မေးခွန်းကောင်းဖြင့် ပြဿနာအမြစ်ကို ရှာဖွေခြင်း နံနက်ပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့
“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”
မေးခွန်းကောင်းဖြင့် ပြဿနာအမြစ်ကို ရှာဖွေခြင်း
နံနက်ပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ လုပ်ငန်းတိုးတက်လာတဲ့အခါ မဖြစ်မနေကြုံရတတ်တဲ့ ပြဿနာတစ်မျိုးကို တရားနဲ့ဆက်ပြီး ဆင်ခြင်ကြမယ်နော်။
အဲဒါက—ပြဿနာတစ်ခု ထပ်ထပ်ဖြစ်နေတယ်။ လူတွေကိုလည်း သတိပေးပြီးပြီ။ စည်းမျဉ်းလည်း ထုတ်ပြီးပြီ။ အစည်းအဝေးလည်း ထိုင်ပြီးပြီ။ ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်လ၊ နောက်တစ်ရာသီ၊ နောက်ရုံးခွဲတစ်ခုရောက်တော့ တူညီတဲ့ပြဿနာ ပြန်ဖြစ်နေတယ်။
ဒီအချိန် အကြီးအကဲတွေ မေးလေ့ရှိတာ—
“ဘယ်သူလုပ်တာလဲ”
“ဘယ်သူတာဝန်မယူတာလဲ”
“ဘယ်သူ့အမှားလဲ”
ဒီမေးခွန်းတွေ လုံးဝမလိုဘူးလို့ ဦးဇင်းမပြောပါဘူး။ တာဝန်ယူရမယ့်လူရှိရင် သိရမယ်။ လုပ်သင့်တာ မလုပ်ခဲ့ရင် တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြဿနာတစ်ခု ထပ်ထပ်ဖြစ်နေပြီ ဆိုရင် ဒီမေးခွန်းတစ်မျိုးတည်းနဲ့ မလုံလောက်တော့ဘူး။
အဲဒီအခါ ဦးဇင်းတို့ မေးခွန်းကို နည်းနည်းပြောင်းရမယ်။
“ဒီပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ”
“ဘယ်အခြေအနေတွေက ဒီပြဿနာကို ဆက်ရှင်သန်စေသလဲ”
“လူတစ်ယောက်ပြောင်းသွားလည်း ဘာကြောင့် ထပ်ဖြစ်နေတာလဲ”
“ဘယ်အစာကို ဖြတ်လိုက်ရင် ဒီပြဿနာ အားနည်းသွားမလဲ”
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောမယ့် “ပြဿနာအမြစ်ရှာခြင်း” ဆိုတာ တရားခံကို မြေကြီးထဲထိ တူးရှာတာ မဟုတ်ဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို “မင်းပဲ အမြစ်” လို့ တံဆိပ်ကပ်တာလည်း မဟုတ်ဘူး။
အမှားကို ဖြစ်စေတဲ့အကြောင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကို ပိုကြီးစေတဲ့အကြောင်း၊ ပြန်ဖြစ်အောင် အားပေးနေတဲ့အကြောင်းတွေကို ပညာနဲ့ ခွဲကြည့်တာ ကို ဆိုတာပါ။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အာသဝတရားတွေ ချုပ်ငြိမ်းဖို့ “သိမြင်သူအတွက်” ဖြစ်တယ်၊ မသိမမြင်သူအတွက် မဟုတ်ဘူးလို့ ဟောပြီး သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ခြင်းနဲ့ မသင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ခြင်း ကို ခွဲပြထားတယ်။ မသင့်တော်စွာစူးစိုက်ရင် မဖြစ်သေးတဲ့အာသဝ ပေါ်လာနိုင်ပြီး ဖြစ်ပြီးသား အားကြီးနိုင်တယ်။ သင့်တော်စွာစူးစိုက်ရင် မဖြစ်သေးတာ မဖြစ်စေ၊ ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်နိုင်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။ အထူးသဖြင့် “ဒါ ဒုက္ခ၊ ဒါ ဒုက္ခဖြစ်ရာအကြောင်း၊ ဒါ ဒုက္ခချုပ်ရာ၊ ဒါ ချုပ်ရာသို့ပို့သောလမ်း” ဆိုပြီး သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ကြည့်ဖို့ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီဟောချက်က လုပ်ငန်းပြဿနာဖြေရှင်းနည်းကို တိုက်ရိုက်ဟောထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလို တန်းမဆွဲရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ သင်ယူနိုင်တဲ့ ပညာတစ်ခုက အရမ်းရှင်းတယ်။
မေးခွန်းမေးတိုင်း ပညာမဟုတ်ဘူး။ ဘာကို သတိထားကြည့်သလဲ၊ ဘယ်အချက်ကို အာရုံစိုက်သလဲဆိုတာက အရေးကြီးတယ်။
ပြဿနာပေါ်လာတိုင်း—
“ဘယ်သူ့ကို ဆူရမလဲ”
ပဲ အာရုံစိုက်နေရင် တစ်မျိုးသောအချက်ပဲ ပေါ်မယ်။
“ဒီအမှား ဘယ်နေရာက စဖြစ်တယ်”
“ဘယ်အဆင့်မှာ ဖမ်းလို့ရခဲ့တယ်”
“ဘာကြောင့် မဖမ်းမိတာလဲ”
“ဘယ်အချက်က အမှားကို ပိုများစေတယ်”
“ဘယ်အချက်မရှိရင် လျော့နိုင်မလဲ”
ဆိုတာတွေ အာရုံစိုက်ရင် တခြားအချက်တွေ ပေါ်လာမယ်။
မေးခွန်းက အဖြေကိုပဲ မရှာဘူး။ မြင်ကွင်းကိုလည်း ရွေးပေးတယ်။
ဒါကြောင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အတွက် မေးခွန်းက အလွန်အရေးကြီးတယ်။ ကိုယ်မေးတဲ့မေးခွန်းက အဖွဲ့ဘယ်အချက်ကို ကြည့်မလဲဆိုတာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဆုံးဖြတ်ပေးတယ်။
အကြီးအကဲက အမြဲ—
“ဘယ်သူမှားတယ်”
ပဲ မေးနေရင် လူတွေ တရားခံမဖြစ်ဖို့ ကာကွယ်ကြမယ်။ အချက်ဖော်ဖို့ထက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ အာရုံများလာနိုင်တယ်။
အကြီးအကဲက—
“ဘာဖြစ်သွားတာလဲ၊ ဘယ်အခြေအနေတွေ ပါလာတာလဲ၊ နောက်တစ်ခါ ဘာကိုပြင်ရမလဲ”
လို့ မေးလာရင် လူတွေ အကြောင်းကို ပြောဖို့ နေရာပိုရတယ်။
ဒီမှာ တာဝန်ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူးနော်။
တာဝန်ယူမှုနဲ့ အပြစ်ပုံချမှု မတူဘူး။
အပြစ်ပုံချမှုက လူကိုရှာပြီး ပိတ်ချင်တယ်။ တာဝန်ယူမှုက အမှားကိုသိပြီး ပြင်ချင်တယ်။
တစ်ယောက်က လုပ်သင့်တာကို သိသိကြီးနဲ့ မလုပ်ဘူးဆို သူ့တာဝန်ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့နောက်လူတစ်ယောက်ထပ်ဝင်လည်း တူညီအမှား ပြန်ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်—“လူပဲ” မဟုတ်တော့ဘူး၊ “အခြေအနေ” ကိုပါ ကြည့်ရမယ်။
ဒီကနေ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ အလွန်လှတဲ့အခြေခံတစ်ခုကို ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်။ အဲဒီသုတ်မှာ စိတ်ကို တားဆီးဖုံးကွယ်တဲ့တရားတွေ ဘာနဲ့ အားကျွေးခံရသလဲ၊ ဘာနဲ့ အားလျော့စေသလဲဆိုတာ ခွဲပြထားတယ်။ ဥပမာ မေတ္တာဘက်ကို သင့်တော်စွာ အာရုံပြုခြင်းက မုန်းတီးမှုကို အားမပေးဘဲ လျော့စေတဲ့ဘက် ရှိတယ်။ တစ်ဖက်မှာ မသင့်တော်စွာ အာရုံပြုခြင်းက တချို့တရားတွေကို ပိုတိုးစေနိုင်တယ်။ ထို့အတူ သတိ၊ တရားစိစစ်မှု၊ အားထုတ်မှု၊ ငြိမ်သက်မှု၊ တည်ငြိမ်မှု စတဲ့ ဗောဇ္ဈင်တရားတွေလည်း အားပေးတဲ့ “အစာ” ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဟောချက်ကို ကုမ္ပဏီစီမံခန့်ခွဲမှုတရားလို တိုက်ရိုက်မပြောပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ နားလည်ဖို့ အလွန်အားကောင်းတဲ့ ဥပမာသဘောတစ်ခု ရတယ်။
အရာတစ်ခု တိုးနေတယ်ဆိုရင် ဘာက အစာကျွေးနေလဲ။ အရာတစ်ခု လျော့ချင်တယ်ဆိုရင် ဘာအစာကို ဖြတ်ရမလဲ။
ဒီမေးခွန်းကို လုပ်ငန်းထဲ ယူကြည့်။
ဝန်ထမ်းတွေ အမှားဖုံးတယ်ဆိုပါစို့။
“ဒီလူတွေ မရိုးသားဘူး” လို့ အဆုံးသတ်မလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“အမှားဖုံးတဲ့အလေ့အကျင့်ကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ”
မေးမလား။
အမှားပြောရင် လူရှေ့မှာဆူတတ်တာလား။
အမှားမရှိတဲ့စာရင်းကိုပဲ ဆုချတာလား။
မဖြစ်နိုင်တဲ့ပမာဏကို အမြန်ပြီးဖို့ ဖိအားပေးတာလား။
အမှားတင်ပြတဲ့လမ်းရှုပ်လို့ နောက်ကျတာလား။
အကြီးအကဲက “ပြဿနာမကြားချင်ဘူး၊ အဖြေပဲယူလာ” ဆိုတဲ့ယဉ်ကျေးမှုထားလို့လား။
ဒီအချက်တွေထဲက တစ်ခုခုရှိနိုင်တယ်။ မသိရင် စစ်ရမယ်။ သက်သေမရှိဘဲ မဖန်တီးရဘူး။
ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းကောင်းက “မရိုးသားဘူး” ဆိုတဲ့တံဆိပ်ကနေ “မရိုးသားမှုကို အားပေးနေတဲ့အခြေအနေရှိသလား” ဆီ ပြောင်းပေးတယ်။
ဒီဟာ လူကို အပြစ်ကင်းစေတာမဟုတ်ဘူး။ မရိုးသားလုပ်ရပ်ကို မရိုးသားလုပ်ရပ်လို့ပဲ ပြောရမယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင်လုပ်ချင်ရင် လုပ်ရပ်အပြင် အစာကိုပါ ကြည့်ရမယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ မီးဥပမာလေးတစ်ခု ယူမယ်။ ဒါဟာ ဓမ္မကို သက်သေပြတာ မဟုတ်ဘူး၊ နားလည်လွယ်ဖို့ အလားတူဥပမာပဲ။
မီးလောင်နေတယ်။ ကိုယ်က အပေါ်ကမီးတောက်ကို ရေဖြန်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ဘက်မှာ ဆီပိုက်တစ်ခုက မီးဆီ ဆီဆက်ပို့နေတယ်ဆိုပါစို့။
ရေဘယ်လောက်ဖြန်းဖြန်း မီးပြန်ကြီးလာမယ်။
ဒီအချိန် ပညာက—
“ရေထပ်ဖြန်း” တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
“ဆီဘယ်ကဝင်နေလဲ” ကို မေးတယ်။
အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့ အပေါ်ကမီးကိုပဲ ငြိမ်းနေကြတယ်။
ဝန်ထမ်းထွက်ရင် အသစ်ခန့်တယ်။
တိုင်ကြားမှုတက်ရင် တစ်ယောက်ချင်းတောင်းပန်တယ်။
အော်ဒါမှားရင် ပြန်ပို့တယ်။
ငွေစာရင်းလွဲရင် ပြန်တွက်တယ်။
ဒီဟာတွေ လိုတယ်။ အခုဒုက္ခကို ချက်ချင်းလျော့ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ထပ်ထပ်ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်—
ဆီပိုက်ကို ဘယ်သူဖွင့်ထားလဲ မဟုတ်ဘဲ ဘာအခြေအနေက ဆီကို ဆက်ပို့နေလဲ ကို စစ်ရမယ်။
