သဘောတူညီချက်ကို မှတ်တမ်းနှင့် အတည်ပြုခြင်း ညနေပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
သဘောတူညီချက်ကို မှတ်တမ်းနှင့် အတည်ပြုခြင်း
ညနေပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ စိတ်ကူးကြည့်ကြရအောင်။ မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အဖေ၊ သား၊ သမီး သုံးယောက် အရေးကြီးအစည်းအဝေးတစ်ခု ထိုင်ကြတယ်။ စကားနှစ်နာရီလောက်ပြောတယ်။ နောက်ဆုံး အားလုံးခေါင်းညိတ်ကြတယ်။
“ဟုတ်ပြီ၊ ဒီလိုပဲ သွားကြမယ်”
ဆိုပြီး အစည်းအဝေးပြီးသွားတယ်။
အဲဒီညမှာ အားလုံး စိတ်ချမ်းသာတယ်။
“ဒီနေ့တော့ သဘောတူညီမှုရပြီ”
လို့ ထင်တယ်။
တစ်ပတ်ကြာတော့ သားက တစ်မျိုးလုပ်တယ်။ သမီးက တစ်မျိုးလုပ်တယ်။ အဖေက ကြည့်ပြီး—
“ဦးဇင်းတို့ အဲဒီနေ့ ဒီလိုသဘောတူထားတာ မဟုတ်ဘူးလား”
လို့ ပြောတယ်။
သားက—
“အဖေ၊ အဖေက ဒီအပိုင်းကို ကျွန်တော်ဆုံးဖြတ်လို့ရတယ်လို့ ပြောခဲ့တာပါ”
ဆိုတယ်။
သမီးက—
“မဟုတ်ဘူး၊ အရေးကြီးတာဆို အဖေ့ဆီပြန်တင်ရမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်”
ဆိုတယ်။
ကဲ…
အဲဒီသုံးယောက်ထဲ ဘယ်သူလိမ်နေတာလဲ။
တစ်ခါတလေ ဘယ်သူမှ မလိမ်ဘူး။
တစ်ယောက်ချင်းစီက ကိုယ်ကြားခဲ့သလို၊ ကိုယ်နားလည်ခဲ့သလို၊ ကိုယ်မှတ်မိခဲ့သလို ပြောနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပြဿနာက မေတ္တာမရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
ယုံကြည်မှုမရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
သဘောတူခဲ့တဲ့အရာကို တူညီတဲ့အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ပြန်အတည်မပြုခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာက ဒီညတရားရဲ့ အဓိကတံခါးပါ။
ပါးစပ်နဲ့ သဘောတူတာတစ်ခု၊ တူညီတဲ့အဓိပ္ပာယ်ကို အတည်ပြုထားတာတစ်ခု — မတူဘူး။
ရေးထားတာတစ်ခု၊ အားလုံးနားလည်တူညီကြောင်း အတည်ပြုထားတာတစ်ခု — မတူဘူး။
လက်မှတ်ရှိတာတစ်ခု၊ အမှန်တကယ် တာဝန်နဲ့နယ်နိမိတ်ကို နားလည်တာတစ်ခု — မတူဘူး။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ ပစ္စည်းလွှဲတယ်။
ရာထူးလွှဲတယ်။
ဘဏ်အကောင့်လွှဲတယ်။
ဖောက်သည်လွှဲတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ဦးဇင်းတို့ ဘာကို ဘယ်လိုသဘောတူကြတယ်”
ဆိုတာ တစ်ယောက်စီရဲ့မှတ်ဉာဏ်ထဲပဲ ထားလိုက်ရင် နောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခဖြစ်လာနိုင်တယ်။
အဖေစိတ်ထဲမှာ—
“ငါရှင်းရှင်းပြောပြီးသား”
ဖြစ်တယ်။
သားစိတ်ထဲမှာ—
“အဖေက လွတ်လပ်ခွင့်ပေးပြီးသား”
ဖြစ်တယ်။
သမီးစိတ်ထဲမှာ—
“အဲဒီစကားက အကန့်အသတ်ရှိတယ်”
ဖြစ်တယ်။
ဒီလိုဖြစ်လာတဲ့အခါ အငြင်းပွားမှုက အလုပ်အကြောင်းတင် မဟုတ်တော့ဘူး။
“အဖေက စကားပြန်တယ်”
ဖြစ်လာတယ်။
“သားက နားမထောင်ဘူး”
ဖြစ်လာတယ်။
“သမီးက အလယ်ကဝင်ရှုပ်တယ်”
ဖြစ်လာတယ်။
အလုပ်ပြဿနာက လူပြဿနာဖြစ်သွားတယ်။
လူပြဿနာက မေတ္တာပြဿနာဖြစ်သွားတယ်။
အဲဒါကို ဦးဇင်းတို့ ကြိုကာကွယ်လို့ရသလား။
ရတယ်။
တစ်နည်းကတော့—
သဘောတူညီချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ မှတ်တမ်းတင်ထားတာကို တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် ပြန်အတည်ပြုခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၃၊ ကိန္တိသုတ်မှာ အလွန်နက်တဲ့အချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဖွဲ့ထဲမှာ နှစ်ဖက်သဘောမတူတဲ့အခါ “အဓိပ္ပာယ်မတူတာလား၊ စကားရပ်မတူတာလား” ဆိုတာ ခွဲကြည့်ဖို့ ညွှန်ထားတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ရော စကားရပ်ရော မတူရင် တစ်မျိုး ဖြေရှင်းရမယ်။ အဓိပ္ပာယ်တူပြီး စကားရပ်ပဲမတူရင် အသေးအဖွဲစကားကွာမှုကြောင့် ရန်မဖြစ်ဖို့ သတိပေးထားတယ်။ မှားပြီးမှတ်ထားတာကို မှားတယ်လို့ သိထား၊ မှန်ကန်စွာယူထားတာကို မှန်တယ်လို့ သိထားပြီး တရားနဲ့ဝိနယကို ရှင်းစွာ ပြန်ပြောဖို့လည်း ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်က မိသားစုအစည်းအဝေးမှတ်တမ်းရေးနည်းကို ဟောထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလို မတန်းတူရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့အတွက် တကယ်အသုံးဝင်တဲ့ ပညာတစ်ခုရှိတယ်။
လူနှစ်ယောက် အငြင်းပွားနေတာ တွေ့ရင်—
“စကားလုံးမတူတာလား၊ အဓိပ္ပာယ်မတူတာလား”
အရင်မေး။
အဖေက—
“သားကို လွတ်လပ်ခွင့်ပေးမယ်”
ပြောတယ်။
သားက—
“အကုန်ဆုံးဖြတ်လို့ရတယ်”
လို့နားလည်တယ်။
အဖေက—
“နေ့စဉ်လုပ်ငန်းအတွင်း လွတ်လပ်ခွင့်”
လို့ဆိုလိုတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီမှာ စကားလုံးတစ်လုံး—“လွတ်လပ်ခွင့်”—တူတယ်။
အဓိပ္ပာယ်မတူဘူး။
ဒါမှမဟုတ် အဖေက—
“အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်”
လို့ပြောတယ်။
သားက—
“အဓိကဆုံးဖြတ်ချက်”
လို့ မှတ်တမ်းထဲ ရေးတယ်။
စကားကွာပေမဲ့ နှစ်ယောက်အဓိပ္ပာယ်တူရင် ပဋိပက္ခလုပ်စရာ မလိုဘူး။
ဒီတော့ မှတ်တမ်းက စကားကိုပဲ မဖမ်းရဘူး။
အဓိပ္ပာယ်ကို ဖမ်းရမယ်။
ဒါကြောင့် အရေးကြီးသဘောတူညီချက်ပြီးတိုင်း ဦးဇင်းတို့ “ရေးပြီးပို့လိုက်” တင်မလုပ်သင့်ဘူး။
“ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့သဘောတူခဲ့တဲ့အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ကိုက်ရဲ့လား”
လို့ ပြန်မေးရမယ်။
တစ်ဖက်လူက ပြန်ဖတ်ပြီး—
“ဟုတ်တယ်၊ အဓိကအဓိပ္ပာယ်က ဒီလိုပဲ”
သို့မဟုတ်—
“ဒီစာကြောင်းက ကျွန်တော်နားလည်ထားတာနဲ့ နည်းနည်းကွာတယ်”
ပြောခွင့်ရှိရမယ်။
ဒီတစ်ချက်ကြောင့် နောက်ခြောက်လအကြာ—
“အဲဒီတုန်းက အဲဒီလို မပြောခဲ့ဘူး”
ဆိုတဲ့ ပဋိပက္ခတချို့ လျော့နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ ပိုနက်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ မျိုးဆက်ဟောင်းနဲ့ မျိုးဆက်သစ်တို့ စကားလုံးတူပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်ခံယူပုံ မတူနိုင်တယ်။
“တာဝန်ယူ”
ဆိုတဲ့စကားကို အဖေက—
“အမှားဖြစ်ရင် ကိုယ်တာဝန်ခံ”
လို့ဆိုလိုတယ်။
လူငယ်က—
“ဆုံးဖြတ်ခွင့်လည်း အပြည့်ရှိ”
လို့နားလည်နိုင်တယ်။
“မိသားစုတန်ဖိုးကို ထိန်း”
ဆိုတဲ့စကားကို အဖေက—
“အရင်နည်းအတိုင်း မပြောင်းနဲ့”
လို့ နားလည်နေတာဖြစ်နိုင်တယ်။
