စိတ်ဖိစီးချိန်တွင် အလျင်မလိုဘဲ ခဏရပ်နားခြင်း
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် • ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
စိတ်ဖိစီးချိန်တွင် အလျင်မလိုဘဲ ခဏရပ်နားခြင်း
ညနေခင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီည ဦးဇင်းတို့ တရားစကားကို ရိုးရိုးလေး မေးခွန်းတစ်ခုနဲ့ စချင်ပါတယ်။
မပြောမိလိုက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းကြောင့် နောင်တရဖူးသလား။
ပြောမိလိုက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းကြောင့် နောင်တရဖူးသလား။
ဘယ်ဘက်က ပိုများမလဲ။
လူတော်တော်များများမှာတော့—
“အဲဒီအချိန်တုန်းက ခဏလေး မပြောဘဲ နေလိုက်ရင်ကောင်းသား”
ဆိုတဲ့ နောင်တရှိဖူးကြတယ်။
“စိတ်တိုနေတုန်း ဆုံးဖြတ်လိုက်မိတာ။”
“မာနနာနေတုန်း စကားပြန်ပစ်လိုက်မိတာ။”
“ကြောက်စိတ်နဲ့ အရာအားလုံးပြန်ဖမ်းထားမိတာ။”
“သားက နည်းအသစ်တင်ပြလာတာကို ကိုယ့်ကို မလေးစားတာလို့ ထင်လိုက်မိတာ။”
“အဖေက အကြံပေးတာကို ကိုယ့်ကို မယုံတာလို့ ထင်ပြီး ပြန်စကားကြမ်းမိတာ။”
နောက်မှ စိတ်အေးတော့—
“တကယ် သူဆိုလိုတာ အဲဒီလိုမဟုတ်ဘူးထင်တယ်”
ဆိုတာ မြင်လာတယ်။
ဒါပေမဲ့ စကားက ထွက်ပြီးပြီ။
စိတ်က နာပြီးပြီ။
ယုံကြည်မှုက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပျက်ပြီးပြီ။
ဒါကြောင့် ဒီည ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တာက—
ခဏရပ်ခြင်းဆိုတာ စကားမပြောတတ်လို့ ရပ်တာမဟုတ်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဲလို့ ရပ်တာမဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာရှောင်ချင်လို့ ရပ်တာမဟုတ်ဘူး။
ခဏရပ်ခြင်းဆိုတာ—
စိတ်အပူက ကိုယ့်အစား စကားမပြောသွားအောင်၊
မာနက ကိုယ့်အစား ဆုံးဖြတ်ချက်မချသွားအောင်၊
ကြောက်စိတ်က ကိုယ့်အစား အာဏာပြန်မဖမ်းသွားအောင်၊
သတိနဲ့ပညာ ပြန်ဝင်လာဖို့ နေရာပေးတာ။
ဒီသဘောနဲ့ ကြည့်ကြမယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ ဘာကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုများသလဲ။
ရာထူးလွှဲပေးတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်လို့ပါ။
တည်ထောင်သူတစ်ယောက်အတွက်—
လုပ်ငန်းဟာ ငွေဝင်ရာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
သူ့ဘဝဖြစ်တယ်။
သူ့အချိန်တွေရှိတယ်။
အခက်အခဲတွေရှိတယ်။
ငွေမလုံလောက်တဲ့နေ့တွေ ရှိခဲ့တယ်။
ကိုယ်တိုင်အလုပ်ဆင်းခဲ့တဲ့နေ့တွေ ရှိတယ်။
အိပ်မပျော်တဲ့ညတွေ ရှိတယ်။
လူတွေ ထွက်သွားတာ မြင်ဖူးတယ်။
အမှားတွေ ပြန်ပြင်ဖူးတယ်။
နောက်ဆုံးမှ အခုအနေအထားကို ရောက်လာတာ။
အခု သားဖြစ်စေ၊ သမီးဖြစ်စေ—
“အဖေ နားပါ။ ကျွန်တော်တို့တာဝန်ယူပါမယ်”
ပြောလာတယ်။
ပါးစပ်က—
“ကောင်းတယ်၊ လွှဲပေးမယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ထဲမှာတော့—
“တကယ်ဖြစ်ပါ့မလား”
ရှိနိုင်တယ်။
“ငါမရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ”
ရှိနိုင်တယ်။
“ငါ့အတွေ့အကြုံကို မလိုတော့ဘူးလား”
ရှိနိုင်တယ်။
ဒါ လူသားစိတ်ပါ။
သိင်္ဂါလသုတ်မှာ မိဘတို့၏တာဝန်တွေထဲမှာ သားသမီးကို မကောင်းမှုမှတားခြင်း၊ ကောင်းမှုမှာ တည်စေခြင်း၊ အသက်မွေးပညာသင်ပေးခြင်းတို့အပြင် သင့်တော်သောအချိန်တွင် အမွေကို လွှဲပေးခြင်း ကိုပါ ဖော်ပြထားတယ်။ ဒီဟောချက်ဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဆက်ခံရေးလက်စွဲ မဟုတ်ပေမဲ့ မိဘဘက်မှာ “အချိန်တန် လွှဲပေးရမည့်တာဝန်” ရှိကြောင်း ရှင်းစေတယ်။
ဒါပေမဲ့ သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ လွှဲပေးရမယ်ဆိုတာ သိတာနဲ့—
စိတ်က လွှတ်နိုင်ပြီလား။
မလွယ်ဘူး။
ဒီနေရာမှာပဲ ဓမ္မလိုတယ်။
နောက်မျိုးဆက်ဘက်မှာလည်း စိတ်ဖိစီးမှုမနည်းဘူး။
“အဖေ့လို ဖြစ်ရမယ်။”
“အမေ့အောင်မြင်မှုကို မပျက်စေရဘူး။”
“လူတွေ ငါ့ကို အဖေ့သားဆိုတာထက် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အဖြစ် မြင်ရမယ်။”
“အမှားလုပ်ရင် ‘ကြည့်… အဖေမရှိတော့ မဖြစ်ဘူး’ လို့ ပြောကြမယ်။”
ဒီဖိအားရှိတယ်။
အဲဒီအခါ အကြီးအကဲက—
“ဒီကိစ္စလေး ပြန်စစ်ပါဦး”
ဆိုတယ်။
စိတ်ဖိစီးနေတဲ့ ဆက်ခံသူက ဘယ်လိုကြားသလဲ။
“မင်းမတတ်သေးဘူး”
လို့ ကြားတယ်။
အကြီးအကဲက—
“အရင်က ဒီလိုလုပ်တုန်း အခက်အခဲကြုံဖူးတယ်”
ဆိုတယ်။
လူငယ်စိတ်ထဲမှာ—
“အရင်ကအတိုင်းပဲ လုပ်ခိုင်းပြန်ပြီ”
ဖြစ်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ လူငယ်က—
“ဒီစနစ်ကို ပြောင်းကြည့်ချင်ပါတယ်”
ဆိုတယ်။
အကြီးအကဲနားထဲ—
“အဖေ့လုပ်ထားသမျှ မကောင်းဘူး”
လို့ ကြားတယ်။
ဒါကို သတိထားကြရမယ်။
လူတစ်ယောက်ပြောတဲ့ စကားနဲ့ ကိုယ့်စိတ်က ဘာသာပြန်လိုက်တဲ့စကား တူချင်မှတူတယ်။
ပဋိပက္ခအများကြီးက စကားကြောင့်ချည်း မဖြစ်ဘူး။
စကားပေါ် ကိုယ်ထည့်လိုက်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကြောင့်ပါ ဖြစ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် ခဏရပ်တယ်ဆိုတာ—
“သူဘာပြောလိုက်သလဲ”
နဲ့
“ငါဘယ်လိုကြားလိုက်သလဲ”
ကို ခွဲကြည့်ဖို့ အချိန်ပေးတာလည်း ဖြစ်တယ်။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတို့ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
မလုပ်မီ ဆင်ခြင်။
လုပ်နေစဉ် ပြန်ကြည့်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်သုံးသပ်။
အပြုအမူက မိမိကိုဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်လုံးကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်စေမလားဆိုတာ စစ်ဖို့ ဟောထားတယ်။ လုပ်နေစဉ် ထိခိုက်နေမှန်း မြင်လာရင် ရပ်ဖို့၊ လုပ်ပြီးသွားတဲ့ ကိုယ်နဲ့နှုတ်အပြုအမူမှာ အမှားတွေ့ရင် ဖွင့်ပြပြီး နောင်အတွက် ထိန်းသိမ်းဖို့လည်း ဟောထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဟောချက်ကို မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုထဲ ထည့်ကြည့်ကြစို့။
အဖေက သားအပေါ် စိတ်တိုနေတယ်။
ပြောချင်တဲ့ စကားရှိတယ်။
မပြောမီ—
“ဒီစကားက သားကိုပဲ ထိမလား၊ အဖေ့ကိုလည်း ထိမလား၊ မိသားစုတစ်ခုလုံးကို ထိမလား”
စစ်။
“မင်းက ငါ့လို ဘယ်တော့မှ ဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး”
ဆိုတဲ့စကား ပြောချင်နေတယ်ဆိုပါစို့။
အဲဒီစကားက အခုကိစ္စကို ပြင်ပေးမလား။
ဒါမှမဟုတ် သားရဲ့နှလုံးသားထဲမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျန်မယ့် အနာတစ်ခုဖြစ်မလား။
ခဏရပ်။
သားဘက်ကလည်း—
“အဖေ အခုဘာမှမသိတော့ဘူး။ ဝင်မပါနဲ့”
ပြောချင်တယ်။
မပြောမီ—
“ဒီစကားက ကိုယ့်လွတ်လပ်မှုကို တကယ်တည်ဆောက်ပေးမလား။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ကို ကြီးပြင်းအောင်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့လူတစ်ယောက်ကို မလိုအပ်ဘဲ နာစေမလား”
