သမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့် လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
သမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့် လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မနေ့က ဦးဇင်းတို့ လုပ်ငန်းတစ်ခုစမယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့်လုပ်မလဲဆိုတာ စဉ်းစားခဲ့ကြတယ်။ လူ့ပြဿနာတစ်ခုနဲ့ ကိုယ့်လုပ်ငန်းစိတ်ကူးကို ချိတ်ဆက်ဖို့ နာယူခဲ့ကြတယ်။ အောင်မြင်ချင်မှုနဲ့ လောဘကြားက မျဉ်းကိုလည်း ပြန်ကြည့်ခဲ့ကြတယ်။
ဒီနေ့မနက်မှာတော့ အဲဒီထက် ပိုနက်တဲ့နေရာကို ဆင်းကြည့်မယ်။
လုပ်ငန်းတစ်ခုကို “ဘာလုပ်မလဲ” ဆိုတာထက် “ဘယ်စိတ်နဲ့ လုပ်မလဲ” ဆိုတာပါ စစ်ကြည့်မယ်။
လုပ်ငန်းအမျိုးအစားတူတယ်။
ဆိုင်နှစ်ဆိုင်တူတယ်။
Product တူတယ်။
Customer တူတယ်။
ဒါပေမယ့် အတွင်းက ရည်ရွယ်ချက် မတူနိုင်ဘူး။
တစ်ယောက်က—
“လူတွေကို တကယ်အသုံးဝင်တာပေးပြီး တရားသဖြင့် အသက်မွေးမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့လုပ်တယ်။
တစ်ယောက်က—
“ဘယ်နည်းနဲ့ဖြစ်ဖြစ် သူများထက်ပိုရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့လုပ်တယ်။
အပြင်က လုပ်ငန်းတူတယ်။
အတွင်းက လမ်းကြောင်း မတူဘူး။
ဒါကြောင့် ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းရဲ့ အသက်ဟာ Product တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ ရည်ရွယ်ချက်လည်း လုပ်ငန်းရဲ့ အသက်ပါ။
မြတ်စွာဘုရားရှင် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ခွဲခြားဟောကြားတဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ သမ္မာသင်္ကပ္ပကို နက္ခမ္မသဘောရှိသော ကြံစည်ချက်၊ အဗျာပါဒသဘောရှိသော ကြံစည်ချက်၊ အဝိဟိံသာသဘောရှိသော ကြံစည်ချက်တို့အဖြစ် ခွဲပြထားပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် စွဲလမ်းလိုမှုဘက်မသွားခြင်း၊ မုန်းတီးလိုမှုဘက်မသွားခြင်း၊ ထိခိုက်ညှဉ်းပန်းလိုမှုဘက်မသွားခြင်းဆိုတဲ့ စိတ်ဦးတည်ရာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။
ဒီဟာကို တိုက်ရိုက် Business Formula လို့ မပြောရပါဘူး။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ရှေ့မှာ မေးနိုင်တယ်။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်စိတ်က မောင်းနေတာလဲ”
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
Revenue တိုးချင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
လုပ်ငန်းတည်ငြိမ်ဖို့လား။
ဝန်ထမ်းတွေကို ပိုကောင်းကောင်းထောက်ပံ့နိုင်ဖို့လား။
အရည်အသွေးတိုးဖို့လား။
မိသားစုတာဝန်ယူဖို့လား။
ဒါတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါမှမဟုတ်—
ပြိုင်ဘက်ကို အနိုင်ယူချင်လို့လား။
လူတွေ ကိုယ့်ကို ချီးကျူးစေချင်လို့လား။
သူတစ်ယောက်ကို မနာလိုလို့လား။
မလုံခြုံတဲ့စိတ်ကို ငွေနဲ့ ဖုံးချင်လို့လား။
ဒါတွေလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဖြေဟာ တစ်မျိုးတည်းဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မယ်။
လူ့စိတ်ထဲမှာ ရည်ရွယ်ချက်တွေ ရောနေတတ်တယ်။
အရေးကြီးတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လှအောင်ရေးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ မှန်အောင်မြင်ဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Owner က—
“ကျွန်တော်တို့ Company ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က လူ့အကျိုးပြုဖို့ပါ”
ဆိုတယ်။
စကားက အရမ်းလှတယ်။
ဒါပေမယ့် Customer complaint တက်လာရင် ဘာလုပ်သလဲ။
Quality defect သိရက်နဲ့ ဆက်ရောင်းသလား။
Staff လုံခြုံရေးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်လိုတာကို ဖြတ်သလား။
Supplier ကို တရားမမျှတအောင် ဈေးနှိမ်သလား။
Tax၊ contract၊ warranty၊ return policy တွေမှာ အမှန်တရားထိန်းသလား။
အဲဒီနေရာတွေမှာ ရည်ရွယ်ချက်ရဲ့ အမှန်တကယ်ပုံ ပေါ်လာတယ်။
Wall ပေါ်မှာ Mission Statement ရေးထားတာက တစ်ခု။
Pressure အောက်မှာ ဘာရွေးသလဲက တစ်ခု။
ဦးဇင်းတို့မှတ်ထားရမယ့် စကားတစ်ကြောင်းရှိတယ်—
ရည်ရွယ်ချက်ကို စကားနဲ့မတိုင်းပါနဲ့။ ရွေးချယ်မှုနဲ့ပါ တိုင်းပါ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ ဘုရားမဖြစ်မီ ဘုရားလောင်းတော်က မိမိစိတ်ထဲ ပေါ်လာတဲ့အတွေးတွေကို နှစ်စုခွဲကြည့်ခဲ့ပုံ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကာမလိုလားမှု၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုဘက်က အတွေးတွေကို တစ်စုထားပြီး၊ စွန့်လွှတ်မှု၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်လိုမှုဘက်က အတွေးတွေကို တစ်စုထားပါတယ်။ ပထမအုပ်စုက မိမိကိုထိခိုက်စေသလား၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေသလား၊ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေသလား၊ ပညာကို အားနည်းစေသလားဆိုတာ ဆင်ခြင်ပြီး ဖယ်ရှားခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီသုတ်ထဲက အရေးကြီးဆုံးအချက်တစ်ခုကို ဦးဇင်းတို့လုပ်ငန်းဘဝနဲ့ ချိတ်ကြည့်လို့ရတယ်။
“ဒီအတွေးက ငါ့ကို ထိခိုက်မလား။ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်မလား။ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်မလား”
ဒါကို Founder Decision Check တစ်ခုလို သုံးနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
“ဒီလ Target မီဖို့ Staff ကို နားရက်ပိတ်ခိုင်းမယ်”
မေး—
ကိုယ့်လုပ်ငန်းအတွက် short-term gain ရနိုင်တယ်။
ဝန်ထမ်းအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ။
မိသားစုအချိန်။
အိပ်ရေး။
ကျန်းမာရေး။
Safety။
Quality။
ရေရှည်ထိခိုက်မှု ရှိသလား။
နောက်တစ်ခု—
“Customer မသိအောင် Product အားနည်းချက်သေးသေးလေး မပြောဘဲထားမယ်”
ရောင်းရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer ထိခိုက်မလား။
Trust ပျက်မလား။
ကိုယ့်စိတ်မှာ မရိုးသားမှု Habit ဖြစ်လာမလား။
နှစ်ဖက်စလုံးနစ်နာမလား။
ဒီလို မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုက ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်ပဲမရှိဘူး။ စိတ်အကျင့်ဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်လည်း ရှိတယ်။
ဒီနေ့ လိမ်လို့ အမြတ်တက်တယ်။
Financially အမြတ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်က ဘာသင်သလဲ။
“လိုရင် လိမ်လို့ရတယ်”
လို့ သင်တယ်။
နောက်တစ်ကြိမ် လိမ်ဖို့ ပိုလွယ်လာတယ်။