အဲဒါက မေးခွန်းကောင်းရဲ့အလုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ မှာ “အဝိဇ္ဇာဟာ အစာမရှိဘဲ မတည်ဘူး၊ အစာရှိတယ်” လို့ ဟောပြီး အဝိဇ္ဇာကို အားပေးတဲ့အကြောင်းတွေကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ချိတ်ပြထားတယ်။ တစ်ဖက်မှာ ဉာဏ်နဲ့ လွတ်မြောက်မှုဘက်ကိုလည်း အားပေးတဲ့အကြောင်းတွေ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ လူကောင်းတို့နဲ့ ပေါင်းသင်းမှု၊ တရားနာယူမှု၊ ယုံကြည်မှု၊ သင့်တော်စွာ ဆင်ခြင်မှု၊ သတိနဲ့ သိကြားမှုစတဲ့ အခြေအနေတွေက ကောင်းတဲ့လမ်းကို အားပေးပုံကို မိုးရေတောင်ပေါ်ကနေ စီးဆင်းပြီး အိုင်၊ ချောင်း၊ မြစ်၊ သမုဒ္ဒရာကို ဖြည့်သလို ဥပမာပြထားတယ်။
ဒီဟောချက်ရဲ့အနက်ကို လုပ်ငန်းအဖွဲ့စနစ်နဲ့ မရောရဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်နိုင်တဲ့အချက်က—
အကြီးအကျယ်ပေါ်လာတဲ့အရာတစ်ခုမှာ အရင်ကတည်းက အစာပေးနေတဲ့ အဆင့်များရှိနိုင်တယ်။
အဆုံးမှာမြင်ရတာက ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှု။
ဒါပေမဲ့ အရင်တန်းမှာ ပို့ဆောင်မှုနောက်ကျတာရှိတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် အော်ဒါအတည်ပြုမှု မရှင်းတာရှိတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် အလုပ်ပမာဏကို မသင့်တော်စွာ သတ်မှတ်ထားတာရှိတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် အမြန်ပြီးရင်ပဲ ဆုရတဲ့မက်လုံးရှိတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် “အလျင်လိုသွားရင် ဘာအန္တရာယ်ရှိလဲ” ဆိုတဲ့သတင်းကို ဆုံးဖြတ်သူဆီ မရောက်တာရှိတယ်။
ဒီလိုဆို ဖောက်သည်တိုင်တာဟာ နောက်ဆုံးအရွက်ပဲ။ အမြစ်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အစာတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် စုပြီး ပေါ်လာတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီအချက်ကို တိုးတက်မှုနဲ့ ချဲ့ထွင်မှုမှာ မဖြစ်မနေ စဉ်းစားရမယ်။
လုပ်ငန်းသေးတုန်း အကြီးအကဲက အစာလမ်းကြောင်းကို ကိုယ်တိုင်မြင်တယ်။
အလုပ်သမားတစ်ယောက် ဖိအားများနေတယ်ဆို မြင်တယ်။
ဖောက်သည်တိုင်တာများလာတယ်ဆို ကြားတယ်။
ပစ္စည်းတစ်ခု အရည်အသွေးကျသွားတယ်ဆို ကိုင်ကြည့်လို့ရတယ်။
လုပ်ငန်းကြီးလာတော့ အကြီးအကဲဆီ နောက်ဆုံးကိန်းဂဏန်းပဲ ရောက်လာတတ်တယ်။
“အရောင်း ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းကျ”
“တိုင်ကြားမှု ၂၅ ခု”
“ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်းတက်”
ဒီလိုအဆုံးရလဒ်တွေ မြင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီရလဒ်ကို အစာကျွေးနေတဲ့ အနေ့နေ့အသေးအဖွဲအခြေအနေတွေကို မမြင်နိုင်တော့ဘူး။
ဒီတော့ အဖွဲ့ကြီးလာလေလေ မေးခွန်းကောင်းက အကြီးအကဲရဲ့မျက်စိကို ချဲ့ပေးတဲ့နည်းတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
“အခုကိန်းဂဏန်း မကောင်းဘူး၊ ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ” မဟုတ်ဘဲ—
“ဒီကိန်းဂဏန်းကို ရောက်လာဖို့ ဘယ်အချက်တွေ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ပေါင်းလာလဲ”
မေး။
“ဘယ်အချက်ကို အခုထိ ဦးဇင်းတို့ မမြင်သေးလဲ”
မေး။
“ဘယ်အဆင့်မှာ ပြင်ရင် နောက်ဆုံးအကျိုးဆက် မပေါ်နိုင်ဘူး”
မေး။
“ဒီပြဿနာကို အားပေးနေတဲ့ မက်လုံးရှိသလား”
မေး။
“ဒီပြဿနာကို အားပေးနေတဲ့ ကြောက်စိတ်ရှိသလား”
မေး။
“ဒီပြဿနာကို အားပေးနေတဲ့ မရှင်းလင်းမှုရှိသလား”
မေး။
ဒီလိုမေးရင် အဖွဲ့က ရလဒ် ကိုပဲ မကြည့်တော့ဘူး။ ရလဒ်ဆီ ပို့လာတဲ့အခြေအနေ ကို ကြည့်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မှန်ကန်တဲ့အမြင်ကို ရှင်းပြရာမှာ တစ်ခုပြီးတစ်ခု—အရာတစ်ခုကို သိ၊ အဲဒီအရာရဲ့ ဖြစ်ပေါ်ရာအကြောင်းကို သိ၊ ချုပ်ငြိမ်းမှုကို သိ၊ ချုပ်ငြိမ်းရာသို့ပို့တဲ့လမ်းကို သိ—ဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ ခွဲပြထားတယ်။ အစာအာဟာရတရားကိုလည်း အဲဒီပုံစံနဲ့ ရှင်းပြပြီး နောက်မှာ သစ္စာလေးပါးကိုလည်း ထပ်မံဖော်ပြထားတယ်။
ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ လောကီဘက်အတွက် တိုက်ရိုက်မကူးဘဲ ဆင်ခြင်ရမယ့် အချက်က—
“ဘာဖြစ်တယ်” သိတာနဲ့ ပညာမပြည့်သေးဘူး။ “ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်၊ ဘာရပ်ရင်လျော့တယ်၊ ဘယ်လမ်းနဲ့ ပြောင်းရမယ်” ကိုပါ သိဖို့လိုတယ်။
ဥပမာ ရုံးခွဲအသစ်ဖွင့်ပြီး ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုများလာတယ်။
“တိုင်ကြားမှုများလာတယ်” — အဖြစ်ကိုသိတယ်။
“ဘာကြောင့်” — မသိသေးဘူး။
“တိုင်ကြားမှုမတိုးတော့ဘဲ အရည်အသွေးတည်ငြိမ်တဲ့အခြေအနေ ဘယ်လိုပုံစံလဲ” — မရှင်းသေးဘူး။
“အဲဒီအခြေအနေကို ဘယ်လမ်းနဲ့ ရောက်မလဲ” — မသိသေးဘူး။
ဒီတော့ အဖြစ်ပေါ်တာကို သိရုံနဲ့ အစည်းအဝေးပြီးလို့ မရဘူး။
အရင်ဆုံး ပြဿနာကို တိတိကျကျ ဖော်ပြ။
“အရည်အသွေးမကောင်းဘူး” ဆိုတာ ကျယ်လွန်းတယ်။
ဘယ်အရည်အသွေး။
ဘယ်အချိန်။
ဘယ်အုပ်စု။
ဘယ်ရုံးခွဲ။
ဘယ်အဆင့်မှာ လွဲတာ။
ဒါတွေ ရှင်းမှ အကြောင်းရှာလို့ရတယ်။
“လူတွေ ဂရုမစိုက်ဘူး” ဆိုတာလည်း ကျယ်လွန်းတယ်။
ဘာကို မစိုက်တာလဲ။
ဘာလုပ်ရမယ်လို့ သိထားသလား။
သိပြီး မလုပ်တာလား။
မသိတာလား။
အချိန်မလောက်တာလား။
အလုပ်ပမာဏကြောင့် ကျော်သွားတာလား။
အရေးကြီးမှုမသိတာလား။
အကြောင်းခွဲမှ အဖြေခွဲလို့ရမယ်။
မသိတာဆို သင်ပေးရမယ်။
သိပေမဲ့ အချိန်မလောက်တာဆို လုပ်ငန်းပမာဏပြန်ကြည့်ရမယ်။
သိလည်းသိ၊ အချိန်လည်းရှိ၊ သို့သော် မလိုက်နာတာဆို တာဝန်ယူမှုကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
တစ်ခုတည်းသော “ဂရုမစိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့တံဆိပ်နဲ့ အကြောင်းမျိုးစုံကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းကောင်းရဲ့ ပထမဆုံးစည်းကမ်းက—
အဖြေမရွေးခင် ပြဿနာကို ရှင်းအောင်မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၂၀ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နဲ့ အကြောင်းအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ဖြစ်ပေါ်သောတရားတွေကို ခွဲရှင်းရာမှာ တိကျတဲ့အကြောင်းအခြေအနေရှိခြင်း ကို ဖော်ပြထားတယ်။ ဤအခြေခံဟာ ဘုရားပေါ်လာသည်ဖြစ်စေ မပေါ်လာသည်ဖြစ်စေ အကြောင်းအခြေအနေတိတိကျကျနဲ့ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်မှုရှိတယ်ဆိုတဲ့ ဓမ္မသဘောကို ရှင်းပြတာဖြစ်တယ်။
ဒီဟောချက်ကို လုပ်ငန်းမှာ “အမှားတိုင်း အကြောင်းအဆင့် ၁၂ ဆင့်ရှိတယ်” လို့ မပြောရဘူး။ အဲဒါ လွဲမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ အလွန်သတိထားသင့်တာက—
အကျိုးဆက်တစ်ခုကို လူတစ်ယောက်ရဲ့အမည်နဲ့ အစားထိုးပြီး အကြောင်းအကုန်ရှင်းပြလို့ မရနိုင်ဘူး။
“မောင်ဖြူကြောင့်ပဲ” ဆိုတာ အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ မောင်ဖြူ ဘာကြောင့်အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချခဲ့သလဲ။
သူ့လက်ထဲ ဘာအချက်ရှိခဲ့လဲ။
ဘာအချက်မရှိခဲ့လဲ။
ဘာဖိအားရှိခဲ့လဲ။
ဘာလုပ်ခွင့်ရှိခဲ့လဲ။
ဘာလုပ်ခွင့်မရှိခဲ့လဲ။
စည်းမျဉ်းက ဘာကို အားပေးနေသလဲ။
အကြီးအကဲက အရင်က ဘာကို ဆုချခဲ့သလဲ။
အမှားသတိပေးရင် ဘာဖြစ်လဲ။
ဒီအချက်တွေက အကြောင်းအခြေအနေတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။ မေးစစ်ရမယ်။
ဒီလိုပြောတာနဲ့ လူ့တာဝန်ပျောက်သွားသလား။
မပျောက်ဘူး။
ဥပမာ အလုပ်သမားတစ်ယောက်က ဘေးကင်းရေးစည်းမျဉ်းကို သိသိကြီးနဲ့ ကျော်လုပ်တယ်ဆို သူ့လုပ်ရပ်အတွက် သူ့တာဝန်ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့က “မြန်မြန်ပြီးရင်ပဲ ဆုရ၊ ရပ်ပြီးစစ်ရင် အလုပ်နှေးတယ်လို့ အပြစ်တင်” ဆိုတဲ့ မက်လုံးပေးထားတယ်ဆိုရင် အဖွဲ့တာဝန်လည်း ရှိနိုင်တယ်။
လူ့တာဝန်နဲ့ အခြေအနေဆိုင်ရာတာဝန် နှစ်ခုကို ကြည့်ရမယ်။
အပြစ်ပုံချမှုက တစ်ခုကိုရွေးတယ်။
ပညာက ဘယ်အပိုင်းကို ဘယ်သူပြင်ရမလဲ ခွဲတယ်။
ဒီဟာ လူမှုတာဝန်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်လာပြီ။
အဖွဲ့ကြီးလာလေလေ အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က လူအများကို ထိနိုင်တယ်။ ဒီလိုအခါ အောက်ကလူကိုပဲ တာဝန်ပုံချပြီး အထက်က မက်လုံး၊ မူဝါဒ၊ အလုပ်ပမာဏ၊ ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို မစစ်ဘူးဆိုရင် ပြဿနာကို အပြည့်မမြင်နိုင်ဘူး။
တိုးတက်မှုဆိုတာ ဝန်ထမ်းများလာတာတင်မဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းအခြေအနေကို မြင်နိုင်စွမ်းလည်း တိုးရမယ်။
ချဲ့ထွင်မှုဆိုတာ ရုံးခွဲများလာတာတင်မဟုတ်ဘူး။
အမှားကို အစာကျွေးနေတဲ့အရာ ရုံးခွဲတိုင်းမှာ ဘာလဲဆိုတာ ပြန်သိနိုင်တဲ့လမ်းလည်း ချဲ့ရမယ်။