စစ်။
အဲဒါ သတိ။
အဲဒါ ဆင်ခြင်ခြင်း။
အဲဒါ ခဏရပ်ခြင်းရဲ့ တန်ဖိုး။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ “ခဏရပ်” ဆိုတဲ့စကားကို လွယ်လွယ်ပြောတယ်။
ဒါပေမဲ့ ခဏရပ်မယ့် အချိန်ကို ဘယ်လိုသိမလဲ။
ကိုယ့်စိတ်ဖိစီးမှုရဲ့ အစပေါ်လာတဲ့ လက္ခဏာကို သိဖို့လိုတယ်။
တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူကြဘူး။
တချို့လူ—
စိတ်တိုတာနဲ့ အသံမြင့်လာတယ်။
တချို့က စကားပိုမြန်လာတယ်။
တချို့က တစ်ဖက်လူ စကားပြီးအောင် မစောင့်တော့ဘူး။
တချို့က ဖုန်းကို ကောက်ပြီး ချက်ချင်းစာပို့ချင်တယ်။
တချို့က—
“အခုချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ အတွင်းဖိအား ဖြစ်လာတယ်။
တချို့က မျက်နှာပူလာတယ်။
တချို့က ခန္ဓာကိုယ်တင်းလာတယ်။
တချို့က အရင်က အမှားအားလုံးကို ခေါင်းထဲ ပြန်ပေါ်လာတယ်။
ကိုယ့်မှာ ဘာဖြစ်တတ်သလဲ သိထား။
ဒေါသအဆုံးစွန်ရောက်မှ—
“အခု ခဏရပ်မယ်”
ဆိုရင် ခက်နိုင်တယ်။
အရင်ဆုံး ပထမလက္ခဏာမှာ သိတတ်ရမယ်။
“အခု အသံတက်လာပြီ။”
“အခု သူပြောတာ မကြားတော့ဘူး။”
“အခု အနိုင်ယူချင်နေပြီ။”
သိတာနဲ့—
အခု သတိပြန်ရဖို့ အချိန်လိုပြီ
ဆိုတာ နားလည်။
ကကုစူပမသုတ်မှာ တစ်ပါးသူတို့က မိမိကို အချိန်သင့်လည်း ပြောနိုင်တယ်၊ အချိန်မသင့်လည်း ပြောနိုင်တယ်၊ မှန်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ မမှန်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ နူးညံ့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ကြမ်းတမ်းလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အကျိုးရှိလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အကျိုးမရှိလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။
အဲဒီလို စကားမျိုးစုံကြားမှာ ကိုယ့်စိတ်မပျက်အောင်၊ မကောင်းတဲ့စကား မပြောအောင်၊ တစ်ဖက်လူအပေါ် မေတ္တာစိတ်နဲ့ အကျိုးလိုလားမှု မပျောက်အောင် လေ့ကျင့်ဖို့ မြင့်မားစွာ ဟောကြားထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အဲဒီကျင့်စဉ် အရမ်းမြင့်တယ်။
“သူက ကောင်းကောင်းပြောမှ ငါကောင်းကောင်းပြောမယ်”
ဆိုတဲ့အဆင့်ထက် အများကြီးမြင့်တယ်။
အဖေက စိတ်ပူပြီး မပြောသင့်တဲ့စကား ပြောလာတယ်။
သားက—
“သူစကားကြမ်းလို့ ငါလည်းကြမ်းမယ်”
ဆိုရင်?
စကားကြမ်းနှစ်ခု ဖြစ်သွားတယ်။
ပဋိပက္ခနှစ်ဆဖြစ်တယ်။
သားက ကြမ်းတမ်းပြောလာတယ်။
အဖေက—
“ငါအဖေပဲ။ သူပြောရဲရင် ငါပိုပြောမယ်”
ဆိုရင်?
မီးပေါ်ဆီလောင်းတာ။
ဒီနေရာမှာ တရားက—
သူ့စကားကို ကိုယ်မထိန်းနိုင်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကိုတော့ ကိုယ်စောင့်ဖို့ လေ့ကျင့်ရမယ်
လို့ သင်ပေးတယ်။
သူ့အကုသိုလ်ကြောင့် ကိုယ့်အကုသိုလ်ကို မတိုးစေနဲ့။
သူ့အလျင်ကြောင့် ကိုယ်ပါ အလျင်မလိုက်နဲ့။
သူ့မာနနဲ့ ကိုယ့်မာန တိုက်မပေးနဲ့။
ခဏရပ်။
ခဏရပ်တယ်ဆိုတာ ဘာလုပ်မလဲ။
တစ်ခါတလေ အခန်းထဲက ထွက်ဖို့လိုနိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ မလိုဘူး။
မိနစ်တစ်မိနစ်ပဲ ငြိမ်နေလို့ရတယ်။
ရေတစ်ခွက်သောက်။
အသက်ရှူနေမှုကို ခဏပြန်သိ။
လက်တွေ တင်းနေတာ သိ။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ—
“အခုဒေါသရှိတယ်”
လို့ အမှန်အတိုင်းသိ။
“အခု ငါမလေးစားခံရသလို ခံစားနေရတယ်”
သိ။
“အခု ငါ့အာဏာပြန်ယူချင်နေတယ်”
သိ။
“အခု ငါ့ကို သက်သေပြချင်နေတယ်”
သိ။
သိတာနဲ့ပဲ ပျောက်မသွားဘူး။
ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးတာ—
ဒေါသရှိနေမှန်းမသိတဲ့လူနဲ့ ဒေါသရှိနေမှန်းသိတဲ့လူ မတူဘူး။
ကြောက်စိတ်ရှိနေမှန်းမသိဘဲ ဆုံးဖြတ်သူနဲ့—
“အခုငါကြောက်နေတာကြောင့် အရာအားလုံးပြန်ဖမ်းချင်နေတယ်”
လို့ သိတဲ့သူ မတူဘူး။
သိမှုနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြားမှာ ပညာဝင်လာနိုင်တယ်။
သေဒကသုတ်မှာ ဝါးတိုင်ပေါ် ကစားပြသူ ဆရာနဲ့တပည့်ဥပမာကနေ မိမိကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေကြောင်း ဟောထားတယ်။ မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကိုပါ စောင့်ရှောက်ရာရောက်ပြီး သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်စေမှု၊ မေတ္တာနဲ့ စာနာမှုတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်ကို မိသားစုလုပ်ငန်းလက်ဆင့်ကမ်းနည်းစာအုပ်အဖြစ် မပြောရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတဲ့အချက်က အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အဖေက ကိုယ့်ဒေါသကို စောင့်တာဟာ သားကို စောင့်တာ။
သားက ကိုယ့်မာနကို စောင့်တာဟာ အဖေကို စောင့်တာ။
အမေက ကိုယ့်ကြောက်စိတ်နောက် ချက်ချင်းမလိုက်တာဟာ သမီးရဲ့ လွတ်လပ်စွာကြီးပြင်းနိုင်မှုကို စောင့်တာ။
သမီးက လွတ်လပ်ခွင့်ရလာလို့ အမေရဲ့ဂုဏ်ကို မဖျက်တာဟာ မိသားစုရဲ့ ယုံကြည်မှုကို စောင့်တာ။
ကိုယ့်နှုတ်ကို စောင့်တာ သူ့အတွက်ပဲလား။
မဟုတ်ဘူး။
နောင်တမရအောင် ကိုယ့်ကိုပါ စောင့်နေတာ။
ဒါကြောင့်—
မိမိကို စောင့်ခြင်းနဲ့ သူတစ်ပါးကို စောင့်ခြင်းဟာ တစ်ခါတလေ ခဏရပ်တတ်ခြင်းထဲမှာ အတူတွေ့ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ခဏရပ်ခြင်းနဲ့ တိတ်ပြီးအပြစ်ပေးခြင်း ကို အလွန်ရှင်းရှင်းခွဲရမယ်။
လင်မယား ရန်ဖြစ်တယ်။
ခင်ပွန်းက—
“ငါခဏနားမယ်”
ဆိုပြီး သုံးရက်စကားမပြောဘူး။
ဇနီးက ဘာဖြစ်နေမှန်း မသိဘူး။
အဲဒါ သတိနဲ့ခဏရပ်တာလား။
မဖြစ်နိုင်ဘူး။
သားက—
“အဖေနဲ့ စကားပြောရင် စိတ်တိုလို့ ခဏနားမယ်”
ဆိုပြီး လပေါင်းများစွာ အရေးကြီးကိစ္စမပြောတော့ဘူး။
ဒါ ရှောင်ခြင်း။
အကြီးအကဲက—
“အခုစိတ်မကောင်းဘူး၊ နောက်မှဆွေးနွေးမယ်”
ပြောတယ်။
နောက်မှ မပြန်လာဘူး။
ဒါလည်း မဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့ခဏရပ်ခြင်းမှာ ပြန်လာမှုရှိရမယ်။
“အခုနှစ်ယောက်လုံး စိတ်ပြင်းနေပြီ။ ညရှစ်နာရီမှာ ပြန်ထိုင်ကြမယ်။”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရှောင်တာမဟုတ်ဘူး။ မနက်ကိုးနာရီ အချက်အလက်ပြည့်စုံအောင် စစ်ပြီး ပြန်ဆွေးနွေးမယ်။”
ဒီလို။
ရပ် — စိတ်ပြန်တည် — ပြန်လာ။
ဒီသုံးချက်။
ရပ်ပြီး မပြန်လာရင် ရှောင်တာဖြစ်နိုင်တယ်။
ရပ်ပြီး တတိယလူဆီ လူစုသွားရင် မီးငြှိမ်းတာမဟုတ်ဘူး။
မီးရွှေ့တာ။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းတဲ့ မိသားစုတွေမှာ ဒီအချက်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
အဖေနဲ့သား အငြင်းပွားတယ်။
သား—
“ခဏနားရအောင်”
ပြောပြီး ထွက်သွားတယ်။
ပြီးတော့ မောင်နှမအားလုံးကို ဖုန်းဆက်—
“အဖေ ဘယ်လောက်အာဏာဖမ်းထားလဲ သိလား”
ဆိုရင်?