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ က အလွန်နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သတိပေးထားတယ်—လူတစ်ယောက် မကြာခဏ စဉ်းစားဆင်ခြင်နေတဲ့အရာဘက်ကို သူ့စိတ်က တဖြည်းဖြည်း ဦးတည်လာတတ်တယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
နေ့တိုင်း—
“Margin ဘယ်လိုပိုယူမလဲ”
ပဲစဉ်းစားရင် ဘယ်ဘက်ကို စိတ်တိုးမလဲ။
နေ့တိုင်း—
“ပြိုင်ဘက်ကို ဘယ်လိုဖျက်မလဲ”
ပဲစဉ်းစားရင် ဘယ်ဘက်ကို စိတ်တိုးမလဲ။
နေ့တိုင်း—
“Customer ကို ဘယ်လိုအကျိုးရှိအောင်လုပ်မလဲ”
စဉ်းစားရင် တစ်မျိုး။
“ဝန်ထမ်းတွေကို ပိုကောင်းအောင် ဘယ်လိုတိုးတက်စေမလဲ”
စဉ်းစားရင် တစ်မျိုး။
“တရားသဖြင့် အမြတ်တိုးဖို့ ဘယ်လိုတန်ဖိုးဖန်တီးမလဲ”
စဉ်းစားရင် တစ်မျိုး။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းဟာ ကိုယ့်ဘဏ်စာရင်းကိုပဲ ကြီးစေတာမဟုတ်ဘူး။
နေ့တိုင်း ဘာစဉ်းစားနေလဲဆိုတာက ကိုယ့်စိတ်ပုံသဏ္ဌာန်ကိုလည်း တည်ဆောက်နေတယ်။
အဲဒါကြောင့် Business Strategy ကို ရေးသလို Mind Strategy လည်း ရှိဖို့လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သမ္မာသင်္ကပ္ပထဲက ပထမအချက်ကို အလုပ်ဘဝအတွက် နားလည်ဖို့ ကြည့်ကြရအောင်။
နက္ခမ္မဘက်။
ဒီစကားကို “အရာအားလုံးစွန့်ပြီး အလုပ်မလုပ်တော့ရဘူး” လို့ မယူပါနဲ့။
သမ္မာသင်္ကပ္ပရဲ့ မူရင်းတရားအဓိပ္ပာယ်ဟာ ကာမစွဲလမ်းမှုနှင့် ဆန့်ကျင်တဲ့ စိတ်ဦးတည်ရာဖြစ်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းဘဝအတွက် analogy သုံးတဲ့အခါ—
“ရယူခြင်းတစ်ခုတည်းကို အဆုံးစွန်မထားဖို့”
ဆိုတဲ့သတိနဲ့ ချိတ်ကြည့်နိုင်တယ်။
ပိုရမယ်။
ပိုပိုင်မယ်။
ပိုသုံးမယ်။
ပိုပြမယ်။
ပိုကြီးမယ်။
ပိုနာမည်ကြီးမယ်။
ဒီ “ပို” ကို ရပ်မကြည့်ဘဲ အမြဲလိုက်နေရင် လုပ်ငန်းက ကိုယ့်ဘဝအတွက် ကိရိယာမဟုတ်တော့ဘူး။
ကိုယ်က လုပ်ငန်းရဲ့ကျွန်ဖြစ်လာတယ်။
နက္ခမ္မကို အလုပ်ခွင်မှာ လွယ်လွယ်ပြောရရင်—
“မလိုတာကို လွှတ်နိုင်ခြင်း”
အဖြစ် အသုံးချစဉ်းစားလို့ရတယ်။
Product တစ်ခု အကျိုးမရှိတော့ဘူး။
လွှတ်နိုင်သလား။
Project တစ်ခုမှာ ငွေထည့်ပြီးသားမို့ ဆက်ဖက်ထားသလား။
ရာထူးတစ်ခုကို ကိုယ့်ဂုဏ်လို့ ဖက်ထားသလား။
အမြတ်ရပေမယ့် မသင့်တော်တဲ့ Customer segment ကို လွှတ်နိုင်သလား။
အလွန်အကျွံချဲ့ထွင်ဖို့ Opportunity ရပေမယ့် စနစ်မပြည့်သေးလို့ “အခုမလုပ်သေးဘူး” လို့ ပြောနိုင်သလား။
မလုပ်နိုင်တာပဲ မဟုတ်ဘူး။ လုပ်နိုင်ပေမယ့် မသင့်လို့ မလုပ်ခြင်းမှာလည်း ပညာရှိတယ်။
ဒါက အလွန်အရေးကြီးတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တချို့က Opportunity ရတိုင်းယူတယ်။
Contract ရတိုင်းယူတယ်။
Project ရတိုင်းယူတယ်။
Customer ရတိုင်းယူတယ်။
နောက်ဆုံး Capacity ပြိုတယ်။
Quality ကျတယ်။
Staff ပင်ပန်းတယ်။
Cash flow ရှုပ်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“အခွင့်အရေးကို မလွှတ်နိုင်လို့”။
တစ်ခါတလေ စီးပွားရေးပညာမှာ Growth ဆိုတာ ပိုယူတာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
ဘယ်အရာကို မယူရမလဲ သိတာလည်း Growth ပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခု—အဗျာပါဒဘက်။
မမုန်းတီးလိုတဲ့စိတ်။
လုပ်ငန်းလောကမှာ ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိတယ်။
ပြိုင်ဘက်ရှိတယ်။
Tender ရှိတယ်။
Promotion ရှိတယ်။
ရာထူးပြိုင်တာရှိတယ်။
Market share ပြိုင်တာရှိတယ်။
ဒါတွေရှိတာ မမှားဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ပြိုင်ဆိုင်မှုက မုန်းတီးမှုဖြစ်မသွားဖို့ လိုတယ်။
ကိုယ်ပိုကောင်းအောင်လုပ်တာတစ်ခု။
သူပျက်စေချင်တာတစ်ခု။
မတူဘူး။
ကိုယ့် Product ပိုကောင်းအောင်လုပ်။
ကိုယ့် Service ပိုကောင်းအောင်လုပ်။
ကိုယ့် Customer care ပိုကောင်းအောင်လုပ်။
ဒါ Healthy Competition ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
သူတို့ကျရှုံးရင် ပျော်တယ်။
သူတို့အကြောင်း မမှန်သတင်းဖြန့်တယ်။
Fake review လုပ်တယ်။
သူတို့ Staff ကို မတရားနည်းနဲ့ ဆွဲတယ်။
Supplier ကို ဖိအားပေးတယ်။
သူတို့ Project ပျက်အောင် တားတယ်။
ဒါဆို မုန်းတီးမှု Strategy ထဲ ဝင်လာပြီ။
ပြိုင်ဘက်ကို ကျော်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ ပြိုင်ဘက်ကို ဖျက်ချင်တဲ့စိတ် ခွဲရမယ်။
ဒီလို ခွဲနိုင်တာ သမ္မာသင်္ကပ္ပအတွက် လက်တွေ့အလေ့အကျင့်ပါ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ မုန်းတီးလိုမှုဘက်က အတွေးဟာ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း ဆင်ခြင်ပြီး ဖယ်ရှားတော်မူခဲ့ပါတယ်။
လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဒါကို ကိုယ့်စိတ်ထဲ အရင်ကြည့်။
ပြိုင်ဘက် Company က Award ရတယ်။
စိတ်က ဘာဖြစ်လဲ။
“သူတို့ကောင်းကောင်းလုပ်ထားတာ”
လို့ သင်ယူနိုင်လား။
ဒါမှမဟုတ်—
“အဲဒါ connection နဲ့ရတာ”
လို့ သက်သေမရှိဘဲ ချက်ချင်း လျော့ချချင်လား။
Staff တစ်ယောက် ကိုယ့်ထက် ချီးကျူးခံရတယ်။
“ကောင်းတယ်”
လို့ ဝမ်းသာနိုင်လား။
ဒါမှမဟုတ်—
“သူက လူကြီးနားနီးလို့”
လို့ စိတ်အတွင်း ပျက်ချင်လား။
ဒီလိုနေရာလေးတွေမှာ အဗျာပါဒကို လေ့ကျင့်ရတယ်။
မေတ္တာရှိတာနဲ့ စီးပွားရေးမလုပ်တတ်တာ မတူဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့က—
“မေတ္တာထားရင် Negotiation ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
“ပြိုင်ဘက်ကို မမုန်းရင် ဘယ်လိုနိုင်မလဲ”
ဆိုပြီး မေးတတ်တယ်။
မေတ္တာဆိုတာ Business Discipline မရှိဘူးလို့ မဆိုလိုဘူး။
Supplier ကို မေတ္တာထားလို့ ဘယ်ဈေးဆိုပေးရမယ် မဟုတ်ဘူး။
ဝန်ထမ်းကို မေတ္တာထားလို့ Performance မစစ်ရဘူး မဟုတ်ဘူး။
Customer ကို မေတ္တာထားလို့ ကုမ္ပဏီ အရှုံးခံပြီး အကုန်အလကားပေးရမယ် မဟုတ်ဘူး။
ပြိုင်ဘက်ကို မမုန်းလို့ မယှဉ်ပြိုင်ရဘူး မဟုတ်ဘူး။
မေတ္တာရဲ့ အဓိကက—
သူပျက်စီးစေချင်တဲ့စိတ် မထားခြင်း။
ကိုယ့်အခွင့်အရေးကို ထိန်းနိုင်တယ်။
Contract ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် negotiate လုပ်နိုင်တယ်။
Standard မမီတဲ့ဝန်ထမ်းကို training၊ warning၊ သက်ဆိုင်ရာစည်းကမ်းအတိုင်း ကိုင်တွယ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“သူအရှက်ရအောင်လုပ်မယ်”
“သူ့ဘဝပျက်အောင်လုပ်မယ်”
“ငါ့ကိုစိတ်ဆိုးစေတဲ့အတွက် ပြန်လက်စားချေမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်မထည့်နဲ့။
Professional firmness နဲ့ hatred မတူဘူး။
တည်ကြည်နိုင်တယ်၊ မုန်းစရာမလိုဘူး။
ဒါက Leader တစ်ယောက်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သမ္မာသင်္ကပ္ပရဲ့ တတိယဘက်က အဝိဟိံသာ—မထိခိုက်လိုခြင်း၊ မညှဉ်းပန်းလိုခြင်း။
ဒီအချက်က လုပ်ငန်းဘဝထဲမှာ အလွန်ကျယ်တယ်။
Customer ကို ထိခိုက်မလား။
Staff ကို ထိခိုက်မလား။
