သက်ဆိုင်သူများ၏ အသံကို စနစ်တကျ နားထောင်ခြင်း
“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”
သက်ဆိုင်သူများ၏ အသံကို စနစ်တကျ နားထောင်ခြင်း
**သာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်**
**မြန်မာသက္ကရာဇ် — ၁၃၈၈ ခုနှစ်**
**ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်**
**ခရစ်နှစ် — ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်**
**အင်္ဂါနေ့**
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
လူတစ်ယောက် စကားပြောတဲ့အခါ နားထောင်ရတာ လွယ်သလိုထင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ်နားထောင်တာနဲ့ အသံကြားတာ မတူဘူး။
အသံကြားတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်အဖြေကို စိတ်ထဲမှာ ပြင်နေတယ်။
အသံကြားတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူမို့ ပယ်ထားတယ်။
အသံကြားတယ်။
ဒါပေမယ့် ရာထူးနိမ့်တဲ့လူမို့ အရေးမကြီးဘူး ထင်တယ်။
အသံကြားတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်အမြင်နဲ့ မတူလို့ မကြားချင်ဘူး။
ဒါတွေက **ကြားခြင်း** ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် **နားထောင်ခြင်း** မဖြစ်သေးဘူး။
လုပ်ငန်းတစ်ခု တိုးတက်လာလေလေ ဒီအန္တရာယ် ပိုကြီးလာတယ်။
အစက ဖောက်သည်ကို ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင်တွေ့တယ်။
ဝန်ထမ်းနဲ့ တိုက်ရိုက်ပြောတယ်။
ပေးသွင်းသူနဲ့ ကိုယ်တိုင်တွေ့တယ်။
လုပ်ငန်းကြီးလာတော့ အချက်အလက်က အဆင့်ဆင့်လာတယ်။
ဖောက်သည်အသံကို စစ်တမ်းကတစ်ဆင့်။
ဝန်ထမ်းအသံကို မန်နေဂျာတစ်ဆင့်။
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအသံကို အစီရင်ခံစာတစ်ဆင့်။
တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့်လာတာနဲ့ အသံတွေ ပျော့သွားနိုင်တယ်။
တချို့အသံက ရောက်တယ်။
တချို့အသံက မရောက်ဘူး။
တချို့အသံက ပြင်ဆင်ပြီးမှ ရောက်တယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်မှာ—
**“နားထောင်ပါ” တစ်ကြောင်းတည်း မလုံလောက်ဘူး။
“စနစ်တကျ နားထောင်ပါ” ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။**
ဒီနေရာမှာ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ကို ဆင်ခြင်ကြည့်ရအောင်။
မိဘ၊ ဆရာ၊ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်သမား၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာလူများ စတဲ့ မတူညီတဲ့ ဆက်ဆံရေးအုပ်စုတွေကို အပြန်အလှန်ဝတ္တရားနဲ့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီတရားကို ခေတ်သစ် “stakeholder management framework” လို့ မခေါ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် သင်ခန်းစာတစ်ခု ထင်ရှားတယ်။
**လူတစ်ယောက်ရဲ့ဘဝမှာ သူ့တစ်ယောက်တည်း အကျိုးမရှိဘူး။
မတူညီတဲ့ ဆက်ဆံရေးနဲ့ အပြန်အလှန်ဝတ္တရားတွေ ရှိတယ်။**
လုပ်ငန်းတစ်ခုလည်း အတူတူ။
ပိုင်ရှင်တစ်ယောက်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ပိုင်ရှင်တစ်ယောက်တည်းအကျိုး မဟုတ်ဘူး။
ဝန်ထမ်းတွေ ရှိတယ်။
ဖောက်သည်တွေ ရှိတယ်။
ပေးသွင်းသူတွေ ရှိတယ်။
မိသားစုတွေ ရှိတယ်။
ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေထိုင်သူတွေ ရှိတယ်။
