ပညာနှင့် သတ္တိ နှစ်မျိုးလိုသော စတင်ခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
ပညာနှင့် သတ္တိ နှစ်မျိုးလိုသော စတင်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်မှာ အကြံရှိတယ်။
စိတ်ကူးလည်းရှိတယ်။
အတတ်ပညာနည်းနည်းရှိတယ်။
စုငွေနည်းနည်းရှိတယ်။
လုပ်ငန်းတစ်ခု စချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မစဖြစ်သေးဘူး။
ဘာလိုသေးလဲ?
“သတ္တိလိုတယ်”
လို့ ပြောကြမယ်။
မှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် သတ္တိတစ်ခုတည်း လုံလောက်သလား?
မလုံလောက်ဘူး။
နောက်လူတစ်ယောက်ရှိတယ်။
အရမ်းရဲတယ်။
ဘယ်လုပ်ငန်းကောင်းတယ်ကြားကြား ဝင်တယ်။
လူတစ်ယောက် အောင်မြင်တာမြင်ရင် သူလည်းစတယ်။
စျေးကွက်မစစ်ဘူး။
ကိုယ်တတ်မတတ် မစစ်ဘူး။
ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ မစစ်ဘူး။
အကြွေးယူလိုက်တယ်။
ဆိုင်ဖွင့်လိုက်တယ်။
သုံးလနောက် ပိတ်တယ်။
ဒီလူမှာ သတ္တိမရှိဘူးလား?
ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ပညာမပါဘူး။
နောက်တစ်ယောက်ကျတော့ ပြောင်းပြန်။
စဉ်းစားတယ်။
အရမ်းစဉ်းစားတယ်။
သုံးလစဉ်းစားတယ်။
ခြောက်လလေ့လာတယ်။
တစ်နှစ်လေ့လာတယ်။
အန္တရာယ်စာရင်းဆွဲတယ်။
ကောင်းကျိုးစာရင်းဆွဲတယ်။
အကုန်သိချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မစဘူး။
“နောက်ထပ်နည်းနည်းသေချာမှ”
လို့ ပြောတယ်။
တစ်နှစ်ကျော်သွားတယ်။
နှစ်နှစ်ကျော်သွားတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ တခြားလူတစ်ယောက်က ပိုမပြည့်စုံတဲ့အသိနဲ့ စတင်၊ အမှားပြင်၊ သင်ယူရင်း ရှေ့ရောက်သွားပြီ။
ဒီလူမှာ ပညာမရှိဘူးလား?
ပညာရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လှုပ်ရှားဖို့ ဝီရိယ၊ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တာဝန်ယူနိုင်မှု မလုံလောက်သေးဘူး။
ဒီနှစ်ယောက်ကို ယှဉ်ကြည့်ရင် ဒီနေ့တရားရဲ့ အဓိကမေးခွန်းပေါ်လာတယ်။
စတင်ဖို့ ပညာတစ်ခုတည်းနဲ့ ရသလား?
မရဘူး။
သတ္တိတစ်ခုတည်းနဲ့ ရသလား?
မရဘူး။
ပညာနဲ့ သတ္တိ နှစ်မျိုးလုံး လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာ စကားလုံးကို အရင်ရှင်းမယ်။
ဒီနေ့ပြောတဲ့ “သတ္တိ” ဟာ ပိဋကတ်တော်ထဲက နည်းပညာသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုကို မြန်မာလိုတိတိကျကျ ဘာသာပြန်ထားတာ မဟုတ်ဘူး။
လောကီလုပ်ငန်းဘဝမှာ—
လုပ်သင့်တာကို သိပြီးတဲ့နောက်၊
ကြောက်စိတ်ရှိလည်း မပြေးဘဲ၊
ပျင်းရိမှုကို ကျော်ပြီး၊
ကောင်းရာဘက်ကို အားထုတ်ပြီး၊
တာဝန်ယူပြီး လှုပ်ရှားနိုင်တာကို—
ဒီတရားအတွင်းမှာ “သတ္တိ” လို့ ရိုးရိုးသုံးမယ်။
ပိဋကတ်တော်ဘက်ကကြည့်ရင် ဒီအရာကို ဝီရိယ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ အပ္ပမာဒ တို့နဲ့ ချိတ်ပြီး နားလည်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် သတ္တိ = ဝီရိယ တစ်ထပ်တည်းလို့တော့ မပြောဘူး။
ဒီစည်းကို အရင်ရှင်းထားမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်အတွက် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄ က အလွန်လှတဲ့ ကျမ်းအခြေခံတစ်ခု ပေးတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ အင်အားငါးမျိုးကို ဖော်ပြတယ်။
သဒ္ဓါ။
ဝီရိယ။
သတိ။
သမာဓိ။
ပညာ။
အဲဒီထဲမှာ ဝီရိယကို—အကုသိုလ်တရားတွေကို ပယ်ဖို့၊ ကုသိုလ်တရားတွေကို ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်စေဖို့ အားထုတ်နိုင်မှုအဖြစ် ရှင်းတယ်။
ပညာကိုတော့ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာဆီ ဦးတည်စေတဲ့ ပညာအဖြစ် ရှင်းတယ်။
ကြည့်လိုက် ဒကာ ဒကာမတို့။
ဝီရိယနဲ့ ပညာကို ဘယ်လိုထားသလဲ?
တစ်ခုကိုယူပြီး နောက်တစ်ခု ပယ်မထားဘူး။
အင်အားတစ်စုထဲမှာ နှစ်ခုလုံးပါနေတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ?
ပညာရှိပေမယ့် အားမထုတ်ရင် သိတာက ဘဝမပြောင်းဘူး။
အားအရမ်းထုတ်ပေမယ့် ပညာမရှိရင် မှားရာဘက်ကို မြန်မြန်သွားနိုင်တယ်။
ဒီအချက်က လောကီလုပ်ငန်းဘဝမှာ အရမ်းထိတယ်။
မြန်တာက အမြဲကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
နှေးတာက အမြဲပညာရှိတာမဟုတ်ဘူး။
မှန်ရာကို သိပြီး မှန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့ သွားတာ အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လမ်းတစ်လမ်းကို ကားအရမ်းမြန်မြန်မောင်းတယ်ဆိုပါစို့။
ဒါဟာ စွမ်းအားရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် လမ်းမှားနေတယ်ဆိုရင်?
မြန်လေလေ ပိုဝေးလေလေ။
လုပ်ငန်းလည်း အတူတူ။
ငွေအများကြီးထည့်နိုင်တယ်။
လူအများကြီးခန့်နိုင်တယ်။
ကြော်ငြာအများကြီးလုပ်နိုင်တယ်။
ဆိုင်ခွဲမြန်မြန်ဖွင့်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အခြေခံစိတ်ကူးက မှားနေတယ်ဆိုရင်—
စွမ်းအားက ကိုယ့်ကို ကယ်မှာမဟုတ်ဘူး။
အမှားကို ကြီးစေမယ်။
အဲဒါကြောင့်—
အရင်မြင်ဖို့ ပညာ။
မြင်ပြီး လှုပ်ရှားဖို့ ဝီရိယ။
နှစ်ခုတွဲရမယ်။
ဒါပေမယ့် နောက်ထပ်သတိထားရမယ့်အရာ ရှိတယ်။
“ပညာရှိမှ စ”
လို့ပြောရင်—
ပညာပြည့်စုံမှ စရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
လောကီလုပ်ငန်းအများစုမှာ အချက်အလက်အပြည့်အစုံ မရဘူး။
အနာဂတ်ကို တစ်ရာရာခိုင်နှုန်း မသိဘူး။
ဖောက်သည် ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲ အပြည့်မသိဘူး။
စျေးကွက် ဘယ်လိုပြောင်းမလဲ မသိဘူး။
ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ဘယ်လောက်ခံနိုင်မလဲတောင် တစ်ခါတလေ မသိဘူး။
ဒါဆို ဘယ်လိုစရမလဲ?
သိသင့်တာကို လုံလောက်အောင်သိ။
မသိသေးတာကို မသိသေးဘူးလို့ သိ။
ပြန်ပြင်လို့ရအောင် စ။
ပြီးတော့ လုပ်။
ဒီဟာ ပညာနဲ့ သတ္တိနှစ်ခုလုံးပါလာတဲ့ စတင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မနေ့ညက ဦးဇင်းတို့ “မသိတာကို မသိဘူးဟု ဝန်ခံနိုင်ခြင်း” ကို ပြောခဲ့တယ်။
အဲဒီတရားနဲ့ ဒီနေ့တရားက တိုက်ရိုက်ဆက်တယ်။
မသိတာကို မသိဘူးဆိုတာ သိပြီးသွားပြီ။
အခု နောက်မေးခွန်း—
“ဒါဆို ဘယ်တော့စမလဲ?”
မသိတာအားလုံးကုန်မှ စမလား?
ဘယ်တော့မှ မစဖြစ်နိုင်ဘူး။
မသိတာမရှိတော့တဲ့နေ့ကို စောင့်နေရင် ဘဝကုန်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
ဘာမှမသိလည်း စမယ်ဆိုရင်လည်း ပြဿနာ။
ဒါကြောင့် ပညာရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်က—
ဘယ်အရာကို မစခင်သိရမလဲ၊ ဘယ်အရာကို စပြီးမှသင်လို့ရလဲ ခွဲတတ်ရမယ်။
ဥပမာ—
လူ့အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ကိစ္စ။
ကျန်းမာရေး။
ဘေးကင်းရေး။
ဥပဒေ။
ငွေကြေးအန္တရာယ်ကြီးမားတဲ့ကိစ္စ။
ဒီလိုနယ်ပယ်မှာ—
“စမ်းပြီးမှ သိမယ်”
ဆိုတာ မသင့်နိုင်ဘူး။
သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူနဲ့ စစ်။
ခွင့်ပြုချက်လိုရင် ယူ။
ဘေးကင်းရေးစံလိုရင် တိတိကျကျလိုက်။
ဒါ ပညာ။
ဒါပေမယ့်—
ဖောက်သည်က စာလုံးအရွယ်ဘယ်လိုကြိုက်မလဲ?
ဆိုင်နာမည်ရဲ့ ဒုတိယအရောင် ဘာဖြစ်သင့်လဲ?
ကြော်ငြာပုံစံ အနည်းငယ်ပြောင်းရင် ဘယ်ဟာပိုအဆင်ပြေလဲ?
ဒါတွေကို သုံးလစဉ်းစားဖို့ မလိုဘူး။
သေးသေးလေး စမ်း။
Feedback ယူ။
ပြင်။
ဒီမှာ သတ္တိနဲ့ လှုပ်ရှားရမယ်။
အန္တရာယ်အရွယ်အစားနဲ့ သင်ယူနိုင်မှုကို ခွဲတတ်တာ ပညာ။
ခွဲပြီးတဲ့အခါ အချိန်မဆွဲဘဲ စလုပ်နိုင်တာ သတ္တိ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၃ မှာ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှု လေးမျိုး ကို ဖော်ပြထားတယ်။
မဖြစ်သေးတဲ့ အကုသိုလ်မဖြစ်အောင် အားထုတ်။
ဖြစ်နေတဲ့ အကုသိုလ်ကို ပယ်ဖို့ အားထုတ်။
မဖြစ်သေးတဲ့ ကုသိုလ် ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်။
ဖြစ်နေတဲ့ ကုသိုလ် မပျောက်ဘဲ တိုးပွားပြည့်စုံအောင် အားထုတ်။
ဒီနေရာမှာ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့အချက်ရှိတယ်။
ဗုဒ္ဓဓမ္မက—
“အားထုတ်ပါ”
လို့ပဲ မပြောဘူး။
ဘယ်အရာအတွက် အားထုတ်ရမလဲ ရှင်းထားတယ်။
အားထုတ်မှုတိုင်း ကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ယောက် မမှန်တာလုပ်ဖို့ အလွန်အားထုတ်နိုင်တယ်။
လိမ်ဖို့လည်း ဝီရိယကြီးနိုင်တယ်။
အခြားသူကို အနိုင်ယူဖို့လည်း တစ်နေ့နှစ်ဆယ့်လေးနာရီ ကြိုးစားနိုင်တယ်။
အဲဒီလိုအားထုတ်မှုကို သမ္မာဝါယာမလို့ မခေါ်ရဘူး။
ကောင်းရာဘက်ကို ညွှန်ထားတဲ့ အားထုတ်မှု ဖြစ်ရမယ်။
ဒါကြောင့် စတင်မယ့်သူကို ပထမမေးရမှာ—
“ရဲရဲလုပ်နိုင်လား”
မဟုတ်သေးဘူး။
“ဘာကို ရဲရဲလုပ်မလဲ?”