Supplier ကို ထိခိုက်မလား။
Community ကို ထိခိုက်မလား။
Environment ကို ထိခိုက်မလား။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်မလား။
ဒီမေးခွန်းတွေဆီ ရောက်လာတယ်။
အမြတ်ရှိတာနဲ့ အကျိုးရှိတာ မတူဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အားနည်းချက်ကို အသုံးချပြီး အမြတ်ရနိုင်တယ်။
လူတွေ ကြောက်အောင်လုပ်ပြီး ရောင်းနိုင်တယ်။
လူတွေ မလုံလောက်ဘူးလို့ ခံစားအောင်လုပ်ပြီး ရောင်းနိုင်တယ်။
ကလေးတွေရဲ့ အာရုံကို လွန်လွန်ကဲကဲဖမ်းပြီး Revenue ရနိုင်တယ်။
Customer ကို cancel လုပ်ရခက်အောင် စနစ်ဆောက်ပြီး Subscription Revenue ရနိုင်တယ်။
အမြတ်ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“အမြတ်ရတယ်” တစ်ကြောင်းနဲ့ သမာအာဇီဝ မဖြစ်သေးဘူး။
လူ့အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စစ်ရတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို အကုသိုလ်၏ အမြစ်များအဖြစ် ဖော်ပြပြီး၊ ထိုအမြစ်များ အားကောင်းလာတဲ့အခါ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် အခြားသူအပေါ် မမှန်မကန် ပြုမူမှုတွေ ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း ရှင်းပြထားပါတယ်။
ဒီကျမ်းက Business Ethics Handbook မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Owner တစ်ယောက်အတွက် တစ်နေ့တစ်ခါ မေးသင့်တဲ့မေးခွန်းကို ပေးတယ်—
“ဒီ Policy ရဲ့ အမြစ်က ဘာလဲ”
လောဘလား။
ဒေါသလား။
မောဟလား။
ဒါမှမဟုတ် မလောဘ၊ မမုန်းတီးမှု၊ ပညာဘက်ကလား။
ဥပမာ—
Staff Bonus စနစ်တစ်ခု ဆောက်တယ်။
အပြင်မှာ incentive system ပဲ။
ဒါပေမယ့် အမြစ်က ဘာလဲ။
“ဝန်ထမ်းတွေကို ယုံလို့မရဘူး၊ အမြဲဖိအားပေးမှလုပ်မယ်”
ဆိုတဲ့အမြင်လား။
ဒါမှမဟုတ်—
“လုပ်အားနဲ့ ရလဒ်ကို မျှတစွာ အသိအမှတ်ပြုမယ်”
ဆိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်လား။
ပုံစံတူတယ်။
အမြစ်မတူနိုင်ဘူး။
Customer loyalty programme လုပ်တယ်။
“လူတွေကို အကျိုးခံစားခွင့်ပြန်ပေးမယ်”
ဆိုတာလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“သုံးစွဲသူကို ထွက်မရအောင် ချည်ထားမယ်”
ဆိုတာလား။
ဒီကွာခြားချက်ကို အတွင်းက ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြင်ရတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး
ဒီနေရာမှာ သေချာ Balance လုပ်ရမယ်။
“ငါ့ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းတယ်”
ဆိုတာနဲ့ လုပ်သမျှ ကောင်းသွားတာမဟုတ်ဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းပေမယ့် Knowledge မလုံလောက်နိုင်တယ်။
Skill မလုံလောက်နိုင်တယ်။
Safety standard မသိနိုင်တယ်။
Market ကို မှားနားလည်နိုင်တယ်။
Medical၊ legal၊ engineering စတဲ့ကျွမ်းကျင်မှုလိုတဲ့နေရာမှာ “စေတနာကောင်း” တစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Good intention + competent action + honest feedback လိုတယ်။
စေတနာကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် System မကောင်းလို့ လူထိခိုက်သွားရင်—
“ငါက စေတနာကောင်းတာပဲ”
လို့ ထိုင်မနေနဲ့။
အကျိုးဆက်ကို ကြည့်။
ပြင်။
တာဝန်ယူ။
အဲဒါမှ ဓမ္မနဲ့ ကိုက်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ ရဲ့ စံကလည်း မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်စလုံးအပေါ် ထိခိုက်မှု ရှိမရှိကို ဆင်ခြင်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကြောင့် “ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းတာနဲ့ပြီးပြီ” လို့ မလုပ်ရဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းရင် အကျိုးအမြတ်မရရဘူးလား
မဟုတ်ဘူး။
အလွန်အရေးကြီးတယ်။
“လူ့အကျိုးပြုချင်တယ်” ဆိုတာ Profit မရရဘူးလို့ မဆိုလိုဘူး။
Profit မရှိတဲ့လုပ်ငန်းက ရေရှည်မရပ်တည်နိုင်ဘူး။
ဝန်ထမ်းလစာ မပေးနိုင်ဘူး။
Quality မတိုးနိုင်ဘူး။
Maintenance မလုပ်နိုင်ဘူး။
အရေးပေါ်ကို မခံနိုင်ဘူး။
ဒီတော့ အကျိုးရှိသောအလုပ်ကို ရေရှည်တည်စေဖို့ အမြတ်လိုနိုင်တယ်။
ပြဿနာက Profit မဟုတ်ဘူး။
Profit ရဲ့ နေရာ။
Profit က လုပ်ငန်းတည်တံ့ဖို့ ကိရိယာလား။
ဒါမှမဟုတ် လူ၊ သီလ၊ အမှန်တရား၊ အားလုံးကို Profit အောက်မှာထားပြီး Profit ကို အရှင်လုပ်ထားသလား။
ဒီမေးခွန်းပဲ။
ကောင်းတဲ့ Owner က—
“အမြတ်ရမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
တစ်ပြိုင်နက်—
“ဒါပေမယ့် မလိမ်ဘူး၊ မထိခိုက်ဘူး၊ မတရားမဖိဘူး”
လို့ ပြောနိုင်ရမယ်။
ဒါက သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ သမာအာဇီဝဘက်ကို အတူတည်ဆောက်တာ။
ရည်ရွယ်ချက်က စနစ်ထဲ ဝင်ရမယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
Company mission မှာ—
“လူ့အကျိုး”
ရေးထားတယ်။
ဒါပေမယ့် Sales bonus ကို ဘယ်လိုပေးထားသလဲ။
Customer ကို အကုန်ရောင်းလေလေ bonus တက်တယ်။
မသင့်တဲ့ customer ကို မရောင်းဘူးဆိုရင် Bonus ကျတယ်။
ဒါဆို Staff ဘာသင်မလဲ။
Mission statement တစ်ခု။
Reward system တစ်ခု။
နှစ်ခုမကိုက်ဘူး။
နောက်ဆုံး ဘယ်ဟာနိုင်မလဲ။
အများအားဖြင့် Reward system နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို စနစ်ထဲထည့် ရတယ်။
Customer ကို အမှန်ပြောပြီး Sale မရလိုက်တဲ့ Staff ကို အပြစ်မပေးနဲ့။
Safety issue တင်ပြလို့ production နှေးသွားတဲ့ Staff ကို “အနှောင့်အယှက်ပေးသူ” မလုပ်နဲ့။
Quality ပြဿနာကြောင့် shipment ရပ်လိုက်တဲ့ Manager ကို “Revenue ဖျက်သူ” မမြင်နဲ့။
မဟုတ်ရင် “Ethics” ဆိုတာ wall decoration ဖြစ်သွားမယ်။
ရည်ရွယ်ချက်ဟာ ဆုလာဘ်စနစ်ထဲ မဝင်ရင် Culture ထဲ မတည်နိုင်ဘူး။
ဒါက ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ application ဖြစ်ပါတယ်။ ကျမ်းထဲက formal management rule မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် နေ့တိုင်းဘာကို စဉ်းစား၊ အားပေး၊ လေ့ကျင့်သလဲဆိုတာက စိတ်ဦးတည်ရာဖြစ်လာတတ်ကြောင်း မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ ရဲ့ သတိပေးချက်နဲ့ လိုက်ဖက်ပါတယ်။
Hypothetical case — အောင်မြင်နေတဲ့ Sales Manager
အခု သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ hypothetical case တစ်ခုကြည့်ရအောင်။
Company တစ်ခုမှာ Sales Manager တစ်ယောက်ရှိတယ်။
သူအရမ်းတော်တယ်။
Target အမြဲမီတယ်။
တခြား Team ထက် Sales ပိုမြင့်တယ်။
Owner ကလည်း သဘောကျတယ်။
အပြင်ကကြည့်ရင် success story။
နောက်ပိုင်းသိလာတာက—
သူ့ Team ကို Target မမီရင် လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲတယ်။
Customer ကို Product အားနည်းချက်တချို့ မပြောဖို့ သင်တယ်။