သားက—
“အခြေခံရိုးသားမှုကို ထိန်းပြီး နည်းလမ်းအသစ်သုံးလို့ရတယ်”
လို့ နားလည်နိုင်တယ်။
စကားတူပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်မတူဘူး။
ဒီနေရာမှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိရင် မေတ္တာရှိတဲ့မိသားစုတောင် အချိန်ကြာရင် ပင်ပန်းလာတတ်တယ်။
ဒီတော့ ဦးဇင်းတို့ မှတ်တမ်းကို စာရွက်အဖြစ် မမြင်ဘဲ—
အဓိပ္ပာယ်တူကြောင်း စစ်တဲ့ကြေးမုံ
လို့ မြင်ကြရအောင်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၃၊ သင်္ဂီတိသုတ်မှာ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့နောက်လိုက်တွေ အုပ်စုကွဲ၊ အငြင်းပွား၊ တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် စကားနဲ့ထိုးနှက်နေကြတဲ့ အခြေအနေကို နောက်ခံအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။ အဲဒီအခြေအနေကို ရည်ညွှန်းပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာက မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟောထားတဲ့ တရားကို အားလုံးအတူတကွ၊ အငြင်းပွားခြင်းမရှိဘဲ စုစည်းရွတ်ဆိုကြဖို့၊ သာသနာတော် ရေရှည်တည်တံ့ပြီး အများအကျိုးရှိဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာကို တွေ့ရတယ်။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမှာ—သင်္ဂီတိသုတ်ကို ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီမှတ်တမ်းရေးနည်းအဖြစ် မယူရပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ လက်ဆင့်ကမ်းမှုအတွက် ဆင်ခြင်စရာတစ်ခုက အရမ်းအားကောင်းတယ်။
လူတစ်ယောက်မရှိတော့တဲ့အခါ အဓိပ္ပာယ်တူညီမှု ဘယ်လိုဆက်တည်မလဲ။
အဖေရှိနေတုန်း တစ်ခုခုမရှင်းရင် မေးလို့ရတယ်။
“အဖေ၊ ဒီအချက် ဘာဆိုလိုတာလဲ”
မေးလို့ရတယ်။
တည်ထောင်သူရှိနေတုန်း—
“ဒီမူကို ဘယ်လောက်အထိ မပြောင်းရဘူးလဲ”
မေးလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ လူတစ်ယောက် မရှိတော့တဲ့အခါ ဘာဖြစ်မလဲ။
အဖေ့စကားကို အစ်ကိုတစ်မျိုး မှတ်တယ်။
ညီတစ်မျိုး မှတ်တယ်။
အစ်မတစ်မျိုး မှတ်တယ်။
ပြီးတော့ လူတိုင်း—
“အဖေက ငါ့ကို ဒီလိုပြောခဲ့တာ”
ဆိုကြတယ်။
အဖေကို မေးလို့မရတော့ဘူး။
ဒီအချိန်မှာ ပဋိပက္ခဟာ အဖေရဲ့အမွေကိုပဲ ပျက်စေနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် တည်ထောင်သူရှိတုန်း သူ့စကားအားလုံးကို စာအုပ်တစ်အုပ်လုပ်ရမယ်လို့ မဆိုပါဘူး။
ဒါပေမဲ့—
အဓိကသဘောတူညီချက်တွေ၊ အခန်းကဏ္ဍတွေ၊ မပြောင်းသင့်တဲ့မူတွေ၊ ပြောင်းလို့ရတဲ့နယ်နိမိတ်တွေ၊ မဖြေရှင်းရသေးတဲ့မေးခွန်းတွေ
ကို အတူတကွ ရှင်းလင်းပြီး မှတ်တမ်းထားတာ အကျိုးရှိတယ်။
အရေးကြီးတာက—
“အဖေပြောတာကို ရေးထား”
မဟုတ်ဘူး။
“အဖေ၊ သား၊ သမီးတို့ နားလည်တူညီတဲ့အဓိပ္ပာယ်ကို အတည်ပြုထား”
တာ။
ဒီကွာခြားချက်ကို မှတ်ထားကြပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လက်တွေ့မှာ မှတ်တမ်းတစ်ခု ရေးထားတာနဲ့ ပြဿနာအားလုံး ပြေသွားသလား။
မပြေသေးဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ရေးသူတစ်ယောက်က သူနားလည်သလို ရေးနိုင်တယ်။
အခြားသူတွေ မဖတ်ဘဲ—
“အိုကေ”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
အထက်ကအကြီးအကဲရေးတာဆို လူငယ်တွေ ပြင်မပြောရဲနိုင်ဘူး။
နောက်ဆုံး လက်မှတ်ရှိပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်မတူသေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
မှတ်တမ်း နဲ့ အတည်ပြုမှု
နှစ်ခုကို ခွဲထားရမယ်။
မှတ်တမ်းက—
ဘာတွေပြောခဲ့တယ်၊ ဘာဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ပြန်တွေ့နိုင်အောင်လုပ်တယ်။
အတည်ပြုမှုက—
“ဒီစာသားကို ငါတို့အားလုံး ဒီအဓိပ္ပာယ်နဲ့ နားလည်တယ်”
ဆိုတာ ပြန်စစ်တယ်။
ဒီလို မေးလို့ရတယ်—
“အဖေ၊ ဒီစာကြောင်းအရ သားက ဒီပမာဏအောက်မှာ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်လို့ရတယ်လို့ ရေးထားတယ်။ အဖေဆိုလိုတာလည်း ဒီလိုပဲလား”
“သမီး၊ ဒီအချက်မှာ မိသားစုအမည်အသုံးပြုမှုကို အဖေ့ခွင့်ပြုချက်နဲ့ပဲ လုပ်မယ်လို့ ရေးထားတယ်။ သမီးနားလည်တာ ဒီလိုပဲလား”
အဲဒီလို ပြန်မေး။
တစ်ဖက်လူက—
“ဟုတ်တယ်”
လို့ပြောရုံတင်မက—
ကိုယ်နားလည်သလို ပြန်ပြောခိုင်းလို့ရတယ်။
“ဒါဆို သားနားလည်သလို ပြန်ပြောကြည့်”
“ဒီအပိုင်းမှာ ဘာလုပ်လို့ရတယ်၊ ဘာလုပ်လို့မရဘူး”
ဆို။
အဲဒီအချိန်မှ မမြင်ခဲ့တဲ့ကွာဟချက် ပေါ်လာတတ်တယ်။
ဒါကို “စစ်မေးတာ” လို့ မမြင်နဲ့။
တစ်ဘာသာတည်းနားလည်ဖို့ ကြိုးစားတာ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄၊ သာမဂါမသုတ်မှာ ဆရာတစ်ပါးကွယ်လွန်ပြီးနောက် အုပ်စုကွဲကာ အငြင်းပွားနေတဲ့အခြေအနေကို အခြေခံပြီး၊ အငြင်းပွားမှုဖြစ်စေတဲ့အမြစ်တွေ၊ ဖြစ်လာတဲ့အမှုတွေကို ငြိမ်းချမ်းအောင် ဖြေရှင်းရာနည်းတွေကို ဟောထားတယ်။ အထူးသဖြင့် အချို့အငြင်းပွားမှုတွေမှာ ပါဝင်သူတွေ အတူတကွ ရှေ့မှောက်မှာ စုဝေးပြီး တရားနဲ့ကိုက်ညီတဲ့ လမ်းညွှန်အခြေခံကို ဆွဲထုတ်ကာ အဲဒီအခြေခံနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ ဖော်ပြထားတယ်။ အငြင်းပွားမှုအမြစ်ကို မြင်ရင် ဖယ်ရှားဖို့၊ မပေါ်သေးရင် နောင်မပေါ်အောင် ကျင့်ဖို့လည်း ညွှန်ထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ သဘောတူညီချက်မှတ်တမ်းနဲ့ ဆက်စဉ်းစားရင် အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခု ထွက်လာတယ်။
ပြဿနာဖြစ်မှ မှတ်တမ်းကို လက်နက်အဖြစ် ထုတ်မသုံးနဲ့။
အရင်ကတည်းက အားလုံးသိတဲ့ အခြေခံအဖြစ်ထား။
အငြင်းပွားပြီးမှ—
“ဒီမှာ လက်မှတ်ထိုးထားတယ်၊ မင်းဘာမှပြောမရဘူး”
ဆိုရင် မှတ်တမ်းက ငြိမ်းချမ်းရေးကိရိယာမဟုတ်တော့ဘူး။
အနိုင်ယူတဲ့ကိရိယာ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ကောင်းတဲ့မှတ်တမ်းက—
“ဦးဇင်းတို့ အဲဒီနေ့ဘာကို သဘောတူခဲ့ကြလဲ ပြန်ကြည့်ရအောင်”
ဆိုတဲ့ မျှတတဲ့အလယ်နေရာ ဖြစ်ရမယ်။
အဖေ့မှတ်ဉာဏ်ကို အနိုင်မပေးဘူး။
သား့မှတ်ဉာဏ်ကိုလည်း အနိုင်မပေးဘူး။
စာရွက်ကိုလည်း ဘုရားမလုပ်ဘူး။
စာရွက်က ပြန်ဆွေးနွေးဖို့ သက်သေအထောက်အကူပဲ။
အမှန်တရားနဲ့ အကျိုးကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
