အမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြုပြင်လမ်းကြောင်း ဖွင့်ခြင်း နံနက်ပိုင်းတရားတော်
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀ • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခု • ဝါခေါင်လဆုတ် ၅ ရက် • ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ • ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်
“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”
အမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြုပြင်လမ်းကြောင်း ဖွင့်ခြင်း
နံနက်ပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ကြရအောင်။
လုပ်ငန်းတစ်ခု သေးသေးလေးတုန်းက အမှားတစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။
ဖောက်သည်နှစ်ယောက်၊ သုံးယောက်ပဲ ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဝန်ထမ်းငါးယောက်၊ ဆယ်ယောက်ပဲ ပြန်ပြင်ရနိုင်တယ်။
ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင်လည်း အမြန်ဝင်ဖြေရှင်းလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီလုပ်ငန်းက တိုးတက်လာတယ်။
ရုံးခွဲနှစ်ဆယ်ရှိလာတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ထောင်ရှိလာတယ်။
ဖောက်သည်သောင်းချီရှိလာတယ်။
နယ်မြေအများကြီးရောက်လာတယ်။
အခု အရင်တုန်းက အမှားသေးသေးလေးတစ်ခုဟာ သေးသေးလေးပဲ ကျန်မလား။
မကျန်တော့ဘူးနော်။
လုပ်ငန်းအရွယ်အစား ကြီးလာသလောက် အမှားတစ်ခုရဲ့ သက်ရောက်မှုလည်း ကြီးလာနိုင်တယ်။
အဲဒါကြောင့် တိုးတက်မှုနဲ့အတူ ဘာတိုးရမလဲ။
အမြတ်တိုးရမယ်။
ဖောက်သည်တိုးရမယ်။
နည်းပညာတိုးရမယ်။
လူအင်အားတိုးရမယ်။
ဒါတွေအားလုံး ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီနဲ့အတူ—
အမှားမြင်နိုင်တဲ့စနစ် တိုးရမယ်။
အမှားပြောနိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်း တိုးရမယ်။
အမှားပြင်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည် တိုးရမယ်။
ထိခိုက်သူကို ပြန်လည်ကုစားနိုင်တဲ့ တာဝန်ယူမှု တိုးရမယ်။
အမှားကနေ သင်ယူနိုင်တဲ့ ပညာ တိုးရမယ်။
ဒါမတိုးဘဲ အရွယ်အစားပဲ တိုးလာရင် တိုးတက်မှုမှာ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ မေးရမယ့် မေးခွန်းက—
“ငါတို့အဖွဲ့ကြီးလာပြီလား” ဆိုတာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
“ငါတို့အမှားတစ်ခုဖြစ်လာရင် မြန်မြန်မြင်၊ မှန်မှန်ပြော၊ ကောင်းကောင်းပြင်နိုင်စွမ်းလည်း ကြီးလာပြီလား”
ဆိုတာပါ။
အမှားမရှိတဲ့အဖွဲ့ကို တည်ဆောက်မလား၊ အမှားကနေ သင်ယူတဲ့အဖွဲ့ကို တည်ဆောက်မလား
သူတော်ကောင်းတို့…
လူတော်တော်များများက အဖွဲ့တစ်ခုကောင်းတယ်ဆိုတာ—
“အမှားမရှိဘူး”
ဆိုတာလို့ ထင်တတ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီစကားကို သေချာစစ်ကြည့်ရမယ်။
တကယ် အမှားမရှိတာလား။
ဒါမှမဟုတ်—
အမှားရှိပေမဲ့ ဘယ်သူမှ မပြောတာလား။
လူတွေ အမှားမြင်ပေမဲ့ အပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်လို့ တိတ်နေတာလား။
အောက်ကလူက သိပေမဲ့ အထက်ကို မပြောရဲတာလား။
အထက်က သိပေမဲ့ အပြင်လူသိမှာစိုးလို့ ဖုံးတာလား။
စာရင်းထဲ မထည့်ထားလို့ “အမှားမရှိဘူး” ဖြစ်နေတာလား။
ဒီနှစ်ခု မတူဘူး။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ အမှားတင်ပြချက် သုညရှိတာက အလိုအလျောက် အကောင်းဆုံးအမှတ်မဟုတ်ဘူး။
တကယ် အမှားနည်းတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်မှာ—
အမှားပြောလို့ မရတဲ့နေရာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီတော့ ကောင်းတဲ့ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က—
“ဒီလ ဘာမှားခဲ့ကြလဲ”
ဆိုတာတင်မကဘူး။
“ဘာကြောင့် အမှားတွေ စောစောပေါ်မလာတာလဲ”
“လူတွေ အမှန်ပြောရဲရဲ့လား”
“ပြောလာရင် ငါတို့ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ”
“မှားသူကို ပြင်ပေးတာလား၊ လူကိုဖျက်ပစ်တာလား”
“သင်ခန်းစာက နောက်လူဆီ ရောက်သလား”
မေးရတယ်။
ဒီမေးခွန်းတွေဟာ တိုးတက်လာတဲ့အဖွဲ့အတွက် လူမှုတာဝန်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
မှန်ထဲကြည့်သလို ကိုယ့်အပြုအမူကို ကြည့်ခြင်း
ဒီနေ့တရားအတွက် အခြေခံအကျဆုံး သုတ်တော်တစ်ခုက အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် ဖြစ်တယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို—
မှန်ဟာ ဘာအတွက်လဲဆိုပြီး မေးတော်မူတယ်။
မှန်ဆိုတာ ကြည့်ဖို့။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မြင်ဖို့။
အဲဒီလိုပဲ ကိုယ်နဲ့လုပ်မယ့်အရာ၊ နှုတ်နဲ့ပြောမယ့်အရာ၊ စိတ်နဲ့ကြံမယ့်အရာတွေကို မလုပ်မီ ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့၊ လုပ်နေစဉ်မှာ ပြန်ကြည့်ဖို့၊ လုပ်ပြီးသွားတဲ့နောက်လည်း ပြန်ဆန်းစစ်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
အထူးသဖြင့် ပြုလုပ်ပြီးသွားတဲ့ ကိုယ်အပြုအမူ သို့မဟုတ် နှုတ်အပြုအမူဟာ မိမိကိုဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်လုံးကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်စေတဲ့ မကောင်းသောအပြုအမူဖြစ်ကြောင်း ပြန်သိလာရင် ဆရာ သို့မဟုတ် သိနားလည်တဲ့ဓမ္မမိတ်ဆွေထံ ဖွင့်ပြပြီး နောင်မှာ ထိန်းသိမ်းဖို့ သင်ကြားထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အလွန်လက်တွေ့ကျတဲ့ လမ်းကြောင်းရှိတယ်။
မလုပ်မီ ကြည့်။
လုပ်နေစဉ် ကြည့်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ကြည့်။
မှားသွားပြီဆိုရင်—
ဖုံးမထား။
ဖွင့်ပြ။
နောင်မဖြစ်အောင် ထိန်း။
ဒီဟာဟာ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ ပြောနေတဲ့ “ပြုပြင်လမ်းကြောင်းဖွင့်ခြင်း” အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ ဓမ္မအခြေခံပါ။
ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာတစ်ခုရှိတယ်။
ဒီသုတ်တော်ဟာ ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်မှုနည်းစနစ်ကို တိုက်ရိုက်သင်ပေးထားတာ မဟုတ်ဘူး။
ဦးဇင်းတို့ယူတာက—
အပြုအမူကို ပြန်ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ထိခိုက်မှုကို သိခြင်း၊ မကောင်းတာကို ဖွင့်ပြခြင်းနဲ့ နောက်ထပ်ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်အခြေခံ ပါ။
မှန်က ကိုယ့်ကို အရှက်ခွဲတာ မဟုတ်ဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
မှန်ထဲကြည့်လို့ မျက်နှာမှာ အညစ်အကြေးတွေ့တယ်ဆိုပါစို့။
မှန်ကို အပြစ်တင်မလား။
“ဒီမှန်က ငါ့ကို မချစ်ဘူး”
လို့ ပြောမလား။
“ငါ့မျက်နှာကို အရှက်ခွဲတယ်”
လို့ မှန်ကို ဖုံးထားမလား။
မလုပ်ဘူးနော်။
တွေ့တာကို သန့်ရှင်းတယ်။
အမှားကို ပြန်ကြည့်တာလည်း ဒီလိုဖြစ်သင့်တယ်။
“ငါမှားတယ်”
ဆိုတာ—
“ငါ့ဘဝတစ်ခုလုံး မကောင်းဘူး”
လို့ မဆိုလိုဘူး။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မှားတယ်”
ဆိုတာ—
“ငါခေါင်းဆောင်မဖြစ်ထိုက်ဘူး”
လို့ အလိုအလျောက် မဆိုလိုဘူး။
“ဒီစကားကို မှားပြောတယ်”
ဆိုတာ—
“ငါ့မှာ ကောင်းတာဘာမှမရှိဘူး”
လို့ မဆိုလိုဘူး။
အမှားကို တိတိကျကျ မြင်နိုင်မှ တိတိကျကျ ပြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ရင်း အပြုအမူကိုတော့ အမှန်အတိုင်း စစ်ရတယ်။
လူကို မဖျက်။
အမှားကို မဖုံး။
ဒီနှစ်ခု အတူသွားရမယ်။
အမှားအမျိုးအစားကို မခွဲနိုင်ရင် ပြုပြင်နည်းမှားမယ်
အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ “အမှား” ဆိုတဲ့စကားတစ်လုံးအောက်မှာ အားလုံးကို ထည့်လိုက်လို့ မရဘူး။
ပထမတစ်မျိုး—
မသိလို့ မှားခြင်း။
လူသစ်။
သင်တန်းမရသေးဘူး။
ညွှန်ကြားချက်မရှင်းဘူး။
ဒီလူကို ဘာလိုလဲ။
သင်ပေးဖို့လိုတယ်။
ဒုတိယတစ်မျိုး—
ကျွမ်းကျင်မှုမလုံလောက်လို့ မှားခြင်း။
သဘောတရားသိတယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ကျွမ်းကျင်မှု မရသေးဘူး။
လေ့ကျင့်မှုလိုတယ်။
တတိယတစ်မျိုး—
ပေါ့ဆမှုကြောင့် မှားခြင်း။
သိတယ်။
လုပ်တတ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ သတိမထားဘူး။
ဒီမှာ တာဝန်ယူမှု ပိုလိုတယ်။
စတုတ္ထတစ်မျိုး—
စနစ်မရှင်းလို့ မှားခြင်း။
လူနှစ်ယောက် တာဝန်တူနေတယ်။
ဘယ်သူနောက်ဆုံးစစ်မယ် မသိဘူး။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမရှိဘူး။
ဒီမှာ လူတစ်ယောက်ကိုပဲ ဆူလို့ မပြီးဘူး။
စနစ်ပြင်ရမယ်။
ပဉ္စမတစ်မျိုး—