“Sale ပိတ်ပြီးရင် ပြီးပြီ”
ဆိုတဲ့စိတ်ထားပေးတယ်။
ဝန်ထမ်းတွေ Target မီတယ်။
ဒါပေမယ့် ပင်ပန်းလွန်းတယ်။
Customer complaint တက်လာတယ်။
Employee turnover များလာတယ်။
မေးစရာ—
ဒီ Manager အောင်မြင်သလား။
Sales metric နဲ့ဆို—
အောင်မြင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သမ္မာသင်္ကပ္ပဘက်က စစ်ရင်—
သူ့နည်းလမ်းထဲမှာ မုန်းတီးမှု၊ အနိုင်ယူလိုမှု၊ ထိခိုက်မှု ပါသလား။
ဒီအချက်ကို စစ်ရမယ်။
Owner အနေနဲ့ အဲဒီ Manager ကို ပိုဆုချလိုက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
Organization က ဘာသင်မလဲ။
“Result ရရင် နည်းလမ်း မစစ်ဘူး”
လို့ သင်မယ်။
အဲဒီတော့ တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်အခြေခံဟာ အဖွဲ့အစည်း Culture ဖြစ်လာတယ်။
ဒါကြောင့် Leader ကိုရွေးတဲ့အခါ—
Skill တစ်ခုတည်း မကြည့်နဲ့။
သူ့ရလဒ်ရဲ့ အရင်းအမြစ်ကိုလည်း ကြည့်။
မကောင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို အလှအပစကားနဲ့ ဖုံးမိတတ်တယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိတ်က ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဖုံးကွယ်တတ်တယ်။
လောဘကို—
“Ambition”
လို့ ခေါ်တယ်။
မာနကို—
“High standard”
လို့ ခေါ်တယ်။
ဒေါသကို—
“Strong leadership”
လို့ ခေါ်တယ်။
တစ်ပါးသူကို ဖိတာကို—
“Performance culture”
လို့ ခေါ်တယ်။
မနာလိုမှုကို—
“Competitive spirit”
လို့ ခေါ်တယ်။
မသေချာဘဲ ဆုံးဖြတ်တာကို—
“Founder instinct”
လို့ ခေါ်တယ်။
ဒီစကားတွေ တကယ်မှန်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ အကုသိုလ်အမြစ်ကို professional vocabulary နဲ့ ဖုံးထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
နာမည်ကို မယုံနဲ့၊ စိတ်အမြစ်ကို ကြည့်။
မေး—
“ဒီစိတ်မှာ သူတစ်ပါးပျက်စေချင်မှုရှိလား”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အလွန်အကျွံရယူလိုမှုရှိလား”
“အခြားသူနာကျင်တာကို သိရက်နဲ့ မသိချင်ယောင်ဆောင်နေသလား”
“ကိုယ့်ဂုဏ်အတွက် လုပ်နေတာလား”
ဒီမေးခွန်းတွေက စိတ်ရဲ့ branding ကို ဖောက်ထွက်ပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ဟာ ကိုယ်တိုင် အကုသိုလ်ဖြစ်ပြီး သူတို့ကနေ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူ မကောင်းမှုတွေ ထွက်လာနိုင်ကြောင်း ရှင်းပြထားပါတယ်။
ဒီတော့ Business Language ဘယ်လောက်လှလှ—
အမြစ်ကို ပြန်စစ်။
စိတ်အလေ့အကျင့်က Strategy ထက်ရှည်တယ်
Company တစ်ခုရဲ့ Strategy သုံးနှစ်နောက် ပြောင်းနိုင်တယ်။
Product ပြောင်းနိုင်တယ်။
Market ပြောင်းနိုင်တယ်။
Technology ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Owner ရဲ့ စိတ်အလေ့အကျင့်က မပြင်ရင် အတူလိုက်လာတယ်။
အရင် Company မှာ staff ကို မယုံဘူး။
Company အသစ်လည်း မယုံဘူး။
အရင် Project မှာ အလျင်လိုတယ်။
နောက် Project လည်း အလျင်လိုတယ်။
အရင် Partnership မှာ Ego ကြီးတယ်။
နောက် Partnership မှာလည်း ပြန်ပေါ်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Strategy ပြောင်းပေမယ့် စိတ်ရဲ့ ဦးတည်ရာ မပြောင်းလို့။
ဒါကြောင့် Founder Development ဆိုတာ Business Skill Training တင် မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကို လေ့လာရမယ်။
ဘယ်အတွေးကို မကြာခဏ အစာကျွေးနေလဲ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ “မကြာခဏ စဉ်းစားပြီး ဆင်ခြင်ရာဘက်ကို စိတ်က ဦးတည်လာတတ်တယ်” ဆိုတဲ့သဘောဟာ ဒီနေရာမှာ အလွန်ကောင်းတဲ့ မှန်တစ်ချပ်ဖြစ်ပါတယ်။
မနက်ကနိုးတာနဲ့—
ပြိုင်ဘက်အကြောင်းပဲ စဉ်းစားလား။
ငွေမလုံလောက်မှုကြောက်စိတ်ပဲ စဉ်းစားလား။
ဝန်ထမ်းအပြစ်ပဲ စဉ်းစားလား။
ဒါဆို စိတ်ဘယ်ဘက်ယိုင်မလဲ။
တစ်ဖက်မှာ—
ဒီနေ့ အကျိုးရှိတာ ဘာလုပ်မလဲ။
ဘယ်သူ့ကို ကူညီမလဲ။
ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရိုးသားအောင်လုပ်မလဲ။
ဘယ်အရာကို လွှတ်မလဲ။
ဘယ်သူ့အပေါ် ဒေါသလျှော့မလဲ။
ဘယ်သူမနာအောင် လုပ်မလဲ။
ဒီလို စဉ်းစားရင် စိတ်ဘက်ပြောင်းလာမယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း မညှဉ်းပန်းနဲ့
အဝိဟိံသာကို တစ်ပါးသူအတွက်ပဲ မကြည့်နဲ့။
တစ်ခါတလေ Owner ကိုယ်တိုင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အလွန်ညှဉ်းတယ်။
အိပ်မပျော်အောင်အလုပ်လုပ်တယ်။
မနားဘူး။
စားချိန်မမှန်ဘူး။
မိသားစုမတွေ့ဘူး။
ရလဒ်မကောင်းရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲကဲ့ရဲ့တယ်။
“ငါအသုံးမကျဘူး”
“ငါမအောင်မြင်ဘူး”
“ငါပိုလုပ်ရမယ်”
ဒါဟာ Discipline လား။
တစ်ခါတလေ ဟုတ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်စေတဲ့ အလွန်အကျွံဖိအားဖြစ်နိုင်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ ထဲမှာ အတွေးတစ်ခုကို စစ်တဲ့အခါ “မိမိကို ထိခိုက်စေသလား” ကိုလည်း ကြည့်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်—
တစ်ပါးသူမနာအောင်ဆိုတာနဲ့ ကိုယ့်ကို မဖျက်ပါနဲ့။
လုပ်ငန်းကောင်းတစ်ခု တည်ဆောက်ချင်ရင် Owner ရဲ့ ကိုယ်စိတ်တည်တံ့မှုလည်း လိုတယ်။
နားယူမှုက ပျင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
စနစ်တကျနားယူပြီး အလုပ်ပြန်လုပ်နိုင်တာလည်း တာဝန်ယူမှု။
အတွေးကောင်းတာတောင် အလွန်အကျွံဖြစ်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပင်ပန်းစေနိုင်တယ်
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ ဘုရားလောင်းတော်က စွန့်လွှတ်မှု၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်မှုဘက်က ကောင်းမွန်တဲ့အတွေးတွေတောင် အလွန်အကျွံ စဉ်းစားနေရင် ကိုယ်ပင်ပန်းပြီး စိတ်တင်းမာနိုင်ကြောင်း သတိထားကာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။
ဒါဟာ Founder တွေအတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ သတိပေးချက်။
ကောင်းတဲ့ Mission ရှိတာနဲ့ အနားမယူဘဲ လုပ်ရမယ် မဟုတ်ဘူး။
“လူ့အကျိုးလုပ်နေတာ”
ဆိုပြီး burnout ဖြစ်အောင် ကိုယ့်ကိုမညှဉ်းနဲ့။
“Company ကို ကယ်နေတာ”
ဆိုပြီး အိမ်သားကို မမေ့နဲ့။
“ဝန်ထမ်းတွေအတွက်”
ဆိုပြီး ကိုယ်ကျန်းမာရေးကို အကုန်ပစ်မထားနဲ့။
စိတ်ကောင်း + အချိုးအစား။
ကရုဏာ + ပညာ။
ရည်ရွယ်ချက် + တည်ငြိမ်မှု။
ဒီလိုလိုတယ်။
Hypothetical case — စေတနာကောင်းပေမယ့် အဖွဲ့ပင်ပန်းသွားတဲ့ Founder
နောက် hypothetical case တစ်ခု။
Founder တစ်ယောက်က Social enterprise တစ်ခုစတယ်။
သူ့စိတ်အရမ်းကောင်းတယ်။
ဝင်ငွေနည်းတဲ့မိသားစုတွေကို လက်လှမ်းမီတဲ့ဝန်ဆောင်မှုပေးချင်တယ်။
အဖွဲ့လည်း Mission ကိုယုံတယ်။
အစတုန်းက အားလုံးကောင်းတယ်။