တစ်ခါတလေ မှတ်တမ်းကိုယ်တိုင် မှားနိုင်တယ်။
ရေးသူက လွဲနိုင်တယ်။
အခြေအနေပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းမှာ ပြင်ဆင်မှုလမ်း ရှိရမယ်။
“အရင်သဘောတူချက်က ဘာလဲ”
“အခုဘာကြောင့် ပြင်ချင်တာလဲ”
“ဘယ်နေ့ကစပြီး အသစ်အတည်ဖြစ်မလဲ”
အဲဒီလို ရှင်း။
အဟောင်းကို တိတ်တိတ်ပြင်ပြီး အသစ်ကို လူတိုင်းသိတယ်ထင်နေရင် နောက်ထပ်ပဋိပက္ခတစ်ခု ဖန်တီးတာပဲ။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ အင်ဂျင်နီယာနယ်ပယ်က နားလည်လွယ်တဲ့ ဥပမာတစ်ခု ယူကြည့်မယ်။
ဒါဟာ ဓမ္မကို သက်သေပြဖို့မဟုတ်ဘူး။
နားလည်လွယ်ဖို့ ဥပမာသာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဆောက်အအုံတစ်ခုဆောက်တဲ့အခါ ပုံကြမ်းတစ်စောင်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
နောက်ပိုင်း ပုံပြင်လိုက်တယ်။
အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က အသစ်ကိုသုံးတယ်။
နောက်တစ်ဖွဲ့က အဟောင်းကိုသုံးတယ်။
နှစ်ဖွဲ့လုံးက ကိုယ့်လက်ထဲမှာ—
“တရားဝင်ပုံ”
ရှိတယ်လို့ ယုံတယ်။
နောက်ဆုံး ဘာဖြစ်မလဲ။
တစ်ဖက်ဆောက်တာနဲ့ တစ်ဖက်ဆောက်တာ မကိုက်တော့ဘူး။
ပြဿနာက အလုပ်သမားမတတ်လို့ မဟုတ်ဘူး။
လူတိုင်း အတူတူအသုံးပြုနေတဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့မူ မရှိလို့။
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
အဖေ့စိတ်ထဲက “နောက်ဆုံးသဘောတူချက်” တစ်မျိုး။
သား့ဖုန်းထဲက စာတစ်စောင် တစ်မျိုး။
သမီး့မှတ်စုထဲက အချက်တစ်မျိုး။
ဘယ်ဟာ နောက်ဆုံးလဲ မသိ။
ဒီလိုဆို မှတ်တမ်းရှိပေမဲ့ စနစ်မရှိသေးဘူး။
ဒါကြောင့် လက်တွေ့မှာ အရေးကြီးတဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်မယ်ဆိုရင် အရမ်းရှုပ်ရှုပ်မလုပ်ပါနဲ့။
တစ်ရွက်လောက်နဲ့လည်း စနိုင်တယ်။
အဲဒီတစ်ရွက်မှာ—
ဘာကို သဘောတူခဲ့တယ်၊
ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်တယ်၊
ဘယ်သူက ဘာတာဝန်ယူမယ်၊
ဘယ်အကန့်အသတ်အတွင်း လွတ်လပ်ဆုံးဖြတ်လို့ရမယ်၊
ဘာတွေ မဆုံးဖြတ်ရသေးဘူး၊
ဘယ်နေ့ ပြန်သုံးသပ်မယ်—
ဒီလောက်ကို ရှင်းအောင် ရေးနိုင်တယ်။
ပြီးရင် အားလုံးပြန်ဖတ်။
“ဒီဟာ အဓိပ္ပာယ်တူလား”
အတည်ပြု။
အဲဒီနောက်မှ သိမ်း။
ဒီဟာက ခေတ်သစ်လက်တွေ့အသုံးချနည်းပဲ ဖြစ်တယ်။ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စာချုပ်ပုံစံလို့ မယူရပါဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု မိသားစုဖြစ်ရပ်တစ်ခု စိတ်ကူးကြည့်ကြရအောင်။
ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
ဖခင်တစ်ယောက်မှာ လုပ်ငန်းရှိတယ်။
သမီးက လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ယူမယ်။
သားက ငွေကြေးပိုင်းကို ယူမယ်။
အဖေက အနည်းငယ်နောက်ဆုတ်မယ်။
တစ်ည မိသားစုအစည်းအဝေးထိုင်ကြတယ်။
အဖေက—
“နောက်ကနေ အဖေ ဝင်မရှုပ်တော့ဘူး။ သားနဲ့သမီးတို့ ဆုံးဖြတ်”
ဆိုတယ်။
သားနဲ့သမီးတို့ ဝမ်းသာတယ်။
သုံးလကြာတော့ သမီးက ရုံးခွဲအသစ်တစ်ခုဖွင့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်တယ်။
သားက ငွေကြေးအန္တရာယ်ကြီးတယ်ထင်လို့ မထောက်ခံဘူး။
သမီးက—
“အဖေက ငါတို့ကို လွတ်လပ်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေးပြီးသား”
ဆိုတယ်။
သားက—
“ဒါပေမဲ့ ငွေကြေးကြီးတဲ့ကိစ္စဆို ငါ့ဘက်က အတည်ပြုရမှာပဲ”
ဆိုတယ်။
အဖေဝင်လာပြီး—
“အဲဒီနေ့ အဖေဆိုလိုတာ ဒီလောက်ကြီးတဲ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ မဟုတ်ဘူး”
ဆိုတယ်။
သမီးစိတ်နာတယ်။
“အဖေက စကားပြန်တယ်”
လို့ ခံစားတယ်။
အဖေလည်း စိတ်နာတယ်။
“သမီးက ကိုယ်ကြိုက်သလိုနားလည်တယ်”
လို့ ထင်တယ်။
သားကလည်း—
“ငါက အလယ်မှာ အမြဲပိတ်မိနေတယ်”
ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီပြဿနာကို နောက်မှ ဖြေရှင်းရမယ်။
ဖြေရှင်းလို့ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အစကတည်းက စကားတစ်ခွန်းကို နည်းနည်းပိုရှင်းခဲ့ရင်?
အစည်းအဝေးပြီးတဲ့ညမှာ သမီးက စာတစ်ရွက်ရေးတယ်ဆိုပါစို့။
“နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို သားနဲ့သမီး သက်ဆိုင်ရာတာဝန်အလိုက် လွတ်လပ်ဆုံးဖြတ်မည်။ သတ်မှတ်ပမာဏကျော်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ပိုင်ဆိုင်မှုရောင်းဝယ်မှု၊ မိသားစုအမည်နှင့်ဆိုင်သော အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်များကို သား၊ သမီး၊ ဖခင်တို့ ပြန်လည်ဆွေးနွေးမည်။ သုံးလကြာလျှင် အခန်းကဏ္ဍကို ပြန်သုံးသပ်မည်”
လို့ ရေးတယ်ဆိုပါစို့။
ပြီးတော့—
“အဖေ၊ အဖေဆိုလိုတာ ဒီလိုပဲလား”
မေးတယ်။
အဖေက—
“အဲဒီထဲမှာ ရုံးခွဲအသစ်ဖွင့်တာကိုလည်း ပြန်ဆွေးနွေးရမယ့်အမျိုးအစားထဲ ထည့်ချင်တယ်”
ပြောတယ်။
သမီးက ထည့်တယ်။
သားက—
“ငွေကြေးကိစ္စအားလုံးကို ကျွန်တော်တစ်ယောက်တည်း ပိတ်ပင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရတယ်လို့ မထင်စေချင်ဘူး။ ကျွန်တော်က အန္တရာယ်နဲ့ငွေကြေးအချက်ကို ရှင်းပြပေးရမယ့်တာဝန်ပဲ”
ပြောတယ်။
အဲဒါလည်း ရှင်းတယ်။
အခု သုံးလနောက် ပြဿနာတက်ရင်—
“ဘယ်သူ့မှတ်ဉာဏ်မှန်လဲ”
မတိုက်တော့ဘူး။
“ဦးဇင်းတို့ သဘောတူထားတဲ့အခြေခံနဲ့ ဒီကိစ္စ ဘယ်လိုကိုက်လဲ”
ဆွေးနွေးနိုင်တယ်။
ကွာခြားချက်ကြီးတယ်။
လူကို စစ်ရာကနေ အခြေခံကို စစ်ရာဆီ ရွှေ့သွားတယ်။
ဒါ ငြိမ်းချမ်းမှုအတွက် အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ သဘောတူညီချက်မှတ်တမ်းက ဘာကို မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုတာလည်း သိရမယ်။
စာရွက်တစ်ရွက်က လူ့လောဘကို မဖယ်နိုင်ဘူး။
လက်မှတ်တစ်ခုက မေတ္တာကို မဖန်တီးနိုင်ဘူး။
မှတ်တမ်းရှိတာနဲ့ လူတိုင်းတရားမျှတလာမယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
လူတစ်ယောက်က စာကြောင်းကို ကိုယ်အကျိုးရှိသလို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ရင် ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်သေးတယ်။
ဒါကြောင့် အပြင်မှာ မှတ်တမ်းရှိသလို—
အတွင်းမှာ သီလနဲ့ မေတ္တာ
ရှိရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၁၂၊ ဒုတိယသာရဏီယသုတ်မှာ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ မေတ္တာပြုမှု၊ ရရှိထားတာကို မျှဝေမှု၊ အချင်းချင်းတူညီစွာထိန်းသိမ်းတဲ့ သီလနဲ့ တူညီတဲ့ မြတ်သောအမြင်တို့ဟာ ချစ်ခင်မှု၊ လေးစားမှု၊ ညီညွတ်မှုနဲ့ အငြင်းပွားခြင်းကင်းမှုဘက်ကို ဦးတည်စေကြောင်း ဟောထားတယ်။
ဒီမှာ “တူညီတဲ့အမြင်” ဆိုတာ မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ အားလုံးအမြဲ အကြံတူရမယ်လို့ အဓိပ္ပာယ်မကောက်ရပါဘူး။
မူရင်းဟောချက်က ဓမ္မလွတ်မြောက်ရေးအမြင်နဲ့ သံဃာအချင်းချင်းညီညွတ်မှုကို ဆိုတာပါ။
ဒါပေမဲ့ လောကီအသုံးချအနေနဲ့ ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်နိုင်တာက—
စာရွက်တူရုံနဲ့ မလုံဘူး။ အခြေခံတန်ဖိုးတူဖို့လိုတယ်။
စာရွက်ထဲမှာ—
“ဝန်ထမ်းအားလုံးကို မျှတစွာဆက်ဆံမည်”
ရေးထားတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဖေက ကိုယ့်ဆွေမျိုးကို စံလျှော့တယ်။
သားက ကိုယ့်သူငယ်ချင်းကို စံလျှော့တယ်။
စာရွက်တူတယ်။
အကျင့်မတူဘူး။
ငြိမ်းချမ်းမလား။
မငြိမ်းချမ်းဘူး။
ဒါကြောင့် သဘောတူညီချက်အတည်ပြုရာမှာ—
“ဦးဇင်းတို့ ဘာလုပ်မယ်”
တင်မဟုတ်ဘူး။
“ဘာမူကို စောင့်မယ်”
ပါ ရှင်းရမယ်။
ဥပမာ—
“မိသားစုဝင်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လုပ်ထုံးကို မကျော်”
“အချက်အလက်မပြည့်ရင် သေချာတယ်လို့ မပြော”
“လူ့ဂုဏ်ကို ပျက်စေမယ့်နည်းနဲ့ ပဋိပက္ခမဖြေရှင်း”
ဒီလို မူတွေ။
စာရွက်က ဒီမူတွေကို မှတ်တမ်းတင်ပေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လိုက်နာတာက လူ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၄၁၊ ဝိဝါဒသုတ်မှာ အငြင်းပွားမှုတွေ ပေါ်လာရတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုအနေနဲ့ တရားမဟုတ်တာကို တရားလို့ပြောခြင်း၊ တရားကို တရားမဟုတ်လို့ပြောခြင်း၊ သင်ကြားမထားတာကို သင်ကြားထားသလို ပြောခြင်း၊ မပြုခဲ့တာကို ပြုခဲ့သလို ပြောခြင်း စတဲ့ “ဘာဖြစ်ခဲ့တယ်၊ ဘာမဖြစ်ခဲ့ဘူး” ကို မှားယွင်းဖော်ပြမှုတွေကို ရှင်းပြထားတယ်။
ဒါကို ခေတ်သစ်အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းရေးနည်းလို့ မခေါ်ရပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့အတွက် အခြေခံသတိပေးချက်တစ်ခု ရှိတယ်။
“ဘယ်သူ ဘာပြောခဲ့တယ်” ဆိုတာ မမှန်ရင် ပဋိပက္ခအမြစ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒါကြောင့် လူတစ်ယောက်ရဲ့စကားကို မှတ်တမ်းထဲ ရေးတဲ့အခါ—
ကိုယ့်စကားဖြင့် ပိုပြင်းအောင် မရေးနဲ့။
ကိုယ့်ဘက်အကျိုးရှိအောင် အဓိပ္ပာယ်မပြောင်းနဲ့။
မသဘောတူခဲ့တာကို—
“သဘောတူပြီး”
လို့ မရေးနဲ့။
“ဆွေးနွေးပြီး၊ အဆုံးသတ်မရသေး”
ဆိုရင် အဲဒီလိုပဲ ရေး။
ဒီဟာ တကယ်အရေးကြီးတယ်။
တချို့မှတ်တမ်းတွေမှာ အကြီးဆုံးအမှားက—
မဆုံးဖြတ်ရသေးတာကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသားလို ရေးလိုက်ခြင်း။
လူတွေ အစည်းအဝေးမှာ—
“စဉ်းစားကြည့်မယ်”
ဆိုတာကို—
“အတည်ပြုသည်”
လို့ရေးလိုက်တယ်။
နောက်မှ ပြဿနာတက်တယ်။
ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းထဲမှာ အနည်းဆုံး သုံးမျိုးခွဲသိဖို့လိုတယ်။
သဘောတူပြီးသား။
ဆွေးနွေးနေဆဲ။
မသေချာသေး၍ ထပ်စစ်ရမည့်အချက်။
ဒီသုံးခု မရောနဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အခုတစ်ချက် ပိုနက်လာပြီ။
အကြီးအကဲက စကားများများပြောပြီး—
“သားသမီးတွေ နားလည်မှာပါ”
ထင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်ဆင့်ကမ်းမှုဆိုတာ ပြောပြီးတာ နဲ့ မပြီးဘူး။
အခြားသူ နားလည်သွားတာ အထိ ရောက်ရမယ်။
ဆရာက တပည့်ကို သင်တယ်။
“နားလည်လား”
မေးတယ်။
တပည့်က—
“နားလည်ပါတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါနဲ့ အတည်မယူဘဲ—
“ဒါဆို မင်းနားလည်သလို ပြန်ရှင်းကြည့်”
မေးလိုက်ရင် ဘယ်နေရာလွဲနေတာ မြင်နိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းလွှဲရာမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
“သား၊ ဒီကိစ္စကစပြီး မင်းတာဝန်”
ဆိုပြီး မပြီးနဲ့။
“မင်းတာဝန်ဆိုတာ ဘာအထိလဲ၊ ဘယ်နေရာမှာ အခြားသူနဲ့တိုင်ပင်ရမလဲ၊ ဘယ်အချက်ကို မဖြစ်မနေထိန်းမလဲ—မင်းနားလည်သလို ပြန်ပြောကြည့်”
မေး။
ဒီဟာ စစ်မေးစာမေးပွဲမဟုတ်ဘူး။
အဓိပ္ပာယ်ပျောက်မသွားအောင် ကာကွယ်တာ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ဒီည “အတည်ပြုခြင်း” ဆိုတာကို လက်မှတ်ထိုးခြင်းတစ်ခုတည်း မမြင်ချင်ဘူး။
အတည်ပြုခြင်းမှာ—
ကြားထားတယ်လား။
နားလည်တယ်လား။
အဓိပ္ပာယ်တူလား။
တာဝန်ယူမယ့်သူသိလား။
နောက်ပြန်စစ်မယ့်နေ့သိလား။
အဲဒါတွေပါရမယ်။
တစ်ခါတလေ လက်မှတ်မလိုတဲ့ အိမ်တွင်းသဘောတူညီချက်တောင် အတည်ပြုနိုင်တယ်။
“ဒီစာကို ဖတ်ပြီး နှစ်ယောက်လုံး အဓိပ္ပာယ်တူတယ်လို့ ပြန်ပြောထား”
ဒီလောက်လည်း ရတယ်။
အရေးကြီးမှုအလိုက် ပုံစံကွာနိုင်တယ်။
ဥပဒေဆိုင်ရာစာချုပ်၊ ရှယ်ယာ၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အမွေ၊ အခွန်လို အရေးကြီးကိစ္စတွေမှာတော့ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူအကူအညီလိုနိုင်တယ်။
ဒီတရားတော်က ဥပဒေအကြံပေးချက် မဟုတ်ပါဘူး။
ဦးဇင်းတို့ ဒီမှာပြောတာက—
ဆက်ဆံရေးနဲ့ တာဝန်ရှင်းလင်းမှုအတွက် မှတ်တမ်းနဲ့ အတည်ပြုမှုရဲ့ သဘော
ပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မှတ်တမ်းထားတာကို လူတချို့ မကြိုက်ဘူး။
“မိသားစုအချင်းချင်း စာရေးပြီးသဘောတူရမလား။ ယုံကြည်မှုမရှိလို့လား”
ဆိုတယ်။
ဒီမေးခွန်းက ကောင်းတယ်။
ယုံကြည်မှုရှိတဲ့မိသားစုမှာ စာမလိုတဲ့ကိစ္စ အများကြီးရှိတယ်။
မနက်စာဘယ်မှာစားမယ်ဆိုတာ စာချုပ်မလိုဘူး။
နေ့စဉ်အသေးအဖွဲကိစ္စတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ရင် ဘဝက စာရွက်ထဲပဲ ပိတ်မိသွားမယ်။
ဒါပေမဲ့—
နောက်မှ မှတ်ဉာဏ်ကွာရင် ထိခိုက်မှုကြီးမယ့်ကိစ္စ၊ လူအများတာဝန်ပါမယ့်ကိစ္စ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့အာဏာပါမယ့်ကိစ္စ၊ လက်ဆင့်ကမ်းကာလရှည်မယ့်ကိစ္စ
မှာ ရှင်းလင်းမှုက ယုံကြည်မှုရဲ့ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ရှင်းလင်းမှုက ယုံကြည်မှုကို ကာကွယ်ပေးတယ်။
“ငါတို့မိသားစုပဲ၊ ပြောစရာမလိုဘူး”
ဆိုပြီး အဓိပ္ပာယ်မတူတာ နှစ်ဆယ်နှစ်သယ်သွားရတာထက်—
