ကိုယ်လုပ်မည့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
ကိုယ်လုပ်မည့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ မနက်အလုပ်မစခင် လူငယ်တစ်ယောက် စားပွဲရှေ့မှာ ထိုင်နေတယ်လို့ စိတ်ကူးကြည့်ပါ။
သူ့ရှေ့မှာ စာရွက်တစ်ရွက်ရှိတယ်။
လအတော်ကြာ စဉ်းစားထားတဲ့ လုပ်ငန်းစိတ်ကူးတစ်ခု။
သူ့မှာ စိတ်ကူးရှိတယ်။
အလုပ်လုပ်ချင်စိတ်ရှိတယ်။
နည်းနည်းလည်း စုထားတဲ့ငွေရှိတယ်။
သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်က—
“လုပ်ပါ၊ မင်းဖြစ်တယ်”
လို့ ပြောတယ်။
တစ်ယောက်ကတော့—
“မဖြစ်နိုင်ဘူး။ အချိန်ဖြုန်းတာပဲ”
လို့ ပြောတယ်။
အိမ်ကလူတွေက—
“သေချာတဲ့အလုပ်ပဲလုပ်ပါ”
ဆိုတယ်။
သူ့စိတ်ထဲကလည်း တစ်ခါ—
“ငါလုပ်နိုင်ပါတယ်”
ဆိုတယ်။
နောက်တစ်ခါ—
“ငါမှားနေတာလား”
ဆိုတယ်။
မနေ့ညက အားအရမ်းရှိတယ်။
ဒီမနက်ကျတော့ မသေချာဘူး။
ဒီလိုအခြေအနေမျိုး ဒကာ ဒကာမတို့ ကြုံဖူးကြမှာပါ။
လုပ်ငန်းစမယ့်သူပဲ မဟုတ်ဘူး။
အလုပ်သစ်ဝင်မယ့်သူ။
ရာထူးအသစ်ယူမယ့်သူ။
ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်ဖွင့်မယ့်သူ။
ပညာသင်တန်းတစ်ခု စမယ့်သူ။
Project ကြီးတစ်ခု တာဝန်ယူမယ့် Manager။
နိုင်ငံခြားသွားမယ့်သူ။
အလုပ်ပြောင်းမယ့်သူ။
အလုပ်ထွက်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လမ်းသွားမယ့်သူ။
အားလုံးမှာ မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။
“ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ရဲသလား”
ဒီမေးခွန်းက ရိုးရိုးမေးခွန်းမဟုတ်ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ်တောင် ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို မယုံဘူးဆိုရင် တခြားသူတွေကို ယုံစေဖို့ခက်တယ်။
ကိုယ်တောင် Product ကို မယုံဘူးဆိုရင် Customer ရှေ့ရောက်တဲ့အခါ စကားမတည်ဘူး။
ကိုယ်တောင် Plan ကို မယုံဘူးဆိုရင် အခက်အခဲတက်တဲ့နေ့မှာ လွယ်လွယ်လက်လွှတ်တယ်။
ကိုယ်တောင် ကိုယ့်အရည်အချင်းကို လုံးဝမယုံဘူးဆိုရင် သင်ယူရမယ့်အရာကို စမလုပ်ခင်ကတည်းက—
“ငါမဖြစ်ပါဘူး”
လို့ နောက်ဆုတ်မိတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ တစ်ခုအရမ်းသတိထားရမယ်။
ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်တယ်ဆိုတာ ကိုယ်ထင်တာမှန်တယ်လို့ မျက်စိမှိတ်ယုံတာ မဟုတ်ဘူး။
“ငါယုံတယ်၊ ဒါကြောင့် ဖြစ်ကိုဖြစ်မယ်”
ဆိုတာလည်း ဓမ္မမဟုတ်ဘူး။
“ငါ Positive ဖြစ်လို့ Market က ငါ့နောက်လိုက်မယ်”
ဆိုတာလည်း အာမခံမရှိဘူး။
“ငါ့စိတ်ကောင်းရင် လုပ်ငန်းမပျက်ဘူး”
ဆိုတာလည်း မမှန်ဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ခွဲရမယ်။
မျက်ကန်းယုံကြည်မှု တစ်မျိုး။
စစ်ဆေးပြီး တည်လာတဲ့ ယုံကြည်မှု တစ်မျိုး။
ဒီနှစ်ခု အပြင်ပန်းကြည့်ရင် တူတတ်တယ်။
နှစ်ယောက်လုံး—
“ငါယုံတယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ပထမလူကို မေး—
“ဘာကြောင့်ယုံတာလဲ”
ဆိုတော့—
“မသိဘူး၊ ခံစားရတာပဲ”
ဆိုတယ်။
နောက်လူကို မေး—
“ဘာကြောင့်ယုံတာလဲ”
ဆိုတော့—
“လိုအပ်ချက်ကို စစ်ထားတယ်။ စမ်းသပ်ထားတယ်။ Customer နဲ့ပြောထားတယ်။ ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့အပိုင်းနဲ့ မလုပ်နိုင်သေးတဲ့အပိုင်း သိတယ်။ အန္တရာယ်လည်းရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုရထားတဲ့အထောက်အထားအရ ဒီလမ်းကို ဆက်လျှောက်ထိုက်တယ်လို့ ယုံတယ်”
ဆိုတယ်။
ဘယ်ယုံကြည်မှုက ပိုခိုင်လဲ။
ဒုတိယယုံကြည်မှု။
အကြောင်းရှိတယ်။
စစ်ဆေးထားတယ်။
မသိတာကို မသိဘူးလို့ သိတယ်။
ပြင်ဖို့တံခါးဖွင့်ထားတယ်။
ဒီအရာက ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အဓိကထားချင်တာ။
ယုံကြည်မှုကို အကြောင်းမဲ့ မတည်ဆောက်နဲ့။
စစ်ဆေးမှုအပေါ် တည်ဆောက်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇၊ ဝီမံသကသုတ်က အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။
ဒီသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် စုံစမ်းစစ်ဆေးသင့်တဲ့နည်းကို ဟောတော်မူထားတယ်။
တထာဂတကို အပြင်အဆင်၊ နာမည်ကြီးမှု၊ လူတွေချီးကျူးမှုကြောင့်ပဲ မျက်ကန်းယုံဖို့ မဟုတ်ဘူး။
မြင်နိုင်ကြားနိုင်တဲ့အပြုအမူတွေကို စစ်။
မသန့်ရှင်းတဲ့ အခြေအနေရှိမရှိစစ်။
ကောင်းသောအကျင့်ဟာ ခဏတာလား၊ ရေရှည်လား စစ်။
နာမည်၊ ဂုဏ်ရလာတဲ့နောက်မှာတောင် စိတ်နေစိတ်ထား ပျက်မပျက် စစ်။
တရားနာ။
တဖြည်းဖြည်း ကိုယ်တိုင်သိလာ။
အဲဒီနောက် တည်လာတဲ့ သဒ္ဓါကို အကြောင်းရှိတဲ့၊ မြင်ခြင်းပေါ် အခြေခံတဲ့ ယုံကြည်မှုအဖြစ် ရှင်းပြထားတယ်။ [၁]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီသုတ်ဟာ “လုပ်ငန်းစိတ်ကူးကို စစ်ဖို့ ဟောထားတယ်” လို့ မဆိုရဘူးနော်။
မူရင်းအကြောင်းအရာက တထာဂတကို စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး တရားအပေါ် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ပုံ။
Business Lesson မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ယုံကြည်မှုနဲ့ စစ်ဆေးမှု ရန်သူမဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို အလွန်အင်အားကြီးစွာ သတိပေးတယ်။
လူတချို့က ယုံကြည်မှုဆိုတာ မေးခွန်းမမေးရတာလို့ ထင်တယ်။
မဟုတ်ဘူး။
တစ်ချို့အခါ မေးခွန်းများလေလေ ယုံကြည်မှု ပိုသန့်လာတယ်။
ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကိုလည်း အဲဒီလိုပဲ။
“မေးခွန်းမေးရင် Confidence ကျသွားမယ်”
မထင်နဲ့။
မေး။
ခက်တဲ့မေးခွန်းမေး။
ဒီ Product ကို လူတကယ်လိုသလား။
ကိုယ်ထင်နေတာပဲလား။
ကိုယ့်အရည်အချင်းလုံလောက်လား။
မလုံလောက်ရင် ဘာသင်ရမလဲ။
ငွေဘယ်လောက်ကြာခံမလဲ။
သုံးလအတွင်း အရောင်းမရရင် ဘာလုပ်မလဲ။
အခြားသူထိခိုက်နိုင်တာရှိလား။
ဥပဒေ၊ လုံခြုံရေး၊ ကျွမ်းကျင်မှုစံ စစ်ဖို့လိုတာရှိလား။
ဒီမေးခွန်းတွေ မေးလို့ ယုံကြည်မှုကျတာမဟုတ်ဘူး။
အတုယုံကြည်မှု ပျောက်ပြီး စစ်မှန်တဲ့ယုံကြည်မှု ကျန်လာတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်တယ်ဆိုတာ လူတွေကို အသံကျယ်ကျယ်—
“ငါအောင်မြင်မယ်”
လို့ ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
တိတ်တိတ်လေး အလုပ်လုပ်နိုင်တာလည်း ယုံကြည်မှု။
လူတွေ မချီးကျူးသေးပေမယ့် သင်တန်းဆက်တက်နေတာ ယုံကြည်မှု။
ပထမ Customer မရသေးပေမယ့် Error တွေပြင်နေတာ ယုံကြည်မှု။
“ငါအခု မတတ်သေးဘူး၊ ဒါပေမယ့် သင်နိုင်တယ်”
လို့ ပြောနိုင်တာ ယုံကြည်မှု။
“ငါ့ Plan မှားနိုင်တယ်။ Evidence ရရင် ပြင်မယ်”
လို့ ပြောနိုင်တာလည်း ယုံကြည်မှု။
စိတ်က မာကြောပြီး မပြောင်းတာကို ယုံကြည်မှုမခေါ်နဲ့။
တစ်ခါတလေ အဲဒါ မာန။
စစ်မှန်တဲ့ယုံကြည်မှုဟာ အမှန်ကို ကြောက်စရာမလိုဘူး။
အမှန်အသစ်ရရင် ပြင်ရဲတယ်။
အမှားဝန်ခံရဲတယ်။
အကူအညီတောင်းရဲတယ်။
နောက်တစ်ခါ ကြိုးစားရဲတယ်။
ဒါက ပိုခိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ ကေသပုတ္တမြို့သားတွေ စိတ်ရှုပ်နေကြတယ်။
ဆရာတစ်ယောက်လာရင် သူ့ဝါဒကောင်းတယ်ပြောတယ်။
တခြားသူဝါဒကို နှိမ့်ချတယ်။
နောက်ဆရာတစ်ယောက်လာရင်လည်း ထပ်တူပဲ။
ဘယ်သူမှန်သလဲ မသိတော့ဘူး။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က သူတို့ရဲ့သံသယကို အပြစ်မတင်ဘူး။
စိတ်ရှုပ်စရာအခြေအနေမှာ သံသယဖြစ်တာ သဘာဝကျကြောင်း အရင်လက်ခံပေးတယ်။
ပြီးမှ—
ကြားဖူးတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မယူနဲ့။
အစဉ်အလာတစ်ခုတည်းကြောင့် မယူနဲ့။
လူပြောများတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မယူနဲ့။
ကိုယ့်အတွေးက နားဝင်လို့တစ်ခုတည်း မယူနဲ့။
ပြောသူကတော်ပုံပေါ်လို့တစ်ခုတည်း မယူနဲ့။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ အရာတွေကို ကိုယ်တိုင်စစ်ပြီး ထိခိုက်မှု၊ ဒုက္ခဆီ ဦးတည်ကြောင်းသိရင် ပယ်။
မလောဘ၊ မဒေါသ၊ မမောဟဘက်က အရာတွေဟာ အကျိုးချမ်းသာဆီ ဦးတည်ကြောင်း သိရင် ကျင့်သုံးလို့ ဟောထားပါတယ်။ [၂]
ဒီသုတ်ကိုလည်း—
“Market Research သုတ်”
လို့ မပြောင်းနဲ့။
ဒါပေမယ့် Founder တစ်ယောက်အတွက် အလွန်လှတဲ့ သတိတစ်ခုယူလို့ရတယ်။
လူတိုင်းက “ကောင်းတယ်” ပြောတာနဲ့ ကိုယ့်အလုပ်က ကောင်းပြီ မဟုတ်ဘူး။
လူတိုင်းက “မဖြစ်ဘူး” ပြောတာနဲ့လည်း မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ အလိုလိုမဆိုနိုင်ဘူး။
လူပြောသံနဲ့ ကိုယ့်ဘဝ မဆုံးဖြတ်နဲ့။
စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ လူငယ်တစ်ယောက် Idea ရတယ်။
သူ့သူငယ်ချင်းငါးယောက်ကိုပြတယ်။
ငါးယောက်လုံး—
“မိုက်တယ်”
ပြောတယ်။
သူအရမ်းယုံသွားတယ်။
ဒါပေမယ့် သူငယ်ချင်းငါးယောက်က Customer လား။
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
သူ့ကို အားပေးချင်လို့ ပြောတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
နောက်လူတစ်ယောက်က စိတ်ကူးကို မိသားစုဆီပြတယ်။
မိသားစုက—
“မလုပ်နဲ့”
ပြောတယ်။
သူက လက်လျှော့တယ်။
ဘာကြောင့် မလုပ်နဲ့ပြောတာလဲ။
Market ကို သိလို့လား။
ဒါမှမဟုတ် သားသမီးမတည်ငြိမ်မှာ ကြောက်လို့လား။
ကြောက်စိတ်ကိုလည်း နားလည်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် အကြောင်းအရာနဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ခွဲရမယ်။
အကြံပေးသူကိုလေးစား။
ဒါပေမယ့် အထောက်အထားကိုပါကြည့်။
ဒီနေရာမှာ ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်းဟာ—
သူများစကားမနားထောင်တာ မဟုတ်ဘူး။
သူများစကားကို နားထောင်ပြီး တရားမျှတစွာ စစ်ပြီးမှ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တာဝန်ယူတာ။
ဒီကွာခြားချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
“ငါ့အလုပ်ကို ငါယုံတယ်၊ ဘယ်သူ့စကားမှ မနားထောင်ဘူး”
ဆိုရင်—
ယုံကြည်မှုလား။
မာနလား။
ပြန်မေး။
တစ်ခါတလေ Founder ရဲ့ အကြီးဆုံးအားနည်းချက်က Confidence နည်းတာမဟုတ်ဘူး။
Confidence အလွန်များပြီး နားမထောင်တော့တာ။
ကိုယ့်စိတ်ကူးကို ကိုယ့်သားလို ချစ်တယ်။
သူများက—
“ဒီနေရာပြဿနာရှိတယ်”
ပြောရင် နာတယ်။
“မင်းတို့နားမလည်လို့”
ဆိုပြီး ပယ်တယ်။
Customer က—
“ဒီဟာမလိုဘူး”
ဆိုတော့—
“Customer မသိသေးတာ”
ဆိုတယ်။
Staff က—
“ဒီစနစ်မလည်ဘူး”
ဆိုတော့—
“သူတို့ attitude မကောင်းတာ”
ဆိုတယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့် Idea ကို ကိုယ်ယုံကြည်တာ မဟုတ်တော့ဘူး။
Idea နဲ့ ကိုယ့်အတ္တကို တစ်ထပ်တည်းလုပ်ထားတာ။
ဒါကြောင့် Idea ကိုဝေဖန်ရင် ကိုယ့်ကိုဝေဖန်သလို နာတယ်။
ဒီအရာကို ခွဲနိုင်ရမယ်။
ငါဟာ ငါ့ Idea မဟုတ်ဘူး။
Idea မှားလို့ ငါတန်ဖိုးမရှိသွားဘူး။
Project ပျက်လို့ ငါလူပျက် မဖြစ်ဘူး။
Business model မမှန်လို့ ငါ့ဘဝဆုံးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။
Idea ကိုပြင်လို့ရတယ်။
Product ကိုပြင်လို့ရတယ်။
Direction ကိုပြောင်းလို့ရတယ်။
အဲဒီလို ခွဲနိုင်တဲ့အခါပဲ စစ်မှန်တဲ့ Confidence ပေါ်လာတယ်။
မဟုတ်ရင် ယုံကြည်မှုကို ကာကွယ်ဖို့ အမှန်ကို ရန်သူလုပ်မိတတ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်ဖို့ ကျွမ်းကျင်မှု အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ယုံကြည်မှုကို စိတ်ထဲက စကားပဲလုပ်ထားလို့မရဘူး။
တစ်နေ့လုံး—
“ငါလုပ်နိုင်တယ်၊ ငါလုပ်နိုင်တယ်”
လို့ပြောနေပြီး အလုပ်ကို မသင်ဘူးဆိုရင် Confidence မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်လုပ်မယ့်အရာကို သိလေလေ ယုံကြည်မှုမှာ အမြစ်ရှိလာတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄၊ ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ အိမ်ရှင်ဘဝရဲ့ လက်ရှိအကျိုးချမ်းသာအတွက် မိမိအသက်မွေးလုပ်ငန်းမှာ တက်ကြွအားထုတ်ပြီး ကျွမ်းကျင်နိုင်မှုကို အခြေခံတစ်ခုအဖြစ် ထားတယ်။ ရရှိထားတဲ့ဥစ္စာကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းရှိမှု၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာ စီမံတတ်မှုတို့လည်း ပါတယ်။ [၃]
ဒီတရားက Owner ကို အရမ်းရှင်းတဲ့စကားပြောတယ်။
အလုပ်ကို ယုံချင်ရင် အလုပ်ကို တတ်အောင်လုပ်။
ကိုယ့်ဆိုင်ကို ယုံချင်တယ်။
Product quality ကိုသိ။
Customer ဘာလိုလဲသိ။
Cost သိ။
စာရင်းသိ။
ဝန်ထမ်း training သိ။
အန္တရာယ်သိ။
ကိုယ့်သင်တန်းကို ယုံချင်တယ်။
ကိုယ်သင်တဲ့အကြောင်းကို တကယ်တတ်။
သင်တန်းသားရလဒ်စစ်။
မသိတာကို မသိဘူးပြော။
ပြန်လေ့လာ။
ကိုယ့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို ယုံချင်တယ်ဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး၊ ဥပဒေ၊ ပညာရပ်စံနှုန်းတွေကို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ အတိအကျစစ်။
ဓမ္မက နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုကို အစားမထိုးဘူး။
ယုံကြည်မှုမှာ ကျွမ်းကျင်မှုပါရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်မယုံတာ အကြောင်းနှစ်မျိုးရှိတတ်တယ်။
တစ်မျိုး—
ကိုယ်တကယ်မပြင်ဆင်ထားဘူး။
ဒါကြောင့် မယုံတာ။
ဒီအခါ Confidence speech မလိုဘူး။
Preparation လိုတယ်။
နောက်တစ်မျိုး—
ကိုယ်ပြင်ဆင်ထားတယ်။
လေ့လာထားတယ်။
စမ်းထားတယ်။
ကျွမ်းကျင်မှုလည်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ငါမတော်ဘူး”
ဆိုတဲ့ စိတ်အကျင့်ကြောင့် မယုံတာ။
ဒီအခါ နောက်တစ်မျိုး ပြင်ရမယ်။
ကိုယ့်အတွင်းစကားကို စစ်။
“ငါအမြဲမှားတယ်”
ဟုတ်လား။
အမြဲဆိုတာ evidence ရှိလား။
“သူများလောက် မတော်ဘူး”
ဘယ်သူနဲ့နှိုင်းတာလဲ။
သူ့အတွေ့အကြုံဘယ်နှစ်နှစ်?
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံဘယ်နှစ်နှစ်?