ဒါ ခဏရပ်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ဘက်စုခြင်း ဖြစ်လာတယ်။
အဖေလည်း တူတူ—
“ဒီကလေးကို ငါလွှဲပေးတာ မှားပြီ”
ဆိုပြီး ဝန်ထမ်းဟောင်းတွေကို ပြောတယ်။
အခု ပဋိပက္ခက လူနှစ်ယောက်အကြားကနေ အဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို ပြန့်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် ခဏရပ်ချိန်မှာ ကိုယ့်ကို မေး—
“ငါ့စိတ်ကို အေးအောင်လုပ်နေတာလား၊ ငါ့ဘက်က လူစုနေတာလား။”
လိုအပ်ရင် ပညာရှိသူ၊ သက်ဆိုင်တဲ့အကြံပေးသူတစ်ယောက်ကို တိုင်ပင်လို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာဖြေရှင်းဖို့။
တစ်ဖက်ကို အရှက်ခွဲဖို့ မဟုတ်ဘူး။
စောဒနာသုတ်မှာ တစ်ပါးသူကို အမှားထောက်ပြမယ့်သူက မိမိမှာ အခြေခံငါးချက်ထားဖို့ ဟောထားတယ်။
အချိန်သင့်မှာ ပြောမယ်။
အမှန်ပြောမယ်။
နူးညံ့စွာပြောမယ်။
အကျိုးရှိအောင်ပြောမယ်။
အတွင်းအမုန်းမပါဘဲ မေတ္တာနဲ့ပြောမယ်။
ထောက်ပြခံရသူဘက်မှာလည်း အမှန်တရားနဲ့ စိတ်တည်ငြိမ်မှုမှာ နေရမယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီငါးချက်ဟာ မျိုးဆက်နှစ်ဆက်အတွက် လက်တွေ့အသုံးဝင်တယ်။
အဖေ့မှာ အမှန်ပြောစရာရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ အခုသားက လူနှစ်ဆယ်ရှေ့မှာ ထိုင်နေတယ်။
လူရှေ့မှာ ဆူတာ အချိန်သင့်သလား။
သားမှာ အဖေ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြင်ဖို့ အမှန်ရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“အဖေ့နည်းက မဖြစ်တော့ဘူး”
ဆိုပြီး လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲတာ နူးညံ့သလား။
အမေ့မှာ သမီးလုပ်နေတာကို စိုးရိမ်စရာရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ငါပြောထားသားပဲ။ အခုသိပြီမဟုတ်လား”
ဆိုတာ အကျိုးရှိလား။
ကိုယ်ပြောမယ့်အချိန်မှာ မေတ္တာမရှိတော့ဘူး။
“အခု သူ့ကို နာစေချင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ပဲရှိတယ်။
ဒီအချိန်မှာ ခဏရပ်တာ အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
စကားကို သီလနဲ့ ပြန်ယူဖို့ ပညာ။
အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်မဟုတ်ပါဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခု။
ဖခင်က တည်ထောင်သူ။
သမီးကို နေ့စဉ်စီမံခန့်ခွဲမှု အများစု လွှဲပေးထားတယ်။
သမီးက နည်းပညာစနစ်အသစ်တစ်ခု အသုံးပြုမယ်ဆိုပြီး ဆုံးဖြတ်တယ်။
အစပိုင်းမှာ မမျှော်လင့်တဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတယ်။
ဖခင် သိတယ်။
စိတ်ထဲက ပထမဆုံးစကား—
“ငါပြောသားပဲ”
ဖြစ်လာတယ်။
သူအစည်းအဝေးဝင်တယ်။
ဝန်ထမ်းတွေရှေ့မှာ သမီးကို—
“မင်းတို့ အခုခေတ်လူငယ်တွေက အဟောင်းပညာကို မလေးစားဘူး။ အခုတော့ ကြည့်”
ပြောချင်တယ်။
ကဲ…
တကယ် သူဘာလိုချင်တာလဲ။
စနစ်ပြဿနာ ပြင်ချင်တာ။
ဒါပေမဲ့ စိတ်ထဲမှာ မာနက ဝင်လာပြီ။
“ငါမှန်ကြောင်း သက်သေပြချင်တယ်”
ဆိုတဲ့ ဒုတိယရည်ရွယ်ချက် ဝင်လာပြီ။
ဒီအချိန်မှာ ခဏရပ်နိုင်ရင်—
“ငါအခု ပြဿနာကို ဖြေရှင်းချင်တာလား၊ ငါမှန်ကြောင်း သက်သေပြချင်တာလား”
ကိုယ့်ကို မေးနိုင်တယ်။
အဲဒီမေးခွန်းတစ်ခုက စကားကို ပြောင်းတယ်။
အစည်းအဝေးရောက်တော့—
“လက်ရှိစနစ်မှာ ဒီပြဿနာတွေဖြစ်လာတာ တွေ့ရတယ်။ အဖေ့မှာ စိုးရိမ်ချက်ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်ဆုံး သမီးဘက်က ဘာတွေသိထားလဲ နားထောင်မယ်။ ဘာကို ချက်ချင်းကာကွယ်ရမလဲ အရင်ကြည့်ကြမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
သမီးဘက်မှာလည်း စိတ်တက်တယ်။
“အဖေက အခုငါ့ကို ပြန်ထိန်းချုပ်တော့မယ်”
လို့ ထင်လာတယ်။
သူလည်း ခဏရပ်။
ပြီးမှ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် ကျွန်မတာဝန်ယူပါတယ်။ လက်ရှိအချက်အလက်ကို ရှင်းပြပါမယ်။ ပြင်သင့်တဲ့အပိုင်းရှိရင် ပြင်ပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ လွှဲထားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ခွင့်နယ်နိမိတ်ကိုလည်း ဒီကိစ္စပြီးရင် အတူပြန်ရှင်းချင်ပါတယ်”
လို့ ပြောတယ်။
ကဲ…
ပြဿနာအကုန် ပြီးသွားသလား။
မပြီးသေးဘူး။
နည်းပညာပြဿနာကို ပြင်ရဦးမယ်။
ငွေကြေးထိခိုက်မှု စစ်ရဦးမယ်။
ဒါပေမဲ့—
နည်းပညာပြဿနာတစ်ခုအပေါ် အဖေ–သမီးယုံကြည်မှုပြဿနာ နောက်ထပ်မတင်တော့ဘူး။
ဒါက ခဏရပ်ခြင်းရဲ့ အကျိုး။
ခဏရပ်ခြင်းက မူလပြဿနာကို ပျောက်အောင် မလုပ်ပေးဘူး။
အတ္တနဲ့ဒေါသကြောင့် အပိုပြဿနာ မတိုးအောင် ကာကွယ်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ စနစ်ပညာဆိုင်ရာ ဥပမာတစ်ခု သုံးကြည့်မယ်။
ဒါဟာ ဓမ္မကို သိပ္ပံနဲ့ သက်သေပြတာ မဟုတ်ပါဘူး။
နားလည်လွယ်ဖို့ သုံးတဲ့ ဥပမာမျှသာ။
စက်ရုံတချို့မှာ အရေးပေါ်ရပ်ခလုတ်ရှိတယ်။
အရေးပေါ်ရပ်ခလုတ်ကို တပ်ထားတာ—
စက်ကို ဘယ်တော့မှ မလည်စေချင်လို့လား။
မဟုတ်ဘူး။
ပုံမှန်အခြေအနေမှာ စက်က ဆက်လည်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အန္တရာယ်ရှိလာရင်—
ပိုကြီးတဲ့ပျက်စီးမှုမဖြစ်ခင် ခဏရပ်နိုင်ဖို့။
အန္တရာယ်စစ်ပြီး၊ လိုတာပြင်ပြီး၊ ပြန်လည်လုံခြုံတဲ့အခါမှ ဆက်လုပ်ဖို့။
မိသားစုနဲ့လုပ်ငန်းပဋိပက္ခမှာလည်း သင်ကြားရေးဥပမာအဖြစ် ဒီလိုဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
ခဏရပ်ခြင်းဟာ လုပ်ငန်းပိတ်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ဆက်ဆံရေးရပ်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ပိုကြီးတဲ့ ထိခိုက်မှုမဖြစ်ခင်—
“အခုဦးဇင်းတို့ရဲ့ စကားအရှိန် အန္တရာယ်ရှိလာပြီ”
လို့ သိပြီး အရှိန်ကို ခဏဖြတ်တာ။
ဒါပေမဲ့ စက်ကိုရပ်ပြီး မပြင်ဘဲထားရင် အလုပ်မဖြစ်သလို—
လူတွေလည်း ခဏရပ်ပြီး ပြန်မဆွေးနွေးရင် မပြည့်စုံဘူး။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ စိတ်ဖိစီးမှုများစေတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုက—
