မသေချာမှုကို အဖွဲ့နှင့် ပွင့်လင်းစွာ မျှဝေခြင်း နံနက်ပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”
မသေချာမှုကို အဖွဲ့နှင့် ပွင့်လင်းစွာ မျှဝေခြင်း
နံနက်ပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ စကြရအောင်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က “ဒီအချက်ကို ကျွန်တော် မသေချာသေးဘူး” လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတွေ ယုံကြည်မှုလျော့သွားမလား။
ဒါမှမဟုတ်—
သေချာမသိသေးတာကို သိသလိုပြောပြီး နောက်မှ မှားသွားတာက ယုံကြည်မှုကို ပိုလျော့စေမလား။
စဉ်းစားကြည့်ပါ။
တချို့အဖွဲ့မှာ အကြီးအကဲဆိုတာ အရာအားလုံး သိရမယ်လို့ ထင်ကြတယ်။
မေးခွန်းတစ်ခု မေးလိုက်ရင်—
အဖြေချက်ချင်း ရရမယ်။
စျေးကွက် ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ။
ချက်ချင်းသိရမယ်။
ဒီစီမံကိန်း အောင်မြင်မလား။
ချက်ချင်းပြောရမယ်။
ဒီလူ ဘာကြောင့်ထွက်သွားတာလဲ။
ချက်ချင်းသိရမယ်။
နောက်သုံးလ ငွေဝင်ဘယ်လောက်ရှိမလဲ။
တိတိကျကျပြောရမယ်။
ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်လာရင်—
ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ ချက်ချင်းပြောရမယ်။
ဒါကိုပဲ “ခိုင်မာတဲ့ခေါင်းဆောင်” လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့…
လောကမှာ တကယ်မသေချာတာတွေ အများကြီးရှိတယ်။
ကိုယ်တိုင် မသိသေးတာ ရှိတယ်။
သိချင်ပေမဲ့ အချက်အလက် မပြည့်သေးတာ ရှိတယ်။
သိထားသမျှမှန်ပေမဲ့ အနာဂတ်က ပြောင်းနိုင်တာ ရှိတယ်။
တစ်ဖက်လူရဲ့စိတ်ကို ကိုယ်မသိနိုင်တာ ရှိတယ်။
ဒီနေ့အခြေအနေအရ မှန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုဟာ နောက်လအခြေအနေပြောင်းရင် ပြန်စဉ်းစားရနိုင်တယ်။
ဒီတော့ မသေချာတာ ရှိခြင်းဟာ ခေါင်းဆောင်မကောင်းလို့ မဟုတ်ဘူး။
မသေချာတာ ရှိနေမှန်း မသိခြင်းကသာ အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
မသေချာတာ ရှိနေမှန်း သိပေမဲ့—
ကိုယ့်ဂုဏ်ကျမယ်ထင်လို့ ဖုံးထားခြင်းကလည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ကိုယ်မသိတာကို အဖွဲ့လည်း မသိအောင်ထားတယ်။
အဖွဲ့က အကြီးအကဲပြောတာ အတည်လို့ ယူပြီး ဆက်လုပ်တယ်။
နောက်ဆုံးမှ အခြေအနေက မတူသွားတယ်။
အဲဒီအချိန် လူတွေက—
“အကြီးအကဲလည်း မသေချာခဲ့တာပဲ၊ ဘာလို့ အစကတည်းက မပြောတာလဲ”
ဆိုလာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တာက—
မသေချာမှုကို ဖုံးထားခြင်းနဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု မတူဘူး။
မသေချာမှုကို အဖွဲ့ပေါ် ပစ်ချခြင်းနဲ့ ပွင့်လင်းခြင်းလည်း မတူဘူး။
ပညာရှိတဲ့ ပွင့်လင်းမှုဆိုတာ—
ဘာသိထားတယ်၊
ဘာမသိသေးဘူး၊
ဘာက ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်တယ်၊
ဘာကို ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ၊
ဘာကို ဆက်စစ်ရဦးမယ်
ဆိုတာ ခွဲပြောနိုင်ခြင်းပါ။
မသေချာတာကို မသေချာဘူးလို့ သိခြင်းက အမှန်ကို လေးစားခြင်း
ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ ကေသမုတ္တရွာသားတွေက မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ပြဿနာတစ်ခု လျှောက်ထားကြတယ်။
အယူဝါဒအမျိုးမျိုး သင်ကြားသူတွေ ရောက်လာကြတယ်။
တစ်ဦးက သူ့အယူကို ချီးမြှောက်တယ်။
တခြားသူ့အယူကို ရှုတ်ချတယ်။
နောက်တစ်ဦးလာတော့လည်း တူတူပဲ။
ဒီလိုကြားရတော့—
ဘယ်သူက မှန်တယ်၊ ဘယ်သူက မမှန်ဘူးဆိုတာ မသေချာဘူး။
သံသယဖြစ်တယ်။
ဒီအခြေအနေကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က “သံသယဖြစ်တာ မဖြစ်သင့်ဘူး” လို့ ချက်ချင်းမရှုတ်ချဘူး။ ရှုပ်ထွေးစရာအကြောင်းမှာ သံသယဖြစ်လာတာ သင့်တော်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုပြီး ကြားသိရုံ၊ အစဉ်အလာဖြစ်ရုံ၊ ပြောသူထင်ရှားရုံ၊ စဉ်းစားရတာ ကိုက်ညီသလိုဖြစ်ရုံတို့ပေါ်မှာတင် အဆုံးအဖြတ်မချဘဲ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးကို စုံစမ်းသိမြင်ဖို့ လမ်းညွှန်တော်မူတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့သင်ခန်းစာတစ်ခုရှိတယ်။
မသေချာတဲ့အခါ “မသေချာဘူး” လို့ သိတာကို အရှက်မယူနဲ့။
မသေချာတာကို သေချာတယ်လို့ ပြောပြီး ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကာကွယ်တာထက်—
“ဒီအချက်ကို ဆက်စစ်ရဦးမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တာ အမှန်တရားကို ပိုလေးစားတာ။
ဥပမာ—
လုပ်ငန်းတိုးချဲ့မယ်။
လူတစ်ယောက်မေးတယ်။
“ရုံးခွဲအသစ်ဖွင့်ရင် ခြောက်လအတွင်း အမြတ်ရမှာ သေချာလား”
ခေါင်းဆောင်က တကယ်မသေချာသေးဘူး။
ဒါပေမဲ့—
“သေချာတယ်။ လုပ်သာလုပ်”
ပြောလိုက်တယ်။
ဒါ ခိုင်မာတာလား။
အချက်အလက်ထက် အသံပိုခိုင်တာပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပိုရိုးသားတဲ့စကားက—
“လက်ရှိအချက်အလက်အရ အခွင့်အလမ်းက ကောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခြောက်လအတွင်း အမြတ်ရမယ်လို့ အာမမခံနိုင်သေးဘူး။ အထူးစိုးရိမ်ရတဲ့အချက် သုံးခုရှိတယ်။ အဲဒါတွေကို တစ်လခြားပြန်စစ်မယ်”
ဒီလို။
ဒီစကားက အားနည်းသလား။
မဟုတ်ဘူး။
ဘာကိုသိတယ်ဆိုတာ ရှင်းတယ်။
ဘာမသိဘူးဆိုတာ ရှင်းတယ်။
ဘယ်လိုဆက်လုပ်မယ်ဆိုတာလည်း ရှင်းတယ်။
ဒါက မသေချာမှုကို တာဝန်ယူထားတဲ့ စကား။
“ငါထင်တာ” ကို “အမှန်” လို့ မပြောနဲ့
စင်္ကီသုတ်မှာ အလွန်နက်တဲ့ သဘောတစ်ခုကို တွေ့ရတယ်။
ယုံကြည်မှု၊ နှစ်သက်သဘောတူမှု၊ အစဉ်အလာကကြားနာရမှု၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်မှု၊ ကိုယ်တိုင်သုံးသပ်ပြီး လက်ခံထားတဲ့အမြင် စတဲ့အရာတွေဟာ မှန်နိုင်သလို မှားလည်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အမှန်ကို စောင့်ရှောက်လိုသူဟာ—
“ငါယုံကြည်တာက ဒီလို”
ဆိုရင် အဲဒီအဆင့်အတိုင်း ပြောနိုင်တယ်။
“ငါစဉ်းစားလက်ခံထားတာ ဒီလို”
ဆိုရင်လည်း အဲဒီအတိုင်း ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီအဆင့်ကနေ ချက်ချင်း—
“ဒီဟာတစ်ခုပဲ အမှန်၊ ကျန်တာအားလုံးမှား”
လို့ မခုန်သင့်ကြောင်း ဟောထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီအချက်ကို ခေါင်းဆောင်မှုထဲ ယူလာရင် တကယ်အရေးကြီးတယ်။
ဦးဇင်းတို့ စကားကို အမျိုးအစားခွဲတတ်ရမယ်။
“ငါမြင်ထားတာ”
တစ်မျိုး။
“ငါကြားထားတာ”
တစ်မျိုး။
“ငါခန့်မှန်းတာ”
တစ်မျိုး။
“ငါစစ်ပြီးသိထားတာ”
တစ်မျိုး။
“ဆုံးဖြတ်ထားတာ”
တစ်မျိုး။
ဒီငါးမျိုးကို အကုန်တစ်မျိုးတည်း မပြောနဲ့။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က—
“ဒီဖောက်သည် ထွက်တော့မယ်လို့ ထင်တယ်”
ပြောတယ်။
အဖွဲ့အကြီးအကဲဆီ ရောက်တော့—
“ဖောက်သည်ထွက်တော့မယ်တဲ့”
ဖြစ်သွားတယ်။
နောက်တစ်ဆင့်—
“ဖောက်သည်ထွက်ပြီ”
ဖြစ်သွားတယ်။
ကဲ…
ဘယ်အဆင့်မှာ အမှန်ပျက်သွားတာလဲ။
ပထမလူက “ထင်တယ်” လို့ ပြောတယ်။
နောက်လူက “ထင်တယ်” ကို ဖြုတ်လိုက်တယ်။
သတင်းအရည်အသွေး ပျက်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် အဖွဲ့တစ်ခုမှာ အရေးကြီးတာ—
သတင်းပဲ မမျှဝေနဲ့၊ သတင်းရဲ့သေချာမှုအဆင့်ကိုပါ မျှဝေ။
“ဒီဟာ စစ်ပြီးသား”
ဆို။
“ဒီဟာ လူတစ်ယောက်ဆီက ကြားထားတာ၊ မစစ်ရသေး”
ဆို။
“ဒီဟာ အဖွဲ့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်”
ဆို။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ယာယီချထားတယ်၊ နောက်အချက်အလက်ရရင် ပြန်ပြင်နိုင်တယ်”
ဆို။
ဒီလိုပြောရင် လူတွေ ဘာကို အတည်ယူရမလဲ သိတယ်။
မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းစွာမျှဝေတာဟာ အဖွဲ့ကို ကြောက်စိတ်ပေးဖို့ မဟုတ်ဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အစွန်းတစ်ဖက် မသွားကြရအောင်။
“ပွင့်လင်းရမယ်” ဆိုပြီး အကြီးအကဲစိတ်ထဲရှိတဲ့ စိုးရိမ်မှုအားလုံးကို အဖွဲ့ပေါ် ပစ်ချလိုက်ရမလား။