လူမှုတာဝန်ဆိုတာ အလှူလုပ်တာတင်မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စနစ်က လူတစ်ယောက်ကို မှားအောင် အမြဲတွန်းနေလားဆိုတာ ပြန်စစ်ပြီး လူအများထိခိုက်မှုကို ကြိုလျှော့နိုင်ခြင်းလည်း တာဝန်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့အသုံးချဖို့ မေးခွန်းတစ်စုံကို တည်ဆောက်ကြည့်မယ်။ ဒီစာရင်းဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စံစာရင်း မဟုတ်ပါဘူး။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့ သင့်တော်စွာစူးစိုက်ခြင်း၊ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ “ဘာက အစာကျွေးတယ်၊ ဘာက အစာဖြတ်တယ်” ဆိုတဲ့သဘော၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ ရဲ့ အဖြစ်–အကြောင်း–ချုပ်ငြိမ်း–လမ်းဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုတို့ကို လောကီပြဿနာမှာ သတိရှိရှိ အသုံးချထားတဲ့ ခေတ်သစ်အလေ့အကျင့်ပဲ ဖြစ်တယ်။
ပြဿနာတစ်ခု ပေါ်လာရင် ပထမ—
“တကယ်ဘာဖြစ်နေတာလဲ”
အမြင်မထည့်သေးနဲ့။ တံဆိပ်မကပ်သေးနဲ့။ မြင်ရတဲ့အချက်ကို ပြော။
“ဝန်ထမ်းတွေ မတာဝန်ယူဘူး” မဟုတ်ဘဲ—
“သတ်မှတ်ချိန်ကျော်ပြီး မပြီးတဲ့အမှု ၁၂ ခုရှိတယ်” လို့ပြော။
“ဖောက်သည်တွေ ဦးဇင်းတို့ကို မယုံတော့ဘူး” မဟုတ်ဘဲ—
“ဒီလ ၂၀ ယောက်က အကြောင်းပြန်မရလို့ တိုင်ထားတယ်” လို့ပြော။
“သားက လုပ်ငန်းမနိုင်ဘူး” မဟုတ်ဘဲ—
“လက်ဆင့်ကမ်းပြီးနောက် အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ နောက်ကျမှု သုံးကြိမ်ဖြစ်တယ်” လို့ပြော။
အချက်နဲ့ စ။
ဒုတိယ—
“ဒီပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ”
အချိန်ဖိအားလား။
မက်လုံးလား။
မရှင်းတဲ့တာဝန်လား။
လူမလုံလောက်မှုလား။
မသိတာလား။
ကြောက်တာလား။
သတင်းမရောက်တာလား။
အဟောင်းနဲ့အသစ် ရောနေတာလား။
သက်သေရှိသလောက် ခွဲ။ မသိတာကို “မသိသေး” လို့ထား။
တတိယ—
“ဒီပြဿနာရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ဘယ်သူခံနေရလဲ”
ဒီမေးခွန်းကို တိုးတက်မှုနဲ့ လူမှုတာဝန်မှာ မဖြစ်မနေထည့်ချင်တယ်။
ပိုင်ရှင်ခံရတာပဲလား။
ဝန်ထမ်းခံရတာလား။
ဖောက်သည်ခံရတာလား။
ပေးသွင်းသူခံရတာလား။
ဒေသခံတွေခံရတာလား။
အသံမပြောနိုင်တဲ့ အုပ်စုတစ်ခု ထိနေသလား။
ဒီအချက်မမေးရင် ဦးဇင်းတို့က “ကုမ္ပဏီအတွက် အဆင်ပြေတယ်” ဆိုပြီး အပြင်ဘက်ဒုက္ခကို မမြင်နိုင်ဘူး။
စတုတ္ထ—
“ဘာအစာကို ဖြတ်ရင် ဒီပြဿနာ အားနည်းမလဲ”
အမှားဖုံးအောင် အားပေးတဲ့ မက်လုံးကို ပြင်ရမလား။
အချက်မပြည့်ဘဲ ဆုံးဖြတ်ခိုင်းတဲ့ အချိန်ဖိအားကို ပြင်ရမလား။
အောက်ကလူ မပြောရဲတဲ့ ကြောက်စိတ်ကို လျှော့ရမလား။
လူတစ်ယောက်တည်းသိတဲ့အချက်ကို အဖွဲ့သိအောင် ပြောင်းရမလား။
အဆင့်များလွန်းတာကို လျှော့ရမလား။
ဒီမှာ “အစာဖြတ်” ဆိုတာ ဓမ္မတရားကို လုပ်ငန်းစနစ်နဲ့ အတိအကျတူတယ်လို့ မဆိုပါဘူး။ နားလည်ဖို့ အသုံးချတဲ့စကားပါ။
ပဉ္စမ—
“ဘယ်ပြောင်းလဲမှုကို စမ်းပြီး ဘာနဲ့ ပြန်တိုင်းမလဲ”
အကြောင်းကို ထင်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ ပြောင်းပြီး တကယ်လျော့သလား ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဥပမာ အလုပ်ဝန်ပိုလို့ အမှားတက်တယ်လို့ ထင်တယ်။
အလုပ်ပမာဏပြင်တယ်။
တစ်လနောက် အမှားလျော့သလား။
မလျော့ရင် အကြောင်းအခြားရှိသေးတယ်။
အမှားတင်ပြရင် အရှက်ခွဲလို့ လူဖုံးတယ်ထင်တယ်။
တင်ပြသူကို ကာကွယ်တဲ့နည်းပြောင်းတယ်။
တိုင်ကြားမှု စောစောရလာသလား။
မရသေးရင် ထပ်စစ်။
ဒီလိုဆို မေးခွန်းက စိတ်ကူးကနေ အလေ့အကျင့်ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်တစ်ခု—“အမြစ်” ဆိုတဲ့စကားကြောင့် အကြောင်းတစ်ခုတည်းရှာမိတာ။
လောကီပြဿနာအများစုမှာ အကြောင်းအများကြီး ပေါင်းနိုင်တယ်။
အရောင်းကျတယ်။
ဈေးနှုန်းပါနိုင်တယ်။
ဝန်ဆောင်မှုပါနိုင်တယ်။
အရည်အသွေးပါနိုင်တယ်။
ပြိုင်ဘက်ပါနိုင်တယ်။
ဖောက်သည်အလေ့အကျင့်ပြောင်းတာ ပါနိုင်တယ်။
အဖွဲ့အတွင်း ဆက်သွယ်မှုပါနိုင်တယ်။
တစ်ခုတည်းကို “အမြစ်” လို့ မြန်မြန်သတ်မှတ်ရင် တခြားအကြောင်းတွေ ပျောက်နိုင်တယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၂၀ ရဲ့ အကြောင်းအခြေအနေတိကျမှုကို ဆင်ခြင်ရင်း ဦးဇင်းတို့ “တစ်ခုဖြစ်ဖို့ တစ်ခုတည်းပဲလိုတယ်” ဆိုတဲ့ အလွယ်အမြင်ကို သတိထားသင့်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွေးအခေါ်အဖြစ် ဦးဇင်းတို့ “အမြစ်တစ်ခု” ထက် “အစာပေးနေတဲ့အခြေအနေစု” လို့ ပိုသတိထားချင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတစ်ယောက်ကို ပြောင်းလိုက်တာနဲ့ အခြေအနေစုမပြောင်းရင် အမှားပြန်လာတတ်တယ်။
မက်လုံးတူတယ်။
အချိန်ဖိအားတူတယ်။
လမ်းညွှန်မရှင်းတာတူတယ်။
အမှားပြောရင် ကြောက်ရတာတူတယ်။
လူအသစ်ဝင်တယ်။ အမှားဟောင်းပြန်လာတယ်။
ဒီလိုဆို “လူအသစ် မကောင်းဘူး” မဟုတ်ဘဲ “အခြေအနေဟောင်း မပြောင်းသေးဘူး” ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် တိုးချဲ့တဲ့အဖွဲ့မှာ လူအရေအတွက်တိုးသလို မေးခွန်းအရည်အသွေးလည်း တိုးရမယ်။
မဟုတ်ရင် အကြီးအကဲက လူတိုင်းကို မမြင်နိုင်တော့တဲ့အချိန်မှာ အဖွဲ့က အလွယ်ဆုံးအဖြေကိုပဲ ရွေးတတ်တယ်။
“အောက်ကလူ မကောင်းလို့”
“ဖောက်သည်နားမလည်လို့”
“ဈေးကွက်မကောင်းလို့”
“လူငယ်တွေ မတည်ငြိမ်လို့”
ဒီလို စကားတစ်ကြောင်းနဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့အကြောင်းကို ပိတ်လိုက်တယ်။
ပညာရှိတဲ့အဖွဲ့က—
“အဲဒီအဖြေမှန်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘာအချက်နဲ့သိတာလဲ”
ပြန်မေးတယ်။
ဒီဟာကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့ သင့်တော်စွာစူးစိုက်မှုနဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။ မသင့်တော်တဲ့အာရုံစိုက်မှုက အကုသိုလ်တရားကို ပိုတိုးနိုင်သလို သင့်တော်စွာ စူးစိုက်တာက အကုသိုလ်လျော့ဖို့ အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု အတွင်းဘက်ကို နည်းနည်းဆင်းကြည့်မယ်။
ပြဿနာအမြစ်ကို ဘာကြောင့် လူတွေ မေးမချင်တာလဲ။
တစ်ခါတလေ အဖြေမသိမှာကြောက်လို့။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်အမှားပေါ်လာမှာကြောက်လို့။
တစ်ခါတလေ လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်ပေးလိုက်တာက စနစ်ကိုပြင်တာထက် လွယ်လို့။
တစ်ခါတလေ အကြောင်းအရင်းကို တကယ်ရှာရင် ကိုယ့်အာဏာပုံစံ၊ ကိုယ့်မက်လုံး၊ ကိုယ့်ကတိ၊ ကိုယ့်အမြန်လိုစိတ်ကိုပါ ပြန်စစ်ရမှာမို့။
ဒီမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ ကို ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်။ အဲဒီသုတ်မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ မဖြစ်သေးရာမှ ဖြစ်လာခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသား တိုးပွားခြင်းအတွက် အကြောင်းဘာလဲဆိုတာ မေးပြီး မသင့်တော်စွာ အာရုံပြုမှုနဲ့ ဆက်စပ်အကြောင်းတွေကို ရှင်းပြတယ်။ တစ်ဖက်မှာ သင့်တော်စွာ အာရုံပြုခြင်း၊ မေတ္တာစိတ်စတဲ့ အကြောင်းတွေက အဲဒီအကုသိုလ်တွေ မဖြစ်အောင်၊ ဖြစ်ပြီးသားလျော့အောင် အထောက်အကူပြုကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီဟောချက်က အပြင်ကလုပ်ငန်းအမြစ်ရှာမှုထက် ပိုနက်တယ်။ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့အမြစ်ကို ကြည့်ခိုင်းတာ။
ပြဿနာပေါ်လာတော့ ကိုယ့်ဒေါသ တက်တယ်။
“ဘယ်သူလုပ်တာလဲ” လို့ အော်ချင်တယ်။
အဲဒီဒေါသကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ။
“ငါ့ကို အရှက်ရစေတယ်” ဆိုတဲ့အတွေးလား။
“ငါ့စနစ် မမှားရဘူး” ဆိုတဲ့မာနလား။
“အခုချက်ချင်း တရားခံရရမယ်” ဆိုတဲ့အလျင်လိုမှုလား။
“ဒီလူကို အရင်ကတည်းက မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့အငြိုးလား။
ဒီအခါ ဦးဇင်းတို့ ပြဿနာအပြင် အတွင်းမှာလည်း မေးခွန်းမေးရမယ်။
“အခု ငါ့ဒေါသကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ”
“ငါ့မာနကို ဘာက အားပေးနေလဲ”
“အမှန်ရှာတာထက် အနိုင်ရချင်စိတ် ဝင်နေလား”
ဒီမေးခွန်းတွေ မမေးရင် အကြီးအကဲက အပြင်ပြဿနာအမြစ်ရှာရင်း ကိုယ့်ဒေါသအမြစ်ကို မမြင်နိုင်ဘူး။
အပြင်မှာ “စနစ်က ဘာမှားလဲ” မေးတယ်။
အတွင်းမှာ “ငါ့စိတ်က ဘာဖမ်းထားလဲ” မမေးဘူး။
ဒါဆို တရားနဲ့ မဆုံသေးဘူး။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ခေါင်းစဉ်က လုပ်ငန်းနဲ့ လူမှုတာဝန်ပဲ ဖြစ်ပေမဲ့ နောက်ဆုံးကိုယ့်စိတ်ဆီ ပြန်ရောက်ရမယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟရှိတဲ့လူက မေးခွန်းကောင်းကိုတောင် လက်နက်လုပ်နိုင်တယ်။
“ဘာကြောင့် ဒီလိုလုပ်တာလဲ”
