မသေချာမှုကို အဖွဲ့နှင့် ပွင့်လင်းစွာ မျှဝေခြင်း ညနေပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
မသေချာမှုကို အဖွဲ့နှင့် ပွင့်လင်းစွာ မျှဝေခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ စကြရအောင်။
အမွေလွှဲပေးတဲ့အခါ အဖြေတွေကိုပဲ လွှဲပေးရသလား။
ဒါမှမဟုတ်—
ကိုယ်မဖြေရှင်းရသေးတဲ့ မေးခွန်းတွေကိုပါ လွှဲပေးရမလား။
ဒီမေးခွန်းက အရမ်းအရေးကြီးတယ်နော်။
အဖေက လုပ်ငန်းတစ်ခုကို နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်၊ လေးဆယ် လုပ်လာတယ်။
သားကို လွှဲပေးမယ်။
စာရင်းစာအုပ်ပေးတယ်။
ပိုင်ဆိုင်မှုစာရွက်ပေးတယ်။
ဖောက်သည်စာရင်းပေးတယ်။
ဝန်ထမ်းစာရင်းပေးတယ်။
ဘဏ်အကောင့်ပေးတယ်။
ရုံးခန်းသော့ပေးတယ်။
ရာထူးပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ဒီဖောက်သည်ကြီးက ဘယ်လောက်တည်မလဲ အဖေလည်း မသေချာဘူး”
ဆိုတာ မပြောဘူး။
“ဒီစနစ်က အဖေရှိနေတုန်း အဆင်ပြေတယ်၊ အဖေမရှိရင် ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ မစမ်းဖူးဘူး”
ဆိုတာ မပြောဘူး။
“ဒီမန်နေဂျာနှစ်ယောက်အကြား ပြဿနာရှိတယ်၊ အပြင်မှာ မပေါ်သေးဘူး”
ဆိုတာ မပြောဘူး။
“အဖေဆုံးဖြတ်ချက်တွေထဲမှာ ဒီတစ်ခုကို အခုထိ စိတ်မချဘူး”
ဆိုတာ မပြောဘူး။
“ဒီနေရာက အဖေရဲ့ခန့်မှန်းချက်ပဲ၊ အမှန်လို့ မသေချာဘူး”
ဆိုတာ မပြောဘူး။
ဘာကြောင့်မပြောတာလဲ။
တစ်ခါတလေ—
“ငါတည်ထောင်ခဲ့တဲ့အရာမှာ မသေချာတာရှိတယ်လို့ ပြောရင် ငါ့ဂုဏ်ကျမလား”
ဆိုတဲ့စိတ်ကြောင့်။
တစ်ခါတလေ—
“သားစိတ်ပူသွားမလား”
ဆိုပြီး ကာကွယ်ချင်လို့။
တစ်ခါတလေ—
“နောက်မှ ပြောမယ်”
ဆိုရင်း အချိန်ကုန်သွားလို့။
တစ်ခါတလေ—
ကိုယ်တိုင်လည်း မသေချာမှုကို တိတိကျကျ မဖော်ထုတ်ဖူးလို့။
နောက်ဆုံး လွှဲပေးလိုက်တယ်။
သားကတော့—
“အဖေက အားလုံးကောင်းကောင်းထားခဲ့တယ်”
ထင်တယ်။
အဖေစိတ်ထဲကတော့—
“ဟိုနေရာလေး သတိထားရမယ်”
ရှိနေတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီပညာက အဖေ့စိတ်ထဲမှာပဲ ကျန်ခဲ့တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်ရဲ့ခေါင်းထဲမှာပဲရှိပြီး အခြားသူမသိတဲ့ပညာဟာ အမွေအပြည့်အစုံမဖြစ်သေးဘူး။
ကိုယ်သိတာလည်း လွှဲရမယ်။
ကိုယ်မသိတာလည်း အမည်တပ်ပေးရမယ်။
ကိုယ်စိုးရိမ်တာကိုလည်း အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပြောရမယ်။
ကိုယ့်ခန့်မှန်းချက်ကိုလည်း “အမှန်” လို့ မတံဆိပ်ကပ်ဘဲ ခန့်မှန်းချက်အဖြစ်ပဲ လွှဲပေးရမယ်။
ဒါမှ လက်ဆင့်ကမ်းမှုက ငြိမ်းချမ်းလာမယ်။
ဆရာရှိတုန်း မေးစရာရှိရင် မေးနိုင်တဲ့တံခါးကို ဖွင့်ထား
ဒီညအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကျမ်းတိုင်တစ်ခုက ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ တွေ့ရတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခါနီးမှာ သံဃာတော်များအနေနဲ့ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ လမ်းစဉ်၊ ကျင့်စဉ်တို့အပေါ် သံသယ၊ မသေချာမှု ရှိပါက မေးကြဖို့ အကြိမ်ကြိမ်ဖွင့်ပေးတော်မူတယ်။ “နောင်မှာ ဆရာ့ရှေ့ရှိတုန်း မမေးလိုက်ရဘူးလို့ နောင်တမရစေနဲ့” ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ မေးခွန်းတံခါးကို မပိတ်ဘူး။ ရိုသေလွန်းလို့ မမေးရဲနိုင်ရင်တောင် အချင်းချင်းမှတစ်ဆင့် မေးနိုင်ကြောင်း နေရာဖွင့်ပေးထားတယ်။ အဲဒီသုတ်တော်မှာပဲ မြတ်စွာဘုရားရှင်အပြီး ဓမ္မနဲ့ဝိနယဟာ ဆရာဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံကိုလည်း ရှင်းပြထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဟောချက်ကို ယနေ့ခေတ် မိသားစုလုပ်ငန်းလွှဲပြောင်းရေးစာအုပ်လို့ တိုက်ရိုက်မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ လက်ဆင့်ကမ်းမှုအတွက် ဆင်ခြင်စရာ အလွန်နက်တယ်။
ဆရာရှိတုန်း မေးခွန်းရှိရင် မေးခွင့်ရမယ်။
အဖေရှိတုန်း—
“အဖေ ဒီအချက်ကို ဘာကြောင့် ဒီလိုလုပ်ခဲ့တာလဲ”
မေးလို့ရရမယ်။
အမေရှိတုန်း—
“ဒီဖောက်သည်ကို အမေ ဘာကြောင့် အထူးသတိထားတာလဲ”
မေးလို့ရရမယ်။
တည်ထောင်သူရှိတုန်း—
“ဒီလုပ်ငန်းရဲ့ အကြီးဆုံးမသေချာမှုက ဘာလဲ”
မေးလို့ရရမယ်။
“ဘယ်အရာကို အဖေလည်း အခုထိမသိသေးဘူးလဲ”
မေးလို့ရရမယ်။
“ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နောက်မျိုးဆက်က ပြန်စဉ်းစားသင့်လဲ”
မေးလို့ရရမယ်။
ဒါပေမဲ့ တချို့အိမ်မှာ အကြီးအကဲကို မေးရင်—
“ငါဒီလောက်လုပ်လာတာ မင်းမယုံဘူးလား”
ပြန်ပြောတယ်။
ကဲ…
နောက်တစ်ခါ သား မေးရဲမလား။
မေးခွန်းက ပိတ်သွားပြီ။
လူငယ်က—
“အဖေ့နည်းကို မယုံလို့ မေးတာမဟုတ်ဘူး။ နားလည်ချင်လို့ မေးတာ”
ဆိုရင်တောင် အကြီးအကဲစိတ်ထဲ—
“ငါ့အာဏာကို စစ်တာ”
လို့ ယူတယ်။
ဒီလိုဆို မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုဟာ စာရွက်ပေါ်မှာ လွှဲသွားပေမဲ့ ပညာမလွှဲဘူး။
မေးခွန်းမေးရဲခြင်းဟာ ဆရာကို မရိုမသေခြင်းမဟုတ်ဘူး။ အမွေကို ပျောက်မသွားအောင် သိမ်းဆည်းခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
မသေချာတာကို ဖုံးထားလို့ နောင်တမကျန်စေနဲ့
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ မှာ အလွန်သက်ဆိုင်တဲ့အချက်တစ်ခု ရှိတယ်။
ဆရာတစ်ပါး ကွယ်လွန်သွားတဲ့အချိန်မှာ တပည့်တွေက ဆရာသင်ကြားတဲ့အဓိပ္ပာယ်ကို မကောင်းစွာသင်ယူရသေး၊ ကျင့်စဉ်အပြည့်အစုံ မဖွင့်ပြရသေး၊ သင်ကြားချက်တွေ မစုစည်းရသေးတဲ့အခြေအနေမျိုးဆိုရင် နောက်ကျန်သူတွေမှာ နောင်တနဲ့ ပူပန်မှု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် သင်ကြားထားတာတွေ ကောင်းစွာဖော်ပြ၊ နားလည်၊ စုစည်းထားပြီးနောက် ဆရာကွယ်လွန်ရင် အဲဒီနောင်တအကြောင်းနည်းသွားတယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံကို တွေ့ရတယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
ဒီအချက်ကို မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုထဲ ဆင်းကြည့်။
အကြီးအကဲဆုံးသွားပြီးနောက်—
“အဖေ ဒါကို ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့တာလဲ”
မသိတော့ဘူး။
“ဒီဖောက်သည်နဲ့ ဘာသဘောတူထားလဲ”
ဘယ်သူမှ မသိ။
“ဒီပစ္စည်းကို ဘာကြောင့် ဒီလူဆီကပဲ ဝယ်တာလဲ”
မသိ။
“ဒီလုပ်ငန်းအခက်ဆုံးအန္တရာယ် ဘာလဲ”
မသိ။
“အဖေဆုံးဖြတ်ချက်တွေထဲမှာ ဘယ်ဟာ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းသင့်တာလဲ”
မသိ။
“ဘယ်ဟာကိုတော့ ဘာဖြစ်ဖြစ် မကျော်ရဘူးလို့ အဖေယူထားလဲ”
မသိ။
နောက်မှ မိသားစုထဲ လူတိုင်း—
“အဖေရှိတုန်း မမေးလိုက်ရဘူး”
ဆိုပြီး နောင်တရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ပစ္စည်းပျောက်ရင် တစ်ခါတလေ ပြန်ဝယ်လို့ရတယ်။
စာရွက်ပျောက်ရင် တစ်ခါတလေ မိတ္တူရှာလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွေ့အကြုံထဲမှာ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်ကျော် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အသိပညာပျောက်သွားရင် အကုန်ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ အလွန်ခက်တယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့—
“ငါသိသမျှ လွှဲပြီးပြီ”
တင် မမေးနဲ့။
“ငါမသေချာသေးတာတွေကိုရော လွှဲထားပြီလား”
မေး။
“ငါသတိထားနေရပေမဲ့ စာရွက်ပေါ်မရှိတာတွေ လွှဲထားပြီလား”
မေး။
“ငါ့စိတ်ထဲမှာပဲရှိတဲ့ မေးခွန်းတွေ သူတို့သိပြီလား”
