကြံပေးကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းသင်းနိုင်ကြပါစေ။ [၃]
မိမိတို့၏လုပ်ငန်းသည် မိမိတစ်ဦးတည်း၏အတ္တကို ကြီးထွားစေသည့်စင်မြင့်မဖြစ်ဘဲ လူအများ၏အကျိုးချမ်းသာကို တရားသဖြင့် ဖန်တီးပေးနိုင်သောအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာပါစေ။
မိမိတတ်ကျွမ်းမှုကို မှားသောအသက်မွေးမှုအတွက် မသုံးကြပါစေနှင့်။
တတ်သမျှကို တရားသဖြင့် အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
လူအားနည်းချက်ကို ရောင်းအားအဖြစ် မပြောင်းကြပါစေနှင့်။
လူ့ကြောက်စိတ်ကို အမြတ်အဖြစ် မပြောင်းကြပါစေနှင့်။
လူ့မသိမှုကို မိမိ၏အားသာချက်အဖြစ် မထိန်းသိမ်းကြပါစေနှင့်။
တတ်လေလေ ပိုတာဝန်ရှိကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
အောင်မြင်လေလေ အမှန်ကို ပိုနားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
ရာထူးမြင့်လေလေ “မသိဘူး” ဟု ပိုရိုးသားစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မိမိနှင့်သူတစ်ပါးတို့၏ အရည်အချင်းကို မျှတစွာ သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
မတတ်သေးခြင်းကို ရှက်စရာအဖြစ်မယူဘဲ သင်ယူစရာအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
တတ်ကျွမ်းခြင်းကို မာနတက်စရာအဖြစ်မယူဘဲ လူ့အကျိုးပြုရန် အရင်းအမြစ်အဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးမှာ မိမိ၏လုပ်ငန်း၊ အရည်အချင်း၊ ဂုဏ်သတင်း၊ ရာထူးတို့အားလုံးသည် မတည်မြဲသော သင်္ခါရတရားများဖြစ်ကြောင်း သတိရနိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့တတ်သော Skill မနက်ဖြန်မလုံလောက်နိုင်ပါ။
ယနေ့ကြီးသောလုပ်ငန်း မနက်ဖြန်ပြောင်းနိုင်ပါ။
ယနေ့လူအများအားကိုးသူ မနက်ဖြန်သူတစ်ပါးအားကိုးရနိုင်ပါသည်။
အဲဒီအနိစ္စသဘောကို ပညာဖြင့်သိ၍—
“ငါတတ်တယ်”
ဟူသောမာနကို မဖက်ကြပါစေနှင့်။
“ငါမတတ်ဘူး”
ဟူသောအားငယ်မှုကိုလည်း မဖက်ကြပါစေနှင့်။
အဖြစ်မှန်ကိုသာ သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
“ငါတော်ရမယ်၊ ငါသိရမယ်၊ ငါပဲအရေးကြီးရမယ်” ဟူသော တဏှာ၊ မာနနှင့် ဥပါဒါန်တို့ကို သမုဒယဘက်မှ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုဖက်တွယ်မှုတို့လျော့ရာတွင် ရလာသော ပေါ့ပါးမှုကို သတိပြုနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာအပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် မိမိ၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်နှင့် အဖြစ်မှန်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် မိမိ Skill ကို သူတစ်ပါးထိခိုက်စေရန် မသုံးကြပါစေနှင့်။
သမ္မာဝါစာဖြင့် အမှန်ကို အချိန်သင့်၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာပါစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် တတ်ကျွမ်းမှုကို ကောင်းသောလုပ်ရပ်များ၌ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် မကောင်းသောအကျင့်များကို လျှော့၍ ကောင်းသောအတတ်များ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် Feedback ရချိန် မာနတက်ခြင်း၊ Skill gap တွေ့ချိန် အားငယ်ခြင်းတို့ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် အခက်အခဲကြားတွင် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ သင်ယူပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုတည်ဆောက်သူသာမက—
မိမိကိုယ်ကို နေ့တိုင်းပြန်စစ်တတ်သူ၊
မသိတာကို သင်ယူတတ်သူ၊
တတ်သူကို တန်ဖိုးထားတတ်သူ၊
အဖွဲ့ကို တိုးတက်စေတတ်သူ၊
အမှန်ကို နားထောင်တတ်သူ၊
တတ်ကျွမ်းမှုနှင့်သီလကို အတူထိန်းတတ်သူများ ဖြစ်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အတတ်ပညာနှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းရည်များသည် မိမိနှင့်သူတစ်ပါးတို့၏ အကျိုးချမ်းသာကို တိုးပွားစေသောအကြောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀၊ ဒုတိယ ပါပဏိကသုတ် — ကုန်သည်တစ်ဦး ကြီးပွားရန် အချက်သုံးခုအဖြစ် (၁) ကုန်ပစ္စည်း၏ ဝယ်ဈေး၊ ရောင်းဈေး၊ အရင်းနှင့် အမြတ်ကိုသိမြင်နိုင်သော “မျက်စိရှိခြင်း”၊ (၂) ဝယ်ရောင်းရေးတွင် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ (၃) အခြားသူတို့ ယုံကြည်အားကိုး၍ အရင်းပေးရဲသည့်အခြေအနေရှိခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့နောက် ရဟန်းတော်၏ လောကုတ္တရာတိုးတက်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရာ၌ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ဘက်၌ အားထုတ်ခြင်းနှင့် ပညာရှိသံဃာများဆီ ချဉ်းကပ်မေးမြန်း၍ သံသယရှင်းခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ ယခုတရား၏ အဓိက canonical anchor ဖြစ်ပြီး “Founder competency framework” ဟု ကျမ်းမူရင်းကို မပြောင်းဘဲ လောကီလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ analogy အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁၉၊ ပထမ ပါပဏိကသုတ် — ကုန်သည်တစ်ဦး မနက်၊ နေ့လယ်၊ ညနေ မိမိအလုပ်ကို အလေးထားအားထုတ်ခြင်းရှိလျှင် မရသေးသောဥစ္စာကို ရနိုင်ပြီး ရထားသောဥစ္စာကို တိုးနိုင်ကြောင်း၊ ပျင်းရိလျှင် မတိုးနိုင်ကြောင်း ကုန်သည်ဥပမာဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် အလုပ်ချိန်အကန့်အသတ်မဲ့လုပ်ရန် မဆိုဘဲ တာဝန်ယူအားထုတ်မှုနှင့် ဆက်တိုက်အကောင်အထည်ဖော်မှု ကို ဆင်ခြင်ရာတွင် အသုံးပြုထားသည်။
[၃] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄၊ ဒီဃဇာဏုသုတ် — အိမ်ရှင်တစ်ဦး၏ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် အသက်မွေးလုပ်ငန်း၌ ကျွမ်းကျင်လုံ့လရှိခြင်း၊ တရားသဖြင့်ရသောဥစ္စာကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ မိတ်ကောင်းရှိခြင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာစီမံခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ လုပ်ငန်း၌ နည်းလမ်းခွဲခြားနိုင်ပြီး အလုပ်ကို စီမံဆောင်ရွက်နိုင်သည့် ကျွမ်းကျင်မှုကိုလည်း တိုက်ရိုက်ဖော်ပြသည်။ ယခင်တရားများတွင် အသုံးပြုပြီးသော ကျမ်းဖြစ်သဖြင့် ယခုတရား၌ supporting source အဖြစ်သာ ပြန်အသုံးပြုထားသည်။
[၄] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈၊ ဝါစာသုတ် — ကောင်းစွာပြောဆိုသောစကား၏ အချက်ငါးမျိုးအဖြစ် အချိန်သင့်တော်စွာပြောခြင်း၊ အမှန်ပြောခြင်း၊ နူးညံ့စွာပြောခြင်း၊ အကျိုးရှိတာပြောခြင်းနှင့် မေတ္တာစိတ်ဖြင့်ပြောခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ Founder communication နှင့် feedback skill ကို ဆင်ခြင်ရာ၌ supporting principle အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၅] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅၉၊ ဥဒါယီသုတ် — သူတစ်ပါးအား တရားသင်ကြားရာတွင် အစဉ်တကျဟောခြင်း၊ အကြောင်းပြချက်ဖော်ပြခြင်း၊ စာနာစိတ်ဖြင့်ဟောခြင်း၊ ပစ္စည်းရလိုစိတ်မထားခြင်းနှင့် မိမိ/သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေခြင်းတို့ကို အတွင်း၌တည်စေရန် ဟောထားသည်။ ယခုတရားတွင် ဝန်ထမ်းသင်ကြားမှုအတွက် တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲမှုစည်းမျဉ်းဟု မဖော်ပြဘဲ သင်ပေးရာတွင် အစဉ်၊ အကြောင်းပြချက်နှင့်စာနာမှု လိုအပ်ခြင်း၏ analogy အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
[၆] ခုဒ္ဒကပါဌ၊ မင်္ဂလသုတ် — များစွာသင်ယူထားခြင်း၊ အတတ်ပညာရှိခြင်း၊ ကောင်းစွာလေ့ကျင့်ထားခြင်းနှင့် ကောင်းစွာပြောဆိုခြင်းတို့ကို မြတ်သောမင်္ဂလာများအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး မိဘစောင့်ရှောက်မှု၊ မိသားစုထောက်ပံ့မှုနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုကင်းစွာ အလုပ်လုပ်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် လောကီအတတ်ပညာနှင့် အလေ့အကျင့်တိုးတက်မှုကို အလေးထားရန် supporting canonical material အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၂၀ — ဒုတိယ ပါပဏိကသုတ်။
ကုန်သည်တစ်ဦး၏ မြင်နိုင်မှု၊ လုပ်ရည်ကိုင်ရည်နှင့် ယုံကြည်အားကိုးခံရမှုဆိုင်ရာ အဓိကကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁၉ — ပထမ ပါပဏိကသုတ်။
ကုန်သည်၏ နေ့စဉ်တာဝန်ယူအားထုတ်မှုဆိုင်ရာ supporting source။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ — ဒီဃဇာဏုသုတ်။
အလုပ်ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဥစ္စာကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် မျှတသောငွေကြေးစီမံမှုဆိုင်ရာ အိမ်ရှင်ဘဝကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ — ဝါစာသုတ်။
အချိန်၊ အမှန်၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုးနှင့်မေတ္တာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာပြောဆိုခြင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅၉ — ဥဒါယီသုတ်။
အစဉ်တကျ၊ အကြောင်းပြချက်ပါစွာ၊ စာနာစိတ်ဖြင့် သင်ကြားခြင်းဆိုင်ရာ supporting source။
ခုဒ္ဒကပါဌ ၅ — မင်္ဂလသုတ်။
များစွာသင်ယူခြင်း၊ အတတ်ပညာ၊ လေ့ကျင့်မှုနှင့် ကောင်းစွာပြောဆိုမှုတို့ဆိုင်ရာ supporting source။