“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု” — နေ့စဉ်လုပ်ငန်းသို့ မူဝါဒကို ပြောင်းလဲအသက်သွင်းခြင်း

သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် • ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့

“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”

နေ့စဉ်လုပ်ငန်းသို့ မူဝါဒကို ပြောင်းလဲအသက်သွင်းခြင်း

ညနေပိုင်းတရားတော်

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒီည ဦးဇင်းတို့ မေးခွန်းလေးတစ်ခုနဲ့ စကြရအောင်။

လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ မူဝါဒစာအုပ်ကောင်းကောင်းရှိတယ်။ နံရံပေါ်မှာလည်း စာတန်းတွေကပ်ထားတယ်။ “အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးမည်”၊ “ဖောက်သည်ကို ရိုးသားမည်”၊ “ဝန်ထမ်းကို မျှတစွာဆက်ဆံမည်”၊ “အမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြင်မည်” ဆိုတာတွေ အားလုံးရေးထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ အော်ဒါအရေးပေါ်လာတော့ အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုကို ကျော်လိုက်တယ်။ ဖောက်သည်မကျေနပ်တာကို “အခုမပြောနဲ့၊ လကုန်ကိန်းဂဏန်းမကောင်းဖြစ်မယ်” လို့ ဖုံးလိုက်တယ်။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က အကြီးအကဲနဲ့နီးရင် စည်းကမ်းတစ်မျိုး၊ မနီးရင် တစ်မျိုး။ အမှားတင်ပြသူကို ကျေးဇူးတင်ရမယ့်အစား “ပြဿနာပဲယူလာတယ်” လို့ ပြောတယ်။

ကဲ… မူဝါဒရှိသလား။

ရှိတယ်။

မူဝါဒအသက်ရှင်သလား။

မရှင်ဘူး။

ဒီကွာခြားချက်က ဒီည ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တဲ့အချက်ပါ။

မူဝါဒရှိခြင်းနဲ့ မူဝါဒအသက်ရှင်ခြင်း မတူဘူး။

စာရွက်ရှိတာတစ်ခု။

အဓိပ္ပာယ်နားလည်တာတစ်ခု။

လက်တွေ့လိုက်နာတာတစ်ခု။

အခြားသူကို လေ့ကျင့်ပေးတာတစ်ခု။

တည်ထောင်သူမရှိလည်း ကောင်းတဲ့အကျင့်အတိုင်း ဆက်လုပ်နိုင်တာတစ်ခု။

ဒီအဆင့်တွေ အားလုံးတူမနေဘူးနော်။

မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ အထူးသဖြင့် ဒီကွာခြားချက် ပိုပေါ်တယ်။ တည်ထောင်သူရှိတုန်းက လူတွေက စာအုပ်မကြည့်ဘဲ သူ့မျက်နှာကြည့်ပြီး သိတယ်။ “ဒီကိစ္စဆို ဆရာကြီးမကြိုက်ဘူး”၊ “ဒီဖောက်သည်ကိုတော့ သူက အရမ်းဂရုစိုက်တယ်”၊ “ဒီအမှားဆို သူချက်ချင်းရပ်ခိုင်းတယ်”။ အလုပ်ရဲ့ မူဝါဒတော်တော်များများက စာရွက်ထဲမှာမဟုတ်ဘဲ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အလေ့အကျင့်၊ အမူအရာ၊ မျက်နှာ၊ ဆုံးဖြတ်ပုံထဲမှာ ပိတ်နေတတ်တယ်။

အဲဒီလူ နောက်ဆုတ်သွားတဲ့နေ့မှာ ဘာဖြစ်မလဲ။

စာအုပ်က ကျန်တယ်။

ဒါပေမဲ့ “စာအုပ်ထဲက စကားကို ဘယ်အချိန် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ” ဆိုတဲ့အသက် ပျောက်သွားနိုင်တယ်။

ဒီတော့ မျိုးဆက်လွှဲခြင်းမှာ ရာထူး၊ လက်မှတ်၊ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ငွေကြေး၊ သော့တွေကို လွှဲတာတင် မလုံလောက်ဘူး။