မေး။
အမွေက အဖြေစာအုပ်မဟုတ်ဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
တချို့အကြီးအကဲက နောက်မျိုးဆက်ကို အဖြေအားလုံး ပေးချင်တယ်။
“ဒီလိုလုပ်။”
“ဒီလိုမလုပ်နဲ့။”
“ဒီလူကို ယုံ။”
“ဒီလူကို မယုံနဲ့။”
“ဒီစျေးကွက်ကိုဝင်။”
“ဒီလုပ်ငန်းကို မထိနဲ့။”
ဒါတွေမှာ အတွေ့အကြုံပါတယ်။
တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာတစ်ခုရှိတယ်။
အကြောင်းရင်းမလွှဲဘဲ အဖြေပဲလွှဲလိုက်ရင် အခြေအနေပြောင်းတဲ့နေ့မှာ နောက်မျိုးဆက် ဘာလုပ်မလဲ။
အဖေ့ခေတ်မှာ—
“ဒီဖောက်သည်ကို အကြွေးပေးလို့ရတယ်”
မှန်ခဲ့တယ်။
သားခေတ်မှာ အခြေအနေပြောင်းတယ်။
ဖောက်သည်ရဲ့ငွေကြေးအခြေအနေပြောင်းတယ်။
ဒါပေမဲ့ သားက—
“အဖေပြောထားတာ”
ဆိုပြီး ဆက်ပေးတယ်။
အခု အဖေ့အဖြေကို လေးစားတာလား။
အဖေ့ပညာကို နားမလည်တာလား။
အဖေ့ပညာက တကယ်တော့—
“ဒီလူကို အမြဲအကြွေးပေး”
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
“သူ့အခြေအနေကို ဒီအချက်တွေနဲ့ စစ်ပြီး၊ ဒီအခြေအနေမှာ အကြွေးပေးလို့ရတယ်”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် လွှဲပေးရမှာ—
အဖြေတင် မဟုတ်ဘူး။
အဖြေထွက်လာတဲ့ စဉ်းစားနည်း။
“အဖေ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချတုန်းက ဒီအချက်သုံးခုကိုကြည့်တယ်”
ပြော။
“ဒီအချက်ထဲက နှစ်ခု ပြောင်းသွားရင် အဖြေကိုလည်း ပြန်စဉ်းစားရမယ်”
ပြော။
“ဒီနေရာမှာ အဖေလည်း အာမခံချက်မရှိခဲ့ဘူး”
ပြော။
“အဲဒီတုန်းက ဒါကို စမ်းသပ်ခဲ့တာ”
ပြော။
အဲဒီလိုဆို နောက်မျိုးဆက်က ဆရာရဲ့အဖြေကိုပဲ အတုမခိုးတော့ဘူး။
ဆရာရဲ့ပညာသွားပုံကို သင်တယ်။
အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့ “မသိဘူး” ဆိုတဲ့စကားက တန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
အဖေက သားကို—
“ဒီအကြောင်း အဖေမသိဘူး”
ပြောလိုက်ရင် အဖေ့ဂုဏ်ကျသလား။
မဖြစ်မနေမကျဘူး။
တစ်ခါတလေ ပိုတက်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
သားသိတယ်—
“အဖေသိတာကို သိတယ်လို့ပြောတယ်။ မသိတာကိုလည်း မသိဘူးလို့ပြောတယ်”
ဆိုတာ။
ဒီလိုလူရဲ့ “သိတယ်” ဆိုတဲ့စကားက ပိုယုံလို့ရတယ်။
အရာအားလုံးကို—
“ငါသိတယ်”
ပြောတဲ့လူမှာ ဘယ်စကားကို အတည်ယူရမလဲ ခက်တယ်။
ဒါကြောင့် အကြီးအကဲရဲ့ ရင့်ကျက်မှုတစ်ခုက—
အသိအကန့်အသတ်ကို သိခြင်း။
“ဒီအရာက အဖေ့ခေတ်မဟုတ်တော့ဘူး။ သားတို့ ပိုသိတယ်”
ပြောရဲနိုင်ရမယ်။
“ဒီအရာကတော့ အဖေကြုံဖူးတဲ့အန္တရာယ်ရှိလို့ နားထောင်စေချင်တယ်”
ပြောရဲရမယ်။
နှစ်မျိုးလုံး။
အရာအားလုံးမှာ—
“အဖေသိတယ်”
မလုပ်နဲ့။
အရာအားလုံးမှာ—
“အခုခေတ်လူငယ်တွေသိပါတယ်”
ဆိုပြီး လက်မလျှော့နဲ့။
ဘယ်သူဘယ်အပိုင်း ပိုသိသလဲ ကြည့်။
အဖွဲ့ထဲက လူတွေမှာ ပညာမျိုးမတူနိုင်တယ်
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၄၆ မှာ ဓမ္မကိုလေ့လာသဘောပေါက်သူတွေနဲ့ စိတ်တည်ငြိမ်မှုကျင့်သုံးသူတွေ တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် နှိမ့်ချမနေဘဲ အချင်းချင်းရဲ့ ထူးခြားသောအရည်အသွေးကို အသိအမှတ်ပြုဖို့ အရှင်မဟာစုန္ဒက သင်ကြားထားတယ်။ တစ်စုက တစ်စုကို ရှုတ်ချလျှင် နှစ်ဖက်စလုံး မတောက်ပဘဲ အများအကျိုးအတွက်လည်း မဖြစ်ကြောင်း၊ တစ်ဖက်ရဲ့ထူးခြားမှုကို တစ်ဖက်က အသိအမှတ်ပြုဖို့ လမ်းညွှန်ထားတယ်။
ဒီအချက် မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ တကယ်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အကြီးအကဲမှာ—
အတွေ့အကြုံပညာရှိတယ်။
လူသိပညာရှိတယ်။
ဘယ်သူ့စကား ဘယ်လောက်ယုံရမလဲဆိုတဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွေ့အကြုံရှိတယ်။
အခက်အခဲကြုံရင် ဘယ်လိုခံနိုင်ရမလဲ သိတယ်။
လူငယ်မှာ—
နည်းပညာအသစ် သိတယ်။
စျေးကွက်အသစ် သိတယ်။
လူငယ်ဖောက်သည်အမြင် သိတယ်။
ဒေတာနည်းအသစ် သိတယ်။
အဖေက—
“ငါ့မှာ အတွေ့အကြုံရှိတယ်၊ သူတို့က မသိသေးဘူး”
ဆိုပြီး လူငယ်အမြင်ကို ပယ်တယ်။
လူငယ်က—
“သူတို့ခေတ်ကုန်ပြီ”
ဆိုပြီး အတွေ့အကြုံကို ပယ်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံး ရှုံးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မသေချာတဲ့အချိန်မှာ ပိုတောင် အရေးကြီးတယ်။
မသေချာမှုတစ်ခုကို လူတစ်ယောက်တည်း မဖြေနိုင်လို့ အဖွဲ့လိုတာ။
ဘယ်သူ ဘာမြင်သလဲ။
ဘယ်သူ ဘာကြုံဖူးသလဲ။
ဘယ်သူ ဘာသိသလဲ။
ဘယ်သူ ဘာမသိသေးလဲ။
ပေါင်းကြည့်ရမယ်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာမရှိတော့တဲ့အခါ
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၃ မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသွားတဲ့သတင်းကို ကြားရတဲ့အခါ အရှင်အာနန္ဒာမှာ အလွန်ထိခိုက်သွားတဲ့အခြေအနေကို ဖော်ပြထားတယ်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာဟာ အကြံပေးသူ၊ ဆုံးမသူ၊ ဓမ္မအကူအညီကြီးမားသူဖြစ်လို့ အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ ခံစားချက်ဟာ နက်ရှိုင်းတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကတော့ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပျောက်ဆုံးသွားပေမဲ့ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ လွတ်မြောက်မှုတို့ကို ယူသွားခဲ့တာ မဟုတ်ကြောင်း မေးတော်မူပြီး နောက်ဆုံးမှာ မိမိကိုယ်ကို အားထား၊ ဓမ္မကို အားထားဖို့ ဦးတည်စေတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၄ မှာလည်း အဓိကတပည့်ကြီးများ ကွယ်လွန်သွားခြင်းကြောင့် သံဃာတော်အဖွဲ့အတွင်း ပျောက်ဆုံးသလိုခံစားရမှုကို ဖော်ပြပြီး ဖြစ်ပေါ်လာသမျှဟာ ပျက်စီးခြင်းမှ မလွတ်ကြောင်း၊ ဓမ္မကို အားထားပြီး ကျင့်ကြဖို့ ပြန်ညွှန်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဟောချက်ကို လုပ်ငန်းဆက်ခံရေးနဲ့ တန်းတူမပြောပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့အတွက် အကြီးဆုံးဆင်ခြင်စရာတစ်ခုရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်ပျောက်သွားရင် အဖွဲ့တစ်ခုလုံး မပျောက်သွားအောင် ဘာလုပ်ထားသလဲ။
တည်ထောင်သူမရှိတော့ရင်—
လုပ်ငန်းမရပ်အောင်။
အဖေမရှိတော့ရင်—
မိသားစုမကွဲအောင်။
အကြီးဆုံးအရာက—
“အဖေ့နေရာကို ဘယ်သူထိုင်မလဲ”
တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
“အဖေ့ခေါင်းထဲမှာပဲ ရှိခဲ့တဲ့ ပညာကို ဘယ်လို အဖွဲ့ပညာဖြစ်အောင် လုပ်ထားသလဲ”
ဒါ။
လူတစ်ယောက်ပေါ် အားလုံးမှီနေရင် လက်ဆင့်ကမ်းမှု မပြီးသေးဘူး
အခု ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းပညာကနေ ဥပမာတစ်ခု သုံးကြည့်မယ်။
ဒါဟာ ဓမ္မကို သက်သေပြဖို့မဟုတ်ပါဘူး။
နားလည်လွယ်ဖို့ ဥပမာသာ ဖြစ်တယ်။
စနစ်တစ်ခုမှာ အရာအားလုံးဟာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတည်းပေါ် မူတည်နေတယ်ဆိုပါစို့။
အဲဒီအစိတ်အပိုင်းပျက်သွားရင် စနစ်တစ်ခုလုံး ရပ်သွားတယ်။
ဒီလိုအရာကို စနစ်အန္တရာယ်ကြီးတဲ့နေရာလို့ နားလည်လို့ရတယ်။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာလည်း—
ငွေကြေးကို အဖေပဲ သိတယ်။
ဖောက်သည်တွေကို အဖေပဲ ဆက်သွယ်နိုင်တယ်။
ဘဏ်နဲ့ အဖေပဲ ဆက်ဆံတယ်။
အရေးကြီးစာချုပ်တွေ ဘယ်မှာထားလဲ အဖေပဲ သိတယ်။
ဝန်ထမ်းပဋိပက္ခရှိရင် အဖေပဲ ဖြေရှင်းတယ်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အဖေပဲ ဆုံးဖြတ်တယ်။
အဖေဖျားသွားတဲ့နေ့မှာ?
လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး တုန်သွားတယ်။
ဒါ အဖေတော်လွန်းလို့လား။
တစ်ပိုင်းတော့ ဟုတ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ပိုင်း—
ပညာကို အဖွဲ့ပိုင်မဖြစ်သေးလို့။
အကြီးအကဲရဲ့အရည်အချင်းက—
“ငါမရှိရင် ဘာမှမဖြစ်ဘူး”
အထိရောက်တာ မဟုတ်ဘူး။
“ငါမရှိလည်း အခြေခံတန်ဖိုး၊ စနစ်နဲ့ ပညာ ဆက်သွားနိုင်တယ်”
အထိ တည်ဆောက်နိုင်တာ။
“အဖေရှိတုန်းတော့ အဆင်ပြေမယ်” ဆိုတဲ့ မသေချာမှု
တစ်ခါတလေ အကြီးအကဲက ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီအချက်ကို သိတယ်။
“ငါရှိတုန်း အဆင်ပြေတယ်၊ ငါမရှိရင် မသိဘူး”
ဒီစကား ရှိတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒါဟာ သတိပေးချက်။
အဲဒီ “မသိဘူး” ကို ဖုံးမထားနဲ့။
အဲဒီကနေ စီမံချက်ဖွင့်။
“ဒါဆို အဖေရှိတုန်း ဘာတွေစမ်းသင့်လဲ”
မေး။
အဖေမရှိဘဲ တစ်ပတ်သားကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်းကြည့်။
အဖေမရှိဘဲ ဖောက်သည်ကြီးနဲ့ သားကို ဆွေးနွေးခိုင်းကြည့်။
အရေးကြီးငွေကြေးစာရင်းကို လူနှစ်ယောက်နားလည်အောင် လုပ်။
ဝန်ထမ်းဟောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ ပညာကို လူငယ်နှစ်ယောက်ဆီ လွှဲ။
အဖေ့ခေါင်းထဲမှာပဲရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်သဘောကို စာရေး။
ဒီလို။
မသေချာမှုကို ဖုံးတာထက် စမ်းသပ်မှုဖွင့်။
သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုဖြစ်ရပ်တစ်ခု
ဒီအဖြစ်က ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။
သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ ဥပမာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဖခင်တစ်ယောက် လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု တည်ထောင်ထားတယ်။
သမီးက နောက်မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင်။
ဖခင်က—
“သမီးအကုန်တာဝန်ယူနိုင်ပြီ”
လို့ ပြောတယ်။
ရာထူးလည်း လွှဲတယ်။
ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးဖောက်သည်တစ်ယောက်ရှိတယ်။
ကုမ္ပဏီဝင်ငွေအများကြီးက အဲဒီဖောက်သည်ပေါ် မူတည်နေတယ်။
ဖခင်က အဲဒီဖောက်သည်နဲ့ ဆက်ဆံလာတာ နှစ်နှစ်ဆယ်ရှိပြီ။
သမီးသိတာက—
“ဖောက်သည်က အဖေ့အရင်းနှီးဆုံး၊ အမြဲတည်တဲ့ဖောက်သည်”
ဒီလောက်ပဲ။
ဖခင်သိတာက—
မနှစ်ကတည်းက အဲဒီကုမ္ပဏီမှာ ငွေကြေးဖိအား အနည်းငယ်ရှိလာတယ်။
အုပ်ချုပ်သူအသစ်လည်း ပြောင်းတယ်။
အရင်လို ဆက်ဝယ်မဝယ် သူလည်း မသေချာဘူး။
ဒါပေမဲ့ သမီးကို မပြောဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
“လွှဲပေးတဲ့နေ့မှာ သမီးစိတ်ပူသွားမှာစိုးလို့”
တစ်လကြာတော့ ဖောက်သည်က အော်ဒါလျှော့တယ်။
သမီး အံ့ဩတယ်။
“အဖေ ဒီလိုဖြစ်နိုင်တာ သိလား”
မေးတယ်။
အဖေက—
“နည်းနည်းတော့ ထင်တယ်”
ပြောတယ်။
သမီးစိတ်ထဲ ဘာဖြစ်မလဲ။
အဖေ့ကို မယုံတော့ဘူးဆိုတာ မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့—
“အဖေက ငါ့ကို တာဝန်လွှဲတယ်ဆိုပြီး အရေးကြီးတဲ့ မသေချာမှုကို မလွှဲဘူး”
ဆိုတဲ့ ခံစားချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကဲ…
ဖခင် ဘယ်လိုလုပ်လို့ရခဲ့သလဲ။
“သမီးရေ၊ ဒီဖောက်သည်က အရင်က အရမ်းတည်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု အချက်သုံးခုကြောင့် အဖေလည်း အရင်လောက် စိတ်မချတော့ဘူး။ သူထွက်မယ်လို့ အဖေမပြောနိုင်ဘူး။ ဆက်နေမယ်လို့လည်း အာမမခံနိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့် သမီးအနေနဲ့ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ပေါ် ဝင်ငွေမလွန်အောင် လာမယ့်တစ်နှစ်မှာ ဖြန့်ချင်တယ်”
ဒီလိုပြောနိုင်တယ်။
သူဘာလွှဲလိုက်သလဲ။
ပြဿနာလွှဲတာမဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်သိမြင်မှုကို လွှဲတာ။
“မသေချာဘူး” ပြောတာနဲ့ “ကြောက်အောင်လုပ်တာ” မရောနဲ့
သူတော်ကောင်းတို့…
မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းစွာမျှဝေမယ်ဆိုတာ—
အကြီးအကဲစိတ်ထဲရှိတဲ့ ကြောက်စိတ်အားလုံးကို နောက်မျိုးဆက်ပေါ် ပစ်ချတာ မဟုတ်ဘူး။
အဖေက ညတိုင်း—
“သားရေ… ငါတို့လုပ်ငန်း ဘာဖြစ်မလဲမသိဘူး”
“ဒီခေတ်ငါမသိတော့ဘူး”
“အကုန်ကြောက်စရာပဲ”
ပြောနေတယ်။
သားမှာ ဘာအကျိုးရှိမလဲ။
စိတ်ပူတာပဲ ရမယ်။
ဒါကို ပွင့်လင်းမှုလို့ မဆိုရဘူး။
ပညာရှိတဲ့ မျှဝေမှုမှာ—
မသေချာမှုနဲ့အတူ အကြောင်းပြချက်ရှိတယ်။
“အဖေမသေချာတာ ဒီအချက်ကြောင့်”
ဆို။
လက်ရှိသိထားတာရှိတယ်။
“သိထားတာက ဒီလောက်”
ဆို။
ဆက်စစ်ရမယ့်နည်းရှိတယ်။
“ဒီလောက်ထိ စမ်းမယ်”
ဆို။
နောက်တစ်ခါ ပြန်ကြည့်မယ့်အချိန်ရှိတယ်။
ဒီလိုဆို မသေချာမှုက ကြောက်စိတ်မဖြစ်ဘဲ အလုပ်ဖြစ်လာတယ်။
အရာအားလုံးကို ပြောရမယ်လို့လည်း မဆိုလိုဘူး
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၈၃ မှာ မြင်ထားတာ၊ ကြားထားတာ၊ တွေးထားတာ၊ သိထားတာအားလုံးကို အမြဲပြောရမယ်လို့လည်း မဆို၊ ဘာမှမပြောရဘူးလို့လည်း မဆိုဘူး။ ပြောလိုက်ခြင်းကြောင့် အကုသိုလ်တိုးပြီး ကုသိုလ်လျော့မယ်ဆိုရင် မပြောသင့်၊ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ကုသိုလ်တိုးလာမယ်ဆိုရင် ပြောသင့်ကြောင်း အခြေအနေကြည့်ပြီး ခွဲပြထားတယ်။
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
ပွင့်လင်းမှု = အရာအားလုံးလွှင့်ထုတ်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
အကြီးအကဲရဲ့ ကိုယ်ရေးကြောက်စိတ်တိုင်းကို အဖွဲ့အကုန် သိဖို့မလိုဘူး။
အခြားသူရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ကို—
“ပွင့်လင်းရမယ်”
ဆိုပြီး လိုက်ပြောလို့မရဘူး။
ဥပဒေ၊ ကိုယ်ရေးလျှို့ဝှက်မှု၊ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးလို အချက်တွေမှာ သက်ဆိုင်ရာလုပ်ထုံးနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုလိုတယ်။
ဒါကြောင့် မေး—
“ဒီမသေချာမှုကို သိခြင်းက ဒီလူရဲ့တာဝန်နဲ့ သက်ဆိုင်သလား”
“သိမှ သူဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းကောင်းချနိုင်မလား”
“မပြောရင် သူ့ကို မမှန်တဲ့အန္တရာယ်ယူခိုင်းနေမလား”
“ပြောတဲ့ပုံစံက အကျိုးရှိမလား”
ဒီလို။
မေးခွန်းမေးခွင့်ရှိတာနဲ့ မေးသမျှလိုက်လုပ်ရမယ် မဟုတ်ဘူး
ဒီအချက်ကိုလည်း ခွဲရမယ်။
သားက မေးတယ်—
“အဖေ ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်တာလဲ”
မေးခွင့်ရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဖေက အကြောင်းပြပြီးနောက်—
သားက သဘောမတူနိုင်တယ်။
နောက်ဆုံးတာဝန်ဘယ်သူ့မှာရှိသလဲဆိုတာပေါ်မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်ရမယ်။
ပွင့်လင်းအဖွဲ့ဆိုတာ—
မေးခွန်းတိုင်း မဲခွဲရမယ်
ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အဓိကက—
မေးလို့ရတယ်။