“ငါစကားမပြောတတ်ဘူး”
တကယ်မပြောတတ်တာလား။
ဒါမှမဟုတ် မလေ့ကျင့်ရသေးတာလား။
မလုပ်နိုင်ခြင်းနဲ့ မလေ့ကျင့်ရသေးခြင်း မတူဘူး။
ဒီစကားကို အထူးမှတ်။
လူတစ်ယောက်—
“ငါမလုပ်နိုင်ဘူး”
လို့ ပြောတယ်။
တကယ်တော့—
“ငါမလုပ်တတ်သေးဘူး”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
“မလုပ်နိုင်ဘူး” က တံခါးပိတ်တယ်။
“မလုပ်တတ်သေးဘူး” က သင်ယူဖို့တံခါးဖွင့်တယ်။
ဒီနေရာက Confidence ပြန်တည်လာနိုင်တဲ့နေရာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓမ္မပဒ အတ္တဝဂ်မှာ—
မိမိကိုယ်ကို အရင်သင့်တော်စွာ တည်စေပြီးမှ သူတစ်ပါးကို သင်ကြားဖို့၊ ကိုယ်ပြောသလို ကိုယ်လုပ်ဖို့၊ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်နိုင်ဖို့ အလေးထားထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းရဲ့ တာဝန်ကို ထင်ရှားစေတယ်။ [၄]
ဒီတရားကို—
“ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံရင် ဘာမဆိုဖြစ်တယ်”
လို့ မပြောင်းရဘူး။
မူရင်းအဓိပ္ပာယ်က ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ မိမိအပေါ်တာဝန်ယူမှု။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းဘဝအတွက် အလွန်အသုံးဝင်တဲ့ reflection ရှိတယ်။
ကိုယ့်ဘဝကို ကိုယ်တိုင် မတည်ဆောက်ဘဲ သူတစ်ပါးရဲ့ ချီးကျူးမှုနဲ့ အားပေးမှုကိုပဲ အမြဲစောင့်နေရင် ဘယ်အချိန်စမလဲ။
Boss က—
“မင်းကောင်းတယ်”
ပြောမှ အလုပ်လုပ်နိုင်မလား။
Customer က praise ပေးမှ ကိုယ်တန်ဖိုးရှိလား။
မိသားစုအားလုံး သဘောတူမှ ကိုယ့်လမ်းစနိုင်မလား။
သူများရဲ့အကြံလိုတယ်။
မိတ်ကောင်းလိုတယ်။
ဆရာလိုတယ်။
ဒါပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိုယ်တာဝန်ယူရမယ်။
သူများက Confidence ချေးပေးလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ဘဝတစ်လျှောက် အမြဲချေးသုံးလို့မရဘူး။
တစ်နေ့မှာ ကိုယ့်အတွင်းက ယုံကြည်မှုကို ကိုယ်တည်ဆောက်ရမယ်။
ဘယ်လိုတည်ဆောက်မလဲ။
အလုပ်နဲ့။
အတွေ့အကြုံနဲ့။
ကတိတည်ခြင်းနဲ့။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြောထားတဲ့အရာကို ကိုယ်လုပ်ခြင်းနဲ့။
ဒီအချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ယုံကြည်မှုက စကားနဲ့ပဲ မတည်ဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်နိုင်ဖို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ်သက်သေပြရတယ်။
မနက်ခြောက်နာရီထမယ်လို့ ကိုယ်ပြောတယ်။
နေ့တိုင်းမထဘူး။
ကိုယ့်စိတ်က ကိုယ့်စကားကို ဘယ်လိုယုံမလဲ။
သင်တန်းတက်မယ်ပြောတယ်။
မတက်ဘူး။
လုပ်ငန်းစာရင်းစစ်မယ်ပြောတယ်။
မစစ်ဘူး။
Customer ကို ဒီနေ့ဖုန်းပြန်ဆက်မယ်ပြောတယ်။
မဆက်ဘူး။
“လာမယ့်လ စတင်မယ်”
ပြောပြီး ခြောက်လကြာတယ်။
အဲဒီလိုနဲ့ ကိုယ့်အတွင်းမှာ ဘာဖြစ်လာလဲ။
ကိုယ့်စကားကို ကိုယ်မယုံတော့ဘူး။
အပြင်မှာတော့—
“ငါလုပ်နိုင်တယ်”
ပြောနေတယ်။
အတွင်းစိတ်က—
“မင်းပြောတာ ဘယ်နှခါမလုပ်ခဲ့ဘူးလဲ”
လို့ သိနေတယ်။
ဒါကြောင့် Confidence တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင်—
ကြီးတဲ့ကတိနည်းနည်းလျှော့။
သေးတဲ့ကတိကို တည်။
ဒီနေ့ တစ်နာရီလေ့လာမယ်။
လုပ်။
Customer သုံးယောက်ကို မေးမယ်။
မေး။
စာရင်းတစ်မျက်နှာ ပြန်စစ်မယ်။
စစ်။
ဝန်ထမ်းနဲ့ ခက်တဲ့စကားပြောမယ်။
ပြော။
နေ့တိုင်း ဒီလိုအသေးတွေကို တည်လာတဲ့အခါ—
ကိုယ့်အတွင်းက—
“ငါပြောရင် လုပ်တတ်တယ်”
ဆိုတဲ့ အထောက်အထား တဖြည်းဖြည်းတည်လာတယ်။
အဲဒီ Confidence က အသံမကျယ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ခိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Confidence က စိတ်အားတက်နေချိန်မှာ ရှိတယ်။
စိတ်ပျက်ချိန်မှာ ပျောက်တယ်။
ဒါဆို အဲဒါ စိတ်ခံစားချက်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ယုံကြည်မှုကို Mood ပေါ် မထားနဲ့။
System ပေါ်ထား။
ဒီနေ့စိတ်မကောင်းလည်း လုပ်ရမယ့် အလုပ်အနည်းငယ်လုပ်။
မနက် Inspiration မရှိလည်း အချိန်ရောက်ရင်ထိုင်။
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်မှာ လုံးဝအာရုံတက်နေတဲ့နေ့ရှိမယ်။
အရမ်းပင်ပန်းတဲ့နေ့လည်းရှိမယ်။
ဒါပေမယ့် Quality standard ကို Mood အလိုက် ပြောင်းမလား။
မပြောင်းသင့်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
ယုံကြည်မှုဟာ စိတ်တက်ကြွမှုထက် အကျင့်တည်မှုနဲ့ ပိုနီးတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို အင်အားများအဖြစ် ဖော်ပြတဲ့တရားတွေ သတိရစရာရှိတယ်။ [၅]
သေချာခွဲရမယ်—
ကျမ်းတော်မှာ “သဒ္ဓါ” ဟာ ကိုယ့် business idea ကို ယုံကြည်ခြင်းလို့ မဟုတ်ဘူး။
ဘုရားရှင်၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်စသည်တို့အပေါ် ယုံကြည်ခြင်းနဲ့ ဆိုင်တဲ့ ဓမ္မအင်အား။
ဒါကြောင့် ခေတ်သစ် “self-confidence” နဲ့ တိုက်ရိုက်တူတယ်လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် တရားထဲမှာ အင်အားတစ်ခုတည်း မထားဘဲ—
ယုံကြည်မှုနဲ့အတူ အားထုတ်မှုရှိတယ်။
သတိရှိတယ်။
စိတ်တည်ငြိမ်မှုရှိတယ်။
ပညာရှိတယ်။
ဒီဖွဲ့စည်းပုံကို ဆင်ခြင်ကြည့်ရင် ကိုယ့်အလုပ်မှာလည်း အလွန်လှတယ်။
ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်း မလုံလောက်။
ယုံကြည်မှု + ကြိုးစားမှု။
ယုံကြည်မှု + သတိ။
ယုံကြည်မှု + စိတ်တည်ငြိမ်မှု။
ယုံကြည်မှု + ပညာ။
ဒါမှ Balance ဖြစ်တယ်။
Confidence ရှိပေမယ့် ပညာမရှိရင်?
အမှားကို ယုံကြည်ချက်ပြင်းပြင်းနဲ့ လုပ်မယ်။
Confidence ရှိပေမယ့် သတိမရှိရင်?
ကိုယ်လွဲနေတာ မမြင်ဘူး။
Confidence ရှိပေမယ့် အားထုတ်မှုမရှိရင်?
အိပ်မက်ပဲ။
Confidence ရှိပေမယ့် စိတ်မတည်ရင်?
ပြဿနာလေးတက်တိုင်း ပျက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ယုံ။
ဒါပေမယ့် ပညာနဲ့ယုံ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သင်ကြားရေးအတွက် အခြေအနေတစ်ခုကြည့်ရအောင်။
ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။
လူငယ်အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
သူက အလုပ်လုပ်နေတုန်း မိခင်တွေ အလုပ်သွားရတဲ့အခါ ကလေးတွေအတွက် သန့်ရှင်းပြီး ရိုးရှင်းတဲ့ နေ့လယ်စာရဖို့ခက်တာကို သတိထားမိတယ်။
သူ့မှာ အစားအသောက်ပြင်ဆင်မှု ကျွမ်းကျင်မှုရှိတယ်။
ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း စချင်တယ်။
အစမှာ စိတ်အရမ်းတက်တယ်။
“ဒီဟာဖြစ်မယ်”
လို့ ယုံတယ်။
ဆိုင်ငှားဖို့ ကြည့်တယ်။
Logo စဉ်းစားတယ်။
အမည်စဉ်းစားတယ်။
Packaging စဉ်းစားတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့မိတ်ဆွေတစ်ယောက်က—
“တကယ့်မိခင်တွေကို မေးပြီးပြီလား”
လို့ မေးတယ်။
မမေးရသေးဘူး။
အဲဒီမှာ ယုံကြည်မှုနှစ်မျိုး ခွဲသွားနိုင်တယ်။
တစ်မျိုးက—
“ငါ့ Idea ကို မင်းမယုံတာလား”
ဆိုပြီး စိတ်ဆိုးမယ်။
နောက်တစ်မျိုးက—
“အဲဒီမေးခွန်းမှန်တယ်”
ဆိုပြီး စစ်မယ်။
သူက ဒုတိယလမ်းရွေးတယ်ဆိုပါစို့။
လူနှစ်ဆယ်နဲ့ ပြောတယ်။
ပထမထင်ထားသလို မိခင်အများစုက “အရမ်းဈေးသက်သာရမယ်” ကို အဓိကမထားဘူး။
သူတို့စိုးရိမ်တာ—
သန့်ရှင်းမှု။
အချိန်မှန်မှု။
ကလေးမစားတဲ့အစားအစာဖြစ်သွားမလား။
အာဟာရနဲ့ မတည့်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက် တိတိကျကျရှိမရှိ။
အဲဒီအခါ မူလစိတ်ကူးကို ပြင်တယ်။
ဈေးအသက်သာဆုံးဖြစ်ဖို့ထက် ယုံကြည်ရမှုကို ပိုအလေးထားတယ်။
ဆိုင်ကြီးစဖွင့်မယ့်အစား အရင်လူနည်းနည်းနဲ့ စမ်းတယ်။
အမှားတွေထွက်တယ်။
တစ်ရက် Delivery နောက်ကျတယ်။
တစ်ခါ packaging မကောင်းဘူး။
အဲဒါတွေပြင်တယ်။
ခြောက်ပတ်နောက် သူ့ Confidence က အစက Confidence နဲ့ မတူတော့ဘူး။
အစက—
“ငါထင်တာမှန်မယ်”
ဆိုတဲ့ Confidence။
ခြောက်ပတ်နောက်—
“အကုန်မသိသေးဘူး၊ ဒါပေမယ့် ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့လမ်းကို တဖြည်းဖြည်း နားလည်လာပြီ”