တာဝန်လွှဲပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ခွင့်မရှင်းခြင်း။
အဖေက—
“သားကို လွှဲပြီးပြီ”
ပြောတယ်။
ဒါပေမဲ့ ရုံးကို နေ့တိုင်းသွားပြီး အောက်ကဝန်ထမ်းတွေကို တိုက်ရိုက်အမိန့်ပေးတယ်။
သားက ဘာခံစားရမလဲ။
“ငါ့ကို အမည်ပဲလွှဲတာ”
လို့ ခံစားနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ သားက—
“ကျွန်တော်တာဝန်ယူမယ်”
ဆိုပြီး အကြီးစားဆုံးဖြတ်ချက်တွေကိုတောင် အကြီးအကဲမသိအောင် လုပ်တယ်။
ပြဿနာကြီးဖြစ်မှ ပြောတယ်။
အဖေက—
“ဒါဆို ငါဘယ်လိုယုံရမလဲ”
ဖြစ်တယ်။
ဒီလိုနေရာမှာ စိတ်ကိုပဲ တရားဟောလို့ မပြီးဘူး။
လက်တွေ့နယ်နိမိတ်ကို ရှင်းရမယ်။
ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဆက်ခံသူကိုယ်တိုင်ချမလဲ။
ဘယ်အရာ အကြံယူမလဲ။
ဘယ်အရာ ချက်ချင်းအသိပေးမလဲ။
ဘယ်အခြေအနေမှာ အကြီးအကဲက ဝင်ကူမလဲ။
အကြီးအကဲဟာ အကြံပေးသူလား။
ဆုံးဖြတ်သူလား။
ရှင်းရမယ်။
စနစ်မရှင်းဘဲ—
“နှစ်ယောက်လုံး စိတ်လျှော့ကြ”
ဆိုရုံနဲ့ ပြဿနာထပ်ဖြစ်မယ်။
ဓမ္မဟာ လက်တွေ့အကြောင်းရင်းကို ဖုံးဖို့ သုံးရမယ့်အရာမဟုတ်ဘူး။
စိတ်ကိုလည်း ပြင်၊ စနစ်ကိုလည်း ပြင်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အကြီးအကဲတွေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးကြည့်ပါ။
“ငါလွှဲပေးလိုက်ရင် ငါဘာဖြစ်မလဲ”
ဒီမေးခွန်းရှိသလား။
အနှစ်သုံးဆယ်၊ လေးဆယ် ခေါင်းဆောင်။
မနက်အိပ်ရာနိုးတာနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်းစားတယ်။
ညအိပ်ချိန်အထိ လုပ်ငန်းနဲ့ နေတယ်။
အခု လွှဲလိုက်ပြီ။
ဖုန်းမဝင်တော့ဘူး။
ဝန်ထမ်းတွေ သားဆီ ဖုန်းဆက်တယ်။
လူတွေ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် သမီးဆီ သွားတယ်။
အကြီးအကဲရဲ့စိတ်မှာ—
“ငါ မလိုတော့ဘူးလား”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီဝမ်းနည်းမှုကို မမြင်ဘဲ အာဏာပြန်ယူတတ်တယ်။
တကယ်က—
အာဏာလိုတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်နိုင်ဘူး။
အဓိပ္ပာယ်လိုနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာလည်း မိသားစုက ကရုဏာရှိရမယ်။
“အဖေ အခုနားတော့”
လို့ တံခါးပိတ်မယ့်အစား—
“အဖေ့အတွေ့အကြုံကို ဒီနေရာမှာ ဆက်အသုံးပြုချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုတော့ ကျွန်တော်တို့တာဝန်ယူမယ်”
ဆိုတဲ့ အခန်းကဏ္ဍအသစ် ဖန်တီးလို့ရတယ်။
အကြံပေးသူ။
ဆရာ။
မိသားစုတန်ဖိုး ထိန်းသိမ်းသူ။
အတိတ်သင်ခန်းစာ လွှဲပေးသူ။
လက်မလွှတ်နိုင်လို့ အရာအားလုံးပြန်လုပ်တာထက်—
အခန်းကဏ္ဍပြောင်းလဲတတ်ဖို့ ပညာလိုတယ်။
လူငယ်ဘက်မှာလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေး။
“ငါ့ကို လွှဲပေးလိုက်တာနဲ့ အခုချက်ချင်း ငါတော်ကြောင်း သက်သေပြရမယ်လို့ ဘာကြောင့်ခံစားနေရတာလဲ”
ဒီဖိအားက အန္တရာယ်ရှိတယ်။
အဟောင်းစနစ်အားလုံး တစ်ခါတည်းပြောင်းတယ်။
လူဟောင်းအားလုံးကို ဘေးဖယ်တယ်။
အဖေသုံးခဲ့တာဆိုရင် အဟောင်းလို့ပဲ မြင်တယ်။
နည်းအသစ်ရရင် အကုန်ပြောင်းတယ်။
ဒါက တိုးတက်မှုလား။
တစ်ခါတလေ မာနဖြစ်နိုင်တယ်။
ခဏရပ်ပြီး မေး—
“ဒီအရာကို ပြောင်းတာ တကယ်လိုလို့လား၊ ဒါမှမဟုတ် ‘ဒါငါ့ခေတ်’ ဆိုတာ ပြချင်လို့လား”
အဲဒီမေးခွန်းကလည်း အရေးကြီးတယ်။
အဟောင်းဆိုတိုင်း မကောင်းဘူးမဟုတ်ဘူး။
အသစ်ဆိုတိုင်း ကောင်းတယ်မဟုတ်ဘူး။
သင့်တော်တာကိုယူ။
မသင့်တာကို ပြင်။
ပညာရှိတဲ့ ဆက်ခံမှုဟာ အဟောင်းကိုဖျက်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။
အတိတ်က ပညာကိုယူပြီး အနာဂတ်အတွက် သင့်တော်သလို ပြောင်းတတ်ခြင်း။
ကောသမ္ဗိယသုတ်မှာ အငြင်းပွား၊ စကားများ၊ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး နှုတ်လက်နက်နဲ့ ထိုးနှက်သလိုဖြစ်နေတဲ့ ရဟန်းတော်များအကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ အဲဒီလို ပဋိပက္ခထဲမှာ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ မေတ္တာထားမှုတွေ မတည်တော့ကြောင်း၊ ပြန်လည်ချစ်ခင်လေးစားမှု၊ သဟဇာတဖြစ်မှုနဲ့ ညီညွတ်မှုဆီ ဦးတည်တဲ့ အခြေခံတွေကို မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အငြင်းပွားမှုမှာ အန္တရာယ်အရှိဆုံးအချိန်က အသံကျယ်တဲ့အချိန်တင် မဟုတ်ဘူး။
တစ်ဖက်လူ ဘာဆိုလိုသလဲ သိချင်စိတ်ပျောက်သွားတဲ့အချိန်။
အဖေစကားပြောနေတယ်။
သားက နားမထောင်ဘူး။
ပြန်ချေပဖို့ စကားပဲ စဉ်းစားနေတယ်။
သားပြောနေတယ်။
အဖေက—
“ဒီကလေး မသိသေးဘူး”
ဆိုပြီး ကြိုဆုံးဖြတ်ထားတယ်။
နှစ်ဖက်စလုံး နားရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ စိတ်က ပိတ်နေတယ်။
ဒီအချိန်မှာ ခဏရပ်ပြီး ပြန်မေးလို့ရတယ်။
“မင်းဆိုလိုတာကို ငါနားလည်တာ ဒီလိုဟုတ်လား။”
အဖေက သားကို—
“သားက အဖေ့အတွေ့အကြုံကို ပယ်ချချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ လွှဲထားတဲ့အပိုင်းမှာ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ လိုတယ်လို့ ဆိုတာလား”
မေး။
သားက—
“အဖေက ကျွန်တော့်ကို မယုံလို့မဟုတ်ဘဲ ဒီအန္တရာယ်နှစ်ချက်ကို စိုးရိမ်နေတာလား”
မေး။
နားလည်ခြင်းက သဘောတူခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ဒီစကားကို ဦးဇင်းတို့ မှတ်ထားကြရမယ်။
နားလည်ပြီးတော့လည်း မတူလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ မနားလည်ဘဲ ရန်ဖြစ်တာထက် အများကြီးကောင်းတယ်။
ခဏရပ်တဲ့အခါ စိတ်အတွင်းက အချက်သုံးခုကို ခွဲကြည့်လို့ရတယ်။
အဖြစ်မှန်။
ကိုယ်ထည့်လိုက်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်။
ကိုယ်ခံစားနေရတာ။
ဥပမာ—
အဖေက မနေ့က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်မေးတယ်။
ဒါ အဖြစ်မှန်။
“အဖေငါ့ကို မယုံဘူး”
ဒါ ကိုယ်ထည့်လိုက်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်။
“ငါစိတ်ပျက်တယ်၊ အားမလိုအားမရဖြစ်တယ်”