မဟုတ်ဘူး။
မနက်ခင်း အကြီးအကဲက ရုံးဝင်လာတယ်။
“မနေ့ညက ငါအိပ်မပျော်ဘူး။ ငါတို့ကုမ္ပဏီ ပျက်မလားမသိဘူး။ စျေးကွက်ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ မသိဘူး။ ငါလည်းဘာလုပ်ရမှန်း မသိတော့ဘူး”
ဆိုပြီး လူတိုင်းကို ပြောတယ်။
ဒါကိုပဲ ပွင့်လင်းမှုလို့ ခေါ်မလား။
တစ်ခါတလေ အဖွဲ့ရဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကို မလိုအပ်ဘဲ တိုးပေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ပွင့်လင်းခြင်းနဲ့ စိတ်အလေးချိန်ပစ်ချခြင်း ကို ခွဲရမယ်။
ပညာရှိတဲ့ပွင့်လင်းမှုက ဒီလိုဖြစ်တယ်—
“လက်ရှိအခြေအနေကို စစ်ပြီး သေချာသိထားတာ ဒီသုံးချက်ရှိတယ်။
မသေချာသေးတာ နှစ်ချက်ရှိတယ်။
အခုအချိန်မှာ အကြီးဆုံးအန္တရာယ်က ဒီတစ်ခု။
ဒါကို ဒီအဖွဲ့က စစ်နေတယ်။
သောကြာနေ့မှာ အချက်အလက်အသစ်နဲ့ ပြန်အသိပေးမယ်။
လက်ရှိမှာတော့ အဖွဲ့က ဒီလုပ်ဆောင်ချက်ကို ဆက်လုပ်ပါ”
ဒီလို။
မသေချာတာကို ဖုံးမထားဘူး။
ဒါပေမဲ့ လူတွေကို အလွတ်သဘောကြောက်စိတ်ထဲလည်း မချထားဘူး။
အမှန် + အခြေအနေ + နောက်တစ်ဆင့်
သုံးခုပါရမယ်။
မသေချာမှုကို မျှဝေတာက “ငါမသိဘူး” နဲ့ ပြီးသွားဖို့ မဟုတ်ဘူး
တစ်ယောက်က မေးတယ်—
“ဒီပြဿနာ ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ”
ခေါင်းဆောင်က—
“မသိဘူး”
ပြောတယ်။
ပြီးပြီလား။
မပြီးဘူး။
ပွင့်လင်းမှုရှိပေမဲ့ တာဝန်ယူမှုမရှိသေးဘူး။
ပိုကောင်းတာက—
“အခုထိ မသိသေးဘူး။ ဖြစ်နိုင်ခြေ သုံးခုရှိတယ်။ ဒီနေ့အတွင်း အချက်အလက်စုမယ်။ မနက်ဖြန် ဆယ်နာရီမှာ ပြန်တင်မယ်”
ဆို။
“မသိသေးဘူး” ရဲ့နောက်မှာ “ဘယ်လိုသိလာအောင်လုပ်မလဲ” ရှိရမယ်။
ဒါက အရေးကြီးတယ်။
မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းစွာမျှဝေခြင်းဟာ—
မသိခြင်းကို ဂုဏ်ယူနေခြင်း မဟုတ်ဘူး။
မသိသေးတာကို သိလာအောင် စုံစမ်းမှုဖွင့်ပေးတာ။
ကြားရုံနဲ့ လက်မခံ၊ ကြားရုံနဲ့ မပယ်
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ရှိ မဟာပဒေသသုတ်မှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ထုံးသဘောတစ်ခုကို တွေ့ရတယ်။
တစ်ဦးက—
“ဒီတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံက ကိုယ်တိုင်ကြားခဲ့တယ်”
လို့ ပြောလာတယ်ဆိုရင်တောင် သူ့စကားကို ချက်ချင်းအားရဝမ်းသာပြီး လက်မခံသေးသလို ချက်ချင်းပယ်လည်း မပယ်ရဘူး။
ပြောလာတဲ့အကြောင်းအရာကို ကောင်းစွာမှတ်ယူပြီး သုတ်တော်၊ ဝိနည်းတော်တို့နဲ့ ကိုက်ညီမကိုက်ညီ စိစစ်ရမယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ အခြားသံဃာ၊ မထေရ်တို့ထံမှ ကြားတယ်ဆိုတဲ့အခြေအနေတွေမှာလည်း စိစစ်မှုလုပ်ဖို့ တူညီတဲ့အခြေခံကို ထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒါကို ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီလုပ်ထုံးလို့ တိုက်ရိုက်ကူးပြီး ဘုရားဟောစည်းမျဉ်းအဖြစ် မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့အတွက် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆင်ခြင်စရာရှိတယ်။
ပြောသူဘယ်လောက်ကြီးသလဲဆိုတာထက် အချက်ကို စစ်။
“အကြီးအကဲပြောတာ”
ဆိုပြီး စစ်မကြည့်ဘဲ လက်မခံနဲ့။
တစ်ဖက်မှာ—
“အောက်ကလူပြောတာ”
ဆိုပြီး အလိုလိုမပယ်နဲ့။
“ကျွမ်းကျင်သူကပြောတာ”
ဆိုရင်လည်း—
သူ့နယ်ပယ်ထဲက အချက်လား၊ မဟုတ်လား ကြည့်။
“ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ အားလုံးပြောနေတယ်”
ဆိုရင်လည်း လူများလို့ အမှန်လို့ မယူနဲ့။
ဒီမှာ ခေါင်းဆောင်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ စိတ်ထားတစ်ခုက—
အရင်းအမြစ်ကို လေးစား၊ ဒါပေမဲ့ အရင်းအမြစ်ကို အမှန်နဲ့ မတန်းတူထား။
အချက်အလက်ကို စစ်။
အဖွဲ့မှာ “မသေချာသေး” ပြောလို့ရတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ရှိသလား
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
ခေါင်းဆောင်ကိုပဲ မကြည့်ကြရအောင်။
အဖွဲ့ဝင်တွေ “မသေချာသေးဘူး” လို့ ပြောရဲသလား။
ဒီမေးခွန်းအရမ်းအရေးကြီးတယ်။
အကြီးအကဲမေးတယ်—
“ဒီစာရင်း မှန်လား”
အောက်ကလူ တကယ်မစစ်ရသေးဘူး။
ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုက—
“မသိဘူးဆိုရင် ညံ့တယ်”
လို့ သတ်မှတ်တယ်။
သူဘာပြောမလဲ။
“မှန်ပါတယ်”
လို့ ပြောလိုက်နိုင်တယ်။
နောက်မှ မှားတယ်။
အကြီးအကဲက—
“ဘာလို့ အဲဒီတုန်းက မှန်တယ်ပြောတာလဲ”
မေးတယ်။
သူက စိတ်ထဲမှာ—
“မသေချာဘူးပြောရင်လည်း ဆူမှာပဲ”
ဖြစ်နေတယ်။
ဒါဆို အဖွဲ့က ဘာကို သင်ပေးနေတာလဲ။
အမှန်တိကျမှုထက် အဖြေမြန်မှုကို ပိုတန်ဖိုးထားနေတာ။
ဒီယဉ်ကျေးမှုက အန္တရာယ်ရှိတယ်။
လူတိုင်း အရာအားလုံး ချက်ချင်းသိရမယ်ဆိုရင်—
နောက်ဆုံးမှာ လူတွေ သိသလိုလုပ်တတ်လာမယ်။
အဲဒီအစား—
“မသေချာသေးရင် မသေချာသေးဘူးလို့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်အချိန်စစ်ပြီး ပြန်လာမလဲ ရှင်းရမယ်”
ဆိုတဲ့ မူထား။
ဒီမှာ ရိုးသားမှုနဲ့ တာဝန်ယူမှု နှစ်ခုလုံးရှိတယ်။
အမြန်ဖြေသူထက် မေးခွန်းကောင်းမေးသူ အဖွဲ့အတွက် ပိုတန်ဖိုးရှိတဲ့အချိန်ရှိတယ်
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် စုံစမ်းလေ့လာရန်၊ စိစစ်ရန် ဟောကြားချက်ကို တွေ့ရတယ်။ စိတ်ကိုတိုက်ရိုက်မသိနိုင်သူက မြင်ရကြားရနိုင်တဲ့ အမူအရာ၊ အပြုအမူတို့မှ စုံစမ်းကြည့်ဖို့ လမ်းညွှန်ထားတယ်။
ဒါဟာ အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။
ဓမ္မလမ်းမှာတောင်—
“ယုံလိုက်”
တစ်ကြောင်းတည်း မဟုတ်ဘူး။
စုံစမ်းမှုရှိတယ်။
သုံးသပ်မှုရှိတယ်။
မေးခွန်းရှိတယ်။
ဒီတော့ လောကီအဖွဲ့အစည်းမှာ—
“မေးခွန်းမမေးနဲ့၊ ငါပြောတာလုပ်”
ဆိုတာကို အမြဲတမ်း ခိုင်မာတဲ့ခေါင်းဆောင်မှုလို့ ဘယ်လိုသတ်မှတ်မလဲ။
မေးခွန်းတချို့က နှောင့်နှေးစေနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတချို့က အမှားကြီးကို ကာကွယ်နိုင်တယ်။
ဥပမာ—
“ဒီခန့်မှန်းချက်ကို ဘယ်အချက်အလက်ပေါ် တင်ထားတာလဲ”
“ဘယ်အချက်ပြောင်းရင် ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်စဉ်းစားမလဲ”
“အခု ဦးဇင်းတို့ မသိသေးတဲ့ အကြီးဆုံးအရာက ဘာလဲ”
“မတူတဲ့အမြင်ရှိသူ ဘာပြောသလဲ”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် ဘယ်သူထိခိုက်မလဲ”
ဒီလိုမေးခွန်းတွေ။
မေးခွန်းမေးတာ အားနည်းတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်နိုင်ဖို့ နေရာဖွင့်တာ။
ပညာရှိသူကို စကားဝိုင်းထဲမှာ သိရတယ်
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အသွေးတချို့ဟာ အချိန်ယူပြီး သတိရှိ၊ ပညာရှိစွာ ကြည့်မှ သိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
သီလကို အတူနေကြာမှ သိနိုင်တယ်။
အရောင်းအဝယ်၊ ဆက်ဆံရေးတွေမှာ သန့်ရှင်းမှုကို အချိန်ယူပြီး သိနိုင်တယ်။
အခက်အခဲကြုံတဲ့အခါ ခံနိုင်ရည်ကို သိနိုင်တယ်။
စကားဆွေးနွေးရာမှာ ပညာရှိမရှိ သိနိုင်တယ်။
ဒီအချက်ကို ဦးဇင်းတို့ ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ ချိတ်ကြည့်။
ပညာရှိတဲ့ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ—
မေးခွန်းတိုင်းကို အဖြေရှိသူလား။
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ပညာရှိမှုကို ဒီလိုတွေ့ရတယ်။
“ဒီအချက်ကို ငါမသိသေးဘူး”
လို့ ပြောရဲတယ်။
“မင်းပြောတာကြောင့် ငါ့အမြင်ကို ပြန်စစ်မယ်”
လို့ ပြောရဲတယ်။
“အရင်ဆုံး ငါထင်ထားတာ ဒီလို။ ဒါပေမဲ့ အချက်အလက်အသစ်က အရင်အမြင်နဲ့ မကိုက်တော့ဘူး”
လို့ ပြင်ရဲတယ်။
“ဒီနေရာမှာ မင်းက ငါ့ထက်ပိုသိတယ်။ မင်းရှင်းပြ”
လို့ ပြောရဲတယ်။
ဒါက အာဏာကျသွားတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို အာဏာထက် ပိုကြီးအောင်ထားတာ။
မသေချာမှုကို ဖုံးထားရတဲ့ အဓိကအကြောင်းတစ်ခု—“လူတွေ ငါ့ကို မတော်ဘူးထင်မှာ”
သူတော်ကောင်းတို့…