နောက်တော့ Founder က—
“လူတွေကျွန်တော်တို့ကို လိုနေတယ်”
ဆိုပြီး Project တစ်ခုပြီးတစ်ခု လက်ခံတယ်။
Staff ပင်ပန်းတယ်။
Weekend မနားရဘူး။
Budget မလုံလောက်ဘူး။
Quality ကျတယ်။
Founder က—
“လူ့အကျိုးအတွက်ပဲ”
ဆိုတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဝိဟိံသာကို ပြန်စစ်ရမယ်။
မိမိကူညီချင်တဲ့ Customer ကို မထိခိုက်ချင်ပေမယ့် ကိုယ့် Staff ကို ထိခိုက်နေသလား။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်နေသလား။
Quality ကျလို့ နောက်ဆုံး Customer ကိုပါ ထိခိုက်သလား။
ဒီမှာ “စေတနာကောင်း” တစ်ခုတည်းနဲ့ မပြီးဘူး။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဟာ ကရုဏာကို ပညာနဲ့ တွဲခိုင်းတယ်လို့ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ရည်ရွယ်ချက်ကို နေ့တိုင်း ပြန်ညှိရတယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
မနက်ကစတုန်း ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းတယ်။
နေ့လယ်မှာ Pressure ဝင်လာတယ်။
ညနေမှာ ပြောင်းသွားနိုင်တယ်။
မနက်—
“Customer အကျိုးရှိအောင်လုပ်မယ်”
နေ့လယ် Sales ကျတယ်။
ညနေ—
“ဘယ်နည်းနဲ့ဖြစ်ဖြစ် ရောင်း”
ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ဟာ တစ်နှစ်တစ်ခါ retreat သွားမှ ပြန်စစ်တာမဟုတ်ဘူး။
နေ့တိုင်း ပြန်ညှိရတယ်။
မနက် Office ဝင်ခါနီး မိနစ်တစ်မိနစ်—
“ဒီနေ့ ငါဘာစိတ်နဲ့ အလုပ်လုပ်မလဲ”
မေး။
“ပိုယူဖို့သာလား”
“တန်ဖိုးဖန်တီးဖို့လား”
“သူတစ်ပါးကို ကျော်ဖို့လား”
“ကိုယ့်အရည်အသွေးတိုးဖို့လား”
“ဒေါသနဲ့ ဆုံးဖြတ်မလား”
“မေတ္တာနဲ့ firmness ကို တွဲမလား”
ဒီလိုစစ်။
နေ့လယ် Pressure ဝင်လာရင် ပြန်စစ်။
ညနေ အိမ်ပြန်ခါနီး—
“ဒီနေ့ ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ လောဘဝင်သွားလဲ”
“ဘယ်နေရာမှာ ဒေါသဝင်သွားလဲ”
“ဘယ်နေရာမှာ ထိခိုက်မှုကို မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်မိလဲ”
ပြန်ကြည့်။
ဒါက အရမ်းရိုးတယ်။
ဒါပေမယ့် နေ့တိုင်းလုပ်ရင် စိတ်ဦးတည်ရာ ပြောင်းနိုင်တယ်။
Customer ကို ချစ်တယ်လို့ပြောပြီး Attention ကိုပဲယူနေတာလား
ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းမှာ တန်ဖိုးကြီးဆုံးအရာတစ်ခုက လူ့အာရုံစူးစိုက်မှု။
App တစ်ခု။
Platform တစ်ခု။
Content တစ်ခု။
သူတို့အောင်မြင်ဖို့ User ရဲ့အချိန်လိုတယ်။
အဲဒီတော့ မေး—
“User ကို အကျိုးရှိအောင် ထိန်းထားတာလား”
“ထွက်မရအောင် စွဲလမ်းစေဖို့ပဲ ထိန်းထားတာလား”
ဒီကွာခြားချက်က သမ္မာသင်္ကပ္ပအတွက် လက်တွေ့အရေးကြီးတယ်။
လူ့အားနည်းချက်ကို သိလာတာနဲ့—
“အခုဒီ weakness ကို monetize လုပ်မယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်လား။
ဒါမှမဟုတ်—
“ဒီ weakness ကို အလွန်မအသုံးချဘဲ sustainable business ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
ဆိုတဲ့စိတ်လား။
ဒီနေရာမှာ လွယ်တဲ့အဖြေမရှိနိုင်ဘူး။
Business model၊ user autonomy၊ safety၊ consent၊ regulation စတာတွေလိုတယ်။
ဒါပေမယ့် အနည်းဆုံး Owner က မေးရမယ်။
“သူများမသိတာကို ငါသိသွားတဲ့အခါ ဒီအသိကို သူ့အကျိုးအတွက် သုံးမလား၊ သူ့အားနည်းချက်ကို အသုံးချမလား”
ဒါ moral test တစ်ခု။
အမြတ်များရင် ရည်ရွယ်ချက်ပိုစစ်ရတယ်
တစ်ခုခု အမြတ်အရမ်းကောင်းလာတယ်။
အဲဒီအချိန် အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ဒီဟာအကျိုးရှိလို့ အမြတ်ကောင်းတာ” လို့ ပြောလွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြတ်များတာဟာ ethical approval မဟုတ်ဘူး။
Market demand ရှိတာနဲ့ moral goodness မတူဘူး။
ဒါကြောင့် အမြတ်များလာလေလေ—
“ဒီဝင်ငွေ ဘယ်လိုရတာလဲ”
ပြန်စစ်။
“တစ်ဖက်က ဘာပေးနေရလဲ”
စစ်။
“မသိတဲ့ cost ရှိလား”
စစ်။
“လူ့အကျိုးနဲ့ ကိုက်သလား”
စစ်။
ငွေက အမှန်တရားကို မဆုံးဖြတ်ရဘူး။
ငွေက result တစ်ခု။
သီလကို အစားထိုးမရဘူး။
အလုပ်လုပ်တဲ့နေရာမှာ မေတ္တာကို အလွန်ပျော့စရာလို့ မမြင်နဲ့
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၁ မှာ အခြားသူတွေက ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောလာနိုင်တယ်၊ မမှန်စွာပြောနိုင်တယ်၊ မကောင်းစိတ်နဲ့ပြောနိုင်တယ်ဆိုပေမယ့် မိမိစိတ်ကို မထိခိုက်စေဘဲ မကောင်းသောစကား မပြန်ပြောရန်၊ ကောင်းကျိုးလိုလားတဲ့စိတ်နှင့် မေတ္တာထားရန် လေ့ကျင့်ခိုင်းထားပါတယ်။
ဒီသုတ်ရဲ့ စံက အလွန်မြင့်တယ်။
အလုပ်ခွင်မှာတော့—
Customer ကြမ်းတယ်။
Staff မသင့်တဲ့စကားပြောတယ်။
Supplier က promise မတည်ဘူး။
အဲဒီအချိန် firmness လိုနိုင်တယ်။
Boundary လိုနိုင်တယ်။
Contract action လိုနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မေတ္တာကို လုံးဝပစ်ပြီး—
“ပြန်နာကျင်စေမယ်”
ဆိုတဲ့အတွေးဘက်ကို မသွားရဘူး။
တရားမျှတမှု + မမုန်းတီးမှု တွဲနိုင်တယ်။
အဲဒါ အလုပ်ခွင်အတွက် အလွန်အားကောင်းတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ Recruitment
လူခန့်တဲ့အခါ—
“အနိမ့်ဆုံးလစာနဲ့ အများဆုံးအလုပ်ယူမယ်”
ဆိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စတယ်ဆိုရင် HR System ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ။
“နှစ်ဖက်လုံးတိုးတက်နိုင်တဲ့ အလုပ်အကိုင်တစ်ခုဖန်တီးမယ်”
ဆိုရင် မတူဘူး။
ဒါဟာ “လစာအမြဲမြင့်ပေး” ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
Company ပေးနိုင်တဲ့အတိုင်း မျှတမှု၊ clarity၊ safety၊ development ကို ထည့်စဉ်းစားတာ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ Marketing
Marketing လုပ်တယ်။
“အမှန်တကယ်လိုအပ်သူ သိလာအောင် ရှင်းပြမယ်”
လား။
“မလိုသူတောင် မဝယ်မနေရအောင် သူ့ကြောက်စိတ်ကို ဖိမယ်”
လား။
ဒီနှစ်ခု ကြားကွာတယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ Pricing
ဈေးသတ်မှတ်တယ်။
Cost၊ value၊ sustainability၊ market context ကို ကြည့်ပြီး fair price လုပ်လား။
ဒါမှမဟုတ် လူအရေးပေါ်နေချိန် အခွင့်ကောင်းယူပြီး မတရားတက်လား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ Partnership
Partner ရှာတယ်။
နှစ်ဖက်အကျိုးရှိမယ့် relationship လား။
ဒါမှမဟုတ် အစမှာသာကောင်းပြီး အားနည်းလာမှ control ယူဖို့ စောင့်နေလား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ Technology
Automation လုပ်တယ်။
လူတွေကို repetitive work လျှော့ပေးဖို့လား။
ဒါမှမဟုတ် cost-cutting တစ်ခုတည်းကြောင့် လူ့သက်ရောက်မှုမစဉ်းစားဘဲလုပ်လား။
တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ အဖြေမရနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ရည်ရွယ်ချက်ကို စစ်ရမယ်။