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုချတဲ့အခါ—
**“ငါတို့အတွက်ကောင်းလား”**
တစ်ခုတည်း မမေးသင့်ဘူး။
**“ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်မလဲ”**
ထပ်မေးသင့်တယ်။
ကဲ... ဒကာကြီးတို့၊ “အသံကို နားထောင်တယ်” ဆိုတာ လူတိုင်းပြောတာကို အကုန်လုပ်ပေးရမယ်လို့ ဆိုတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
အဲဒီလိုဆိုရင် အဖွဲ့အစည်း မလည်နိုင်ဘူး။
လူတစ်ယောက်က တစ်မျိုးလိုချင်တယ်။
တစ်ယောက်က တစ်မျိုးလိုချင်တယ်။
ဖောက်သည်က ဈေးလျှော့ချင်တယ်။
ဝန်ထမ်းက လစာတိုးချင်တယ်။
ပိုင်ရှင်က အမြတ်တိုးချင်တယ်။
ပေးသွင်းသူက ပိုစျေးရချင်တယ်။
အားလုံးလိုချင်တာကို အကုန်ဖြည့်လို့ မရဘူး။
ဒါကြောင့် နားထောင်ခြင်းနဲ့ လိုက်နာခြင်းကို ခွဲရတယ်။
**နားထောင်ရမယ်။
နားလည်ရမယ်။
အချက်အလက်ခွဲရမယ်။
ပြီးမှ ပညာနဲ့ ဆုံးဖြတ်ရမယ်။**
ဒါက အဓိက။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ မှာ ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုကျင့်ခြင်း၊ မျှတစွာ ဆက်ဆံခြင်းတို့ကို ဆက်ဆံရေးထိန်းထားတဲ့ အခြေခံအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီတရားကို ဒီနေ့အဖွဲ့အစည်းဘဝမှာ ပြန်ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်။
နားထောင်တယ်ဆိုတာ ပထမဆုံး—
**လူကို လူလို ဆက်ဆံခြင်း။**
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် စကားပြောလာတယ်။
သူ့ရာထူးသေးလို့ အသံသေးတာ မဟုတ်ဘူး။
ဖောက်သည်တစ်ယောက် မကျေနပ်ဘူး။
သူတိုင်ကြားလို့ ကိုယ့်ရန်သူ မဟုတ်ဘူး။
မိတ်ဖက်တစ်ယောက် အားနည်းချက်ပြောလာတယ်။
သူက ကိုယ့်ကို အရှက်ခွဲချင်လို့ပဲလို့ ချက်ချင်းမယူဆရဘူး။
တခါတလေ ကိုယ်မကြားချင်တဲ့စကားက ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းကို ကယ်နိုင်တဲ့စကား ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် နားထောင်ခြင်းဟာ နူးညံ့မှုတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
**စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် အချက်အလက်ရယူခြင်းလည်း ဖြစ်တယ်။**
ဒါပေမယ့် ဒီအချက်ကို အလွန်မလွန်ရဘူး။
တိုင်ကြားချက်တစ်ခုရတာနဲ့ အမှန်လို့ မယူရဘူး။
အသံကြီးတာနဲ့ လူအများအသံ မဟုတ်ဘူး။
အွန်လိုင်းမှာ အသံကျယ်တာနဲ့ လူတိုင်းအမြင် မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် “စနစ်တကျ” ဆိုတဲ့စကား ဝင်လာတယ်။
လက်တွေ့မှာ ဘာလုပ်လို့ရလဲ။
ဥပမာ—
ဖောက်သည်အသံကို တစ်နည်း။
ဝန်ထမ်းအသံကို တစ်နည်း။
ပေးသွင်းသူအသံကို တစ်နည်း။
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအသံကို တစ်နည်း။
ယူနိုင်တယ်။
ဖောက်သည်တိုင်ကြားချက်ကို မှတ်တမ်းတင်။
တူညီတဲ့ပြဿနာ ပြန်ဖြစ်နေလား ကြည့်။
ဝန်ထမ်းစကားကို မန်နေဂျာတစ်ယောက်တည်းကတစ်ဆင့် မဟုတ်ဘဲ သင့်တော်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ နားထောင်။
အရေးကြီးဆုံးက—
**ပြောလို့ ရန်မဖြစ်ရအောင် လုံခြုံတဲ့နားထောင်မှု ယဉ်ကျေးမှုရှိရမယ်။**
ဝန်ထမ်းပြောလိုက်တာနဲ့—
“မင်းက ကုမ္ပဏီမချစ်ဘူး”
ဆိုရင် နောက်တစ်ခါ မပြောတော့ဘူး။
ဖောက်သည်တိုင်လိုက်တာနဲ့—
“သူက ပြဿနာရှာသူ”
လို့ မှတ်တမ်းတင်ရင် အမှန်ပြန်မရတော့ဘူး။
နားထောင်ချင်ရင် **လူတွေ ပြောရဲအောင်** လုပ်ရတယ်။
ဒကာကြီးတို့...