ဦးဇင်းတို့ ဘာကြောင့် မသိတာကို ဝန်ခံဖို့ခက်ကြသလဲ။
တစ်ခါတလေ—
“အလုပ်နောက်ကျမှာစိုးလို့”
မဟုတ်ဘူး။
အတွင်းမှာ—
“ငါ့ဂုဏ်ကျမှာ”
ဆိုတာ။
ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး—
“မသိဘူး”
ပြောရမှာ ရှက်တယ်။
ဆရာဖြစ်ပြီး—
“ဒီမေးခွန်းကို စစ်ပြီးမှ ဖြေမယ်”
ပြောရမှာ ရှက်တယ်။
မိဘဖြစ်ပြီး—
“အဖေလည်း ဒီကိစ္စ မသေချာဘူး”
ပြောရမှာ ရှက်တယ်။
ဒါကြောင့် တစ်ခုခုဖြေလိုက်တယ်။
နောက်မှ မှားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မသိတာက အရှက်မဟုတ်ဘူး။
သိသလိုလုပ်ပြီး သူများကို လမ်းမှားပေးတာက ပိုစိုးရိမ်စရာ။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ အသိဟာ အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်တည်းနဲ့ အဖွဲ့ကြီးတစ်ခုရဲ့ သတင်းအားလုံး မသိနိုင်ဘူး။
ကုမ္ပဏီကြီးလာလေလေ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် မသိတဲ့အရာ ပိုများလာနိုင်တယ်။
ဒီအချိန်မှာ—
“ငါအရာအားလုံးသိတယ်”
ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ကို ကာကွယ်မလား။
“အဖွဲ့က အမှန်ကို အတူသိလာအောင် စနစ်တည်မယ်”
ဆိုတဲ့ပုံစံကို ရွေးမလား။
ဒုတိယလမ်းက ပိုတည်တံ့တယ်။
အဖွဲ့ကြီးလာရင် “သိတာ” တစ်နေရာတည်းမှာ မနေရတော့ဘူး
လုပ်ငန်းသေးတုန်းက—
ပိုင်ရှင်က ဖောက်သည်လည်း သိတယ်။
စာရင်းလည်း သိတယ်။
ပစ္စည်းလည်း သိတယ်။
ဝန်ထမ်းလည်း သိတယ်။
အဖွဲ့ကြီးလာတဲ့အခါ—
ဖောက်သည်နဲ့ နီးတဲ့သူတစ်ယောက်။
စာရင်းသိသူတစ်ယောက်။
နည်းပညာသိသူတစ်ယောက်။
ဒေသခံအခြေအနေသိသူတစ်ယောက်။
ဝန်ထမ်းအခြေအနေသိသူတစ်ယောက်။
အသိက နေရာကွဲလာတယ်။
ဒါကြောင့် အကြီးအကဲတစ်ယောက်တည်းက—
“အကုန်ငါသိရမယ်”
ဆိုတာ လက်တွေ့မကျတော့ဘူး။
ပိုကောင်းတဲ့မေးခွန်းက—
“အဖွဲ့ထဲမှာ ဘယ်သူဘာသိသလဲ၊ အဲဒီအသိတွေ ငါတို့ဆီ ဘယ်လိုရောက်လာမလဲ”
ဒါ။
တိုးတက်မှုဆိုတာ အကြီးအကဲအကြားအမြင် ကြီးလာတာတင် မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံးရဲ့ အသိကို ချိတ်ဆက်နိုင်စွမ်း ကြီးလာတာ။
သတင်းဆိုးကို မြန်မြန်ကြားရတဲ့အဖွဲ့က ပိုကောင်းတယ်
တချို့ခေါင်းဆောင်က ကောင်းသတင်းကြားရတာကြိုက်တယ်။
မကောင်းသတင်းတင်ပြလာရင် မျက်နှာပျက်တယ်။
“ဘာလို့ ဒီလိုဖြစ်တာလဲ”
ဆိုပြီး တင်ပြသူကိုပါ ဖိအားပေးတယ်။
နောက်တစ်ခါ လူတွေ ဘာလုပ်မလဲ။
ကောင်းသတင်း မြန်မြန်တင်မယ်။
မကောင်းသတင်း နည်းနည်းစောင့်မယ်။
“နောက်အပတ်ကျရင် ကောင်းလာနိုင်ပါတယ်”
ဆိုပြီး ဖုံးထားမယ်။
နောက်ဆုံး အကြီးအကဲသိတဲ့အချိန်မှာ ပြဿနာကြီးနေပြီ။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမယ်။
မကောင်းသတင်းပြောသူဟာ မကောင်းတဲ့လူ မဟုတ်ဘူး။
သူက ကိုယ်မသိသေးတဲ့အမှန်ကို ယူလာပေးတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဖွဲ့အတွင်းမှာ—
“ပြဿနာရှိတယ်”
ပြောလို့ရရမယ်။
“ဒီစီမံကိန်းမှာ မသေချာတဲ့အချက်ရှိတယ်”
ပြောလို့ရရမယ်။
“ခေါင်းဆောင်ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်နဲ့ ဒေတာမကိုက်ဘူး”
ပြောလို့ရရမယ်။
ဒါကို မလေးစားမှုလို့ ချက်ချင်းမယူနဲ့။
မသေချာမှုအားလုံးကို လူတိုင်းသိဖို့လည်း မလိုဘူး
သူတော်ကောင်းတို့…
ပွင့်လင်းမှုမှာလည်း နယ်နိမိတ်လိုတယ်။
အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်အတွက် သက်ဆိုင်တဲ့မသေချာမှု ရှိတယ်။
သက်ဆိုင်မှုမရှိတဲ့အရာလည်း ရှိတယ်။
အတွင်းမှာ အချက်အလက်မပြည့်သေးတဲ့ ဆွေးနွေးချက်တိုင်းကို လူတိုင်းဆီ ဖြန့်လိုက်ရင်—
မလိုအပ်တဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မေး—
“ဒီမသေချာမှုက သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သူ့အလုပ်၊ သူ့ဘေးကင်းရေး၊ သူ့အကျိုးကို ထိသလား”
ထိရင် အချိန်မီသိဖို့လိုတယ်။
မထိသေးတဲ့အရာတွေကို နောက်ကွယ်စုံစမ်းနေပြီး အချက်အလက်ပြည့်မှ တင်ပြလို့ရတယ်။
ဒီမှာ ပွင့်လင်းမှုဆိုတာ—
အရာအားလုံးအကုန်ပြောခြင်း မဟုတ်ဘူး။
လူတွေ သိသင့်တဲ့ အရေးပါတဲ့အမှန်ကို မဖုံးခြင်း။
“သေချာတယ်” လို့ပြောမယ့်အစား သေချာမှုအဆင့်ကို ခွဲပြော
အဖွဲ့ထဲမှာ ဒီအလေ့အကျင့်လေး သုံးကြည့်လို့ရတယ်။
ဒါဟာ ဘုရားရှင်က ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းအတွက် တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းမဟုတ်ဘူး။
နေ့စဉ်အသုံးချနည်းတစ်ခုသာ။
ဆွေးနွေးတဲ့အခါ စကားကို ငါးမျိုးခွဲ။
“သေချာသိထားတာ”
အထောက်အထားစစ်ပြီးသား။
“မသေချာသေးတာ”
အချက်အလက်မပြည့်။
“ခန့်မှန်းထားတာ”
လက်ရှိအချက်အရ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တွက်ထားတာ။
“ဆုံးဖြတ်ထားတာ”
မသေချာမှုရှိသေးသော်လည်း အခုအခြေအနေမှာ ဆက်လုပ်ဖို့ ရွေးထားတာ။
“ပြန်စစ်မယ့်အချိန်”
ဘယ်အချက်ပေါ်လာရင်၊ ဘယ်နေ့မှာ ပြန်ကြည့်မယ်။
ဒီငါးချက် ရှင်းရင်—
အဖွဲ့က အမှန်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မရောတော့ဘူး။
တစ်ခါတလေ ဆုံးဖြတ်ချက်က မှန်မယ်လို့ မသေချာသေးပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ရတယ်။
ဒါ သဘာဝပဲ။
ခေါင်းဆောင်မှုက မသေချာမှုအားလုံး ပျောက်မှ ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ဘူး။
မသေချာမှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲ သိပြီး၊ တာဝန်ရှိစွာ ဆုံးဖြတ်တာ။
မသေချာမှုကို အကြောင်းပြပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်အမြဲရှောင်လို့ မရဘူး
တစ်ဖက်မှာ—
“မသေချာသေးဘူး”
ဆိုတဲ့စကားကို အကြောင်းပြပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်မချတာလည်း ရှိတယ်။
ဒီလမဆုံးဖြတ်ဘူး။
နောက်လ။
နောက်လလည်း ဒေတာမပြည့်သေးဘူး။
ထပ်ရွှေ့။
နောက်ဆုံး အခွင့်အရေးပျောက်သွားတယ်။
ဒါ ပညာလား။
အမြဲမဟုတ်ဘူး။
ဘဝမှာ တချို့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို မသေချာမှုအောက်မှာပဲ ချရတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ခွဲရမယ်။
ပိုစစ်ရင် အရေးကြီးတဲ့အဖြေ ရနိုင်သေးလား။
ရနိုင်ရင် စစ်။
ပိုစောင့်လည်း အဖြေမတိုးတော့ဘူးလား။
ဒါဆို ဆုံးဖြတ်ရမယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် လွယ်လွယ်ပြန်ပြင်နိုင်လား။
ပြန်ပြင်နိုင်ရင် အဆင့်သေးနဲ့ စမ်းလို့ရတယ်။
မှားရင် ကြီးမားတဲ့ထိခိုက်မှုဖြစ်မလား။
ဒါဆို ပိုသတိထားဖို့လိုတယ်။
ဒါတွေဟာ ခေတ်သစ်ဆုံးဖြတ်နည်းအတွက် ဆင်ခြင်ချက်တွေပါ။
ဓမ္မကျမ်းထဲက တိုက်ရိုက်လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်း မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အလျင်စလို အတိအကျသလို ပြောတာနဲ့ တာဝန်မယူဘဲ အမြဲရွှေ့တာကြား အလယ်လမ်းရှာဖို့ ကူညီတယ်။
စိတ်ကူးထားတဲ့ သင်ကြားရေးဥပမာတစ်ခု
ကုမ္ပဏီတစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။
သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
ကုမ္ပဏီက အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုအသစ်တစ်ခု ဖွင့်မယ်။
အရင်စမ်းသပ်မှု အနည်းငယ်က ကောင်းတယ်။
အရောင်းအဖွဲ့က—
“အရမ်းအောင်မြင်မယ်”
ဆိုတယ်။
နည်းပညာအဖွဲ့က—
“အသုံးပြုသူအများကြီး တစ်ပြိုင်တည်းဝင်ရင် စနစ်ခံနိုင်မခံနိုင် မစမ်းရသေးဘူး”
ဆိုတယ်။
ငွေကြေးအဖွဲ့က—
“ကုန်ကျစရိတ်က ခန့်မှန်းထားတာထက် တက်နိုင်တယ်”
ဆိုတယ်။
ပိုင်ရှင်က ကြေညာချင်နေပြီ။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကိုလည်း—
“ဒီဝန်ဆောင်မှုက အောင်မြင်မှာ သေချာတယ်”
လို့ ပြောချင်တယ်။
အခု ဘာလုပ်မလဲ။
တစ်လမ်းက—
မသေချာတဲ့အချက်တွေ အကုန်ဖုံး။
“အောင်မြင်မှာ သေချာတယ်”
ကြေညာ။
နောက်တစ်လမ်းက—
“ဘာမှမသေချာဘူး၊ မလုပ်တော့ဘူး”
ဆိုပြီး ပိတ်။
နှစ်ခုလုံးမဟုတ်ဘဲ တတိယလမ်း ရှိတယ်။
ခေါင်းဆောင်က အဖွဲ့ကို—
“လက်ရှိစမ်းသပ်မှုအရ အသုံးပြုသူတုံ့ပြန်မှုက အားရစရာရှိတယ်။
ဒါက သိထားတာ။