မသေချာတဲ့အခြေအနေမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး အကျိုးဆက်မှားခြင်း။
ဆုံးဖြတ်ချိန်မှာ ရရှိတဲ့အချက်အလက်နဲ့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။
နောက်မှ အခြေအနေပြောင်းသွားတယ်။
ဒါကို တမင်မရိုးသားမှုနဲ့ တန်းတူမထားရဘူး။
ဆဋ္ဌမတစ်မျိုး—
သိသိကြီးနဲ့ ဖုံးခြင်း၊ လိမ်ခြင်း၊ မရိုးသားခြင်း။
ဒါက တခြားအမျိုးအစား။
ဒီမှာ ကျင့်ဝတ်နဲ့ စည်းကမ်းပိုင်းကို သေချာကိုင်တွယ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မသိလို့မှားသူကို လိမ်သူလို ဆက်ဆံရင် မမျှတဘူး။
တမင်လိမ်သူကို—
“လူဆိုတာမှားတတ်တာပဲ”
ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့ထားရင်လည်း မမျှတဘူး။
ကရုဏာမှာ ပညာလိုတယ်။
တရားမျှတမှုမှာ အခြေအနေခွဲတတ်ဖို့လိုတယ်။
အဖွဲ့ကြီးလာရင် အမှားတစ်ခုရဲ့ အကျိုးဆက် ပိုကျယ်လာနိုင်တယ်
စိတ်ကူးထားတဲ့ သင်ကြားရေးဥပမာတစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အစားအသောက်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြန့်တယ်ဆိုပါစို့။
လုပ်ငန်းသေးတုန်းက တစ်နေ့ပစ္စည်းတစ်ရာ ဖြန့်တယ်။
နောက်တော့ တိုးတက်လာပြီး တစ်နေ့ထောင်ချီ ဖြန့်လာတယ်။
ဝန်ထမ်းအသစ်တစ်ယောက်က ထုပ်ပိုးထားတဲ့အချက်အလက်တစ်ခု မှားနေတယ်လို့ သတိထားမိတယ်။
သူ့မှာ သေချာသေးတာမဟုတ်ဘူး။
သံသယပဲရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူ့ခေါင်းဆောင်က မကောင်းသတင်းကြားရင် အမြဲဒေါသထွက်တယ်။
“ဒါတောင် မစစ်တတ်ဘူးလား”
လို့ အော်တတ်တယ်။
အဲဒီဝန်ထမ်း ဘာလုပ်မလဲ။
“သေချာမှ ပြောမယ်”
ဆိုပြီး တိတ်နေနိုင်တယ်။
နောက်တစ်နေ့ သေချာလာတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“အခုမှပြောရင် အရင်နေ့က ဘာလို့မပြောတာလဲလို့ ဆူမှာ”
ဆိုပြီး ထပ်တိတ်တယ်။
ပစ္စည်းတွေ ဆက်ထွက်သွားတယ်။
ဒီနေရာမှာ အမှားတစ်ခုရဲ့ အန္တရာယ်ဟာ ဘာကြောင့်ကြီးလာသလဲ။
လူတစ်ယောက်မကောင်းလို့တစ်ခုတည်းလား။
မဟုတ်ဘူး။
ပြောရမယ့်လမ်း မလုံခြုံလို့။
ဒါကြောင့် တိုးတက်လာတဲ့လုပ်ငန်းတစ်ခုရဲ့ လူမှုတာဝန်ဆိုတာ—
ပစ္စည်းကောင်းရောင်းရုံမဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာမြင်သူက အချိန်မီပြောနိုင်တဲ့ လမ်းတစ်ခု ဖန်တီးထားခြင်းလည်း ပါတယ်။
ပြောသူကို အပြစ်ပေးရင် နောက်တစ်ခါ သတင်းမရတော့ဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် အလွန်သတိထားရမယ့်အချက်ရှိတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က—
“ဆရာ၊ ဒီနေရာမှာ ပြဿနာတွေ့ပါတယ်”
လို့ လာပြောတယ်။
ခေါင်းဆောင်က—
“မင်းတို့က ပြဿနာပဲ ဖန်တီးတတ်တယ်”
ဆိုပြီး အော်တယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘာဖြစ်မလဲ။
ပြဿနာမရှိတော့ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
သတင်းသာ မရှိတော့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီကွာခြားချက်ကို သတိထား။
ခေါင်းဆောင်က “အဆင်ပြေလား” မေးတိုင်း—
“ပြေပါတယ်”
ဆိုတဲ့အသံပဲ ကြားနေရတာ ယုံကြည်စရာကောင်းသလား။
တစ်ခါတလေ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ကောင်းတဲ့ခေါင်းဆောင်က—
“အခု ငါတို့မမြင်သေးတဲ့ ပြဿနာ ဘာရှိလဲ”
မေးရဲရမယ်။
“ငါမကြားချင်ပေမဲ့ သိသင့်တဲ့အရာ ဘာရှိလဲ”
မေးရဲရမယ်။
အမှန်ပြောလာသူကို ချက်ချင်းမဆူဘဲ—
“ပြောလာတာ ကောင်းတယ်။ အခုအရင်ဆုံး အခြေအနေကို ကြည့်ကြရအောင်”
လို့ ပြောတတ်ရမယ်။
ပြီးမှ ဘယ်သူ့တာဝန် ဘယ်လောက်ရှိတယ် စစ်။
ဒီလိုဆို အမှန်တရားတံခါး မပိတ်ဘူး။
ကိုယ့်ကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်ခြင်း
သေဒကသုတ်မှာ ဝါးတိုင်ပေါ်က ကစားသမားဥပမာနဲ့ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို ဟောထားတယ်။
သတိတရားကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းအားဖြင့် မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကိုပါ စောင့်ရှောက်ရာရောက်တယ်။ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာလည်း သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်စေမှု၊ မေတ္တာနဲ့ စာနာမှုတို့ ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်ကို လုပ်ငန်းအန္တရာယ်စီမံရေးနည်းပညာတစ်ခုအဖြစ် တိုက်ရိုက်ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ အဖွဲ့အစည်းဘဝအတွက် ဆင်ခြင်နိုင်တဲ့အချက်ရှိတယ်။
ကိုယ့်တာဝန်ကို သေချာစောင့်တာ—
ကိုယ့်ကိုပဲ ကာကွယ်တာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ဖက်လူကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်တယ်။
စာရင်းမှန်အောင်စစ်တာ—
စာရင်းတာဝန်ခံကိုပဲ ကာကွယ်တာမဟုတ်ဘူး။
ငွေရသင့်သူကို ကာကွယ်တယ်။
ပစ္စည်းအရည်အသွေး စစ်တာ—
ကုမ္ပဏီနာမည်ကိုပဲ ကာကွယ်တာမဟုတ်ဘူး။
ဖောက်သည်ကိုလည်း ကာကွယ်တယ်။
မှားတာကို အစောကြီးပြောတာ—
ကိုယ့်ကိုအပြစ်ကင်းဖို့ပဲ မဟုတ်ဘူး။
ထိခိုက်နိုင်သူတွေကို ကာကွယ်တာ။
ဒီအမြင်နဲ့ ကြည့်လိုက်ရင်—
အမှားဖုံးခြင်းဟာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
လူမှုတာဝန်နဲ့ ဆက်စပ်သွားတယ်။
တစ်ယောက်ရဲ့အမှားကို ဖုံးပေးတာက သူ့ကို တကယ်ချစ်တာလား
မိသားစုလုပ်ငန်းတွေမှာ အထူးသဖြင့် ဖြစ်တတ်တယ်။
သားမှားတယ်။
အဖေဖုံးတယ်။
ညီမှားတယ်။
အစ်ကိုဖုံးတယ်။
ဆွေမျိုးမှားတယ်။
“ကိုယ့်လူပဲ”
ဆိုပြီး ဖုံးတယ်။
တခြားဝန်ထမ်းလုပ်ရင် စည်းကမ်းအရ ကိုင်တယ်။
ကိုယ့်လူလုပ်ရင်—
“ဒီတစ်ခါထားလိုက်”
ဆိုတယ်။
ကဲ… ဒါက ကရုဏာလား။
တစ်ခါတလေ မဟုတ်ဘူး။
သူ့အမှားကို မရင်ဆိုင်စေတာကြောင့် သူတာဝန်ယူတတ်ဖို့ လမ်းပိတ်သွားတယ်။
တခြားလူတွေလည်း—
“စည်းကမ်းက လူလိုက်ပြောင်းတယ်”
လို့ သင်သွားတယ်။
ယုံကြည်မှုကျတယ်။
ကောင်းတဲ့ကရုဏာက—
လူကို အရှက်မခွဲဘူး။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ကို မဖုံးဘူး။
ပြန်ပြင်ခိုင်းတယ်။
တာဝန်ယူခိုင်းတယ်။
သင်ယူခွင့်ပေးတယ်။
ဒါက ပိုနက်တဲ့ကရုဏာ။
အမှားပြောရာမှာ စကားသီလရှိရမယ်
အမှားမဖုံးရဘူးဆိုတော့—
မြင်သမျှ ချက်ချင်းလူရှေ့မှာ ဖော်ရမယ်လို့ မယူနဲ့။
စောဒနာသုတ်မှာ တစ်ပါးသူကို ထောက်ပြလိုသူဟာ အခြေခံငါးချက်ထားရမယ်လို့ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောထားတယ်။
အချိန်သင့်မှာ ပြောမယ်။
အမှန်ပြောမယ်။
နူးညံ့စွာ ပြောမယ်။
အကျိုးရှိအောင် ပြောမယ်။
အတွင်းအမုန်းမပါဘဲ မေတ္တာစိတ်နဲ့ ပြောမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီငါးချက်ကို အမှားပြင်ရာမှာ တကယ်သုံး။
“မင်းမှားတာ ငါတွေ့ပြီ”
ဆိုပြီး လူရှေ့မှာ ချက်ချင်းအော်တာ အချိန်သင့်လား။
မသေချာသေးဘဲ—
“သူခိုးတယ်”
ပြောတာ အမှန်လား။
မှားတာတစ်ခုကို—
“မင်းက ဘာမှအသုံးမကျဘူး”
ပြောတာ နူးညံ့လား။
အရင်ကအမှားအားလုံး ဆွဲထုတ်တာ အကျိုးရှိလား။
“အခုတော့ မင်းကျပြီ”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ ပြောတာ မေတ္တာရှိလား။
ဒီငါးချက်မှာ ကိုယ့်စကားကို ဖြတ်ကြည့်။
အမှားပြောတာ သီလမဲ့စကားဖြစ်သွားရင် ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြေရှင်းရင်း နောက်ပြဿနာတစ်ခု ဖန်တီးမိတယ်။
မှန်တဲ့စကားကိုတောင် အချိန်နဲ့ အကျိုးကို ကြည့်ရတယ်
အဘယရာဇကုမာရသုတ်မှာ အမှန်ဖြစ်မှု၊ အကျိုးရှိမှုနဲ့ သင့်တော်တဲ့အချိန်တို့ကို ထည့်စဉ်းစားတဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စကားပြောသဘောကို တွေ့ရတယ်။
အမှန်ဖြစ်သော်လည်း အကျိုးမရှိတဲ့စကားကို မပြော။
အမှန်လည်းဖြစ်၊ အကျိုးလည်းရှိရင် တစ်ဖက်လူ ကြိုက်သည်ဖြစ်စေ၊ မကြိုက်သည်ဖြစ်စေ သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိပြီး ပြောတော်မူကြောင်း ဖော်ပြတယ်။ အဲဒီသဘောရဲ့အတွင်းမှာ သတ္တဝါတို့အပေါ် စာနာမှုရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
“ငါအမှန်ပြောတာပဲ”
ဆိုတာတစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
အမှန်ကို ဘာအတွက် ပြောတာလဲ။
ဘယ်အချိန်ပြောတာလဲ။
ဘယ်လိုပြောတာလဲ။
ဒါတွေပါ အရေးကြီးတယ်။
တစ်ယောက်ရဲ့အမှားကို လူစုံတဲ့ပွဲမှာ ထုတ်ပြောလိုက်တာ အမှန်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ သီးသန့်ပြောလို့ ပြင်နိုင်တဲ့ကိစ္စဆိုရင် လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲခြင်းက အကျိုးပိုရှိသလား စဉ်းစားရမယ်။
အမှားပြင်ချင်တာလား။
လူကို အနိုင်ယူချင်တာလား။
ကိုယ့်စိတ်ကို မေး။
ကိန္တိသုတ်က သင်ပေးတဲ့ ပြုပြင်လိုစိတ်