ဒီမေးခွန်းအရင်။
လူတစ်ယောက် သတ္တိရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် မမှန်တဲ့လုပ်ငန်းထဲ ဝင်ဖို့သတ္တိ။
အခြားသူကို ထိခိုက်ဖို့သတ္တိ။
မိဘကို မလေးစားဘဲ ကိုယ်ထင်ရာလုပ်ဖို့သတ္တိ။
ဒါ ဓမ္မအရ ချီးကျူးရမယ့် သတ္တိ မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် ပညာက သတ္တိရဲ့ဦးတည်ရာကို စစ်ပေးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့သူတွေမှာ အကြီးဆုံးပြဿနာက မသိတာမဟုတ်ဘူး။
သိပေမယ့် မလုပ်တာ။
ဆေးလိပ်မကောင်းဘူးသိတယ်။
မပြတ်ဘူး။
ဝင်ငွေထွက်ငွေ မမျှတဘူးသိတယ်။
စာရင်းမလုပ်ဘူး။
Customer complaint ထပ်နေတာ သိတယ်။
Process မပြင်ဘူး။
Staff နဲ့စကားပြောရမယ်သိတယ်။
မပြောဘူး။
ကိုယ့်အလုပ်မဖြစ်တော့တာ သိတယ်။
လမ်းမပြောင်းရဲဘူး။
တစ်နေ့ကနေ နောက်တစ်နေ့ ရွှေ့တယ်။
ဒီနေရာမှာ ပညာမလုံလောက်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
လုပ်သင့်တာကို လုပ်မယ့် ဝီရိယလိုတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄ မှာ ပညာနဲ့ ဝီရိယကို သီးခြားအင်အားနှစ်ခုအဖြစ် ထည့်ထားတာကို ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရ။
သိတာက တစ်ခြမ်း။
လုပ်တာက တစ်ခြမ်း။
နှစ်ခြမ်းပေါင်းမှ လမ်းဖြစ်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ၂၇၆ က အလွန်ထိမိတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က လမ်းကိုပြတယ်။
လုပ်ရမယ့်တာဝန်ကိုတော့ ကိုယ်တိုင်အားထုတ်ရတယ်လို့ အဓိပ္ပာယ်ထင်ရှားစွာ ဟောထားတယ်။
ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့အတွက် တော်တော်တိုက်ရိုက်တယ်။
ဆရာက လမ်းပြလို့ရတယ်။
Mentor က လမ်းပြလို့ရတယ်။
Business consultant က အကြံပေးလို့ရတယ်။
မိဘက သတိပေးလို့ရတယ်။
စာအုပ်က သင်ပေးလို့ရတယ်။
တရားက မှန်ရာလမ်းကို ပြလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ကိုယ့်ခြေထောက်နဲ့ ကိုယ်လှမ်းရမယ်။
ဒီနေရာမှာ သတ္တိဆိုတာ—
အသံကျယ်ကျယ်အော်တာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အလုပ်ကို တာဝန်ယူပြီး ပထမခြေလှမ်းချတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက် စလုပ်တဲ့အခါ အမြဲတမ်း စိတ်ရဲမနေဘူး။
တချို့က—
“ကြောက်စိတ်မရှိမှ စမယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါဆို ဘယ်တော့စမလဲ?
ကြောက်စိတ်နဲ့သတ္တိဟာ တစ်ခါတလေ တစ်ပြိုင်နက်ရှိတယ်။
သတ္တိဆိုတာ မကြောက်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ကြောက်နေတာကို သိပြီး မှန်ရာကနေ မပြေးတာ။
ဒီအဓိပ္ပာယ်ကိုတော့ ဒီတရားရဲ့ လောကီအသုံးချအနေနဲ့ ပြောတာ။
ပိဋကတ်တော်ထဲမှာ “သတ္တိ” ကို ဒီစာကြောင်းအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ထားတယ်လို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် ဝီရိယနဲ့ အပ္ပမာဒကို ကြည့်ရင်—
ပျင်းရိမှု၊ အားလျော့မှုနောက် မလိုက်ဘဲ ကောင်းရာကို ဆက်အားထုတ်ခြင်းဟာ အဓိကဖြစ်တယ်။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာ အပ္ပမာဒကို အလွန်မြင့်စွာချီးမွမ်းပြီး အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ သန့်ရှင်းစွာကျင့်ခြင်းတို့နဲ့ ချိတ်ထားတယ်။
အဲဒါကြောင့်—
“ကျွန်တော်ကြောက်နေတယ်”
ဆိုရင်—
စမရဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
မေး—
“ကြောက်တာက ဘာကို သတိပေးနေတာလဲ?”
အဲဒီကြောက်စိတ်ထဲမှာ ပညာရှိတဲ့သတိပေးချက် ရှိလား?
ငွေမလုံလောက်ဘူးလား?
Skill မလုံလောက်ဘူးလား?
Law မစစ်ရသေးဘူးလား?
Safety issue ရှိလား?
ဒါဆို ကြောက်စိတ်ကို အပြစ်မတင်နဲ့။
သတိပေးချက်ကို စစ်။
ပြင်။
ပြီးရင် စ။
ဒါပေမယ့် အားလုံးစစ်ပြီးလည်း—
“လူတွေမကြိုက်မှာ”
“ငါအရှုံးခံရမှာ”
“မအောင်မြင်ရင် ရှက်မှာ”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်ပဲကျန်ရင်?
အဲဒီအချိန်—
ကြောက်စိတ်ကို အမိန့်ပေးခွင့် မပေးနဲ့။
ပညာနဲ့စစ်ပြီးပြီဆို သေးသေးကစ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၁.၂၀ မှာ အထူးစိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုရှိတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ အားထုတ်မှု၊ စိတ်စိုက်မှု၊ စုံစမ်းဆင်ခြင်မှုတို့ကို ဖွံ့ဖြိုးရာမှာ လျော့လွန်းခြင်း၊ တင်းလွန်းခြင်း မဖြစ်ဖို့ပါ ရှင်းပြထားတယ်။
စုံစမ်းမှုကိုတောင် ပျင်းရိမှုနဲ့ရောရင် လျော့တယ်။
မငြိမ်မသက်မှုနဲ့ရောရင် တင်းလွန်းတယ်လို့ ခွဲပြထားတယ်။
ဒါက လုပ်ငန်းဘဝအတွက် analogy တစ်ခု အရမ်းကောင်းတယ်။
စတင်ခြင်းမှာလည်း နှစ်ဖက်စွန်းရှိတယ်။
လျော့လွန်းခြင်း။
“နောက်မှလုပ်မယ်”
“နောက်လမှ”
“ပိုသေချာမှ”
“အချိန်မရှိသေးဘူး”
“ငွေနည်းသေးတယ်”
“Confidence မရှိသေးဘူး”
ဆိုပြီး မစ။
နောက်တစ်ဖက်—
တင်းလွန်းခြင်း။
အိပ်မပျော်ဘဲ လုပ်။
အစားမစားဘဲ လုပ်။
ငွေအကုန်တစ်ခါတည်းထည့်။
မိသားစုနဲ့ မတိုင်ပင်။
Risk မစစ်။
မြန်လွန်း။
သုံးလလုပ်ရမယ့်အလုပ်ကို သုံးရက်နဲ့ဖိ။
Staff ကိုလည်း ဆွဲထည့်။
ဒီနှစ်ဖက်လုံး မျှတမှုမရှိဘူး။
ဒီသုတ်ရဲ့ မူရင်းအကြောင်းအရာက တရားအားထုတ်မှုနဲ့ ဆိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုစည်းမျဉ်း မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အားထုတ်မှုတောင် မျှတမှုနဲ့ စုံစမ်းသိမြင်မှုလိုတယ်
ဆိုတဲ့ သဘောက Founder အတွက် အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်ကို ပိဋကတ်တော်နဲ့ ပိုနက်အောင်ချိတ်ချင်လို့ အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ canonical case တစ်ခုကို ကြည့်ရအောင်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆။
ဘုရားလောင်းဘဝတုန်းက အမြတ်ဆုံးငြိမ်းချမ်းရာကို ရှာဖွေတဲ့အကြောင်း ပါတယ်။
ဒီအဖြစ်အပျက်က တရားအားထုတ်ရေးအတွက် နက်နဲတဲ့ canonical account ဖြစ်တယ်။
Business success story မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရေးဇာတ်လမ်းအဖြစ် မပြောင်းရဘူး။
ဒါပေမယ့် ပညာနဲ့ အားထုတ်မှု ဘယ်လိုအတူအလုပ်လုပ်သလဲ ကို အလွန်ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်တယ်။
ဘုရားလောင်းဟာ အာဠာရကာလာမဆီ သွားတယ်။
သူ့တရားကို လေ့လာတယ်။
ချက်ချင်း—
“ငါမကြိုက်ဘူး”
ဆိုပြီးမပယ်ဘူး။
အရင်သင်တယ်။
ကျင့်တယ်။
သူ့ဆရာရောက်တဲ့အဆင့်ထိ ကိုယ်တိုင်ရောက်အောင် အားထုတ်တယ်။
ဒါ ဝီရိယ။
ပြီးတော့—
ရောက်ပြီးတဲ့အခါ—
“ဒါက အဆုံးလား?”
စစ်တယ်။
အဲဒီအလေ့အကျင့်ဟာ နိဗ္ဗာန်ဆီ၊ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာဆီ မပို့ကြောင်း သိလာတယ်။
အဲဒီမှာ—
“ငါအများကြီးအချိန်ပေးပြီးပြီ၊ ဒီအတိုင်းဆက်”
မလုပ်ဘူး။
“ဒီဆရာက ငါ့ကိုအရမ်းချီးကျူးထားတယ်၊ ရာထူးပေးထားတယ်၊ ဒါကြောင့်နေ”
မလုပ်ဘူး။
ပညာနဲ့ အကန့်အသတ်ကိုမြင်ပြီး ထွက်တယ်။
နောက် အုဒကရာမပုတ္တဆီ သွားတယ်။
ထပ်လေ့လာ။
ထပ်အားထုတ်။
ကိုယ်တိုင်ရောက်။
ထပ်စစ်။
ဒီဟာလည်း အဆုံးမဟုတ်ကြောင်း သိတယ်။
ထပ်ထွက်တယ်။
ပြီးတော့ မြင့်မြတ်တဲ့ငြိမ်းချမ်းရာကို ဆက်ရှာတယ်။
ဒီ canonical case ကို သေချာကြည့်ပါ ဒကာ ဒကာမတို့။
ဝီရိယရှိတယ်။
မလေ့လာဘဲ ဆရာကို အပြစ်မတင်ဘူး။
ကိုယ်တိုင်ရောက်အောင် လုပ်တယ်။
ပညာရှိတယ်။
ရောက်ပြီးရင် အဆုံးအဖြစ် မဖက်ဘူး။
“ဒီလောက်ရပြီ” လို့မရပ်ဘူး။
အကျိုးစွမ်းကို စစ်တယ်။
သတ္တိရှိတယ်။
လူအများလေးစားတဲ့ဆရာဆီမှာ ရာထူးရှိနေပြီးသားအချိန်ကနေတောင် မလုံလောက်တာကို မလုံလောက်ဘူးလို့ သိပြီး ထွက်ရဲတယ်။
ဒီဟာ လောကီအလုပ်ဘဝအတွက် တိုက်ရိုက်တူညီမယ့် case မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် analogy အဖြစ် အလွန်နက်တယ်။
Founder တစ်ယောက် ကိုယ့်စိတ်ကူးကို လေ့လာဖို့ ဝီရိယရှိရမယ်။
လက်တွေ့စမ်းဖို့ အားထုတ်ရမယ်။
ရလဒ်ကို ပညာနဲ့ စစ်ရမယ်။
မဖြစ်တော့ရင် ပြင်ရဲရမယ်။
မသင့်တော့ရင် လွှတ်ရဲရမယ်။
စတင်ရဲခြင်းလိုသလို ရပ်ရဲခြင်းလည်း သတ္တိပဲ။
ဒီစကားကို မှတ်ထား။
တစ်ချို့သူတွေ စရဲတယ်။
မရပ်ရဲဘူး။
Business မဖြစ်တော့ဘူး။
ငွေအများကြီးထည့်ပြီးပြီ။
ဒါကြောင့် ဆက်ထည့်တယ်။
“ဒီလောက်လုပ်ပြီးပြီ”
ဆိုတယ်။
တကယ်တော့ အတိတ်မှာ ဘယ်လောက်သုံးခဲ့တယ်ဆိုတာနဲ့ အနာဂတ်မှာ ဆက်သုံးသင့်မသုံးသင့်က တစ်ထပ်တည်းမဟုတ်ဘူး။
ပညာက လက်ရှိအဖြစ်မှန်ကိုကြည့်ရမယ်။
စရဲတဲ့သတ္တိ၊ ပြင်ရဲတဲ့သတ္တိ၊ လွှတ်ရဲတဲ့သတ္တိ — သုံးမျိုးလုံးလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆ မှာ နောက်ထပ်အလွန်လှတာတစ်ခုရှိတယ်။
ဘုရားလောင်းက—
“သူတို့မှာ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာရှိသလို ငါ့မှာလည်း ရှိတယ်။ ဘာကြောင့် ကိုယ်တိုင်အားမထုတ်ရမလဲ”
ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ လက်တွေ့အားထုတ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိထား။
အဲဒါကို—
“ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံရင် ဘာမဆိုရတယ်”
လို့ မပြောင်းရဘူး။
အဓိကက—
အခြားသူရဲ့ claim ကို ယုံရုံနဲ့ မရပ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်ကျင့်၊ ကိုယ်တိုင်စစ်၊ ကိုယ်တိုင်သိဖို့ အားထုတ်တာ။
ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အလွန်ဆိုင်တယ်။
ပညာက—
“ဒီဟာစမ်းကြည့်ထိုက်တယ်”
သိတယ်။
သတ္တိက—
“ဒါဆို ကိုယ်တိုင်လုပ်မယ်”
လို့ ရှေ့တိုးတယ်။
နောက်ပညာက—
“ရလဒ်က ဘာပြောလဲ”
ပြန်ကြည့်တယ်။
နောက်သတ္တိက—
“လိုအပ်ရင် ဆက်မယ်၊ ပြင်မယ်၊ ရပ်မယ်”
လုပ်တယ်။
ဒီလို loop တစ်ခု။
အတွေးတစ်ကြိမ်နဲ့ မပြီးဘူး။
ပညာ → လုပ်ဆောင်မှု → အတွေ့အကြုံ → ပညာပိုတိုး → လုပ်ဆောင်မှုကို ပြန်ညှိ။
ဒီဟာကို modern learning cycle အဖြစ် analogy ပြောလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ပိဋကတ်တော်က business cycle သင်တယ်လို့ မပြောဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Founder တစ်ယောက် စမစ ဆုံးဖြတ်နေတယ်ဆိုပါစို့။
ဦးဇင်းက မေးခွန်းလေးခုနဲ့ စစ်ချင်တယ်။
တစ်—
ဒီအလုပ်ဟာ လုပ်သင့်တဲ့အလုပ်လား?