ဒါပေမဲ့ အသုံးပြုသူအများအပြား တစ်ပြိုင်တည်းဝင်တဲ့အခြေအနေ မစမ်းရသေးဘူး။
ဒါက မသေချာသေးတာ။
ကုန်ကျစရိတ်မှာလည်း အကွာအဝေးရှိတယ်။
ဒါက ခန့်မှန်းချက်။
ဒါကြောင့် အပြည့်အဝ မဖွင့်သေးဘဲ အသုံးပြုသူအကန့်အသတ်နဲ့ ပထမအဆင့်ဖွင့်မယ်။
နှစ်ပတ်အတွင်း စနစ်ခံနိုင်ရည်၊ ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ အသုံးပြုမှုကို ပြန်စစ်မယ်။
အဲဒီရလဒ်ပေါ်မူတည်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်ဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုတယ်။
ကဲ…
သူ မသေချာတာကို ဝန်ခံတယ်။
ဒါပေမဲ့ အားနည်းသွားသလား။
မဟုတ်ဘူး။
မသေချာမှုကို စမ်းသပ်နိုင်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ် ပြောင်းလိုက်တာ။
ဒီဟာ အရေးကြီးတယ်။
လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့အဖွဲ့မှာ မသေချာမှုကို ဘယ်သူထိခိုက်မလဲဆိုတာနဲ့ ချိန်
ဒကာ ဒကာမတို့…
“မသေချာတာကို မပြောလည်းရတာပဲ”
လို့ အမြဲမယူနဲ့။
တချို့မသေချာမှုက ကိုယ့်အဖွဲ့ကိုပဲ မထိဘူး။
ဖောက်သည်ကို ထိတယ်။
ဝန်ထမ်းကို ထိတယ်။
မိသားစုကို ထိတယ်။
ရပ်ရွာကို ထိတယ်။
အဲဒီအခါ လူမှုတာဝန်ဝင်လာတယ်။
ဥပမာ—
ပစ္စည်းတစ်ခုမှာ အန္တရာယ်ရှိမရှိ မသေချာတဲ့ အချက်ပေါ်လာတယ်ဆိုပါစို့။
အဲဒါကို—
“အတည်မဖြစ်သေးလို့ မပြောနဲ့”
ဆိုရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
တကယ် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာကိစ္စဖြစ်ရင် သက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်၊ ဥပဒေ၊ ဘေးကင်းရေးလုပ်ထုံးတို့အတိုင်း လိုအပ်တာကို လုပ်ရမယ်။
တရားဟောချက်တစ်ပုဒ်နဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အစားထိုးလို့ မရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မက မေးခွန်းတစ်ခု မေးပေးတယ်—
“ငါ့ဂုဏ်ကို ကာကွယ်ဖို့ မသေချာမှုကို ဖုံးနေတာလား၊ လူတွေရဲ့အကျိုးကို ကာကွယ်ဖို့ တာဝန်ရှိစွာ ကိုင်တွယ်နေတာလား။”
ဒါစစ်ရမယ်။
မသေချာတာကို ဖုံးတာဟာ တစ်ခါတလေ မုသားမပြောဘဲလည်း လှည့်စားမှုဖြစ်နိုင်တယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
စကားတစ်ခွန်း မမှားဘဲလည်း လူကို အထင်မှားစေနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
စီမံကိန်းတစ်ခုမှာ အောင်မြင်နိုင်ခြေရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အန္တရာယ်ကြီးတစ်ခုလည်း ရှိတယ်။
ခေါင်းဆောင်က အောင်မြင်နိုင်တဲ့အချက်ပဲ ပြောတယ်။
အန္တရာယ်ကို လုံးဝမပြောဘူး။
ပြောထားတာတွေ အမှားမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ကြားသူက—
“အန္တရာယ်မရှိဘူး”
လို့ ထင်သွားတယ်။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်မေးရမယ်။
“ငါပြောတာ မှန်တာတစ်ခုတည်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါ့စကားကြောင့် သူ့မှာ မှားတဲ့အမြင် ဖြစ်နေသလား။”
ပွင့်လင်းမှုရဲ့ အဓိကက—
အချက်အလက်အကုန်ပစ်ချတာ မဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတဲ့အမှန်ကို ရွေးဖုံးခြင်း မပြုဖို့။
“လောလောဆယ် ဦးဇင်းတို့သိထားတာ…” ဆိုတဲ့စကားက အဖိုးတန်တယ်
တစ်ခါတလေ ခေါင်းဆောင်စကားထဲမှာ သေးသေးလေးပြောင်းတာနဲ့ အရမ်းကွာတယ်။
“ဒီဟာ ဒီလိုပဲ”
အစား—
“လောလောဆယ် ဦးဇင်းတို့ရထားတဲ့အချက်အလက်အရ ဒီလိုမြင်တယ်”
ပြော။
“ဒီလူက ဒီလိုလုပ်တာ”
အစား—
“လက်ရှိအထောက်အထားအရ ဒီအချက်တွေ တွေ့ထားတယ်၊ သူ့ဘက်က ရှင်းပြချက်ကို ဆက်စစ်နေတယ်”
ပြော။
“ဒီနှစ် အမြတ်ဒီလောက်ရမယ်”
အစား—
“လက်ရှိအခြေအနေမပြောင်းရင် ဒီအကွာအဝေးအတွင်း ရနိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတယ်”
ပြော။
ဒါဟာ စကားပျော့တာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အသိရဲ့ နယ်နိမိတ်ကို စကားထဲ ထည့်ပြောတာ။
စင်္ကီသုတ်မှာ အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ သဘောက ဦးဇင်းတို့ကို ဒီနေရာမှာ သတိပေးပေးတယ်—ကိုယ်က ဘယ်အဆင့်ထိ သိထားတယ်ဆိုတာ အဲဒီအဆင့်အတိုင်း ရိုးသားစွာပြောဖို့။
အမြင်ပြောင်းတာကို မရှက်နဲ့
ဒကာ ဒကာမတို့…
တချို့ခေါင်းဆောင်အတွက် အရမ်းခက်တာတစ်ခု—
မနေ့ကပြောထားတာ ဒီနေ့ပြင်ရတာ။
“လူတွေ ငါမတည်ငြိမ်ဘူးထင်မယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ အချက်အလက်အသစ်ရလာလို့ အမြင်ပြောင်းတာနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပြောင်းတာ မတူဘူး။
မနေ့က—
“လက်ရှိအချက်အလက်အရ ဒီလမ်းကို ရွေးမယ်”
လို့ ပြောထားတယ်။
ဒီနေ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်အသစ်ရလာတယ်။
အဲဒီအချက်က အရင်ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အခြေခံကို ပြောင်းသွားတယ်။
ဒီအခါ—
“ငါပြောပြီးသားမို့ ဆက်လုပ်မယ်”
ဆိုတာ ဘာလဲ။
တည်ကြည်မှုလား။
မာနဖြစ်နိုင်တယ်။
ပိုကောင်းတဲ့စကားက—
“မနေ့က ဦးဇင်းတို့ဆုံးဖြတ်တဲ့အချိန်မှာ ဒီအချက်ကို မသိသေးဘူး။ အခုအချက်အသစ်ရလာလို့ အရင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်ပြင်မယ်”
ဒီလို။
ဒါ ယုံကြည်မှုကျစေသလား။
တစ်ခါတလေ ပြန်တိုးနိုင်တယ်။
လူတွေမြင်တယ်—
“ဒီအဖွဲ့မှာ အကြီးအကဲက မျက်နှာကာကွယ်ဖို့ထက် အမှန်ကို ပြင်ယူတယ်”
ဆိုတာ။
အမြင်မတူသူကို “မကောင်းမြင်သူ” လို့ ချက်ချင်းမသတ်မှတ်နဲ့
မသေချာတဲ့အခြေအနေမှာ အမြင်ကွာတာ သဘာဝပဲ။
လူတစ်ယောက်က—
“ဒီစီမံကိန်းဆက်လုပ်သင့်တယ်”
ဆိုတယ်။
တစ်ယောက်က—
“အန္တရာယ်များတယ်၊ စောင့်သင့်တယ်”
ဆိုတယ်။
အဲဒီအခါ—
“ပထမလူက ရဲရင့်သူ၊ ဒုတိယလူက အဆိုးမြင်သူ”
လို့ ချက်ချင်းမခွဲနဲ့။
ဒုတိယလူမှာ ကိုယ်မမြင်တဲ့ အချက်ရှိနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
ကြောက်စိတ်ကြောင့် အမြဲတားနေသူလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကို အချက်အလက်နဲ့ စကားဝိုင်းကနေ သိရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ပညာကို စကားဆွေးနွေးမှုကနေ အချိန်ယူပြီးသိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတာ ဒီနေရာမှာ သတိရစရာပါ။
မတူတဲ့အမြင်ကို နားထောင်တာ = လိုက်နာတာ မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့က စစ်ဆေးဖို့ အချက်အသစ်ရတာ။
အဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ “မသိသေးတာ” ကို စုနိုင်သလား
အဖွဲ့အစည်းကြီးလာရင် သိထားတာစာရင်းပဲ မလိုဘူး။
မသိသေးတာစာရင်း လည်း အရေးကြီးတယ်။
ဒါကို လက်တွေ့သဘောနဲ့ သုံးကြည့်နိုင်တယ်။
အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ မေး—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် မသိသေးတဲ့အရာတွေ ဘာလဲ”
တစ်ယောက်က—
“ဖောက်သည်ရဲ့ တကယ်လိုအပ်ချက်ကို မသေချာသေးဘူး”
ဆိုတယ်။
တစ်ယောက်က—
“ကုန်ကျစရိတ်ဒီအပိုင်း မစစ်ရသေးဘူး”
ဆိုတယ်။
တစ်ယောက်က—
“ဥပဒေဆိုင်ရာကိစ္စကို ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ စစ်ဖို့လိုတယ်”
ဆိုတယ်။
ကဲ…
ဒီစာရင်းက အဖွဲ့ကို အားနည်းစေသလား။
မဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ပိုမြင်လာတယ်။
သိထားတာကိုပဲ စုရင်—
ကိုယ်မသိတာကို မမြင်တော့ဘူး။
မသိတာကို မြင်လာတာက ပညာရဲ့အစတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
မသေချာမှုတစ်ခုစီမှာ “ပိုင်ရှင်” ရှိပါစေ
ဒါပေမဲ့ အစည်းအဝေးမှာ—
“မသိသေးတာတွေ အများကြီးရှိတယ်”
ဆိုပြီး ထားခဲ့ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
“ဘယ်သူ စစ်မလဲ”
“ဘယ်နေ့ပြန်လာမလဲ”
“ဘာအချက်ရရင် ဆုံးဖြတ်နိုင်မလဲ”
ရှင်း။
ဥပမာ—
“ဖောက်သည်တုံ့ပြန်မှုကို မသိသေးဘူး”
ဆိုရင်—
ဘယ်သူမေးမလဲ။
ဘယ်လောက်မေးမလဲ။
ဘယ်နေ့ရလဒ်ရမလဲ။
“ကုန်ကျစရိတ် မသေချာဘူး”
ဆိုရင်—
ဘယ်သူတွက်မလဲ။
ဘယ်ကိန်းဂဏန်းအတွင်းဆို လက်ခံနိုင်မလဲ။