ကိန္တိသုတ်မှာ ကွဲလွဲမှုတွေကို ကိုင်တွယ်ရာမှာ တစ်ဖက်လူကို အကုသိုလ်ဘက်ကနေ ကုသိုလ်ဘက်သို့ ရပ်တည်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်သင့်တဲ့သဘောနဲ့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မြှောက်တင်ခြင်း၊ တစ်ဖက်လူကို နှိမ့်ချခြင်းမပြုဘဲ ဓမ္မနဲ့အညီ ပြောဆိုရမယ့်သဘောကို တွေ့ရတယ်။
ဒီသဘော အလွန်ကောင်းတယ်။
“သူမှားတာတွေ့ပြီ။ အခုငါမှန်ကြောင်းပြနိုင်ပြီ”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ မပြင်နဲ့။
“သူမှားရာကနေ မှန်ရာဆီ ပြန်လာနိုင်အောင် ဘယ်လိုကူညီမလဲ”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ ပြင်။
အမှားကို ပြောရင်း—
ကိုယ့်ရာထူးတက်ချင်လို့ တစ်ဖက်လူကို ကျစေမလား။
မိသားစုထဲမှာ မောင်နှမတစ်ယောက်ရဲ့အမှားကို အမွေပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် အသုံးချမလား။
လုပ်ငန်းထဲမှာ ပြိုင်ဘက်အဖြစ်မြင်တဲ့ ဝန်ထမ်းအမှားကို အခွင့်အရေးယူပြီး ဖိမလား။
ဒါတွေ သတိထားရမယ်။
ပြုပြင်ခြင်းရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က ကောင်းရာကို ပြန်ရောက်စေခြင်း ဖြစ်သင့်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ထိခိုက်မှုကြီးမားပြီး ဆက်ဖြစ်နေတဲ့အခြေအနေ၊ တမင်မရိုးသားမှု၊ ဥပဒေ သို့မဟုတ် ဘေးကင်းရေးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေမှာ သင့်တော်တဲ့တာဝန်ရှိသူ၊ ကျွမ်းကျင်သူ၊ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတို့ကို အသုံးပြုဖို့လိုနိုင်တယ်။
ကရုဏာဆိုတာ အန္တရာယ်ကို ခွင့်ပြုခြင်း မဟုတ်ဘူး။
တိုးတက်လာတဲ့အဖွဲ့မှာ “အစောဆုံးအချက်” ကို ရှာတတ်ရမယ်
ပြဿနာကြီးဖြစ်ပြီ။
ပြီးတော့ အစည်းအဝေးလုပ်တယ်။
လူတိုင်း မေးတယ်—
“ဘယ်သူမှားလဲ”
အဲဒီမေးခွန်း လိုတယ်။
တာဝန်ရှိသူရှိရင် သိရမယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ခုပဲ မမေးနဲ့။
နောက်ထပ်မေး—
“ဒီပြဿနာကို အစောဆုံး ဘယ်အချိန်မှာ မြင်နိုင်ခဲ့သလဲ။”
ဥပမာ—
တစ်လအကြာ ပြဿနာကြီးသိတယ်။
တကယ်တော့ သုံးပတ်အလိုမှာ သတိပေးအချက်ရှိခဲ့လား။
နှစ်ပတ်အလိုမှာ တစ်ယောက်တင်ပြခဲ့လား။
တစ်ပတ်အလိုမှာ စာရင်းကွာခြားခဲ့လား။
ဒါတွေကို မကြည့်ဘဲ—
“နောက်တစ်ခါ သတိထား”
ဆိုပြီးပဲ ပြီးရင် သင်ယူမှုမပြည့်ဘူး။
အဖွဲ့တစ်ခု တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ—
အမှားကို အဆုံးမှာဖမ်းတာထက် အစောဆုံးသတိပေးချက်ကို မြင်နိုင်အောင် စနစ်တည်ရတယ်။
အင်ဂျင်စက်မှာ သတိပေးမီးရှိသလို—ဥပမာမျှသာ
လောကပညာဆိုင်ရာ ဥပမာတစ်ခု သုံးကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ ဓမ္မကို အင်ဂျင်နီယာပညာနဲ့ သက်သေပြတာ မဟုတ်ဘူး။
နားလည်လွယ်အောင် သုံးတဲ့ ဥပမာပါ။
စက်တစ်ခုမှာ အပူလွန်လာရင် သတိပေးမီးပေါ်တယ်ဆိုပါစို့။
မီးက ပေါ်လာတယ်။
ယာဉ်မောင်းက—
“ဒီမီးက စိတ်အနှောင့်အယှက်ပေးတယ်”
ဆိုပြီး မီးလုံးကို ဖြုတ်ပစ်လိုက်တယ်။
ပြဿနာ ပျောက်သွားပြီလား။
မပျောက်ဘူး။
သတိပေးချက်ပဲ ပျောက်သွားတာ။
အဖွဲ့ထဲမှာလည်း—
တိုင်ကြားသူကို ပိတ်တယ်။
မကောင်းသတင်းယူလာသူကို ဆူတယ်။
သတိပေးတဲ့ဝန်ထမ်းကို—
“အဆိုးမြင်သူ”
လို့ တံဆိပ်ကပ်တယ်။
အဲဒီအခါ ပြဿနာမပျောက်ဘူး။
အချက်ပေးစနစ်ပဲ ပျက်သွားတတ်တယ်။
ဒီဥပမာကို သတိထားကြည့်။
အဖွဲ့က အောင်မြင်လာလေလေ သတိပေးမီးကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်ရမယ်။
ဖုံးပစ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
လူမှုတာဝန်ဆိုတာ ထိခိုက်မှုဖြစ်မှ အလှူလုပ်တာ မဟုတ်ဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
လူမှုတာဝန်ဆိုတဲ့စကားကို တချို့က—
လှူဒါန်းခြင်း။
ဆင်းရဲသူကို ကူညီခြင်း။
ကျောင်းဆောက်ခြင်း။
ဆေးရုံလှူခြင်း။
လို့ပဲ မြင်တတ်တယ်။
ဒါတွေက ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူမှုတာဝန်မှာ နောက်တစ်ခုရှိတယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ထိခိုက်မှုကို မဖုံးဘဲ ပြင်ခြင်း။
ကိုယ့်အမှားကြောင့် ဖောက်သည်တစ်ယောက် ထိခိုက်တယ်။
“ကုမ္ပဏီနာမည်ပျက်မှာစိုးလို့ မပြောဘူး”
ဆိုရင် လူမှုတာဝန်လား။
ကိုယ့်အဖွဲ့အမှားကြောင့် ပေးသွင်းသူတစ်ယောက် အခက်တွေ့တယ်။
“အဲဒါအသေးလေးပဲ”
ဆိုပြီး လျစ်လျူရှုရင် လူမှုတာဝန်လား။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် မမျှတစွာထိခိုက်ခံရတယ်။
အပြင်မှာ အလှူအများကြီးလုပ်ပေမဲ့ အတွင်းအမှားကို ဖုံးထားရင် လူမှုတာဝန် ပြည့်သလား။
မပြည့်သေးဘူး။
လူမှုအကျိုးလုပ်တာ ကောင်းတယ်။
ကိုယ့်ကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ထိခိုက်မှုကို တာဝန်ယူပြင်တာလည်း ကောင်းမှုတစ်ခုပါ။
တောင်းပန်ခြင်းနဲ့ ပြုပြင်ခြင်းကို မခွဲနဲ့
“တောင်းပန်ပါတယ်”
ဆိုတာ ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေ လုံလောက်သလား။
မလုံလောက်ဘူး။
ဥပမာ—
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ခမှားတယ်။
ကုမ္ပဏီက—
“တောင်းပန်ပါတယ်”
ဆိုတယ်။
ငွေပြန်မပေးသေးဘူး။
အဲဒါ ပြုပြင်မှုလား။
မဟုတ်သေးဘူး။
ဖောက်သည်ကို မှားတဲ့ပစ္စည်းပို့တယ်။
“တောင်းပန်ပါတယ်”
ပြောတယ်။
ပြန်လဲပေးဖို့ မစီမံဘူး။
မပြီးသေးဘူး။
လင်မယားကြား စကားနာပြောတယ်။
“တောင်းပန်တယ်”
ပြောပြီး နောက်နေ့ အတူတူပြန်လုပ်တယ်။
မပြည့်သေးဘူး။
တောင်းပန်မှုက အစဖြစ်နိုင်တယ်။
ပြီးရင်—
ထိခိုက်တာ ဘာလဲ။
ဘာပြန်ကုစားမလဲ။
ဘာပြောင်းမလဲ။
ဒီသုံးချက်လိုတယ်။
ပြန်လည်ကုစားမှုမှာ ကိုယ့်အဆင်ပြေမှုထက် ထိခိုက်သူကို ကြည့်
အမှားလုပ်သူက ပြောတယ်—
“ကျွန်တော် တောင်းပန်ပြီးပြီလေ”
တစ်ဖက်လူက ယုံကြည်မှုမပြန်သေးဘူး။
အမှားလုပ်သူ စိတ်ဆိုးတယ်။
“ဒါတောင် ခွင့်မလွှတ်ဘူးလား”
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ ပြန်ကြည့်ရမယ်။
တောင်းပန်တာက ကိုယ့်တာဝန်။
ခွင့်လွှတ်ဖို့ တစ်ဖက်လူရဲ့စိတ်ကို ကိုယ်မအမိန့်ပေးနိုင်ဘူး။
ယုံကြည်မှု ပျက်သွားရင် ပြန်တည်ဖို့ အချိန်လိုနိုင်တယ်။
ကိုယ်လုပ်ရမှာ—
ရိုးသားစွာရှင်း။
ထိခိုက်မှုကို ပြန်ပြင်။
အနာဂတ်မှာ စနစ်ပြောင်း။
ကတိတည်။
အကြိမ်ကြိမ် အမှန်ပြ။
ယုံကြည်မှုက အဲဒီနောက် တဖြည်းဖြည်း ပြန်တည်နိုင်တယ်။
တောင်းပန်ခြင်းကို ခွင့်လွှတ်မှုတောင်းဆိုတဲ့ အခွင့်အရေးစာချုပ်လို မသုံးနဲ့။
မှားသူတစ်ယောက်ကို ရှာပြီး ပြီးသွားတာ လွယ်တယ်
ပြဿနာဖြစ်ရင်—
“ဘယ်သူလုပ်တာလဲ”
ရှာရတာ အလွယ်ဆုံး။
လူတွေ့ပြီ။
ဆူတယ်။
အရေးယူတယ်။
အဖွဲ့က—
“အခု ပြဿနာဖြေရှင်းပြီးပြီ”
ထင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်လ တခြားလူက တူတဲ့အမှား ထပ်လုပ်တယ်။
ဘာဖြစ်လို့လဲ။
လူပြောင်းသွားပေမဲ့ အခြေအနေ မပြောင်းသေးလို့။
အလုပ်ညွှန်ကြားချက်မရှင်းသေးဘူး။
စစ်ဆေးစနစ် မရှိသေးဘူး။
အလုပ်ပမာဏ အရမ်းများသေးတယ်။
ပညာလွှဲပြောင်းမှု မရှိသေးဘူး။
လူတွေ ကြောက်နေသေးတယ်။
ဒါကြောင့် အမှားပြုပြင်ရာမှာ နှစ်ကော်လံထား။
လူ့တာဝန်။
စနစ်တာဝန်။
ဒီနှစ်ခုကို ခွဲကြည့်။
လူ့တာဝန်ကို စနစ်ဆိုပြီး ဖုံးမထားနဲ့။
စနစ်အမှားကို လူတစ်ယောက်ပေါ် အကုန်ပုံမချနဲ့။
ပြဿနာတွေ ထပ်ဖြစ်နေရင် “သတိထား” ဆိုတဲ့စကား မလုံလောက်ဘူး
လတိုင်း စာရင်းမှားတယ်။
ခေါင်းဆောင်က—
“နောက်လ သတိထား”
ပြောတယ်။
နောက်လ ထပ်မှားတယ်။
“သတိထား”
ထပ်ပြောတယ်။
ဒါက ပြုပြင်မှုလား။
အပြည့်အဝ မဟုတ်သေးဘူး။
မေး—
ဘာကြောင့် ထပ်မှားနေတာလဲ။
ပုံစံရှုပ်လို့လား။
သင်တန်းမရလို့လား။
လူတစ်ယောက်တည်းအပေါ် အလုပ်များလို့လား။
အချက်အလက်နှစ်နေရာက မတူလို့လား။
စစ်ပေးမယ့်သူ မရှိလို့လား။
ဒီအကြောင်းရင်းကို ရှာရမယ်။
ထပ်ဖြစ်နေတဲ့အမှားက လူကိုပဲ ပြောမယ့်အစား စနစ်ကို မေးဖို့ သတိပေးတတ်တယ်။
အမှားသင်ခန်းစာကို မျိုးဆက်သစ်ဆီ မလွှဲရင် အမှားကို အမွေပေးတာနဲ့တူတယ်
အကြီးအကဲတွေမှာ အတွေ့အကြုံအများကြီးရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အတွေ့အကြုံဆိုတာ—
အောင်မြင်မှုတွေပဲလား။
မဟုတ်ဘူး။
မှားခဲ့တဲ့အရာတွေလည်း ပါတယ်။
အဲဒီအမှားကနေ ရလာတဲ့ပညာက အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဆရာတစ်ယောက်က—
“ဒီအရာကို မလုပ်နဲ့”
ပြောတယ်။
လူငယ်က—
“ဘာလို့လဲ”
မေးတယ်။
“ငါပြောတာလိုက်လုပ်”
ဆိုရင် ပညာတစ်ဝက်ပဲ လွှဲရတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“အရင်က ဦးဇင်းတို့ ဒီလိုဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ ဒီအကျိုးဆက်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ နောက်မှ ဒီလိုပြောင်းခဲ့တယ်”
လို့ ပြောရင်?