အကြောင်းပြချက်ကို ကြားလို့ရတယ်။
မသေချာတဲ့အချက်ကို ဖော်ပြလို့ရတယ်။
နောက်ဆုံးတာဝန်ကို ဘယ်သူယူမယ်ဆိုတာ ရှင်းတယ်။
ဒါ။
အကြီးအကဲမရှိတော့တဲ့အချိန်မှာ “ဘာလုပ်ရမလဲ” ထက် “ဘာနဲ့ဆုံးဖြတ်ရမလဲ” ရှိရမယ်
မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အခြေခံတစ်ခုကို ပြန်သတိရကြရအောင်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် “ဆရာမရှိတော့ဘူး” လို့ မယူဘဲ၊ သင်ကြားထားတဲ့ ဓမ္မနဲ့ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားဖို့ ညွှန်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဟောချက်ကို လောကီမိသားစုလုပ်ငန်းနဲ့ တန်းတူမလုပ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အကြီးအကဲတို့ ဆင်ခြင်ရမယ့်အရာရှိတယ်။
နောက်မျိုးဆက်ကို—
“ငါမရှိရင် ဘယ်သူ့ကို မေး”
တင်မပြောနဲ့။
“ငါမရှိရင် ဘာမူနဲ့ ဆုံးဖြတ်”
လွှဲပေး။
ဥပမာ—
“ဒီမိသားစုမှာ ငွေရရုံနဲ့ မလုပ်တဲ့လုပ်ငန်းတွေရှိတယ်”
ဘာကြောင့်လဲ။
“ဒီတန်ဖိုးကို မကျော်ချင်လို့”
ပြော။
“ဝန်ထမ်းနဲ့ အငြင်းပွားရင် အမြဲငါပြောတဲ့အတိုင်းလုပ်”
မပြောဘဲ—
“အဖြစ်မှန်စစ်၊ နှစ်ဖက်ကြား၊ လူ့ဂုဏ်မဖျက်၊ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်”
လို မူလမ်းကြောင်းလွှဲ။
ဒါဆို အခြေအနေအသစ်လာလည်း နောက်မျိုးဆက်မှာ ဆုံးဖြတ်ဖို့ အခြေခံရှိတယ်။
အမွေလွှဲတာဟာ လူအစားထိုးတာမဟုတ်ဘူး
တစ်ခါတလေ မျိုးဆက်လွှဲတဲ့မိသားစုက—
“အဖေ့နေရာမှာ သား”
လို့ ပဲမြင်တယ်။
ဒါ အရမ်းသေးတယ်။
အဖေဟာ လူတစ်ယောက်တည်းနဲ့ အခန်းကဏ္ဍများစွာလုပ်နေခဲ့နိုင်တယ်။
တည်ထောင်သူ။
ဖောက်သည်ထိန်းသူ။
ဝန်ထမ်းပြဿနာဖြေရှင်းသူ။
ငွေကြေးဆုံးဖြတ်သူ။
အကြံပေးသူ။
အတွေ့အကြုံမှတ်ဉာဏ်။
အရေးပေါ်ဆုံးဖြတ်သူ။
ဒါအားလုံးကို သားတစ်ယောက်ထဲဆီ—
“အဖေ့နေရာယူ”
ဆိုပြီး ထည့်လို့ရသလား။
တစ်ခါတလေ မရဘူး။
အခန်းကဏ္ဍခွဲဖို့လိုတယ်။
အဲဒီနေရာမှာပဲ မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းပြောရမယ်။
“အဖေ ဒီအပိုင်းကို သားတစ်ယောက်တည်းယူရင် လေးနိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်တယ်”
ပြော။
“အဖေလည်း ဘယ်ပုံစံအကောင်းဆုံးမလဲ မသေချာဘူး။ သုံးလစမ်းကြည့်ပြီး ပြန်ပြင်ကြမယ်”
ဆို။
ဒါက ပိုရင့်ကျက်တယ်။
အမွေထဲမှာ “မဖြေသေးတဲ့မေးခွန်းစာရင်း” ရှိသင့်တယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့ နောက်ဆုံးပေးရမယ့်စာရင်းဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုစာရင်းတင် မဖြစ်သင့်ဘူး။
လက်တွေ့အသုံးချမှုအနေနဲ့—
မဖြေသေးတဲ့ မေးခွန်းစာရင်း
ရှိလို့ရတယ်။
“ဒီလုပ်ငန်းရဲ့ နောက်ငါးနှစ်အကြီးဆုံးအန္တရာယ်က ဘာလဲ—မသေချာသေး”
“ဒီဌာနကို ဒီပုံစံနဲ့ ဆက်ထားရင် ကြီးလာတဲ့အခါအလုပ်ဖြစ်မဖြစ်—စမ်းရဦးမယ်”
“ဒီဖောက်သည်အုပ်စုရဲ့အလေ့အထ ပြောင်းနေတယ်—စောင့်ကြည့်ရမယ်”
“ဒီလုပ်ငန်းထဲက လူနှစ်ယောက်မှာ အစားထိုးသူ မပြင်ဆင်ရသေး”
“ဒီစာချုပ်အချက်ကို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ ပြန်စစ်သင့်”
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကောင်းတဲ့အမွေဆိုတာ ပြဿနာမရှိတဲ့ပုံကို ဖန်တီးပေးတာ မဟုတ်ဘူး။ ပြဿနာရှိနိုင်တဲ့နေရာကို နောက်လူ မြင်နိုင်အောင် အလင်းပေးတာ။
“ဘယ်သူသိလဲ” ဆိုတဲ့စာရင်းလည်း လိုတယ်
တစ်ခါတလေ အကြီးအကဲအကုန်မသိဘူး။
ဒါပေမဲ့ သိသူ ဘယ်သူလဲ သိတယ်။
“ဒီစက်အဟောင်းအကြောင်း ဦးမောင်က အကောင်းဆုံးသိတယ်”
“ဒီဖောက်သည်သမိုင်းကို ဒေါ်လှသိတယ်”
“ဒီမြေကိစ္စကို ဒီရှေ့နေက ကိုင်ဖူးတယ်”
“ဒီအလုပ်အဆင့်ကို ရုံးခွဲအကြီးအကဲပဲ တကယ်နားလည်တယ်”
ဒါတွေကိုလည်း လွှဲ။
အမွေဆိုတာ—
“ငါသိတာ”
တင်မဟုတ်ဘူး။
“ငါမသိရင် ဘယ်သူ့ဆီသွားရမလဲ”
ဆိုတဲ့ကွန်ယက်လည်း ပါတယ်။
အသိအကုန်ကို စာရွက်ပေါ်တင်လို့မရဘူး
အတွေ့အကြုံတချို့က စာနဲ့ရေးရခက်တယ်။
လူတစ်ယောက် မျက်နှာကြည့်ရုံနဲ့ သိတာမျိုး။
အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်လာမှ မှတ်မိတဲ့ပညာမျိုး။
ဒါကြောင့် လက်ဆင့်ကမ်းရာမှာ စာရွက်တင် မလုံလောက်ဘူး။
အတူလုပ်ဖို့လိုတယ်။
ဆက်ခံသူကို အကြီးအကဲနားမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ကြည့်ခိုင်း။
“အဖေဘာကြောင့် ဒီအချက်မေးတာလဲ”
မေးခိုင်း။
အစည်းအဝေးပြီးရင်—
“ဒီနေ့ အဖေ ဘာတွေသတိထားခဲ့လဲ”
ပြန်ရှင်း။
နောက်တစ်ကြိမ်—
သားကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်း။
ပြီးရင် အဖေပြန်မေး—
“ဘယ်အချက်ကို အခြေခံပြီးဆုံးဖြတ်တာလဲ”
ဒီလိုမှ ပညာလွှဲတယ်။
မသေချာမှုကို မျှဝေတဲ့အခါ အောက်ကလူကို သေးသိမ်အောင် မလုပ်နဲ့
တချို့အကြီးအကဲက—
“မင်းတို့ဘာသိမှာလဲ၊ အခုလုပ်ငန်းအခြေအနေက မသေချာဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒီစကားက မသေချာမှုကို မျှဝေတယ်လား။
တစ်ဖက်လူကို ပိတ်တယ်။
ပိုကောင်းတာ—
“ဒီအခြေအနေမှာ အဖေလည်း အဖြေမပြည့်သေးဘူး။ မင်းတို့ဘက်က ဘာမြင်လဲ”
မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၇၂ မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မိမိနားလည်ထားတဲ့ ဓမ္မအကြောင်း ရှင်းလင်းနိုင်ကြောင်းပြောပြီး သံသယ၊ မသေချာမှုရှိသူတွေ မေးနိုင်ကြောင်း ဖွင့်ပေးထားတယ်။
ဒီဟောချက်က နောက်ထပ်သတိပေးတာ—
ပညာရှိသူမှာ မေးခွန်းကို ကြောက်စိတ်မရှိဘူး။
မေးလို့ သူ့ဂုဏ်ကျမယ်လို့ မယူဘူး။
ရှင်းနိုင်ရင် ရှင်း။
မေးခွန်းက တကယ်ကောင်းရင် ပိုရှင်းလာတယ်။
ငြိမ်းချမ်းတဲ့မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ “ငါသိတယ်” ထက် “အတူသိလာရအောင်” ပိုလိုတယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
အဖေ့မျိုးဆက်မှာ အောင်မြင်ခဲ့တယ်။
သားမျိုးဆက်မှာ အခြေအနေမတူတော့ဘူး။
အဖေ့အတွေ့အကြုံကို မပယ်သင့်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အဖေ့အတွေ့အကြုံကို အနာဂတ်အာမခံချက်လို့လည်း မယူသင့်ဘူး။
သားရဲ့အသစ်ကိုလည်း မပယ်သင့်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အသစ်ဆိုတာနဲ့ အမြဲမှန်မယ်လို့လည်း မယူသင့်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ နှစ်ဖက်လုံး ပြောရမယ့်စကား—
“အတူစစ်ကြမယ်”
ဒါ။
“အဖေကြုံဖူးတာ ဒီလို”
“သားရထားတဲ့အချက်အလက်က ဒီလို”
“ဘယ်ဟာမကိုက်လဲ”
“ဘာစမ်းကြမလဲ”
“ဘာဖြစ်လာရင် နည်းပြောင်းမလဲ”
ဒီလို။
ဒီစကားဝိုင်းက အာဏာတိုက်ပွဲကို အမှန်ရှာမှုအဖြစ် ပြောင်းတယ်။
မသေချာမှုနဲ့ စိတ်မချမှုကို မရောနဲ့
တစ်ခါတလေ အဖေက—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အဖေမသေချာဘူး”
ပြောတယ်။
သားက—
“ဒါဆို အဖေကျွန်တော့်ကို မယုံဘူး”
လို့ ကြားတယ်။
မတူဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက် မသေချာတာနဲ့ လူကို မယုံတာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် အကြီးအကဲက စကားရှင်း။