အစမှာ ဆယ်မိနစ်ထိုင်ပြီး ရှင်းတာ ပိုမေတ္တာရှိတယ်။
နောက်တစ်ယူမှားက—
“ရေးထားပြီးရင် ပြန်ပြောင်းလို့မရဘူး”
မဟုတ်ဘူး။
အချို့အခြေခံမူတွေ တည်တံ့သင့်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အခန်းကဏ္ဍ၊ လုပ်ငန်းအခြေအနေ၊ ငွေပမာဏ၊ စျေးကွက်အခြေအနေတွေ ပြောင်းနိုင်တယ်။
ကောင်းတဲ့မှတ်တမ်းက—
ပြောင်းလဲမှုကို ဖုံးမထားဘဲ ထင်ရှားစေတယ်။
“အရင်က ဒီလိုသဘောတူခဲ့တယ်။ အခု ဒီအကြောင်းကြောင့် ဒီလိုပြင်တယ်”
ရှင်း။
ဒါဆို နောက်လူက အကြောင်းနားလည်တယ်။
နောက်တစ်ယူမှားက—
“လက်မှတ်ထိုးထားရင် ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အဲဒါပဲမှန်တယ်”
မဟုတ်ဘူး။
လက်မှတ်ဟာ အတည်ပြုမှုအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ မမှန်တဲ့အချက်၊ မမျှတတဲ့အချက်၊ နားမလည်ဘဲ အတည်ပြုထားတဲ့အချက်ကို သီလနဲ့ပညာက ပြန်စစ်ရဦးမယ်။
ဒီတော့ စာရွက်ကို အတ္တတစ်မျိုး မလုပ်နဲ့။
“ဒီမှာရေးထားတယ်၊ ငါနိုင်ပြီ”
ဆိုရင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရဘူး။
မှတ်တမ်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က—
အမှန်ကို ပြန်ရှာဖို့၊ တာဝန်ကို ရှင်းဖို့၊ မေ့လျော့မှုကြောင့် မေတ္တာမပျက်ဖို့။
ဒီလိုထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကိန္တိသုတ်မှာ နောက်ထပ်သတိပေးချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ဖြေရှင်းပြီးသွားပြီးမှ နှစ်ဖက်က အဲဒီအကြောင်းကို ဆက်ပြီး တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် ပြန်လည်ထိုးနှက်၊ အမုန်းနဲ့ ပြန်ဆွဲထုတ်နေကြတာကို မကောင်းတဲ့အခြေအနေအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီဟာ မိသားစုအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
သဘောတူညီချက်ကို မှတ်တမ်းတင်တာဟာ နောင်တစ်သက်လုံး တစ်ဖက်ကို ချည်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အငြင်းပွားမှုတစ်ခုကို ပြန်ဆွေးနွေးပြီး၊ နှစ်ဖက်သဘောတူပြီး၊ အသစ်အတည်ပြုလိုက်ပြီဆိုရင်—
အဟောင်းကို လက်နက်လို ပြန်မထုတ်နဲ့။
“မင်းက အရင်တုန်းက ဒီလိုလုပ်ခဲ့တာ”
“အဖေက ငါးနှစ်က ဒီလိုပြောခဲ့တာ”
“အစ်ကိုက အရင်အစည်းအဝေးမှာ အရှက်ခွဲခဲ့တာ”
ဆိုပြီး ဆုံးဖြတ်ပြီးသားကိစ္စကို အမြဲပြန်ခေါ်နေရင် မှတ်တမ်းက ငြိမ်းချမ်းရေးမဟုတ်ဘူး။
အမုန်းရဲ့သိုလှောင်ရုံ
ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းမှာ နှစ်မျိုးရှိတယ်။
သင်ခန်းစာအတွက် သိမ်းရမယ့်အရာ။
အမုန်းအတွက် မသယ်သင့်တော့တဲ့အရာ။
ဒီနှစ်ခုကို ပညာနဲ့ ခွဲရမယ်။
အမှားကနေ သင်ယူပါ။
ဒါပေမဲ့ လူကို အမှားနဲ့အတူ ထာဝရချည်မထားပါနဲ့။
ဒီနေရာမှာ မှတ်တမ်းနဲ့ မေတ္တာ တစ်ခါထပ်ဆုံတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့အတွက် ရိုးရိုးလေး နည်းတစ်ခု အိမ်ယူသွားကြရအောင်။
အရေးကြီးအစည်းအဝေးပြီးတိုင်း စာမျက်နှာတစ်ရာ မရေးနဲ့။
တစ်ယောက်က အဓိကအချက်ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းရေး။
“ဒီနေ့ ဘာကို သဘောတူခဲ့တယ်။ ဘယ်သူဘာတာဝန်ယူမယ်။ ဘယ်နယ်နိမိတ်ထဲ ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိတယ်။ ဘာကို မဆုံးဖြတ်ရသေးဘူး။ ဘယ်နေ့ပြန်ကြည့်မယ်”
ဒီလောက် ရေး။
ပြီးတော့ ပါဝင်သူတွေကို ပို့။
“တစ်ယောက်ချင်း ကိုယ်နားလည်သလို ပြန်စစ်ပါ။ မတူရင် အခု ပြင်ကြရအောင်။ နောက်မှ အနိုင်အရှုံးမလုပ်ကြရအောင်”
ဆို။
အဲဒီမှာ တစ်ယောက်က—
“ကျွန်တော်နားလည်ထားတာ ဒီစာကြောင်းနဲ့ မတူဘူး”
ပြောလာရင် ဒေါသမထွက်နဲ့။
အဲဒါ ပဋိပက္ခပေါ်လာတာမဟုတ်ဘူး။
ပဋိပက္ခမဖြစ်ခင် ကွာဟချက်ပေါ်လာတာ။
ကျေးဇူးတင်ရမယ့်အချိန်တောင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
အတည်ပြုပြီးရင်—
သိမ်း။
ပြင်ရင်—
အသစ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြင်။
အဟောင်းနဲ့ အသစ် ရောမနေစေနဲ့။
ဒါကြောင့် မှတ်တမ်းဆိုတာ စာရေးကောင်းခြင်းမဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့ရဲ့ မှတ်ဉာဏ်ကို တစ်နေရာတည်း တည်စေခြင်း။
ဒီစကားကို မှတ်ထားကြပါ။
အဖေ့မှတ်ဉာဏ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
သား့မှတ်ဉာဏ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့အားလုံး ပြန်စစ်နိုင်တဲ့—
မျှဝေထားတဲ့မှတ်ဉာဏ်။
ဒါဟာ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ တန်ဖိုးကြီးတယ်။
လူတစ်ယောက် အနားယူသွားလည်း အဓိကဆုံးဖြတ်ချက်ဘာကြောင့် ဒီလိုရှိခဲ့တယ် သိနိုင်တယ်။
လူအသစ်ဝင်လာလည်း မေးမြန်းရာအခြေခံရှိတယ်။
နောက်မျိုးဆက်က ပြင်ချင်ရင်လည်း အရင်ကဘာကြောင့် ထားခဲ့တယ်ဆိုတာ သိပြီးမှ ပြင်နိုင်တယ်။
ဒါဟာ အဟောင်းကို ချည်နှောင်တာမဟုတ်ဘူး။
အဟောင်းကနေ ပညာယူပြီး အသစ်ကို သတိရှိရှိ တည်ဆောက်နိုင်ဖို့။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
အကြီးအကဲတွေအတွက် တစ်ခုပြောချင်တယ်။
ကိုယ့်စကားကို မှတ်တမ်းတင်တာကြားရင်—
“ငါ့ကို သံသယဖြစ်လို့လား”
မယူနဲ့။
ကိုယ့်စကားက နောက်မျိုးဆက်အတွက် အရေးကြီးလို့ပါ။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်စကားကို အမိန့်တော်လို အမြဲမပြောင်းရဘူးလို့လည်း မလုပ်နဲ့။
မှတ်တမ်းထဲမှာ ကိုယ်မသေချာတာကို—
“မသေချာသေး”
လို့ ရေးခွင့်ပေး။
ကိုယ့်အမြင်ကို—
“လက်ရှိအမြင်”
လို့ ခွဲထားခွင့်ပေး။
မူကို—
“မပြောင်းသင့်တဲ့အခြေခံ”
လို့ သီးခြားထား။
ဒီလိုခွဲပေးရင် နောက်မျိုးဆက်က အဖေ့စကားအားလုံးကို တစ်မျိုးတည်းအဆင့်မထားတော့ဘူး။
ဒါ ပိုရှင်းတယ်။
လူငယ်တို့လည်း—
အကြီးအကဲကို စာရေးခိုင်းပြီး စစ်မေးနေတာလို မလုပ်နဲ့။
“အဖေ၊ ဦးဇင်းတို့ အဓိပ္ပာယ်မလွဲအောင် ဒီလိုရေးထားတာ။ အဖေ့အတွေ့အကြုံကို ပျောက်မသွားစေချင်လို့”
လို့ မေတ္တာနဲ့ ရှင်း။
အဲဒီလိုဆို မှတ်တမ်းက အာဏာတောင်းဆိုမှုမဟုတ်တော့ဘူး။
ပညာသိမ်းဆည်းမှု
ဖြစ်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ နည်းနည်းအတွင်းပိုင်းကို ဆင်းကြည့်ရအောင်။
သဘောတူညီချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့ ဘာကြောင့် လူတချို့ မကြိုက်တာလဲ။
တစ်ခါတလေ အချိန်မရှိလို့။
တစ်ခါတလေ အလေ့အကျင့်မရှိလို့။