ဒါ ခံစားချက်။
သုံးခု မရောနဲ့။
သားက အစည်းအဝေးမှာ မတူတဲ့အမြင်ပြောတယ်။
ဒါ အဖြစ်မှန်။
“သားငါ့ကို မလေးစားတော့ဘူး”
ဒါ အဓိပ္ပာယ်။
“ငါနာတယ်”
ဒါ ခံစားချက်။
ခွဲကြည့်နိုင်ရင် စကားပိုတိကျလာတယ်။
“မင်းငါ့ကို မလေးစားဘူး”
အစား—
“မနေ့က အစည်းအဝေးမှာ အဖေပြောနေတုန်း စကားဖြတ်လိုက်တဲ့အခါ အဖေ့မှာ မလေးစားခံရသလို ခံစားသွားတယ်။ သားဘက်က ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ နားထောင်ချင်တယ်”
ပြောလို့ရတယ်။
ကိစ္စကို ပြောတယ်။
လူကို မဖျက်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အရေးပေါ်ကိစ္စရှိတယ်။
ဒီနေရာမှာ—
“ခဏရပ်ရမယ်”
ဆိုပြီး အရာရာကို နှောင့်နှေးလို့ မရဘူး။
လူ့ဘေးကင်းရေးအန္တရာယ်ရှိတယ်။
လူတစ်ယောက် ဆက်ထိခိုက်နေတယ်။
ကြီးမားတဲ့ငွေကြေးအန္တရာယ် ချက်ချင်းဖြစ်နေတယ်။
အရေးကြီးတဲ့ လုံခြုံရေးပြဿနာရှိတယ်။
ဒီလိုဆို လိုအပ်တာ ချက်ချင်းလုပ်ရမယ်။
ခဏရပ်ခြင်းဟာ အရေးပေါ်တာဝန်ကို ရှောင်ဖို့ အကြောင်းပြချက်မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့—
အန္တရာယ်ရပ်ထားပြီးနောက်
“ဘယ်သူ့ကို အပြစ်ပေးမယ်”
“ဘယ်သူ့ကို အလုပ်ထုတ်မယ်”
“အမွေဖြတ်မယ်”
“ဆက်ဆံရေးဖြတ်မယ်”
လို ရေရှည်အကျိုးဆက်ကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဒေါသအမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ ချမလား။
အရေးပေါ်ကာကွယ်မှုနဲ့ ရေရှည်အကဲဖြတ်မှုကို ခွဲလို့ရတယ်။
ထိခိုက်မှုကို ချက်ချင်းရပ်။
အကြောင်းရင်းနဲ့ တာဝန်ကို စိတ်တည်မှ စစ်။
ဒီဟာက ပိုမျှတတယ်။
မျိုးဆက်နှစ်ဆက်ကြား ရန်ဖြစ်တတ်တဲ့ အကြောင်းတစ်ခုက—
အကြီးအကဲရဲ့ အကြံနဲ့ အမိန့်ကို မခွဲတာ။
အဖေက—
“အဖေ့အမြင်က ဒီလို”
ပြောတယ်။
သားက—
“ဒါဆို လိုက်ရမလား”
မသိဘူး။
အဖေကလည်း တစ်ခါတလေ—
“အကြံပဲ”
ဆိုပေမဲ့ မလိုက်ရင် စိတ်ဆိုးတယ်။
ဒါဆို တကယ်အကြံလား။
ဒီအချက် ရှင်းရမယ်။
“ဒါ အဖေ့အတွေ့အကြုံအရ အကြံပါ။ နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်က သားမှာရှိတယ်”
ဆို။
တစ်ဖက်မှာ အရေးကြီးစည်းကမ်းကိစ္စဆို—
“ဒီအချက်က မိသားစုအဖွဲ့ သဘောတူထားတဲ့ မူဖြစ်လို့ လူတစ်ဦးချင်းစိတ်ကြိုက် မပြောင်းသင့်သေးဘူး”
ဆို။
ဒီလိုရှင်းရင် ခန့်မှန်းမှုနည်းတယ်။
ဆက်ခံသူဘက်မှာလည်း—
လွတ်လပ်မှုနဲ့ သတင်းပေးမှုကို မရောနဲ့။
“ငါဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိတယ်”
ဆိုတာ—
“ဘယ်သူ့ကိုမှ ဘာမှမပြောရဘူး”
လို့ မဆိုလိုဘူး။
ဆုံးဖြတ်ပြီး—
“ဒီလိုဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်။ အကြောင်းရင်းဒီလိုပါ။ အန္တရာယ်ဒီလောက်ရှိတယ်။ ဒီနေ့ကနေ ဒီလိုစောင့်ကြည့်မယ်”
ဆိုတဲ့ အသိပေးမှုက ယုံကြည်မှုကို တည်တယ်။
အကြီးအကဲက အရာရာပြန်ဖမ်းမထားဖို့လိုသလို—
ဆက်ခံသူကလည်း “ငါ့အာဏာ” ဆိုပြီး အချက်အလက်မဖုံးဖို့လိုတယ်။
ယုံကြည်မှုဟာ အာဏာအပြည့်ပေးတာနဲ့ပဲ မတည်ဘူး။
ရိုးသားတဲ့ သတင်းပေးမှုနဲ့ တာဝန်ယူမှုလည်း လိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ခဏရပ်ဖို့ အရမ်းခက်တဲ့အကြောင်းတစ်ခုက—
“အခုမပြန်ရင် ငါရှုံးမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်။
သားက လူရှေ့မှာ အဖေ့ကို ပြန်ပြောတယ်။
အဖေ့စိတ်ထဲ—
“အခုတိတ်လိုက်ရင် လူတွေ ငါ့ကို အားနည်းတယ်ထင်မယ်”
ဖြစ်တယ်။
ဒါနဲ့ ပိုပြင်းတဲ့စကား ပြောတယ်။
သားလည်း—
“အခုမပြန်ရင် လူတွေ ငါ့မှာ အာဏာမရှိဘူးထင်မယ်”
ဖြစ်တယ်။
ပြန်တယ်။
အဲဒီအစည်းအဝေးမှာ ဘယ်သူနိုင်သလဲ။
တစ်ယောက်က စကားနိုင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ မိသားစုရှုံးနိုင်တယ်။
ယုံကြည်မှုရှုံးနိုင်တယ်။
အောက်ကလူတွေ စိုးရိမ်သွားနိုင်တယ်။
ဒီတော့ နိုင်ခြင်းကို ပြန်သတ်မှတ်ရမယ်။
ကိုယ့်ဒေါသကို နိုင်တာ အနိုင်တစ်မျိုး။
မပြောသင့်တဲ့စကားကို မပြောနိုင်တာ အနိုင်တစ်မျိုး။
အမှားထောက်ပြခံရတဲ့အခါ—
“ဟုတ်တယ်၊ ဒီအချက်မှာ ငါမှားတယ်”
ပြောနိုင်တာ အနိုင်တစ်မျိုး။
ကိုယ့်အာဏာကို မာနနဲ့မသုံးတာ အနိုင်တစ်မျိုး။
ဒီအနိုင်တွေက အပြင်လူကို အနိုင်ယူတာထက် ပိုခက်တယ်။
အခု ဦးဇင်းတို့ ညနေခင်းတရားအတွက် လက်တွေ့လမ်းကြောင်းတစ်ခု မှတ်ကြရအောင်။
စိတ်ဖိစီးလာပြီဆိုရင်—
ပထမ — သိ။
“အခု ငါ့စိတ်ပြင်းနေပြီ”
သိ။
ဒုတိယ — ခွဲ။
အဖြစ်မှန်၊ အဓိပ္ပာယ်၊ ခံစားချက် ခွဲ။
တတိယ — စစ်။
အခု တကယ်အရေးပေါ်လား၊ စိတ်ကပဲ အရေးပေါ်ဖြစ်နေတာလား။
စတုတ္ထ — ရပ်။
အရေးပေါ်မဟုတ်ဘဲ စကားလွန်တော့မယ်ဆိုရင် ခဏရပ်။
ပဉ္စမ — အချိန်ထား။
ဘယ်အချိန် ပြန်လာမလဲ ပြော။
ဆဋ္ဌမ — ပြန်လာ။
ကတိထားတဲ့အချိန်မှာ ပြန်ဆွေးနွေး။
သတ္တမ — နားထောင်။
တစ်ဖက်လူစကားကို မဖြတ်ဘဲ နားထောင်။
အဋ္ဌမ — အတည်ပြု။
“ငါနားလည်တာ ဒီလိုဟုတ်လား”
ပြန်မေး။
နဝမ — လုပ်ဆောင်ချက်ရှင်း။
ဘာပြင်မယ်။
ဘယ်သူလုပ်မယ်။
ဘယ်အချိန်ပြီးမယ်။
ဒသမ — ပြန်စစ်။
နောက်တစ်ပတ်၊ နောက်တစ်လ—
ပြင်ထားတာ အလုပ်ဖြစ်မဖြစ် ပြန်ကြည့်။
ဒီလိုဆို ခဏရပ်ခြင်းဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအလေ့အကျင့်ကနေ အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်လာတယ်။
လက်တွေ့အဆင့်တွေကို ပိုတိကျအောင် လုပ်ကြရအောင်။
၁။ မိသားစုထဲမှာ “ခဏရပ်စကား” တစ်ခွန်း ကြိုသဘောတူထားပါ
စိတ်အေးတဲ့အချိန်မှာ ကြိုပြောထား။
“တစ်ယောက်ယောက်က ‘ခဏနားကြရအောင်’ ဆိုရင် ရှောင်တာလို့ မယူဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပြန်လာမယ့်အချိန် မဖြစ်မနေပြောမယ်”
ဒီလို။
ရန်ဖြစ်နေမှ စည်းမျဉ်းအသစ် မဖန်တီးနဲ့။
အေးနေတုန်း မူထား။
၂။ စိတ်ပြင်းနေချိန် လူ့အနာဂတ်ကို ချက်ချင်းမဆုံးဖြတ်ပါနဲ့
အရေးပေါ်ကာကွယ်မှုလိုရင် လုပ်။
ဒါပေမဲ့—
အလုပ်ထုတ်မလား။
အမွေဖြတ်မလား။
ဆက်ခံသူကို ပြန်ဖယ်မလား။
မိသားစုဆက်ဆံရေးဖြတ်မလား။
ဒီလို ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးကို ဒေါသအမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ မချနိုင်ရင် မချပါနဲ့။