ဆိုတဲ့ Confidence။
ဘယ်ဟာ ပိုကောင်းလဲ။
နောက်တစ်ခု။
ဘာကြောင့်လဲ။
Evidence ရှိလာတယ်။
အမှားခံထားတယ်။
ပြင်ထားတယ်။
Customer အသံကြားထားတယ်။
ဒါကို သက်သေပြုပြီး တည်လာတဲ့ ယုံကြည်မှု လို့ ပြောနိုင်တယ်။
ဒီအခြေအနေက ကျမ်းထဲက သမိုင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဝီမံသကသုတ်မှာ တွေ့ရတဲ့ စစ်ဆေးပြီးမှ ယုံကြည်မှုတည်လာပုံကို လောကီအလုပ်ဘဝမှာ analogy အဖြစ် နားလည်ဖို့ အသုံးဝင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မယုံတာကို “နှိမ့်ချမှု” လို့ထင်တယ်။
“ကျွန်တော်ဘာမှမတတ်ပါဘူး”
“ကျွန်မက မဖြစ်ပါဘူး”
“သူများတွေကမှ တော်တာပါ”
ဒီလိုအမြဲပြောတာ နှိမ့်ချမှုလား။
အမြဲမဟုတ်ဘူး။
နှိမ့်ချမှုဆိုတာ အမှန်ကိုအမှန်အတိုင်း သိတာ။
တတ်တာကို တတ်တယ်သိ။
မတတ်တာကို မတတ်သေးဘူးသိ။
ကိုယ့်တန်ဖိုးကို အလွန်မြှင့်မထားသလို အလွန်ချမထားဘူး။
အမှန်နဲ့ညီ။
အဲဒါ ပိုကောင်းတယ်။
ဆရာဝန်တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံရှိတယ်ဆိုပါစို့။
“ကျွန်တော် ဘာမှမတတ်ပါဘူး”
ဆိုတာ နှိမ့်ချမှုမဟုတ်ဘူး။
အမှန်မဟုတ်ဘူး။
“ဒီနယ်ပယ်ကို ကျွန်တော်ကျွမ်းတယ်၊ ဒီအပိုင်းကိုတော့ အခြားကျွမ်းကျင်သူလိုတယ်”
ဆိုတာ ပိုမှန်တယ်။
Manager တစ်ယောက်လည်း အတူတူ။
“ငါအားလုံးသိတယ်”
မဟုတ်ဘူး။
“ဒီအလုပ်ကို ငါတာဝန်ယူနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဖွဲ့ထဲက ဒီပညာကို ငါ့ထက်သူပိုတတ်တယ်”
ပြောနိုင်တာ ယုံကြည်မှုနဲ့နှိမ့်ချမှု နှစ်ခုလုံးရှိတာ။
စစ်မှန်တဲ့ Confidence ဟာ သူတစ်ပါးရဲ့ တော်မှုကို ကြောက်စရာမလိုဘူး။
ဒါ အဖွဲ့အစည်းမှာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
Confidence မရှိတဲ့ Leader က ကိုယ့်ထက်တော်သူကို အန္တရာယ်ထင်တတ်တယ်။
သူ့ကိုဖိတယ်။
သူ့အကြံမယူဘူး။
Credit မပေးဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ့်နေရာပျောက်မှာကြောက်လို့။
Confidence ရှိတဲ့ Leader က—
“ဒီအပိုင်းသူငါ့ထက်တော်တယ်”
လို့ ပြောရဲတယ်။
သူ့ကို အားပေးတယ်။
Company အကျိုးရှိတယ်။
ဒီလို Confidence က လူ့အကျိုးနဲ့လည်း ကိုက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်ဖို့ မှတ်တမ်း အရေးကြီးတယ်။
ကိုယ့်စိတ်က တစ်ခါတလေ မတရားဘူး။
ပျက်ကွက်မှုတစ်ခုကို အကြီးကြီးမှတ်တယ်။
အောင်မြင်မှုဆယ်ခုကို မမှတ်ဘူး။
Presentation တစ်ခါ မှားတယ်။
“ငါ Public Speaking မရဘူး”
လို့ သတ်မှတ်တယ်။
Customer တစ်ယောက် မကြိုက်ဘူး။
“ငါ့ Product ကို ဘယ်သူမှမကြိုက်ဘူး”
လို့ သတ်မှတ်တယ်။
Project တစ်ခုပျက်တယ်။
“ငါ Business မဖြစ်ဘူး”
လို့ သတ်မှတ်တယ်။
ဒါတွေမှာ စကားတစ်လုံးသတိထား—
“အမြဲ”
“ဘယ်တော့မှ”
“ဘယ်သူမှ”
စိတ်က ခက်တဲ့အချိန်မှာ အလွန်အကျွံ သတ်မှတ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် Evidence Record တစ်ခုထား။
ဒီနေ့ ဘာကောင်းသွားလဲ။
ဘာမှားသွားလဲ။
ဘာသင်ယူလိုက်လဲ။
Customer ဘာပြောလဲ။
မနေ့က မတတ်တာ ဒီနေ့ဘာတတ်လာလဲ။
ဒီလိုမှတ်။
Confidence ကျတဲ့နေ့မှာ ပြန်ဖတ်။
ဒါက ကိုယ့်ကိုအလကားချီးကျူးတာ မဟုတ်ဘူး။
အဖြစ်မှန်ကို အပြည့်ကြည့်တာ။
ယုံကြည်မှုကို ခံစားချက်ပေါ်မထားဘဲ အထောက်အထားပေါ်ထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် အထောက်အထားရှိရင်တောင် ကြောက်စိတ်က မပျောက်နိုင်ဘူး။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံတယ်။
ဒါပေမယ့် ပျက်မှာကြောက်တယ်။
ပျက်နိုင်တယ်လေ။
Business မှာ အာမခံချက်မရှိဘူး။
ဒီအချက်ကို လက်ခံရမယ်။
ယုံကြည်မှုဆိုတာ—
“မပျက်နိုင်ဘူး” လို့ ယုံတာ မဟုတ်ဘူး။
“ပျက်ရင်လည်း သင်ယူပြီး တာဝန်ယူနိုင်တယ်” လို့ ယုံတာ။
ဒီကွာခြားချက် နက်တယ်။
Founder တစ်ယောက်—
“ငါ့ Company မပျက်ဘူး”
ဆိုရင် မသေချာဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ပျက်နိုင်တဲ့ Risk ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် စာရင်းစောင့်မယ်၊ အရန်ငွေထားမယ်၊ စမ်းသပ်မယ်၊ အမှားကိုအစောတွေ့မယ်၊ ဖြစ်လာရင် အမှန်အတိုင်း ရင်ဆိုင်မယ်”
ဆိုရင် အဲဒါ Confidence ပိုရင့်ကျက်တယ်။
အနာဂတ်ကို ထိန်းနိုင်တယ်လို့ မယုံ။
ကိုယ့်တုံ့ပြန်ပုံကို လေ့ကျင့်နိုင်တယ်လို့ ယုံ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဲဒီလို ယုံကြည်မှုရှိရင် Failure ကိုလည်း အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းသွားတယ်။
Project ပျက်တာ = ငါပျက်တာ မဟုတ်ဘူး။
Sale မရတာ = ငါတန်ဖိုးမရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
လူတွေ Reject လုပ်တာ = ငါ့ဘဝ Reject ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါတွေက Data ဖြစ်နိုင်တယ်။
သင်ခန်းစာဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ ရပ်ရမယ့်အချက်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ယုံကြည်မှုရှိတဲ့သူက အမြဲဆက်သွားတာမဟုတ်ဘူးနော်။
တစ်ခါတလေ ရပ်ရဲတာ ကိုယ်တိုင် Confidence။
“ဒီလုပ်ငန်းကို ငါနှစ်နှစ်လုပ်ထားတယ်”
ဆိုပြီး ထပ်ဆွဲနေတယ်။
Evidence အားလုံးက—
မတည်ဘူး။
Customer မလိုဘူး။
ကိုယ်လည်းမနိုင်ဘူး။
ငွေကြေးအရမဖြစ်နိုင်ဘူး။
ဒါတောင်—
“ငါယုံတယ်”
ဆိုပြီး ဆက်သွားတာ Confidence လား။
တစ်ခါတလေ ဖက်တွယ်မှု။
လွှတ်နိုင်တဲ့ယုံကြည်မှု ရှိရမယ်။
“ဒီလမ်းမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ငါတစ်ယောက်အနေနဲ့ ထပ်သင်နိုင်တယ်”
ဆိုနိုင်တာ။
ဒီဟာပိုခိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကေသမုတ္တိသုတ်ရဲ့ စိတ်ထားကို ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရ။
မလိုက်နာသင့်တာကို အထောက်အထားရှိလာရင် ပယ်နိုင်ရမယ်။
အကျိုးရှိပြီး ကောင်းရာကို သိလာရင် ဆက်ကျင့်နိုင်ရမယ်။ [၂]
ကိုယ့် Idea ကိုလည်း အဲဒီလိုပဲ—
ကိုယ့်ဟာဖြစ်လို့ အမြဲကာကွယ်မထားနဲ့။
အမှန်ဘက်မှာ ရပ်။ ကိုယ့် Idea ဘက်မှာ မရပ်နဲ့။
Idea မှန်နေသရွေ့ သူ့ဘက်ရပ်။
Evidence ပြောင်းရင် ကိုယ်လည်းပြောင်း။
ဒါက လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ အကျင့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်ဖို့ Mentor၊ ဆရာ၊ မိတ်ကောင်းလည်း အရေးကြီးတယ်။
ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ မိတ်ကောင်းရှိခြင်းကို အိမ်ရှင်ဘဝအတွက် အကျိုးရှိတဲ့အချက်တစ်ခု ထားတယ်။ [၃]
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ့်အတွင်းက Blind Spot ကို ကိုယ်မမြင်တတ်ဘူး။
Confidence မရှိတဲ့အခါလည်း အပြင်လူတစ်ယောက်က—
“မင်းမှာ ဒီအရည်အချင်းရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီနေရာသင်ဖို့လိုတယ်”
လို့ မှန်မှန်ပြောပေးနိုင်တယ်။
Confidence အလွန်တက်နေတဲ့အခါလည်း—
“ဒီမှာ မင်းလမ်းလွဲနေပြီ”
လို့ ပြောပေးနိုင်တယ်။
မိတ်ကောင်းဆိုတာ အမြဲအားပေးသူတင်မဟုတ်ဘူး။
မှန်တာပြောရဲသူ။
ဒီလိုလူတစ်ယောက်ရှိရင် တန်ဖိုးကြီးတယ်။
လူငယ် Founder တွေမှာ တစ်ခါတလေ သုံးမျိုးရှိတယ်။
ပထမလူ—
အမြဲ Praise လုပ်တယ်။
“ကောင်းတယ်၊ မိုက်တယ်၊ လုပ်”
ဒီတစ်မျိုး။
ဒုတိယလူ—
အမြဲဖျက်တယ်။
“မဖြစ်ဘူး၊ မလုပ်နဲ့”
ဒီတစ်မျိုး။
တတိယလူ—
“ဒီအပိုင်းကောင်းတယ်။ ဒီအပိုင်းမသေချာဘူး။ ဒီ Data လိုတယ်။ ဒီ Risk စစ်။ ပြီးရင် ဆက်ဆုံးဖြတ်”
ဆိုတယ်။
တတိယလူကို အနားထား။
ဒီလိုလူက Confidence ကိုလည်း မသတ်ဘူး။
မာနကိုလည်း မကျွေးဘူး။
ပညာကို ပိုတိုးစေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်းနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကြားမှာလည်း ဆက်စပ်မှုရှိတယ်။
ကိုယ်ရောင်းတဲ့ Product ကို ကိုယ့်မိသားစုကို မရောင်းရဲဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ်သိတယ်။
Quality မကောင်းဘူး။