ကောင်းတဲ့မူဝါဒကို နေ့စဉ်လုပ်ငန်းအဖြစ် ဘယ်လိုအသက်သွင်းရမယ်ဆိုတဲ့ပညာကိုပါ လွှဲရမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆ မှာ သင်ယူထားတာ များ/နည်းနဲ့ လက်တွေ့လိုက်နာမှုကို ခွဲပြထားတယ်။ သင်ယူထားတာများပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်မသိ၊ တရားသဘောမသိ၊ သိထားတဲ့အတိုင်း မကျင့်သူ ရှိနိုင်တယ်။ တစ်ဖက်မှာ သင်ယူထားတာနည်းပေမဲ့ အဓိပ္ပာယ်သိပြီး သိထားတဲ့အတိုင်း ကျင့်သူ ရှိနိုင်တယ်။ ဒီဟောချက်ရဲ့ ဓမ္မအနက်ကို လုပ်ငန်းနည်းစနစ်နဲ့ တန်းတူမလုပ်ရပေမဲ့ ဒီညခေါင်းစဉ်အတွက် ထင်ရှားတဲ့သတိတစ်ခု ရတယ်—သိထားခြင်းဟာ ကျင့်ပြီးခြင်း မဟုတ်သေးဘူး။

မူဝါဒစာအုပ်ထဲမှာ ရေးထားတာ များတယ်။

ဝန်ထမ်းသင်တန်းမှာ ရှင်းထားတာ များတယ်။

လူတွေ စာမေးပွဲဖြေတတ်တယ်။

“အမှားဖြစ်ရင် ချက်ချင်းတင်ပြရမယ်” လို့ အားလုံးရွတ်ပြနိုင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ အမှားတကယ်ဖြစ်တဲ့နေ့မှာ တင်ပြသလား။

ဒါက တစ်ခြားမေးခွန်း။

“ဖောက်သည်ကို ရိုးသားရမယ်” ဆိုတာ အားလုံးသိတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအကြောင်း မသေချာတဲ့နေ့မှာ “မသေချာသေးဘူး၊ စစ်ပြီးပြန်ပြောမယ်” လို့ ရိုးရိုးသားသားပြောသလား။

ဒါက တစ်ခြားမေးခွန်း။

“ဝန်ထမ်းကို မျှတစွာဆက်ဆံမယ်” လို့ ရေးထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုယ်နဲ့နီးတဲ့လူ အမှားလုပ်တဲ့အခါနဲ့ မနီးတဲ့လူ အမှားလုပ်တဲ့အခါ တူညီတဲ့စံနဲ့ စစ်သလား။

ဒါက တစ်ခြားမေးခွန်း။

ဒီတော့ မူဝါဒအသက်ရှင်မရှင် စစ်ချင်ရင် စာအုပ်ကို မမေးနဲ့။

နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မေး။

ဖိအားရှိတဲ့အချိန်မှာ ဘာလုပ်သလဲ။

အကြီးအကဲမကြည့်တဲ့အချိန်မှာ ဘာလုပ်သလဲ။

အကျိုးစီးပွားတိုက်မိတဲ့အချိန်မှာ ဘာလုပ်သလဲ။

ကိုယ်ချစ်တဲ့လူနဲ့ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူ ကြားမှာ ဘာလုပ်သလဲ။

အဲဒီမှာ မူဝါဒရဲ့အသက် ပေါ်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကျမ်းတိုင်တစ်ခုက မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၈ ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီး မကြာခင် အရှင်အာနန္ဒာကို “ဘုရားရှင်က မိမိနောက်တွင် အားကိုးရမယ့် တစ်ဦးတည်းသောရဟန်းကို ခန့်ခဲ့သလား” လို့ မေးတဲ့အခါ မရှိကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားတယ်။ သံဃာကလည်း အဲဒီလို တစ်ဦးတည်းသောအာဏာရှင်အဖြစ် မရွေးထားဘူး။ “ဒါဆို သင်တို့ရဲ့ညီညွတ်မှု ဘာပေါ်မှာတည်သလဲ” လို့ မေးတဲ့အခါ တရားကို အားကိုးရာအဖြစ်ထားကြောင်း၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့သိက္ခာပုဒ်နဲ့ ပာတိမောက်ကို စုပေါင်းရွတ်ဆိုကြောင်း၊ ပြစ်မှုသတိရရင် တရားနဲ့ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်စေကြောင်း ရှင်းပြထားတယ်။ အရှင်အာနန္ဒာရဲ့ အဓိကစကားသဘောက လူကအမိန့်ပေးလို့လုပ်တာထက် တရားနဲ့ သင်ကြားချက်က လုပ်စေတာ ဖြစ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီဟောချက်က ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သံဃာ့ဝိနယနဲ့ လုပ်ငန်းကုမ္ပဏီကို တန်းတူမလုပ်ရဘူး။

ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် အလွန်နက်တဲ့ဆင်ခြင်ချက်တစ်ခု ရတယ်။

လူတစ်ယောက်မရှိတော့တဲ့အခါ စံက ပျောက်သွားရင် အဲဒီစံဟာ လူထက် မကြီးခဲ့သေးဘူး။

တည်ထောင်သူရှိတုန်း—

“ဆရာကြီးပြောလို့ လုပ်တာ”။

တည်ထောင်သူမရှိတော့—

“ဘယ်လိုလုပ်ရမှန်းမသိဘူး”။

ဒါဆို မူဝါဒမလွှဲရသေးဘူး။ လူကိုပဲ လိုက်နာနေတာ။

မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုကောင်းတယ်ဆိုတာ နောက်လူကို “ငါ့လိုပြော၊ ငါ့လိုထိုင်၊ ငါ့လိုအမိန့်ပေး” သင်တာမဟုတ်ဘူး။

“ငါမရှိလည်း ဘယ်မူအပေါ် ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်မလဲ” သင်တာ။

“ဘယ်ကိစ္စမှာ ဘယ်နယ်နိမိတ် မကျော်ရဘူး” သင်တာ။

“ဘယ်အချက်မသေချာရင် ရပ်ပြီး ပြန်စစ်ရမယ်” သင်တာ။

“ဘယ်အခြေအနေမှာ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်၊ ဘယ်အခြေအနေမှာ အခြားသူနဲ့ တိုင်ပင်ရမယ်” သင်တာ။

“ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ တစ်ဖက်လူ့အကျိုးတိုက်မိတဲ့အခါ ဘယ်သီလစံကို မရောင်းရဘူး” သင်တာ။

ဒီလို လွှဲရမယ်။

ဒါကြောင့် ဒီည ဦးဇင်းတို့ မူဝါဒအသက်သွင်းရာမှာ ရိုးရိုးလေး အဆင့်ခွဲကြည့်မယ်။ ဒီဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စာရင်းမဟုတ်ပါဘူး။ ခေတ်သစ်နေ့စဉ်လုပ်ငန်းမှာ အသုံးချဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ အလေ့အကျင့်ပါ။

မူဝါဒတစ်ခုရှိတယ်ဆိုရင် ပထမဆုံးမေး—

“ဒီမူဝါဒက ဘာကို ကာကွယ်တာလဲ”

စာကြောင်းကို မရွတ်သေးနဲ့။ ရည်ရွယ်ချက်ကို အရင်သိ။

“ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုကို ၂၄ နာရီအတွင်း ပြန်ကြားရမယ်” ဆိုပါစို့။ ၂၄ နာရီဆိုတဲ့နံပါတ်ကို ရွတ်တတ်တာထက် ဘာကိုကာကွယ်တာလဲ သိရမယ်။ ဖောက်သည်ကို လျစ်လျူမရှုဖို့လား။ ပြဿနာကို စောစောသိဖို့လား။ ယုံကြည်မှုမကျဖို့လား။ အန္တရာယ်ကြီးလာမယ့်အရာကို စောစောရပ်ဖို့လား။

ရည်ရွယ်ချက်မသိရင် နံပါတ်ကို ကပ်ပြီး လူကို ဒုက္ခပေးနိုင်တယ်။

ဥပမာ တိုင်ကြားမှုက အလွန်ရိုးရိုးကိစ္စဆို တစ်ပုံစံ။ ဘေးကင်းရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့အရေးကြီးတိုင်ကြားမှုဆို “၂၄ နာရီအတွင်းပြန်ပြောမယ်” လို့ စောင့်နေလို့မရဘူး။ ချက်ချင်း လုပ်ရမယ့်အရာ ရှိနိုင်တယ်။