တစ်ခါတလေ—
ကိုယ့်စကားကို နောက်မှ ပြန်ပြင်လွယ်ချင်လို့။
ဒီအချက်က စိတ်ထဲမှာ ပေါ်နိုင်တယ်။
“အခုအတည်ပြုလိုက်ရင် နောက်မှ ကိုယ့်အတွက် ခက်မလား”
ဆိုတဲ့စိတ်။
ဒါဟာ အတ္တနဲ့အကျိုးစီးပွားဘက်က စိတ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
“ဒီစာတမ်းကို လက်မှတ်ထိုးခိုင်းပြီး တစ်ဖက်ကို ချည်ထားမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနှစ်ဖက်စလုံး မကောင်းဘူး။
အဲဒီကြောင့် မှတ်တမ်းရဲ့ သီလကို စောင့်ရမယ်။
မှတ်တမ်းကို အမှန်အတွက် သုံး။ အနိုင်အရှုံးအတွက် မသုံး။
အတည်ပြုမှုကို နားလည်မှုအတွက် သုံး။ ဖိအားပေးမှုအတွက် မသုံး။
လက်မှတ်ကို တာဝန်ယူမှုအတွက် သုံး။ လူ့ဂုဏ်ချိုးဖို့ မသုံး။
ဒီလိုဆို မှတ်တမ်းက ပညာရဲ့အကူအညီ ဖြစ်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ မှာ အငြင်းပွားမှုအမြစ်တွေထဲမှာ ဒေါသနဲ့အငြိုး၊ မနာလိုမှု၊ လှည့်စားမှု၊ မကောင်းတဲ့ဆန္ဒ၊ အမြင်ကို တင်းတင်းဖမ်းထားပြီး မလွှတ်နိုင်မှု စတဲ့ စိတ်ပိုင်းအမြစ်တွေကို ထည့်ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ပဋိပက္ခကို စာရွက်နဲ့ပဲ မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး။
အမြစ်က—
“ငါမှန်ရမယ်”
ဆိုရင် စာရွက်ကိုလည်း ကိုယ့်ဘက်အနိုင်ယူဖို့ သုံးမယ်။
“ငါ့အာဏာမလျော့ရဘူး”
ဆိုရင် မှတ်တမ်းထဲမှာလည်း မရှင်းအောင်ထားမယ်။
“သူ့ကို မယုံဘူး”
ဆိုရင် အတည်ပြုမှုကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်မှုအဖြစ် ပြောင်းမယ်။
ဒါကြောင့်—
အပြင်မှာ မှတ်တမ်းရေးတဲ့လက်နဲ့ အတွင်းမှာ မာနလျှော့တဲ့စိတ် နှစ်ခုလုံးလိုတယ်။
ဒီအခါမှ တရားဟာ တကယ်ဆင်းလာတယ်။
အပြင်မှာ—
ဘာသဘောတူလဲ ပြန်စစ်။
အတွင်းမှာ—
ငါဘာကို ဖမ်းထားလဲ ပြန်စစ်။
အပြင်မှာ—
ဘယ်သူဘာတာဝန်ယူလဲ ရှင်း။
အတွင်းမှာ—
ငါအာဏာကို လက်မလွှတ်နိုင်တာရှိလား ရှင်း။
အပြင်မှာ—
မဆုံးဖြတ်ရသေးတာကို မဆုံးဖြတ်ရသေးလို့ မှတ်။
အတွင်းမှာ—
မသိတာကို သိတယ်လို့ မဖုံး။
အပြင်မှာ—
အဓိပ္ပာယ်တူကြောင်း အတည်ပြု။
အတွင်းမှာ—
အတ္တက မတူမှုကို ရန်ဖြစ်အောင် လုပ်နေလား သတိပြု။
ဒီနှစ်ခု ပေါင်းမှ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ လက်ဆင့်ကမ်းမှု ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးနဲ့ ဒီခေါင်းစဉ်ကို တိုက်ရိုက်ချိတ်ကြရအောင်။
ဒီတစ်ခါ သစ္စာလေးပါးကို အဆုံးမှာ စာရင်းတစ်ခုလို ကပ်တာမဟုတ်ဘူး။
ဦးဇင်းတို့ ပြောလာခဲ့တဲ့—
“သဘောတူညီချက်၊ မှတ်တမ်း၊ အတည်ပြုမှု၊ မှတ်ဉာဏ်ကွာမှု၊ အာဏာနဲ့အတ္တ”
ဒီတစ်လျှောက်လုံး ဘယ်မှာ ဒုက္ခရှိတယ်၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်၊ ဘာက အေးစေတယ်၊ ဘယ်လိုကျင့်ရမလဲဆိုတာ ပြန်ကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—
ပါးစပ်နဲ့ သဘောတူခဲ့ပေမဲ့ နောက်မှ တစ်ယောက်တစ်မျိုး မှတ်မိတာ ဒုက္ခ။
“အဖေက ဒီလိုပြောခဲ့တယ်”
“မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီလိုမပြောဘူး”
ဆိုပြီး ချစ်ခင်သူတွေ အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှုကျတာ ဒုက္ခ။
အခန်းကဏ္ဍမရှင်းလို့ သားက အဖေဝင်ရှုပ်တယ်ထင်၊ အဖေက သားကျော်လုပ်တယ်ထင်တာ ဒုက္ခ။
ညီအစ်ကိုမောင်နှမတွေ အမွေနဲ့တာဝန်အကြောင်း တစ်ယောက်တစ်မျိုးနားလည်ပြီး မိသားစုကွဲတာ ဒုက္ခ။
တည်ထောင်သူမရှိတော့မှ—
“ဒီမူကို ဘာကြောင့်ထားခဲ့တာလဲ”
မသိတော့တာ ဒုက္ခ။
သဘောတူပြီးသားကို နောက်မှ အမုန်းနဲ့ ပြန်ဆွဲထုတ်ပြီး တစ်ဖက်ကို တစ်သက်လုံးအပြစ်တင်နေတာ ဒုက္ခ။
စာရွက်ရှိပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်မတူတာလည်း ဒုက္ခ။
လက်မှတ်ရှိပေမဲ့ မေတ္တာမရှိတာလည်း ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို ပထမဆုံး—
သိ
ရမယ်။
“စာမရေးလို့ပဲ”
ဆိုပြီး ပြင်ပအကြောင်းတစ်ခုတည်း မမြင်နဲ့။
သမုဒယသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—
ပြင်ပမှာ မှတ်တမ်းမရှိတာ၊ စကားမရှင်းတာ၊ တာဝန်မခွဲတာတွေ ရှိတယ်။
ဒါတွေ လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ပဋိပက္ခကို မီးထပ်တင်ပေးတာ အတွင်းက တဏှာနဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့စကားပဲ နောက်ဆုံးဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ အာဏာတဏှာ။
“ငါ့မှတ်ဉာဏ်ပဲ မှန်တယ်”
ဆိုတဲ့ အမြင်ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့သားက ငါ့စကားနားထောင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်ဖမ်းဆုပ်မှု။
“အဖေ့ကို အနိုင်ယူပြမယ်”
ဆိုတဲ့ လူငယ်မာန။
“ဒီစာရွက်ရှိပြီ၊ ငါနိုင်ပြီ”
ဆိုတဲ့ အနိုင်လိုချင်စိတ်။
“အရင်အပြစ်ကို မလွှတ်နိုင်ဘူး”
ဆိုတဲ့ အငြိုး။
“မသိတာကို မသိဘူးလို့ မပြောချင်ဘူး”
ဆိုတဲ့ မာန။
ဒီတဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့က သဘောတူညီချက်ကွာဟမှုကို—
ဒုက္ခကြီး
ဖြစ်အောင် တိုးစေတယ်။
အဲဒါ သမုဒယဘက်။
နိရောဓသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—
လူတစ်ယောက်က—
“ငါ့မူပဲ မှန်ရမယ်”
ဆိုတာ နည်းနည်းလွှတ်လိုက်တဲ့အခါ—
“မှတ်တမ်းပြန်ကြည့်ကြရအောင်”
လို့ အေးအေးဆေးဆေး ပြောနိုင်တယ်။
အဖေက—
“ငါအကြီးအကဲပဲ”
ဆိုတဲ့မာန နည်းလာရင်—
“သား၊ အဲဒီနေ့ မင်းနားလည်တာ ဘယ်လိုလဲ၊ အဖေ့စကား မရှင်းခဲ့တာဖြစ်နိုင်တယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
သားက—
“ငါ့ကို ယုံရမယ်”
ဆိုတဲ့မာန နည်းလာရင်—
“ကျွန်တော် ဒီအချက်ကို ကိုယ်ကြိုက်သလို ယူမိတာ ဖြစ်နိုင်တယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံး အမုန်းကိုလျှော့ပြီး အဓိပ္ပာယ်ကို ပြန်အတည်ပြုနိုင်တယ်။
အဲဒီအခိုက်အတန့်မှာ ပဋိပက္ခအပူ နည်းတယ်။
ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူ မပြောရပါဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ—
ဖမ်းထားတာ နည်းသလောက် အပူနည်းလာတယ်
ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်မြင်နိုင်တယ်။
ဒီအတွေ့အကြုံက ဦးဇင်းတို့ကို ပိုနက်တဲ့ချုပ်ငြိမ်းရာဘက် စဉ်းစားစေတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—