ဆိုတာ အကြောင်းသိချင်လို့ မဟုတ်ဘဲ လူကို ဖိဖို့ မေးနိုင်တယ်။
“ဘယ်အချက်က အမြစ်လဲ”
ဆိုတာ အဖြေကို ကြိုရွေးထားပြီး ကိုယ့်အမြင်အတည်ပြုဖို့ မေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းကောင်းမှာ စကားကောင်းတာတင်မဟုတ်ဘူး၊ စိတ်ရင်းကောင်းရမယ်။
မေးတာ—အမှန်သိချင်လို့လား။
လူကိုချိုးချင်လို့လား။
ကိုယ့်အမြင်မှန်ကြောင်း သက်သေယူချင်လို့လား။
နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင် သင်ယူချင်လို့လား။
စိတ်ရင်းကို စစ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု လူမှုတာဝန်နဲ့ ပိုနီးတဲ့ စိတ်ကူးဥပမာတစ်ခု ယူကြည့်မယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ ဥပမာဖြစ်ပြီး ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။
အစားအသောက်ပစ္စည်းဖြန့်ချိတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခု မြို့တစ်မြို့ကနေ ရုံးခွဲခြောက်ခုထိ ချဲ့တယ်ဆိုပါစို့။
အစက အရည်အသွေးကောင်းတယ်။ ဖောက်သည်နဲ့ တိုက်ရိုက်သိတယ်။
ချဲ့လာတော့ အလုပ်များလာတယ်။ အချိန်မြန်မြန်ပြီးဖို့ အဖွဲ့ကို ဖိအားပေးတယ်။ အရောင်းရလဒ်ကောင်းရင် ဆုကြေးရှိတယ်။ တိုင်ကြားမှုနည်းရင်လည်း မန်နေဂျာကို ချီးကျူးတယ်။
အချိန်ကြာတော့ ရုံးခွဲနှစ်ခုမှာ အော်ဒါမှားမှုများလာတယ်။ တိုင်ကြားမှုလည်း နောက်ကျမှ ဗဟိုရုံးသိတယ်။
ဗဟိုရုံးက ပထမဆုံးပြောတယ်—
“ထုပ်ပိုးဌာနက လူတွေ ဂရုမစိုက်ဘူး”
ပြီးတော့ သတိပေးစာထုတ်တယ်။
တစ်လလောက် ကောင်းသွားတယ်။ နောက်မှ ပြန်ဖြစ်တယ်။
အခု မေးခွန်းကို ပြောင်းတယ်။
“အော်ဒါမှားမှုကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ”
စစ်ကြည့်တော့—
လူတွေ အော်ဒါအရေအတွက်နဲ့ပဲ အမြန်နှုန်းကို တိုင်းနေတယ်။
အမှားတင်ပြရင် မန်နေဂျာအဆင့်မှာ “တိုင်ကြားမှုများ” လို့ အနုတ်ရလဒ်ဖြစ်မှာကြောင့် အချို့က စောစောမတင်ချင်ကြဘူး။
အော်ဒါတက်တဲ့အချိန် လူမလုံလောက်ဘူး။
အသစ်ဝင်သူကို လေ့ကျင့်ချိန်မပေးဘဲ တန်းအလုပ်ဝင်စေတယ်။
ဖောက်သည်က အမှားပြောလာရင် သက်ဆိုင်ရာအချက်ကို လုပ်ငန်းစဉ်ပြန်သုံးသပ်တဲ့နေရာဆီ မပို့ဘဲ တစ်ယောက်ချင်းလျော်ကြေးပေးပြီး ပြီးသွားတယ်။
ကဲ… အခု “လူတွေဂရုမစိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့အဖြေက အကုန်ရှင်းသလား။
မရှင်းတော့ဘူး။
လူ့အမှား ရှိနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အမြန်နှုန်းကိုသာ ဆုချတဲ့ မက်လုံး၊ အမှားတင်ပြရင် မကောင်းတဲ့ကိန်းဂဏန်းဖြစ်သွားတဲ့ ဖိအား၊ လေ့ကျင့်မှုမလုံလောက်မှု၊ တိုင်ကြားမှုက သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြန်မဝင်တဲ့စနစ်—ဒီအရာတွေကလည်း “အစာ” ဖြစ်နိုင်တယ်။
အခု ဖြေရှင်းရမယ့်လမ်းက လူသစ်ခန့်တာတင် မဟုတ်တော့ဘူး။
ဘယ်မက်လုံးကို ပြင်မလဲ။
လေ့ကျင့်မှုဘယ်လိုထည့်မလဲ။
အမှားတင်ပြတာကို ဖုံးမနေအောင် ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။
တိုင်ကြားမှုက အဖွဲ့သင်ခန်းစာထဲ ဘယ်လိုပြန်ဝင်မလဲ။
ဒီလို ပြောင်းလာတယ်။
ဒီဥပမာမှာ အရေးကြီးဆုံးက—လူမှုတာဝန်။
ကုမ္ပဏီအတွင်းကိန်းဂဏန်းကောင်းအောင် တိုင်ကြားမှုကို နည်းအောင် ဖုံးထားရင် အပြင်ဖောက်သည်က ဒုက္ခရောက်တယ်။
အမြန်နှုန်းကိုပဲ ဆုချပြီး အရည်အသွေးကို မတိုင်းရင် ဖောက်သည်က ဒုက္ခရောက်တယ်။
လူမလုံလောက်ဘဲ အလုပ်ပမာဏတိုးရင် ဝန်ထမ်းလည်း ပင်ပန်းတယ်။
ဒါကြောင့် ပြဿနာအမြစ်ရှာခြင်းက ကိုယ့်ကုမ္ပဏီအကျိုးအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စနစ်ကြောင့် ဘယ်သူထိခိုက်နေလဲ သိဖို့ လူမှုတာဝန်ရဲ့မျက်လုံးတစ်စုံလည်း ဖြစ်ရမယ်။
“အမြတ်ကျတယ်” ဆိုတာကိုပဲ အမြစ်ရှာမယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အကျိုးပဲ မြင်နိုင်တယ်။
“ဘယ်သူထိခိုက်နေလဲ” ထည့်မေးလိုက်ရင် အများအကျိုးပါ ဝင်လာတယ်။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းကောင်းဟာ အဖွဲ့ကို ပိုကျွမ်းကျင်စေရုံမက ပိုတာဝန်ရှိစေသင့်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နောက်တစ်စိတ်ကူးဥပမာကို မိသားစုဘက်ယူမယ်။ ဒီဟာလည်း ဖြစ်ရပ်မှန်မဟုတ်ပါဘူး။
မိသားစုလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အဖေက သားကို တဖြည်းဖြည်း လွှဲပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးကိစ္စတိုင်း နောက်ဆုံးအဖေဆီပြန်ရောက်တယ်။ သားက ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်မရဘူး။ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း သားကိုမမေးဘဲ အဖေ့ဆီသွားတယ်။
အဖေက နောက်မှပြောတယ်—
“သားက တာဝန်မယူဘူး”
သားက—
“အဖေက လွှတ်မပေးဘူး”
ဆိုတယ်။
ကဲ… ဘယ်သူမှန်လဲ။
အမြန်မရွေးနဲ့။
မေး—
“တာဝန်လွှဲတယ်ဆိုတာ ဘာအထိလဲ”
“ဝန်ထမ်းတွေ ဘယ်ကိစ္စကို သားဆီတင်၊ ဘယ်ကိစ္စကို အဖေဆီတင်ရမယ် သိလား”
“သားက ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် အဖေက ပြန်ပြင်သလား”
“အဖေပြန်ပြင်ရင် ဘာကြောင့်ပြန်ပြင်တာ ရှင်းလား”
“သားက အမှားဖြစ်မှာကြောက်လို့ အဖေ့ဆီပြန်တင်နေတာလား”
“အဖေက ကိုယ်မပါရင်အလုပ်မဖြစ်ဘူးဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုရှိနေလား”
ဒီအချက်တွေကို သက်သေရှိသလောက်ကြည့်။
အခု ပြဿနာက “သားမတတ်/အဖေမလွှတ်” ဆိုတဲ့လူနှစ်ယောက်ထက် လက်ဆင့်ကမ်းနယ်နိမိတ်မရှင်းမှု၊ ဝန်ထမ်းအလေ့အကျင့်၊ အမှားကိုကြောက်မှု၊ အာဏာနဲ့အတ္တ တွေ ပါလာနိုင်တယ်။
ဒီလိုမေးနိုင်ရင် မျိုးဆက်လွှဲမှုမှာလည်း ငြိမ်းချမ်းမှု ပိုရှိတယ်။
အဖေကို မကောင်းတဲ့လူမလုပ်ဘူး။
သားကို မတတ်တဲ့လူမလုပ်ဘူး။
အခြေအနေကို ခွဲပြီး ဘာကိုဘယ်သူပြင်ရမလဲ ကြည့်တယ်။
ဒါက မေတ္တာနဲ့ တာဝန်နှစ်ခုလုံးကို ထိန်းတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ပြဿနာအမြစ်ရှာရာမှာ လူတွေ လွဲတတ်တဲ့ နောက်တစ်ချက်က အရင်ဆုံးယုံထားတဲ့အဖြေကို အတည်ပြုဖို့ပဲ မေးခွန်းမေးခြင်း ပါ။
အကြီးအကဲက “ဝန်ထမ်းတွေ ပျင်းလို့” လို့ အရင်ဆုံးဆုံးဖြတ်ထားတယ်ဆိုပါစို့။ နောက်မှ မေးခွန်းမေးတာအားလုံး—
“ဘာကြောင့် တာဝန်မယူတာလဲ”
“ဘာကြောင့် ပျင်းနေတာလဲ”
ဆိုပြီး အရင်အဖြေကို အတည်ပြုဖို့ပဲ မေးတယ်။
ဒီအချိန် မေးခွန်းရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ စူးစမ်းမှုမရှိဘူး။
မေးခွန်းက ကိုယ့်အယူအဆကို စစ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ အတည်ပြုဖို့သုံးနေတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့ သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ခြင်းကို ထပ်သတိရရမယ်။ အာရုံစိုက်မှုကိုယ်တိုင် မှန်ကန်မမှန်ကန်ရှိတယ်။
ဒီတော့ ပြဿနာအမြစ်ရှာတဲ့အခါ ကိုယ့်အယူအဆတစ်ခုအတွက် ဆန့်ကျင်တဲ့အချက် ကိုပါ မေး။
“လူပျင်းလို့” လို့ထင်ရင်—
“အလုပ်ဝန်လျော့တဲ့နေ့မှာလည်း ဒီအမှားဖြစ်သလား”
မေး။
“လေ့ကျင့်ပြီးသားလူလည်း အဲဒီအမှားလုပ်သလား”
မေး။
“အခြားရုံးခွဲမှာ လူအမျိုးအစားတူပေမဲ့ ဘာကြောင့် မဖြစ်တာလဲ”
မေး။
ဒီလို မေးရင် ကိုယ့်အယူအဆမှားရင် ပြင်ဖို့ နေရာရှိတယ်။
ပညာဟာ ကိုယ့်အမြင်အတွက် တရားလွှတ်တော် မဟုတ်ဘူး။ အမှန်ရှာတဲ့နေရာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခုက ကိန်းဂဏန်းကို အမြစ်ထင်ခြင်း။
“တိုင်ကြားမှုတိုးတယ်” က အချက်။
“တိုင်ကြားမှုတိုးလို့ လုပ်ငန်းညံ့တယ်” ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်မှု။
တစ်ခါတလေ တိုင်ကြားမှုတိုးတာ မကောင်းမှုအများကြီးဖြစ်လို့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ တစ်ခါတလေ အရင်က မပြောရဲသူတွေ အခု ပြောရဲလာလို့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ကိန်းဂဏန်းတစ်ခု မြင်တာနဲ့ အမြစ်မသတ်မှတ်နဲ့။
“ဒီကိန်းဂဏန်းက ဘာကို တိုင်းတာတာလဲ”
“ဘာကို မတိုင်းတာနိုင်သေးလဲ”
“ကိန်းဂဏန်းပြောင်းရင် တကယ်အခြေအနေပြောင်းတာလား၊ တိုင်းတာပုံပြောင်းတာလား”
မေး။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွေးအခေါ်ပါ။ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်ကိန်းဂဏန်းစနစ်မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အချက်ကို အချက်အဖြစ်ပဲထားပြီး အဓိပ္ပာယ်ကို သီးခြားစိစစ်တတ်ဖို့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ ရဲ့ ခွဲသိမှုသဘောနဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
တိုးတက်တဲ့အဖွဲ့တွေမှာ ဒီအချက် အရေးကြီးတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဖွဲ့ကြီးလာလေလေ လူ့မျက်နှာအစား ကိန်းဂဏန်းကို ပိုကြည့်ရတယ်။