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာ စကားပြောမှုကို မှန်ကန်မှု၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုနဲ့ ဆင်ခြင်ထားပါတယ်။
ဒီတရားက ပြောသူအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
နားထောင်သူအတွက်လည်း အသုံးချနိုင်တဲ့ ဆင်ခြင်မှုရှိတယ်။
သူပြောတာ မှန်မမှန် စစ်။
အကျိုးရှိတဲ့အချက် ဘာရှိလဲ ကြည့်။
အချိန်နဲ့ အခြေအနေဘာလဲ နားလည်။
ဥပမာ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် စိတ်ဆိုးပြီး စကားကြမ်းနည်းနည်း ပြောလာတယ်။
ခေါင်းဆောင်က စကားကြမ်းတာတစ်ခုကိုပဲ ကြည့်ပြီး—
“သူမယဉ်ကျေးဘူး”
ဆိုပြီး အကြောင်းအရာကို လုံးဝပယ်လိုက်တယ်။
ဒါဆို အထဲက အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်ပျောက်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
စိတ်ဆိုးပြီးပြောတာဆိုရင် အကုန်မှန်တယ်လို့ မယူရဘူး။
နားထောင်တယ်။
ခွဲတယ်။
စစ်တယ်။
ဒါက ပညာ။
**လူရဲ့စကားပြောပုံနဲ့ အချက်အလက်ကို တစ်ထပ်တည်း မထားဘူး။**
ကဲ... သက်ဆိုင်သူအသံကို နားထောင်တဲ့အခါ ဘယ်သူ့အသံ ပျောက်လွယ်သလဲ။
အများအားဖြင့် အာဏာနည်းတဲ့သူ။
ရာထူးနည်းတဲ့သူ။
ငွေမရှိတဲ့သူ။
အဖွဲ့အစည်းထဲ ဝင်ပြောခွင့်နည်းတဲ့သူ။
ဒီအချက်ကို လူမှုတာဝန်နဲ့ ချိတ်ရမယ်။
ခေါင်းဆောင်အတွက် အလွယ်ဆုံးအသံက ကိုယ့်နားက လူတွေရဲ့အသံ။
ဒါပေမယ့် အရေးကြီးဆုံးအသံက တခါတလေ ကိုယ်နဲ့ အဝေးဆုံးကလူဆီ ရှိနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
ရုံးချုပ်မှာ အားလုံးက အဆင်ပြေတယ်လို့ထင်တယ်။
ဆိုင်ခွဲရှေ့ဆုံးက ဝန်ထမ်းက ဖောက်သည်ပြဿနာကို နေ့တိုင်းမြင်တယ်။
သူ့အသံ ရုံးချုပ်ကို မရောက်ဘူး။
ဒီလိုဆိုရင် ခေါင်းဆောင်က အချက်အလက်နည်းတဲ့နေရာမှာ ရှိနေတယ်။
ရာထူးမြင့်တာနဲ့ အမှန်နဲ့ပိုနီးမယ်လို့ မယူဆရဘူး။
တခါတလေ အမှန်နဲ့နီးတာက ရှေ့ဆုံးမှာ အလုပ်လုပ်သူ။
ဒါကြောင့် စနစ်တကျ နားထောင်မှုမှာ—
**အာဏာနည်းသူအသံ ပျောက်မသွားအောင် စဉ်းစားရမယ်။**
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၄၀ က ကိုယ်၊ လောကနဲ့ ဓမ္မကို အဓိပတိထားတဲ့ သုံးဖက်ဆင်ခြင်မှုကို အသုံးဝင်တဲ့ မှန်တစ်ချပ်အဖြစ် ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
ကိုယ့်ဘက်က—
“ငါနားထောင်ချင်တာပဲ နားထောင်နေလား”
စစ်။
လောကဘက်က—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က လူတွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ”
စစ်။
ဓမ္မဘက်က—
“ဒီနားထောင်ပုံမှာ မာန၊ ဒေါသ၊ ဘက်လိုက်မှုတွေ ကြီးနေလား”
စစ်။
ဒီလိုနဲ့ နားထောင်ခြင်းကို စိတ်လေ့ကျင့်မှုတစ်ခုဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့...