လူငယ်က အကြောင်းရင်းသိတယ်။
အမှားကို မထပ်ရဘူး။
ဒါကြောင့် တိုးတက်လာတဲ့အဖွဲ့တစ်ခုမှာ—
အောင်မြင်မှုမှတ်တမ်းသာ မထားနဲ့။
အမှားသင်ခန်းစာမှတ်တမ်းလည်း ထား။
ကောင်းတာကိုလည်း မှတ်ရမယ်
အမှားတွေချည်း ပြောရင် အဖွဲ့က တဖြည်းဖြည်း ပင်ပန်းလာတယ်။
“ဘယ်လောက်လုပ်လုပ် အမှားပဲရှာတယ်”
ခံစားလာတယ်။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ မိမိပြုလုပ်ပြီးတဲ့အရာဟာ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်လုံးကို မထိခိုက်ဘဲ ကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်း ပြန်သိရရင် ကုသိုလ်တရားတွေမှာ ဝမ်းမြောက်ပြီး ဆက်လက်လေ့ကျင့်ဖို့လည်း သင်ကြားထားတယ်။
ဒါကို ကိုယ့်ဘဝမှာ အသုံးချ။
မှားတာကို မှားတယ်လို့ ပြော။
ကောင်းတာကိုလည်း ကောင်းတယ်လို့ ပြော။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်—
“ပြဿနာဖြစ်တာကို စောစောပြောတယ်”
ကောင်းတယ်။
“မှားတာကို ဖုံးမထားဘူး”
ကောင်းတယ်။
“ထိခိုက်သူဆီ ကိုယ်တိုင်သွားတောင်းပန်ပြီး ပြန်ပြင်တယ်”
ကောင်းတယ်။
“အမှားတစ်ခုကနေ စနစ်အသစ် ဖန်တီးတယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါတွေကို ချီးကျူး။
အမှားမရှိသူကိုပဲ မချီးကျူးနဲ့။ အမှားကို ကောင်းစွာကိုင်တွယ်တတ်သူကိုလည်း တန်ဖိုးထား။
မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာတစ်မျိုး၊ နောက်ကွယ်မှာတစ်မျိုး မဖြစ်စေနဲ့
သာရဏီယတရားဆိုင်ရာ သုတ်တော်မှာ မိတ်ဖက်တို့အပေါ် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ မေတ္တာထားရာမှာ မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာသာမက နောက်ကွယ်မှာပါ ထားရှိခြင်း၊ မျှဝေခြင်း၊ သီလနဲ့အမြင်ညီညွတ်မှုတို့ဟာ ချစ်ခင်မှု၊ လေးစားမှု၊ သဟဇာတဖြစ်မှုနဲ့ ညီညွတ်မှုကို အထောက်အကူပြုကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
အဖွဲ့ထဲမှာ—
မျက်နှာချင်းဆိုင်ရင်—
“အဆင်ပြေပါတယ်”
ပြောတယ်။
နောက်ကွယ်မှာ—
“သူက မတတ်ဘူး”
ပြောတယ်။
ဒါဆို အမှားဘယ်လိုပြင်မလဲ။
သက်ဆိုင်သူက ကိုယ့်အမှားကို မသိဘူး။
အခြားသူတွေပဲ သိနေတယ်။
ဒါဟာ ပြန်လည်အသိပေးမှုမဟုတ်ဘူး။
အတင်းအဖျင်းဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ပြင်စေချင်ရင် ပြင်နိုင်သူဆီ အမှန်ရောက်ရမယ်။
လျှို့ဝှက်ထားသင့်တာနဲ့ ဖုံးကွယ်တာ မတူဘူး
ဒီနေရာမှာ အထူးသတိထားရမယ်။
“အမှားကို မဖုံးနဲ့”
ဆိုတာ—
အရာအားလုံးကို လူမှုကွန်ရက်တင်။
လူတိုင်းကို ကြေညာ။
လူတိုင်းနာမည်ဖော်။
ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်ရှိတယ်။
လုံခြုံရေးဆိုင်ရာအချက်ရှိတယ်။
သက်ဆိုင်သူများသာ သိသင့်တဲ့ကိစ္စရှိတယ်။
ဒါတွေကို တာဝန်ရှိစွာ ထိန်းသိမ်းရတယ်။
အဓိကမေးခွန်းက—
“ပြုပြင်နိုင်တဲ့ သင့်တော်တဲ့တာဝန်ရှိသူဆီ အချက်အလက်ရောက်သလား”
လူတိုင်း မသိရလည်းရတယ်။
ဒါပေမဲ့ သိသင့်သူတောင် မသိဘူးဆိုရင်?
အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
ပွင့်လင်းမှုနဲ့ လျှို့ဝှက်မှုကို ပညာနဲ့ ချိန်ရတယ်။
“အမှားတွေ့ရင် ဘယ်သူ့ဆီပြောရမယ်” ဆိုတာ လူတိုင်းသိသလား
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
ကိုယ့်လုပ်ငန်းထဲက ဝန်ထမ်းအသစ်တစ်ယောက်ကို မေးကြည့်။
“အကြီးစားအမှားတွေ့ရင် ဘယ်သူ့ဆီပြောရမလဲ”
သူချက်ချင်းဖြေနိုင်သလား။
မဖြေနိုင်ရင် ပြဿနာ။
“ကိုယ့်မန်နေဂျာမှားတာကို တွေ့ရင် ဘယ်သူ့ဆီပြောရမလဲ”
မေး။
လမ်းမရှိဘူးဆိုရင်?
အောက်ကလူက အထက်လူအမှားကို ဘယ်လိုပြောမလဲ။
ဒီနေရာမှာ ပြုပြင်လမ်းကြောင်းလိုတယ်။
အရာရာအတွက် ကြီးမားတဲ့ စနစ်လိုတာမဟုတ်ဘူး။
သေးငယ်တဲ့အဖွဲ့ဆို—
ဘယ်သူ့ဆီ။
ဘယ်လို။
ဘယ်အချိန်။
သတ်မှတ်ထားရုံနဲ့တောင် ပိုရှင်းတယ်။
ချက်ချင်းပြောရမယ့်အမှားနဲ့ ပုံမှန်ပြန်သုံးသပ်ရမယ့်အမှား ခွဲပါ
အမှားအားလုံးကို တစ်မျိုးတည်းမလုပ်နဲ့။
လူ့ဘေးကင်းရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တယ်။
ကြီးမားတဲ့ ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်နိုင်တယ်။
တမင်မရိုးသားမှု သံသယရှိတယ်။
လူတစ်ယောက် ဆက်ထိခိုက်နေတယ်။
ဒီလိုကိစ္စတွေမှာ—
“နောက်အပတ်အစည်းအဝေးမှ ပြောမယ်”
လို့ မထားသင့်ဘူး။
အချိန်မီ တာဝန်ရှိသူဆီ ရောက်ရမယ်။
တစ်ဖက်မှာ အရေးမကြီးတဲ့လုပ်ငန်းအမှားသေးသေး၊ ပုံမှန်တိုးတက်ရေးအကြံတွေကို ပုံမှန်ပြန်သုံးသပ်ချိန်မှာ စုဆွေးနွေးလို့ရတယ်။
အရေးကြီးတာနဲ့ မအရေးကြီးတာ ခွဲတတ်ခြင်းလည်း တာဝန်ယူမှုပါ။
ချဲ့ထွင်မှုအမြန်နှုန်းထက် ပြုပြင်နိုင်စွမ်းကို ကြည့်
ကုမ္ပဏီတစ်ခုက တစ်နှစ်အတွင်း ရုံးခွဲနှစ်ဆ တိုးချင်တယ်ဆိုပါစို့။
ငွေရှိတယ်။
ဈေးကွက်ရှိတယ်။
ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့—
ရုံးခွဲအသစ်တွေမှာ မှားရင် ဘယ်လိုသတင်းပို့မလဲ။
ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှု ဘယ်လိုရောက်မလဲ။
စာရင်းမှားရင် ဘယ်သူစစ်မလဲ။
တစ်ရုံးမှာ ရခဲ့တဲ့သင်ခန်းစာကို အခြားရုံးတွေသိမလား။
အရေးပေါ်ဖြစ်ရင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ဘယ်သူ့မှာရှိလဲ။
ဒီအရာတွေ မရှိသေးဘူးဆိုရင် ချဲ့ထွင်မှု မြန်လွန်းနိုင်တယ်။
တိုးတက်မှုမှာ မေးရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခုက—
“ပိုလုပ်နိုင်ပြီလား”
နောက်တစ်ခုက—
“မှားရင် ပိုကောင်းကောင်းပြင်နိုင်ပြီလား”
ဒီနှစ်ခုလုံးပါ။
အမှားပြုပြင်ခြင်းဟာ ဂုဏ်သိက္ခာထိန်းသိမ်းခြင်းနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် မဟုတ်ဘူး
တချို့အဖွဲ့က—
“ကုမ္ပဏီနာမည်မပျက်အောင် ဖုံးထားရမယ်”
ထင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်မှ အမှန်ပေါ်လာရင်?