ဒီမှာ သီလ။
သမ္မာအာဇီဝ။
ထိခိုက်မှု။
အမှန်တရား။
စစ်။
မလုပ်သင့်တာဆို သတ္တိမသုံးနဲ့။
ရပ်ရဲတဲ့သတ္တိသုံး။
နှစ်—
ဒီအလုပ်ကို စဖို့ အခြေခံသိထားသင့်တာ သိပြီလား?
ဖောက်သည်။
ကုန်ကျစရိတ်။
အဓိကကျွမ်းကျင်မှု။
ဥပဒေနဲ့ လုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်။
စစ်။
သုံး—
မသိသေးတာထဲမှာ စပြီးမှ သင်လို့ရတာ ဘာလဲ?
ဒီအပိုင်းကို တစ်ရာရာခိုင်နှုန်းသိမှ မစနဲ့။
သေးသေးစမ်း။
လေး—
အခု မစဖြစ်တာ ပညာကြောင့်လား၊ ကြောက်စိတ်ကြောင့်လား?
ဒီမေးခွန်း အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ပညာက—
“မစသေးနဲ့”
လို့ ပြောတဲ့အချိန်ရှိတယ်။
ဥပမာ—
တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်မရသေးဘူး။
Safety မပြည့်ဘူး။
Capital မလုံလောက်ဘူး။
ဒီအခါ မစတာက cowardice မဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
ဒါပေမယ့် အားလုံးလုံလောက်နေတယ်။
Pilot လုပ်လို့ရတယ်။
ဆုံးရှုံးနိုင်တာ အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“လူတွေ ငါ့ကိုရယ်မှာ”
“မအောင်မြင်ရင် မျက်နှာပျက်မှာ”
ဆိုတာပဲကျန်နေတယ်။
ဒါဆို ပညာက မတားတော့ဘူး။
ကြောက်စိတ်က တားနေတာ။
အဲဒီအချိန် သတ္တိလိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
“စတာ” ဆိုတာလည်း အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းကြည့်ရမယ်။
စတင်ခြင်း = ဆိုင်ဖွင့်လိုက်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အကြွေးယူတာ မဟုတ်ဘူး။
ရုံးခန်းငှားတာ မဟုတ်ဘူး။
Company name register လုပ်တာတင် မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ စတင်ခြင်းဟာ—
ဖောက်သည်ငါးယောက်ကို စကားသွားပြောတာ။
တစ်ရက်စာ Prototype လုပ်တာ။
စာမျက်နှာတစ်ရွက်စာရင်းတွက်တာ။
လုပ်ငန်းတတ်သူတစ်ယောက်ဆီ သွားမေးတာ။
ပစ္စည်းဆယ်ခုသာ စမ်းထုတ်တာ။
ညတိုင်းတစ်နာရီ ပညာသင်တာ။
ဒါတွေလည်း စတင်ခြင်း။
တစ်ခါတလေ လူတွေက—
“အပြည့်စုံစတင်မှု”
တစ်ခါတည်းလိုချင်တယ်။
ဒါကြောင့် မစဖြစ်ဘူး။
သေးငယ်တဲ့ စတင်ခြင်းကို တန်ဖိုးထား။
ဒါပေမယ့် ဒီဟာ လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ လက်တွေ့အသုံးချချက်။
canonical prescription မဟုတ်ဘူး။
ဓမ္မနဲ့ချိတ်တဲ့နေရာက—
ပျင်းရိမှု၊ ကြောက်စိတ်၊ မောဟတို့နောက် မလိုက်ဘဲ ပညာရှိစွာ အားထုတ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓမ္မပဒ ၂၁ မှ ၃၂ အထိ အပ္ပမာဒဝဂ်ကို ပြန်ကြည့်။
အပ္ပမာဒကို အလွန်ချီးမြှင့်ထားတယ်။
အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ သန့်ရှင်းတဲ့လုပ်ရပ်၊ ထိန်းသိမ်းမှုတို့နဲ့ ချိတ်ထားတယ်။
ပညာရှိသူက အပ္ပမာဒကို အဖိုးတန်ဥစ္စာလို စောင့်တယ်လို့ သဘောထင်ရှားတယ်။
“အပ္ပမာဒ” ကို “business urgency” လို့ မပြောင်းရဘူး။
မြန်မြန်လုပ်တာ = အပ္ပမာဒ မဟုတ်ဘူး။
အပ္ပမာဒမှာ—
သတိရှိမှု။
မပေါ့ဆမှု။
ကောင်းရာကို လုံ့လထုတ်မှု။
တာဝန်ရှိမှု။
ဒီအရာတွေပါလာတယ်။
Founder အတွက် analogy အဖြစ်—
အရေးကြီးတာကို မပေါ့ဆဘဲ အချိန်မလွန်ခင် လုပ်တတ်ခြင်း လို့ အသုံးချနိုင်တယ်။
တချို့လူ—
Idea ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် အမြဲ—
“မနက်ဖြန်”
ပြောတယ်။
တစ်နှစ်ကြာရင် အဲဒီ Idea ရှိသေးတယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အိပ်မက်ကို အကြီးဆုံးခိုးတဲ့သူက တစ်ခါတလေ ပြိုင်ဘက်မဟုတ်ဘူး။
ပမာဒ။
“နောက်မှ”
“အဆင်ပြေမှ”
“အချိန်ရမှ”
“စိတ်တက်မှ”
ဒီလိုနဲ့ နေ့တွေကုန်တယ်။
အဲဒါကြောင့် ပညာရှိတဲ့သူက—
အချိန်တိုင်း အလျင်မလုပ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် လုပ်သင့်တဲ့အချိန်ကိုလည်း မလွတ်ဘူး။
ဒီနှစ်ခု မတူဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စတင်ခြင်းမှာ ပညာနဲ့ သတ္တိ ဘယ်ဟာအရင်?
မေးလို့ရတယ်။
ဦးဇင်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ်—
“ပညာအရင်၊ သတ္တိနောက်”
လို့ မသတ်မှတ်ချင်ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ?
လက်တွေ့မှာ နှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက်ဖွံ့ဖြိုးတတ်တယ်။
စမေးဖို့တောင် သတ္တိလိုတယ်။
“ငါမသိဘူး”
ဝန်ခံဖို့ သတ္တိလိုတယ်။
ကျွမ်းကျင်သူဆီသွားမေးဖို့ သတ္တိလိုတယ်။
Data က ကိုယ့် Idea မှားကြောင်းပြရင် လက်ခံဖို့ သတ္တိလိုတယ်။
ဒီလိုကြည့်ရင် ပညာရှာဖို့တောင် သတ္တိလိုတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
သတ္တိကို ဘယ်လိုသုံးမလဲဆိုတာ သိဖို့ ပညာလိုတယ်။
ဒါကြောင့်—
ပညာက သတ္တိကို သန့်ရှင်းစေတယ်။
သတ္တိက ပညာကို အလုပ်ဖြစ်စေတယ်။
ဒီဟာ sermon analogy ဖြစ်တယ်။
canonical quotation မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄ မှာ ဝီရိယနဲ့ ပညာတို့ကို တစ်စုတည်းအင်အားများထဲ ထည့်ထားတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ဆင်ခြင်ချက်ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သတ္တိမရှိတဲ့ပညာ ဘယ်လိုဖြစ်သလဲ ကြည့်။
လူတစ်ယောက်—
မိမိအလုပ်ပြောင်းရမယ်သိတယ်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ မပျော်ဘူး။
မတရားတာတွေ လုပ်ရတယ်။
ကိုယ့်တန်ဖိုးနဲ့မကိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မပြင်ရဲဘူး။
ချက်ချင်းအလုပ်ထွက်ခိုင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
မိသားစုတာဝန်ရှိတယ်။
အကြွေးရှိတယ်။
လက်တွေ့အခြေအနေရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ခြောက်လ Plan ဆွဲလို့ရတယ်။
Skill တိုးလို့ရတယ်။
စုငွေထားလို့ရတယ်။
အလုပ်သစ်ရှာလို့ရတယ်။
ဒါတွေတောင် မလုပ်ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ?
ကြောက်လို့။
ဒီမှာ သိတာရှိတယ်။
သတ္တိလိုတယ်။
နောက်တစ်ဖက်—
သတ္တိရှိပေမယ့် ပညာမရှိတာကြည့်။
အလုပ်ကို စိတ်ဆိုးပြီး ချက်ချင်းထွက်တယ်။
စုငွေမရှိ။
Plan မရှိ။
သားသမီးရှိ။
နောက်အလုပ်မရှိ။
ပြီးတော့ အခက်တွေ့တယ်။
ဒီနေရာမှာ ရဲတာက တစ်ခု။
ပညာက မလုံလောက်ဘူး။
ဓမ္မက ဦးဇင်းတို့ကို အစွန်းနှစ်ဖက်လုံးကနေ ပြန်ညှိပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့လူက—
“အလုပ်စဖို့ ကံကောင်းဖို့လိုတယ်”
လို့ အားထားတတ်တယ်။
ဗုဒ္ဓဓမ္မအမြင်မှာ—
လုပ်ရမယ့်အပိုင်းကို မလုပ်ဘဲ ကံကိုအကြောင်းပြမထားရဘူး။
ဓမ္မပဒမှာ—
လမ်းကို ပြထားပေမယ့် အားထုတ်ရမှာ ကိုယ်တိုင်လို့ အထင်ရှားဆုံး သတိပေးထားတယ်။
ဒီနေ့ စတင်ခြင်းမှာလည်း—
အချိန်ကောင်းစောင့်။
လူကောင်းစောင့်။
အခြေအနေကောင်းစောင့်။
အကုန်ပြည့်စုံစောင့်။
ဒါတွေ တစ်ခါတလေ ဘယ်တော့မှမလာဘူး။
ပညာက—
“လုံလောက်ပြီ”
လို့ပြောတဲ့အချိန်ရှိရမယ်။
ပြီးရင် ဝီရိယနဲ့ လုပ်ရမယ်။
အခုဒီနေရာမှာ “လုံလောက်ပြီ” ဘယ်လိုသိမလဲ?
အရာအားလုံးအတွက် formula မရှိဘူး။
လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် ကွဲတယ်။
ဒါပေမယ့် အခြေခံမေးလို့ရတယ်။
လုပ်သင့်သလား?
အန္တရာယ်ကို သိသလား?
ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့အရာကို ခံနိုင်သလား?
ကျွမ်းကျင်မှုအနည်းဆုံး လုံလောက်သလား?
မလုံလောက်တာအတွက် အကူအညီရှိသလား?
အကြီးဆုံးမသေချာမှုကို စမ်းသပ်နိုင်သလား?
မမှန်တာဖြစ်လာရင် ပြန်ပြင်နိုင်သလား?