ဒါပေမယ့် Customer ကို—
“အရမ်းကောင်းပါတယ်”
ပြောတယ်။
ဒီလိုနေပြီး ကိုယ့်အလုပ်ကို ဘယ်လိုယုံမလဲ။
အပြင်မှာ Sales confidence လုပ်ပြနိုင်တယ်။
အတွင်းမှာ ကိုယ်သိနေတယ်။
ဒီဟာအရေးကြီးတယ်။
အလုပ်ကို ယုံကြည်ဖို့ အလုပ်က ယုံကြည်ထိုက်ရမယ်။
ဒီအချက်ကို မလွတ်နဲ့။
အလုပ်ကိုယုံမယ့်အစား လိမ်ပြောပြီး စိတ်တင်မလို့ မရဘူး။
Product quality မကောင်းရင် ပြင်။
Service မကောင်းရင် ပြင်။
Claim မမှန်ရင် ပြင်။
Staff ကို မတရားဆက်ဆံနေရင် ပြင်။
အဲဒီလို ပြင်လာရင် ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ပြန်လေးစားလာတယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းနာမည်ကိုပြောရင် ရှက်စရာမလိုတော့ဘူး။
Customer ကိုရောင်းတဲ့အခါ—
“ဒီဟာက ဒီလောက်လုပ်နိုင်တယ်။ ဒီဟာတော့ မလုပ်နိုင်ဘူး”
လို့ ရိုးရိုးပြောရဲတယ်။
အဲဒီ Confidence အရမ်းကောင်းတယ်။
ရိုးသားလို့ စကားကြမ်းကြမ်းမလိုဘူး။
Fake confidence အများကြီး မလိုဘူး။
Product ကိုသိတယ်။
ကိုယ့်စည်းကိုသိတယ်။
ဘာမှန်လဲသိတယ်။
အဲဒီတည်ငြိမ်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်ခြင်းရဲ့ အခြားရန်သူတစ်ခုက နှိုင်းယှဉ်မှု။
သူ့ Company တစ်နှစ်အတွင်း ကြီးသွားတယ်။
ကိုယ်က သေးနေသေးတယ်။
သူ့ Page follower များတယ်။
ကိုယ်နည်းတယ်။
သူ့ဆိုင်ခွဲငါးခုရှိတယ်။
ကိုယ်တစ်ခု။
သူ့အသက်နှစ်ဆယ့်ငါး။
ကိုယ်သုံးဆယ်ကျော်။
“ငါနောက်ကျနေပြီ”
ဆိုတယ်။
ဘယ်နာရီနဲ့ တိုင်းတာနေတာလဲ။
သူ့လမ်းနဲ့ ကိုယ့်လမ်း တူလား။
အရင်းအနှီးတူလား။
တာဝန်တူလား။
အခွင့်အရေးတူလား။
အတွေ့အကြုံတူလား။
မတူဘဲ Result တစ်ခုတည်း နှိုင်းတယ်။
စိတ်ကျတယ်။
ဒါကြောင့် Confidence တည်ဆောက်ရာမှာ—
သူများရဲ့အမြန်နှုန်းနဲ့ ကိုယ့်တန်ဖိုး မတိုင်းနဲ့။
ကိုယ့်အလုပ်ကို—
မနေ့ကကိုယ်နဲ့ ဒီနေ့ကိုယ် နှိုင်း။
လွန်ခဲ့တဲ့ခြောက်လက Product နဲ့ အခု Product။
အရင် Customer complaint နဲ့ အခု။
အရင် Skill နဲ့ အခု။
ဒီလိုတိုင်း။
Competition ကို လုံးဝမကြည့်နဲ့ မဟုတ်ဘူး။
Market သိရမယ်။
ပြိုင်ဘက်ကောင်းတာ သင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် အခြားသူအောင်မြင်မှုကို ကိုယ့်အတွင်းတန်ဖိုး ဖျက်တဲ့ကိရိယာ မလုပ်နဲ့။
သူ့ဆီက သင်။
ပြီးရင် ကိုယ့်လမ်းကို လုပ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ယုံကြည်မှုနဲ့ Right Livelihood ကိုလည်း ပြန်ချိတ်ရမယ်။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီလုပ်ငန်းက တရားသဖြင့်မဟုတ်ဘူးဆိုရင်?
“ငါယုံတယ်”
ဆိုတာနဲ့ သမ္မာအာဇီဝဖြစ်မသွားဘူး။
လူတစ်ယောက်က အန္တရာယ်ရှိတဲ့လုပ်ငန်းကိုလည်း အရမ်းယုံနိုင်တယ်။
လှည့်စားမှုကိုလည်း အရမ်းကျွမ်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Confidence က သီလအောက်မှာ ရှိရမယ်။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်မယ့်အရင် ကိုယ့်အလုပ် ယုံကြည်ထိုက်မထိုက် စစ်။
ဒီအလုပ်ကြောင့် ဘယ်သူနာသလဲ။
အမြတ်ရဖို့ မမှန်စကားလိုသလား။
Customer မသိမှုကို အသုံးချသလား။
ဝန်ထမ်းကို မတရားဖိရသလား။
ဒီအချက်တွေမှာ “ဟုတ်” ဆိုရင်—
Confidence တိုးဖို့မလိုသေးဘူး။
လုပ်ငန်းကို အရင်ပြင်။
ဒါက မနက်ကတည်းက ဓမ္မနဲ့အလုပ်ကို ဆက်စပ်ထားတဲ့အချက်။
မှားတဲ့လမ်းပေါ် Confidence ရှိတာထက် မှန်တဲ့လမ်းပေါ် သတိရှိတာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှုသုံးခု ပေးမယ်။
ဒီနေ့တရားနာပြီးပြီးချင်း လုပ်လို့ရတယ်။
ပထမ—
“ငါဘာကြောင့် ယုံရတာလဲ” စာမျက်နှာတစ်ရွက်။
ကိုယ့်အလုပ်၊ ကိုယ့် Idea တစ်ခုရေး။
ပြီးရင်—
“ယုံကြည်ဖို့ အထောက်အထား” တစ်ဖက်။
“မသေချာသေးတဲ့အရာ” တစ်ဖက်။
နှစ်ကော်လံရေး။
ဥပမာ—
Customer ဆယ်ယောက်လိုတယ်ပြောထားတယ်။
ဒါ အထောက်အထား။
Cost အတိအကျမသိသေးဘူး။
ဒါ မသေချာမှု။
ကိုယ်သင်တန်းသင်နိုင်တယ်။
ဒါအထောက်အထား။
Online system မကျွမ်းသေးဘူး။
ဒါမသေချာမှု။
ဒီလိုရေး။
အံ့သြစရာက—
“မသေချာမှု” ရေးလိုက်လို့ Confidence ကျမသွားဘူး။
စိတ်ပိုရှင်းတယ်။
ဘာလုပ်ရမလဲ သိလာတယ်။
ဒုတိယ—
သေးတဲ့ကတိတစ်ခု တည်။
ဒီနေ့ အလုပ်တစ်ခုရွေး။
အလွန်ကြီးတာမရွေးနဲ့။
“Customer သုံးယောက်နဲ့စကားပြောမယ်”
“စာမျက်နှာငါးမျက်နှာလေ့လာမယ်”
“အသုံးစရိတ်စာရင်းပြီးအောင်လုပ်မယ်”
“ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ feedback ကိုနားထောင်မယ်”
အဲဒီတစ်ခုကို ဒီနေ့တည်။
ကိုယ့်စကားကို ကိုယ်တည်နိုင်တဲ့အခါ ကိုယ့်အတွင်းယုံကြည်မှု တိုးတယ်။
တတိယ—
အမှန်ပြောရဲသူတစ်ယောက်ကို မေး။
“ငါ့ Plan မှာ ဘာမမြင်သေးလဲ”
မေး။
ပြီးရင် သူပြောတုန်း ခုခံမနေနဲ့။
မှတ်။
နောက်မှစစ်။
ဒီအလေ့အကျင့်သုံးခု တစ်လလုပ်ကြည့်။
Confidence ကို motivational speech နဲ့မတည်ဘဲ အကျင့်နဲ့တည်လာမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိတ်လေ့ကျင့်မှုတစ်ခုလည်း လုပ်ကြရအောင်။
အခု ခဏငြိမ်။
ကိုယ်လုပ်မယ့် အလုပ်တစ်ခုကို စိတ်ထဲထည့်။
ပြီးရင် စိတ်က ဘာပြောလဲ နားထောင်။
“မင်းမဖြစ်ဘူး”
ပြောလား။
“မင်းအရမ်းတော်တယ်၊ ဘာမှမစစ်နဲ့”
ပြောလား။
နှစ်ခုလုံးကို ချက်ချင်းမယုံနဲ့။
သတိနဲ့ ကြည့်။
ပြီးရင် မေး—
“အဖြစ်မှန် ဘာလဲ”
ငါဘာတတ်တယ်။
ဘာမတတ်သေးဘူး။
ဘာသက်သေရှိတယ်။
ဘာမသေချာသေးဘူး။
ဘာကိုသင်ရမယ်။
ဘာကို အကူအညီတောင်းရမယ်။
အဲဒီလို စိတ်ကို အဖြစ်မှန်ဆီပြန်ခေါ်။
Confidence လိုအပ်တဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လိမ်ဖို့မလိုဘူး။
အမှန်က Confidence ရဲ့ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
အမြစ်။
ဒီစိတ်ထားက ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ တွေ့ရတဲ့ ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးသိမြင်မှုနဲ့ လောကီ analogy အဖြစ် ဆက်စပ်နိုင်တယ်။ [၂]
သူတော်ကောင်းတို့…
“ငါ့ကိုယ်ငါ မယုံနိုင်ဘူး”
ဆိုတဲ့သူတွေအတွက် စကားတစ်ခွန်း ပြောချင်တယ်။
ယုံကြည်မှုက ဘာမှမရှိရာက ချက်ချင်းပေါ်လာမယ့် အရာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ယုံကြည်မှုကို ကိုယ်နေ့တိုင်း အုတ်တစ်လုံးစီတင်လို့ရတယ်။
အုတ်တစ်လုံး—
ကတိတည်ခြင်း။
တစ်လုံး—
သင်ယူခြင်း။
တစ်လုံး—
အမှားဝန်ခံခြင်း။
တစ်လုံး—
အလုပ်ပြီးအောင်လုပ်ခြင်း။
တစ်လုံး—
မသိတာမေးခြင်း။
တစ်လုံး—
ခက်တဲ့နေ့မှာ မပြေးခြင်း။
တစ်လုံး—
မမှန်တဲ့အရာကို “မလုပ်ဘူး” လို့ ပြောခြင်း။
ဒီလိုတင်။
တစ်နှစ်ကြာရင် ကိုယ့်အတွင်းမှာ Foundation တစ်ခုရှိလာတယ်။
အပြင်လူတစ်ယောက် “မင်းမဖြစ်ဘူး” ပြောလည်း အရမ်းမလှုပ်တော့ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် evidence ရှိတယ်။
အပြင်လူ “မင်းအရမ်းတော်တယ်” ပြောလည်း မာနအရမ်းမတက်တော့ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ်ဘာတတ်၊ ဘာမတတ် သိတယ်။
ဒါက ရင့်ကျက်တဲ့ Confidence။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အလုပ်စမယ့်အချိန်ကို—
“Confidence ပြည့်မှ စမယ်”
ဆိုပြီး စောင့်တတ်တယ်။
Confidence တစ်ရာရာခိုင်နှုန်း ဘယ်တော့ရမလဲ။
မရနိုင်ဘူး။
တစ်ချို့ Confidence ဟာ စပြီးမှ လာတယ်။
ရေကူးစာအုပ်ဖတ်လို့ confidence အကုန်မရဘူး။
ရေထဲဝင်ရတယ်။
ကားမောင်း theory သိလို့ပဲ confidence မပြည့်ဘူး။
လေ့ကျင့်ရတယ်။
Presentation လည်း အတူတူ။
လုပ်ငန်းလည်း အတူတူ။
ဒါကြောင့် အမြဲစောင့်မနေပါနဲ့။
ဒါပေမယ့် မျက်စိမှိတ်မခုန်နဲ့။
စမ်းနိုင်တဲ့အတိုင်းအတာနဲ့ စ။
ဆုံးရှုံးနိုင်တာ နည်းတဲ့ပုံစံနဲ့စ။
သင်ယူနိုင်တဲ့ပုံစံနဲ့စ။
Feedback ရလွယ်တဲ့ပုံစံနဲ့စ။
အခုက ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လက်တွေ့အလေ့အကျင့်။
ဓမ္မကျမ်းထဲက နည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မောဟနည်းပြီး ပညာနဲ့ လှုပ်ရှားဖို့ကောင်းတယ်။