ကိန်းဂဏန်းလိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိန်းဂဏန်းက လူ့ဘဝတစ်ခုလုံး မဟုတ်ဘူး။
“ဝန်ထမ်းထွက်နှုန်း ၅ ရာခိုင်နှုန်း” ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်း။
အဲဒီ ၅ ရာခိုင်နှုန်းထဲမှာ ဘာကြောင့်ထွက်တာလဲ မသိသေးဘူး။
“ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှု ၁၀ ခု” ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်း။
အဲဒီ ၁၀ ခုက တူညီပြဿနာလား၊ မတူဘူးလား မသိသေးဘူး။
“ရုံးခွဲသစ်အရောင်းတက်” ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်း။
အဲဒီတိုးတက်မှုကြောင့် ရှေ့တန်းဝန်ထမ်း အလုပ်ဝန်ဘယ်လောက်တိုးတယ်၊ အရည်အသွေးဘယ်လိုဖြစ်တယ် မသိသေးနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းကောင်းက ကိန်းဂဏန်းနောက်က လူ့အခြေအနေကို ပြန်မေးတယ်။
“ဒီအောင်မြင်မှုရဲ့ကုန်ကျစရိတ်ကို ဘယ်သူခံနေရလဲ”
ဒီမေးခွန်းကို လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့အဖွဲ့က မရှောင်သင့်ဘူး။
အမြတ်တိုးတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ မခံနိုင်တဲ့အလုပ်ဝန်နဲ့ရလား။
ဝန်ဆောင်မှုမြန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဖောက်သည်တချို့အတွက် နားမလည်နိုင်တဲ့နည်းလမ်းဖြစ်သွားလား။
ကုန်ကျစရိတ်လျော့တယ်။
ဒါပေမဲ့ အရည်အသွေးအရေးကြီးအဆင့်ကို ဖြုတ်လိုက်လား။
ဒီမေးခွန်းတွေက “အောင်မြင်မှုကို မလိုချင်နဲ့” လို့ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
အောင်မြင်မှုရဲ့ အောက်ခြေမှာ မမြင်ရတဲ့ဒုက္ခ မကြီးလာအောင် မေးတာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ မှာ အဝိဇ္ဇာကို အားပေးတဲ့အစာတွေ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့်ရှိသလို ဉာဏ်နဲ့ လွတ်မြောက်မှုဘက်ကိုလည်း တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အားပေးတဲ့အစာတွေရှိကြောင်း ဖော်ပြထားတာကို ပြန်သတိရကြရအောင်။
ဒီဟောချက်က ဦးဇင်းတို့ကို အလွန်ကောင်းတဲ့အမြင်တစ်ခု ပေးတယ်။
မကောင်းတာကို အစာဖြတ်ရုံနဲ့မပြီးဘူး။ ကောင်းတာကိုလည်း အစာကျွေးရမယ်။
လုပ်ငန်းထဲမှာ အမှားဖုံးတဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို လျော့ချချင်တယ်ဆို—
အပြစ်ပေးမှုကိုပြင်တာတင် မလုံလောက်နိုင်ဘူး။
အမှားစောစောပြောသူကို တန်ဖိုးထားတဲ့ယဉ်ကျေးမှု တည်ရမယ်။
မေးခွန်းမမေးရဲတာကို လျော့ချချင်တယ်ဆို—
“မေးခွန်းမေးလို့ရတယ်” ဆိုရုံမဟုတ်ဘူး။
မေးလာတဲ့အခါ အရှက်မခွဲတဲ့တုံ့ပြန်မှု တည်ရမယ်။
အရည်အသွေးကို ထိန်းချင်တယ်ဆို—
အမှားမလုပ်ဖို့ သတိပေးတာတင် မဟုတ်ဘူး။
အရည်အသွေးကောင်းတဲ့လုပ်ရပ်ကို တန်ဖိုးထားတဲ့မက်လုံး၊ လေ့ကျင့်မှု၊ အချိန်၊ စံနဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်မှု ရှိရမယ်။
ဒီလိုဆို ပြဿနာအမြစ်ရှာခြင်းဟာ အပြစ်ဖြုတ်ခြင်းတင် မဟုတ်တော့ဘူး။
ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်လာတယ်။
ဒီဟာ တိုးတက်မှုနဲ့ ချဲ့ထွင်မှုမှာ အရမ်းလိုတယ်။
အဖွဲ့သေးတုန်းက ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ဟာ လူတစ်ယောက်နဲ့ပဲ ဆက်နေနိုင်တယ်။
ဆရာက မေတ္တာရှိတယ်။
အမှားပြောရင် အေးအေးဆေးဆေးပြင်တယ်။
လူအသစ်ကို ကိုယ်တိုင်သင်တယ်။
လုပ်ငန်းကြီးလာတော့ ဆရာ့အပြုအမူကို လူရာချီအတိုင်းလိုက်မနိုင်ဘူး။
ဒီတော့ ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို စနစ်ထဲ အစာပေးရမယ်။
ခေါင်းဆောင်တွေကို လေ့ကျင့်ရမယ်။
ပြန်လည်တုံ့ပြန်ပုံကို မူထားရမယ်။
တိုင်ကြားမှုကို သင်ခန်းစာဖြစ်အောင် ပြန်စုရမယ်။
အောက်ကလူ အသံရောက်ဖို့ လမ်းထားရမယ်။
ဒါမှ တည်ထောင်သူတစ်ယောက်ရဲ့ကောင်းမှုက ရုံးခွဲများလာလည်း ပျောက်မသွားဘူး။
ဒါဟာ လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့ ချဲ့ထွင်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ “မေးခွန်းကောင်း” ဆိုတာ ဘယ်လိုမေးသင့်လဲကို စကားသံဘက်ကလည်း နည်းနည်းပြောချင်တယ်။
တူညီတဲ့အကြောင်းကို မေးပေမဲ့ စကားပုံစံက လူ့ဂုဏ်ကို ထိနိုင်တယ်။
“မင်းဘာဖြစ်နေတာလဲ”
ဆိုတာ လူကို ထိုးတယ်။
“ဒီအခြေအနေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သွားတာလဲ”
ဆိုတာ အကြောင်းကို မေးတယ်။
“မင်းက ဘာကြောင့် အမြဲမှားတာလဲ”
ဆိုတာ လူကို တံဆိပ်ကပ်ပြီးသား။
“တူညီတဲ့အမှား ထပ်ဖြစ်နေတဲ့အချက် ဘာရှိလဲ”
ဆိုတာ ပုံစံကို မေးတယ်။
“ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ”
ဆိုတာ ပုံချဖို့ လမ်းဖွင့်တယ်။
“ဘယ်သူ့အပိုင်းမှာ ဘာပြင်ရမလဲ”
ဆိုတာ တာဝန်ခွဲဖို့ လမ်းဖွင့်တယ်။
ဒီကွာခြားချက်ကို လုပ်ငန်းတိုးလာလေလေ ပိုသတိထားရမယ်။
အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့စကားက အောက်ကလူအများကြီးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်တယ်။
တစ်ခါတလေ လူရှေ့မှာ မေးခွန်းတစ်ခွန်းကြောင့် ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် နောက်တစ်ခါ ဘာမှမပြောတော့နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အမြစ်ရှာချင်လို့ မေးတာဆိုရင် အမှန်ထွက်လာနိုင်တဲ့လုံခြုံမှု ပေးရမယ်။
လုံခြုံမှုဆိုတာ အမှားလုပ်လည်း ဘာမှမဖြစ်ဘူးလို့ မဆိုဘူး။
အမှန်ပြောရင် အရှက်မခွဲဘူး။
သက်သေအရ တာဝန်ရှိရင် တာဝန်ယူရမယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှန်ဖုံးဖို့ မက်လုံးမပေးဘူး။
ဒီလို ချိန်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
နောက်တစ်ချက်က အမြစ်ရှာရာမှာ အချိန်ကာလကို မမေးခြင်း။
“အမြဲဒီလိုပဲ” ဆိုတဲ့စကားကို ဦးဇင်းတို့ လွယ်လွယ်မသုံးသင့်ဘူး။
တကယ် အမြဲလား။
ဘယ်အချိန်ကစလဲ။
မစခင် ဘာပြောင်းခဲ့လဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ မဖြစ်ဘူး။
ဘယ်ရုံးခွဲမှာ မဖြစ်ဘူး။
ဘယ်လူနဲ့ မဖြစ်ဘူး။
ဒီ “မဖြစ်တဲ့နေရာ” ကို မေးတာ အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပြဿနာရှိတဲ့နေရာကိုပဲ ကြည့်ရင် အကြောင်းတစ်ဖက်မြင်တယ်။ မဖြစ်တဲ့နေရာကို နှိုင်းယှဉ်လိုက်ရင် ကာကွယ်နေတဲ့အချက် ပေါ်လာနိုင်တယ်။
ရုံးခွဲငါးခုထဲ လေးခုမှာ အမှားတက်တယ်။ တစ်ခုမှာ မတက်ဘူး။
မေး—
“အဲဒီတစ်ခုမှာ ဘာကွာလဲ”
အဲဒီနေရာမှာ ဝန်ထမ်းပိုများလား။
လေ့ကျင့်မှုတူလား။
အလုပ်အဆင့်ကွာလား။
မန်နေဂျာပြန်လည်တုံ့ပြန်ပုံကွာလား။
အဲဒီကွာခြားချက်ထဲမှာ ကောင်းတဲ့ “အစာ” ရှိနိုင်တယ်။
ဒီအချက်ကို သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ ရဲ့ အစာနဲ့ အစာဖြတ်မှုသဘောကို ဆင်ခြင်ပြီး လောကီလက်တွေ့မှာ နားလည်လို့ရတယ်။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းက—
“ဘာကြောင့်မှားလဲ” တင်မဟုတ်ဘူး။
“ဘယ်အခြေအနေမှာ မမှားဘူး၊ အဲဒီကောင်းတဲ့အခြေအနေကို ဘယ်လိုတိုးမလဲ” ကိုပါ မေး။
ဒီဟာ ပညာရှိတဲ့တိုးတက်မှု။
ပြဿနာကို လျှော့ရုံမဟုတ်ဘူး။ ကောင်းတာကို ချဲ့တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်အဖွဲ့ထဲက မေးခွန်းအလေ့အကျင့်ကို စစ်ကြည့်ရအောင်။
အစည်းအဝေးမှာ အများဆုံးမေးတာ ဘာလဲ။
“ဘယ်တော့ပြီးမလဲ” ပဲလား။
“ဘယ်လောက်ရမလဲ” ပဲလား။
“ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲ” ပဲလား။
ဒီမေးခွန်းတွေလိုတယ်။
ဒါပေမဲ့—
“ဘာအန္တရာယ်မမြင်သေးလဲ”
“ဘယ်သူထိခိုက်နိုင်လဲ”
“ဘာက ဒီပြဿနာကို အစာကျွေးနေလဲ”
“ဘယ်အချက်မရှိရင် မဖြစ်နိုင်ဘူး”
“ဘာကို စမ်းပြီး ပြန်စစ်မလဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းတွေ မရှိဘူးဆိုရင် အဖွဲ့က အလုပ်ပြီးဖို့တတ်ပေမဲ့ သင်ယူဖို့ နည်းနိုင်တယ်။
တိုးတက်မှုအတွက် အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းလိုတယ်။
ရေရှည်တည်တံ့မှုအတွက် သင်ယူနိုင်စွမ်း လိုတယ်။
မေးခွန်းကောင်းဟာ သင်ယူနိုင်စွမ်းရဲ့တံခါးတစ်ခု။
အဖြေကောင်းထက် တစ်ခါတလေ ပိုတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဖြေတစ်ခုက အခြေအနေတစ်ခုအတွက် ကိုက်နိုင်တယ်။ မေးခွန်းကောင်းက အခြေအနေပြောင်းလဲလည်း ပြန်စဉ်းစားပေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် နောက်မျိုးဆက်၊ ဝန်ထမ်းအသစ်၊ ရုံးခွဲအသစ်ဆီ အဖြေတင် မပို့နဲ့၊ မေးခွန်းလည်း ပို့။
“ဒီလုပ်ငန်းမှာ အမြန်ပြီးဖို့မေးရုံမဟုတ်ဘူး၊ ဘယ်သူထိခိုက်နိုင်လဲလည်း မေး”
“ပြဿနာပေါ်ရင် ဘယ်သူမှားလဲမေးရုံမဟုတ်ဘူး၊ ဘာက အစာကျွေးနေလဲလည်း မေး”
“အမှားဖြစ်ရင် ပြင်ရုံမဟုတ်ဘူး၊ မပြန်ဖြစ်ဖို့ ဘာအစာဖြတ်ရမလဲလည်း မေး”