ဒီခေါင်းစဉ်တစ်ခုလုံးဟာ မဂ္ဂအကျင့်နဲ့ အရမ်းလှလှပပ ဆက်လို့ရတယ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိရှိရင်—
“ငါမှတ်မိတာ = အမှန်တစ်ခုလုံး”
လို့ မယူဘူး။
အဖြစ်မှန်၊ ကိုယ့်မှတ်ဉာဏ်၊ ကိုယ့်ထင်မြင်ချက်၊ တစ်ဖက်လူနားလည်မှုတို့ကို ခွဲကြည့်တယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပရှိရင်—
မှတ်တမ်းကို အနိုင်ယူဖို့မရေးဘူး။
အချင်းချင်း မနာစေဖို့၊ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုကောင်းဖို့၊ အများအကျိုးရှိဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။
သမ္မာဝါစာရှိရင်—
မသဘောတူခဲ့တာကို သဘောတူခဲ့တယ်လို့ မပြောဘူး။
တစ်ဖက်လူစကားကို ပိုပြင်းအောင် မရေးဘူး။
မရှင်းတာကို ရှင်းမေးတယ်။
အဓိပ္ပာယ်တူကြောင်း ပြန်အတည်ပြုတယ်။
သမ္မာကမ္မန္တရှိရင်—
သဘောတူထားတဲ့ တာဝန်ကို လက်တွေ့အတိုင်း လိုက်နာတယ်။
မှတ်တမ်းကို လှလှပပရေးပြီး လုပ်ရပ်က ဆန့်ကျင်မနေဘူး။
သမ္မာအာဇီဝရှိရင်—
မရှင်းတဲ့စာကြောင်းကို ကိုယ့်အမြတ်အတွက် အသုံးမချဘူး။
လူမသိတာ၊ နားမလည်တာကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ငွေရှာတာ မလုပ်ဘူး။
သမ္မာဝါယာမရှိရင်—
ပဋိပက္ခဖြစ်ပြီးမှ လိုက်ငြိမ်းတာတင် မဟုတ်ဘူး။
မဖြစ်သေးတဲ့ ပဋိပက္ခအမြစ် မပေါ်အောင် ရှင်းလင်းမှု၊ အတည်ပြုမှု၊ မေတ္တာနဲ့ ကြိုအားထုတ်တယ်။
သာမဂါမသုတ်မှာလည်း အငြင်းပွားမှုအမြစ်ကို မြင်ရင် ဖယ်ရှားဖို့၊ မပေါ်သေးရင် နောင်မပေါ်အောင် ကျင့်ဖို့ ညွှန်ထားတာကို ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
သမ္မာသတိရှိရင်—
အစည်းအဝေးပြီးတဲ့အခါ စာရွက်ကိုပဲ မကြည့်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ကြည့်တယ်။
“ဒီစာကြောင်းကို အဖေပြင်တော့ ငါဘာကြောင့် ဒီလောက်စိတ်ဆိုးသွားတာလဲ”
“သားက အဓိပ္ပာယ်ပြန်မေးတော့ ငါ့အာဏာကို စစ်တယ်လို့ ဘာကြောင့်ထင်မိတာလဲ”
“ဒီမှတ်တမ်းကို ပြန်ကြည့်ရင်း အဟောင်းအငြိုး ထပ်တက်လာသလား”
သိတယ်။
သမ္မာသမာဓိရှိရင်—
ပဋိပက္ခဖြစ်လာတဲ့အခါ ချက်ချင်း ကိုယ့်အမြင်ကို အော်မပြောဘဲ စိတ်တည်ငြိမ်အောင်ထားပြီး အချက်ကို ပြန်ကြည့်နိုင်တယ်။
အပြင်မှာ မှတ်တမ်းကို ပြန်ကြည့်၊ အတွင်းမှာ စိတ်ကို ပြန်ကြည့်။
ဒီဟာ ဒီညတရားရဲ့ မဂ္ဂလမ်းဆိုင်ရာ အဓိကချိတ်ဆက်ချက်ပါ။
အပြင်က မှတ်တမ်းဟာ လူ့မှတ်ဉာဏ်ကွာဟမှုကို ကူညီကာကွယ်တယ်။
အတွင်းက သတိပညာဟာ တဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသက အဲဒီကွာဟမှုကို ဒုက္ခအကြီးကြီးအဖြစ် ပြောင်းမသွားအောင် ကာကွယ်တယ်။
ဒီနှစ်ခုကို မရောဘူး။
စာရွက်က နိဗ္ဗာန်ပေးတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ စာရွက်ကို သီလ၊ သတိ၊ ပညာနဲ့ အသုံးချရင်း ဦးဇင်းတို့ ကိုယ့်ဖမ်းဆုပ်မှုကို မြင်နိုင်တယ်။
ဒီလိုဆို လောကီကိစ္စတစ်ခုက ဓမ္မလေ့ကျင့်ရာနေရာ ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“သဘောတူညီချက်က ပါးစပ်မှာပြီးတာမဟုတ်ဘူး။ အဓိပ္ပာယ်တူကြောင်း အတည်ပြုမှ လက်ဆင့်ကမ်းလို့ရတဲ့ ပညာဖြစ်လာတယ်။”
ဒီစကားကို မှတ်ကြပါ။
အကြီးအကဲတို့…
ကိုယ်ပြောပြီးသားလို့ မထင်ကြပါနဲ့။
နောက်လူ ဘယ်လိုနားလည်သွားလဲ ပြန်မေးနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံထဲက အရေးကြီးသဘောတူချက်တွေကို ကိုယ့်ခေါင်းထဲပဲ မထားကြပါနဲ့။
အဓိကမူ၊ တာဝန်နယ်နိမိတ်၊ ပြောင်းလို့ရတာ၊ မပြောင်းသင့်တာ၊ မဆုံးဖြတ်ရသေးတာတို့ကို ရှင်းလင်းစွာ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
လူငယ်တို့…
“အဖေပြောပြီးသား”
လို့ ကိုယ်ကြိုက်သလို အဓိပ္ပာယ်မယူကြပါနဲ့။
မရှင်းရင် အခုမေးပါ။
နောက်မှ အဖေမရှိတော့တဲ့အခါ မေးမရတဲ့မေးခွန်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
မိသားစုတို့…
မှတ်တမ်းကို ယုံကြည်မှုမရှိခြင်းရဲ့ သင်္ကေတ မလုပ်ကြပါနဲ့။
အရေးကြီးရာမှာ ယုံကြည်မှုကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ အမှတ်အသားဖြစ်ပါစေ။
ဒါပေမဲ့ စာရွက်နဲ့လူကို ချည်မထားကြပါနဲ့။
အခြေအနေပြောင်းရင် အတူပြန်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြောင်းရင်လည်း အဟောင်းကို တိတ်တိတ်ဖျက်မထားဘဲ ဘာကြောင့်ပြောင်းတယ်ဆိုတာ ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းတို့…
မဆုံးဖြတ်ရသေးတာကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသားလို မရေးကြပါနဲ့။
တစ်ဖက်လူမပြောခဲ့တာကို ပြောခဲ့သလို မရေးကြပါနဲ့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၄၁ မှာ ဘာဟာ တရား၊ ဘာဟာ မတရား၊ ဘာဟာ ဟောထား၊ ဘာဟာ မဟောထားကို မှားယွင်းဖော်ပြရာက ပဋိပက္ခပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသလို၊ မိမိတို့လည်း “ဘယ်သူဘာပြောခဲ့တယ်” ဆိုတာကို တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ လူတိုင်း အမြင်တူရမယ်လို့ မဆိုပါဘူး။
အမြင်မတူလို့ရတယ်။
နည်းလမ်းမတူလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့—
ဘာကို သဘောတူခဲ့တယ်၊ ဘာကို မသဘောတူသေးဘူး၊ ဘာကို ပြန်စစ်ရမယ်
ဆိုတာတော့ အတူသိပါစေ။
ဒီလိုမှ မတူမှုက ပဋိပက္ခမဖြစ်ဘဲ ပညာဖြစ်လာနိုင်တယ်။
ကိန္တိသုတ်မှာ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ စကားရပ်ကွာမှုကို ခွဲကြည့်ပြီး အသေးအဖွဲစကားကွာမှုကြောင့် ရန်မဖြစ်ဖို့ ညွှန်ထားသလို၊ ဦးဇင်းတို့လည်း “စာလုံး” ကို အနိုင်ယူပြီး “အဓိပ္ပာယ်” ကို မပျောက်ကြပါနဲ့။
သင်္ဂီတိသုတ်မှာ အဖွဲ့တစ်ခု ကွဲသွားတဲ့နောက်ခံကို မြင်ပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာက တရားကို အတူတကွ အငြင်းပွားမှုမရှိဘဲ စုစည်းရွတ်ဆိုဖို့ ဦးတည်ခဲ့သလို၊ မိမိတို့လည်း တည်ထောင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ စကားကို လူတစ်ယောက်စီရဲ့မှတ်ဉာဏ်ထဲ မပြိုကွဲစေဘဲ အဓိကအခြေခံကို အတူတကွ ပြန်လည်အတည်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သာမဂါမသုတ်မှာ အငြင်းပွားမှုကို ရန်နဲ့ပဲ မဖြေရှင်းဘဲ အကြောင်းရင်း၊ အခြေခံနဲ့ ဖြေရှင်းနည်းကို ခွဲကြည့်ထားသလို၊ မိမိတို့လည်း ပဋိပက္ခဖြစ်လာရင်—
“ဘယ်သူနိုင်မလဲ”
ထက်—
“ဦးဇင်းတို့ ဘာကို သဘောတူထားပြီး ဘယ်နေရာမှာ အဓိပ္ပာယ်ကွာသွားတာလဲ”