Confidence မရှိလို့ မစတာနဲ့ Confidence မစစ်ဘဲ အကုန်ပုံချတာ နှစ်ခုစလုံး ရှောင်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အလုပ်ထဲမှာ Confidence ပျက်စေတဲ့အရာတစ်ခုက အမှားကို အပြစ်အဖြစ်ပဲ သတ်မှတ်ခြင်း။
အမှားတိုင်းက ကောင်းတယ်လို့ မပြောဘူး။
တချို့အမှားက အလွန်ကုန်ကျတယ်။
တချို့ safety error လုံးဝမဖြစ်သင့်ဘူး။
ဒါကြောင့် သက်ဆိုင်ရာအန္တရာယ်နဲ့ကျွမ်းကျင်မှုအလိုက် စနစ်ရှိရမယ်။
ဒါပေမယ့် သင်ယူမှုအဆင့်က အမှားလေးတစ်ခုဖြစ်တာနဲ့ လူကို—
“မင်းမတော်ဘူး”
ပြောလိုက်ရင် နောက်တစ်ခါ မစမ်းရဲတော့ဘူး။
Leader တစ်ယောက်က Team confidence ကို ဘယ်လိုတည်ပေးမလဲ။
အမှားကို နှစ်မျိုးခွဲ။
မရိုးသားမှုလား။
သင်ယူမှုအမှားလား။
တူတူမဆက်ဆံနဲ့။
မရိုးသားမှုကို accountability ရှိရမယ်။
ရိုးသားပြီး သင်ယူနေတုန်းဖြစ်တဲ့ အမှားကို သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြောင်း။
ဒီလိုလုပ်ရင် Team က—
“အမှန်ပြောလို့ရတယ်”
လို့ ယုံလာတယ်။
အမှားဖုံးမထားတော့ဘူး။
လုပ်ငန်းပိုကောင်းတယ်။
Confidence ဆိုတာ တစ်ယောက်တည်းရဲ့စိတ်အခြေအနေမဟုတ်ဘူး။
Culture လည်းဖြစ်တယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ လူတွေ စကားပြောရဲလား။
မေးခွန်းမေးရဲလား။
မသိဘူးပြောရဲလား။
အမှားတင်ရဲလား။
အဲဒါ Organizational confidence။
လူတွေ အားလုံးသိသလိုဟန်ဆောင်နေရင် အဖွဲ့က အပြင်မှာ Confidence ရှိသလိုပေါ်နိုင်တယ်။
အတွင်းမှာတော့ မလုံခြုံဘူး။
ဒီလိုအဖွဲ့အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု အထူးသဖြင့် Manager တွေကို ပြောချင်တယ်။
Staff တစ်ယောက်က—
“ဒီ Project ကျွန်တော် လုပ်နိုင်မယ်ထင်ပါတယ်”
ဆိုတယ်။
အလွန် Confidence ရှိတယ်။
Manager ရဲ့တာဝန်က အားပေးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
မေး—
ဘယ်လို Plan?
ဘာ Resource?
ဘာ Risk?
ဘယ်နေရာ Support လို?
ဘယ်ရလဒ်ရရင် ဆက်?
ဘယ်ရလဒ်ရရင် ရပ်?
အဲဒီမေးခွန်းတွေဟာ Confidence ကို ဖျက်တာမဟုတ်ဘူး။
ယုံကြည်မှုကို တာဝန်ယူနိုင်တဲ့ပုံစံ ပြောင်းတာ။
ဒီလို Manager ရှိရင် လူငယ်တွေ ပိုမြန်တိုးတက်တယ်။
“မင်းလုပ်နိုင်တယ်၊ သွား”
တစ်ကြောင်းတည်း မလုံလောက်ဘူး။
“မင်းမှာ ဒီအရည်အချင်းရှိတယ်။ ဒီ Risk ကိုတော့ကြည့်။ ဒီ Support ကို ငါပေးမယ်။ ဒီနေ့ကစပြီး ဒီအဆင့်နဲ့သွား”
ဒါက ပိုတန်ဖိုးရှိတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်တယ်ဆိုတာ လူတွေကို အတင်းယုံခိုင်းခြင်း မဟုတ်ဘူး။
Customer တစ်ယောက်—
“မသေချာသေးဘူး”
ဆိုရင် သူ့ကို အချိန်ပေး။
ကိုယ့် Product ကောင်းလို့ Customer မဖြစ်မနေ ယုံရမယ်ဆိုတာ မရှိဘူး။
သူ့မှာ မေးခွန်းရှိနိုင်တယ်။
သူ့မှာ အရင်မကောင်းတဲ့အတွေ့အကြုံရှိနိုင်တယ်။
သူ့အတွက် မသင့်နိုင်ဘူး။
ယုံကြည်မှုရှိတဲ့ Seller က ဖိအားနည်းတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“မဝယ်ရင်ငါရှုံးပြီ”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်နည်းတယ်။
တရားမျှတစွာရှင်းတယ်။
ကိုက်ရင်ယူ။
မကိုက်ရင်မယူ။
ဒီဟာ Right Livelihood နဲ့လည်းကိုက်တယ်။
အလုပ်ကိုယုံလို့ လိမ်ဖို့မလိုဘူး။
အလုပ်ကိုယုံလို့ အလွန်ချဲ့ပြဖို့မလိုဘူး။
အမှန်တရားခံနိုင်ရမယ်။
ကိုယ့် Product က အမှန်ပြောလိုက်တာနဲ့ မရောင်းနိုင်ဘူးဆိုရင်—
Confidence problem မဟုတ်ဘူး။
Product problem ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီအချက်ကို နက်နက်စဉ်းစား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားမှာ ယုံကြည်မှုကို ပြောပေမယ့် Confidence ကို အောင်မြင်မှုအာမခံချက် မလုပ်ရဘူး။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်အရမ်းယုံတယ်။
ဒါပေမယ့် စျေးကွက်အခြေအနေပြောင်းနိုင်တယ်။
နည်းပညာပြောင်းနိုင်တယ်။
ဥပဒေပြောင်းနိုင်တယ်။
ပြိုင်ဘက်တက်နိုင်တယ်။
မမျှော်လင့်တဲ့အန္တရာယ်ရောက်နိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းပျက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ယုံကြည်မှုဆိုတာ အနာဂတ်ကို သိတယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
“အရာအားလုံး ငါလိုဖြစ်မယ်”
လို့ ယုံတာမဟုတ်ဘူး။
“အရာတွေ ပြောင်းနိုင်တယ်။ အဲဒီပြောင်းလဲမှုထဲမှာ ငါ သီလမပျက်ဘဲ ပညာနဲ့ တုံ့ပြန်ဖို့ ကြိုးစားမယ်”
ဆိုတာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒီစိတ်ဟာ အနိစ္စကို လက်ခံထားတဲ့ Confidence။
အရာအားလုံးကို Control လုပ်ချင်တာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်လုပ်ရမယ့်အပိုင်းကို လုပ်တာ။
ဒီနေရာမှာ လောကီအောင်မြင်မှုနဲ့ ဓမ္မလမ်းကို မရောရဘူး။
Confidence ရှိလို့ Profit တက်မယ်လို့ မပြောဘူး။
Confidence ရှိလို့ Karma ကောင်းမယ်လို့ အလွယ်မပြောဘူး။
အဓိကက—
မှန်တာကိုသိဖို့၊ တာဝန်ယူဖို့၊ ကြိုးစားဖို့၊ ပြင်ဖို့၊ လွှတ်ဖို့ စိတ်အားရှိခြင်း။
ဒါက လုပ်ငန်းဘဝမှာ အကျိုးရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်ယုံကြည်မှုကို စစ်ဖို့ မေးခွန်းခုနစ်ခု ပေးမယ်။
ဒီခုနစ်ခုကို စာရွက်ပေါ်မှာ ရေးနိုင်တယ်။
တစ် — ငါယုံတာကို ဘာအထောက်အထားက ထောက်ထားသလဲ။
လူပြောတာလား။
ကိုယ့်ခံစားချက်လား။
လက်တွေ့ရလဒ်ရှိလား။
နှစ် — ငါမသိသေးတာ ဘာလဲ။
မသိတာကို ယုံကြည်မှုနဲ့ ဖုံးမထားနဲ့။
သုံး — ငါ့အလုပ်ကို မအောင်မြင်စေနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်သုံးခု ဘာလဲ။
ရေး။
အန္တရာယ်ရေးတာ pessimism မဟုတ်ဘူး။
ပြင်ဆင်မှု။
လေး — ငါ့အရည်အချင်း ဘာရှိတယ်၊ ဘာလိုသေးတယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို မမြှင့်၊ မချ။
ငါး — ငါ့ကို မမှန်ရင် မမှန်ဘူးပြောရဲတဲ့သူ ဘယ်သူလဲ။
အဲဒီလူကို အနားထား။
ခြောက် — Evidence ပြောင်းသွားရင် ငါ Plan ပြောင်းရဲသလား။
မပြောင်းရဲရင် Confidence ထဲမာန ရောနေလားစစ်။
ခုနစ် — ဒီအလုပ်ကြောင့် ငါသီလတည်မလား၊ ပျက်မလား။
ဒီမေးခွန်းက အဆုံးစစ်။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်မယ်ဆို—
ကိုယ်ယုံကြည်ထိုက်တဲ့အလုပ်ကို လုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဆီ တဖြည်းဖြည်းဆင်းကြည့်ရအောင်။
ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က Confidence ဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Confidence ပြဿနာရဲ့ အောက်မှာ ဒုက္ခ ဘာရှိလဲ။
ဒုက္ခသစ္စာ။
မလုပ်ခင်ကြောက်တယ်။
ပျက်မှာကြောက်တယ်။
သူများက မကောင်းပြောမှာကြောက်တယ်။
အလုပ်မရမှာကြောက်တယ်။
Sale မရမှာကြောက်တယ်။
“ငါမတော်ဘူး” လို့ ခံစားရတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
“ငါမှန်ရမယ်”
လို့ တင်းကျပ်တယ်။
Idea ကို ဝေဖန်ရင် နာတယ်။
တစ်ခါတလေ မအောင်မြင်မှုရောက်ရင် ကိုယ့်ဘဝတန်ဖိုးတစ်ခုလုံး ပျက်သွားသလို ခံစားရတယ်။
ဒါ ဒုက္ခ။
လုပ်ငန်း risk ကို အားလုံးပယ်လို့မရဘူး။
မသေချာမှုတကယ်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်က အဲဒီမသေချာမှုနဲ့ ဘယ်လိုနေလဲကို သိရမယ်။
ယုံကြည်မှုနည်းလွန်းလို့ မစရဲတာလည်း ပူတယ်။
ယုံကြည်မှုအလွန်ကြီးပြီး အမှန်လက်မခံတာလည်း ပူတယ်။
နှစ်ဖက်လုံးမှာ ဖက်တွယ်မှုရှိနိုင်တယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
ဒီပူလောင်မှုနောက်မှာ တဏှာဘယ်လိုရှိသလဲ။
“ငါ မရှုံးရဘူး”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
“လူတွေ ငါ့ကိုတော်တယ်ပြောရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
“ငါ့ Idea မှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
“အရာအားလုံး ငါထိန်းနိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ။
တစ်ဖက်မှာ—
“ငါ လုံးဝမနာရဘူး၊ မမှားရဘူး”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်နဲ့ လုံခြုံမှုတဏှာ။