၃။ “ငါသိတာ–ငါထင်တာ–ငါကြောက်တာ” သုံးကော်လံရေးပါ
အထူးသဖြင့် အကြီးစားကိစ္စမှာ စာရွက်ပေါ်ရေး။
ငါသိတာ ဘာလဲ။
ငါထင်တာ ဘာလဲ။
ငါကြောက်တာ ဘာလဲ။
ဒီသုံးခု ခွဲနိုင်ရင် အမြင်ရှင်းတယ်။
၄။ အကြီးအကဲက “အကြံ” နဲ့ “ဆုံးဖြတ်ချက်” ကို ရှင်းပြပါ
“အဖေ့အမြင်ကို ပြောတာပါ။ နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်က မင်းတာဝန်”
ဆိုနိုင်ရမယ်။
ဒါမှ အကြံတိုင်းကို အာဏာသိမ်းမှုလို မခံစားတော့ဘူး။
၅။ ဆက်ခံသူက “ဆုံးဖြတ်ခွင့်” နဲ့ “အသိပေးတာဝန်” ကို ခွဲပါ
ကိုယ်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိလည်း အရေးကြီးသတင်း မဖုံးနဲ့။
“ဒီလိုလုပ်ထားတယ်၊ ဒီလိုအန္တရာယ်ရှိတယ်၊ ဒီလိုစစ်မယ်”
ပြော။
၆။ လူရှေ့မှာ ပြင်ဖို့မလိုရင် သီးသန့်ပြောပါ
သားအမှားကို ဝန်ထမ်းအားလုံးရှေ့မှာ ပြောမှ ပြင်နိုင်တာလား။
အဖေ့အမှားကို လူငယ်အဖွဲ့ရှေ့မှာ အရှက်ခွဲမှ အကျိုးရှိတာလား။
မလိုရင် သီးသန့်ပြော။
လူ့ဂုဏ်ကို ကာကွယ်ရင်း အမှန်ကိုလည်း ပြောလို့ရတယ်။
၇။ “မင်းအမြဲ…” ဆိုတဲ့စကားကို ရပ်ပါ
“မင်းအမြဲဒီလို”
“အဖေဘယ်တော့မှ မလွှတ်ဘူး”
“မင်းတို့လူငယ်တွေ အကုန်…”
စတဲ့ စကားတွေ ပဋိပက္ခကြီးစေတယ်။
လက်ရှိဖြစ်ရပ်ကို တိတိကျကျပြော။
၈။ ဝန်ခံလာသူကို အနိုင်မယူပါနဲ့
အဖေက—
“မနေ့က အဖေစကားလွန်သွားတယ်”
ပြောရင်—
“အခုမှသိလား”
မပြောနဲ့။
သားက—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ကျွန်တော်လည်း အလွန်မြန်သွားတယ်”
ပြောရင်—
“အဲဒါ ငါပြောသားပဲ”
ဆိုပြီး မထိုးနဲ့။
အမှားဝန်ခံမှုကို ယုံကြည်မှုပြန်တည်ဖို့ အသုံးချ။
၉။ အကြီးအကဲအတွက် အခန်းကဏ္ဍအသစ် သတ်မှတ်ပါ
လက်လွှတ်တယ်ဆိုတာ မလိုတော့ဘူးလို့ မဆိုလိုဘူး။
နေ့စဉ်အမိန့်ပေးသူအဖြစ်ကနေ—
အကြံပေးသူ၊ ဆရာ၊ မိသားစုတန်ဖိုးထိန်းသူ၊ အတွေ့အကြုံလွှဲသူ
ဖြစ်နိုင်တယ်။
၁၀။ ဆက်ခံသူအတွက် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်တဲ့ အစီရင်ခံမှုထားပါ
တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်၊ လတစ်ကြိမ်—
ဘာလုပ်ခဲ့။
ဘာအောင်မြင်။
ဘာစိုးရိမ်။
ဘယ်အရာ အကြံလို။
ပုံမှန်မျှဝေ။
ဒါက အကြီးအကဲက နေ့တိုင်းဝင်စစ်ချင်တဲ့စိတ်ကိုလည်း လျှော့နိုင်တယ်။
၁၁။ ခဏရပ်ချိန်မှာ ဘက်မစုပါနဲ့
မိသားစုဝင်၊ ဝန်ထမ်း၊ ဆွေမျိုးကို—
“မင်းလည်း ငါ့ဘက်နော်”
မလုပ်နဲ့။
နှစ်ယောက်ပြဿနာကို အဖွဲ့ပြဿနာ မဖြစ်စေနဲ့။
၁၂။ ပြန်လာတဲ့အခါ စကားငါးချက် စစ်ပါ
အချိန်သင့်လား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
မေတ္တာရှိလား။
ဒီငါးချက်နဲ့ ပြန်စစ်။
ဒီတစ်ပတ်ကို လက်တွေ့လေ့ကျင့်မယ်ဆိုရင်—
ပထမနေ့ — ကိုယ့်စိတ်ဖိစီးမှုရဲ့ ပထမလက္ခဏာကို သိတဲ့နေ့
ဒီနေ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကြည့်။
အသံမြင့်လာတာလား။
စကားဖြတ်တာလား။
ချက်ချင်းစာပို့ချင်တာလား။
တစ်ဖက်လူကို မကြားတော့တာလား။
ပထမလက္ခဏာ သုံးခုရေးထား။
ညနေမှာ—
“ဒီနေ့ ငါဘယ်အချိန်မှာ သတိမမီခင် စိတ်က ရှေ့ပြေးသွားသလဲ”
ပြန်ကြည့်။
ဒုတိယနေ့ — အဖြစ်မှန်နဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ခွဲတဲ့နေ့
စိတ်မကျေနပ်စရာတစ်ခုရွေး။
“တကယ်ဖြစ်ခဲ့တာ”
နဲ့
“ငါအဓိပ္ပာယ်ကောက်တာ”
ခွဲရေး။
အဲဒီနှစ်ခု ဘယ်လောက်ကွာသလဲ ကြည့်။
တတိယနေ့ — ခဏရပ်ပြီး တကယ်ပြန်လာတဲ့နေ့
စိတ်တက်လာရင်—
“ဒီကိစ္စကို မရှောင်ဘူး။ မိနစ်နှစ်ဆယ်နားပြီး ပြန်ပြောမယ်”
လို့ တစ်ကြိမ်သုံးကြည့်။
အရေးကြီးဆုံး—
ကတိထားတဲ့အချိန် ပြန်လာ။
စတုတ္ထနေ့ — မျိုးဆက်ဟောင်း နားထောင်တဲ့နေ့
အကြီးအကဲဖြစ်ရင် လူငယ်တစ်ယောက်ကို မေး—
“အဖေတို့ မမြင်သေးတဲ့ ပြောင်းလဲမှု ဘာရှိလဲ”
ငါးမိနစ် မဖြတ်ဘဲ နားထောင်။
ရှင်းပြဖို့ မမြန်နဲ့။
နောက်မှ ပြန်မေး။
ပဉ္စမနေ့ — မျိုးဆက်သစ် အတွေ့အကြုံကို နားထောင်တဲ့နေ့
ဆက်ခံသူဖြစ်ရင် အကြီးအကဲကို မေး—
“ဒီလိုအခြေအနေမျိုး အရင်ကြုံဖူးသလား။ အဲဒီတုန်းက ဘာမှားခဲ့လဲ”
နားထောင်။
ချက်ချင်း—
“အခုခေတ်မတူဘူး”
မပြောနဲ့။
အရင်ယူ။
နောက်မှ လက်ရှိနဲ့ တိုင်း။
ဆဋ္ဌမနေ့ — နာစရာစကားတစ်ခွန်းကို ပြန်ကုစားတဲ့နေ့
အရင်က—
“မင်းမဖြစ်နိုင်ဘူး”
“အဖေဘာမှမသိတော့ဘူး”
“အမေဝင်မပါနဲ့”
စတဲ့စကား ပြောဖူးရင်—
လိုအပ်တဲ့လူဆီ သင့်တော်သလို ပြန်ပြော။
“အဲဒီနေ့က ကျွန်တော် စကားလွန်သွားတယ်”
ဆို။
အကြောင်းပြချက်ထောင်မနေ။
သတ္တမနေ့ — “ငါအနိုင်လိုသလား၊ အတူတကွကောင်းချင်သလား” ပြန်ကြည့်တဲ့နေ့
ဒီတစ်ပတ်မှာ ခဏရပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်တစ်ခု။
မရပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်တစ်ခု။
အကြီးအကဲဆီက သင်ယူခဲ့တဲ့အချက်တစ်ခု။
လူငယ်ဆီက သင်ယူခဲ့တဲ့အချက်တစ်ခု။
နောက်တစ်ပတ် ပြင်မယ့်အလေ့အကျင့်တစ်ခု။
ရေး။
ပြီးတော့ ခဏငြိမ်နေ။
ကိုယ့်စိတ်ကို မေး—
“အခုငါ အမြဲမှန်ချင်နေတာလား။”
“အခုငါ မလေးစားခံရသလို ဖြစ်နေတာလား။”
“အခုငါ မယုံကြည်ခံရသလို ဖြစ်နေတာလား။”
“အခုငါ့စကားက ချစ်ရသူကို ကောင်းစေချင်တာလား၊ ငါ့နာကျင်မှုကို ပြန်ပေးချင်တာလား။”
ဒီမေးခွန်းတွေဟာ ကိုယ့်ကို အပြစ်တင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကို သိဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ခဏရပ်ခြင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အားနည်းခြင်း မတူဘူး။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က—
“ငါအခု စိတ်ပြင်းနေတယ်။ လူ့အရေးယူဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဒီအခြေအနေမှာ မချချင်ဘူး။ နေ့လယ်အချက်အလက်စစ်ပြီး ပြန်ဆုံးဖြတ်မယ်”
ပြောတာ အားနည်းတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်အခြေအနေကို သိတယ်။
ကိုယ့်အာဏာရဲ့ သက်ရောက်မှုကို သိတယ်။
ဒီဟာ တာဝန်ရှိမှု။
တစ်ဖက်မှာ အရာတိုင်း—
“နောက်မှ”
ဆိုပြီး ဘယ်တော့မှ မဆုံးဖြတ်ရင်?