ပထမအမှားအတွက် ယုံကြည်မှုကျနိုင်တယ်။
ဖုံးထားတာပါ သိရင် ပိုကျနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ရေရှည်ကာကွယ်တာက အမြဲဖုံးခြင်း မဟုတ်ဘူး။
တစ်ချို့အခြေအနေမှာ—
“ဒီအမှားဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီထိခိုက်မှုရှိပါတယ်။ ဒီလိုပြန်ပြင်နေပါတယ်။ ဒီလိုနောက်မဖြစ်အောင် ပြောင်းထားပါတယ်”
လို့ သင့်တော်တဲ့သက်ဆိုင်သူတွေကို ရိုးသားစွာ ပြောနိုင်ခြင်းက ယုံကြည်မှုကို ပြန်တည်နိုင်တဲ့လမ်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘယ်အချက်ကို ဘယ်သူ့ဆီ ဘယ်လိုအသိပေးရမယ်ဆိုတာ အခြေအနေ၊ ဥပဒေ၊ လုံခြုံရေးနဲ့ သက်ဆိုင်ရာတာဝန်တွေကို ထည့်စဉ်းစားရမယ်။
မိသားစုအတွင်းက “အမှားဖုံး” ယဉ်ကျေးမှု
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီတရားဟာ ကုမ္ပဏီကြီးတွေအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
မိသားစုထဲလည်း ဖြစ်တယ်။
သားက စာမေးပွဲအမှတ် မကောင်းဘူး။
မိဘကို မပြောဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
အမှတ်နည်းတာထက်—
အော်ခံရမှာ ပိုကြောက်လို့။
ငွေတစ်ခု သုံးမှားတယ်။
လင်မယား မပြောဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
“ပြောရင် ရန်ဖြစ်မယ်”
လို့ ကြောက်လို့။
နောက်တော့ ပိုကြီးတယ်။
မိသားစုမှာလည်း အမှားပြင်လမ်းရှိရမယ်။
သားသမီးပြောလာရင် ချက်ချင်း—
“နင်ဒီလိုပဲ”
လို့ တံဆိပ်မကပ်နဲ့။
“အခုဘာဖြစ်ခဲ့လဲ”
မေး။
“ဘာကူညီရမလဲ”
မေး။
“နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်းမလဲ”
မေး။
တာဝန်ယူခိုင်း။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ပြောတဲ့လမ်း မပိတ်နဲ့။
“အပြစ်မတင်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု” ဆိုပြီး တာဝန်မဲ့မှု မဖြစ်စေနဲ့
တစ်ဖက်အစွန်းလည်းရှိတယ်။
“လူကို အပြစ်မတင်ရဘူး”
ဆိုပြီး—
ဘယ်သူမှ တာဝန်မယူတော့ဘူး။
အမြဲ—
“စနစ်အမှားပါ”
ပဲပြောတယ်။
ဒါလည်း မပြည့်စုံဘူး။
တကယ် လူတစ်ယောက် ပေါ့ဆခဲ့ရင် သူ့အပိုင်းရှိတယ်။
တမင်မရိုးသားရင် ပိုရှိတယ်။
စည်းကမ်းသိရက်နဲ့ ဆက်ချိုးရင် ကိုင်တွယ်ရမယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ပြောတာ—
အပြစ်မရှာနဲ့ လို့ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်တရားကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံရှာ လို့ ပြောတာ။
လူ့အပိုင်းကိုကြည့်။
စနစ်အပိုင်းကိုကြည့်။
အခြေအနေကိုကြည့်။
ရည်ရွယ်ချက်ကို မသေချာရင် မသေချာဘူးလို့ထား။
ပြီးမှ တရားမျှတစွာ ဆုံးဖြတ်။
မူက လူထက်ကြီးဖို့လိုတယ်
မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် မိမိသင်ကြားသတ်မှတ်ခဲ့သော ဓမ္မနဲ့ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားကြရန် အရှင်အာနန္ဒာကို မိန့်ကြားထားတယ်။
ဒီတရားကို ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်မှုအတွက် တိုက်ရိုက်နည်းလမ်းအဖြစ် မဆိုရဘူး။
ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနဲ့ တိုးတက်တဲ့အဖွဲ့အတွက် ဆင်ခြင်စရာတစ်ခုရတယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကြိုက်ထက် ကောင်းတဲ့မူ ရှိရမယ်။
အဖေရှိတုန်း—
အဖေကြိုက်ရင် မှန်။
အဖေမကြိုက်ရင် မှား။
အဖေမရှိတော့—
စံမရှိ။
ဒီလိုမဖြစ်သင့်ဘူး။
အဖွဲ့မှာ—
ရိုးသားမှုမူ။
အမှားတင်ပြမှုမူ။
စစ်ဆေးမှုမူ။
ပြုပြင်မှုမူ။
တရားမျှတမှုမူ။
ရှိရမယ်။
လူပြောင်းသွားလည်း မူက ဆက်ရှိရမယ်။
ဒါမှ တိုးတက်မှုက လူတစ်ယောက်အပေါ်ပဲ မမှီဘူး။
ပြုပြင်လမ်းကြောင်းရဲ့ အချက်ရှစ်ချက်
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမှားဖြစ်ပြီဆိုရင် ဦးဇင်းတို့ ရိုးရိုးလေး အချက်ရှစ်ချက် မှတ်ထားလို့ရတယ်။
တစ် — မြင်
ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။
အမှန်အတိုင်း မြင်။
နှစ် — ရပ်
ထိခိုက်မှု ဆက်ဖြစ်နေသေးရင် အရင်ရပ်။
သုံး — ပြော
ပြုပြင်နိုင်တဲ့ သင့်တော်တဲ့သူဆီ အချိန်မီပြော။
လေး — တာဝန်ယူ
ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်ယူ။
ငါး — ကုစား
ထိခိုက်သူအတွက် ပြန်ပြင်ရမယ့်အရာ လုပ်။
ခြောက် — အကြောင်းရင်းရှာ
လူတစ်ယောက်ပဲ မကြည့်။
ဘာကြောင့်ဖြစ်ခွင့်ရသလဲ ကြည့်။
ခုနစ် — စနစ်ပြင်
ထပ်မဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲချက် တစ်ခု မဖြစ်မနေထား။
ရှစ် — ပြန်ကြည့်
ပြင်တာ အလုပ်ဖြစ်မဖြစ် နောက်မှ ပြန်စစ်။
ဒီအချက်ရှစ်ချက်ကို အိမ်မှာလည်း သုံးလို့ရတယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း သုံးလို့ရတယ်။
အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း သုံးလို့ရတယ်။
လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရန် အဆင့်များ
၁။ “အမှားတင်ပြခြင်း” နဲ့ “အမှားဖုံးခြင်း” ကို မူအရ ခွဲထားပါ
အဖွဲ့ကို ရှင်းရှင်းပြောပါ။
“မှားရင် တာဝန်ယူရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှန်ကို စောစောပြောတာကို အားပေးမယ်။ တမင်ဖုံးခြင်းနဲ့ လိမ်ခြင်းကိုတော့ သီးခြားကိုင်တွယ်မယ်”
ဒီကွာခြားချက်ကို အားလုံးသိရမယ်။
၂။ ဘယ်အမှားကို ချက်ချင်းတင်ပြရမလဲ သတ်မှတ်ပါ
လူ့ဘေးကင်းရေး။
ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှုကြီး။
တမင်မရိုးသားမှု သံသယ။
ဖောက်သည် သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းကို ဆက်ပြီးထိခိုက်နေတဲ့ကိစ္စ။
အဖွဲ့နာမည်ကို သိသာစွာ ထိခိုက်နိုင်တဲ့ကိစ္စ။
ဒီလိုအရာတွေကို ပုံမှန်အစည်းအဝေးထိ မစောင့်ဘဲ သင့်တော်တဲ့တာဝန်ရှိသူဆီ မြန်မြန်ရောက်အောင် လမ်းထားပါ။
၃။ “အမှားတင်ပြချက်” ကို အချက်ငါးချက်နဲ့ လုပ်ပါ
ဘာဖြစ်တယ်။
ဘယ်သူ/ဘာကို ထိခိုက်နိုင်တယ်။
အခုဘာရပ်ထားတယ်။
ဘာသိသေးတယ်၊ ဘာမသိသေးဘူး။
နောက်တစ်ကြိမ် ဘယ်အချိန် ပြန်အသိပေးမယ်။
စကားရှည်ရှည်မလိုဘူး။
အဓိကအချက် ရှင်းရမယ်။
၄။ အမှားသိပြီး ပထမဆုံး တုံ့ပြန်မှုကို ပြင်ပါ
ခေါင်းဆောင်က ချက်ချင်း—
“ဘယ်သူလုပ်တာ”
မမေးခင်—
“ဆက်ထိခိုက်နေသေးလား”
မေးပါ။
အန္တရာယ်ကို အရင်ရပ်။
၅။ အချက်အလက်နဲ့ အထင်ကို ခွဲပါ
“စာရင်းမှာ ငွေဒီလောက်ကွာတယ်”
က အချက်အလက်။
“သူယူတာပဲ”
က ခန့်မှန်းချက်။
ဒီနှစ်ခု မရောပါနဲ့။
၆။ ပြောမယ့်သူက စကားငါးချက် စစ်ပါ
အချိန်သင့်လား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
မေတ္တာပါလား။
၇။ အမှားဝန်ခံသူကို မလိုအပ်ဘဲ လူရှေ့မအရှက်ခွဲပါနဲ့
လူတစ်ဦးချင်းကိစ္စကို သီးသန့်ကိုင်တွယ်နိုင်ရင် သီးသန့်ပြောပါ။
အဖွဲ့လုံးသင်ယူရမယ့် သင်ခန်းစာကိုတော့ အဖွဲ့နဲ့ မျှဝေပါ။
၈။ တောင်းပန်မှုတိုင်းနဲ့ “ပြန်ကုစားမယ့်အချက်” တစ်ခုတွဲပါ
“တောင်းပန်ပါတယ်”
ပြီးရင်—
“ဒီနေ့ဘာပြင်မယ်”
“ဘယ်အချိန်ပြီးမယ်”
ရှင်းပါ။
၉။ ထပ်ဖြစ်တဲ့အမှားကို လူကိုပဲ ထပ်မဆူပါနဲ့
နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ် ထပ်ဖြစ်ရင်—
စနစ်ကို စစ်ပါ။
သင်တန်း။
တာဝန်။
အလုပ်ပမာဏ။
စစ်ဆေးမှု။
သတင်းစီးဆင်းမှု။
ဘာလိုနေလဲ ရှာပါ။
၁၀။ အမှားသင်ခန်းစာမှတ်တမ်းထားပါ
အနည်းဆုံး—
ဘာဖြစ်ခဲ့။
ဘာကြောင့်။
ဘာပြင်ခဲ့။
နောက်တစ်ခါ ဘာလုပ်မယ်။
လေးချက်ရေးပါ။
၁၁။ အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် မိမိအမှားတစ်ခုကို သင့်တော်သလို မျှဝေပါ
“ဒီအချက်မှာ ငါမှားခဲ့တယ်။ ဒီလိုပြင်ခဲ့တယ်”
လို့ လုပ်ပြပါ။
အဖွဲ့အတွင်း—
“အမှားဝန်ခံခြင်းက ခေါင်းဆောင်မှုကျခြင်းမဟုတ်ဘူး”
ဆိုတာ အတွေ့အကြုံနဲ့ သင်ပေးပါ။
၁၂။ ပြုပြင်ပြီးနောက် ပြန်စစ်မယ့်ရက်ထားပါ
ပြင်ပြီးမေ့မထားပါနဲ့။
“တစ်လနောက် ပြန်ကြည့်မယ်”
ဆိုတဲ့ရက်ထားပါ။
ပြုပြင်ချက် တကယ်အလုပ်ဖြစ်မဖြစ် သိရမယ်။
တစ်ပတ်စာ လက်တွေ့အစီအစဉ်
ပထမနေ့ — “မှန်ကြည့်သည့်နေ့”
ဒီနေ့ ကိုယ့်အလုပ်၊ မိသားစု၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝထဲမှာ မကြာသေးခင်က ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ အမှားတစ်ခုရွေးပါ။
သူများအမှား မရွေးပါနဲ့။
ကိုယ့်အမှား။
စာရွက်ပေါ်မှာ ရေးပါ—
ဘာလုပ်ခဲ့တယ်။
ဘာအကျိုးဆက်ရှိတယ်။
မိမိကို ထိခိုက်သလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်သလား။
နှစ်ဖက်လုံးလား။
ဘာပြင်သင့်သလဲ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်တဲ့သဘောကို ဒီနေ့ လက်တွေ့သုံးပါ။
ညနေမှာ မေးပါ—