“သားကို မယုံတာမဟုတ်ဘူး။ အခြေအနေက မသေချာတာ”
ပြော။
“တာဝန်က သားမှာပဲ။ အဖေစိုးရိမ်တဲ့ အချက်က ဒီနှစ်ခု”
ပြော။
ဆက်ခံသူကလည်း—
“အဖေ မသေချာတဲ့အချက်ကို ပြောတာကို ငါ့အရည်အချင်းအပေါ် ထိုးနှက်တာလို့ မယူဘူး”
လေ့ကျင့်။
ဒီလိုမှ မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းပြောလို့ရလာမယ်။
အကြီးအကဲကလည်း စိတ်ပြောင်းနိုင်ခွင့်ရှိရမယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အကြီးအကဲတစ်ယောက်—
“ဒီလိုပဲ လုပ်ရမယ်”
လို့ ဆယ်နှစ်ပြောထားတယ်။
အခု အချက်အလက်အသစ်ရလာတယ်။
သူကိုယ်တိုင်လည်း အရင်နည်းမသင့်တော့တာ မြင်တယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ငါဆယ်နှစ်ပြောထားတာ ပြန်ပြင်ရင် လူတွေ ငါ့ကို အထင်သေးမယ်”
ဆိုပြီး မပြင်ဘူး။
ဒါ ပညာလား။
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
ပညာက—
“အရင်တုန်းက ဒီအခြေအနေကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။ အခုအခြေအနေပြောင်းလို့ ဒီအချက်ကို ပြင်မယ်”
ပြောရဲတာ။
သားသမီးလည်း အဲဒါကို—
“ကြည့်… အဖေမှားတယ်မလား”
ဆိုပြီး အနိုင်မယူနဲ့။
အကြီးအကဲ အမြင်ပြင်နိုင်တာကို လေးစား။
ဒါမှ နောက်တစ်ခါ အကြီးအကဲက ပိုပွင့်လင်းရဲတယ်။
အမှားဝန်ခံသူကို အရှက်ခွဲတဲ့မိသားစုမှာ နောက်ဆုံးလူတိုင်း အမှားဖုံးတတ်လာတယ်။
ဆက်ခံသူက မသေချာမှုကို အသုံးချပြီး အာဏာမလုနဲ့
တစ်ဖက်မှာ ဆက်ခံသူလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
အဖေက—
“ဒီအချက်ကို အဖေမသေချာဘူး”
ပြောတယ်။
သားက—
“အဲဒါဆို အဖေ ဘာမှမသိတော့ဘူး။ အကုန်ကျွန်တော်လုပ်မယ်”
ပြောတယ်။
ဒီလိုဆို အဖေ နောက်တစ်ခါ မသေချာတာ ပြောရဲတော့မလား။
မပြောရဲဘူး။
ဒါကြောင့် နောက်မျိုးဆက်ရဲ့ ရင့်ကျက်မှုတစ်ခုက—
အကြီးအကဲရဲ့ မသေချာမှုကို သူ့အာဏာလျှော့ချဖို့ လက်နက်မလုပ်ခြင်း။
“အဖေ မသေချာတဲ့အချက်ကို ရိုးသားစွာပြောတာ ကျေးဇူးတင်တယ်။ အဲဒီအချက်ကို ကျွန်တော်တို့ စစ်ကြမယ်”
ဆိုနိုင်ရမယ်။
အကြီးအကဲရဲ့နောက်ဆုံးတာဝန်က “ငါမရှိရင် သူတို့ဘာဖြစ်မလဲ” ကို စမ်းထားခြင်း
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အနားယူဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့သူတွေအတွက် တစ်ခုပြောချင်တယ်။
ကိုယ်မရှိဘဲ လုပ်ငန်းတစ်ပတ် လည်ဖူးသလား။
မလည်ဖူးရင်—
ကိုယ်တကယ်လွှဲပြီးပြီလား။
ကိုယ်မရှိဘဲ အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ချဖူးသလား။
မချဖူးရင်—
နောက်လူရဲ့ဆုံးဖြတ်စွမ်းရည်ကို ဘယ်လိုသိမလဲ။
ကိုယ်မရှိဘဲ ဖောက်သည်ကြီးနဲ့ ဆွေးနွေးဖူးသလား။
ကိုယ်မရှိဘဲ ဝန်ထမ်းပဋိပက္ခဖြေရှင်းဖူးသလား။
မလုပ်ဖူးရင်—
အနာဂတ်မသေချာမှုကို ဒီနေ့စမ်းလို့မရသေးဘူးလား။
တစ်ခါတလေ လက်ဆင့်ကမ်းမှုက—
“တစ်နေ့ကျရင် အကုန်လွှဲမယ်”
ဆိုတာထက်—
အခုကတည်းက အပိုင်းလိုက် မရှိခြင်းကို စမ်းတာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒီညကစပြီး လက်တွေ့သုံးနိုင်တဲ့ “မသေချာမှုလွှဲပြောင်းနည်း”
အခု လက်တွေ့လုပ်ကြရအောင်။ အကြီးအကဲနဲ့ ဆက်ခံသူ နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ဒီမေးခွန်းတွေကို တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်ဖြစ်စေ၊ တစ်လတစ်ကြိမ်ဖြစ်စေ အတူထိုင်ပြီး ရိုးရိုးသားသား ဆွေးနွေးနိုင်တယ်။
အခု ဦးဇင်းတို့ သေချာသိထားတာ ဘာလဲ။ အထောက်အထားရှိတာ၊ ရှင်းပြနိုင်တာကို ဒီနေရာထည့်ပါ။
မသေချာသေးတာ ဘာလဲ။ မသိတာကို အရှက်မယူဘဲ အမည်တပ်ပါ။
ဘယ်အရာက ခန့်မှန်းချက်ပဲ ဖြစ်သလဲ။ ခန့်မှန်းတာကို အမှန်လို့ မပြောပါနဲ့။
ဘယ်အချက်ပြောင်းရင် လက်ရှိဆုံးဖြတ်ချက် ပြန်ပြင်ရမလဲ။ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကို ကြိုစဉ်းစားပါ။
ဘယ်ပညာက လူတစ်ယောက်တည်းဆီမှာ ရှိနေသလဲ။ အဲဒီပညာကို အနည်းဆုံး နောက်တစ်ယောက်သိအောင် လွှဲပါ။
ဘယ်မေးခွန်းကို အကြီးအကဲရှိတုန်း မဖြစ်မနေမေးရမလဲ။ နောင်တမကျန်အောင် အခုမေးပါ။
ဘယ်အရာကို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ ပြန်စစ်ဖို့လိုသလဲ။ ဥပဒေ၊ ကျန်းမာရေး၊ ငွေကြေး၊ လုံခြုံရေးစတဲ့နယ်ပယ်တွေမှာ ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို ကျွမ်းကျင်ပညာအစား မသုံးပါနဲ့။
နောက်တစ်ကြိမ် ဘယ်နေ့ပြန်ဆွေးနွေးမလဲ။ မသေချာမှုကို ပြောပြီး ပစ်မထားဘဲ ပြန်လာမယ့်အချိန် သတ်မှတ်ပါ။
ဒီအဆင့်တွေဟာ ခေတ်သစ်အသုံးချနည်းဖြစ်တယ်။ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲမှုစည်းမျဉ်းအဖြစ် မယူရပါဘူး။
မျိုးဆက်ဟောင်းအတွက် လေ့ကျင့်စရာ
ဒီည အကြီးအကဲတို့ အိမ်ပြန်ရင် စာရွက်တစ်ရွက်ယူ။
ပြီးတော့—
“ငါမရှိရင် အဖွဲ့က မေးချင်မယ့်မေးခွန်း ဆယ်ခု”
ရေးကြည့်။
အဖြေရှိတာ ရေး။
အဖြေမရှိတာမှာ—
“မသေချာ”
လို့ ရေး။
အဲဒီ “မသေချာ” ဆိုတဲ့အချက်ကို ဖျက်မထားနဲ့။
အဲဒါ နောက်မျိုးဆက်အတွက် အဖိုးတန်နိုင်တယ်။
ထပ်ပြီး—
“ငါပဲသိတဲ့အရာ”
ရေး။
စာချုပ်တစ်ခုလား။
လူတစ်ယောက်ရဲ့သမိုင်းလား။
ပြဿနာတက်ရင် ဘယ်သူ့ကို ဖုန်းဆက်ရမလဲဆိုတာလား။
အရင်အမှားက သင်ခန်းစာလား။
အဲဒါကို လွှဲ။
မျိုးဆက်သစ်အတွက် လေ့ကျင့်စရာ
လူငယ်တို့လည်း—
အကြီးအကဲကို “အဖြေစက်” လို မမြင်နဲ့။
မေးခွန်းကောင်းမေး။
“အဖေ အောင်မြင်ခဲ့တာ ဘာလုပ်ခဲ့လို့လဲ”
တင်မမေးနဲ့။
“အဖေ မှားခဲ့ဖူးတာ ဘာလဲ”
မေး။
“ဘာအရာကို အခုထိ မသေချာသေးဘူးလဲ”
မေး။
“ကျွန်တော်တို့ မပြန်လုပ်သင့်တဲ့အမှား ဘာလဲ”
မေး။
“အဖေ့ခေတ်မှာ မှန်ပေမဲ့ အခု ပြန်စစ်သင့်တာ ဘာလဲ”
မေး။
“အဖေမရှိတော့ရင် ဘယ်အရာပျောက်သွားမှာကို အဖေအစိုးရိမ်ဆုံးလဲ”
မေး။
ဒီမေးခွန်းတွေက ပစ္စည်းထက် ပိုတန်ဖိုးရှိတဲ့အမွေ ထွက်လာစေနိုင်တယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ မသေချာမှုကို ဘယ်လိုပြောတတ်သလဲဆိုတာက ယဉ်ကျေးမှုကို ပြတယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်—
“ဒီအချက် မသေချာသေးဘူး”
ပြောတယ်။
အောက်ကလူတွေ လှောင်တယ်။
ဒါဆို နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူပြောမလဲ။
အောက်ကလူ—
“ဒီအချက် မသေချာပါဘူး”
ပြောတယ်။
အကြီးအကဲ—
“ဒါတောင်မသိဘူးလား”
ပြောတယ်။
နောက်တစ်ခါ သူဘာလုပ်မလဲ။
သိသလိုပြောမယ်။
ဒီလိုနဲ့ အဖွဲ့မှာ မသေချာမှုမပျောက်ဘူး။ မသေချာမှုဖုံးကွယ်မှုသာ တိုးလာတယ်။
ဒါကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဖန်တီးရမယ်။
“မသိသေးတာကို ပြောလို့ရတယ်”
ဒါပေမဲ့—
“မသိသေးတာကို သိလာအောင်လုပ်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်”
ဒီနှစ်ခုအတူ။
အကြီးအကဲအပေါ် မူတည်မှုက မေတ္တာနဲ့ ယုံကြည်မှုလို ထင်ရပေမဲ့ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်
“အဖေရှိတယ်၊ အဖေသိတယ်”
ဆိုတာ သားအတွက် စိတ်ချမ်းသာတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့ အဖေမရှိတော့ဘူး။
ဒီအခါ?