ဒီမေးခွန်းတွေက Business framework။
ပိဋကတ်တော်စာရင်း မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် စိတ်ထားမှာ ပညာ၊ အပ္ပမာဒ၊ ဝီရိယနဲ့ နီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု canonical case ကို နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်ကြည့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆ မှာ ဘုရားလောင်းက အာဠာရကာလာမဆီမှာ ရခဲ့တဲ့တရားကို အရင် စမ်းသပ်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရောက် တယ်။
ပြီးမှ—
“ဒီဟာနဲ့ ဘယ်အထိရောက်သလဲ”
ပြန်သိတယ်။
အကန့်အသတ်ကို မြင်တော့ ဆက်ထွက်တယ်။
အုဒကရာမပုတ္တဆီမှာလည်း ဒီသဘောအတိုင်း။
ဒီအဖြစ်အပျက်က စတင်ခြင်းမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ စိတ်သုံးမျိုး ပြတယ်။
အရင်လေ့လာဖို့ နှိမ့်ချမှု။
ကိုယ်တိုင်စမ်းဖို့ ဝီရိယ။
မလုံလောက်တာတွေ့ရင် ရပ်ပြီး ဆက်ရှာဖို့ ပညာနဲ့ သတ္တိ။
ဒီသုံးမျိုး Founder မှာလည်း လိုတယ်။
လူငယ်တစ်ယောက်—
“ငါ့ကို ဘယ်သူမှ သင်ပေးစရာမလိုဘူး”
ဆိုရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။
နောက်တစ်ယောက်—
“သင်ပဲသင်မယ်၊ ဘယ်တော့မှ ကိုယ်မလုပ်ဘူး”
ဆိုလည်း မတိုးဘူး။
နောက်တစ်ယောက်—
“စမ်းပြီးပြီ၊ မဖြစ်ဘူးသိပေမယ့် ငါ့ Idea ကို မလွှတ်ဘူး”
ဆိုလည်း မတိုးဘူး။
ဒါကြောင့်—
သင်။
လုပ်။
စစ်။
ပြင်။
ဒီအလေ့အကျင့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ လူ့အခြေအနေတစ်ခုကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ အမှန်တကယ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ သမိုင်းမဟုတ်ဘူး။
လူငယ်နှစ်ယောက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
သူတို့နှစ်ယောက်လုံး အိမ်မှာအသုံးပြုတဲ့ အစားအသောက်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ထုတ်ချင်တယ်။
ပထမလူက အရမ်းရဲတယ်။
“သွားမယ်”
ဆိုပြီး စက်ဝယ်တယ်။
ငွေအများကြီးချေးတယ်။
Label ထုတ်တယ်။
အထုပ်အပိုးအများကြီးလုပ်တယ်။
ဒါပေမယ့် အစားအသောက်လုံခြုံရေး၊ သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်း၊ သက်တမ်း၊ သိမ်းဆည်းပုံ စတာတွေကို မသေချာစစ်ဘူး။
ဒါက သတ္တိရှိတာလို့ ချီးကျူးရမလား?
မရဘူး။
လူ့ဘေးကင်းရေးပါလာတဲ့အခါ မစစ်ဘဲ ရဲတာက ပညာမဲ့တဲ့အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒုတိယလူက အကုန်လေ့လာတယ်။
သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူနဲ့ စစ်တယ်။
ပစ္စည်းကို စမ်းတယ်။
ကုန်ကျစရိတ်တွက်တယ်။
Customer နည်းနည်းနဲ့ စမ်းလို့ရမယ့်ပုံစံလည်း ရပြီ။
ဒါပေမယ့်—
“လူတွေ မဝယ်ရင်?”
“သူငယ်ချင်းတွေ ရယ်ရင်?”
“ပျက်သွားရင်?”
ဆိုပြီး ခြောက်လမစဘူး။
ဒီအခါ ပညာသင်ရုံနဲ့ မပြီးတော့ဘူး။
သတ္တိလိုတယ်။
သူ့အတွက် ပထမခြေလှမ်းဟာ—
စက်ရုံကြီးဖွင့်တာ မဟုတ်ဘူး။
အတည်ပြုထားတဲ့နည်းနဲ့ Product နည်းနည်းစမ်းထုတ်။
သင့်တော်တဲ့လူအုပ်စုနည်းနည်းနဲ့ စမ်း။
Feedback ယူ။
ဒီလောက်ဖြစ်နိုင်တယ်။
သတ္တိကို အကြီးကြီးလုပ်ရမယ်လို့ ထင်လို့မရဘူး။
ပညာရှိတဲ့ သတ္တိက တစ်ခါတလေ သေးသေးစတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder တွေအတွက် သတ္တိလိုတဲ့အချိန် အနည်းဆုံးငါးခုရှိတယ်။
စမယ့်အချိန်။
“မသိဘူး” ပြောမယ့်အချိန်။
မမှန်တာတွေ့လို့ Plan ပြောင်းမယ့်အချိန်။
မသင့်တဲ့အမြတ်ကို ငြင်းမယ့်အချိန်။
မဖြစ်တော့တဲ့ Project ကို ရပ်မယ့်အချိန်။
ဒီငါးခုလုံးမှာ “ရဲရဲလုပ်” တစ်ခုတည်းနဲ့ မရဘူး။
ပညာပါရမယ်။
စမယ့်အချိန် — ပြင်ဆင်မှုလုံလောက်သလား?
မသိဘူးပြောမယ့်အချိန် — အဲဒီနောက် ဘယ်လိုစစ်မလဲ?
Plan ပြောင်းမယ့်အချိန် — Data တကယ်ပြောင်းပြီလား၊ ကိုယ်စိတ်မတည်လို့လား?
အမြတ်ငြင်းမယ့်အချိန် — သီလစည်းဘယ်မှာလဲ?
Project ရပ်မယ့်အချိန် — အားလျော့တာလား၊ လက်တွေ့မဖြစ်နိုင်တော့တာလား?
ဒါတွေ ခွဲရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပညာမရှိတဲ့သတ္တိနဲ့ သတ္တိမရှိတဲ့ပညာကို လွယ်လွယ်သိဖို့ နေ့စဉ်စကားနဲ့ပြောမယ်။
ပညာမရှိတဲ့သတ္တိက — “အရင်လုပ်၊ နောက်မှကြည့်” ကို အမြဲပြောတတ်တယ်။
သတ္တိမရှိတဲ့ပညာက — “အရင်ကြည့်၊ နောက်ထပ်ကြည့်၊ နောက်ထပ်ကြည့်” နဲ့ပဲ အဆုံးသတ်တတ်တယ်။
မျှတတဲ့လမ်းက—
“ကြည့်သင့်တာကြည့်။ ပြီးရင် စ။ စပြီးလည်း ဆက်ကြည့်।”
ဒီစာကြောင်းကို မှတ်။
ဒါက ဒီနေ့လုပ်ငန်းအတွက် အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၁.၂၀ ထဲမှာ စုံစမ်းမှုကိုတောင် လျော့လွန်း၊ တင်းလွန်း မဖြစ်ဖို့ ထိန်းထားတာကို ကြည့်ရင်—
ပညာဆိုတာလည်း ထိုင်တွေးခြင်းသက်သက် မဟုတ်ဘူး။
စိတ်တည်ပြီး စုံစမ်းတယ်။
အားထုတ်တယ်။
ပြီးတော့ ဖွံ့ဖြိုးတယ်။
လုပ်ငန်းမှာ “ပညာရှိတယ်” ဆိုတာ PowerPoint ကောင်းကောင်းပြနိုင်တာမဟုတ်ဘူး။
မေးခွန်းမှန်မေးနိုင်တာ။
သက်ဆိုင်ရာအချက်အလက် စုနိုင်တာ။
အကြောင်း–အကျိုး ခွဲနိုင်တာ။
ကိုယ့်မာနနဲ့အမှန်ကို ခွဲနိုင်တာ။
Risk ကို မြင်နိုင်တာ။
ပြီးတော့—
“သိသလောက်နဲ့ ဘာကို လုပ်ရမလဲ” ဆုံးဖြတ်နိုင်တာ။
အဲဒီနောက် ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း လုပ်ဖို့ ဝီရိယလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုအလွန်အရေးကြီးတယ်။
ပညာနဲ့ကြောက်စိတ်ကို မရောနဲ့။
တစ်ခါတလေ ကြောက်နေတာကို—
“ကျွန်တော် စဉ်းစားတတ်လို့”
လို့ နာမည်ပြောင်းထားတယ်။
သုံးနှစ်စဉ်းစားတယ်။
ဘာမှမစဘူး။
ဒါ ပညာလား?
ဖြစ်နိုင်တယ်၊ မဖြစ်နိုင်ဘူး။
မေး—
“အခုထပ်လိုတဲ့အချက်အလက် ဘာလဲ?”
မဖြေနိုင်ဘူး။
“ဘာရရင် စမလဲ?”
မသိဘူး။
“ဘယ်လောက်အထိစစ်ရမလဲ?”
မသိဘူး။
ဒါဆို စစ်ဆေးမှုမဟုတ်တော့ဘူး။
ကြောက်စိတ်ကို analysis အဝတ်ဝတ်ပေးထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကို ကိုယ်တိုင်သိရမယ်။
နောက်တစ်ဖက်—
အလျင်စလိုမှုကို သတ္တိလို့ မခေါ်နဲ့။
မေး—
“ဘာစစ်ပြီးပြီလဲ?”
“မစစ်ဘူး၊ ရဲရမှာပဲ”
ဆိုရင် ပညာမဟုတ်ဘူး။
အလျင်စလိုမှုကို courage အဝတ်ဝတ်ပေးထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မက ကိုယ့်စိတ်ကို မျက်နှာဖုံးဖြုတ်ခိုင်းတယ်။
လောဘကို “ambition” လို့ နာမည်ပြောင်းထားလား?
ကြောက်စိတ်ကို “prudence” လို့ နာမည်ပြောင်းထားလား?
ပျင်းရိမှုကို “timing မသင့်သေးဘူး” လို့ နာမည်ပြောင်းထားလား?
မောဟကို “confidence” လို့ နာမည်ပြောင်းထားလား?
ဒီဟာတွေ ပြန်စစ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
သတ္တိကို ဦးဇင်းတို့ တစ်ဖက်တည်းမမြင်ရဘူး။
အခြားသူကို ဆန့်ကျင်ရဲတာတင် သတ္တိမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဆန့်ကျင်ရဲတာလည်း သတ္တိ။
ကိုယ့်စိတ်က—
“ငါပဲမှန်တယ်”
ဆိုတယ်။
Data က မဟုတ်ဘူးပြတယ်။
ကိုယ့်မာနကို ဆန့်ကျင်ပြီး အမှန်ဘက်ရပ်နိုင်တာ သတ္တိ။
ကိုယ့်စိတ်က—
“ပိုက်ဆံယူလိုက်”
ဆိုတယ်။
သီလက—
“မသင့်ဘူး”
ပြောတယ်။
ကိုယ့်လောဘကို ဆန့်ကျင်နိုင်တာ သတ္တိ။
ကိုယ့်စိတ်က—
“မစနဲ့၊ ရှက်မယ်”
ဆိုတယ်။
ပညာက—
“စမ်းလို့ရပြီ”
ပြောတယ်။
ကြောက်စိတ်ကိုဆန့်ကျင်ပြီး စနိုင်တာ သတ္တိ။
ကိုယ့်စိတ်က—
“ဒီ Project ကို မလွှတ်နဲ့”
ဆိုတယ်။
ပညာက—
“အခုရပ်သင့်ပြီ”
ပြောတယ်။
ဖက်တွယ်မှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး ရပ်နိုင်တာ သတ္တိ။
ဒီလိုကြည့်ရင်—
သတ္တိရဲ့အကြီးဆုံးစစ်ပွဲဟာ တစ်ခါတလေ အပြင်လူနဲ့မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ကိလေသာနဲ့။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မနဲ့ လုပ်ငန်းအလွန်နက်နက် ချိတ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းစချင်တဲ့ လူငယ်တွေကို တစ်ခု ပြောချင်တယ်။
စမယ့်အချိန်မှာ အားပေးစကားအများကြီးကြားမယ်။
“ရဲရဲလုပ်”
“အိပ်မက်ကြီးကြီးမက်”
“လူတွေပြောတာမနားထောင်နဲ့”
ဒီစကားတွေ တစ်ခါတလေ အားပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် အမြဲမမှန်ဘူး။
တစ်ခါတလေ လူတွေပြောတာ နားထောင်ရမယ်။
Customer ပြောတာ နားထောင်ရမယ်။
ကျွမ်းကျင်သူပြောတာ နားထောင်ရမယ်။
မိဘရဲ့ စိုးရိမ်မှုကိုလည်း နားထောင်ရမယ်။
Staff ပြောတာနားထောင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် နားထောင် = လိုက်နာ လုံးဝမဟုတ်ဘူး။
ပညာနဲ့စစ်။
အကြံတစ်ခုကို ကိုယ့်ကြောက်စိတ်နဲ့မဟုတ်ဘဲ အထောက်အထားနဲ့စစ်။
ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။
သူများမပြောလို့ မစတာ မဖြစ်စေနဲ့။
သူများအားပေးလို့ပဲ မစနဲ့။
ကိုယ့်အသိနဲ့ ကိုယ့်တာဝန်ကို ပေါင်းပြီးစ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆ မှာ ဘုရားလောင်းက ဆရာတွေဆီသွားသင်တယ်ဆိုတာလည်း ဒီအချက်ကို သတိပေးတယ်။
သူတစ်ယောက်တည်း အခန်းထဲထိုင်ပြီး—
“ငါ့အတွင်းအသံပဲ လိုက်မယ်”
လို့ မလုပ်ဘူး။
တတ်သူဆီသွားတယ်။
သင်တယ်။
ကိုယ်တိုင်ကျင့်တယ်။
ပြီးမှ ကိုယ်တိုင်စစ်တယ်။
ဒါကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လမ်းသွားမယ်ဆိုပြီး ဆရာမလိုဘူး မထင်နဲ့။
Founder ဖြစ်လို့ Mentor မလိုဘူး မထင်နဲ့။
ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လို့ သင်ယူမှုမလိုတော့ဘူး မထင်နဲ့။
ရဲတာနဲ့ တစ်ယောက်တည်းသွားတာ မတူဘူး။
တကယ်ရဲတဲ့သူက—
“ငါမသိဘူး”
လို့မေးရဲတယ်။
“မင်းငါ့ထက်သိတယ်”
လို့လက်ခံရဲတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု “စတင်ခြင်း” ကို သမ္မာဝါယာမနဲ့ နောက်ထပ်ချိတ်ကြည့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၃ ရဲ့ လေးမျိုးကို လုပ်ငန်း analogy အဖြစ် အလွန်သတိနဲ့ ဆင်ခြင်ရင်—
မဖြစ်သေးတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့အကျင့်ကို ကြိုတား။
ဖြစ်ပြီးသားအမှားကို ပယ်။
မရှိသေးတဲ့ကောင်းတဲ့စနစ်ကို စတင်တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့စနစ်ကို ဆက်ထိန်းပြီးတိုး။
ဒါဟာ canonical business framework မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အလုပ်ဘဝမှာ ပြန်စဉ်းစားဖို့ကောင်းတယ်။
ဥပမာ—
လုပ်ငန်းမစခင်—
Customer ကို လှည့်စားရမယ့်စနစ် မဝင်အောင် ကြိုတား။
စပြီးသားလုပ်ငန်းမှာ မမှန်တဲ့ sales practice ရှိနေပြီဆို ပယ်။
မရှိသေးတဲ့ complaint system တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသား truthful culture ကို မပျောက်ဘဲ တိုး။
ဒီလိုဆို “စတင်ခြင်း” ဟာ Company စတင်တဲ့နေ့တစ်နေ့တည်းမဟုတ်တော့ဘူး။
ကောင်းတာအသစ်စတဲ့နေ့တိုင်း စတင်ခြင်း။
အကျင့်တစ်ခုစ။
Policy တစ်ခုစ။
အမှန်ပြောတဲ့ Culture တစ်ခုစ။
နေ့စဉ်ငွေစာရင်းကြည့်တဲ့အကျင့်စ။
မိသားစုအချိန်ထားတဲ့အကျင့်စ။
မေတ္တာပွားတဲ့အကျင့်စ။
ဒါတွေလည်း စတင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့အလုပ်တွေမှာ စဖို့သတ္တိလိုပေမယ့် စောင့်ဖို့သတ္တိ လည်းလိုတယ်။
အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်နော်။
စတင်ခြင်းတရားမှာ စောင့်ဖို့သတ္တိပြောတာ။
ဘယ်လိုလဲ?