ဒီလို မေးခွန်းယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲနိုင်ရင် လုပ်ငန်းဟာ လူတစ်ယောက်ပညာပေါ်ပဲ မူတည်တော့ဘူး။
ဒီဟာလည်း ချဲ့ထွင်မှုရဲ့ အရည်အသွေး။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားကို အတွင်းစိတ်နဲ့ ပိုနီးအောင် လေ့ကျင့်မှုတစ်ခု လုပ်ကြည့်မယ်။
ဒီနေ့ ကိုယ်စိတ်ဆိုးတဲ့အချိန် တစ်ခါ—
“ဘယ်သူငါ့ကို စိတ်ဆိုးစေတာလဲ”
မမေးခင်—
“ငါ့ဒေါသကို အခု ဘာအတွေးက အစာကျွေးနေလဲ”
မေး။
“သူက ငါ့ကို မလေးစားဘူး” ဆိုတဲ့အတွေးကို ထပ်ထပ်ပတ်နေလား။
“ငါ့စကားကို နားမထောင်ရင် မဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့မာနလား။
“အရင်တုန်းကလည်း ဒီလို” ဆိုတဲ့အဟောင်းကို ပြန်ထည့်နေလား။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ မှာ အာရုံစိုက်ပုံက အကုသိုလ်တရား တိုး/လျော့ရာမှာ အရေးကြီးကြောင်း ဖော်ပြထားတာကို ဒီနေရာမှာ တိုက်ရိုက်ဓမ္မလေ့ကျင့်မှုအဖြစ် ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်ဒေါသကို အစာကျွေးနေတဲ့အတွေးကို သိလာရင် ခဏမလိုက်နိုင်ဘူးလား။
မေတ္တာဘက်ကို ပြန်စူးစိုက်နိုင်မလား။
အဖြစ်မှန်ကို ပြန်ကြည့်နိုင်မလား။
ဒီလိုဆို “ပြဿနာအမြစ်ရှာခြင်း” က အပြင်လုပ်ငန်းတင် မဟုတ်တော့ဘူး။ ကိုယ့်ကိလေသာအစာကို မြင်တဲ့တရားဖြစ်လာတယ်။
ဒီနေရာက ဒီမနက်တရားရဲ့ နက်ဆုံးအချက်ပါ။
အပြင်ပြဿနာမှာ ဘာက အစာကျွေးနေလဲ မေး။ အတွင်းဒုက္ခမှာလည်း ဘာတဏှာ၊ ဘာဒေါသ၊ ဘာမောဟက အစာကျွေးနေလဲ မေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဒီမနက်တရားတစ်ပုဒ်လုံးကို သစ္စာလေးပါးဆီ တိုက်ရိုက်ဆင်းကြရအောင်။
သစ္စာလေးပါးကို လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းတစ်ခုအဖြစ် လျှော့မပစ်ရဘူး။ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးဆိုင်ရာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဓိကတရားအဖြစ်ပဲ နားလည်ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ပြောလာတဲ့ “ပြဿနာကို သိ၊ အကြောင်းကို ရှာ၊ အစာဖြတ်ရာကို မြင်၊ လမ်းကို ကျင့်” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြင်ချက်ဟာ သစ္စာလေးပါးနဲ့ အလွန်နီးတဲ့အတွက် တရားရဲ့ မူရင်းအနက်မလျော့ဘဲ ကိုယ့်ဘဝထဲ ပြန်ချိတ်ကြည့်လို့ရတယ်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ နဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ တို့မှာလည်း ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခဖြစ်ရာအကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းမှု၊ ချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းကို သင့်တော်စွာ သိမြင်ဖို့ ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
တူညီတဲ့အမှား ထပ်ထပ်ဖြစ်နေတာ ဒုက္ခ။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ပြောင်းပြီး နောက်တစ်ယောက်ထပ်မှားတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲက လူပဲဆူပြီး စနစ်မပြင်လို့ ယုံကြည်မှုကျတာ ဒုက္ခ။
ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုကို တစ်ခါတစ်ခါ လျော်ကြေးပေးပြီး အမြစ်မပြင်လို့ တိုင်ကြားမှုဆက်တက်တာ ဒုက္ခ။
ရုံးခွဲချဲ့ပြီးနောက် အရည်အသွေးမတူတာ ဒုက္ခ။
အမြန်ပြီးဖို့ ဖိအားကြောင့် အောက်ကလူတွေ အမှားဖုံးရတာ ဒုက္ခ။
အောင်မြင်မှုကိန်းဂဏန်းကောင်းပေမဲ့ နောက်က လူတွေ ပင်ပန်းနေတာ ဒုက္ခ။
အဖွဲ့က အမြတ်တိုးပေမဲ့ ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဘက် ထိခိုက်မှု မမြင်တာ ဒုက္ခ။
ပြဿနာဖြစ်တိုင်း တရားခံရှာပြီး လူချင်းမေတ္တာပျက်တာ ဒုက္ခ။
အဖေက သားကို “မတတ်ဘူး” လို့၊ သားက အဖေကို “မလွှတ်နိုင်ဘူး” လို့ အပြန်အလှန်တံဆိပ်ကပ်ပြီး အကြောင်းမရှာနိုင်တာ ဒုက္ခ။
ကိုယ့်အမှားပေါ်မှာကြောက်လို့ မေးခွန်းမမေးရဲတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို အရင်သိရမယ်။
“ဦးဇင်းတို့ အဆင်ပြေပါတယ်” ဆိုပြီး ပုံဖော်ထားရင် မေးခွန်းမပေါ်ဘူး။
ဒုက္ခကို မမြင်ရင် အကြောင်းကို မရှာဘူး။
ဒါကြောင့် ပထမဆုံး ပညာက—
ပြဿနာကို ပြဿနာလို့ သိရဲခြင်း။
ဖုံးမထားခြင်း။
ကိန်းဂဏန်းလှအောင် မပြုလုပ်ခြင်း။
အောက်ကလူ တင်ပြတာကို မပိတ်ခြင်း။
ဒီနေရာက ဒုက္ခသစ္စာကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ဆင်ခြင်တဲ့အစ။
သမုဒယသစ္စာ
လောကီလုပ်ငန်းပြဿနာမှာ အကြောင်းအများကြီး ရှိနိုင်တယ်။
အလုပ်ပမာဏမတော်တာ။
မက်လုံးမှားတာ။
တာဝန်မရှင်းတာ။
လေ့ကျင့်မှုမလုံလောက်တာ။
သတင်းမစီးတာ။
အမှားပြောရင် ကြောက်ရတာ။
အရေးကြီးသူ့အသံပဲ ကြားတာ။
ဒီအရာတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မဘက်က “ဒုက္ခရဲ့သမုဒယ” ကို ပိုနက်စွာကြည့်ရင် တဏှာ၊ ဖမ်းဆုပ်မှု၊ မသိမှုဘက်ကို ရောက်ရမယ်။
“အမြန်ရချင်တယ်” ဆိုတဲ့တဏှာက အရေးကြီးစစ်ဆေးမှုကို ကျော်စေတယ်။
“ငါ့အုပ်ချုပ်မှု မှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုက အကြီးအကဲကို ကိုယ့်စနစ်မေးခွန်းမထုတ်စေဘူး။
“ငါ့လူ မမှားရဘူး” ဆိုတဲ့ချစ်မှုဖမ်းဆုပ်မှုက တစ်ဖက်ကို မျက်နှာလိုက်စေတယ်။
“ဒီလူကို မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ဒေါသက သူပြောတဲ့မှန်တဲ့အချက်ကို ပယ်စေတယ်။
“အမှားပေါ်ရင် ဂုဏ်ကျမယ်” ဆိုတဲ့မာနက ဖုံးခိုင်းတယ်။
“တရားခံတစ်ယောက်ရရင် ကိစ္စပြီးပြီ” ဆိုတဲ့မောဟက အကြောင်းအခြေအနေတွေကို မမြင်စေဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ အကြောင်းမဲ့ပေါ်လာတာမဟုတ်ဘဲ အာရုံပြုပုံနဲ့ အခြေအနေတွေကြောင့် အားရလာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတာ ဒီနေရာမှာ အတွင်းသမုဒယကို ဆင်ခြင်ဖို့ အထောက်အကူပြုတယ်။
ဒါကြောင့် အပြင်ပြဿနာအမြစ်ရှာရင်း အတွင်းမှာလည်း မေး—
“ဒီအမှားထက် ငါ့အတ္တကို ကာကွယ်ချင်တာ ပိုများနေသလား”
“ငါ့အမြန်လိုစိတ်က လူတွေကို အန္တရာယ်ထဲ တွန်းနေလား”
“ငါ့အမြတ်လိုစိတ်က သတိပေးအသံကို မကြားချင်အောင် လုပ်နေလား”
“ငါ့မာနက ‘မသိသေးဘူး’ လို့ မပြောနိုင်အောင် လုပ်နေလား”
ဒီဟာက သမုဒယဘက်။
နိရောဓသစ္စာ
အပြင်လောကမှာ ပြဿနာတစ်ခုအတွက် အစာကျွေးနေတဲ့အခြေအနေကို ဖြုတ်လိုက်ရင် ပြဿနာ လျော့နိုင်တယ်။ ဒါကို လောကီချုပ်ငြိမ်းမှုလို့ပဲ ခွဲသိရမယ်။
ဥပမာ အမှားဖုံးရတဲ့ကြောက်စိတ်ကို လျော့စေတယ်။
မက်လုံးကို ပြင်တယ်။
အလုပ်ပမာဏကို ကိုက်အောင်လုပ်တယ်။
သတင်းစီးဆင်းမှု ပြင်တယ်။
တိုင်ကြားမှုကို သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြန်ထည့်တယ်။
ပြဿနာလျော့လာနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နိရောဓသစ္စာကို “လုပ်ငန်းပြဿနာပြေလည်သွားခြင်း” နဲ့ တန်းတူမပြောရပါဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှု ကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဦးဇင်းတို့ မြည်းစမ်းနိုင်တဲ့အချက်တစ်ခုရှိတယ်။
“ငါပဲမှန်ရမယ်” ဆိုတာ နည်းလာတဲ့အခါ အကြောင်းကို ပိုနားထောင်နိုင်တယ်။
“တရားခံရရမယ်” ဆိုတာ နည်းလာတဲ့အခါ လူမဖိဘဲ အချက်ကို ကြည့်နိုင်တယ်။
“အမြတ်အခုရရမယ်” ဆိုတာ နည်းလာတဲ့အခါ လူမှုအကျိုးကို ထည့်စဉ်းစားနိုင်တယ်။
“ငါ့အမှားမပေါ်ရဘူး” ဆိုတာ နည်းလာတဲ့အခါ အမှန်ကို ဝန်ခံနိုင်တယ်။
ဒီအခါ စိတ်အပူ လျော့တယ်။
အဖွဲ့အပူ လျော့တယ်။
မေးခွန်း ပိုကောင်းလာတယ်။
အမှန် ပိုထွက်လာတယ်။
ဒီအေးမြမှုကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ မရောဘဲ “ဖမ်းဆုပ်မှုနည်းသလောက် အပူနည်းတယ်” ဆိုတဲ့ ဓမ္မသဘောကို ကိုယ်တိုင်မြင်ဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒီခေါင်းစဉ်ကို မဂ္ဂရှစ်ပါးနဲ့ လက်တွေ့ဆင်းကြည့်လို့ရတယ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရင်—
ပြဿနာကို လူတစ်ယောက်နဲ့ အလွယ်ပိတ်မထားဘူး။
“မြင်ရတဲ့အကျိုးဆက်” နဲ့ “ဖြစ်စေတဲ့အကြောင်း” မတူနိုင်ကြောင်း သိတယ်။
အချက်၊ အဓိပ္ပာယ်ကောက်မှု၊ ခန့်မှန်းချက်၊ မသိသေးတာကို ခွဲတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ မှာ အရာ၊ အကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းမှု၊ လမ်းကို ခွဲသိရတဲ့ပုံစံနဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ မှာ ဒုက္ခနဲ့ အကြောင်းကို သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ရတဲ့သဘောကို အခြေခံဆင်ခြင်တယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ ရှိရင်—
မေးခွန်းကို လူကိုဖမ်းဖို့ မမေးဘူး။
အမှားမပြန်ဖြစ်ဖို့ မေးတယ်။
ဖောက်သည်မထိခိုက်ဖို့ မေးတယ်။
ဝန်ထမ်းကို မဖိနှိပ်ဖို့ မေးတယ်။