ဒါကြောင့် မစရဲဘူး။
Confidence မရှိတာတိုင်း တဏှာကြောင့်လို့ မလျှော့ရဘူး။
အတွေ့အကြုံမရှိတာ၊ trauma၊ အားပေးမှုမရတာ စတဲ့ လူ့အကြောင်းများစွာ ရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ—
“မရှုံးချင်လွန်းလို့ မစရဲတာလား”
ကိုတော့ စစ်နိုင်တယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
တစ်နေ့မှာ—
“ငါမှန်ရမယ်ဆိုတာ မလိုဘူး။ အမှန်ကို သိရင်ပြင်မယ်”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီ Project မအောင်မြင်လည်း ငါအကုန်ပျက်တာမဟုတ်ဘူး”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“သူများချီးကျူးမှ ငါတန်ဖိုးရှိတာမဟုတ်ဘူး”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ငါမသိတာ မေးလို့ရတယ်”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
“ဒီလမ်းမဖြစ်ရင် ပြောင်းလို့ရတယ်”
လို့ နေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
ဒီလောကီပေါ့ပါးမှုကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မထားဘူး။
ဒါပေမယ့် အတ္တဖက်တွယ်မှု၊ “ငါမှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့တဏှာ လျော့လာတဲ့အခါ စိတ်ဘယ်လောက် လွတ်လာသလဲ သိနိုင်တယ်။
နိရောဓသစ္စာရဲ့ နက်နဲဆုံးအဓိပ္ပာယ်က တဏှာအပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းမှု။
Confidence training ထက် အများကြီးနက်တယ်။
အဲဒီအဆုံးကို မမေ့ရဘူး။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ယုံကြည်မှုနဲ့ အမှန်တရား မရောဘူး။
ကိုယ်ယုံတာဟာ မှန်ကြောင်းအာမခံမဟုတ်ကြောင်း သိမယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
ကိုယ့်အောင်မြင်မှုအတွက် သူတစ်ပါးကို နင်းဖို့မရည်ရွယ်ဘူး။
မထိခိုက်လိုတဲ့စိတ်နဲ့ လုပ်မယ်။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်တယ်ဆိုပြီး Product ကို ချဲ့ကားမပြောဘူး။
မသိတာကို သိသလို မပြောဘူး။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
Confidence ပြဖို့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့လုပ်ရပ် မလုပ်ဘူး။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
ယုံကြည်ထိုက်တဲ့အသက်မွေးမှုကို တည်ဆောက်မယ်။
ကိုယ့်စိတ်ထဲတောင် ရှင်းမပြနိုင်တဲ့ဝင်ငွေရလမ်းကို ပြန်စစ်မယ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
မကောင်းတဲ့အကျင့်တွေ ပယ်ဖို့၊ ကောင်းတဲ့ skill နဲ့အကျင့်တွေ တိုးဖို့ အားထုတ်မယ်။
ဒီဃဇာဏုသုတ်မှာ ပြထားတဲ့ လုံ့လဝီရိယနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုကို သတိရ။ [၃]
သမ္မာသတိနဲ့—
စိတ်ကြောက်နေတာ သိမယ်။
မာနတက်နေတာ သိမယ်။
သူများနဲ့ နှိုင်းပြီး စိတ်ကျနေတာ သိမယ်။
သိတာနဲ့ ကိုယ့်ကို အပြစ်မတင်ဘဲ အဖြစ်မှန်ဆီပြန်မယ်။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
အခက်အခဲကြားမှာ ခဏငြိမ်တတ်မယ်။
Comment တစ်ခု၊ Complaint တစ်ခု၊ Loss တစ်ခုကြောင့် ချက်ချင်း လမ်းမပြောင်းဘူး။
စိတ်တည်ပြီး စစ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်မယ်။
ဒီလိုဆို ကိုယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်ခြင်းဟာ—
“ငါဖြစ်တယ်”
ဆိုတဲ့အသံကျယ်တစ်ကြောင်း မဟုတ်တော့ဘူး။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ စစ်ထားတဲ့ ယုံကြည်မှု။
သမ္မာဝါယာမနဲ့ အလုပ်လုပ်ထားတဲ့ ယုံကြည်မှု။
သမ္မာသတိနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကို သိထားတဲ့ ယုံကြည်မှု။
ပညာနဲ့ ပြင်ရဲတဲ့ ယုံကြည်မှု။
ဒီယုံကြည်မှုက ပိုတည်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး ကိုယ်လုပ်မယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်ယုံကြည်နိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ကူးကို အမှန်ထက်မမြှင့်ကြပါစေနှင့်။
မေးခွန်းမေးရဲကြပါစေ။
စစ်ဆေးရဲကြပါစေ။
မသိတာကို “မသိသေး” လို့ပြောရဲကြပါစေ။
သိဖို့ လေ့လာရဲကြပါစေ။
မတတ်တာကို “မဖြစ်နိုင်ဘူး” လို့တံခါးမပိတ်ဘဲ “မတတ်သေးဘူး” လို့ပြောပြီး သင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အလုပ်အပေါ် ယုံကြည်မှုကို သူတစ်ပါးချီးကျူးမှုတစ်ခုတည်းပေါ် မတည်ဆောက်ကြပါစေနှင့်။
သူတစ်ပါးကဲ့ရဲ့မှုတစ်ခုတည်းနဲ့လည်း မဖျက်ကြပါစေနှင့်။
အထောက်အထားပေါ် တည်နိုင်ကြပါစေ။
အတွေ့အကြုံပေါ် တည်နိုင်ကြပါစေ။
သီလပေါ် တည်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်စကားကို ကိုယ်တည်ခြင်းပေါ် တည်နိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့ကတိသေးသေးတစ်ခုကို တည်နိုင်ကြပါစေ။
မနက်ဖြန် နောက်တစ်ခု။
ဒီလိုနဲ့—
“ငါကိုယ့်ကိုယ်ငါ ယုံလို့ရတယ်”
ဆိုတဲ့အတွင်းသက်သေ တဖြည်းဖြည်း တည်လာပါစေ။
လုပ်ငန်းရှင်တို့…
မိမိ Product ကို မိမိယုံနိုင်အောင် Quality တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိဝန်ဆောင်မှုကို မိမိယုံနိုင်အောင် အမှန်တကယ် အသုံးဝင်အောင်လုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်ရှေ့မှာ မမှန်တာချဲ့ပြောစရာမလိုဘဲ ရိုးသားစွာ ရပ်တည်နိုင်ကြပါစေ။
“ဒီအရာလုပ်နိုင်တယ်၊ ဒီအရာမလုပ်နိုင်သေးဘူး”
လို့ တိတိကျကျ ပြောရဲကြပါစေ။
လုပ်ငန်းအောင်မြင်မယ်လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လိမ်မယုံဘဲ—
“ငါတတ်နိုင်သမျှ စစ်မယ်၊ လေ့လာမယ်၊ ကြိုးစားမယ်၊ အမှားကိုပြင်မယ်၊ အမှန်အသစ်ရရင် direction ပြောင်းမယ်”
ဆိုတဲ့ ရင့်ကျက်သောယုံကြည်မှု ရှိနိုင်ကြပါစေ။
လူငယ်တို့…
သူများထက် နောက်ကျနေတာကို ကြောက်မနေကြပါစေနှင့်။
သူများအမြန်နှုန်းနဲ့ မိမိတန်ဖိုးကို မတိုင်းကြပါစေနှင့်။
မိမိလမ်းကို အဖြစ်မှန်နဲ့တိုင်းကြပါစေ။
မနေ့ကထက် ဒီနေ့ တစ်လှမ်းတိုးနိုင်ကြပါစေ။
အောင်မြင်မှုကြီးကို အမြဲစောင့်မနေဘဲ သေးငယ်သောတိုးတက်မှုကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတစ်ခုကြောင့် မိမိတစ်ဘဝလုံးကို “မဖြစ်နိုင်” ဟု မသတ်မှတ်ကြပါစေနှင့်။
Manager တို့…
မိမိ Team ကို ချီးကျူးစကားတစ်ခုတည်းနဲ့ မတည်ဆောက်ကြပါစေနှင့်။
အလုပ်လုပ်နိုင်မည့်ကျွမ်းကျင်မှု၊ အချက်အလက်၊ လွတ်လပ်စွာမေးနိုင်မှု၊ အမှားကို အမှန်အတိုင်းပြောနိုင်မှုတို့ကို ပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖုံးတတ်သော Confidence Culture မဖြစ်ဘဲ အမှန်ပြောရဲသော ယုံကြည်မှု Culture ဖြစ်ပါစေ။
မိမိထက်တော်သောဝန်ထမ်းကို မကြောက်ကြပါစေနှင့်။
သူ့တော်မှုသည် မိမိအန္တရာယ်မဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့၏ အင်အားဖြစ်လာအောင် ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်သမားတို့…
ကိုယ့်အရည်အချင်းကို အလွန်မချကြပါစေနှင့်။
မိမိတတ်ထားတာကို သိပါ။
မတတ်သေးတာကိုလည်း သိပါ။
တတ်တာကို တာဝန်ယူသုံးပါ။
မတတ်တာကို လေ့လာပါ။
မသိတာကို သိသလို မပြောပါနှင့်။
အဲဒီရိုးသားမှုက ကိုယ့်ယုံကြည်မှုကို ခိုင်စေပါစေ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်ခြင်းဟာ မာနဖြစ်မသွားပါစေနှင့်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်းဟာ အားငယ်မှုဖြစ်မသွားပါစေနှင့်။
အလယ်မှာ အမှန်ရှိပါစေ။
ကိုယ့်အားကိုယ်သိ။
ကိုယ့်အားနည်းချက်ကိုလည်းသိ။
ကိုယ့်တန်ဖိုးကို လေးစား။
သူတစ်ပါးတန်ဖိုးကိုလည်း လေးစား။
ကိုယ့်လမ်းကိုလျှောက်။
သူတစ်ပါးလမ်းကို မနှိမ့်ချ။
ကိုယ်အောင်မြင်ရင် မာနမတက်။
ကိုယ်မှားရင် ဝန်ခံရဲ။
ကိုယ်ရှုံးရင် သင်ယူရဲ။
ကိုယ်တက်လာရင် နောက်လူကို လက်တွဲရဲ။
ဒီလို ယုံကြည်မှုရှိကြပါစေ။
မိမိတို့၏ ယုံကြည်မှုသည် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ပိုကြီးစေသောယုံကြည်မှု မဖြစ်ပါစေနှင့်။
အမှန်တရားကို မြင်နိုင်မှု ပိုကြီးစေပါစေ။
သီလကို တည်စေပါစေ။