ကို ပြန်ရှာနိုင်ကြပါစေ။
သာရဏီယတရားတွေက မေတ္တာ၊ မျှဝေမှု၊ တူညီသော သီလနဲ့ မြတ်သောအမြင်တို့ဟာ ညီညွတ်မှုဘက်ကို ဦးတည်စေကြောင်း ဖော်ပြထားသလို၊ မိမိတို့ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေမှာလည်း မေတ္တာမပျောက်ပါစေနဲ့။
စာရွက်မှန်ပြီး စိတ်မမှန်တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
လက်မှတ်မှန်ပြီး အကျင့်မမှန်တာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
တာဝန်ရေးထားပြီး တာဝန်မယူတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အတည်ပြုပြီးသားကို အာဏာအတွက် ပြန်ပြောင်းတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ပြောင်းရမယ့်အရာကို မာနကြောင့် မပြောင်းနိုင်တာလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဘဝက မမြဲဘူး။
အကြီးအကဲတွေ အမြဲရှိနေမှာ မဟုတ်ဘူး။
သားသမီးတွေလည်း တစ်နေ့ နောက်မျိုးဆက်ကို လွှဲရမယ်။
ဒီနေ့ မရှင်းတဲ့စကားတစ်ခွန်းက နောင်နှစ်တွေမှာ မိသားစုအပူဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း အတည်ပြုထားတဲ့ မူတစ်ခုက နောက်မျိုးဆက်မှာ ယုံကြည်မှုကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အချိန်ရှိတုန်း ပြောကြပါ။
နားလည်တုန်း ရှင်းကြပါ။
အကြီးအကဲရှိတုန်း မေးကြပါ။
လူတိုင်းတစ်စားပွဲပေါ် ထိုင်နိုင်တုန်း အဓိပ္ပာယ်တူအောင် အတည်ပြုကြပါ။
အဲဒီအတည်ပြုမှုကို တစ်ဖက်ကို ချည်ဖို့ မသုံးကြပါနဲ့။
မေတ္တာကို ကာကွယ်ဖို့ သုံးကြပါစေ။
ယုံကြည်မှုကို တည်တံ့စေဖို့ သုံးကြပါစေ။
မိသားစုအမွေကို ရန်ပွဲအမွေမဖြစ်စေဘဲ ပညာအမွေဖြစ်စေဖို့ သုံးကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့၏ ပညာသည် နောက်မျိုးဆက်ထံ မှန်ကန်စွာ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်တို့သည် အဟောင်းကို မထီမဲ့မြင်မပြုဘဲ အကြောင်းနားလည်ပြီး ကောင်းတာကို ဆက်ထိန်း၊ ပြင်သင့်တာကို ပညာနဲ့ ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုအတွင်း စကားပြန်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်ကွာမှု၊ အာဏာပြိုင်မှုတို့ကြောင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ မပျက်ကြပါစေနဲ့။
သဘောတူညီချက်ကို အမှန်အတိုင်း မှတ်တမ်းတင်နိုင်ကြပါစေ။
မသဘောတူသေးတာကိုလည်း မသဘောတူသေးလို့ ရိုးသားစွာ မှတ်နိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဖက်နားလည်မှုကိုလည်း ပြန်အတည်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အမြင်ကို ဖမ်းထားတဲ့မာနကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အမုန်းနဲ့ အဟောင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆွဲမထုတ်ကြပါနဲ့။
သင်ယူစရာကို သင်ယူပြီး လွှတ်သင့်တာကို လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ပိုကြီးစေတဲ့ တဏှာ၊ မာန၊ အငြိုးနဲ့ မောဟကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့လာသလောက် အမှန်ကို အတူကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို အတူကြည့်လာသလောက် ငြိမ်းချမ်းစွာ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနှင့်ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
စကားပြောရာမှာ၊
သဘောတူရာမှာ၊
မှတ်တမ်းတင်ရာမှာ၊
အတည်ပြုရာမှာ၊
အခန်းကဏ္ဍလွှဲရာမှာ၊
အာဏာလွှဲရာမှာ၊
အမှားပြင်ရာမှာ၊
မိသားစုအတွင်း ပဋိပက္ခငြိမ်းရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ တရားနာယူဆင်ခြင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ မှန်ကန်သောအမြင်ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ မိသားစုနဲ့ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ငြိမ်းချမ်းမှုတည်ဆောက်လိုသော ကောင်းမြတ်သည့်ရည်ရွယ်ချက်တို့ကို မိဘဆရာသမား၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။
မေတ္တာရှိပါစေ။
ရှင်းလင်းမှုရှိပါစေ။
အမှန်ရှိပါစေ။
လက်ဆင့်ကမ်းရာမှာ အာဏာထက် ပညာကို ဦးစားပေးနိုင်ကြပါစေ။
မှတ်တမ်းထက် မေတ္တာကို ပိုကြီးစေကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ မေတ္တာဆိုပြီး မရှင်းတာကို မဖုံးကြပါနဲ့။
ရှင်းလင်းမှုနဲ့ မေတ္တာ နှစ်ခုလုံး အတူရှိနိုင်ကြပါစေ။
အချိန်မစောင့်ဘူး။
မျိုးဆက်တွေ ပြောင်းသွားမယ်။
မှတ်ဉာဏ်တွေ မတူနိုင်တယ်။
စကားတွေ ပျောက်သွားနိုင်တယ်။
ဒီနေ့ ပြောနိုင်တုန်း ပြောကြပါ။
မေးနိုင်တုန်း မေးကြပါ။
အတည်ပြုနိုင်တုန်း အတည်ပြုကြပါ။
နောက်ဆုံးမှာ စာရွက်တွေမကျန်လည်း ကောင်းမှုကျန်ပါစေ။
နာမည်တွေပြောင်းလည်း သီလကျန်ပါစေ။
ခေါင်းဆောင်တွေပြောင်းလည်း မေတ္တာကျန်ပါစေ။
မျိုးဆက်ပြောင်းလည်း ဓမ္မကို လေးစားတဲ့စိတ် ကျန်ပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၃၊ ကိန္တိသုတ် — အဓိပ္ပာယ်နှင့် စကားရပ် သဘောမတူမှုကို ခွဲခြားခြင်း၊ မှန်/မှားယူထားမှုကို မှန်ကန်စွာ မှတ်သားခြင်း၊ ဖြေရှင်းပြီးသားအကြောင်းကို အငြင်းပွားမှုအဖြစ် ထပ်မဖော်ထုတ်ရန် ဆင်ခြင်ချက်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၃၊ သင်္ဂီတိသုတ် — ဆရာတစ်ပါးကွယ်လွန်ပြီးနောက် အုပ်စုကွဲအငြင်းပွားနေသည့် နောက်ခံကြား တရားကို အားလုံးအတူတကွ အငြင်းပွားမှုမရှိဘဲ စုစည်းရွတ်ဆိုရန် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဦးတည်ချက်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄၊ သာမဂါမသုတ် — အငြင်းပွားမှုအမြစ်များ၊ အမှုဖြေရှင်းနည်းများနှင့် ရှေ့မှောက်တွင် အတူတကွအခြေခံကို ဆွဲထုတ်ကာ အညီဖြေရှင်းမှုဆိုင်ရာ ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၁၂၊ ဒုတိယသာရဏီယသုတ် — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် မေတ္တာ၊ မျှဝေမှု၊ တူညီသော သီလနှင့် မြတ်သောအမြင်တို့က ညီညွတ်မှုနှင့် အငြင်းပွားခြင်းကင်းမှုဘက်သို့ ဦးတည်စေခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၄၁၊ ဝိဝါဒသုတ် — ဘာဟာ တရား/မတရား၊ သင်ကြားထား/မထား၊ ပြုထား/မပြုထား စသည်တို့ကို မှားယွင်းဖော်ပြခြင်းက အငြင်းပွားမှုဖြစ်စေသည့်အကြောင်း။