စနစ်တကျ နားထောင်ခြင်းမှာ အခြားအန္တရာယ်တစ်ခု ရှိတယ်။
**နားထောင်ပြီး ဘာမှမလုပ်ခြင်း။**
လူတွေကို survey ပေးတယ်။
မေးတယ်။
အစည်းအဝေးလုပ်တယ်။
အကြံတောင်းတယ်။
နောက်ဆုံး ဘာမှမပြောင်းဘူး။
နှစ်တိုင်းအတူတူ မေးတယ်။
လူတွေ နောက်ဆုံး ဘာဖြစ်မလဲ။
“ပြောလည်း မထူးဘူး”
ဆိုပြီး မပြောတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် နားထောင်ပြီးရင် တုံ့ပြန်မှုလိုတယ်။
တုံ့ပြန်မှုဆိုတာ သူပြောသမျှ အကုန်လုပ်ပေးရမယ် မဟုတ်ဘူး။
အနည်းဆုံး—
“ဒီအချက်ကို လက်ခံပါတယ်”
“ဒီအချက်ကို မလုပ်နိုင်တဲ့အကြောင်းက ဒါပါ”
“ဒီအချက်ကို စမ်းသပ်ပါမယ်”
“ဒီအချက်အတွက် အချက်အလက်ထပ်လိုတယ်”
ဆိုပြီး ပြန်ပြောရမယ်။
ဒါက ယုံကြည်မှုကို တည်တံ့စေတယ်။
**နားထောင်မှုရဲ့ အဆုံးမှာ ရှင်းလင်းတဲ့ တုံ့ပြန်မှုရှိရမယ်။**
ကဲ... စိတ်ကူးဖြစ်ရပ်တစ်ခု ယူမယ်။
အမှန်တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီဖြစ်ရပ် မဟုတ်ပါဘူး။
စက်ရုံတစ်ခုရှိတယ်။
အလုပ်သမားတွေက အပူချိန်ပိုများလာတယ်လို့ ပြောတယ်။
အလယ်အဆင့်မန်နေဂျာက—
“သူတို့ အလုပ်လျှော့ချင်လို့ ပြောတာ”
လို့ ထင်တယ်။
အပေါ်ကို မတင်ဘူး။
လအနည်းငယ်ကြာတယ်။
အလုပ်သမားတွေ ပြောတာများလာတယ်။
အောက်အဆင့်မှာပဲ နားထောင်ပြီး ပယ်တယ်။
တစ်နေ့ အထက်ခေါင်းဆောင်ကို တိုက်ရိုက်ရောက်လာတယ်။
သူက အံ့သြတယ်—
“ဒီကိစ္စ အရင်က ဘယ်သူမှ မပြောဘူးလား”
တကယ်တော့ ပြောခဲ့တယ်။
**အသံ ရှိတယ်။
စနစ် မရှိလို့ အထက်မရောက်တာ။**
ဒီဥပမာက လုပ်ငန်းဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမဟုတ်ဘူး။
တကယ်လုံခြုံရေးကိစ္စမှာ သက်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူ၊ စည်းမျဉ်းနဲ့ ဥပဒေလိုအပ်ချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမယ်။
ဦးဇင်းတို့ယူချင်တဲ့အချက်က—
အသံရှိတာနဲ့ အဖွဲ့အစည်းနားထောင်ပြီးပြီ မဟုတ်ဘူး။
အဲဒီအသံကို—
လက်ခံမယ့်နေရာ၊
မှတ်တမ်းတင်မယ့်နည်း၊
စစ်ဆေးမယ့်သူ၊
တုံ့ပြန်မယ့်လမ်း—
ရှိရမယ်။
ဒါမှ စနစ်တကျ နားထောင်တာ။
ဒကာကြီးတို့...