“ငါအမှားကို ကြည့်တာလား၊ အမှားကနေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်တင်နေတာလား။”
နှစ်ခုမတူဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်က ပြင်ဖို့ပါ။
ဒုတိယနေ့ — “ပြောသင့်သူဆီ ရောက်စေသည့်နေ့”
ကိုယ်သိထားပေမဲ့ သက်ဆိုင်သူကို မပြောရသေးတဲ့ကိစ္စတစ်ခု ရှိသလား။
တစ်ခုရွေးပါ။
အတင်းအဖျင်းမလုပ်ဘဲ ပြင်နိုင်သူဆီ တိုက်ရိုက်ရောက်အောင်လုပ်ပါ။
မသေချာသေးရင်—
“ဒီအချက်ကို သေချာမသိသေးပေမဲ့ စိုးရိမ်စရာတစ်ခုတွေ့ထားပါတယ်”
လို့ အမှန်အတိုင်း ပြောနိုင်တယ်။
ညနေမှာ—
“ငါတိတ်ခဲ့တာက ပညာကြောင့်လား၊ ကြောက်လို့လား”
မေးပါ။
တတိယနေ့ — “ပြောပုံကို ပြင်သည့်နေ့”
ဒီနေ့ တစ်ယောက်ရဲ့အမှားကို ပြောဖို့ရှိရင် စောဒနာသုတ်ရဲ့ အခြေခံငါးချက်နဲ့ စစ်ပါ။
အချိန်သင့်။
အမှန်။
နူးညံ့။
အကျိုးရှိ။
မေတ္တာ။
စကားကို—
“မင်းက…”
လို့ လူကို တံဆိပ်မကပ်ဘဲ—
“ဒီအဖြစ်အပျက်မှာ…”
လို့ အပြုအမူကနေ စပြောကြည့်ပါ။
စတုတ္ထနေ့ — “ထိခိုက်မှုကို ကုစားသည့်နေ့”
ကိုယ့်အမှားကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် ထိခိုက်ထားတာရှိလား။
အဲဒီထဲက တစ်ခုကို ပြန်ကုစားဖို့ စပါ။
ငွေပြန်ပေးရန်ရှိရင် အစီအစဉ်ချ။
စကားနာရင် တောင်းပန်။
ကတိပျက်ရင် ကတိအသစ်ကို တိတိကျကျ ပြန်ချ။
မှားတဲ့အချက်ပေးထားရင် မှန်တာကို ပြန်အသိပေး။
ညနေမှာ—
“ငါတောင်းပန်တာနဲ့ပဲ ပြီးပြီလို့ ထင်နေသလား၊ တကယ်ပြန်ပြင်ခဲ့သလား”
မေးပါ။
ပဉ္စမနေ့ — “စနစ်ကို မေးသည့်နေ့”
ဒီနေ့ ထပ်ခါထပ်ခါဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုကို ရွေးပါ။
ပြီးတော့—
“ဘယ်သူမှားတာလဲ”
မေးမယ့်အစား—
“ဒီအမှား ဘာကြောင့် ထပ်ဖြစ်ခွင့်ရနေတာလဲ”
မေးပါ။
အလုပ်ပမာဏလား။
တာဝန်မရှင်းတာလား။
သင်တန်းလား။
စစ်ဆေးမှုလား။
အချက်တစ်ခုရွေးပြီး ပြင်ပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့ — “ခေါင်းဆောင်အမှားဝန်ခံသည့်နေ့”
မိဘ၊ အကြီးအကဲ၊ မန်နေဂျာ၊ ဆရာ ဖြစ်ရင်—
မိမိမှားခဲ့တဲ့ အရာသင့်တော်တစ်ခုကို အောက်ကလူတစ်ယောက်ဆီ ရိုးသားစွာ ပြောကြည့်ပါ။
“မနေ့က မင်းပြောတာကို ငါနားမထောင်ခဲ့တာ မှားတယ်”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ငါ့ဘက်က အချက်တစ်ခု မမြင်ခဲ့ဘူး”
လိုမျိုး။
ပြီးရင် တစ်ဖက်လူ ပြောင်းသွားပုံကို ကြည့်။
လူကို မိမိအပေါ်ပိုကြောက်စေသလား။
ပိုပြောရဲလာသလား။
သတ္တမနေ့ — “အမှားကို ပညာအဖြစ် ပြောင်းသည့်နေ့”
ဒီတစ်ပတ်က အမှားတစ်ခုကို ရွေးပါ။
စာကြောင်းလေးကြောင်းရေးပါ—
ဘာဖြစ်ခဲ့တယ်။
ဘာသင်ယူခဲ့တယ်။
ဘာပြင်ခဲ့တယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘာလုပ်မယ်။
ပြီးရင် မိနစ်အနည်းငယ် စိတ်ငြိမ်ငြိမ်ထားပြီး—
“မိမိအမှားကို မြင်နိုင်ပါစေ။”
“မြင်တာကို မဖုံးပါစေနဲ့။”
“ဖွင့်ပြရမယ့်နေရာမှာ သတ္တိရှိပါစေ။”
“ပြုပြင်ရမယ့်နေရာမှာ ဝီရိယရှိပါစေ။”
“သူတစ်ပါးအမှားကို ပြောရတဲ့အခါ မေတ္တာနဲ့ ပညာမပျောက်ပါစေနဲ့”
လို့ သတိပေးပါ။
မနက်တိုင်း ခေါင်းဆောင်မေးသင့်တဲ့ မေးခွန်းငါးခု
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
လုပ်ငန်းတိုးတက်နေတဲ့သူ၊ လူများကို ဦးဆောင်နေတဲ့သူဆိုရင် မနက်တိုင်း မေးခွန်းငါးခု မေးလို့ရတယ်။
ပထမ — ငါမသိသေးတဲ့ ပြဿနာ ဘာရှိနိုင်လဲ။
ဒုတိယ — လူတွေ ငါ့ကို အမှန်ပြောရဲသလား။
တတိယ — မနေ့က သတင်းဆိုးပြောသူကို ငါဘယ်လိုတုံ့ပြန်ခဲ့သလဲ။
စတုတ္ထ — ထပ်ဖြစ်နေတဲ့အမှားကို လူပဲပြောနေသလား၊ စနစ်ပါပြင်နေသလား။
ပဉ္စမ — ငါ့အဖွဲ့ကြီးလာသလောက် ထိခိုက်မှုကို မြန်မြန်ပြင်နိုင်စွမ်းလည်း ကြီးလာသလား။
ဒီမေးခွန်းငါးခုက ငွေမကုန်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုကို ပြောင်းနိုင်တယ်။
အမှားဖုံးခြင်းရဲ့ အတွင်းစိတ်
သူတော်ကောင်းတို့…
ဘာကြောင့် လူတွေ အမှားဖုံးကြသလဲ။
မကောင်းလို့ချည်း မဟုတ်ဘူး။
ကြောက်လို့လည်း ဖုံးတယ်။
အရှက်ရလို့လည်း ဖုံးတယ်။
ရာထူးပျက်မှာ ကြောက်လို့ ဖုံးတယ်။
မိဘစိတ်ပျက်မှာစိုးလို့ ဖုံးတယ်။
အဖေက—
“မင်းအစ်ကိုလို မဖြစ်ဘူး”
ပြောမှာစိုးလို့ ဖုံးတယ်။
မန်နေဂျာက—
“ဒါတောင် မလုပ်တတ်ဘူးလား”
ပြောမှာစိုးလို့ ဖုံးတယ်။
အတ္တလည်း ပါတယ်။
“ငါတော်တဲ့လူဖြစ်ရမယ်”
“ငါအမြဲမှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုပါ။
ဒါကြောင့် အမှားဖုံးယဉ်ကျေးမှုကို ပြင်ချင်ရင် စည်းမျဉ်းရေးရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
လူ့စိတ်ကို နားလည်ရတယ်။
အမှားဝန်ခံလို့ မိမိလူတန်ဖိုးတစ်ခုလုံး မပျက်ဘူးဆိုတာ ခံစားရတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် လိုတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
မရိုးသားမှုကို ပေါ့ပေါ့မထားတဲ့ နယ်နိမိတ်လည်း လိုတယ်။
ဒီဟန်ချက်ကို တည်ဆောက်ရတယ်။
အောင်မြင်မှုအရမ်းကြီးလာရင် “မမှားနိုင်တဲ့လူ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မထင်နဲ့
လူတစ်ယောက် အောင်မြင်လာတယ်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းတွေ ချခဲ့တယ်။
လူတွေ ချီးကျူးတယ်။
နောက်တော့ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
“ငါက သိတယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
လူငယ်က သတိပေးတယ်။
မနားထောင်တော့ဘူး။
ဝန်ထမ်းက—
“ဒီနေရာမှာ စိုးရိမ်စရာရှိပါတယ်”
ပြောတယ်။
“မင်းတို့မသိသေးဘူး”
ပြောတယ်။
အောင်မြင်မှုကိုယ်တိုင် မာနအတွက် အစာဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မလိုတယ်။
မိမိကိုယ်ကို မှန်ထဲပြန်ကြည့်ဖို့လိုတယ်။
ကိုယ့်အတွင်းမှာ—
“ငါမှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်တက်လာသလား။
“သူငယ်က ငါ့ကို သင်နေတယ်”
လို့ ဒေါသထွက်သလား။
ဒါတွေကြည့်။
တိုးတက်မှုနဲ့အတူ အတ္တကိုလည်း စစ်နိုင်ရမယ်။
အမှားကို စောစောမြင်နိုင်တာက အားနည်းချက်မဟုတ်ဘူး
တစ်ချို့ခေါင်းဆောင်က—
“အပြင်ကို ပြဿနာသိသွားရင် အဖွဲ့အားနည်းတယ်ထင်မယ်”
လို့ ကြောက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်အတွင်းမှာပဲ အမှားကို မမြင်ရဲရင် ပိုအန္တရာယ်ရှိတယ်။
အမှားသိတာ = အားနည်းတာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ—
ပြုပြင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးရတာ။
မမှားဘူးလို့ ဟန်ဆောင်တာထက်—
“ဒီနေရာမှာ အားနည်းချက်ရှိတယ်။ ပြင်ရမယ်”
လို့ မြင်နိုင်တာ ပိုအင်အားရှိတယ်။
လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေမှာလည်း အလှူငွေမှားရင် ဖုံးမထားသင့်ဘူး
စိတ်ကူးထားတဲ့ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့တစ်ခု ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
အလှူငွေကို လူတွေ ယုံယုံကြည်ကြည်ပေးတယ်။
စာရင်းတစ်ခု မှားတယ်။
အဖွဲ့ဝင်က သိတယ်။
“အလှူရှင်တွေ သိသွားရင် ယုံကြည်မှုကျမယ်”
ဆိုပြီး မပြောဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ယုံကြည်မှုကို ကာကွယ်ချင်လို့ အမှန်ကို ဖုံးတာက နောက်ပိုင်း ပိုကြီးတဲ့ ယုံကြည်မှုပြဿနာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ—
စာရင်းကို အရင်စစ်။
အမှန်ဘယ်လောက်လဲ သိ။
သင့်တော်တဲ့တာဝန်ရှိသူဆီ ပြော။
မှားရင် ပြင်။
လိုအပ်သူကို ရှင်းပြ။
ထပ်မဖြစ်အောင် စနစ်ပြင်။
ဒီလိုလုပ်ရတယ်။
အလှူအဖွဲ့ဆိုတာ ကုမ္ပဏီထက် ပိုအလိုလိုသန့်ရှင်းတယ်လို့ မယူနဲ့။
ယုံကြည်မှုရှိရာမှာ တာဝန်လည်းရှိတယ်။
နည်းပညာက အမှားဖမ်းပေးနိုင်ပေမဲ့ ရိုးသားမှုကို အစားမထိုးနိုင်ဘူး
အခုခေတ်မှာ စနစ်တွေကောင်းတယ်။
ကွန်ပျူတာက စာရင်းစစ်ပေးနိုင်တယ်။
အချက်ပေးနိုင်တယ်။
အလိုအလျောက်စစ်ဆေးနိုင်တယ်။
ဒါတွေ အသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတစ်ယောက်က—
အချက်ပေးတာကို ဖျောက်တယ်။
မမှန်တာကို သိသိကြီးနဲ့ မပြောဘူး။
ဆိုရင် နည်းပညာတစ်ခုတည်း မကယ်နိုင်ဘူး။
စနစ်လိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ သီလလည်းလိုတယ်။
ကောင်းတဲ့စနစ် + ရိုးသားတဲ့လူ + ပြောလို့ရတဲ့ယဉ်ကျေးမှု
ဒီသုံးခု အတူရှိရင် ပိုခိုင်တယ်။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ အဖွဲ့အစည်းတိုးတက်မှုအကြောင်း ပြောတယ်။
အမှားအကြောင်း ပြောတယ်။
ဖုံးကွယ်မှုအကြောင်း ပြောတယ်။
လူမှုတာဝန်အကြောင်း ပြောတယ်။
ပြုပြင်လမ်းကြောင်းဖွင့်ခြင်းအကြောင်း ပြောတယ်။
အဆုံးမှာတော့ ဓမ္မရဲ့နှလုံးသားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