မသေချာမှုကို တာဝန်ပေးနိုင်မှ လက်တွေ့အကျိုးရှိတယ်။
ပြန်အသိပေးရမယ့်အချိန်ကို ကြိုပြော
သူတော်ကောင်းတို့…
လူတွေရဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကို အမြဲတမ်း အဖြေရှိမှပဲ လျှော့နိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ—
နောက်အဖြေ ဘယ်တော့ရမလဲ သိခြင်း ကလည်း အရေးကြီးတယ်။
ဝန်ထမ်းမေးတယ်—
“ကုမ္ပဏီက ဌာနပြောင်းမယ်ဆိုတာ ဟုတ်လား”
အကြီးအကဲမှာ အဖြေမရှိသေးဘူး။
“မသိဘူး”
ဆိုပြီးပဲ ပိတ်လိုက်ရင် လူတွေ ဆက်ခန့်မှန်းမယ်။
ပိုကောင်းတာ—
“အခု နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက် မရှိသေးဘူး။ ဆွေးနွေးနေတဲ့အဆင့်ပါ။ တနင်္လာနေ့ ညနေပိုင်းမှာ အတည်ပြုနိုင်သလောက် ပြန်အသိပေးမယ်”
ဆို။
ဒီလိုဆို—
မသေချာမှု မပျောက်သေးဘူး။
ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့က သတင်းအမှန်ရမယ့်လမ်းကို သိတယ်။
အတင်းအဖျင်းရဲ့နေရာ လျော့တယ်။
မသေချာမှုကို လူမှုတာဝန်နဲ့ ချိတ်ကြည့်
ဒကာ ဒကာမတို့…
တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနဲ့ လူမှုတာဝန်ဆိုတာ—
အမြတ်ဘယ်လောက်ရလဲတင် မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် လူတွေ ဘာသိထားသလဲလည်း ပါတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က သူ့အနာဂတ်အလုပ်အခြေအနေကို တကယ်ထိမယ့်အရေးကြီးမသေချာမှုရှိတယ်။
အကြီးအကဲက သိတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“လူတွေစိုးရိမ်မှာစိုးလို့ လုံးဝမပြောနဲ့”
ဆိုတယ်။
တစ်ခါတလေ လျှို့ဝှက်ထားရန် အကြောင်းပြချက်ရှိနိုင်တယ်။
ဥပဒေ၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်မှုရှိနိုင်တယ်။
ဒါတွေကို မလွယ်လွယ် ယေဘုယျမချရဘူး။
ဒါပေမဲ့—
လူတွေကို ထိခိုက်မယ့်အချက်ကို ကိုယ့်ပုံရိပ်ကောင်းဖို့အတွက်သာ ဖုံးထားတာလား
ဆိုတာကို သီလနဲ့ ပြန်စစ်ရမယ်။
လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့ခေါင်းဆောင်က—
“ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လောက်ပြောသင့်လဲ”
ကို ပညာနဲ့စဉ်းစားရတယ်။
“ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် မပြောနဲ့”
မဟုတ်ဘူး။
မသေချာမှုနဲ့ ကောလာဟလ မတူဘူး
အဖွဲ့တစ်ခုမှာ—
“မသေချာသေးဘူး”
ဆိုတာနဲ့
“ကြားတာပြောမယ်”
မတူဘူး။
ပွင့်လင်းတဲ့ယဉ်ကျေးမှုဆိုပြီး ကောလာဟလတွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖြန့်လို့ မရဘူး။
“ငါကြားတာတော့…”
“သူပြောတာတော့…”
“ထင်တာတော့…”
ဒါတွေကို သက်ဆိုင်ရာအဆင့်အဖြစ် အမည်တပ်။
မစစ်ရသေးတာကို မစစ်ရသေးဘူးလို့ ပြော။
စင်္ကီသုတ်ရဲ့ အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာအချက်ဟာ ဒီနေရာမှာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်—
ကိုယ့်မှာရှိတာ ဘယ်အဆင့်လဲဆိုတာ အဲဒီအဆင့်ထက် ပိုမြှင့်မပြောဖို့။
“ဘယ်သူပြောလဲ” ထက် “ဘယ်လိုသိလဲ” မေး
အဖွဲ့မှာ လေ့ကျင့်လို့ရတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။
“ဒီအချက်ကို ဘယ်လိုသိတာလဲ”
ဒီမေးခွန်းကို မထီမဲ့မြင်စိတ်နဲ့ မမေးနဲ့။
သတင်းရဲ့အဆင့်သိဖို့ မေး။
“ဖောက်သည် ထွက်တော့မယ်”
“ဘယ်လိုသိတာလဲ”
“သူကိုယ်တိုင် ပြောတာလား”
“မေးလ်ရှိလား”
“အရောင်းဝန်ထမ်း ခန့်မှန်းတာလား”
“သူငယ်ချင်းဆီက ကြားတာလား”
ဒီလို။
မဟာပဒေသသုတ်ထဲက “ပြောလာတဲ့စကားကို ချက်ချင်းလက်မခံ၊ မပယ်ဘဲ စိစစ်” ဆိုတဲ့အခြေခံကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဆင်ခြင်လို့ ရတယ်။
အရာရာကို ကိုယ်တိုင်စစ်လို့လည်း မရဘူး
ဒါဆို—
“ဘာဆိုဘာမှ မယုံနဲ့၊ ကိုယ်တိုင်အကုန်စစ်”
လို့ ဆိုတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့ကြီးတစ်ခုမှာ ကိုယ်တိုင်အကုန်စစ်လို့ မရဘူး။
ယုံကြည်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ယုံကြည်မှုမှာ စနစ်ရှိရမယ်။
ဘယ်အချက်အလက်ကို ဘယ်သူတာဝန်ယူလဲ။
ဘယ်အဆင့်မှာ နှစ်ကြိမ်စစ်ရမလဲ။
ဘယ်ကိစ္စမှာ ကျွမ်းကျင်သူလိုလဲ။
ဘယ်ကိစ္စမှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ထင်မြင်ချက်နဲ့ မလုံလောက်ဘူးလဲ။
ဒီလို ခွဲ။
ယုံကြည်မှုနဲ့ စိစစ်မှုဟာ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့ယုံကြည်မှုမှာ တာဝန်ရှိတယ်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် “မသိဘူး” ပြောပြီး နောက်မှ မပြန်လာရင် ယုံကြည်မှုမတည်ဘူး
ဒကာ ဒကာမတို့…
အရေးကြီးတဲ့အချက်။
“မသိသေးဘူး၊ စစ်ပြီးပြောမယ်”
ပြောတယ်။
တစ်ပတ်ကြာတယ်။
မပြောဘူး။
လူတွေ မေးတယ်။
“အေး… ကြည့်နေတယ်”
ပြောတယ်။
နောက်တစ်လလည်း မပြောဘူး။
ဒီလိုဆို ပွင့်လင်းမှု အလုပ်ဖြစ်သလား။
မဖြစ်ဘူး။
ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်တာ ဝန်ခံချက်တစ်ခွန်းနဲ့မဟုတ်ဘူး။ ပြန်လာမှုနဲ့။
“သောကြာနေ့ပြန်ပြောမယ်”
ဆိုရင် သောကြာနေ့ပြန်ပြော။
အဖြေမရသေးလည်း—
“အခုထိ မပြီးသေးဘူး။ ရလာတဲ့အချက်က ဒီလောက်။ နောက်ထပ် ဒီအချက်စစ်ရဦးမယ်။ အင်္ဂါနေ့ ထပ်ပြောမယ်”
ဆို။
ဒါမှ လူတွေ သိတယ်—
“မသေချာတာကို ဖုံးမထားဘူး။ ပြီးတော့ မေ့လည်းမထားဘူး”
ဆိုတာ။
“ငါမှားခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့ပြန်အသိပေးမှုလည်း ပွင့်လင်းမှုထဲပါ
မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းတာ အနာဂတ်အကြောင်းပဲ မဟုတ်ဘူး။
အရင်ခန့်မှန်းချက်မှားရင်လည်း ပြန်ပြောရမယ်။
“အရင်လက ဦးဇင်းတို့ ဒီလိုခန့်မှန်းခဲ့တယ်။
အခုရလဒ်က မကိုက်ဘူး။
ဘာကြောင့်မကိုက်လဲ ဒီအချက်တွေ တွေ့ရတယ်။
နောက်ခန့်မှန်းချက်မှာ ဒီအရာကို ပြောင်းထည့်မယ်”
ဒီလို။
အဖွဲ့က ဘာသင်မလဲ။
မှားတာကို ဖုံးရမယ်လို့ မသင်ဘူး။
မှားတာကို လေ့လာရမယ် လို့ သင်တယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ပညာဟာ အဖြေမှန်တာနဲ့တင် မသိရဘူး
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ မှာ စကားဆွေးနွေးရာကနေ ပညာကို သိနိုင်တယ်ဆိုတာ ပြန်စဉ်းစားကြည့်။
တစ်ယောက်က အဖြေမှားတယ်။
ဒါပေမဲ့—
အမှားထောက်ပြတာနဲ့ ချက်ချင်းပြန်စစ်တယ်။
“ဒီအချက်မှာ ကျွန်တော်မှားသွားတယ်”
လို့ ပြောတယ်။
သင်ယူတယ်။
နောက်တစ်ယောက် အစမှာ အဖြေမှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့—
ဘယ်သူ့မေးခွန်းမှ မခံဘူး။
အခြားအမြင်ကို မကြားဘူး။
အချက်အသစ်ရလည်း မပြောင်းဘူး။
ဘယ်သူက ရေရှည်မှာ ပညာပိုတိုးမလဲ။
ဒီလိုပဲ အဖွဲ့တစ်ခုမှာ—
အဖြေမှန်မှုသာ မတိုင်းနဲ့။ အမှားတွေ့ရင် ပြင်နိုင်မှုကိုလည်း တိုင်း။
မသေချာမှုကို အပြစ်ရှာဖို့ လက်နက်မလုပ်နဲ့
တစ်ယောက်က ရိုးသားစွာ—
“ဒီအချက်ကို မသေချာသေးပါဘူး”
ပြောတယ်။
အကြီးအကဲက—
“ဒါတောင်မသိဘူးလား”
ဆိုတယ်။
နောက်တစ်ခါ သူ ဘာလုပ်မလဲ။
သိသလို ပြောမယ်။
ဒါကြောင့် အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ—
ရိုးသားတဲ့ မသေချာမှုကို အရှက်မခွဲရဘူး။
ဒါပေမဲ့—
သိသင့်တဲ့အရာကို အမြဲမသိ၊ စစ်သင့်တာမစစ်၊ တာဝန်မယူဘဲ—
“မသေချာပါဘူး”
လို့ အမြဲပြောတာကိုလည်း ရိုးသားမှုလို့ မဖုံးရဘူး။
ဥပမာ—
စာရင်းစစ်တာ သူ့တာဝန်။
သုံးကြိမ်မေးလည်း—
“မသေချာသေးဘူး”
ပဲ။
စစ်မထားဘူး။
ဒါ အခြားကိစ္စ။
မသေချာမှုကို ရိုးသားစွာ ဝန်ခံခြင်းနဲ့ တာဝန်မယူခြင်း မတူဘူး။
မသေချာမှုကို ပွင့်လင်းမျှဝေတဲ့ အဖွဲ့အတွက် လက်တွေ့စကားပုံစံ
သူတော်ကောင်းတို့…
မနက်ဖြန်ကစပြီး အဖွဲ့ထဲမှာ ဒီလိုစကားတွေ သုံးကြည့်။
“အခုသေချာသိထားတာက…”
“မသေချာသေးတာက…”
“လက်ရှိခန့်မှန်းချက်က…”
“ဒီခန့်မှန်းချက်ကို ပြောင်းစေနိုင်တဲ့ အချက်က…”
“ဒီကိစ္စအတွက် နောက်တစ်ဆင့် စစ်မယ့်သူက…”
“ပြန်အသိပေးမယ့်အချိန်က…”
“အရင်ခန့်မှန်းချက်နဲ့ မကိုက်သွားလို့ ဒီလိုပြင်ထားတယ်…”
ဒီစကားတွေ အဖွဲ့ထဲများလာရင်—
အတိအကျသလို ဟန်ဆောင်တဲ့စကား နည်းလာတယ်။
မသိတာဖုံးတဲ့စကား နည်းလာတယ်။
မေးခွန်းမေးဖို့ နေရာများလာတယ်။