ပညာကို တိုးစေပါစေ။
ဝီရိယကို အားပေးပါစေ။
သတိကို ခိုင်စေပါစေ။
ကိုယ့်အောင်မြင်မှုအတွက် သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်ခြင်းမပြုကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်အလုပ်ကို ယုံကြည်လို့ သူတစ်ပါးအားနည်းချက်ကို ဖိအားမပေးကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ယုံကြည်လို့ မမှန်သောကြော်ငြာမပြုကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်စိတ်ကူးကို ချစ်လို့ အမှန်ကို မငြင်းကြပါစေနှင့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ဝီမံသကသုတ်ထဲက သဘောအတိုင်း စစ်ဆေးမှုနဲ့ ယုံကြည်မှုသည် ရန်သူမဟုတ်ကြောင်း သတိရနိုင်ကြပါစေ။ [၁]
ကေသမုတ္တိသုတ်ထဲက သတိပေးချက်အတိုင်း လူပြောများမှု၊ အစဉ်အလာ၊ သဘောကျမှု တစ်ခုတည်းနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ ကောင်းကျိုး၊ ထိခိုက်မှုတို့ကို ပညာဖြင့် စစ်နိုင်ကြပါစေ။ [၂]
ဒီဃဇာဏုသုတ်ထဲက အိမ်ရှင်ဘဝအလေ့အကျင့်အတိုင်း ကိုယ်လုပ်သောအသက်မွေးမှု၌ တက်ကြွကျွမ်းကျင်နိုင်ကြပါစေ။ [၃]
ဓမ္မပဒ အတ္တဝဂ်ရဲ့ သတိပေးချက်အတိုင်း သူတစ်ပါးကို ပြင်မည့်မတိုင်မီ မိမိကိုယ်ကို အရင်တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။ [၄]
ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်း မထားဘဲ အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ တည်ငြိမ်မှု၊ ပညာတို့ကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက် တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။ [၅]
နောက်ဆုံးမှာ—
လုပ်ငန်းကို ယုံကြည်ခြင်းထက် တရားကို ပိုမိုယုံကြည်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အရည်အချင်းကို ယုံကြည်သော်လည်း ထိုအရည်အချင်း အနိစ္စဖြစ်ကြောင်း မမေ့ကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို ချစ်သော်လည်း ထိုလုပ်ငန်းကို “ငါ၊ ငါ့ဟာ” ဟု ဖက်တွယ်ခြင်းကြောင့် ပူလောင်မသွားကြပါစေနှင့်။
အောင်မြင်မှုရှိလည်း အနိစ္စ။
အရှုံးရှိလည်း အနိစ္စ။
ချီးမွမ်းမှုရှိလည်း အနိစ္စ။
ကဲ့ရဲ့မှုရှိလည်း အနိစ္စ။
အလုပ်အကိုင် ရာထူး အမြတ် ဂုဏ်သတင်းတို့ကို အဆုံးစွန်အားကိုးရာမထားဘဲ—
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ရာ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အဲဒီဖက်တွယ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို လက်တွေ့ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းအတွက် Confidence ရှိကြပါစေ။
သို့သော် ဓမ္မအတွက် သတိမပျောက်ကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံကြည်ကြပါစေ။
သို့သော် မာနမဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
အမှန်ကိုယုံကြည်ကြပါစေ။
အမှန်ပြောင်းသိလာရင် ကိုယ့်အမြင်ကိုလည်း ပြောင်းရဲကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိတို့လုပ်မည့်အလုပ်များသည် ယုံကြည်ထိုက်သောအလုပ်များ ဖြစ်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ယုံကြည်မှုသည် စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမှန်ကိုသိခြင်း၊ အားထုတ်ခြင်း၊ သီလတည်ခြင်း၊ သတိရှိခြင်း၊ ပညာတိုးခြင်းတို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်းခိုင်မာလာနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇၊ ဝီမံသကသုတ် — တထာဂတကို မျက်ကန်းယုံကြည်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြင်နိုင်၊ ကြားနိုင်သော အပြုအမူများ၊ ကောင်းသောအရည်အသွေး၏ ရေရှည်တည်မှု၊ နာမည်ဂုဏ်ရလာပြီးနောက် အခြေအနေတို့ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးကာ တရားနာယူ၍ ကိုယ်တိုင်သိမြင်လာရာမှ အကြောင်းပြချက်နှင့်မြင်ခြင်းပေါ်အခြေခံသော သဒ္ဓါတည်လာပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “လုပ်ငန်းကို မျက်ကန်းယုံကြည်” ရန် canonical instruction အဖြစ် မသုံးဘဲ စစ်ဆေးမှုနှင့် ယုံကြည်မှု မဆန့်ကျင်ကြောင်း analogy အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ် — သံသယဖြစ်စရာအခြေအနေတွင် ကြားဖူးမှု၊ အစဉ်အလာ၊ အတွေးဆင်ခြင်မှု သို့မဟုတ် ပြောသူ၏ ပုံရိပ်တစ်ခုတည်းကို လုံလောက်သောအခြေခံမထားဘဲ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့နှင့်ဆက်စပ်သည့် အရာများ၏ ထိခိုက်မှုနှင့် မလောဘ၊ မဒေါသ၊ မမောဟဘက်က အကျိုးချမ်းသာကို စစ်ဆေးရန် ဟောထားသည်။ ယခုတရားတွင် လုပ်ငန်းအကြံအစည်ကို မျက်ကန်းယုံကြည်မှုမှ ကာကွယ်ရန် စိတ်ထားအဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
[၃] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄၊ ဒီဃဇာဏုသုတ် — အိမ်ရှင်တစ်ဦး၏ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် မိမိအသက်မွေးလုပ်ငန်း၌ တက်ကြွအားထုတ်၍ ကျွမ်းကျင်ခြင်း၊ တရားသဖြင့်ရရှိထားသောဥစ္စာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ မိတ်ကောင်းရှိခြင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာစီမံခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် ယုံကြည်မှုကို စိတ်အားပေးစကားသက်သက်မထားဘဲ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် လက်တွေ့အဆင်သင့်ဖြစ်မှုတို့ဖြင့် အမြစ်ချရန် supporting source အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၄] ဓမ္မပဒ၊ အတ္တဝဂ်၊ ဂါထာ ၁၅၇–၁၆၀ — မိမိကိုယ်ကို သတိရှိစွာစောင့်ရှောက်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို သင်ကြားမည့်မတိုင်မီ မိမိကိုယ်ကို သင့်လျော်စွာတည်စေခြင်း၊ ကိုယ်ပြောသည့်အတိုင်း ကိုယ်ကျင့်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မှုတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “ကိုယ်ယုံကြည်ရုံဖြင့် ဘာမဆိုဖြစ်နိုင်သည်” ဟု မချဲ့ထွင်ဘဲ မိမိဘဝနှင့်အကျင့်အပေါ် တာဝန်ယူမှု အတွက် အသုံးပြုထားသည်။
[၅] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄–၁၅ ဆက်စပ်တရားများ — သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို အင်အားများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ကျမ်းတော်၏ သဒ္ဓါသည် ခေတ်သစ် “မိမိလုပ်ငန်းအပေါ် ကိုယ့်ယုံကြည်မှု” နှင့် တစ်ထပ်တည်းမဟုတ်ကြောင်း ယခုတရားတွင် အထူးခွဲထားပြီး၊ ယုံကြည်မှုတစ်ခုတည်းမထားဘဲ အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ တည်ငြိမ်မှုနှင့် ပညာတို့ပါ လိုအပ်ကြောင်း ဆင်ခြင်ရာတွင်သာ အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ — ဝီမံသကသုတ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှတစ်ဆင့် အကြောင်းရှိသော၊ မြင်ခြင်းပေါ်အမြစ်ချသော ယုံကြည်မှုတည်လာပုံဆိုင်ရာ အဓိကကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅ — ကေသမုတ္တိသုတ်။ ကြားဖူးမှုနှင့် အယူအဆတစ်ခုတည်းပေါ် မတည်ဘဲ ကောင်းကျိုး၊ ထိခိုက်မှုနှင့် စိတ်အမြစ်တို့ကို စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ — ဒီဃဇာဏုသုတ်။ အိမ်ရှင်ဘဝ၌ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု၊ လုံ့လဝီရိယ၊ ဥစ္စာထိန်းသိမ်းမှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတမှုဆိုင်ရာ အခြေခံ။
ဓမ္မပဒ — အတ္တဝဂ်၊ ဂါထာ ၁၅၇–၁၆၀။ မိမိကိုယ်ကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ကိုယ်ပြောသလို ကိုယ်ကျင့်ခြင်းနှင့် မိမိအပေါ်တာဝန်ယူမှုဆိုင်ရာ အခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄–၁၅။ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိနှင့် ပညာတို့၏ အင်အားဆိုင်ရာ supporting canonical material။