Opportunity တစ်ခုလာတယ်။
လူအားလုံးပြောတယ်—
“အခုမဝင်ရင် နောက်ကျမယ်”
အဲဒီအချိန် FOMO ဖြစ်တယ်။
လူတိုင်းလုပ်နေတာကို ကိုယ်လည်းလုပ်ချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မစစ်ရသေးဘူး။
ဒီအခါ—
“ခဏ၊ စစ်ပါဦးမယ်”
ပြောနိုင်တာ သတ္တိ။
လူတွေ—
“မရဲဘူး”
လို့ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ပညာက မပြည့်သေးဘူးဆိုရင် စောင့်ရတယ်။
ဒါ ကြောက်လို့စောင့်တာ မဟုတ်ဘူး။
သိသင့်တာမသိသေးလို့ စောင့်တာ။
ဒီနှစ်ခုခွဲ။
အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာ မပေါ့ဆမှုကို အလွန်မြင့်ထားတယ်။
မပေါ့ဆဘူးဆိုတာ—
အချိန်မဆွဲတာလည်း ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စစ်ဆေးစရာကို မစစ်ဘဲ မြန်တာ မဟုတ်ဘူး။
ပညာမရှိတဲ့မြန်နှုန်းက ပမာဒတစ်မျိုးဖြစ်နိုင်တယ်။
ထိခိုက်နိုင်တာကို မကြည့်ဘဲ ပြေးတာ။
အဲဒါ မပေါ့ဆတာမဟုတ်ဘူး။
အဲဒါ ပေါ့ဆပြီး မြန်တာ။
ဒီကွာခြားချက်ကို Founder အလွန်သိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု လက်တွေ့မှာ ကိုယ့်စတင်ခြင်းကို စစ်ကြည့်ရအောင်။
စိတ်ထဲမှာ ကိုယ်စချင်တဲ့အရာတစ်ခု ယူ။
လုပ်ငန်းဖြစ်နိုင်တယ်။
သင်တန်းဖြစ်နိုင်တယ်။
အလုပ်အသစ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
မိသားစုနဲ့ ပြန်ကောင်းအောင်စကားပြောခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။
နေ့စဉ်တရားထိုင်ခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။
စာရေးခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။
ပြီးရင် ပထမမေး—
“ငါဘာကြောင့်စချင်တာလဲ?”
လောဘ?
မနာလိုမှု?
သူများလုပ်လို့?
ဂုဏ်လိုလို့?
တကယ်အကျိုးရှိတာမြင်လို့?
မိသားစုတာဝန်ကြောင့်?
မိမိတိုးတက်ချင်လို့?
အကြောင်းရင်းတွေ ရောနေနိုင်တယ်။
အမှန်အတိုင်းသိ။
ဒုတိယမေး—
“ဒီအလုပ်ရဲ့ အဓိကအန္တရာယ်က ဘာလဲ?”
မမြင်သေးရင် မေး။
သိသူဆီသွား။
တတိယ—
“အခုမစဖို့ အကြောင်းက တကယ်ဘာလဲ?”
အခြေခံမပြည့်သေးလို့?
ဒါဆို ပြည့်အောင်လုပ်။
ကြောက်လို့?
ဒါဆို သေးသေးစ။
ပျင်းလို့?
ဒါဆို နေ့ချိန်းတစ်ခုထား။
စိတ်ကူးမရှင်းလို့?
ဒါဆို တစ်မျက်နှာရေး။
ဒီလို မရှင်းတဲ့ကြောက်စိတ်ကို လုပ်ရမယ့်အလုပ်အဖြစ် ပြောင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိတ်အတွင်းက သတ္တိကို တည်ဆောက်ဖို့ လက်တွေ့အလေ့အကျင့် တစ်ခုရှိတယ်။
သတ္တိကို “အကြီးဆုံးအရာလုပ်ခြင်း” နဲ့ မတိုင်းနဲ့။
“မှန်တဲ့အရာကို မပြေးဘဲလုပ်ခြင်း” နဲ့တိုင်း။
ဒီနေ့ ဖုန်းတစ်ခေါ်တည်း။
ကြောက်နေတာကိုခေါ်။
ဒီနေ့ စာတစ်မျက်နှာ။
ဒီနေ့ Customer တစ်ယောက်နဲ့ ပြော။
ဒီနေ့ အမှားတစ်ခုဝန်ခံ။
ဒီနေ့ သင်တန်းလျှောက်။
ဒီနေ့ Mentor တစ်ယောက်ဆီ မေး။
ဒီနေ့ မလိုအပ်တဲ့ Project တစ်ခု ရပ်။
သေးတာတွေ။
ဒီလိုလုပ်ရင်း လူ့စိတ်က—
“ကြောက်ပေမယ့် လုပ်နိုင်တယ်”
ဆိုတဲ့အတွေ့အကြုံရတယ်။
ဒါက modern behavioral analogy ဖြစ်တယ်။
ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဝီရိယကို နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်ထဲ ထည့်နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ပညာကိုလည်း တစ်ခုလေ့ကျင့်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ—
အချက်အလက်သုံးခု၊ ယူဆချက်သုံးခု၊ မသိသေးတာသုံးခု ရေးကြည့်။
ဒါက ခေတ်သစ်ဆုံးဖြတ်ချက်စနစ်။
ပိဋကတ်တော်ထဲက formal checklist မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မောဟနည်းစေတယ်။
ဥပမာ—
လုပ်ငန်းစချင်တယ်။
အချက်အလက်—
ဖောက်သည်အုပ်စုမှာ ပြဿနာရှိတယ်။
လူဆယ်ယောက်က ဝယ်လိုကြောင်း ပြောထားတယ်။
အခြေခံကုန်ကျစရိတ် ဒီလောက်ရှိတယ်။
ယူဆချက်—
လူတစ်ရာလည်း လိုချင်မယ်ထင်တယ်။
ဒီဈေးနဲ့ ဝယ်မယ်ထင်တယ်။
သုံးလအတွင်း break-even ဖြစ်မယ်ထင်တယ်။
မသိသေးတာ—
လူတစ်ရာလုံး တကယ်ဝယ်မဝယ်။
ပြန်ဝယ်နှုန်းဘယ်လောက်။
ပစ္စည်းအများကြီးထုတ်ရင် quality တူမတူ။
ဒီလိုခွဲ။
ပြီးရင် ဘာဖြစ်လဲ?
“ငါအကုန်သိတယ်”
လည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
“ငါဘာမှမသိဘူး”
လည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
ဘယ်လောက်သိ၊ ဘယ်လောက်မသိ ရှင်းလာတယ်။
အဲဒီရှင်းလင်းမှုက ပညာ။
ပြီးတော့ သေးသေးစတင်။
အဲဒီလှုပ်ရှားမှုက သတ္တိနဲ့ ဝီရိယ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Founder တစ်ယောက်ကို ဦးဇင်းက ဒီလိုပြောချင်တယ်။
မစခင် တစ်ရာရာခိုင်နှုန်းသေချာမှု မရှာနဲ့။
မစစ်ဘဲလည်း မစနဲ့။
ဒီနှစ်ကြောင်းကို အတူထား။
ဘဝအများစုမှာ—
တစ်ရာရာခိုင်နှုန်းသေချာမှု မရဘူး။
အိမ်ထောင်ပြုတာလည်း အနာဂတ်တစ်ရာရာခိုင်နှုန်းမသိဘူး။
အလုပ်ပြောင်းတာလည်း မသိဘူး။
လုပ်ငန်းစတာလည်း မသိဘူး။
ပညာသင်တာလည်း မသိဘူး။
ဒါပေမယ့် လူ့ဘဝက ဆုံးဖြတ်ရတယ်။
ဒီအတွက် ပညာလိုတယ်။
ပြီးတော့ မသေချာမှုအချို့ကြားက မှန်ရာကို တာဝန်ယူရွေးရဲဖို့ သတ္တိလိုတယ်။
ဒါဟာ အနာဂတ်ကို အာမခံယုံတာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ပုံကို တာဝန်ယူတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခု—
အရှုံးခံနိုင်စွမ်းကို ကြိုစစ်။
လူတစ်ယောက်—
“စတင်မယ်”
ဆိုတယ်။
အကုန်ပုံတယ်။
အိမ်ရောင်းတယ်။
ငွေအကုန်ချေးတယ်။
မိသားစုတောင် မသိဘူး။
ဒီဟာရဲတာလား?
အခြေအနေပေါ်မူတည်ပေမယ့် ပညာပိုစစ်ရမယ်။
စတင်မှုတစ်ခု ပျက်သွားရင်—
ကိုယ့်ဘဝ၊ မိသားစု၊ ဝန်ထမ်း၊ အခြားသူအပေါ် ဘယ်လောက်ထိခိုက်မလဲ?
ဒါကို ကြိုစစ်ရမယ်။
ရဲခြင်းနဲ့ တာဝန်မဲ့ခြင်းကို မရော။
သတ္တိမှာ တာဝန်ရှိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကောင်းတဲ့စတင်ခြင်းမှာ “ဘာလုပ်မလဲ” တင်မဟုတ်ဘူး။
“ဘာမလုပ်ဘူး” လည်း ပါတယ်။
အမြန်ရောင်းရဖို့ မလိမ်ဘူး။
Capital လိုလို့ မမှန်တဲ့ကိန်းမပြဘူး။
Staff ကို မဖြစ်နိုင်တဲ့ deadline မကတိပေးဘူး။
Customer ရဖို့ Product capability မချဲ့ပြောဘူး။
သတ္တိဆိုတာ—
“အားလုံးလုပ်ရဲတယ်”
မဟုတ်ဘူး။
မလုပ်သင့်တာကို မလုပ်ရဲတာလည်း သတ္တိ။
လူတိုင်းလှည့်တဲ့ဈေးကွက်မှာ မလှည့်ရဲတာ။
ပြိုင်ဘက်က အောက်လမ်းသွားတဲ့အခါ ကိုယ်မလိုက်တာ။
Revenue ကျနေတဲ့အခါ Quality မဖြတ်တာ။
အဲဒီသတ္တိက Right Livelihood နဲ့ နီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Right Livelihood Check လုပ်မယ်။
ကိုယ်စချင်တဲ့အလုပ်ကို—
“အမြတ်ရနိုင်လား?”
မေးပြီးပြီ။
“ကိုယ်တတ်လား?”