ပြီးရင် အကျိုးဆက်နဲ့ ပြန်စစ်ရမယ်။
“ငါတို့ Company က ဘာအတွက်ရှိတာလဲ”
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို မေးကြည့်—
“ငါတို့ Company က ဘာအတွက်ရှိတာလဲ”
Revenue ရဖို့။
ဟုတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Revenue ရဖို့ပဲလား။
Customer ကို ဘာတန်ဖိုးပေးလဲ။
Staff ကို ဘာတိုးတက်မှု ပေးလဲ။
Supplier နဲ့ ဘယ်လို relationship တည်လဲ။
လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဘာအကျိုး၊ ဘာထိခိုက်မှု ပေးလဲ။
Owner ကိုယ်တိုင် ဘယ်လိုလူဖြစ်လာလဲ။
ဒီမေးခွန်းတွေပါ ထည့်ကြည့်။
လုပ်ငန်းက ဘာထုတ်သလဲဆိုတာထက် လူတွေကို ဘာဖြစ်လာစေသလဲ ဆိုတာလည်း စစ်ရတယ်။
Customer ကို ပိုလွယ်ကူစေသလား။
Staff ကို ပိုကျွမ်းကျင်စေသလား။
Owner ကို ပိုလောဘကြီးစေသလား။
Organization ကို ပိုရိုးသားစေသလား။
ဒါလည်း Business impact။
နေ့စဉ် ရည်ရွယ်ချက်စစ်ဆေးခြင်း
ဒီနေ့ကစပြီး မနက်တိုင်း လက်တွေ့အလေ့အကျင့်တစ်ခု လုပ်ကြည့်ပါ။
အလုပ်စမတိုင်မီ မိနစ်နှစ်မိနစ်။
စိတ်ထဲက ဒီနေ့အရေးကြီးဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကိုယူ။
ပြီးရင် မေး—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ရယူချင်စိတ်က ဘယ်လောက်ပါသလဲ”
“မုန်းတီးမှု၊ လက်စားချေမှု ပါသလား”
“တစ်ယောက်ယောက်ကို ထိခိုက်မယ့်အရာကို သိရက်နဲ့ မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်နေလား”
“လွှတ်သင့်တာကို မလွှတ်နိုင်ဘူးလား”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို မေတ္တာနဲ့ ပညာဘက် ပြန်ညှိရင် ဘာပြောင်းမလဲ”
ပြီးရင် အလုပ်လုပ်။
ဒါကို သမ္မာသင်္ကပ္ပ meditation လို့ canonical method တစ်ခုအဖြစ် မဆိုပါဘူး။
နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဘဝအတွက် ဆင်ခြင်လေ့ကျင့်ခန်းအဖြစ် ပေးတာ။
ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းရင် ပြောစရာလည်းကောင်းလာမယ်
သမ္မာသင်္ကပ္ပပြီးရင် မဂ္ဂင်ထဲမှာ သမ္မာဝါစာ ဆက်လာတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတာလည်း ဆင်ခြင်စရာကောင်းတယ်။
စိတ်ထဲ ဒေါသရှိရင် စကားထဲ ထွက်တတ်တယ်။
လောဘရှိရင် အမှန်ဖုံးချင်တတ်တယ်။
ထိခိုက်လိုရင် စကားကို လက်နက်လုပ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် စကားမပြင်ခင် ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြင်ရတယ်။
Manager က Staff ကို—
“တိုးတက်စေချင်လို့ Feedback ပေးတာ”
နဲ့—
“သူ့ကိုလူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲချင်လို့ Feedback ပေးတာ”
စကားတူတောင် အရသာမတူဘူး။
Customer ကို—
“သင့်အတွက် ဒီ Product မသင့်ပါဘူး”
လို့ ပြောနိုင်ရင် Sale တစ်ခုလက်လွှတ်ရပေမယ့် ရည်ရွယ်ချက်က သန့်တယ်။
ဒီလိုနဲ့ သမ္မာသင်္ကပ္ပက နောက်မဂ္ဂင်တွေဆီ စီးဆင်းသွားတယ်။
အခု ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်
သူတော်ကောင်းတို့…
Business မရှိသူလည်း ဒီတရားသုံးလို့ရတယ်။
အလုပ်သမားတစ်ယောက်—
“ဒီနေ့ Boss ကို ဘယ်စိတ်နဲ့ ဆက်ဆံမလဲ”
ဆရာတစ်ယောက်—
“ဒီကျောင်းသားကို ပြင်ပေးတာ တိုးတက်စေချင်လို့လား၊ စိတ်ဆိုးလို့လား”
မိဘ—
“သားကို ပြောတာ အကျိုးရှိစေချင်လို့လား၊ ကိုယ့်ဂုဏ်မကျစေချင်လို့လား”
ဇနီးခင်ပွန်း—
“အခု ပြန်ပြောတာ ဖြေရှင်းချင်လို့လား၊ အနိုင်ရချင်လို့လား”
ဒီမေးခွန်းတွေ အားလုံး သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ ဆက်တယ်။
အလုပ်ရဲ့ အရွယ်မဟုတ်ဘူး။ စိတ်ရဲ့ဦးတည်ရာ။
မနက်ဖြန်အတွက်မဟုတ်ဘဲ အခုစစ်
အခုတရားနာနေချိန်—
တစ်ယောက်ယောက်ကို မုန်းနေလား။
သူ့ပျက်စီးတာ မြင်ချင်လား။
ကိုယ်ရဖို့ သူနာရမယ်ဆိုတာကို အလွယ်လက်ခံနေလား။
တစ်ခုခုကို လွှတ်သင့်မှန်းသိပေမယ့် မလွှတ်နိုင်ဘူးလား။
အဲဒါကို ဒီအချိန်ပဲ သိ။
အပြစ်မတင်နဲ့။
ပထမဆုံး သိ။
သိပြီး—
“ဒီစိတ်ကို အစာဆက်ကျွေးမလား”
မေး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ မကြာခဏ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရာဘက်ကို စိတ်ကယိုင်လာတတ်ကြောင်းပြောထားတာကြောင့်၊ ဒီနေ့စိတ်အခြေအနေတစ်ခုကို “တစ်ခဏပဲ” လို့ လျစ်လျူမရှုပါနဲ့။
ဒေါသကို နေ့တိုင်းစဉ်းစားရင် ဒေါသလမ်းကျယ်လာတယ်။
မေတ္တာကို နေ့တိုင်းလေ့ကျင့်ရင် မေတ္တာလမ်းကျယ်လာတယ်။
အယူကြမ်းကို နေ့တိုင်းစဉ်းစားရင် အယူကြမ်းကို ရှင်းပြဖို့ လွယ်လာတယ်။
မထိခိုက်မှုကို နေ့တိုင်းစဉ်းစားရင် မထိခိုက်တဲ့နည်းရှာဖို့ လွယ်လာတယ်။
ဒါကြောင့် ကိုယ့်စိတ်အတွင်း ဘယ်လမ်းကို နေ့တိုင်းခင်းနေလဲ ကြည့်။
လောဘကို အောင်မြင်မှုအဖြစ် မပြောင်းရေးနဲ့
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ ရဲ့ အဓိကသတိပေးချက်က လောဘကို အကုသိုလ်အမြစ်အဖြစ် တိတိကျကျဖော်ပြတာပါ။
ဒါကြောင့်—
“ငါလောဘကြီးတာမဟုတ်ဘူး၊ drive ရှိတာ”
လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲကာကွယ်နေလို့ မရဘူး။
Drive ရှိနိုင်တယ်။
လောဘလည်း ရောနေနိုင်တယ်။
နှစ်ခုကို ခွဲစစ်။
Drive က အလုပ်ပြီးရင် နားနိုင်တယ်။
လောဘက မနားတတ်ဘူး။
Drive က စည်းမကျော်ဘူး။
လောဘက ရလဒ်အတွက် စည်းရွှေ့တတ်တယ်။
Drive က အရည်အသွေးတိုးချင်တယ်။
လောဘက သူများထက်ပိုပိုင်ချင်တယ်။
ဒီလို ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်။
ဒေါသကို ခေါင်းဆောင်မှုအဖြစ် မပြောင်းရေးနဲ့
“ငါတင်းကျပ်တာ”
ဆိုပြီး ဒေါသဖုံးတတ်တယ်။
တင်းကျပ်မှုက စံနှုန်းကို ထိန်းတာ။
ဒေါသက လူကို နာကျင်စေချင်တာ။
တင်းကျပ်တဲ့ Leader ပြောနိုင်တယ်—
“ဒီ Quality standard မမီလို့ ပြန်လုပ်ရမယ်”
ဒေါသထွက်တဲ့ Leader ပြောတယ်—
“ဒီလောက်တောင် မတတ်ဘူးလား”
စကားမတူဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်မတူဘူး။
အဝိဟိံသာကို လုပ်ငန်းရဲ့ design principle လုပ်
“မထိခိုက်ဖို့” ဆိုတာ နောက်ဆုံး QA checklist မှာပဲ မထားနဲ့။
အစက design ထဲ ထည့်။
Product design မှာ safety။
Marketing မှာ honesty။
HR မှာ dignity။
Finance မှာ fairness။
Data မှာ privacy။
Technology မှာ misuse risk။
Operations မှာ worker safety။
Supply chain မှာ exploitation risk။
ဒါတွေ စဉ်းစား။
ဒါဆို အဝိဟိံသာကို စိတ်ကူးယဉ်တရားအဖြစ်မထားဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်ဒီဇိုင်းရဲ့မေးခွန်း အဖြစ် ဝင်လာတယ်။
ဒါက ကျမ်းထဲက formal corporate framework မဟုတ်ပါဘူး။ သမ္မာသင်္ကပ္ပထဲက မထိခိုက်လိုမှုကို ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်ဆီ လုံခြုံစွာ ဘာသာပြန်အသုံးချထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ သမ္မာသင်္ကပ္ပရဲ့ canonical definition အဖြစ် စွန့်လွှတ်မှု၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်လိုမှုတို့ကို ခွဲပြထားပါတယ်။