အမှားဖြစ်တာမှာ ဒုက္ခရှိတယ်။
အမှားကြောင့် မိမိထိခိုက်တယ်။
သူတစ်ပါးထိခိုက်တယ်။
လုပ်ငန်းထိခိုက်တယ်။
ယုံကြည်မှုထိခိုက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှားကို ဖုံးထားတဲ့အခါ ဒုက္ခထပ်တိုးတယ်။
“ဘယ်တော့ပေါ်မလဲ”
ကြောက်ရတယ်။
မေးလာရင် ဘာပြောမလဲ စိုးရိမ်ရတယ်။
မုသားတစ်ခုပြောပြီး နောက်တစ်ခု ထပ်ကာရတယ်။
ဝန်ထမ်းက အမှန်မပြောရဲဘူး။
ခေါင်းဆောင်က နောက်ဆုံးမှ သိတယ်။
ဖောက်သည်က ယုံကြည်မှုဆုံးရှုံးတယ်။
မိသားစုမှာ—
“အစကတည်းက ဘာလို့မပြောတာလဲ”
ဆိုတဲ့နာကျင်မှု ဖြစ်တယ်။
တိုးတက်လာတဲ့အဖွဲ့မှာ အမှားတစ်ခုရဲ့ သက်ရောက်မှု ပိုကျယ်လာနိုင်တယ်။
ဒါတွေအားလုံး ဒီခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို ပထမဆုံး အမှန်အတိုင်း သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ဘာကြောင့် ဒီဒုက္ခတိုးသလဲ။
“ငါမမှားတဲ့လူ ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့ဂုဏ်မကျရဘူး”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“လူတွေ ငါ့ကို အမြဲကောင်းမြင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ တောင့်တမှု။
“ငါ့လူကို မထိရဘူး”
ဆိုတဲ့ မျက်နှာလိုက်မှု။
“သူ့အမှားကို ဖော်ရင် ငါအနိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသနဲ့ မာန။
“ပြောရင် ဆူခံရမယ်”
ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်။
ဒီအတွင်းစိတ်တွေ ရှိတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
တာဝန်မရှင်းတာ။
သတင်းပို့လမ်းမရှိတာ။
ပြောသူကို အရှက်ခွဲတာ။
စနစ်မရှိတာ။
သင်တန်းမရှိတာ။
အလုပ်ပမာဏလွန်တာ။
စစ်ဆေးမှုမရှိတာ။
ဒီလိုပြင်ပအခြေအနေတွေလည်း ဒုက္ခတိုးစေတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မကို မလွန်စေသင့်ဘူး။
အဖွဲ့အစည်းအမှားတိုင်းကို—
“လောဘကြောင့်ပဲ”
လို့ ရိုးရိုးတစ်ကြောင်းနဲ့ မရှင်းရဘူး။
လက်တွေ့အကြောင်းရင်းလည်း ကြည့်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့ပြဿနာကို ကိုင်တွယ်နေတဲ့ ကိုယ့်စိတ်ထဲက တဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟကိုလည်း မမေ့ရဘူး။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါဘယ်တော့မှ မမှားရဘူး”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာရင်—
“ဒီနေရာမှာ ငါမှားတယ်”
ပြောရ လွယ်လာတယ်။
“ငါ့ဂုဏ်မကျရဘူး”
ဆိုတဲ့စိတ် လျော့လာရင်—
အမှန်ကို ဖုံးဖို့ မလိုတော့ဘူး။
“သူ့ကို အနိုင်ယူရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသလျော့လာရင်—
အမှားကို လူဖျက်တဲ့လက်နက်အဖြစ် မသုံးတော့ဘူး။
“ငါ့လူကိုပဲ ကာကွယ်မယ်”
ဆိုတဲ့ စွဲမှုလျော့လာရင်—
တရားမျှတမှု ပိုရလာတယ်။
အမှားကို အမှန်အတိုင်း မြင်။
လိုအပ်တာ ဖွင့်ပြ။
ပြန်ကုစား။
နောက်မဖြစ်အောင် ထိန်း။
ဒီလိုလုပ်လာရင် ဖုံးထားရတဲ့အပူ နည်းလာတယ်။
ယုံကြည်မှု ပြန်တည်လာတယ်။
အဖွဲ့ထဲမှာ အမှန်ပြောရတဲ့ကြောက်စိတ် နည်းလာတယ်။
ဒီအေးချမ်းမှုဟာ နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ အရသာ။
နိရောဓကို—
“လုပ်ငန်းအောင်မြင်မယ်”
“ငွေမဆုံးရှုံးတော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ လောကီကတိအဖြစ် မပြောင်းရဘူး။
ဓမ္မအရ လွတ်မြောက်ခြင်းက တဏှာ၊ ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ကိလေသာချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဦးတည်တာ။
ဒီနေ့အကြောင်းမှာတော့ ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် အမှန်ကို ရင်ဆိုင်နိုင်တဲ့ စိတ်အေးချမ်းမှုကို လက်တွေ့သဘောနဲ့ ဆင်ခြင်ကြတာပါ။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဘယ်လိုကျင့်မလဲ။
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
အမှားနဲ့ လူတစ်ယောက်လုံးကို မရောဘူး။
မသိလို့မှားတာနဲ့ တမင်မရိုးသားတာကို ခွဲမယ်။
လူ့တာဝန်နဲ့ စနစ်တာဝန်ကို ခွဲသိမယ်။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
လူကို ကျစေဖို့ အမှားမဖော်ဘူး။
ပြုပြင်နိုင်ဖို့ ဖော်မယ်။
ထိခိုက်သူကို ကာကွယ်ဖို့ ဖော်မယ်။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာပါအောင် ပြောမယ်။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
အမှားကို မဖုံးဘူး။
ထိခိုက်မှုကို ရပ်မယ်။
ပြန်လည်ကုစားမယ်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
လုပ်ငန်းအကျိုးအတွက် မရိုးသားမှုကို မရွေးဘူး။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
အမှားဖြစ်မလာခင် စစ်မယ်။
ဖြစ်နေစဉ် ပြန်ကြည့်မယ်။
ဖြစ်ပြီးနောက် ပြန်သုံးသပ်မယ်။
ဒီသဘောဟာ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ ဆင်ခြင်လေ့ကျင့်မှုနဲ့ လိုက်ဖက်တယ်။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
“အခုငါ အမှန်ကိုဖုံးချင်နေတာ ဘာကြောင့်လဲ”
“ငါ့ဂုဏ်အတွက်လား”
“ကြောက်လို့လား”
“သူ့ကိုမုန်းလို့ ပိုကြီးအောင်ပြောချင်နေတာလား”
စိတ်ကို ကြည့်မယ်။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
အမှားထောက်ပြခံရတဲ့အခါ ချက်ချင်း ပေါက်ကွဲမယ့်အစား နားထောင်၊ စစ်ဆေး၊ လိုတာပြင်မယ်။
ဒီလို မဂ္ဂအကျင့်ဟာ တရားထိုင်ခန်းထဲမှာပဲ မဟုတ်ဘူး။
အစည်းအဝေးခန်းထဲ ဝင်ရမယ်။
စာရင်းခန်းထဲ ဝင်ရမယ်။
အိမ်ထောင်ရေးစကားဝိုင်းထဲ ဝင်ရမယ်။
သားသမီးကို ဆုံးမတဲ့နေရာထဲ ဝင်ရမယ်။
ဖောက်သည်ပြဿနာဖြေရှင်းရာမှာ ဝင်ရမယ်။
တိုးတက်မှုကို စီမံရာမှာ ဝင်ရမယ်။
ဒီလိုမှ နေ့စဉ်ဘဝထဲက ဓမ္မ ဖြစ်လာမယ်။
နိဂုံးချုပ်မေတ္တာ
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမနက်တရားကနေ တစ်ချက်ပဲ ယူသွားမယ်ဆိုရင်—
အဖွဲ့ကြီးလာသလောက် အမှားကို ဖုံးတဲ့နေရာ မကြီးလာစေနဲ့။ ပြုပြင်တဲ့လမ်း ပိုကျယ်လာပါစေ။
လုပ်ငန်းတိုးတက်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းချဲ့ထွင်နိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်များလာကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းများလာကြပါစေ။
အောင်မြင်မှုများလာကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီအောင်မြင်မှုနဲ့အတူ—
အမှန်ပြောရဲမှု တိုးလာပါစေ။
တာဝန်ယူမှု တိုးလာပါစေ။
ရိုးသားမှု တိုးလာပါစေ။
ပြန်လည်ကုစားတတ်မှု တိုးလာပါစေ။
သင်ယူတတ်မှု တိုးလာပါစေ။
အဖွဲ့ကြီးလာသလောက် အမှားတစ်ခုကြောင့် ထိခိုက်နိုင်သူများလာမယ်ဆိုတာ သိပြီး ပိုသတိရှိကြပါစေ။
ကိုယ့်ကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။
သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်အောင် သည်းခံမှု၊ မေတ္တာနဲ့ စာနာမှုတို့ဖြင့် နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။
ခေါင်းဆောင်တို့…
မကောင်းသတင်းကို မုန်းပြီး မကောင်းသတင်းယူလာသူကို မပိတ်ကြပါနဲ့။
အမှန်ကို စောစောသိရခြင်းကို ပြုပြင်ခွင့်တစ်ခုအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိမှားတဲ့အခါ—
“ငါက အကြီးအကဲပဲ”
ဆိုတဲ့မာနကို လျော့ပြီး ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
အောက်ကလူ မှားတဲ့အခါ—
လူကို မဖျက်ဘဲ တာဝန်ယူစေ၊ သင်ယူစေ၊ ပြန်တည်စေနိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းတို့…
မှားတဲ့အခါ ကြောက်လွန်းလို့ ပြဿနာသေးကို ပြဿနာကြီး မဖြစ်စေကြပါနဲ့။
မသေချာတာကို မသေချာဘူးလို့ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ ပြောရဲကြပါစေ။
သတိထားမိတဲ့အန္တရာယ်ကို သင့်တော်တဲ့တာဝန်ရှိသူဆီ အချိန်မီတင်ပြနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုတို့…
သားသမီးအမှားကို ချစ်လို့ ဖုံးပေးရင်း တာဝန်မယူတတ်တဲ့လူ မဖြစ်စေကြပါနဲ့။
ချစ်ခင်မှုနဲ့အတူ ရိုးသားမှုရှိကြပါစေ။
ရိုးသားမှုနဲ့အတူ ကရုဏာရှိကြပါစေ။
အမှားကို ပြောရာမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ မပျက်ကြပါစေ။
လင်မယားတို့…
အမှားဝန်ခံရင် ရှုံးတယ်လို့ မထင်ကြပါနဲ့။
အတ္တထက် ဆက်ဆံရေးကို ပိုတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
မိမိအပိုင်းကို ကိုယ်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ဆရာနဲ့တပည့်တို့…
တပည့်မသိတာကို မေးရဲပါစေ။
မှားတာကို ပြောရဲပါစေ။