မေးပြီးပြီ။
ဒီနေ့နောက်ထပ်—
“ဒီအလုပ်ကို စတင်ဖို့ ငါ့မှာရှိတဲ့ သတ္တိဟာ ကုသိုလ်ဘက်ကိုသွားတဲ့ သတ္တိလား?”
မေး။
လောဘကြောင့် မျက်စိမှိတ်လုပ်နေတာလား?
မနာလိုလို့ သူများကိုကျော်ချင်တာလား?
အခြားသူကို ထိခိုက်မယ့်နည်းကို သိသိနဲ့ ရဲတာလား?
ဒါဆို သတ္တိမချီးကျူးနဲ့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၃ ရဲ့ သမ္မာအားထုတ်မှုကို သတိရ—
ကောင်းရာဖြစ်ဖို့ အားထုတ်တာ။
မကောင်းရာမဖြစ်ဖို့ အားထုတ်တာ။
ဒါကြောင့် Ethical Founder တစ်ယောက်ရဲ့ သတ္တိက—
အခက်အခဲခံရဲတာတင်မဟုတ်ဘူး။
သီလကို အခက်အခဲကြားမှာ ထိန်းရဲတာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာလည်း ပညာနဲ့သတ္တိ နှစ်မျိုးလိုတယ်။
မိမိမှာ weakness ရှိတယ်။
သိဖို့ ပညာ။
ဝန်ခံဖို့ သတ္တိ။
မိမိမှာ ဒေါသပြဿနာရှိတယ်။
သိဖို့ ပညာ။
တောင်းပန်ဖို့ သတ္တိ။
မိမိ business model မှားတယ်။
မြင်ဖို့ ပညာ။
ပြောင်းဖို့ သတ္တိ။
မိမိဆရာတစ်ယောက်ရဲ့ အကြံဟာ အခုအခြေအနေနဲ့ မကိုက်တော့ဘူး။
ခွဲသိဖို့ ပညာ။
ရိုသေမှုမပျက်ဘဲ ကိုယ့်တာဝန်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ဖို့ သတ္တိ။
အဲဒီလို နှစ်မျိုး အမြဲတွဲနေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ “သတ္တိရှိ” ဆိုပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို အမြဲတင်းထားဖို့လည်း မလိုဘူး။
တစ်ခါတလေ—
“ငါကြောက်နေတယ်”
ဆိုတာကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဝန်ခံ။
ကြောက်တာ မရှက်နဲ့။
ကြောက်တာကို သတိနဲ့ သိ။
ပြီးရင်—
“ဒီကြောက်စိတ်ထဲမှာ သိသင့်တဲ့အချက် ဘာရှိလဲ?”
ပညာနဲ့မေး။
“သိသင့်တာစစ်ပြီးရင် ဘာသေးသေးတစ်ခုလုပ်မလဲ?”
ဝီရိယနဲ့မေး။
ဒီနှစ်မေးခွန်းနဲ့ ကြောက်စိတ်ကို လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓမ္မပဒ ၂၈၀ မှာ အားထုတ်သင့်တဲ့အချိန် အားမထုတ်သူဟာ ပညာလမ်းကို မတွေ့နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားပြီး၊ ဓမ္မပဒ ၂၈၂ မှာလည်း အားထုတ်မှုနဲ့ ပညာတိုးတက်မှုကို ဆက်စပ်ထားတယ်။
ဒီနေရာ အရမ်းလှတယ်။
ပညာနဲ့ ဝီရိယဟာ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပေမယ့် တစ်ခုကတစ်ခုကို ကူညီတယ်။
လုပ်မှ သိလာတာတွေရှိတယ်။
မစခင် ဘယ်လောက်စာဖတ်ဖတ် မရတဲ့အသိရှိတယ်။
Customer တစ်ယောက်နဲ့ တကယ်စကားပြောမှ သိတာရှိတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို တကယ်ဦးဆောင်မှ သိတာရှိတယ်။
မိဘဖြစ်မှ သိတာရှိတယ်။
ဆရာဖြစ်မှ သိတာရှိတယ်။
အရှုံးကြုံမှ သိတာရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
အလုပ်လုပ်ခြင်းကိုယ်တိုင် ပညာရဲ့ကျောင်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် “အမှားများများလုပ်ရင် ပညာရမယ်” လို့ လွယ်လွယ်မပြောနဲ့။
အမှားကနေ သင်ယူမှပဲ ပညာဖြစ်တယ်။
အမှားကို ထပ်ထပ်လုပ်ပြီး—
“Experience”
လို့ခေါ်နေရင် မရဘူး။
ဒါကြောင့်—
လုပ်။
ပြန်ကြည့်။
သင်။
ပြင်။
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စတင်ဖို့ အားနည်းနေသူကို—
“မကြောက်နဲ့”
လို့ပဲ မပြောချင်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ဒီစကား အသုံးမဝင်ဘူး။
ကြောက်နေတာ တကယ်ရှိတာ။
ပိုကောင်းတဲ့စကားက—
“ကြောက်တာ ဘာလဲ? အဲဒါထဲက ဘာကို ပြင်လို့ရလဲ?”
အဲဒီကနေ ပညာဝင်လာတယ်။
ငွေဆုံးရှုံးမှာကြောက်လား?
သေးငယ်တဲ့ စမ်းသပ်မှုလုပ်။
လူတွေဝေဖန်မှာကြောက်လား?
သေးတဲ့အုပ်စုနဲ့စ။
မတတ်မှာကြောက်လား?
သင်။
ပျက်မှာကြောက်လား?
ပျက်ရင် ဘယ်လောက်ထိခံနိုင်အောင် Plan ဆောက်။
အခက်ကို မျက်နှာမလွှဲဘဲ ခွဲပြီးကြည့်။
ဒါ ပညာက ကြောက်စိတ်ကို ပုံသဏ္ဌာန်ပေးတာ။
ပြီးရင် လုပ်။
ဒါ သတ္တိက ကြောက်စိတ်ကို ဖြတ်ပြီး လှုပ်ရှားတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု လုပ်ငန်းရှင်တွေ အတွက် မနက်ဖြန်ကတည်းက သုံးလို့ရတဲ့ လေ့ကျင့်မှုတစ်ခု ပေးမယ်။
မနက်အလုပ်မစခင် စာရွက်ပေါ်မှာ မေးခွန်းနှစ်ခုရေး။
“ဒီနေ့ ဘာကို ပညာနဲ့ ပိုစစ်ရမလဲ?”
“ဒီနေ့ ဘာကို သတ္တိနဲ့ လက်တွေ့လုပ်ရမလဲ?”
နှစ်ခုပဲ။
ဥပမာ—
ပညာနဲ့စစ်ရမယ့်အရာ—
Customer complaint ဘာကြောင့်ဖြစ်တာ?
သတ္တိနဲ့လုပ်ရမယ့်အရာ—
Complaint ဖြစ်စေတဲ့ process ကိုပြင်မယ်။
ပညာနဲ့စစ်—
ဒီဝန်ထမ်းထွက်ချင်တာ ဘာကြောင့်?
သတ္တိနဲ့လုပ်—
အမှန်နားထောင်ဖို့ တစ်ယောက်ချင်းစကားပြောမယ်။
ပညာနဲ့စစ်—
ဒီ Project အရှုံးပေါ်တာ ဘာကြောင့်?
သတ္တိနဲ့လုပ်—
လိုအပ်ရင် ရပ်မယ်။
ပညာနဲ့စစ်—
ငါ့အလုပ်မစဖြစ်တာ ဘာကြောင့်?
သတ္တိနဲ့လုပ်—
ဒီနေ့ ပထမအဆင့်စမယ်။
ဒီနှစ်ခုပဲ။
တစ်လလုပ်။
ကိုယ့်ဘဝမှာ အတွေးနဲ့လှုပ်ရှားမှု ဘယ်လိုညီလာလဲ ကြည့်။
သူတော်ကောင်းတို့…
Mind Practice လည်း လုပ်ရအောင်။
ခဏ စိတ်ကိုငြိမ်အောင်ထား။
ကိုယ်စဖို့ကြောက်နေတဲ့အရာတစ်ခုကို စိတ်ထဲထည့်။
ပြီးရင် အရင်ဆုံး—
ကြောက်နေတယ်ဆိုတာ သိ။
“မကြောက်ရဘူး”
လို့ ဖိမထားနဲ့။
ကြောက်တယ်။
သိ။
နောက်—
ကြောက်စိတ်နောက်က အတွေးကို သိ။
“မအောင်မြင်ရင် ငါရှက်မယ်”
လား?
“လူတွေ ငါ့ကိုမတော်ဘူးထင်မယ်”
လား?
“ငွေကုန်မယ်”
လား?
“မိသားစုဒုက္ခရောက်မယ်”
လား?
အတွေးတွေခွဲ။
ပြီးရင် တစ်ခုစီ—
တကယ့် risk လား?
အတ္တရဲ့ risk လား?
အဲဒီလိုစစ်။
မိသားစုဒုက္ခရောက်နိုင်တာ တကယ့် risk။
ပြင်ဆင်ရမယ်။
“လူတွေ ရယ်မယ်” ဆိုတာ အတ္တပိုင်းပါနိုင်တယ်။
ဒီလိုခွဲ။
နောက်ဆုံး—
“မှန်တာက ဘာလဲ?”
မေး။
ပြီးရင်—
“မှန်တာကို တစ်လှမ်းလှမ်းဖို့ ဘာလုပ်မလဲ?”
မေး။
ဒီနှစ်မေးခွန်းက ပညာနဲ့သတ္တိကို စိတ်ထဲတစ်ခါတည်း ခေါ်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ကိုယ်စချင်တာ မစတာဟာ “အချိန်မရှိလို့” လို့ပြောတယ်။
တကယ်လား?
အချိန်မရှိတာလား?
ဦးစားမပေးတာလား?
တစ်နေ့ ဖုန်းကြည့်တာနှစ်နာရီ။
ကိုယ့်အိပ်မက်အတွက် မိနစ်သုံးဆယ် မရှိဘူး။
ဒီလိုဆို အချိန်ပြဿနာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
အပ္ပမာဒပြဿနာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
အရေးကြီးတာကို အရေးမကြီးတာနောက် ပေးထားတာ။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်ရဲ့သဘောကို ပြန်သတိရ။
အချိန်ရှိမရှိထက်—
“ငါတန်ဖိုးထားတဲ့အရာနဲ့ ငါ့နေ့စဉ်အချိန်သုံးပုံ ကိုက်လား?”
မေး။
ဒီမေးခွန်း ပညာ။
ပြီးရင် မိနစ်သုံးဆယ်ပဲဖြစ်ဖြစ် ထားပြီးလုပ်။
ဒါ ဝီရိယ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နောက်ထပ်အရေးကြီးတာ—
သတ္တိရှိတဲ့လူက အကူအညီတောင်းရဲတယ်။
လူတချို့ အကူအညီတောင်းတာကို အားနည်းတယ်လို့ ထင်တယ်။
Founder ဆိုတော့—
ကိုယ်အကုန်လုပ်။
အကြွေးပြဿနာလည်း ကိုယ်တိုင်။
စာရင်းလည်း ကိုယ်တိုင်။
ဥပဒေလည်း ကိုယ်တိုင်။
နည်းပညာလည်း ကိုယ်တိုင်။
မရတော့ပေမယ့် မေးမရဲဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ?
“ငါ Founder”
ဆိုတဲ့မာန။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆ မှာ ဘုရားလောင်းကိုယ်တိုင် သင်ယူဖို့ ဆရာတွေဆီသွားတယ်ဆိုတာ မှတ်။
တတ်သိမှုရှိပြီးသားသူတောင် သင်တယ်။
ဒါဆို ဦးဇင်းတို့ ဘာကြောင့် မေးရမှာရှက်မလဲ?
မေးရဲတာ သတ္တိ။
မှန်တဲ့သူကို ရွေးမေးတာ ပညာ။
ဒီနှစ်ခု ပြန်တွဲတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
စတင်ခြင်းမှာ အခြားလူကို ထိခိုက်မယ့်အရာရှိရင် “ငါရဲတယ်” ဆိုပြီး တစ်ယောက်တည်းမဆုံးဖြတ်နဲ့။
အကျိုးသက်ရောက်မယ့်သူတွေကို နားထောင်။
မိသားစု။
Partner။
Staff။
လိုအပ်ရင် ကျွမ်းကျင်သူ။
ဒီဟာ ကိုယ့်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပယ်တာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အကျိုးဆက်ကို လူအများခံရရင် လူအများအပေါ် တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါ ဓမ္မအမြင်နဲ့ အလွန်သက်ဆိုင်တယ်။
ကိုယ့်လောဘကို “ရဲတယ်” လို့နာမည်မပြောင်းနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပညာနဲ့သတ္တိကို လုပ်ငန်းအဆင့်အလိုက် ကြည့်ရင်လည်း ပြောင်းတတ်တယ်။
စတုန်းက—
စမ်းဖို့သတ္တိလိုတယ်။
နည်းနည်းတိုးလာရင်—
စနစ်ဆောက်ဖို့ပညာလိုတယ်။
လူများလာရင်—
တာဝန်လွှဲဖို့သတ္တိလိုတယ်။
ငွေကြီးလာရင်—
မမှန်တဲ့အမြတ်ကို ငြင်းဖို့သတ္တိလိုတယ်။
ပြိုင်ဘက်တက်လာရင်—
စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ အဖြစ်မှန်ကြည့်ဖို့ပညာလိုတယ်။
လုပ်ငန်းအိုလာရင်—
ဟောင်းတာကိုလွှတ်ပြီး အသစ်လေ့လာဖို့သတ္တိလိုတယ်။
ဒါကြောင့် စတင်ခြင်းက တစ်ကြိမ်ပဲမဟုတ်ဘူး။
Founder တစ်ယောက် ဘဝတစ်လျှောက် အသစ်စရတဲ့အချိန်တွေ အများကြီးရှိတယ်။
Role အသစ်စ။
ဈေးကွက်အသစ်စ။
Culture အသစ်စ။
အမှားပြီးနောက် အသစ်စ။
စတင်မှုတိုင်း ပညာနဲ့သတ္တိကို ပြန်ခေါ်ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်ထပ် ရိုးရိုးပြောမယ်။
ပညာမေးတာ — “ဘာကြောင့်?”