နောက်ဆုံးမှာ လုပ်ငန်းကို ဘာကြောင့်တည်ဆောက်နေတာလဲ
ဒကာ ဒကာမတို့…
မေးခွန်းကို အစကနေ ပြန်ယူ။
လုပ်ငန်းကြီးချင်တယ်။
ဘာကြောင့်။
ငွေရချင်တယ်။
ဘာကြောင့်။
လွတ်လပ်ချင်တယ်။
ဘာကြောင့်။
မိသားစုကောင်းကောင်းထားချင်တယ်။
ဘာကြောင့်။
လုံခြုံချင်တယ်။
နောက်ဆုံး—
စိတ်အေးချင်တာလား။
လူတွေ ပိုက်ဆံရှာကြတာ တစ်ခါတလေ စိတ်အေးချင်လို့။
နာမည်ရှာတာလည်း ကိုယ့်တန်ဖိုးကို ခံစားချင်လို့။
အာဏာရှာတာလည်း မကြောက်ချင်လို့။
ဒါပေမယ့် စိတ်အေးချင်လို့ စတင်တဲ့အလုပ်က နောက်ဆုံး စိတ်မအေးနိုင်တဲ့ လောဘစက် ဖြစ်လာရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။
ဒီမှာ ဓမ္မက အလွန်နက်တဲ့မေးခွန်း မေးတယ်။
“အပြင်ကို အဆုံးမရှိ တိုးပြီး အတွင်းက တဏှာကို ပြည့်အောင်ဖြည့်လို့ရမလား”
ဦးဇင်းတို့ ဒီမေးခွန်းကို အလွယ်မဖြေနဲ့။
ကိုယ့်ဘဝနဲ့ ကြည့်။
ရချင်တာတစ်ခု ရပြီးတော့ “အခုတော့ပြီးပြီ” လား။
မကြာခင် နောက်တစ်ခု ပေါ်လာလား။
ဒါကိုမြင်ရင် နက္ခမ္မဘက်က ဘာကြောင့် အရေးကြီးလဲ ပိုသိလာမယ်။
သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြည့်ရအောင်
အခု ဒီတရားရဲ့ အဆုံးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
ရချင်တာမရလို့ ပူတယ်။
ပြိုင်ဘက်အောင်မြင်လို့ ပူတယ်။
Customer ကိုယ့်ကိုမရွေးလို့ ပူတယ်။
Staff ကိုယ့်စကားမလိုက်လို့ ပူတယ်။
ကိုယ့် Project ကျလို့ ပူတယ်။
ရပြန်တော့လည်း မပျောက်အောင် ပူတယ်။
ပိုရဖို့ ပူတယ်။
ဒီလို စိတ်အတွင်းက အဆာမပြေမှုကို သိရမယ်။
လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းပြဿနာကို လျစ်လျူမရှုရဘူး။
Finance ပြဿနာဟာ Finance ပြဿနာပဲ။
Operations ပြဿနာဟာ Operations ပြဿနာပဲ။
ဒါပေမယ့် အဲဒီအခြေအနေအပေါ် စိတ်က ဖက်တွယ်ပြီး ထပ်ပူနေတဲ့ ဒုက္ခကိုလည်း သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
အဲဒီပူလောင်မှုနောက်မှာ—
“ပိုရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
“ငါနိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့မာန။
“သူရှုံးရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသ။
“ဒီဟာ ငါ့ဟာ”
ဆိုတဲ့အစွဲ။
ဒီလို အမြစ်တွေ ရှိနိုင်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ က လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို အကုသိုလ်အမြစ်များအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအမြစ်တွေကို “business drive” ဆိုတဲ့နာမည်တပ်ပြီး မဖုံးမိဖို့လိုတယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
တစ်နေ့မှာ—
“ဒီ Opportunity ရပေမယ့် မသင့်လို့ မယူဘူး”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
ပြိုင်ဘက်အောင်မြင်တာမြင်ပြီး—
“ကောင်းပါတယ်၊ ငါလည်း သင်မယ်”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
Customer မသင့်တဲ့ Product ကို—
“မဝယ်ပါနဲ့”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
အမြတ်နည်းပေမယ့် အမှန်တရားမပျက်ဘူး။
စိတ်အေးတယ်။
ကိုယ့်မှာ ပိုရနိုင်ပေမယ့် “လုံလောက်ပြီ” လို့ သိနိုင်တယ်။
ပူလောင်မှုနည်းတယ်။
ဒါတွေကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မထားရဘူး။
ဒါပေမယ့် တဏှာ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုမှု လျော့လာတဲ့အခါ စိတ်အေးလာတဲ့အရသာကို ကိုယ့်ဘဝထဲမှာ သတိပြုနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
ကိုယ့်စိတ်အမြစ်ကို မှန်အောင်မြင်မယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
စွဲလမ်းလိုမှုဘက်ကနေ လွှတ်နိုင်မှုဘက်၊ မုန်းတီးမှုဘက်ကနေ ကောင်းကျိုးလိုလားမှုဘက်၊ ထိခိုက်လိုမှုဘက်ကနေ မထိခိုက်လိုမှုဘက်ကို စိတ်ပြန်ညှိမယ်။
သမ္မာဝါစာ—
အဲဒီရည်ရွယ်ချက်ကို စကားထဲ အကောင်အထည်ဖော်မယ်။
မလိမ်ဘူး။
မခွဲခွာစေဘူး။
မကြမ်းဘူး။
အကျိုးမဲ့စကားနည်းမယ်။
သမ္မာကမ္မန္တ—
လူကိုထိခိုက်တဲ့လုပ်ရပ်ကို ရှောင်မယ်။
သမ္မာအာဇီဝ—
ကိုယ့်ဝင်ငွေရတဲ့နည်းကို ပြန်စစ်မယ်။
သမ္မာဝါယာမ—
လောဘ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုစိတ်တွေ ပေါ်လာရင် ဖယ်ရှားဖို့ အားထုတ်မယ်။
မလောဘ၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်လိုမှုတို့ကို တိုးအောင် ကြိုးစားမယ်။
သမ္မာသတိ—
ဆုံးဖြတ်ချက်ချနေချိန်မှာ—
“အခု ငါ့ကို ဘာစိတ်က မောင်းနေတာလဲ”
သိနေမယ်။
သမ္မာသမာဓိ—
စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လေ့ကျင့်ပြီး လောဘ၊ ဒေါသတက်နေချိန် အလျင်စလို မဆုံးဖြတ်ဘူး။
ဒီလိုဆို သမ္မာသင်္ကပ္ပဟာ ဘုရားခန်းထဲမှာသာ ရှိတဲ့စကားမဟုတ်တော့ဘူး။
Marketing Meeting ထဲဝင်မယ်။
Sales policy ထဲဝင်မယ်။
HR ထဲဝင်မယ်။
Pricing ထဲဝင်မယ်။
Contract negotiation ထဲဝင်မယ်။
Technology design ထဲဝင်မယ်။
မိသားစုဆက်ဆံရေးထဲဝင်မယ်။
ကိုယ့်စိတ်ထဲဝင်မယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး “ငါဘာလုပ်မလဲ” တစ်ခုတည်း မမေးကြပါနဲ့။
“ဘယ်စိတ်နဲ့ လုပ်မလဲ” ကိုပါ မေးကြပါ။
“ငါဘယ်လောက်ရမလဲ” မမေးခင်—
“ရဖို့အတွက် ဘာကို မပျက်စေရဘူးလဲ”
မေး။
“ပြိုင်ဘက်ကို ဘယ်လိုနိုင်မလဲ” မမေးခင်—
“ကိုယ့်အရည်အသွေးကို ဘယ်လိုတိုးမလဲ”
မေး။
“Staff ကို ဘယ်လိုပိုလုပ်ခိုင်းမလဲ” မမေးခင်—
“System ကို ဘယ်လိုပိုကောင်းအောင်လုပ်မလဲ”
မေး။
“Customer ကို ဘယ်လိုပိတ်မလဲ” မမေးခင်—
“Customer ကို ဘယ်လိုတကယ်အကျိုးရှိစေမလဲ”
မေး။
“ပိုရမလား” တစ်ခုတည်းမမေးဘဲ—
“လုံလောက်တယ်ဆိုတာ ဘယ်မှာလဲ”
မေး။
“လုပ်နိုင်လား” မေးရုံမဟုတ်ဘဲ—
“လုပ်သင့်လား”
မေး။
သူတော်ကောင်းတို့…
မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်များသည် လောဘကြောင့် မညစ်နွမ်းကြပါစေနှင့်။
ပြိုင်ဆိုင်မှုများသည် မုန်းတီးမှုအဖြစ် မပြောင်းလဲကြပါစေနှင့်။
အောင်မြင်လိုစိတ်သည် သူတစ်ပါးကို နင်းတက်လိုစိတ်အဖြစ် မပြောင်းလဲကြပါစေနှင့်။
အမြတ်လိုအပ်မှုသည် အမှန်တရားကို ရောင်းစားခြင်းအထိ မရောက်ကြပါစေနှင့်။
တိုးတက်လိုစိတ်သည် မိမိနှင့် အခြားသူတို့ကို အဆုံးမရှိညှဉ်းပန်းခြင်းအဖြစ် မပြောင်းလဲကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့ရရှိသော စီးပွားရေးအခွင့်အရေးများကို ပညာနဲ့ ရွေးချယ်နိုင်ကြပါစေ။
ယူသင့်တာ ယူနိုင်ကြပါစေ။
လွှတ်သင့်တာ လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြိုင်သင့်ရာမှာ တရားမျှတစွာ ပြိုင်နိုင်ကြပါစေ။
မုန်းစရာမလိုဘဲ တည်ကြည်နိုင်ကြပါစေ။
စည်းကမ်းရှိနိုင်ကြပါစေ။
ကရုဏာလည်း မပျောက်ကြပါစေနှင့်။
အမြတ်ရှိကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် သီလထက် အမြတ်ကို မမြှင့်ကြပါစေနှင့်။