နောက်တစ်ချက်က **အသံအရေအတွက်နဲ့ အမှန်တရားကို မရောရဘူး။**
လူဆယ်ယောက်ပြောတာ တစ်ယောက်ပြောတာထက် ပိုသတိထားစရာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လူဆယ်ယောက်ပြောတာနဲ့ အလိုလိုအမှန် မဖြစ်ဘူး။
တစ်ယောက်တည်း ပြောတာနဲ့လည်း အလိုလိုအမှား မဖြစ်ဘူး။
အချက်အလက်ကို စစ်ရတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ပြန်လည်စစ်ဆေးမှုသဘော အသုံးဝင်တယ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ပြုမယ့်အမှုကို ထပ်ခါပြန်လည်စစ်ဆေးဖို့ ဆုံးမထားပါတယ်။
အသံကို ကြားရင်—
“ဘယ်သူပြောလဲ”
တစ်ခုတည်း မကြည့်နဲ့။
“ဘာအချက်ပြောလဲ”
ကြည့်။
“ထပ်တလဲလဲဖြစ်နေလား”
ကြည့်။
“အခြားအချက်အလက်နဲ့ ကိုက်သလား”
ကြည့်။
“မမြင်ရသေးတဲ့အဖွဲ့ရှိသလား”
ကြည့်။
ဒီလိုပဲ။
ကဲ... လက်တွေ့မှာ နားထောင်မှုစနစ်ကို ရိုးရှင်းအောင် လုပ်ချင်ရင် မေးခွန်းလေးခုပဲ ထားလို့ရတယ်။
**တစ် — ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်မလဲ။**
ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် stakeholder map လို ရေးချင်ရင်ရေး။
ဒါပေမယ့် စကားကြီးမလိုဘူး။
ပိုင်ရှင်၊ ဝန်ထမ်း၊ ဖောက်သည်၊ ပေးသွင်းသူ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း။
သက်ဆိုင်သူတွေ ဘယ်သူလဲ။
**နှစ် — ဘယ်သူ့အသံ မကြားရသေးလဲ။**
ဒီမေးခွန်းက အရေးကြီးတယ်။
ကြားတဲ့အသံထက် မကြားတဲ့အသံကို ရှာ။
**သုံး — ကြားတာက အချက်အလက်လား၊ ခံစားချက်လား၊ တောင်းဆိုချက်လား။**
သုံးမျိုးလုံး တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် မရောရဘူး။
**လေး — ဘာပြန်တုံ့ပြန်မလဲ။**
လုပ်မလား။
မလုပ်ဘူးလား။
ထပ်စစ်မလား။
ဘယ်အချိန်ပြန်ပြောမလဲ။
ဒါကို ရှင်း။
ဒီလေးခုက ပိဋကတ်စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ကို လက်တွေ့အသုံးချဖို့ ဆင်ခြင်နည်းပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့...