ဒါလည်း မကောင်းဘူး။
ဒါကြောင့် ခဏရပ်ခြင်းမှာ အချိန်နယ်နိမိတ်ရှိရမယ်။
ရပ်ဖို့လိုတဲ့အခါ ရပ်။
လုပ်ဖို့လိုတဲ့အခါ လုပ်။
ပညာက ဒီနှစ်ခုကို ခွဲတတ်တာ။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ သတိထားစရာတစ်ခုက—
အကြီးအကဲက “ခဏရပ်ခြင်း” ကို သုံးပြီး လွှဲပေးရမယ့်အရာကို ထာဝရမလွှဲတာ။
“အခုမသင့်သေးဘူး”
“နောက်နှစ်မှ”
“နောက်မှကြည့်မယ်”
နှစ်ပေါင်းများစွာ။
ဒါ ခဏရပ်ခြင်း မဟုတ်တော့ဘူး။
လက်မလွှတ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ လူငယ်ကလည်း—
“စိတ်ဖိစီးတာမလိုချင်လို့ အကြီးတွေနဲ့ မဆွေးနွေးတော့ဘူး”
ဆိုရင်?
ဒါလည်း မဟုတ်ဘူး။
ဓမ္မက အခက်အခဲကို မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အခက်အခဲကို ကိလေသာနည်းနည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့။
ဒီအချက်အရေးကြီးတယ်။
အခု ဦးဇင်းတို့ ဒီညပြောခဲ့သမျှကို သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်။
ဒုက္ခသစ္စာ
လက်လွှတ်ရခက်တာ ဒုက္ခ။
လက်ခံရခက်တာ ဒုက္ခ။
“ငါမရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ”
ဆိုပြီး ပူရတာ ဒုက္ခ။
“ငါ့ကို ဘယ်တော့ယုံမလဲ”
ဆိုပြီး ပူရတာ ဒုက္ခ။
အဖေနဲ့သား အောင်မြင်နေကြပေမဲ့ စကားမခေါ်နိုင်တာ ဒုက္ခ။
မိသားစုမှာ ပစ္စည်းများပေမဲ့ ယုံကြည်မှုနည်းတာ ဒုက္ခ။
စကားတစ်ခွန်းလွန်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ နောင်တရတာ ဒုက္ခ။
အမွေလွှဲပေးရင်း မောင်နှမကွဲတာ ဒုက္ခ။
လုပ်ငန်းက ဆက်ရှိပေမဲ့ မေတ္တာမဆက်ရှိတာ ဒုက္ခ။
လူငယ်က တာဝန်ရပေမဲ့ အမြဲအကြည့်ခံနေရသလို ခံစားရတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲက လွှဲပေးပြီးနောက် အရေးမပါတော့သလို ခံစားရတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို—
“အားလုံးကောင်းပါတယ်”
ဆိုပြီး မဖုံးကြပါနဲ့။
အမှန်အတိုင်း သိ။
ဒါ ဒုက္ခသစ္စာကို လက်တွေ့ဘဝမှာ မြင်ရာတစ်ခု။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီဒုက္ခရဲ့အောက်မှာ ဘာရှိသလဲ။
လက်တွေ့အကြောင်းရှိတယ်။
တာဝန်မရှင်းတာ။
လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှင်းတာ။
ပိုင်ဆိုင်မှုမူမရှင်းတာ။
သတင်းမမျှဝေတာ။
ဆွေးနွေးရမယ့်အချိန် မထားတာ။
အကြီးအကဲအခန်းကဏ္ဍအသစ် မရှိတာ။
ဒါတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်နဲ့ အတွင်းကိုလည်း ကြည့်။
“ငါ့အတိုင်းပဲ ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါ့ကို လေးစားရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“ငါ့ကို ယုံရမယ်”
ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုမှု။
“ငါ့အာဏာ မပျောက်ရဘူး”
ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်။
“ငါတော်ကြောင်း ပြရမယ်”
ဆိုတဲ့ မာန။
“သူငါ့ကို နာအောင်ပြောလို့ ငါလည်း ပြန်နာစေမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသ။
ဒီအရာတွေက အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို ပိုပူစေတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှုက လက်တွေ့အခြေအနေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ တဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ ပေါင်းသွားရင် ပိုပူတယ်။
နိရောဓသစ္စာ
“ငါအခုချက်ချင်း နိုင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ကို မလိုက်နိုင်တဲ့အခါ—
စကားတစ်ခွန်း ရပ်နိုင်တယ်။
“ငါ့နည်းအတိုင်းပဲ ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာရင်—
နောက်မျိုးဆက်နည်းအသစ်ကို နားထောင်နိုင်တယ်။
“အဖေက ငါ့ကိုမယုံဘူး”
ဆိုတဲ့အဓိပ္ပာယ်ကို ချက်ချင်းမဖမ်းရင်—
အဖေ့အတွင်းမှာ တကယ်ဘာစိုးရိမ်နေသလဲ ကြားနိုင်တယ်။
“သားက ငါ့ကိုမလေးစားဘူး”
ဆိုတာကို ချက်ချင်းမဖမ်းရင်—
သားက လွတ်လပ်စွာတာဝန်ယူချင်တာကို သိနိုင်တယ်။
ဒေါသအရှိန်နောက် မလိုက်တဲ့အခါ—
စိတ်အပူ နည်းလာတယ်။
ဒီနေ့စဉ်အေးချမ်းမှုကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရဘူး။
နိရောဓသစ္စာက တဏှာချုပ်ငြိမ်းရာ၊ ကိလေသာချုပ်ငြိမ်းရာ၊ လွတ်မြောက်ရာ။
ဒါပေမဲ့ တဏှာနောက် ချက်ချင်းမလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်က—
လွှတ်ရင် အေးနိုင်တယ်
ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်သိစေတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဘယ်လိုကျင့်မလဲ။
မှန်ကန်တဲ့အမြင်နဲ့—
အကြီးအကဲကို ရန်သူမမြင်။
နောက်မျိုးဆက်ကို ရန်သူမမြင်။
လက်လွှတ်ရခက်တဲ့စိတ်နဲ့ မကောင်းတဲ့လူကို မရော။
လွတ်လပ်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ ကျေးဇူးမသိခြင်းကို မရော။
မှန်ကန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့—
အနိုင်ယူဖို့မဟုတ်ဘဲ အတူကောင်းဖို့ ရည်ရွယ်။
မှန်ကန်တဲ့စကားနဲ့—
အချိန်သင့်၊ အမှန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာရှိအောင် ပြော။
မှန်ကန်တဲ့အပြုအမူနဲ့—
ဒေါသနဲ့ အာဏာမသုံး။
အရေးပေါ်ကို အချိန်မဆွဲ။
အရေးပေါ်မဟုတ်ရင် စိတ်တည်အောင် ရပ်ပြီးမှ လုပ်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့—
ငွေကြေး၊ လုပ်ငန်း၊ အာဏာအတွက် မိသားစုသီလကို မရောင်း။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုနဲ့—
ဒေါသပေါ်လာရင် မီးထပ်မထည့်။
အငြိုးပေါ်လာရင် အဟောင်းစကားတွေ ထပ်မမွေး။
မှန်ကန်တဲ့သတိနဲ့—
မလုပ်မီ ဆင်ခြင်။
လုပ်နေစဉ် ပြန်ကြည့်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်။
တည်ငြိမ်တဲ့စိတ်နဲ့—
စကားတစ်ခွန်းကြောင့် လှုပ်သွားရင် ချက်ချင်းမလိုက်ဘဲ အမှန်ကို ပြန်ကြည့်။
ဒီလို မဂ္ဂအကျင့်ဟာ တရားထိုင်တဲ့နေရာမှာပဲ မနေဘူး။
အဖေနဲ့သား စကားပြောတဲ့စားပွဲမှာ ရှိရမယ်။
အမေနဲ့သမီး တာဝန်လွှဲတဲ့နေ့မှာ ရှိရမယ်။
မောင်နှမပိုင်ဆိုင်မှုဆွေးနွေးတဲ့အခါ ရှိရမယ်။
အစည်းအဝေးမှာ မကောင်းသတင်းကြားတဲ့အခါ ရှိရမယ်။
နောက်မျိုးဆက်က အမှားလုပ်တဲ့နေ့မှာ ရှိရမယ်။
အကြီးအကဲကို အမှားထောက်ပြရတဲ့နေ့မှာ ရှိရမယ်။
ဒါမှ ဓမ္မဟာ နေ့စဉ်ဘဝထဲ ရောက်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီညတရားကနေ စကားတစ်ကြောင်းပဲ ယူသွားကြမယ်ဆိုရင်—
စိတ်ပူတဲ့အချိန်မှာ အမြန်ဆုံးစကားကို မရွေးပါနဲ့။ သတိပြန်ရပြီးမှ အကျိုးရှိဆုံးစကားကို ရွေးနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲတို့…
လက်လွှတ်ရခက်တဲ့အခါ ကိုယ့်ကို အပြစ်မတင်ဘဲ စိတ်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ကြောက်စိတ်ကြောင့် အချိန်တန်လွှဲရမယ့်အရာကို ထာဝရပြန်ဖမ်းမထားကြပါနဲ့။
နောက်မျိုးဆက်အမှားလုပ်ရင်—
“ကြည့်၊ ငါပြောသားပဲ”
ဆိုတဲ့ မာနထက်—
“ဘာသင်ယူလို့ရမလဲ”
ဆိုတဲ့ ပညာကို ရွေးနိုင်ကြပါစေ။
မိမိအတွေ့အကြုံကို အာဏာအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ ပညာအဖြစ် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်တို့…
လွတ်လပ်ခွင့်ရလာလို့ ကျေးဇူးသိစိတ် မပျောက်ကြပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲအမြင် မကိုက်လို့ အားလုံးပယ်မထားကြပါနဲ့။
နားထောင်ပြီးမှ မတူနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အရည်အချင်းကို သက်သေပြဖို့ အလျင်မလိုကြပါနဲ့။
တာဝန်ယူမှုနဲ့ အချိန်ကပဲ ကိုယ့်အရည်အချင်းကို ပြပါစေ။
မိဘနဲ့သားသမီးတို့…
စိတ်တိုချိန်မှာ တစ်ယောက်ရဲ့အားနည်းချက်ကို တစ်ယောက် လက်နက်မလုပ်ကြပါနဲ့။
“မင်းမဖြစ်နိုင်ဘူး”
“အဖေဘာမှမသိတော့ဘူး”
“အမေဝင်မပါနဲ့”