ကုမ္ပဏီကြီးလာကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်အတ္တပိုကြီးလာတာ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
နည်းပညာကောင်းလာကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို မပျောက်ကြပါစေနှင့်။
အာဏာရှိလာကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်လိုတဲ့စိတ် မတိုးကြပါစေနှင့်။
ငွေကြေးတိုးတက်လာကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် မေတ္တာ၊ သီလ၊ ပညာတို့လည်း အတူတိုးတက်လာကြပါစေ။
မိမိတို့ မကြာခဏ စဉ်းစားသောအရာများသည် စိတ်၏ဦးတည်ရာ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပြု၍—
စွန့်လွှတ်နိုင်မှုကို မကြာခဏ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
မမုန်းတီးမှုကို မကြာခဏ မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ။
မထိခိုက်လိုမှုကို မကြာခဏ မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ။
မိမိကိုယ်တိုင် မနာစေ၊ သူတစ်ပါး မနာစေ၊ နှစ်ဖက်စလုံး မနာစေသော လုပ်ငန်း၊ စကား၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
အကုသိုလ်၏ အမြစ်ဖြစ်သော လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ကိုယ့်လုပ်ငန်းစကားလုံးလှလှများအောက်မှာ မဖုံးမိကြပါစေနှင့်။
ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ သိနိုင်ကြပါစေ။
သိပြီး လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့ပြီး မလောဘ၊ မမုန်းတီးမှု၊ ပညာနှင့် ကရုဏာဘက်ကို တိုးနိုင်ကြပါစေ။
နေ့စဉ်အလုပ်လုပ်ရင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိကို လေ့ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။
နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ချရင်း သမ္မာသင်္ကပ္ပကို အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
ထိုရည်ရွယ်ချက်မှ စကားမှန်၊ အပြုအမူမှန်၊ အသက်မွေးမှုမှန်တို့ ဆက်လက်ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြပါစေ။
လောကီအောင်မြင်မှု ရရှိကြပါစေ။
သို့သော် လောကီအောင်မြင်မှုကို သံသရာဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးထက် မမြှင့်မိကြပါစေနှင့်။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ရာကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အချင်းချင်း ပျက်စီးစေလိုခြင်းကင်း၍ ကောင်းကျိုးလိုလားသောစိတ်ဖြင့် နေထိုင်လုပ်ကိုင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အောင်မြင်မှုသည် သူတစ်ပါး၏ နာကျင်မှုအပေါ် တည်ဆောက်ထားသော အောင်မြင်မှုမဖြစ်ဘဲ သီလ၊ ပညာ၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် အကျိုးပြုနိုင်စွမ်းတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈၊ ဝိဘင်္ဂသုတ် — အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ခွဲခြားဖော်ပြရာ သမ္မာသင်္ကပ္ပအား စွန့်လွှတ်မှုဘက်သို့ ဦးတည်သော ကြံစည်ချက်၊ မမုန်းတီးမှုဘက်သို့ ဦးတည်သော ကြံစည်ချက်နှင့် မထိခိုက်လိုမှုဘက်သို့ ဦးတည်သော ကြံစည်ချက်တို့အဖြစ် ရှင်းပြထားသည်။ ယခုတရား၏ အဓိက canonical definition ဖြစ်သည်။
[၂] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉၊ ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ် — ဘုရားလောင်းတော်သည် ကာမလိုလားမှု၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုတို့ကို တစ်စု၊ စွန့်လွှတ်မှု၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်လိုမှုတို့ကို တစ်စုခွဲ၍ ဆင်ခြင်တော်မူကြောင်း၊ ပထမအုပ်စုသည် မိမိ၊ သူတစ်ပါးနှင့် နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ပညာကို တားဆီးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် လူတစ်ဦး မကြာခဏ စဉ်းစားဆင်ခြင်သောအရာဘက်သို့ စိတ်ဦးတည်လာတတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်၊ Culture နှင့် နေ့စဉ်စိတ်အလေ့အကျင့်တို့ကို ချိတ်ဆက်ဆင်ခြင်ရာ၌ အဓိကကျမ်းအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၃] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉၊ အကုသလမူလသုတ် — လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို အကုသိုလ်၏ အမြစ်များအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ထိုအမြစ်တို့ကြောင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် မကောင်းသောအပြုအမူများ ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြောင်း ရှင်းပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် လုပ်ငန်းမူဝါဒနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်တို့၏ “အပြင်ပန်းနာမည်” ထက် “အတွင်းအမြစ်” ကို ပြန်စစ်ရန် canonical support အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၄] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၁၊ ကကစူပမသုတ် — အခြားသူများ၏ စကားသည် မှန်/မမှန်၊ နူးညံ့/ကြမ်းတမ်း၊ အကျိုးရှိ/မရှိ၊ မေတ္တာ/မကောင်းစိတ်ဖြင့် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း မိမိစိတ်ကို မပျက်စေဘဲ မကောင်းသောစကား မပြန်ပြောရန်နှင့် ကောင်းကျိုးလိုလားသော မေတ္တာစိတ်ကို ထိန်းရန် သင်ကြားထားသည်။ လုပ်ငန်းခွင်၌ firmness နှင့် မုန်းတီးမှုကို ခွဲခြားဆင်ခြင်ရန် အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
သံယုတ္တနိကာယ်။ ဝိဘင်္ဂသုတ်, ၄၅.၈။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပအပါအဝင် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏ အဓိပ္ပာယ်ခွဲခြားချက်။ ဘိက္ခုဗောဓိနှင့် ဘိက္ခုသုဇာတော ဘာသာပြန်အထောက်အထားများကို တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်။ ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ်, ၁၉။ ကာမလိုလားမှု၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် စွန့်လွှတ်မှု၊ မမုန်းတီးမှု၊ မထိခိုက်လိုမှုတို့၏ နှစ်စုခွဲဆင်ခြင်မှု။ ဘိက္ခုဗောဓိ၊ သုဒ္ဓါသဘိက္ခုနှင့် အိုင်.ဘီ. ဟော်နာ ဘာသာပြန်များကို တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။ အကုသလမူလသုတ်, ၃.၆၉။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို အကုသိုလ်အမြစ်များအဖြစ် ဖော်ပြသောကျမ်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်။ ကကစူပမသုတ်, ၂၁။ ကြမ်းတမ်းသောစကားနှင့် ဆန့်ကျင်မှုကြား၌ စိတ်မပျက်စေဘဲ မေတ္တာနှင့် ကရုဏာကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။