နံနက်တိုင်း ငါးမိနစ်လေ့ကျင့်မှု
အလုပ်မစခင် ကိုယ်တာဝန်ယူထားတဲ့ အရေးကြီးကိစ္စတစ်ခု ရွေး။
ပြီးတော့ ကိုယ့်ကိုမေး။
“ဒီကိစ္စမှာ ငါ တကယ်သိတာ ဘာလဲ”
ခဏနေ။
“ငါထင်နေတာ ဘာလဲ”
ခဏနေ။
“ငါမသိသေးတာ ဘာလဲ”
ခဏနေ။
“မသိသေးတာထဲက အရေးအကြီးဆုံးဟာ ဘာလဲ”
ခဏနေ။
“ဒီနေ့ ဘယ်တစ်ခုကို စစ်နိုင်မလဲ”
ဒီလို။
ငါးမိနစ်ပဲ။
ဒီလေ့ကျင့်မှုက အရာအားလုံးသိစေမှာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့—
ကိုယ့်အသိနဲ့ ကိုယ့်ထင်မြင်ချက်ကို မရောဖို့ လေ့ကျင့်ပေးတယ်။
တစ်ပတ်စာ လက်တွေ့အကျင့်
ပထမနေ့မှာ ကိုယ့်အလုပ်ထဲက အရေးကြီးဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုယူပြီး “သေချာသိတာ / မသေချာသေးတာ / ခန့်မှန်းတာ” သုံးပိုင်းခွဲရေးပါ။
ဒုတိယနေ့မှာ အဖွဲ့အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ “ဒီကိစ္စမှာ ဦးဇင်းတို့ မသိသေးတဲ့ အရေးကြီးဆုံးအရာ ဘာလဲ” လို့ တစ်ကြိမ်မေးပါ။
တတိယနေ့မှာ ကိုယ်ပြောမယ့် ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုကို အတည်အဖြစ် မပြောဘဲ ခန့်မှန်းချက်အဖြစ် တိကျစွာ အမည်တပ်ပြောပါ။
စတုတ္ထနေ့မှာ မသေချာမှုတစ်ခုကို ရွေးပြီး “ဘယ်သူစစ်မယ်၊ ဘယ်နေ့ပြန်လာမယ်” ဆိုတာ သတ်မှတ်ပါ။
ပဉ္စမနေ့မှာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက် “မသေချာသေးဘူး” လို့ ရိုးသားစွာပြောလာရင် ချက်ချင်းမရှုတ်ချဘဲ “ဘာလိုရင် သေချာလာမလဲ” လို့ မေးပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့မှာ ကိုယ်အရင်က မှားခဲ့တဲ့ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုကို ပြန်ကြည့်ပြီး ဘာကြောင့်မှားခဲ့လဲ၊ နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်းမလဲ စာရေးပါ။
သတ္တမနေ့မှာ တစ်ပတ်လုံးပြန်ကြည့်ပြီး—
“ငါဘယ်အချိန်မှာ မသိတာကို သိသလိုပြောမိသလဲ”
“ဘယ်အချိန်မှာ မသေချာမှုကို မလိုအပ်ဘဲ ဖုံးထားမိသလဲ”
“ဘယ်အချိန်မှာ မသေချာမှုကို ကြောက်စိတ်အဖြစ် အဖွဲ့ပေါ်ပစ်ချမိသလဲ”
“ဘယ်အချိန်မှာ အမှန်အတိုင်းပြောပြီး တာဝန်ရှိတဲ့နောက်တစ်ဆင့် ပေးနိုင်ခဲ့သလဲ”
ပြန်မေး။
“မသိတာ” ကို လျှော့ချရင်း “မသိသေးတာ” ကို လက်ခံတတ်ရမယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဦးဇင်းတို့မှာ နှစ်မျိုးလုံးလိုတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
မသိတာကို လျှော့ဖို့ လေ့လာရမယ်။
မေးရမယ်။
စစ်ရမယ်။
ပညာရှိသူဆီ ချဉ်းကပ်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ စုံစမ်းလေ့လာမှုကို အားပေးထားတာဟာ စုံစမ်းခြင်းရဲ့တန်ဖိုးကို ပြတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
အရာအားလုံးကို ဒီနေ့ပဲ သိနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ မာနကိုလည်း လျှော့ရမယ်။
မသိသေးတာ ရှိနေသေးတယ်။
ဒါကို လက်ခံရမယ်။
ပညာဆိုတာ မေးခွန်းအကုန် ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်မေးခွန်းကို ဘယ်လိုဆက်စစ်ရမလဲ သိလာတာလည်း ပညာ။
တိုးတက်မှုရဲ့ အန္တရာယ်—အချက်အလက်ထက် ပုံရိပ်ကို ပိုကာကွယ်လာခြင်း
လုပ်ငန်းတိုးလာတယ်။
လူတွေပိုသိလာတယ်။
နာမည်ကြီးလာတယ်။
ဒီအခါ အမှားဝန်ခံရတာ ပိုခက်လာနိုင်တယ်။
“ကုမ္ပဏီနာမည်ပျက်မယ်”
“ခေါင်းဆောင်ပုံရိပ်ကျမယ်”
“လူတွေယုံတော့မှာမဟုတ်ဘူး”
ဒီစိတ်ကြောင့်—
မသေချာတာကို ပိုဖုံးလာတယ်။
ဒါ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
တစ်ခါတလေ ပုံရိပ်ကိုကာကွယ်ဖို့ ဖုံးထားတာက နောက်ဆုံးပုံရိပ်ကို ပိုထိခိုက်စေတတ်တယ်။
ဦးဇင်းတို့ အထူးအဖြစ်မှန်တစ်ခုကို မပြောဘူး။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်ခြင်ရမယ့်အချက်ပဲ။
ယုံကြည်မှုကို “ငါဘယ်တော့မှမမှားဘူး” ပေါ်တည်မလား၊ “မှားရင်လည်း အမှန်အတိုင်းပြောပြီး ပြင်မယ်” ပေါ်တည်မလား။
ဒုတိယဟာ ပိုလူသားဆန်တယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမှာ “ဘာကြောင့်” ကို အနည်းငယ်ရှင်းပြ
မသေချာတဲ့အချိန်မှာ အမိန့်တစ်ခုချလိုက်တယ်။
“ဒီလိုလုပ်”
လူတွေက—
“ဘာကြောင့်လဲ”
မသိဘူး။
မနက်ဖြန် အချက်အသစ်ကြောင့် အမိန့်ပြောင်းတယ်။
လူတွေ—
“အကြီးအကဲစိတ်ပြောင်းလွယ်တယ်”
လို့ ထင်တယ်။
အဲဒီအစား—
“လက်ရှိမှာ အချက်အလက်မပြည့်သေးပေမဲ့ ဒီအန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ယာယီအားဖြင့် ဒီနည်းရွေးတယ်။ သောကြာနေ့ပြန်စစ်မယ်”
ဆို။
နောက်မှ ပြောင်းရင် လူတွေ နားလည်တယ်။
အရင်ဆုံးဖြတ်ချက်က ထာဝရအမှန်လို့ မပြောထားဘူး။
အခြေအနေအောက်က ဆုံးဖြတ်ချက်လို့ ရှင်းထားတယ်။
အဖွဲ့ထဲက ငယ်သူ၊ အောက်ခြေလူရဲ့ မသေချာမှုအသံကိုလည်း ကြား
အကြီးအကဲတွေမှာ အချက်အလက်များတယ်။
ဒါပေမဲ့ အောက်ခြေလူမှာ အကြီးအကဲမမြင်တဲ့အရာ ရှိနိုင်တယ်။
ဖောက်သည်နဲ့ နေ့တိုင်းတွေ့နေသူက—
“ဒီပစ္စည်းအပေါ် ဖောက်သည်တွေ မေးခွန်းပိုများလာတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒေတာကြီးမရှိသေးဘူး။
ဒါပေမဲ့ စောစောသတိပေးချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ခေါင်းဆောင်က—
“ကိန်းဂဏန်းမရှိရင် မပြောနဲ့”
ဆိုပြီး ပိတ်မလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“အခုက သတိပြုမိချက်အဆင့်ပဲ။ နောက်တစ်ပတ် အချက်အလက်စုကြည့်”
ဆိုမလား။
ဒီလိုဆို—
မသေချာတဲ့အသံကို အတည်မလုပ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ မပယ်ဘူး။
သတိပြုမိချက်ကို စုံစမ်းမှုအဖြစ် ပြောင်းတယ်။
အမှန်တရားကို စောင့်တာဟာ စကားတစ်ခွန်းစီမှာ စတင်တယ်
ဒကာ ဒကာမတို့…
စင်္ကီသုတ်ထဲက အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းအချက်ဟာ လောကီလုပ်ငန်းအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ နေ့စဉ်စကားတိုင်းနဲ့ ဆိုင်တယ်။
မိဘက—
“သားဒီလိုလုပ်တာ ဘာကြောင့်လဲ”
မသိဘူး။
“သူအရမ်းတစ်ကိုယ်ကောင်းလို့”
လို့ မသေချာဘဲ မပြောနဲ့။
“အဖေမသိသေးဘူး၊ သူ့ကို မေးရမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
လင်မယားကြား—
“သူဒီစကားပြောတာ ငါ့ကို မလေးစားလို့”
လို့ ချက်ချင်းမယူနဲ့။
“ငါဒီလိုခံစားသွားတယ်၊ သူဘာရည်ရွယ်လဲ မေးရမယ်”
ဆို။
အလုပ်မှာ—
“ဝန်ထမ်းက အလုပ်မလုပ်ချင်လို့ နောက်ကျတာ”
မသေချာဘူး။
အကြောင်းရင်းမေး။
ကိုယ်မသိတဲ့ သူတစ်ပါးစိတ်ကို ကိုယ့်ထင်မြင်ချက်နဲ့ မဖြည့်ဖို့လည်း အမှန်ကို စောင့်ခြင်းတစ်မျိုး။
သေချာမှုလိုချင်တဲ့စိတ်က အရမ်းပြင်းလာရင် မသေချာမှုကို အတုလုပ်တတ်တယ်
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့စိတ်က “မသိဘူး” ဆိုတာ မကြိုက်ဘူး။
အဖြေလိုတယ်။
အနာဂတ်ကို သိချင်တယ်။
ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာ သေချာချင်တယ်။
ဒီစိတ်ကို နားလည်လို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ လောကက ကိုယ့်လိုချင်သလို အာမခံချက်ပေးမထားဘူး။
ဒီအခါ သေချာမှုကို အလွန်လိုချင်ရင်—
ကိုယ့်စိတ်က အဖြေတစ်ခု ဖန်တီးတယ်။
“ဒီလိုပဲ ဖြစ်မှာ”
“သူ့ကြောင့်ပဲ”
“ဒီလူက ဘယ်တော့မှ မပြောင်းဘူး”
“ဒီလုပ်ငန်းက သေချာပေါက်အောင်မြင်မယ်”
“သေချာပေါက်ပျက်မယ်”
ဒါတွေက တစ်ခါတလေ အထောက်အထားထက် စိတ်ရဲ့ မသေချာမှုကို မခံနိုင်ခြင်း က ပြောနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မဝင်လာတယ်။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း သိ။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ သိ။
မသေချာတာကို မသေချာသေးဘူးလို့ သိ။
ဒီလိုသိနိုင်တဲ့စိတ်က ပိုပေါ့တယ်။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ ခေါင်းဆောင်မှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
အချက်အလက်အကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
မသေချာမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ပွင့်လင်းမှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
အဖွဲ့ယုံကြည်မှုအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မဟောပြောမှုရဲ့ နောက်ဆုံးအဓိကနေရာက—
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
မသေချာမှုကို ကြောက်ရတာ ဒုက္ခ။
အနာဂတ် ဘာဖြစ်မလဲ မသိရတာ ဒုက္ခ။
လုပ်ငန်းဆက်ရမလား၊ ရပ်ရမလား မသေချာတာ ဒုက္ခ။
ဝန်ထမ်းအနာဂတ် မသေချာတာ ဒုက္ခ။
မိသားစုအရေး ဘာဖြစ်မလဲ မသိရတာ ဒုက္ခ။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အဖြေအားလုံးပေးရမယ်လို့ ဖိအားခံရတာ ဒုက္ခ။
အောက်ကလူအနေနဲ့—
“အမှန်ပြောရင် ဆူမလား”
လို့ မသေချာရတာလည်း ဒုက္ခ။
သတင်းမပြည့်လို့ အတင်းအဖျင်းပေါ်လာတာ ဒုက္ခ။
တကယ်မသေချာပေမဲ့ သေချာတယ်လို့ ပြောထားပြီး နောက်မှ မှားသွားတာ ဒုက္ခ။
ကိုယ့်ပုံရိပ်ကာကွယ်ဖို့ အမှန်ကို ဖုံးရတာ ဒုက္ခ။
မသိသေးတာကို ဝန်မခံနိုင်လို့ အတွင်းမှာ စိုးရိမ်နေရတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို သိရမယ်။
သမုဒယသစ္စာ
လက်တွေ့အကြောင်းရင်းတွေ ရှိတယ်။
အချက်အလက်မလုံလောက်တာ။
အနာဂတ်မသေချာတာ။
စျေးကွက်ပြောင်းတာ။
လူ့အပြုအမူကို ခန့်မှန်းမရတာ။
ဒီတွေကို အပြစ်လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဒီမသေချာမှုအပေါ် ဦးဇင်းတို့ စိတ်က—
“အရာအားလုံး ငါသိရမယ်”
လို့ ဖမ်းတယ်။
“အရာအားလုံး ငါထိန်းရမယ်”
လို့ ဖမ်းတယ်။
“ငါမှားလို့မရဘူး”
လို့ ဖမ်းတယ်။
“ငါမသိဘူးပြောရင် လူတွေ ငါ့ကို မလေးစားတော့ဘူး”
လို့ မာနနဲ့ ကြောက်တယ်။
“အနာဂတ်ကို အခုချက်ချင်း အာမခံချက်လိုတယ်”
လို့ တဏှာတက်တယ်။
အဲဒီဖမ်းဆုပ်မှုတွေက မသေချာမှုကို အပူပိုဖြစ်စေတယ်။
အမှန်ကို ပြောင်းမပစ်နိုင်ပေမဲ့—
ကိုယ့်စိတ်က သေချာမှုအတုတစ်ခု ဖန်တီးပြီး ဖမ်းထားတယ်။
ဒါ သမုဒယဘက်ကို မြင်ရမယ့်နေရာတစ်ခု။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါအရာအားလုံး သိရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာတဲ့အခါ—
“ဒီဟာ မသိသေးဘူး”
လို့ အေးအေးဆေးဆေး ပြောနိုင်တယ်။
“ငါမှားလို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့ မာနလျော့လာတဲ့အခါ—
“အရင်ခန့်မှန်းချက် မှားသွားတယ်”
လို့ ပြင်နိုင်တယ်။
“ငါ့အမြင်ပဲ မှန်ရမယ်”
ဆိုတာလျော့ရင်—
အဖွဲ့က မတူတဲ့အသံကို ကြားနိုင်တယ်။
“အခုချက်ချင်း အာမခံချက်လိုတယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာ လျော့လာရင်—
မသေချာမှုရှိနေသေးပေမဲ့ သတိနဲ့နေတတ်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီလိုစိတ်အေးခြင်းကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူ မပြောရဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာ၊ ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ—
သေချာမှုကို အတင်းဖမ်းမနေတဲ့အခါ အပူလျော့တယ်
ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် မြည်းစမ်းသိနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
သိတာကို သိတယ်လို့ သိ။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ သိ။
ယုံကြည်ချက်၊ ခန့်မှန်းချက်၊ စုံစမ်းသိရှိချက်ကို အမှန်တစ်မျိုးတည်းမလုပ်။ စင်္ကီသုတ်မှာ ဖော်ပြတဲ့ အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာသဘောကို သတိရ။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကာကွယ်ဖို့ အမှန်မဖုံး။
အဖွဲ့ကို ကြောက်စိတ်ပေးဖို့ မသေချာမှုမပစ်ချ။
အမှန်ကို အတူသိလာဖို့ ရည်ရွယ်။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
“သိတာ”
“မသိသေးတာ”
“ခန့်မှန်းတာ”
ကို ခွဲပြော။
စစ်မထားတာကို စစ်ပြီးသလို မပြော။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
အရေးကြီးတဲ့ မသေချာမှုကို စစ်။
လိုအပ်တဲ့သူကို အသိပေး။
လူ့ဘေးကင်းရေး၊ ဥပဒေ၊ ကျန်းမာရေး၊ ငွေကြေးလို ကျွမ်းကျင်မှုလိုတဲ့ကိစ္စမှာ သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်နဲ့ လုပ်ထုံးကို မလွှဲမရှောင် အသုံးပြု။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
အမြတ်ရဖို့ မသေချာတဲ့အန္တရာယ်ကို သေချာမရှိသလို မပြော။
ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ ရပ်ရွာကို မလိုအပ်ဘဲ လှည့်စားမထား။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
မသိသေးတာကို သိလာအောင် စုံစမ်း။
ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ တွေ့ရတဲ့အတိုင်း ရှုပ်ထွေးရာမှာ သံသယရှိနေခြင်းကို အဆုံးအဖြတ်အတုနဲ့ မပိတ်ဘဲ စစ်ဆေးသုံးသပ်မှုဘက်ကို ရွှေ့။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
ကိုယ့်စိတ်ထဲ အခုဘာဖြစ်နေသလဲ သိ။
“မသိဘူးပြောရမှာ ရှက်နေတာလား”
“လူတွေကြောက်မှာစိုးတာလား”
“ကိုယ့်ပုံရိပ်ကို ကာကွယ်နေတာလား”
“အမှန်ကို တကယ်ရှာနေတာလား”
သိ။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
အဖြေမရသေးတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ ခဏနေတတ်အောင် လေ့ကျင့်။
မသေချာတာရှိလို့ ချက်ချင်းအတုအဖြေတစ်ခုနဲ့ မဖြည့်။
ဒီလိုမှ မဂ္ဂလမ်းဟာ တရားခန်းထဲမှာပဲ မနေတော့ဘူး။
အစည်းအဝေးမှာ ရှိလာမယ်။
စာရင်းခန့်မှန်းတဲ့အချိန်မှာ ရှိလာမယ်။
အဖွဲ့ကို သတင်းပေးတဲ့အချိန်မှာ ရှိလာမယ်။
မသိတာ ဝန်ခံရတဲ့အချိန်မှာ ရှိလာမယ်။
မတူတဲ့အမြင် နားထောင်တဲ့အချိန်မှာ ရှိလာမယ်။
အမှားပြန်ပြင်တဲ့အချိန်မှာ ရှိလာမယ်။
ဒါမှ ဓမ္မဟာ နေ့စဉ်ဘဝထဲ အသက်ဝင်လာတယ်။
နိဂုံးချုပ်မေတ္တာ
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် တစ်ကြောင်းပဲ ယူသွားကြမယ်ဆိုရင်—
“မသေချာတာကို ဖုံးထားပြီး ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်လို့ မရဘူး။ မသေချာတာကို တာဝန်ရှိစွာ ပြောပြီး အမှန်ကို အတူရှာနိုင်မှ ယုံကြည်မှု တည်တံ့လာမယ်။”
ဒီစကားကို မှတ်ကြပါ။
ခေါင်းဆောင်တို့…
အရာအားလုံးသိသူအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ—
အမှန်ကို လေးစားသူအဖြစ် ဦးဆောင်နိုင်ကြပါစေ။
မသိသေးရင်—
မသိသေးဘူးလို့ ပြောရဲကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုသိလာအောင်လုပ်မလဲဆိုတာ တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့ဝင်တို့…
မသိသေးတာကို သိသလို မပြောကြပါနဲ့။
အကြီးအကဲကြိုက်မယ့်အဖြေထက် အမှန်နဲ့နီးတဲ့အဖြေကို ရွေးနိုင်ကြပါစေ။
“မသေချာသေးပါဘူး၊ ဒီအချက်ကို စစ်ပြီး ဒီအချိန်မှာ ပြန်တင်ပါမယ်”
ဆိုတဲ့ ရိုးသားတဲ့စကားကို ပြောရဲကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းတို့…
“မသိဘူး” ဆိုတဲ့စကားကို အရှက်ဖြစ်စေတဲ့နေရာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
တစ်ချိန်တည်းမှာ—
တာဝန်မယူခြင်းကို “မသေချာမှု” ဆိုပြီး ဖုံးထားတဲ့နေရာလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ရိုးသားမှုရှိပါစေ။
စုံစမ်းမှုရှိပါစေ။
ပြန်လာမှုရှိပါစေ။
ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ ရှုပ်ထွေးစရာအကြောင်းရှိရာ သံသယဖြစ်လာမှုကို မပိတ်ပင်ဘဲ စုံစမ်းသိမြင်မှုဘက်ကို ဦးတည်စေသလို၊ မိမိတို့အဖွဲ့များလည်း မေးခွန်းကို အပြစ်တစ်ခုလို မမြင်ဘဲ အမှန်ရှာရာ တံခါးတစ်ခုပမာ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
စင်္ကီသုတ်မှာ အမှန်ကို စောင့်ရှောက်လိုသူက ယုံကြည်ထားတာ၊ ကြားထားတာ၊ စဉ်းစားလက်ခံထားတာကို အဲဒီအဆင့်အတိုင်း ပြောပြီး မသေချာတာကို အဆုံးအဖြတ်ကြီးအဖြစ် မမြှင့်သင့်ကြောင်း ရှင်းပြထားသလို၊ ဦးဇင်းတို့လည်း—
ကိုယ်ယုံတာကို အမှန်အပြည့်မလုပ်ကြပါနဲ့။
ကိုယ်ထင်တာကို အချက်အလက်မလုပ်ကြပါနဲ့။
ကိုယ်ကြားတာကို စစ်ပြီးသားမလုပ်ကြပါနဲ့။
ကိုယ်ခန့်မှန်းတာကို အာမခံချက်မလုပ်ကြပါနဲ့။