အဖွဲ့တိုးလာသော်လည်း သီလမပျက်ဖို့ မေးတယ်။
ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုပါ ထည့်စဉ်းစားဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။
သမ္မာဝါစာ ရှိရင်—
“မင်းက အမြဲဒီလို” မပြောဘူး။
“တူညီတဲ့အခြေအနေ ဘာရှိလဲ” မေးတယ်။
“မင်းမတတ်ဘူး” မပြောဘူး။
“ဘယ်အချက်မရှင်းသေးလဲ” မေးတယ်။
မသိတဲ့စိတ်ရင်းကို မတပ်ဘူး။
အမှန်ကို ထွက်လာစေမယ့်စကား သုံးတယ်။
လူ့ဂုဏ်ကို မဖျက်ဘဲ အမှားကို ထင်ရှားစွာ ပြောတယ်။
သမ္မာကမ္မန္တ ရှိရင်—
အကြောင်းတွေ့ပြီး စာရွက်ပေါ်ပဲ မထားဘူး။
ပြင်သင့်တာ ပြင်တယ်။
အန္တရာယ်ရှိတာ ရပ်တယ်။
လေ့ကျင့်မှုလိုရင် လေ့ကျင့်တယ်။
အလုပ်ပမာဏမတော်ရင် ပြန်ညှိတယ်။
အမှားဖုံးစေတဲ့လုပ်ထုံးကို ပြင်တယ်။
မကောင်းတဲ့အစာကို ဖြတ်ပြီး ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို တည်ဆောက်တယ်။
သမ္မာအာဇီဝ ရှိရင်—
ကိုယ့်အမြတ်အတွက် လူမှုထိခိုက်မှုကို မမေ့ဘူး။
ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုကို ကိန်းဂဏန်းလှဖို့ မဖုံးဘူး။
ဝန်ထမ်းကို မခံနိုင်တဲ့ဖိအားပေးပြီး အောင်မြင်မှုမတည်ဆောက်ဘူး။
အရည်အသွေး၊ ဘေးကင်းရေး၊ အမှန်တရားနဲ့ လူ့ဂုဏ်ကို အမြတ်အတွက် မရောင်းဘူး။
သမ္မာဝါယာမ ရှိရင်—
မဖြစ်သေးတဲ့အကုသိုလ်အခြေအနေ မဖြစ်လာအောင် ကြိုးစားတယ်။
ဖြစ်ပြီးသားမကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို ဖြုတ်တယ်။
ကောင်းတဲ့မေးခွန်း၊ ကောင်းတဲ့တုံ့ပြန်မှု၊ အမှန်ပြောရဲမှု၊ မေတ္တာရှိတဲ့တာဝန်ယူမှုတို့ ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်တယ်။
ဖြစ်ပြီးသားကောင်းမှုကို ဆက်ထိန်းတယ်။
သမ္မာသတိ ရှိရင်—
ပြဿနာရှာနေတုန်း ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း စစ်တယ်။
“အခု ဒေါသတက်နေတယ်” သိတယ်။
“အခု တရားခံရှာချင်နေတယ်” သိတယ်။
“အခု ငါ့အမြင်ကို အတည်ပြုချင်နေတယ်” သိတယ်။
“ဒီအချက်ကို ကြားချင်တာမဟုတ်ဘူး” သိတယ်။
ဒီလိုသိရင် ခဏရပ်ပြီး မေးခွန်းကို ပြန်ကောင်းအောင် ပြင်နိုင်တယ်။
သမ္မာသမာဓိ ရှိရင်—
အရေးပေါ်အခြေအနေမှာ အသံများကြား စိတ်မပြန့်ဘဲ အရေးကြီးအချက်ကို ဆက်စပ်ကြည့်နိုင်တယ်။
ဒေါသနဲ့ လူတစ်ယောက်ကို အလျင်ဆုံးဖြတ်မထားဘူး။
အချက်များလာလည်း စိတ်တည်ငြိမ်စွာ အကြောင်းကို ခွဲနိုင်တယ်။
ဒီတော့ မဂ္ဂချိတ်ဆက်ချက်ကို တစ်ကြောင်းနဲ့ ပြောရရင်—
အပြင်မှာ “ဒီပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ” မေး၊ အတွင်းမှာ “ဒီဒုက္ခကို ငါ့တဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟက ဘယ်လိုအစာကျွေးနေလဲ” မေး။
အပြင်မှာ အစာဖြတ်ရာကို ရှာ။
အတွင်းမှာလည်း မကောင်းတဲ့အာရုံစိုက်မှုကို ဖြတ်၊ သင့်တော်တဲ့စူးစိုက်မှုကို တိုး။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ နဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ က ဒီအတွင်းလမ်းကို နားလည်ဖို့ အားကောင်းတဲ့အထောက်အထား ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“ပြဿနာထပ်ဖြစ်နေရင် လူကိုပဲ ထပ်မပြင်နဲ့။ အဲဒီပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ မေးပြီး အစာလမ်းကြောင်းကို ပြင်ပါ။”
ခေါင်းဆောင်တို့…
အမှားဖြစ်ရင် တာဝန်ယူသူကို ရှင်းပါ။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီမှာပဲ မရပ်ပါနဲ့။
လူတစ်ယောက်ပြောင်းလည်း အမှားပြန်ဖြစ်နိုင်တဲ့အခြေအနေကို စစ်ပါ။
အောက်ကလူကို—
“မင်းဘာဖြစ်တာလဲ”
မမေးခင်—
“ဒီအခြေအနေ ဘာကြောင့်ဖြစ်သွားတာလဲ”
မေးနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့ဝင်တို့…
အကြောင်းပြောတဲ့အခါ ကိုယ့်တာဝန်ရှောင်ဖို့ စနစ်ကို အပြစ်ပုံမချကြပါနဲ့။
ကိုယ်လုပ်ရမယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်ဝန်ခံပါ။
ဒါပေမဲ့ နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင် အခြေအနေဘက်က လိုအပ်တာကိုလည်း ရိုးသားစွာပြောနိုင်ကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းတို့…
အမြန်ပြီးတာကိုပဲ ဆုမချကြပါနဲ့။
မှန်ကန်မှု၊ အရည်အသွေး၊ အန္တရာယ်စောစောသတိပေးမှု၊ အမှန်တင်ပြမှုတို့ကိုလည်း တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းတဲ့အစာကို ဖြတ်ရုံမက ကောင်းတဲ့အစာကို ထည့်နိုင်ကြပါစေ။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ ရဲ့ အကြောင်းတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ကောင်း/မကောင်းဘက်ကို အားပေးနိုင်မှုကို ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
တိုးတက်လိုသောလုပ်ငန်းတို့…
အရောင်းတိုးတာကိုပဲ မမေးကြပါနဲ့။
“အဲဒီတိုးတက်မှုကို ဘယ်အခြေအနေက အားပေးတယ်” မေးပါ။
“အဲဒီအောင်မြင်မှုရဲ့ အောက်မှာ ဘယ်သူပင်ပန်းနေလဲ” မေးပါ။
“ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ ပေးသွင်းသူ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် ဘာသက်ရောက်မှုရှိလဲ” မေးပါ။
“ဒီလိုဆက်ချဲ့ရင် ဘယ်ပြဿနာကို အစာကျွေးသွားနိုင်လဲ” မေးပါ။
ဒီမေးခွန်းတွေက တိုးတက်မှုကို တားဖို့ မဟုတ်ဘူး။
တိုးတက်မှုကို တာဝန်ရှိအောင် လုပ်ဖို့။
မိသားစုတို့…
ပြဿနာဖြစ်တိုင်း—
“သူက အမြဲဒီလို”
မပြောကြပါနဲ့။
“ဘယ်အခြေအနေမှာ ဒီလိုပိုဖြစ်တယ်” ကို အေးအေးဆေးဆေး ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
သားသမီးမှားရင် “ပျင်းတယ်” လို့မတံဆိပ်ကပ်ခင် မသိတာလား၊ မနိုင်တာလား၊ မစီမံတတ်တာလား၊ ကြောက်တာလား စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မိဘမှားရင် “ခေတ်မမီဘူး” လို့မတံဆိပ်ကပ်ခင် ဘာအန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
လူကို ချစ်ရင်း အမှားမဖုံးပါနဲ့။
အမှားကို ပြင်ရင်း လူကို မချိုးပါနဲ့။
မေးခွန်းကောင်းက ကရုဏာနဲ့ ပညာဆုံတဲ့နေရာ ဖြစ်ပါစေ။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ မေးခွန်းကောင်းရဲ့ အဖြေက “မသိသေးဘူး” ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီစကားကို ကြောက်မနေကြပါနဲ့။
“မသိသေးဘူး၊ ဘယ်အချက်စစ်မလဲ သိတယ်” ဆိုတာ ပညာရှိတဲ့အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
“မသိပေမဲ့ အခုချက်ချင်းအဖြေတင်မယ်” ဆိုတာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
မသိတာကို သိတယ်လို့ မဖုံးကြပါနဲ့။
အကြောင်းမသေချာရင် အကြောင်းမသေချာလို့ မှတ်ထားပါ။
ထင်မြင်ချက်ကို အမှန်မလုပ်ပါနဲ့။
အမှန်ကို စောင့်ရှောက်ပါ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး အဖွဲ့အစည်းမှာ တစ်ပတ်တစ်ကြိမ်ဖြစ်ဖြစ် မေးခွန်းတစ်ခု ထားကြည့်ချင်တယ်—
“ဒီအပတ် ဦးဇင်းတို့ ဘယ်ပြဿနာကို အပေါ်ယံပဲ ပြင်ပြီး အစာကို မဖြတ်သေးသလဲ”
ဒီတစ်ခုပဲ မေးကြည့်။
အဖွဲ့က တိတ်နေချင်မှနေမယ်။ ပထမအပတ် အဖြေမထွက်ချင်မှထွက်မယ်။
ဒါပေမဲ့ အလေ့အကျင့်ဖြစ်လာရင် လူတွေ အကြောင်းကို စဉ်းစားလာမယ်။
“ဒီပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးတယ်”
“ဘာက ကောင်းမှုကို အစာကျွေးတယ်”
“ဘာကို ဖြတ်ရမယ်”
“ဘာကို တိုးရမယ်”
ဒီလို မေးတတ်လာမယ်။
ဒီယဉ်ကျေးမှုက တိုးတက်လာရင် အဖွဲ့တစ်ခုမှာ အမှားမရှိတော့ဘူးလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ အမှားကို စောစောသိနိုင်တယ်။
ထပ်ဖြစ်ပုံကို မြင်နိုင်တယ်။
လူတစ်ယောက်ပေါ်ပုံချတာ နည်းနိုင်တယ်။
အခြေအနေကို ပြင်နိုင်တယ်။
နောက်မျိုးဆက်ကလည်း မေးတတ်တဲ့ပညာ ရနိုင်တယ်။
ဒီဟာ ငြိမ်းချမ်းမှုနဲ့ တိုးတက်မှုနှစ်ခု ဆုံတဲ့နေရာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဘဝမမြဲဘူး။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အကြီးအကဲဖြစ်တယ်။ မနက်ဖြန် နောက်လူတစ်ယောက် ဆက်ယူမယ်။
ဒီနေ့ ကိုယ်သိတဲ့အဖြေ နောက်ဆယ်နှစ်မှာ ကိုက်ချင်မှကိုက်မယ်။
ဒါပေမဲ့ အကြောင်းကို ရှာတတ်တဲ့ပညာ၊ မေးခွန်းကို မှန်ကန်စွာ မေးတတ်တဲ့အကျင့်၊ ကိုယ့်အတ္တကို ပြန်စစ်တတ်တဲ့သတိ လွှဲပေးနိုင်ရင် နောက်လူက အခြေအနေအသစ်မှာ ပညာနဲ့ ဆက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ကိုယ့်သားသမီး၊ ကိုယ့်ဝန်ထမ်း၊ ကိုယ့်တပည့်တို့ကို အဖြေတင် မပေးကြပါနဲ့။
“ဒီအဖြေကို ဘာကြောင့်ရွေးတာလဲ” ကို ပြောပါ။
“ဘာအချက်ပြောင်းရင် ပြန်စစ်ရမလဲ” ကို ပြောပါ။
“ဘာအန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ဒီမူထားတာလဲ” ကို ပြောပါ။
“ဘယ်မေးခွန်းကို မမေ့ရဘူး” ကို လွှဲပါ။
ဒီဟာ ပညာအမွေ။
ဒီဟာ တာဝန်ရှိတဲ့ ချဲ့ထွင်မှု။