ဆရာ့ရှေ့မှာ အမှန်ဖုံးရတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဆရာကိုယ်တိုင်လည်း မိမိမသိတာကို—
“မသိသေးဘူး”
လို့ ရိုးသားစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
လူမှုအကျိုးဆောင်အဖွဲ့များ…
လူတွေရဲ့ယုံကြည်မှုနဲ့ ပေးအပ်ထားတဲ့ တာဝန်ကို သတိရှိစွာ ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
စာရင်းမှားရင် ဖုံးမထားကြပါနဲ့။
တာဝန်ရှိစွာ စစ်ဆေးပြီး ပြန်ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ကူညီခံရသူရဲ့ အခွင့်အရေးနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့အဖွဲ့များတွင်—
အမှားတစ်ခု ဖြစ်တိုင်း လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်တင်ပြီး ပြီးသွားတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ သိကြပါစေ။
ဆက်ထိခိုက်တာကို ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို သင့်တော်တဲ့သူဆီ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ထိခိုက်သူကို ပြန်လည်ကုစားနိုင်ကြပါစေ။
အကြောင်းရင်းကို ရှာနိုင်ကြပါစေ။
စနစ်ကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
နောက်တစ်ခါ ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတစ်ခုသည်—
အရှက်ဖွယ်လျှို့ဝှက်ချက်အဖြစ် မျိုးဆက်တစ်ဆက်က တစ်ဆက်သို့ မကူးစက်ပါစေနဲ့။
သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ပညာအမွေအဖြစ် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့အောင်မြင်ခဲ့တဲ့အရာကို နောက်မျိုးဆက် သိကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့ မှားခဲ့ပြီး ပြန်ပြင်ခဲ့တဲ့အရာကိုလည်း သိကြပါစေ။
ဒါမှ နောက်မျိုးဆက်က—
အောင်မြင်မှုကိုသာ မဆက်ခံဘဲ ပညာကိုပါ ဆက်ခံနိုင်မယ်။
လူပြောင်းသွားသော်လည်း ကောင်းသောမူ မပျောက်ကြပါစေနဲ့။
ရိုးသားမှုဟာ လူတစ်ယောက်နဲ့အတူ မပျောက်ပါစေနဲ့။
အမှားပြင်တတ်တဲ့ယဉ်ကျေးမှုဟာ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်မရှိတော့တဲ့အခါလည်း ဆက်တည်နိုင်ပါစေ။
ဓမ္မနဲ့ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားကြရန် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့တဲ့ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ရဲ့ အခြေခံကို ဆင်ခြင်ပြီး လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကြိုက်ထက် မှန်ကန်တဲ့မူကို ပိုတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
အချင်းချင်း ပြုပြင်ရာမှာ မေတ္တာရှိကြပါစေ။
မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာရော နောက်ကွယ်မှာပါ ကောင်းသောစိတ်ထားရှိနိုင်ကြပါစေ။
သဟဇာတဖြစ်မှုနဲ့ ညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အမှားထောက်ပြတဲ့အခါ—
အချိန်သင့်ကြပါစေ။
အမှန်ရှိကြပါစေ။
နူးညံ့ကြပါစေ။
အကျိုးရှိကြပါစေ။
မေတ္တာရှိကြပါစေ။
အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိတဲ့စကားကို သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ကရုဏာဖြင့် ပြောနိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဖက်လူကို အကုသိုလ်ဘက်မှာ ကျစေချင်ခြင်း မရှိဘဲ ကောင်းရာသို့ ပြန်ရောက်စေလိုတဲ့ စိတ်ဖြင့် ပြုပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို မြှောက်တင်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို နှိမ့်ချခြင်းတို့မှ ရှောင်နိုင်ကြပါစေ။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ သင်ကြားထားသလို မိမိတို့၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတွေကို မှန်ထဲကြည့်သလို ပြန်လည်ဆင်ခြင်တတ်ကြပါစေ။
မလုပ်မီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်နေစဉ် သတိရှိကြပါစေ။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မှားခဲ့လျှင် ဖွင့်ပြနိုင်ကြပါစေ။
နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဂုဏ်မပျက်ချင်တဲ့စွဲလမ်းမှု၊ အမြဲမှန်ချင်တဲ့မာန၊ အပြစ်တင်ခံရမှာကြောက်တဲ့စိတ်၊ ကိုယ့်လူကိုသာ ကာကွယ်ချင်တဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အဲဒီတဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာသလောက် အမှန်ကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်း တိုးလာကြပါစေ။
အမှားဖုံးထားရတဲ့ ပူလောင်မှု လျော့ပါးကြပါစေ။
ကိလေသာအပူတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
မှန်ကန်တဲ့အမြင်၊ မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်ကန်တဲ့စကား၊ မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူ၊ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှု၊ မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှု၊ မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့ တည်ငြိမ်သောစိတ်တို့ဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ မဂ္ဂအကျင့်ကို လက်တွေ့ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိအမှားကြောင့် မိမိကိုယ်ကို အလွန်အမင်း မုန်းတီးခြင်းမှ ကင်းကြပါစေ။
သူတစ်ပါးအမှားကြောင့် အငြိုးထားခြင်းမှ ကင်းကြပါစေ။
အမှားကို မြင်နိုင်သော သတိရှိကြပါစေ။
အမှန်ကို ပြောနိုင်သော သတ္တိရှိကြပါစေ။
တာဝန်ယူနိုင်သော သီလရှိကြပါစေ။
ပြန်လည်ကုစားနိုင်သော ကရုဏာရှိကြပါစေ။
အကြောင်းရင်းကို ခွဲခြမ်းသိနိုင်သော ပညာရှိကြပါစေ။
ထပ်မဖြစ်အောင် ပြင်နိုင်သော ဝီရိယရှိကြပါစေ။
မိမိတို့၏ တိုးတက်မှုသည်—
အမှားများကို အောက်မှာဖုံးထားပြီး အပြင်ပန်းလှပနေသော တိုးတက်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမှန်ကို မြင်ရဲသော တိုးတက်မှု၊
အမှားကို ပြောရဲသော တိုးတက်မှု၊
ထိခိုက်မှုကို တာဝန်ယူပြင်နိုင်သော တိုးတက်မှု၊
လူကို မဖျက်ဘဲ အပြုအမူကို ပြင်နိုင်သော တိုးတက်မှု၊
စနစ်ချို့ယွင်းမှုကို သင်ယူပြီး ပိုကောင်းလာသော တိုးတက်မှု၊
မိမိတို့၏ အောင်မြင်မှုနဲ့အတူ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကိုပါ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်သော တိုးတက်မှု
ဖြစ်ကြပါစေ။
အမှားကို ဖုံးမထား။
ထိခိုက်မှုကို မလျစ်လျူရှု။
လူကို မဖျက်။
တာဝန်ကို မလွှဲ။
အမှန်ကို ကြည့်။
လိုတာကို ပြင်။
သင်ခန်းစာကို ယူ။
နောက်တစ်ကြိမ် ပိုကောင်းအောင် လုပ်။
ဒီလို ယဉ်ကျေးမှုရှိတဲ့ မိသားစုများ၊ လုပ်ငန်းများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ တိုးပွားလာကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတို့ကို မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ထိခိုက်စေသည့် ကိုယ်နှင့်နှုတ်အပြုအမူကို ဖွင့်ပြပြီး နောင်တွင် ထိန်းသိမ်းခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စောဒနာသုတ် — တစ်ပါးသူကို ထောက်ပြရာတွင် အချိန်သင့်ခြင်း၊ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်းနှင့် မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ် — အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုနှင့် စာနာမှုကို အခြေခံသော စကားပြောခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ကိန္တိသုတ် — ကွဲလွဲမှုနှင့် ချို့ယွင်းမှုကို ပြုပြင်ရာတွင် အကုသိုလ်မှ ကုသိုလ်ဘက်သို့ ရပ်တည်လာစေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းနှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မမြှောက်၊ သူတစ်ပါးကို မနှိမ့်ခြင်း။
သံယုတ္တနိကာယ်၊ သေဒကသုတ် — မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာ၌ သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်စေမှု၊ မေတ္တာ၊ စာနာမှုတို့၏ အရေးပါမှု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သာရဏီယတရားဆိုင်ရာသုတ် — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် မေတ္တာထားခြင်း၊ မျှဝေခြင်းနှင့် သဟဇာတဖြစ်မှု၊ ညီညွတ်မှုတို့ကို အထောက်အကူပြုသော အခြေခံများ။
ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် — မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ဓမ္မနှင့်ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားကြရန် မိန့်ကြားချက်။