မဟာပဒေသသုတ်မှာ ပြောသူ့အာဏာပေါ်တင်ပြီး ချက်ချင်းလက်မခံ၊ မပယ်ဘဲ စိစစ်တတ်ဖို့ အခြေခံရှိသလို—
မိမိတို့အဖွဲ့မှာလည်း အာဏာကြီးသူပြောတာကို အလိုလိုအမှန်မလုပ်ကြပါနဲ့။
အောက်ကလူပြောတာကို အလိုလိုမပယ်ကြပါနဲ့။
အချက်ကို စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ စုံစမ်းသူတစ်ဦး၏ စိစစ်လေ့လာမှုကို တန်ဖိုးထားသလို—
ကိုယ့်အဖွဲ့မှာ မေးခွန်းမေးသူတွေ ရှိကြပါစေ။
အကြောင်းရင်းမေးသူတွေ ရှိကြပါစေ။
“ဘယ်လိုသိတာလဲ”
လို့ မေးရဲသူတွေ ရှိကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ရန်လိုဖို့ မေးတာမဟုတ်ဘဲ အမှန်ရှာဖို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
စကားဆွေးနွေးမှုကနေ ပညာကို သိနိုင်ကြောင်း ဟောထားသလို—
အဖြေအမြန်ဆုံးပြောသူပဲ ပညာရှိတယ်လို့ မယူကြပါနဲ့။
မေးခွန်းကောင်းမေးသူ၊
မသိသေးတာဝန်ခံသူ၊
အချက်အသစ်ရရင် ပြင်နိုင်သူ၊
မတူတဲ့အမြင်ကို နားထောင်နိုင်သူ
တို့၏ပညာကိုလည်း တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
မိဘတို့…
သားသမီးမေးတဲ့ မေးခွန်းတိုင်းကို မသိရင်လည်း အဖြေတစ်ခု ဖန်တီးမပြောကြပါနဲ့။
“အဖေလည်း မသေချာဘူး၊ အတူတူရှာကြရအောင်”
ဆိုနိုင်ကြပါစေ။
သားသမီးတို့…
မိဘက မသိဘူးပြောရင်—
“အဖေဘာမှမသိဘူး”
လို့ မထီမဲ့မြင်မလုပ်ကြပါနဲ့။
ရိုးသားစွာ ဝန်ခံနိုင်ခြင်းကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
လင်မယားတို့…
တစ်ဖက်လူရဲ့ စိတ်ကို မသိဘဲ ကိုယ့်ခန့်မှန်းချက်နဲ့ အတည်မလုပ်ကြပါနဲ့။
“နင်ဒီလိုလုပ်တာ ငါ့ကို မချစ်လို့”
လို့ အဆုံးအဖြတ်မချခင်—
“ငါဒီလိုခံစားသွားတယ်၊ မင်းဘက်မှာ ဘာဖြစ်နေလဲ”
လို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းရှင်တို့…
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ချဲ့ထွင်မှု၊ လူအင်အား၊ ဖောက်သည်နဲ့ လူမှုအကျိုးကို ဆုံးဖြတ်ရာမှာ—
မသေချာမှုကို ဖုံးပြီး လှပတဲ့ပုံရိပ်တစ်ခု မတည်ဆောက်ကြပါနဲ့။
အခွင့်အလမ်းကို အခွင့်အလမ်းအဖြစ် ပြောပါ။
အန္တရာယ်ကို အန္တရာယ်အဖြစ် ပြောပါ။
ခန့်မှန်းချက်ကို ခန့်မှန်းချက်အဖြစ် ပြောပါ။
အမှန်ကို အမှန်အဖြစ် ပြောပါ။
မသိတာကို မသိသေးဘူးလို့ ပြောပါ။
ဒီလိုရိုးသားမှုက မိမိတို့၏ တိုးတက်မှုကို သန့်ရှင်းစေပါစေ။
အဖွဲ့ကြီးလာသလောက်—
“အကြီးအကဲ သိတာပဲ အမှန်”
ဆိုတဲ့အဖွဲ့ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံးက အမှန်ကို အတူရှာတတ်သော ယဉ်ကျေးမှု
တိုးလာပါစေ။
ရုံးခွဲများလာသလောက်—
သတင်းက အလှဆင်ခံရပြီး အထက်ရောက်လာတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အောက်မှာ ဖြစ်တာကို အမှန်အတိုင်း အပေါ်ရောက်လာစေနိုင်ကြပါစေ။
အမြတ်တိုးလာသလောက်—
အန္တရာယ်ကို ဖုံးရတဲ့ ဖိအား မတိုးပါစေနဲ့။
လူမှုတာဝန်တိုးလာပါစေ။
အာဏာကြီးလာသလောက်—
“ငါသိတယ်”
ဆိုတဲ့မာန မကြီးပါစေနဲ့။
“ငါဘာမသိသေးလဲ”
ဆိုတဲ့ပညာ ကြီးလာပါစေ။
မိမိတို့၏ တိုးတက်မှုသည်—
သေချာမှုအတုဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော တိုးတက်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
မေးခွန်းကို ဖိနှိပ်ထားသော ချဲ့ထွင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
မကောင်းသတင်းကို ဖုံးထားသော အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
လူတွေသိသင့်တဲ့အမှန်ကို မသိအောင်ထားရသော လူမှုတာဝန် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဲဒီအစား—
သိတာကို ရိုးသားစွာ မျှဝေသော တိုးတက်မှု၊
မသိတာကို ဝန်ခံနိုင်သော ခေါင်းဆောင်မှု၊
မေးခွန်းမေးရဲသော အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှု၊
အချက်အသစ်ရရင် အမြင်ပြင်ရဲသော ပညာ၊
မသေချာမှုရှိသော်လည်း တာဝန်ယူပြီး လမ်းလျှောက်နိုင်သော ချဲ့ထွင်မှု၊
မိမိအကျိုးနဲ့အတူ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုပါ စောင့်ရှောက်သော လူမှုတာဝန်
ဖြစ်ကြပါစေ။
မသေချာမှုကြားမှာ ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သေချာမှုကို မဖြစ်မနေလိုချင်တဲ့ တဏှာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
“ငါမှားလို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့ မာနကို သိနိုင်ကြပါစေ။
“မသိဘူးပြောရင် လူတွေငါ့ကို အထင်သေးမယ်”
ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
လျှော့လာသလောက် အမှန်နဲ့ နီးလာကြပါစေ။
အမှန်နဲ့ နီးလာသလောက် စိတ်အေးလာကြပါစေ။
တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
မေးခွန်းမေးရာမှာ၊
မသိတာဝန်ခံရာမှာ၊
အချက်အလက်စစ်ရာမှာ၊
ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ၊
အမြင်ပြင်ရာမှာ၊
အဖွဲ့ကို သတင်းပေးရာမှာ၊
တိုးချဲ့ရာမှာ၊
လူမှုတာဝန်ယူရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မသိတာကို သိသလို မပြောကြပါနဲ့။
သိတာကိုလည်း ကြောက်လို့ မဖုံးကြပါနဲ့။
ခန့်မှန်းချက်ကို အမှန်မလုပ်ကြပါနဲ့။
ကောလာဟလကို သတင်းမလုပ်ကြပါနဲ့။
မေးခွန်းကို ရန်လိုမှုမလုပ်ကြပါနဲ့။
အမြင်ပြောင်းခြင်းကို အရှက်မလုပ်ကြပါနဲ့။
မသေချာမှုကို ကြောက်စိတ်အဖြစ် မဖြန့်ကြပါနဲ့။
“ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့သိထားတာ”
ဟု ရိုးသားစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
“ဒီဟာ မသိသေးတာ”
ဟု ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
“ဒီဟာ ခန့်မှန်းထားတာ”
ဟု အမည်မှန်တပ်နိုင်ကြပါစေ။
“ဒီလို စစ်မယ်”
ဟု တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
“ဒီအချိန်မှာ ပြန်အသိပေးမယ်”
ဟု ကတိတည်နိုင်ကြပါစေ။
“အရင်က ငါမှားသွားတယ်”
ဟု ပြင်ရဲနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို သိထားသလောက် အမှန်အတိုင်းပြောနိုင်ခြင်း၊
မသိသေးတာကို မသိသေးဘူးလို့ အမှန်အတိုင်းထားနိုင်ခြင်း၊
သိလာသည့်အခါ ပြန်လည်မျှဝေနိုင်ခြင်းတို့ဖြင့်—
မိမိတို့၏ အဖွဲ့များမှာ ယုံကြည်မှုတိုးပါစေ။
တရားမျှတမှုတိုးပါစေ။
ပညာတိုးပါစေ။
မေတ္တာတိုးပါစေ။
တာဝန်ယူမှုတိုးပါစေ။
အမှန်ကို မဖုံးသောအဖွဲ့၊
မသေချာမှုကို မကြောက်သောအဖွဲ့၊
မေးခွန်းကို လက်ခံသောအဖွဲ့၊
အမှားကို ပြင်တတ်သောအဖွဲ့၊
သိသလောက်ပဲ သိတယ်လို့ ပြောတတ်သောအဖွဲ့
ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ကေသမုတ္တိသုတ် — အယူအမျိုးမျိုးကြား ရှုပ်ထွေးသံသယဖြစ်လာမှုကို အပြစ်မမြင်ဘဲ ကြားသိမှု၊ အစဉ်အလာ၊ စဉ်းစားချက်တို့ပေါ်တင် အလျင်စလိုအဆုံးအဖြတ်မချဘဲ စုံစမ်းသိမြင်ရန် အခြေခံ။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ စင်္ကီသုတ် — ယုံကြည်မှု၊ ကြားသိမှု၊ စဉ်းစားလက်ခံမှုစသည်တို့သည် မှန်နိုင်သလို မှားနိုင်သဖြင့် မိမိသိထားသည့်အဆင့်ထက် ကျော်ပြီး “ဒါတစ်ခုပဲ အမှန်” ဟု မသတ်မှတ်ဘဲ အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ရန် သင်ကြားချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၈၀၊ မဟာပဒေသသုတ် — အာဏာရှိသူ သို့မဟုတ် အခြားအရင်းအမြစ်တစ်ခုက ပြောလာသည့်အချက်ကို ချက်ချင်းလက်ခံ၊ ချက်ချင်းပယ်ခြင်းမပြုဘဲ သုတ်၊ ဝိနည်းတို့နှင့် စိစစ်ရန် သင်ကြားချက်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ — တစ်ဦး၏အတွင်းစိတ်ကို တိုက်ရိုက်မသိနိုင်သော်လည်း မြင်နိုင်၊ ကြားနိုင်သောအရာများမှ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်နှင့် အမှန်သိလိုသော စုံစမ်းမှု၏တန်ဖိုး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ — လူတစ်ဦး၏ သီလ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ခံနိုင်ရည်နှင့် ပညာတို့ကို အချိန်ယူ၍ သတိရှိ၊ ပညာရှိစွာ ကြည့်မှ သိနိုင်ကြောင်း၊ ပညာကို စကားဆွေးနွေးမှုမှလည်း သိနိုင်ကြောင်း ဟောချက်။