သတ္တိမေးတာ — “ဒါဆို ဘာလုပ်မလဲ?”
ပြဿနာတစ်ခုရှိတယ်။
ပညာ—
ဘာကြောင့်ဖြစ်?
သတ္တိ—
ဘယ်သူပြင်မလဲ၊ ဘယ်နေ့စမလဲ?
Customer မဝယ်ဘူး။
ပညာ—
ဘာကြောင့်?
သတ္တိ—
စကားသွားပြော။
Company culture မကောင်းဘူး။
ပညာ—
အကြောင်းဘာ?
သတ္တိ—
အမှန်ကို ပြော။
ကိုယ့်အလုပ် မတော်တော့ဘူး။
ပညာ—
Skill gap ဘာ?
သတ္တိ—
သင်တန်းစ။
ဒီနှစ်ခုကို အမြဲတွဲထား။
“ဘာကြောင့်” နဲ့ပဲရပ်ရင် analysis။
“ဘာလုပ်မလဲ” ပဲရှိပြီး “ဘာကြောင့်” မရှိရင် rash action။
နှစ်ခုတွဲမှ ပိုပြည့်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီတရားကို စီးပွားရေးအောင်မြင်မှုသက်သက်အဖြစ် မယူရဘူး။
ဗုဒ္ဓဓမ္မရဲ့ ပညာနဲ့ ဝီရိယဟာ နိဗ္ဗာန်လမ်းဆီ ဦးတည်တဲ့ ပိုနက်တဲ့အရာ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅ မှာ ဝီရိယ၏ အင်အားကို သမ္မာအားထုတ်မှုတို့မှာ မြင်ရပြီး၊ ပညာ၏အင်အားကို သစ္စာလေးပါးထဲမှာ မြင်ရကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါကြောင့်—
“ပညာ + သတ္တိ = Business success”
လို့ formula မလုပ်နဲ့။
ပိဋကတ်တော်က အဲဒီလိုမဟောဘူး။
ပညာနဲ့ ဝီရိယကို နိဗ္ဗာန်လမ်းရဲ့ အင်အားတွေထဲမှာထားတယ်။
ဦးဇင်းတို့က လောကီအလုပ်ဘဝကို ရှင်းဖို့ analogy ယူသုံးတာ။
အဆုံးမှာ တရားဟာ Business ဆီမှာမရပ်ဘူး။
ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာဆီ ပြန်တက်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Workplace Practice အနေနဲ့ တိုတိုပဲ သုံးခုယူ။
တစ်ခု — စချင်တဲ့အရာတစ်ခုအတွက် “သိ / မသိ / စမ်း” စာမျက်နှာရေး။
ဘာသိပြီ?
ဘာမသိသေး?
ဘာကို အသေးဆုံးပုံစံနဲ့ စမ်းနိုင်?
နှစ်ခု — ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမှာ အန္တရာယ်နဲ့ ပြန်ပြင်နိုင်မှုကို စစ်။
အန္တရာယ်ကြီး၊ ပြန်မပြင်လွယ်—
ပိုစစ်။
အန္တရာယ်နည်း၊ ပြန်ပြင်လွယ်—
မလိုအပ်ဘဲ မဆွဲ။
သုံးခု — ဒီနေ့သတ္တိလိုတဲ့ အလုပ်တစ်ခုကို ပြီးအောင်လုပ်။
အကြီးကြီးမရွေးနဲ့။
အမှန်ပြောဖို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဖုန်းခေါ်ဖို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
စတင်ဖို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
ရပ်ဖို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
မေးဖို့ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီသုံးခုပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားရဲ့ အရေးကြီးဆုံး Right Livelihood Check က—
“ငါစတင်ချင်တာဟာ လူ့အကျိုးကို ဖျက်မလား?”
ဒီမေးခွန်းပါ။
ပညာမရှိတဲ့လူက အမြတ်ပဲမြင်တယ်။
သတ္တိရှိလို့ ချက်ချင်းစတယ်။
နောက်မှ လူထိခိုက်တယ်။
ဒါမျိုး မဖြစ်စေနဲ့။
လုပ်ငန်းတစ်ခုကြီးလာနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လူ့အသက်၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ၊ စိတ်ကျန်းမာရေး၊ မိသားစုဘဝ၊ အခြားသူရဲ့ အားနည်းမှုတို့ကို အခြေခံအမြတ်လုပ်နေရင် ပြန်စစ်ရမယ်။
မှန်တဲ့အလုပ်ကို စတင်ဖို့သတ္တိ ရှိပါစေ။
မမှန်တဲ့အလုပ်ကို မစတင်ဖို့ သတ္တိလည်း ရှိပါစေ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အကြီးဆုံးသတ္တိက—
“မလုပ်ဘူး”
ဆိုတဲ့သတ္တိ။
ငွေအများကြီးရမယ်။
မသင့်ဘူး။
မလုပ်ဘူး။
လူတိုင်းဝင်နေတယ်။
ကိုယ်မသေချာသေးဘူး။
မဝင်သေးဘူး။
တစ်ဖက်မှာ—
လူတိုင်းမယုံဘူး။
ကိုယ်စစ်ထားတယ်။
အန္တရာယ်အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
သီလနဲ့ကိုက်တယ်။
စမ်းလို့ရတယ်။
အဲဒီအခါ—
စ။
ဒီလိုစတင်ခြင်းက လူပြောသံအောက်မှာ မဟုတ်ဘူး။
ပညာအောက်က သတ္တိ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြည့်ကြမယ်။
စတင်မရခြင်းရဲ့အောက်မှာ ဘာဒုက္ခရှိသလဲ?
ဒုက္ခသစ္စာ။
စချင်တယ်။
ကြောက်တယ်။
မစရင် နောင်တရတယ်။
စရင် ပျက်မှာကြောက်တယ်။
ဒီနှစ်ခုကြားက တင်းမာမှု ဒုက္ခ။
အခြားသူတွေ ရှေ့ရောက်တာမြင်ပြီး ပူတယ်။
ကိုယ်နောက်ကျနေတယ်လို့ ခံစားရတယ်။
စမိပြီး အမှားတက်တယ်။
ပူတယ်။
ငွေဆုံးတယ်။
ပူတယ်။
လူတွေ ဝေဖန်တယ်။
ပူတယ်။
တစ်ခါတလေ Project မဖြစ်တော့တာသိပေမယ့် ပိတ်ရမှာပူတယ်။
ဒါတွေအားလုံး လောကီဒုက္ခ။
“သတ္တိရှိရင် မပူဘူး”
လို့ မပြောဘူး။
ပူတာရှိတယ်။
အန္တရာယ်တကယ်ရှိတယ်။
မသေချာမှုတကယ်ရှိတယ်။
အဲဒါကို အမှန်အတိုင်း သိ။
သမုဒယသစ္စာ။
အဲဒီဒုက္ခအောက်မှာ တဏှာဘယ်လိုဝင်လဲ?
“အောင်မြင်ရမယ်”
“မရှုံးရဘူး”
“လူတွေချီးကျူးရမယ်”
“သူများထက်မြန်ရမယ်”
“ငါ့ Idea မှန်ရမယ်”
ဒီလိုတဏှာ။
တစ်ဖက်မှာ—
“နာကျင်မှုလုံးဝမခံချင်ဘူး”
“အရှုံးလုံးဝမခံချင်ဘူး”
“မသေချာမှုလုံးဝမခံချင်ဘူး”
ဆိုတဲ့ လုံခြုံမှုဖက်တွယ်မှုကြောင့် မစရဲတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီအမြစ်ကို သိ။
အန္တရာယ်ကို လေးစားတာနဲ့ တဏှာကြောင့် ကြောက်တာ မတူဘူး။
ပညာနဲ့ ခွဲ။
နိရောဓသစ္စာ။
တစ်နေ့မှာ—
“ငါအောင်မြင်ဖို့ အာမခံချက်မလိုဘူး။ မှန်တဲ့အလုပ်ကို မှန်သလောက်လုပ်မယ်”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ပျက်ရင်လည်း အမှန်အတိုင်းကြည့်ပြီး ပြင်မယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“လူတွေဘာထင်လဲက ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အဆုံးမဟုတ်ဘူး”
ဆိုနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီ Project ငါ့ဟာဖြစ်ပေမယ့် မှားရင်လွှတ်မယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
ဒီဟာ နိဗ္ဗာန်မဟုတ်ဘူး။
လောကီအဆင့်မှာ ဖက်တွယ်မှုလျော့တဲ့ အေးမှုတစ်ခု။
နိရောဓသစ္စာရဲ့ နက်နဲဆုံးအဓိပ္ပာယ်က တဏှာအပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဒါကို မလျှော့ရဘူး။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ဘာကိုစသင့်၊ ဘာကိုမစသင့် ခွဲ။
Risk နဲ့ Fear ကို ခွဲ။
Fact နဲ့ Assumption ကို ခွဲ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
လောဘ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုမှုအပေါ် လုပ်ငန်းမစ။
မထိခိုက်လိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ထား။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
စဖို့အရင်းလိုတယ်ဆိုပြီး မမှန်တာမပြော။
Customer ရချင်လို့ ချဲ့ကားမပြော။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
သတ္တိပြချင်လို့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့လုပ်ရပ် မလုပ်။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
စတဲ့အလုပ်က တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်တဲ့လမ်းဖြစ်မဖြစ် စစ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
မဖြစ်သေးတဲ့အကုသိုလ်ကို ကြိုတား။
ဖြစ်ပြီးသားအမှားကို ပယ်။
မရှိသေးတဲ့ကောင်းမှုကို စတင်။
ရှိပြီးသားကောင်းမှုကို ဆက်တိုး။
သမ္မာသတိနဲ့—
စမယ့်အချိန် ကြောက်စိတ်ကို သိ။
လောဘကို သိ။
မနာလိုမှုကို သိ။
မာနကို သိ။
အဲဒါတွေက ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဆွဲနေတာလား သိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
လူပြောသံ၊ ဖိအား၊ အလျင်ကြားမှာ စိတ်တည်အောင်ထား။
ပြီးမှဆုံးဖြတ်။
ဒီလိုကြည့်ရင်—
ပညာနဲ့သတ္တိဟာ အောင်မြင်ရေးစကားလုံးနှစ်လုံးမဟုတ်တော့ဘူး။
မဂ္ဂင်အမြင်နဲ့ ကိုယ့်ဘဝကို မှန်ရာဘက် လှုပ်ရှားနိုင်ဖို့ လေ့ကျင့်မှုနှစ်မျိုး ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး—
မစခင် စစ်နိုင်ကြပါစေ။
စစ်ပြီးရင် မကြောက်ဘဲ လုပ်နိုင်ကြပါစေ။
မသိတာကို မသိဘူးလို့ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
သိဖို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
သင်နိုင်ကြပါစေ။
တတ်သူကို လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
ပညာမပြည့်သေးတဲ့အခါ စောင့်နိုင်ကြပါစေ။
ပညာလုံလောက်တဲ့အခါ ကြောက်စိတ်ကြောင့် အချိန်မဆွဲကြပါစေနှင့်။
စမယ့်အလုပ်ဟာ သီလနဲ့ကိုက်မကိုက် စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လူ့အကျိုးကို ဖျက်မဖျက် စစ်နိုင်ကြပါစေ။
ရလာမယ့်အမြတ်အတွက် အခြားသူဘယ်လောက်ပေးဆပ်ရမလဲ စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မှန်ရာကိုတွေ့လျှင်—
ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စတင်နိုင်ကြပါစေ။
စတင်ခြင်းဟာ အကြီးကြီးဖြစ်မှ မဟုတ်ပါ။
ဒီနေ့ပထမဖုန်းခေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမစာမျက်နှာရေးခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမမေးခွန်းမေးခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမ Customer ကို နားထောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမသင်တန်း တက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမအမှားကို ဝန်ခံခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပထမမမှန်တဲ့အမြတ်ကို ငြင်းခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
အဲဒီပထမခြေလှမ်းကို လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် အလျင်စလို မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ ဝီရိယနဲ့ ပညာတို့ကို အင်အားများအဖြစ် သီးခြားဖော်ပြထားသကဲ့သို့၊ အားထုတ်မှုနဲ့ သိမြင်မှု နှစ်ခုလုံး တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအားထုတ်မှုမှာ ဘယ်အရာကို မဖြစ်အောင်တားရမလဲ၊ ဘယ်အရာကို ပယ်ရမလဲ၊ ဘယ်ကောင်းမှုကို စတင်ရမလဲ၊ ရှိပြီးသားကောင်းမှုကို ဘယ်လိုတိုးရမလဲ သိနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ရမယ့်အချိန်မှာ မပျင်းကြပါစေနှင့်။