နားထောင်မှုမှာ အရေးကြီးဆုံးက **မေတ္တာနဲ့ ပညာကို တွဲထားခြင်း**။
မေတ္တာရှိပြီး ပညာမရှိရင် လူပြောသမျှ အကုန်လိုက်နိုင်တယ်။
ပညာရှိပြီး မေတ္တာမရှိရင် လူကို ဒေတာအဖြစ်ပဲမြင်နိုင်တယ်။
နှစ်ခုလုံးလိုတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ က အကျိုးပြုကျင့်ခြင်းနဲ့ မျှတမှုကို အလေးထားထားတာ ဒီနေရာမှာ အရမ်းအသုံးဝင်တယ်။
လူတစ်ယောက်ကို နားထောင်တာက သူနဲ့သဘောတူတာ မဟုတ်ဘူး။
သူ့ကို အရေးယူမယ်ဆိုရင်တောင် သူ့ဘက်က အကြောင်းကို နားထောင်နိုင်တယ်။
ဖောက်သည်တောင်းဆိုချက် မပေးနိုင်ရင်တောင် သူဘာကြောင့်တောင်းနေလဲ နားလည်နိုင်တယ်။
အလုပ်သမားတောင်းဆိုချက် အားလုံးမလုပ်ပေးနိုင်ရင်တောင် သူတို့ရဲ့ အခက်အခဲကို မပယ်နိုင်ဘူး။
**နားထောင်ခြင်းဟာ အမြဲ “ဟုတ်” ပြောခြင်း မဟုတ်ဘူး။
လူကို မပျက်ကွက်ဘဲ အမှန်ကို ရှာခြင်း။**
ဒီအချက်ကို မိသားစုထဲလည်း သုံးလို့ရတယ်။
သားသမီးပြောတယ်။
မိဘက—
“ငါတို့အသက်ကြီးပြီးသား၊ မင်းတို့ဘာသိလဲ”
ဆိုရင် နောက်မျိုးဆက်အသံ ပျောက်တယ်။
မိဘပြောတယ်။
သားသမီးက—
“အဟောင်းတွေ၊ ခေတ်မမီဘူး”
ဆိုရင် အတွေ့အကြုံအသံ ပျောက်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံး နားထောင်ရမယ်။
ပြီးမှ ပညာနဲ့ ဆုံးဖြတ်။
ဒီနေရာက မျိုးဆက်ငြိမ်းချမ်းမှုနဲ့လည်း ဆက်သွားတယ်။
ကဲ... သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြရအောင်။
**ဒုက္ခသစ္စာ**—
အသံမကြားရတဲ့လူ စိတ်နာတယ်။
ပြောလည်း မထူးဘူးလို့ ခံစားရတယ်။
အဖွဲ့အစည်းက အချက်အလက်မရတော့ဘူး။
အမှားတွေ အောက်မှာပဲ စုတယ်။
အပေါ်က ခေါင်းဆောင်က အဆင်ပြေတယ်လို့ ထင်နေတယ်။
ဖောက်သည်တွေ စိတ်ပျက်တယ်။
ဝန်ထမ်းတွေ ယုံကြည်မှုကျတယ်။
အိမ်ထဲမှာလည်း အချင်းချင်း မနားထောင်လို့ ဝေးသွားတတ်တယ်။
ဒါတွေ ဒီခေါင်းစဉ်ရဲ့ ဒုက္ခ။
**သမုဒယသစ္စာ**—
မာနကြောင့် မနားထောင်ခြင်း။
ကိုယ့်အမြင်ကို စွဲခြင်း။
မကြိုက်တဲ့လူကို ဒေါသနဲ့ပယ်ခြင်း။
အကျိုးပျက်မယ်ကြောက်လို့ သတင်းဆိုးမကြားချင်ခြင်း။
ကိုယ့်အာဏာလျော့မယ်ထင်လို့ အောက်လူအသံကို မယူခြင်း။
ဒါတွေ စိတ်ဘက်က အကြောင်းတွေ။
တစ်ဖက်မှာ နားထောင်စနစ်မရှိတာ၊ လမ်းကြောင်းမရှိတာ စတဲ့ အဖွဲ့အစည်းအကြောင်းတွေလည်း ပါတယ်။
**နိရောဓသစ္စာ**—
မာနနည်းလာရင် နားထောင်နိုင်တယ်။
ဒေါသနည်းလာရင် ကိုယ်မကြိုက်သူဆီက အမှန်ကိုလည်း ယူနိုင်တယ်။
စွဲမှုနည်းလာရင် ကိုယ့်အမြင်မှားနိုင်တယ်ဆိုတာ လက်ခံနိုင်တယ်။
လူတွေ ပြောရဲလာတယ်။
ယုံကြည်မှုတဖြည်းဖြည်း ပြန်တည်နိုင်တယ်။
ဒါကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ တန်းတူမထားပါဘူး။
နိရောဓရဲ့ အဆုံးစွန်ဟာ တဏှာချုပ်ငြိမ်းခြင်း။
ဒီမှာတော့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟနည်းလာတဲ့ စိတ်ရဲ့ လောကီအကျိုးကို ဆင်ခြင်တာပါ။
**မဂ္ဂသစ္စာ**—
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့ ကိုယ့်အသံတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိ။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လူကို ဖိနှိပ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အကျိုးရှိအောင် နားထောင်။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့ မေးခွန်းမေး၊ ပြန်တုံ့ပြန်။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့ တရားမျှတစွာ ဆုံးဖြတ်။
အသက်မွေးမှုမှာ သက်ဆိုင်သူတွေကို လိမ်ညာမထား။
နားထောင်မှုစနစ်ကို တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစား။
စိတ်ထဲက ဘက်လိုက်မှုကို သတိနဲ့ ကြည့်။