ဒီဟာ လူမှုအကျိုးကို မမေ့တဲ့ အောင်မြင်မှု။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို အစာကျွေးနေတဲ့ အပြင်အခြေအနေနဲ့ အတွင်းတဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ခွဲသိနိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းတဲ့အစာကို ဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။
သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ မှာ ဟောထားသလို ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ်၊ အကြောင်းကို အကြောင်းအဖြစ်၊ ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ချုပ်ငြိမ်းမှုအဖြစ်၊ လမ်းကို လမ်းအဖြစ် မှန်ကန်စွာ ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ မှာ အရာတစ်ခုရဲ့ အကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းမှုနဲ့ လမ်းကို ခွဲသိရသလို ကိုယ့်ဘဝထဲက ဒုက္ခတရားကိုလည်း အကြောင်းအရာနဲ့တကွ သိနိုင်ကြပါစေ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ မှာ မကောင်းတဲ့တရားကို အားပေးတဲ့အစာနဲ့ အားလျော့စေတဲ့အရာ၊ ကောင်းတဲ့တရားကို အားပေးတဲ့အစာတို့ ရှိကြောင်း ဟောထားသလို ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာကိုနေ့တိုင်း အစာကျွေးနေလဲ သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ မှာ အကြောင်းတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် မကောင်းမှုကိုလည်း အားပေးနိုင်၊ ကောင်းမှုကိုလည်း အားပေးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသလို ဦးဇင်းတို့အဖွဲ့ထဲမှာလည်း မကောင်းတဲ့အခြေအနေကို မဆက်အားပေးဘဲ ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၂၀ ရဲ့ အကြောင်းအခြေအနေတိကျစွာ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်မှုကို ဆင်ခြင်ပြီး အကျိုးဆက်တစ်ခုကို လူတစ်ယောက်အမည်နဲ့ပဲ မပိတ်ဘဲ အကြောင်းကို ပညာနဲ့ ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို ဘာက အားပေးတယ်၊ ဘာက လျော့စေတယ်ဆိုတာ ဆင်ခြင်ဖို့ ဟောထားသလို ကိုယ့်စိတ်မှာလည်း မသင့်တော်တဲ့အာရုံကို အစာမကျွေးဘဲ သင့်တော်တဲ့အာရုံ၊ မေတ္တာနဲ့ ပညာကို အားပေးနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အဖွဲ့အစည်းများ တိုးတက်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ တိုးတက်မှုနောက်မှာ မမြင်ရတဲ့ဒုက္ခ မကြီးပါစေနဲ့။
လုပ်ငန်းများ ချဲ့ထွင်ကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ချဲ့ထွင်မှုနဲ့အတူ အမှားကို အစာကျွေးတဲ့စနစ် မချဲ့ပါစေနဲ့။
အမြတ်တိုးကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ အမြတ်အတွက် အမှန်ကို မဖုံးကြပါနဲ့။
ခေါင်းဆောင်အာဏာကြီးလာပါစေ။
ဒါပေမဲ့ မေးခွန်းတံခါး မပိတ်ပါစေနဲ့။
အဖွဲ့ဝင်များ ပညာတိုးကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့မာန မတိုးပါစေနဲ့။
အမှားဖြစ်လာရင် စောစောမြင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားကို လူအရှက်ခွဲဖို့ မသုံးဘဲ သင်ခန်းစာဖြစ်အောင် ပြောင်းနိုင်ကြပါစေ။
တာဝန်ယူရမယ့်သူ တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
အခြေအနေပြင်ရမယ့်အခါလည်း အခြေအနေကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
လူ့တာဝန်နဲ့ စနစ်တာဝန်ကို ရောမပစ်ဘဲ ပညာနဲ့ ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုအတွင်း “မင်းပဲ” “ငါပဲ” ဆိုတဲ့ အပြစ်ပုံချမှု နည်းပါစေ။
“ဘာဖြစ်သွားတာလဲ၊ ဘာက ဆက်ဖြစ်စေတာလဲ၊ ဘယ်လိုပြင်ရမလဲ” ဆိုတဲ့ အေးချမ်းတဲ့မေးခွန်း များလာပါစေ။
ယနေ့ တရားနာယူဆင်ခြင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ ကိုယ့်အမြင်ကို အလျင်မဖမ်းဘဲ အကြောင်းကို ပညာနဲ့ ရှာလိုသော ကုသိုလ်စိတ်၊ လူကို မချိုးဘဲ အမှားကို ပြင်လိုသော မေတ္တာစိတ်၊ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ အများအကျိုးကို အတူစောင့်ရှောက်လိုသော ကောင်းမြတ်သည့်ရည်ရွယ်ချက်တို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။
သင်္ခါရတရားတို့ မမြဲကြပါဘူး။
ဒီနေ့ရှိတဲ့အခြေအနေ မနက်ဖြန်ပြောင်းမယ်။
ဒီနေ့ကိုက်တဲ့အဖြေ မနက်ဖြန်မကိုက်နိုင်ဘူး။
ဒီနေ့ ကိုယ့်လက်ထဲရှိတဲ့အာဏာ မနက်ဖြန် နောက်လူ့လက်ထဲ ရောက်မယ်။
ဒါကြောင့် အဖြေတစ်ခုကို ဖမ်းထားတာထက် အကြောင်းကို မေးတတ်တဲ့ပညာကို လေ့ကျင့်ကြပါ။
အပြင်ပြဿနာကို မေးရင်း ကိုယ့်အတွင်းဒုက္ခကို မမေ့ကြပါနဲ့။
“ဘာက အစာကျွေးနေလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းကို ကိုယ့်လောဘ၊ ကိုယ့်ဒေါသ၊ ကိုယ့်မာန၊ ကိုယ့်မောဟဆီပါ ပြန်လှည့်နိုင်ကြပါစေ။
အဲဒီအစာတွေကို သိနိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းတဲ့အစာကို လျှော့နိုင်ကြပါစေ။
မေတ္တာ၊ သတိ၊ သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်မှုနဲ့ ပညာကို အားပေးနိုင်ကြပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် အပူလျော့နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနှင့်ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—
မေးခွန်းမေးရာမှာ၊
အကြောင်းရှာရာမှာ၊
အမှားဝန်ခံရာမှာ၊
တာဝန်ယူရာမှာ၊
အဖွဲ့ချဲ့ထွင်ရာမှာ၊
လူမှုအကျိုးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ၊
မိသားစုအတွင်း ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရာမှာ၊
ကိုယ့်စိတ်ထဲက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို ပြန်ကြည့်ရာမှာ
လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ တိုးတက်မှုဟာ အရေအတွက်ကြီးလာခြင်းတင် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
အကြောင်းကို ပိုမြင်လာခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ချဲ့ထွင်မှုဟာ နေရာများလာခြင်းတင် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို ပိုကျယ်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လူမှုတာဝန်ဟာ ကောင်းစကားပြောခြင်းတင် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကိုယ့်စနစ်က ဘယ်သူ့ဒုက္ခကို အစာကျွေးနေလဲ မေးရဲပြီး၊ သိရင် ပြင်ရဲခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ — သင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ခြင်းနှင့် မသင့်တော်စွာ စူးစိုက်ဆင်ခြင်ခြင်း၊ အာသဝတရားတိုး/လျော့မှု၊ ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခဖြစ်ရာအကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းမှုနှင့် လမ်းကို သင့်တော်စွာ အာရုံပြုခြင်းဆိုင်ရာ ဟောချက်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၆.၅၁ — စိတ်တားဆီးဖုံးကွယ်သောတရားများနှင့် ဗောဇ္ဈင်တရားများအတွက် အားပေးသောအစာနှင့် အားလျော့စေသောအရာများကို ခွဲပြထားသော ဟောချက်။ ဤတရားတော်တွင် “ပြဿနာကို ဘာက အစာကျွေးနေလဲ” ဆိုသော လောကီအသုံးချမေးခွန်းအတွက် တိုက်ရိုက်လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်းအဖြစ်မသုံးဘဲ ဆင်ခြင်ရန်သာ အသုံးပြုထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၆၁ — အဝိဇ္ဇာနှင့် ဉာဏ်/လွတ်မြောက်မှုတို့ကို အားပေးသော အခြေအနေများ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသော ဟောချက်။ အဖွဲ့အစည်းအခြေအနေဆက်စပ်မှုကို နားလည်ရန် ဥပမာသဘောဖြင့်သာ အသုံးပြုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉ — အရာတစ်ခုကို အကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းမှု၊ ချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းနှင့်တကွ သိမြင်ခြင်း၊ သစ္စာလေးပါးဆိုင်ရာ မှန်ကန်သောအမြင်ကို ခွဲပြထားသော ဟောချက်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၂၀ — တိကျသောအကြောင်းအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် အကြောင်းအခြေအနေပေါ် မူတည်ဖြစ်ပေါ်သောတရားများကို ခွဲပြထားသော ဟောချက်။ ဤတရားတော်တွင် ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်း၏ အကြောင်းများစွာပေါင်းစပ်မှုကို သက်သေပြရန်မဟုတ်ဘဲ ရိုးရှင်းသော တစ်လူတည်းအပြစ်ပုံချမှုကို သတိထားရန် ဆင်ခြင်ချက်အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၈ — လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ ဖြစ်ပေါ်/တိုးပွားရာ အကြောင်းနှင့် မဖြစ်/လျော့ရာ အကြောင်းအဖြစ် မသင့်တော်စွာနှင့် သင့်တော်စွာ အာရုံပြုမှုတို့ကို ခွဲပြထားသော ဟောချက်။