သံယုတ္တနိကာယ်မှာ အဓိကတပည့်ကြီးတစ်ပါး ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ ခံစားရတဲ့လှုပ်ရှားမှုကို ဖော်ပြထားပြီး၊ နောက်ဆုံး လူတစ်ဦးပေါ် အဆုံးမမှီဘဲ ဓမ္မကို အားထားဖို့ ဦးတည်စေတယ်။
ဒါကြောင့် လောကီအသုံးချအနေနဲ့ ဆင်ခြင်ရင်—
လူကို လေးစားပါ။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့ရဲ့အသက်ကို လူတစ်ယောက်တည်းထဲ မပိတ်ထားပါနဲ့။
တန်ဖိုးကို စနစ်ထဲ ထည့်။
အသိကို လူများဆီ ဖြန့်။
ဆုံးဖြတ်မူကို ရှင်း။
မေးခွန်းကို ဖွင့်။
အမွေလွှဲရာမှာ ဂုဏ်သိက္ခာတစ်ခုကို လွှတ်ရတတ်တယ်
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အရင်မျိုးဆက်အတွက် ခက်တာ—
ပစ္စည်းလွှတ်ရတာတင် မဟုတ်ဘူး။
“ငါက အားလုံးသိသူ” ဆိုတဲ့ပုံရိပ်ကို လွှတ်ရတာ။
ဒါခက်တယ်။
အနှစ်လေးဆယ် လူတိုင်းလာမေးတယ်။
ကိုယ်ဖြေတယ်။
အခု တစ်နေ့—
“ဒီအကြောင်း သားကိုမေး၊ သူပိုသိတယ်”
ပြောရမယ်။
ဒီစကားက ခက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲတာ အဲဒီမှာဖြစ်လာတယ်။
အာဏာနည်းနည်းလွှတ်။
ပညာကို အသိအမှတ်ပြု။
ကိုယ်မသိတာဝန်ခံ။
ဒါဟာ ဂုဏ်ကျခြင်း မဟုတ်ဘူး။
အခန်းကဏ္ဍရင့်ကျက်ခြင်း။
နောက်မျိုးဆက်အတွက်လည်း မာနလွှတ်ရတယ်
လူငယ်က—
“အခုငါ့ခေတ်”
ဆိုပြီး အရာအားလုံးပြောင်းချင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်မှာ မသေချာတာ ရှိတယ်။
အဖေ့ဆီမမေးချင်ဘူး။
“မေးရင် ငါမတတ်ဘူးထင်မယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါလည်း မာန။
လူငယ်တစ်ယောက်ရဲ့ ရင့်ကျက်မှုက—
“ဒီအပိုင်း ကျွန်တော် မကြုံဖူးသေးဘူး။ အဖေဘယ်လိုမြင်လဲ”
မေးနိုင်တာ။
မေးတာ အာဏာပြန်ပေးတာမဟုတ်ဘူး။
ပညာယူတာ။
ပွင့်လင်းမှုမှာ ရက်ချိန်းရှိရမယ်
မသေချာမှုကို မျှဝေပြီး—
“ကြည့်ရဦးမယ်”
ဆိုတာနဲ့ မပြီးနဲ့။
“ဘယ်နေ့ပြန်ကြည့်မလဲ”
ထား။
အဖေ—
“ဒီဖောက်သည်အခြေအနေ မသေချာဘူး”
ပြောတယ်။
သား—
“အိုကေ”
ပြီးရင် မဟုတ်ဘူး။
“သုံးလအတွင်း အခြားဖောက်သည်ဝင်ငွေကို ဘယ်လောက်တိုးမလဲ”
စီမံ။
“တစ်လတစ်ကြိမ် ပြန်စစ်မယ်”
ထား။
ဒါမှ မသေချာမှုဟာ ကြောက်စရာတိမ် မဖြစ်ဘဲ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက် ဖြစ်လာတယ်။
မသေချာမှုကို အတူခံနိုင်တာက ယုံကြည်မှုတစ်မျိုး
သူတော်ကောင်းတို့…
လူတစ်ယောက်နဲ့ အတူနေရတာ ဘယ်အချိန် ယုံကြည်မှုအနက်ဆုံးလဲ။
အားလုံးကောင်းနေတဲ့အချိန်လား။
တစ်ခါတလေ မဟုတ်ဘူး။
နှစ်ယောက်လုံး—
“အခုအဖြေမရှိသေးဘူး”
ဆိုတဲ့အချိန်မှာလည်း အချင်းချင်း မလိမ်ဘဲ အတူနေနိုင်ရင်—
အဲဒါယုံကြည်မှုနက်တယ်။
အဖေ—
“သားရေ၊ အဖေလည်း အခုအဖြေမရှိသေးဘူး”
ဆို။
သား—
“ရပါတယ် အဖေ။ သိထားတာ အရင်စုကြမယ်”
ဆို။
ဒီစကားဝိုင်းက ငြိမ်းချမ်းတယ်။
အဖြေမရှိသေးလည်း ယုံကြည်မှုရှိတယ်။
မသေချာမှုကို အဖွဲ့နဲ့ မျှဝေရာမှာ ရှင်းလင်းစွာခွဲပြော
ဒီလက်တွေ့စကားပုံစံကို သုံးကြည့်လို့ရတယ်။
“ဒီအချက်က အတည်ပြုပြီးသားပါ…”
“ဒီအချက်က အတွေ့အကြုံအရ ယူဆထားတာပါ…”
“ဒီနေရာမှာ အဖေလည်း မသေချာသေးဘူး…”
“ဒီအန္တရာယ်ကို သတိထားစေချင်တယ်…”
“ဒီအချက်ရရင် ဦးဇင်းတို့အမြင် ပြောင်းနိုင်တယ်…”
“ဒီနေ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ယာယီဖြစ်တယ်…”
“ဒီနေ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကတော့ မူတန်ဖိုးနဲ့ဆိုင်လို့ မပြောင်းသင့်သေးဘူး…”
ဒီလို ခွဲပြော။
နောက်မျိုးဆက်က—
ဘယ်ဟာ အဖေ့အမြင်။
ဘယ်ဟာ အချက်အလက်။
ဘယ်ဟာ မူတန်ဖိုး။
ဘယ်ဟာ ခန့်မှန်းချက်။
သိလာတယ်။
“မသေချာမှုကို ပြောလို့ မိသားစုက ပိုစိုးရိမ်မယ်” ဆိုရင်
ဒါလည်း မှန်နိုင်တဲ့စိုးရိမ်မှု။
အရာအားလုံး အချိန်တိုင်းပြောရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ကလေးငယ်တွေဆီ အရွယ်မတန်တဲ့စိုးရိမ်မှုအကုန် ပစ်မချရဘူး။
လုပ်ငန်းမှာလည်း အခန်းကဏ္ဍမသက်ဆိုင်တဲ့လူအားလုံးကို နည်းပညာဆိုင်ရာ မသေချာချက်အားလုံး လိုက်ပြောဖို့ မလိုဘူး။
အဓိကက—
တာဝန်ရှိသူက သူသိသင့်တဲ့အရေးပါတဲ့အချက်ကို သိသလား။
ဆက်ခံသူက သူလက်ခံမယ့်တာဝန်ရဲ့ အန္တရာယ်ကို သိသလား။
ဒါကိုကြည့်။
ပွင့်လင်းမှုဟာ သတင်းအကုန်ဖြန့်တာ မဟုတ်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့လူဆီ မှန်ကန်တဲ့အမှန်ကို မှန်ကန်တဲ့အချိန်မှာ မဖုံးဘဲပြောခြင်း။
“အချိန်မရှိဘူး၊ အခုဆုံးဖြတ်ရမယ်” ဆိုရင်
မသေချာမှုရှိတာနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ မသေချာသေးပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ရတယ်။
အရေးကြီးတာ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က အချက်အလက်အပြည့်နဲ့ ချတာ”
လို့ အတုမပြောနဲ့။
“အချိန်ကန့်သတ်လို့ လက်ရှိသိထားတာပေါ် အကောင်းဆုံးဆုံးဖြတ်ချက် ချတယ်”
ဆို။
“အချက်အသစ်ရရင် ပြန်ပြင်မယ်”
ဆို။
ဒါ ပိုရိုးသားတယ်။
မသေချာမှုတွေကို အားလုံးအတူထိုင်ပြီး မေးခွန်းတစ်ခါလုပ်ကြည့်
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုဆို—
တစ်လတစ်ကြိမ် မေးခွန်းညလေးလုပ်လို့ရတယ်။
အဲဒီနေ့မှာ အကြီးအကဲနဲ့ ဆက်ခံသူ—
အမြတ်ဘယ်လောက်ရလဲပဲ မပြော။
“ဦးဇင်းတို့ ဘာမသိသေးလဲ”
မေး။
“လူတစ်ယောက်တည်းပဲသိတဲ့အရာ ဘာလဲ”
မေး။
“ဘယ်အန္တရာယ်ကို အရင်ကသိပေမဲ့ အခုမပြောဖြစ်သေးဘူးလဲ”
မေး။
“ဒီလမှာ ဘယ်ခန့်မှန်းချက် မှားသွားလဲ”
မေး။
“ဘာကို သင်ယူလိုက်လဲ”
မေး။
ဒီလိုအဖွဲ့က တဖြည်းဖြည်း သင်ယူတတ်တယ်။
အောင်မြင်မှုကို အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့ မျက်နှာနဲ့ မချိတ်ထားနဲ့
တည်ထောင်သူက အရမ်းအောင်မြင်တယ်။
ကောင်းပါတယ်။
လေးစားရမယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်မျိုးဆက်ကို—
“အဖေ့လိုဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဝန် မပေးနဲ့။
အဖေ့အောင်မြင်မှုမှာ အချိန်ကာလတစ်ခုရှိတယ်။
အခြေအနေတစ်ခုရှိတယ်။
လူတွေရှိတယ်။
အခွင့်အရေးတွေရှိတယ်။
သားမှာ အခြေအနေအသစ်ရှိမယ်။
အဖေ့ပညာကိုယူ။
ဒါပေမဲ့ အဖေ့ဘဝကို အတုမကူး။
အဲဒီလိုမှ နောက်မျိုးဆက်က မသေချာမှုကို ဝန်ခံရဲမယ်။
မဟုတ်ရင်—
“အဖေဘယ်တော့မှ မသေချာဘူးမပြောခဲ့ဘူး”
လို့ထင်ပြီး ကိုယ်လည်း အားလုံးဖုံးမယ်။
တကယ်တော့ အဖေလည်း မသေချာခဲ့တဲ့နေ့တွေရှိမှာပဲ။
အဲဒီနေ့တွေကိုပါ ပြောပြ။
ဒါက နောက်မျိုးဆက်အတွက် တကယ်လူသားဆန်တဲ့ အမွေ။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ မျိုးဆက်အကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
လက်ဆင့်ကမ်းမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
မေးခွန်းအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
မသေချာမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ပွင့်လင်းမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
အဖွဲ့ယုံကြည်မှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
အဆုံးမှာတော့ ဓမ္မရဲ့ နှလုံးသားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
လက်လွှဲရမှာ မသေချာတာ ဒုက္ခ။
အဖေမရှိတော့ရင် ဘာဖြစ်မလဲလို့ ပူရတာ ဒုက္ခ။
သားဖြစ်ပါ့မလားလို့ ပူရတာ ဒုက္ခ။
သားဘက်ကလည်း—
အဖေ့လို အောင်မြင်နိုင်မလားလို့ ပူရတာ ဒုက္ခ။
မသိတာကို မမေးရဲတာ ဒုက္ခ။
မေးရင် အထင်သေးမှာစိုးတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲမရှိတော့မှ—
“မမေးလိုက်ရဘူး”
ဆိုပြီး နောင်တရတာ ဒုက္ခ။