စတဲ့ တံခါးပိတ်စကားတွေ မပြောမိအောင် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
စကားလွန်တော့မယ်ဆိုရင် ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ရပ်ပြီး ပြန်လာဖို့လည်း မမေ့ကြပါနဲ့။
လင်မယားတို့…
ပင်ပန်းမှုကို တစ်ယောက်အပေါ်တစ်ယောက် မပစ်ချကြပါနဲ့။
တိတ်ဆိတ်မှုကို အပြစ်ပေးတဲ့လက်နက် မလုပ်ကြပါနဲ့။
“ဒီကိစ္စကို မရှောင်ပါဘူး။ ခဏနားပြီး ပြန်လာမယ်”
ဆိုနိုင်ကြပါစေ။
ခေါင်းဆောင်တို့…
မကောင်းသတင်းကြားတဲ့အခါ ပထမဆုံး ကိုယ့်စိတ်ကို စောင့်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။
သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်စေမှု၊ မေတ္တာနဲ့ စာနာမှုတို့ တိုးပွားကြပါစေ။
ကိုယ့်အာဏာကြီးလေလေ ကိုယ့်စကားကို ပိုသတိထားနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်က လူများစွာကို ထိနိုင်လေလေ ခဏရပ်ပြီး ဆင်ခြင်နိုင်စွမ်း ပိုကြီးလာကြပါစေ။
မျိုးဆက်ဟောင်းနဲ့ မျိုးဆက်သစ်တို့…
အမြင်မတူသော်လည်း အမုန်းမဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
နည်းလမ်းမတူသော်လည်း ကျေးဇူးမမေ့ကြပါစေနဲ့။
ရာထူးပြောင်းသော်လည်း မေတ္တာမပြောင်းကြပါစေနဲ့။
ဆုံးဖြတ်သူပြောင်းသော်လည်း ရိုးသားမှုမပြောင်းကြပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲက လက်လွှတ်ရာမှာ ပညာရှိကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်က လက်ခံရာမှာ မာနမပါဘဲ ရင့်ကျက်ကြပါစေ။
စကားကြမ်းကြားရတဲ့အခါ ကိုယ့်စိတ်ကို မကောင်းမှုဆီ မလွှတ်ကြပါနဲ့။
တစ်ဖက်လူ၏ အကျိုးကို လုံးဝမေ့မသွားဘဲ မေတ္တာကို လေ့ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတွေကို မပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် ပြန်သိနိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် ပြန်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
စိတ်ဖိစီးမှုကြားမှာ—
သတိမပျောက်ကြပါစေနဲ့။
အလျင်ကြောင့် စကားမမှားကြပါစေနဲ့။
ဒေါသကြောင့် ချစ်ရသူကို မနာစေကြပါနဲ့။
မာနကြောင့် ပညာရှိစကားကို မပယ်ကြပါနဲ့။
ကြောက်စိတ်ကြောင့် အရာအားလုံး ပြန်ဖမ်းမထားကြပါနဲ့။
ခဏရပ်ရမယ့်အချိန်မှာ ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြန်လာရမယ့်အချိန်မှာ ပြန်လာနိုင်ကြပါစေ။
ပြောရမယ့်အမှန်ကို အချိန်သင့်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာဖြင့် ပြောနိုင်ကြပါစေ။
လက်လွှတ်ရမယ့်အရာကို ငြိမ်းချမ်းစွာ လက်လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
လက်ခံရမယ့်တာဝန်ကို ရင့်ကျက်စွာ လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုသည်—
အာဏာလုယူမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အာဏာဖမ်းထားမှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အဖေရှုံးပြီး သားနိုင်ရတဲ့ အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အမေရှုံးပြီး သမီးနိုင်ရတဲ့ အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အကြီးအကဲပျောက်သွားမှ လူငယ်ပေါ်လာရတဲ့ အောင်မြင်မှု မဖြစ်ပါစေနဲ့။
မျိုးဆက်ဟောင်း၏ အတွေ့အကြုံကို ပညာအဖြစ်၊
မျိုးဆက်သစ်၏ စွမ်းအားကို တာဝန်ယူမှုအဖြစ်၊
နှစ်ဖက်၏ စိတ်ဖိစီးမှုကို သတိဖြင့်၊
နှစ်ဖက်၏ ကွာခြားမှုကို နားထောင်မှုဖြင့်၊
နှစ်ဖက်၏ ပဋိပက္ခကို မေတ္တာနှင့်ပညာဖြင့်
ပြောင်းလဲနိုင်ကြပါစေ။
စိတ်ပူလာတဲ့အခါ—
ခဏရပ်။
ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။
အဖြစ်မှန်ကို ပြန်ကြည့်။
တစ်ဖက်လူကို ရန်သူအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ မိမိနဲ့အတူ ဒုက္ခရှိနေသော လူသားတစ်ယောက်အဖြစ် ပြန်မြင်။
ပြီးမှပြော။
ပြီးမှဆုံးဖြတ်။
ပြီးမှလုပ်။
ဒီ “ခဏ” လေးထဲမှာ—
သတိဝင်ပါစေ။
သီလဝင်ပါစေ။
မေတ္တာဝင်ပါစေ။
ပညာဝင်ပါစေ။
အဲဒီခဏလေးတွေ များလာသလောက်—
မိသားစုများ မကွဲကြပါစေနဲ့။
လုပ်ငန်းများ ယုံကြည်မှုတည်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်များ မတစ်ဆက်နဲ့တစ်ဆက် အမုန်းမထားကြပါစေနဲ့။
အောင်မြင်မှုသည် ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာ လက်ဆင့်ကမ်းခြင်းမဖြစ်ဘဲ—
သီလကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ရိုးသားမှုကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
နားထောင်တတ်မှုကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဝန်ခံတတ်မှုကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ခွင့်လွှတ်တတ်မှုကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ခဏရပ်တတ်တဲ့ ပညာကို လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
သစ္စာလေးပါးကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာသလောက် အေးချမ်းမှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို နေ့စဉ် မိသားစုဘဝ၊ လုပ်ငန်းဘဝ၊ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် လူမှုဘဝတို့တွင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
စိတ်ဖိစီးမှုကြားမှာ သတိရှိကြပါစေ။
အလျင်ကြားမှာ ပညာရှိကြပါစေ။
အာဏာကြားမှာ သီလရှိကြပါစေ။
ကွာခြားမှုကြားမှာ နားလည်မှုရှိကြပါစေ။
မျိုးဆက်ကွာခြားမှုကြားမှာ မေတ္တာမကွာကြပါစေနဲ့။
အလျင်မလိုခြင်းသည် ပျင်းရိခြင်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ခဏရပ်ခြင်းသည် ရှောင်ပြေးခြင်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
တည်ငြိမ်ခြင်းသည် အားနည်းခြင်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ခဏရပ်နိုင်ခြင်းသည် မိမိနှင့်သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေမီ သတိနှင့်ပညာကို ပြန်ခေါ်နိုင်သော အင်အားဖြစ်ပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
မေတ္တာဖြင့်
စ၀် ဓမ္မသာမိ
အကိုးအကားကျမ်းများ
ဒီဃနိကာယ်၊ သိင်္ဂါလသုတ် — မိဘနှင့်သားသမီးတို့၏ အပြန်အလှန်တာဝန်များနှင့် မိဘဘက်မှ သင့်တော်သောအချိန်တွင် အမွေလွှဲပေးခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတို့ကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် မိမိ/သူတစ်ပါးတို့အပေါ် ထိခိုက်မှုကို စစ်ဆေးခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ကကုစူပမသုတ် — အချိန်သင့်/မသင့်၊ အမှန်/မမှန်၊ နူးညံ့/ကြမ်းတမ်း စသည့်စကားမျိုးစုံကြား၌ မိမိစိတ်နှင့်နှုတ်ကို မကောင်းမှုဆီ မလွှတ်ဘဲ မေတ္တာ၊ အကျိုးလိုလားမှုတို့ဖြင့် လေ့ကျင့်ခြင်း။
သံယုတ္တနိကာယ်၊ သေဒကသုတ် — မိမိကို စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့၏ ဆက်နွယ်မှု၊ သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်စေမှု၊ မေတ္တာနှင့် စာနာမှု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စောဒနာသုတ် — တစ်ပါးသူကို ထောက်ပြရာတွင် အချိန်သင့်ခြင်း၊ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်းနှင့် မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊ ထောက်ပြခံရသူဘက်မှ အမှန်နှင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှု၌ တည်ခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ကောသမ္ဗိယသုတ် — ပဋိပက္ခနှင့် နှုတ်ဖြင့်အပြန်အလှန်ထိခိုက်ခြင်းကြားမှ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်မေတ္တာနှင့် သဟဇာတဖြစ်မှု၊ ညီညွတ်မှုဆီ ပြန်တည်ဆောက်နိုင်သော အခြေခံများ။