တည်ငြိမ်စွာ နားထောင်နိုင်အောင် စိတ်လေ့ကျင့်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့...
လုပ်ငန်းတိုးတက်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ကြီးလာလို့ အောက်ကအသံ အပေါ်မရောက်တော့တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဖောက်သည်များလာပါစေ။
ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ နာကျင်မှုက နံပါတ်တစ်ခုသာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဝန်ထမ်းများလာပါစေ။
ဒါပေမယ့် ရာထူးနိမ့်သူအသံ ပျောက်မသွားပါစေနဲ့။
ခေါင်းဆောင်တို့ နားထောင်တတ်ကြပါစေ။
နားထောင်ပြီး အားလုံးကို အလိုလိုလိုက်မဟုတ်ဘဲ ပညာနဲ့ ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
လူတစ်ယောက်ပြောတာကိုလည်း မပယ်ပါစေနဲ့။
လူအများပြောတာကိုလည်း မစစ်ဘဲ မလိုက်ပါစေနဲ့။
မေတ္တာနဲ့ ပညာ တွဲနိုင်ကြပါစေ။
ပြောရဲတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ရှိကြပါစေ။
အမှန်ပြောသူကို ရန်သူလို မမြင်ကြပါစေနဲ့။
နားထောင်မှုက ယုံကြည်မှုဖြစ်လာပါစေ။
ယုံကြည်မှုက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြစ်လာပါစေ။
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက လူမှုအကျိုးဖြစ်လာပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ချမ်းသာကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အကြောင်းကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
ချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
Sao Dhamamsami
---
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
၁။ **ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ စင်္ဂါလသုတ်။** မိဘ၊ ဆရာ၊ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်သမားနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးအုပ်စုများ၏ အပြန်အလှန်ဝတ္တရားဆိုင်ရာ အဓိက canonical anchor အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
၂။ **အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂၊ သင်္ဂဟသုတ်။** ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုကျင့်ခြင်းနှင့် မျှတမှုတို့ကို ဆက်ဆံရေးအခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
၃။ **မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ်။** မှန်ကန်မှု၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုတို့နှင့် ဆက်စပ်သော စကားပြောမှုဆိုင်ရာ supporting source အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
၄။ **မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။** ထပ်ခါပြန်လည်စစ်ဆေးမှုနှင့် အမှု၏အကျိုးဆက်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းဆိုင်ရာ supporting source အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
၅။ **အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၄၀၊ အဓိပတေယျသုတ်။** ကိုယ်၊ လောကနှင့် ဓမ္မဘက်မှ ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်စစ်ခြင်းဆိုင်ရာ support အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
၆။ **ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိတိပိဋက။** မူရင်း canonical identity အတွက် primary witness အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။