အရေးကြီးတဲ့ပညာ လူတစ်ယောက်နဲ့အတူ ပျောက်သွားတာ ဒုက္ခ။
အဖွဲ့က အားလုံးကောင်းတယ်ထင်နေပြီး အကြီးအကဲတစ်ယောက်တည်း အန္တရာယ်ကို စိတ်ထဲသယ်ထားရတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲက မသေချာတာဝန်ခံလို့မရဘဲ—
“ငါအားလုံးသိရမယ်”
ဆိုတဲ့ဝန်နဲ့ နေရတာ ဒုက္ခ။
ဆက်ခံသူကလည်း—
“ငါအခုချက်ချင်း အဖေ့လောက်ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဝန်နဲ့ နေရတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို အရင်သိ။
သမုဒယသစ္စာ
လက်တွေ့အကြောင်းတွေရှိတယ်။
စာရွက်မပြည့်တာ။
ပညာမလွှဲတာ။
အခန်းကဏ္ဍမရှင်းတာ။
ဆက်ခံအစီအစဉ်မရှိတာ။
လူတစ်ယောက်ပေါ် အားလုံးမှီတာ။
ဒီအရာတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အတွင်းမှာလည်း—
“ငါအရာအားလုံး သိရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါမရှိရင် သူတို့မဖြစ်ဘူး”
ဆိုတဲ့ မာန။
“ငါ့သား ငါပြောတဲ့အတိုင်း ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“အဖေမသိတာရှိတယ်ဆိုရင် အဖေတော်မဟုတ်တော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ အယူမှား။
“ကျွန်တော်က ဆက်ခံသူဖြစ်လို့ အားလုံးသိရမယ်”
ဆိုတဲ့ လူငယ်မာန။
“မသိဘူးပြောရင် အားနည်းတယ်”
ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ဖမ်းဆုပ်မှု။
ဒီအရာတွေက မသေချာမှုကို ဒုက္ခပိုဖြစ်စေတယ်။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါအားလုံးသိရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာတဲ့အခါ—
“ဒီအချက်ကို ငါမသိသေးဘူး”
လို့ ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ပြောနိုင်တယ်။
“ငါမရှိရင် သူတို့မဖြစ်ဘူး”
ဆိုတဲ့မာနလျော့လာရင်—
ပညာကို အခြားသူဆီ ပေးနိုင်တယ်။
အာဏာကို မျှဝေနိုင်တယ်။
မေးခွန်းကို ဖွင့်နိုင်တယ်။
ဆက်ခံသူဘက်မှာ—
“ငါအခုချက်ချင်း အကုန်တတ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာလျော့ရင် အကြီးအကဲကို မေးနိုင်တယ်။
မသိတာဝန်ခံနိုင်တယ်။
အဲဒီအခိုက်အတန့်မှာ အပူနည်းတယ်။
ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာ၊ ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ဘဝမှာ—
ဖမ်းထားမှု နည်းရင် ပေါ့လာတယ်
ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်သိနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
မသေချာတာရှိခြင်းကို အရှက်မမြင်။
လူတစ်ယောက်ပျောက်သွားလည်း ဓမ္မအခြေခံပျောက်မသွားစေရန် မြတ်စွာဘုရားရှင် ညွှန်ခဲ့တဲ့အခြေခံကို ဆင်ခြင်။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
မသေချာမှုကို ကိုယ့်ဂုဏ်ကာကွယ်ဖို့ မဖုံး။
တစ်ဖက်လူကို ကြောက်အောင်လည်း မပစ်ချ။
သူက တာဝန်ယူနိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အမှန်ကို ပေး။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
“သေချာတယ်”
ဆိုရမယ့်အရာနဲ့
“မသေချာသေးဘူး”
ဆိုရမယ့်အရာကို မရော။
အရာအားလုံးပြောရမယ်လို့ မယူဘဲ ပြောခြင်းကြောင့် ကုသိုလ်တိုး၊ အကျိုးရှိမရှိ ခွဲခြားတတ်ဖို့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၈၃ ရဲ့ အခြေခံကို သတိရ။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
အကြီးအကဲရှိတုန်း မေးစရာမေး။
ပညာကို လူတစ်ယောက်တည်းဆီ မထား။
အရေးကြီးတဲ့လုပ်ငန်းကို အခြားသူလည်း သိအောင်လုပ်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
ကိုယ့်အမြတ်၊ ကိုယ့်ရာထူး၊ ကိုယ့်မိသားစုပုံရိပ်အတွက် အန္တရာယ်ကို မမှန်မကန် ဖုံးမထား။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
မသိသေးတာကို သိလာအောင် ကြိုးစား။
အဖွဲ့ထဲက ပညာမျိုးကွဲတွေကို နှိမ့်ချမနေဘဲ အပြန်အလှန်အသိအမှတ်ပြု။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
မသေချာမှုတက်လာတဲ့အခါ ကိုယ့်စိတ်ကို ကြည့်။
“အခု ငါ့ဂုဏ်ကျမှာစိုးနေတာလား”
“သားအထင်သေးမှာ ကြောက်နေတာလား”
“အဖေ့ကို မမေးချင်တာ မာနကြောင့်လား”
“ဒီအချက်ကို ဖုံးထားတာ တကယ်သူ့အကျိုးအတွက်လား၊ ကိုယ့်စိတ်အေးဖို့လား”
သိ။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
မသေချာမှုရှိနေတဲ့အခိုက်အတန့်ကို အတုအဖြေနဲ့ ချက်ချင်းမဖုံးဘဲ အမှန်သိလာအောင် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ဆက်လုပ်။
ဒီလိုဆို မဂ္ဂအကျင့်ဟာ—
တရားခန်းထဲမှာပဲ မနေတော့ဘူး။
အဖေနဲ့သား စကားပြောတဲ့စားပွဲပေါ် ရောက်လာမယ်။
အမေနဲ့သမီး အမွေလွှဲတဲ့နေ့မှာ ရောက်လာမယ်။
အစည်းအဝေးခန်းထဲ ရောက်လာမယ်။
အကြီးအကဲအနားယူမယ့်နေ့မှာ ရောက်လာမယ်။
ဆက်ခံသူ မသိတာဝန်ခံရတဲ့နေ့မှာ ရောက်လာမယ်။
ဒါမှ ဓမ္မဟာ ဘဝထဲဝင်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားကြမယ်ဆိုရင်—
“အမွေဆိုတာ အဖြေတွေပဲ မဟုတ်ဘူး။ မဖြေရှင်းရသေးတဲ့ မေးခွန်းတွေကို ရိုးသားစွာ လွှဲပေးနိုင်ခြင်းလည်း အမွေပါ။”
ဒီစကားကို မှတ်ကြပါ။
အကြီးအကဲတို့…
ကိုယ်သိတာကို မဖုံးကြပါနဲ့။
ကိုယ်မသိတာကိုလည်း သိသလို မပြောကြပါနဲ့။
ဆက်ခံသူမေးလာရင်—
“ငါ့ကို မယုံလို့လား”
ဆိုပြီး တံခါးမပိတ်ကြပါနဲ့။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်မစံမီတောင် သံသယရှိသူတွေ မေးနိုင်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ဖွင့်ပေးထားတာကို ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဆရာရှိတုန်း မေးနိုင်ကြပါစေ။
မိဘရှိတုန်း မေးနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲရှိတုန်း မေးနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့လည်း—
နောင်တမကျန်စေရန် မေးခွန်းတံခါးကို ဖွင့်ထားနိုင်ကြပါစေ။
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ မှာ ဆရာကွယ်လွန်သွားပြီးမှ သင်ယူစရာတွေ မပြည့်စုံခဲ့ခြင်းအပေါ် နောင်တဖြစ်နိုင်တဲ့သဘော ဖော်ပြထားသလို၊ ကိုယ်ရှိတုန်း သင်ပေးနိုင်တာကို သင်ပေးပြီး မဖြေသေးတာကိုလည်း “မဖြေသေး” လို့ အမည်တပ်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်တို့…
အကြီးအကဲရဲ့ မသေချာမှုကို—
“သူမတတ်တော့ဘူး”
ဆိုပြီး မယူကြပါနဲ့။
ရိုးသားမှုကို အားနည်းမှုအဖြစ် မပြောင်းကြပါနဲ့။
အဖေ—
“ဒီအချက် အဖေမသေချာဘူး”
ဆိုရင်—
“ဒါဆို အတူစစ်ကြမယ်”
လို့ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်မသိတာရှိရင်လည်း—
“မသိသေးဘူး”
ပြောရဲကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ သိလာအောင် ကြိုးစားမှု မပျောက်ကြပါနဲ့။
မိသားစုတို့…
အဖေ့ခေါင်းထဲမှာပဲ ရှိတဲ့ပညာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမေ့ခေါင်းထဲမှာပဲ ရှိတဲ့ပညာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
လူတစ်ယောက်ပျောက်သွားရင် အဖွဲ့ပညာတစ်ခုလုံး ပျောက်သွားတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အရှင်သာရိပုတ္တရာကဲ့သို့ အလွန်တန်ဖိုးရှိသူတစ်ပါး ကွယ်လွန်သွားချိန်မှာတောင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဓမ္မကို အားထားရာအဖြစ် ပြန်ညွှန်ထားသလို၊ မိမိတို့လောကီအဖွဲ့များတွင်လည်း လူကိုလေးစားသော်လည်း တန်ဖိုးနဲ့အခြေခံကို လူတစ်ဦးတည်းထဲ မပိတ်ထားနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းတို့…