သို့သော် မြန်ရုံကို အပ္ပမာဒဟု မယူဘဲ သတိ၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် သန့်ရှင်းသောလုပ်ရပ်တို့ကိုပါ ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
ဘုရားလောင်း၏ မြတ်သောရှာဖွေမှုမှာ တွေ့ရသကဲ့သို့—
တတ်သူဆီ သွားသင်နိုင်ကြပါစေ။
သင်ပြီး ကိုယ်တိုင်အားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ရောက်ထားသောအဆင့်ကို ပညာဖြင့် ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မလုံလောက်သည်ကို မလုံလောက်ကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
နာမည်၊ ရာထူး၊ ချီးကျူးမှုတို့ကြောင့် မမှန်ရာကို မဖက်ကြပါစေနှင့်။
လိုအပ်လျှင် ဆက်ရှာရဲကြပါစေ။
ကိုယ့်အစီအစဉ်ကို ကိုယ်ချစ်သော်လည်း အမှန်ထက်မချစ်ကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ကိုယ်ယုံသော်လည်း သီလထက်မမြှင့်ကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်အောင်မြင်မှုကို လိုသော်လည်း လူ့အကျိုးထက် မထားကြပါစေနှင့်။
လိုအပ်သည့်အချိန် စရဲကြပါစေ။
လိုအပ်သည့်အချိန် စောင့်ရဲကြပါစေ။
လိုအပ်သည့်အချိန် ပြင်ရဲကြပါစေ။
လိုအပ်သည့်အချိန် ရပ်ရဲကြပါစေ။
လိုအပ်သည့်အချိန် ပြန်စရဲကြပါစေ။
စဖို့ ပညာရှိကြပါစေ။
စပြီး ဆက်သွားဖို့ ဝီရိယရှိကြပါစေ။
မှားလျှင် ပြန်ပြင်ဖို့ နှိမ့်ချမှုရှိကြပါစေ။
မမှန်တာကို ငြင်းဖို့ သတ္တိရှိကြပါစေ။
လူ့ဘဝကို တစ်ခါတည်းအောင်မြင်ဖို့ မဖိကြပါစေနှင့်။
နေ့တိုင်း မှန်တဲ့ခြေလှမ်းတစ်လှမ်း လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ပညာဟာ ကြောက်စိတ်ကို အကြောင်းပြချက်မလုပ်ပါစေနှင့်။
သတ္တိဟာ မောဟကို ခွင့်ပြုချက်မပေးပါစေနှင့်။
ပညာနဲ့ ဝီရိယ အချင်းချင်း ထောက်ပံ့နိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးမှာ—
လောကီလုပ်ငန်းများကို စတင်နိုင်ရုံသာ မဟုတ်ဘဲ၊ မစရသေးသော ကုသိုလ်တရားများကိုလည်း စတင်ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
မစရသေးသော သတိအလေ့အကျင့်ကို စနိုင်ကြပါစေ။
မစရသေးသော မေတ္တာပွားမှုကို စနိုင်ကြပါစေ။
မစရသေးသော သီလစောင့်မှုကို တင်းကျပ်စွာ စနိုင်ကြပါစေ။
အရင်က မတောင်းပန်ဖူးသူကို တောင်းပန်ခြင်း စနိုင်ကြပါစေ။
မိဘကို မပြုစုခဲ့သေးသူက ပြုစုခြင်း စနိုင်ကြပါစေ။
မလေ့လာခဲ့သေးသူက တရားလေ့လာခြင်း စနိုင်ကြပါစေ။
မထိုင်ခဲ့သေးသူက ခဏတရားထိုင်ခြင်း စနိုင်ကြပါစေ။
အကုသိုလ်ဖြစ်လာမည့်အရာကို ကြိုတားသော သမ္မာဝါယာမကို စနိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ဖို့ ဝီရိယထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ကို ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ် မပျောက်ဘဲ ပိုတိုးအောင် အားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိရန် ပညာရှိကြပါစေ။
သမုဒယကို ပယ်ရန် ဝီရိယရှိကြပါစေ။
နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် တဏှာနှင့်ဖက်တွယ်မှုတို့ကို လျော့နိုင်ကြပါစေ။
မဂ္ဂကို ပွားရန် ပညာနှင့်အားထုတ်မှု နှစ်ခုလုံးရှိကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၅ မှာ ဝီရိယ၏ အင်အားကို သမ္မာအားထုတ်မှုတွင် မြင်ရပြီး ပညာ၏အင်အားကို သစ္စာလေးပါးတွင် မြင်ရကြောင်း ဟောထားသလို၊ ဦးဇင်းတို့၏လောကီစတင်မှုများသည် နောက်ဆုံးတွင် သစ္စာကို ပိုမြင်နိုင်သောဘဝဆီ ဦးတည်ပါစေ။
လောကီအလုပ်ကို စဖို့ရဲကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် သံသရာဒုက္ခကို မမေ့ကြပါစေနှင့်။
ကုမ္ပဏီတစ်ခု စနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ကုသိုလ်လမ်းကို ပို၍စနိုင်ကြပါစေ။
ငွေရှာနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် တဏှာကို မကျွေးကြပါစေနှင့်။
ရာထူးတက်နိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် မာနမတက်ကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့၏ ပညာသည် မှန်ရာကို မြင်စေပါစေ။
မိမိတို့၏ ဝီရိယသည် ထိုမှန်ရာသို့ လျှောက်စေပါစေ။
မိမိတို့၏ သတ္တိသည် မိမိမာနအတွက်မဟုတ်ဘဲ သီလကို ကာကွယ်ရန် အသုံးဝင်ပါစေ။
မိမိတို့၏ စတင်ခြင်းသည် လောဘကြောင့် ပြေးထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပညာနဲ့မြင်ပြီး တာဝန်နဲ့လှမ်းသော ခြေလှမ်း ဖြစ်ပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိတို့ စတင်သမျှကောင်းသောအလုပ်များသည် မိမိနှင့်သူတစ်ပါးတို့၏ အကျိုးချမ်းသာကို တိုးစေပါစေ။
မမှန်သောအရာကို စတင်မိလျှင် အမြန်သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလျှင် ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်လို့မရလျှင် လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
မှန်သောလမ်းတွေ့လျှင် ပညာဖြင့်သိ၊ ဝီရိယဖြင့် လျှောက်နိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄–၁၅ — သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို အင်အားငါးမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ဝီရိယသည် အကုသိုလ်ပယ်၍ ကုသိုလ်ပွားရာ အားထုတ်မှုနှင့် ဆက်စပ်ပြီး၊ ပညာကို ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာဆီ ဦးတည်သော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုအဖြစ် ရှင်းသည်။ ၅.၁၅ တွင် ဝီရိယ၏အင်အားကို သမ္မာအားထုတ်မှုများ၌၊ ပညာ၏အင်အားကို သစ္စာလေးပါး၌ မြင်ရကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဒီတရားအတွက် “ပညာ + လုပ်ဆောင်နိုင်သည့်အား” ဟူသော အဓိက canonical foundation ဖြစ်သည်။
[၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၃၊ ပဓာနသုတ် — မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်မဖြစ်စေရန်၊ ဖြစ်ပြီးသောအကုသိုလ်ပယ်ရန်၊ မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ဖြစ်စေရန်၊ ဖြစ်ပြီးသောကုသိုလ် တည်တံ့တိုးပွားစေရန် အားထုတ်သည့် သမ္မာအားထုတ်မှုလေးမျိုးကို ဖော်ပြသည်။ ယခုတရားတွင် “အားထုတ်မှုတိုင်းကို သတ္တိဟုမခေါ်ဘဲ ကောင်းရာသို့ဦးတည်သောအားထုတ်မှုဖြစ်ရမည်” ဟူသော doctrinal control အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၃] သံယုတ္တနိကာယ် ၅၁.၂၀ — ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ်စိုက်မှု၊ စုံစမ်းဆင်ခြင်မှုတို့နှင့်ဆိုင်သော အခြေခံများကို ဖွံ့ဖြိုးရာ၌ လျော့လွန်း၊ တင်းလွန်းခြင်းနှင့် စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းတို့ကို ခွဲရှင်းထားသည်။ မူရင်းသုတ်သည် လောကုတ္တရာအားထုတ်မှုနှင့် သမာဓိဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာဖြစ်ပြီး၊ ယခုတရားတွင် “ရဲလွန်း၍ ပေါ့ဆခြင်း” နှင့် “စစ်လွန်း၍ မစနိုင်ခြင်း” တို့ကို နားလည်ရန် analogy အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
[၄] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆၊ ပါသာရာသိ/အရိယပရိယေသနာဆိုင်ရာသုတ် — ဘုရားလောင်းသည် အာဠာရကာလာမနှင့် အုဒကရာမပုတ္တတို့ထံ သွားရောက်သင်ယူ၍ ကိုယ်တိုင်အားထုတ်ကာ ဆရာတို့၏အဆင့်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ထိုအလေ့အကျင့်များသည် အပြီးသတ်ငြီးငွေ့ခြင်း၊ ရာဂကင်းခြင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ သိမြင်ခြင်း၊ သမ္ဗောဓိနှင့် နိဗ္ဗာန်ဆီ မပို့သေးကြောင်း သိ၍ ဆက်လက်ရှာဖွေခဲ့သည်။ ယခုတရားတွင် သင်ယူရန်ဝီရိယ၊ အကန့်အသတ်ကိုမြင်ရန်ပညာ၊ မလုံလောက်ရာကို လွှတ်၍ ဆက်ရှာရန် သတ္တိတို့ကို ဆင်ခြင်ရာ canonical case အဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရေးဇာတ်လမ်းအဖြစ် မပြောင်းထားပါ။
[၅] ဓမ္မပဒ၊ အပ္ပမာဒဝဂ် ၂၁–၃၂ — အပ္ပမာဒ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သန့်ရှင်းသောအကျင့်နှင့် မပေါ့ဆမှုတို့ကို အလွန်အလေးထားသည်။ ယခုတရားတွင် အလျင်စလိုစတင်မှုကို “အပ္ပမာဒ” ဟု မမြှင့်ဘဲ၊ လုပ်သင့်တာကို မပေါ့ဆဘဲ တာဝန်ရှိစွာအားထုတ်ခြင်းအတွက် supporting canonical source အဖြစ် သုံးထားသည်။
[၆] ဓမ္မပဒ ၂၇၃–၂၈၂ ဆက်စပ်ဂါထာများ — လမ်းကိုညွှန်ပြနိုင်သော်လည်း အားထုတ်ရမည့်တာဝန်သည် ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ကြောင်း၊ အားထုတ်သင့်သည့်အချိန် အားမထုတ်ခြင်းသည် ပညာလမ်းကို မရောက်စေကြောင်း၊ အားထုတ်မှုနှင့် ပညာတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “လမ်းပြသူရှိသော်လည်း စတင်လှမ်းရမည့်တာဝန်ကို ကိုယ်တိုင်ယူရခြင်း” အတွက် canonical support အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄–၁၅ — ဝီရိယနှင့်ပညာအပါအဝင် အင်အားငါးမျိုးနှင့် ၎င်းတို့၏ အဓိကအခြေခံများ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၃၊ ပဓာနသုတ် — ကောင်းရာကို ဖြစ်ပေါ်တိုးပွားစေပြီး မကောင်းရာကို တားဆီးပယ်ဖျက်သော သမ္မာအားထုတ်မှုလေးမျိုး။
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၁.၂၀ — ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ်နှင့် စုံစမ်းဆင်ခြင်မှုတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် လျော့/တင်း မျှတမှုဆိုင်ရာ canonical source။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၆ — ဘုရားလောင်း၏ မြတ်သောရှာဖွေမှု၊ သင်ယူအားထုတ်မှု၊ ရရှိသောအဆင့်ကို ပြန်လည်သိမြင်၍ မလုံလောက်ရာမှ ဆက်ရှာဖွေမှုဆိုင်ရာ canonical case။
ဓမ္မပဒ ၂၁–၃၂၊ အပ္ပမာဒဝဂ် — မပေါ့ဆမှု၊ သတိ၊ ဝီရိယနှင့် တာဝန်ရှိသောအားထုတ်မှု။
ဓမ္မပဒ ၂၇၃–၂၈၂ ဆက်စပ်ဂါထာများ — မဂ္ဂ၊ ကိုယ်တိုင်အားထုတ်ရမည့်တာဝန်နှင့် ဝီရိယ–ပညာဆက်နွယ်မှု။