ပညာမျိုးမတူသူတွေ အချင်းချင်း မနှိမ့်ချကြပါနဲ့။
အကြီးအကဲအတွေ့အကြုံကို အဟောင်းလို့မပယ်ကြပါနဲ့။
လူငယ်အသိပညာကို မရင့်ကျက်မှုလို့ မပယ်ကြပါနဲ့။
တစ်ဖက်တစ်မျိုးရှိတဲ့ ထူးခြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
မသေချာမှုကို မျှဝေတဲ့အခါ—
အကုန်လုံးကို ကြောက်စိတ်အဖြစ် မဖြန့်ကြပါနဲ့။
ဘာမဆို တိတ်နေခြင်းလည်း မလုပ်ကြပါနဲ့။
ပြောသင့်တာ၊ မပြောသင့်တာကို အကျိုးအမြတ်နဲ့ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကို ခွဲကြည့်ပြီး ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အမွေလွှဲရာမှာ—
ငွေပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
အိမ်ပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
ကုမ္ပဏီနာမည်ပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
ဖောက်သည်ပဲ မလွှဲကြပါနဲ့။
မေးခွန်းမေးရဲတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
“မသိသေးဘူး” လို့ ရိုးသားစွာပြောနိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲမရှိတော့လည်း အခြေခံတန်ဖိုးနဲ့ပညာ ဆက်သွားနိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားတွေကို ဖုံးမထားဘဲ သင်ခန်းစာအဖြစ် လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
မဖြေရှင်းရသေးတဲ့ မေးခွန်းတွေကိုလည်း ရိုးသားစွာ လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်ဟောင်းတို့…
“ငါ့ဆီမှာ အဖြေအားလုံးရှိရမယ်”
ဆိုတဲ့ဝန်မှ ပေါ့ပါးနိုင်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်သစ်တို့…
“ငါအခုချက်ချင်း အရာအားလုံးသိရမယ်”
ဆိုတဲ့ဝန်မှ ပေါ့ပါးနိုင်ကြပါစေ။
နှစ်ဖက်လုံး—
မသေချာမှုကို အာဏာတိုက်ပွဲမဖြစ်စေဘဲ အမှန်ရှာရာနေရာအဖြစ် ပြောင်းနိုင်ကြပါစေ။
အဖေ့အတွေ့အကြုံနဲ့ သားရဲ့အသစ်၊
အမေ့ပညာနဲ့ သမီးရဲ့မြင်ကွင်းသစ်၊
အကြီးအကဲရဲ့ သတိပေးချက်နဲ့ လူငယ်ရဲ့မေးခွန်း
တို့ တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ဘဲ အတူတကွ ပညာတိုးရာအဖြစ် ဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မသေချာမှုကြားက စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ တဏှာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အရာအားလုံးသိသူဖြစ်ချင်တဲ့ မာနကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်မရှိရင် သူများမဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့လာသလောက် လက်လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
လက်လွှတ်လာသလောက် နောက်လူကို ယုံကြည်နိုင်ကြပါစေ။
ယုံကြည်လာသလောက် အမှန်ကို ပွင့်လင်းစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
မေးခွန်းမေးရာမှာ၊
အဖြေပေးရာမှာ၊
မသိတာဝန်ခံရာမှာ၊
အတွေ့အကြုံလွှဲရာမှာ၊
အာဏာလွှဲရာမှာ၊
ပစ္စည်းလွှဲရာမှာ၊
အမှားဝန်ခံရာမှာ၊
အမြင်ပြင်ရာမှာ၊
မျိုးဆက်တစ်ဆက်မှ တစ်ဆက်သို့ အောင်မြင်မှုလက်ဆင့်ကမ်းရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အကြီးအကဲရှိတုန်း မေးစရာတွေ မမေးဘဲ မကျန်ကြပါစေနဲ့။
နောက်မျိုးဆက်ကို ပြောသင့်တာ မပြောဘဲ မကျန်ကြပါစေနဲ့။
ပညာကို လူတစ်ယောက်နဲ့အတူ မပျောက်ကြပါစေနဲ့။
မသေချာတာကို သေချာတယ်လို့ မပြောကြပါနဲ့။
မသိတာကို သိတယ်လို့ မပြောကြပါနဲ့။
ကြောက်စိတ်ကို ပညာလို့ မခေါ်ကြပါနဲ့။
မာနကို ယုံကြည်မှုလို့ မခေါ်ကြပါနဲ့။
လက်မလွှတ်နိုင်မှုကို တာဝန်ယူမှုလို့ မဖုံးကြပါနဲ့။
အဖေရှိတုန်း သားမေးနိုင်ပါစေ။
သားမေးလာရင် အဖေ ဖြေတတ်သလောက် ဖြေနိုင်ပါစေ။
မဖြေနိုင်တာကိုလည်း—
“ဒီအချက် အဖေလည်း မသိသေးဘူး၊ အတူရှာကြရအောင်”
လို့ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
ဒီစကားတစ်ခွန်းထဲမှာ—
မာနလျော့မှုရှိတယ်။
ယုံကြည်မှုရှိတယ်။
နားလည်မှုရှိတယ်။
ပညာရှာမှုရှိတယ်။
လက်ဆင့်ကမ်းမှုရှိတယ်။
မေတ္တာရှိတယ်။
မိမိတို့၏ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုသည်—
အဖြေမသိတာကို ဖုံးထားရသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲကို မေးမရသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲပျောက်သွားမှ မဖြေသေးတဲ့မေးခွန်းတွေ ပေါ်လာသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
လူတစ်ယောက်ပျောက်တာနဲ့ အဖွဲ့တစ်ခုလုံး မသိတော့သော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အာဏာသာလွှဲပြီး ပညာမလွှဲသော လွှဲပြောင်းမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဲဒီအစား—
အတွေ့အကြုံကို ပညာအဖြစ် လွှဲပေးသော လွှဲပြောင်းမှု၊
မသေချာမှုကို ရိုးသားမှုအဖြစ် လွှဲပေးသော လွှဲပြောင်းမှု၊
မေးခွန်းကို အားနည်းမှုမဟုတ်ဘဲ သင်ယူမှုအဖြစ် မြင်သော လွှဲပြောင်းမှု၊
လူတစ်ယောက်ထက် မူတန်ဖိုးနဲ့မှန်ကန်သောအခြေခံကို ပိုတည်တံ့စေသော လွှဲပြောင်းမှု၊
မျိုးဆက်ဟောင်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်တို့ အတူတကွ မသိသေးတာကို သိလာအောင် ကြိုးစားနိုင်သော ငြိမ်းချမ်းသည့်အောင်မြင်မှု
ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
ဒီဃနိကာယ် ၁၆၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် — မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခါနီးတွင် သံသယ၊ မသေချာမှုရှိသူများကို မေးခွန်းမေးရန် အကြိမ်ကြိမ် ဖွင့်ပေးခြင်းနှင့် နောက်ပိုင်း ဓမ္မ၊ ဝိနယကို ဆရာအဖြစ်ထားရန် အခြေခံ။
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ — ဆရာကွယ်လွန်မတိုင်မီ သင်ကြားချက်များကို ပြည့်စုံစွာ မသင်ယူ၊ မဖွင့်ပြ၊ မစုစည်းနိုင်ခဲ့ပါက နောက်ကျန်တပည့်များ နောင်တဖြစ်နိုင်သောအခြေအနေနှင့် ကောင်းစွာသင်ယူ၊ စုစည်းထားမှု၏ တန်ဖိုး။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၃ — အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံခြင်းကြောင့် အရှင်အာနန္ဒာ ထိခိုက်ရမှုနှင့် လူတစ်ပါး၏ကွယ်လွန်မှုကြား ဓမ္မကို အားထားရာအဖြစ် ပြန်တည်စေခြင်း။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၄ — အဓိကတပည့်ကြီးများ ကွယ်လွန်သွားခြင်းနှင့် ဖြစ်ပေါ်သမျှ အရာတို့ ပျက်စီးခြင်းမှ မလွတ်နိုင်ကြောင်း၊ ဓမ္မကို အားထားပြီး ကျင့်ရန် ဦးတည်ချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၄၆ — ဓမ္မကိုလေ့လာသဘောပေါက်သူများနှင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကျင့်သုံးသူများအကြား တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် မနှိမ့်ချဘဲ ထူးခြားသောကောင်းမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် အပြန်အလှန်လေးစားမှုသည် အများအကျိုးနှင့် ဆက်စပ်ခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၈၃ — မြင်၊ ကြား၊ တွေး၊ သိထားသမျှအားလုံးကို အမြဲပြောရန် မဟုတ်ဘဲ ပြောခြင်းကြောင့် အကုသိုလ်တိုး/ကုသိုလ်လျော့မလား၊ ကုသိုလ်တိုးမလားကို ခွဲခြားဆင်ခြင်၍ ပြောသင့်၊ မပြောသင့်ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၇၂ — မိမိနားလည်ထားသောအကြောင်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြနိုင်ခြင်းနှင့် သံသယ၊ မသေချာမှုရှိသူများ မေးနိုင်ရန် ဖွင့်ပေးထားသည့် အခြေခံ။