ဒီတော့ စာကို သိရုံ မလုံလောက်ဘူး။ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရမယ်။

ဒုတိယမေး—

“ဘယ်အခြေအနေမှာ ဒီမူဝါဒ လက်တွေ့စတင်အသက်ဝင်သလဲ”

မူဝါဒမှာ အစပြုအချက် ရှင်းရမယ်။

အရည်အသွေးမှာ ဘယ်လက္ခဏာတွေ့ရင် စစ်ရမလဲ။

ဘယ်ကိန်းဂဏန်းကျော်ရင် ပြန်သုံးသပ်ရမလဲ။

ဖောက်သည်ဘယ်လိုတိုင်ရင် အထက်အဆင့်တင်ရမလဲ။

ဝန်ထမ်းဘယ်လိုအခြေအနေမှာ အရေးပေါ်ခွင့်ရမလဲ။

“လိုအပ်ရင်လုပ်” ဆိုတာ လွယ်တယ်။ လိုအပ်တယ်/မလိုအပ်ဘူး ဘယ်သူသတ်မှတ်မလဲ မရှင်းရင် နောက်ဆုံး အကြီးအကဲမျက်နှာကြည့်နေမယ်။

တတိယမေး—

“ဘယ်သူက ဘာလုပ်ရမလဲ”

မူဝါဒက “အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်ရမည်” လို့ ရေးထားတယ်။ “အဖွဲ့” ဆိုတာ ဘယ်သူလဲ။

လူတိုင်းလား။

တာဝန်ရှိသူတစ်ယောက်လား။

နောက်ဆုံးအတည်ပြုသူဘယ်သူလဲ။

အရေးပေါ်ရပ်ခွင့်ဘယ်သူ့မှာရှိလဲ။

ဒီဟာမရှင်းရင် မူဝါဒက လူတိုင်းပိုင်သလို ဖြစ်ပြီး တကယ်တော့ ဘယ်သူမှ မပိုင်တော့ဘူး။

စတုတ္ထမေး—

“လုပ်ပြီးပြီဆိုတာ ဘာနဲ့သိမလဲ”

“ဝန်ထမ်းကို ဂရုစိုက်မယ်” ဆိုတာ စကားလှတယ်။ ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘာလုပ်တာကို ဂရုစိုက်တယ်လို့ ခေါ်မလဲ။

အလုပ်ချိန်ကို မမျှတစွာ မဖိတာလား။

လစာအချိန်မီပေးတာလား။

အန္တရာယ်သတိပေးမှုကို နားထောင်တာလား။

လူရှေ့မှာ အရှက်မခွဲတာလား။

လိုအပ်တဲ့သင်တန်းပေးတာလား။

“ဂရုစိုက်တယ်” ကို အပြုအမူနဲ့ မဆက်ရင် မူဝါဒက ကောင်းစကားဖြစ်နေရုံပဲ။

ပဉ္စမမေး—

“မကိုက်တဲ့အခြေအနေ၊ ခြွင်းချက်၊ အန္တရာယ်ပေါ်ရင် ဘယ်သူ့ဆီ ပြန်တင်မလဲ”

မူဝါဒက အရာအားလုံးကို အပြီးသတ်မခန့်မှန်းနိုင်ဘူး။ လောကအခြေအနေ မျိုးစုံ။ လူမျိုးစုံ။ အခက်အခဲမျိုးစုံ။ ဒါကြောင့် တစ်ခါတလေ “ဒီကိစ္စ စာအုပ်နဲ့ မကိုက်ဘူး” ဖြစ်လာမယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ စည်းမျဉ်းကို ဖျက်လိုက်ရမလား။

မဟုတ်ဘူး။

ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြန်ကြည့်။ အခွင့်အာဏာကို ရှင်း။ သက်ဆိုင်သူနဲ့ တိုင်ပင်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မှတ်ထား။ နောက်မှ မူဝါဒကို ပြန်သင်ခန်းစာယူ။

ခြောက်ခုမြောက်—

“ဒီမူဝါဒကို ဘယ်လိုပြန်စစ်မလဲ၊ ဘယ်လိုပြန်သင်မလဲ”

မူဝါဒတစ်ခု ထုတ်ပြီးတစ်နှစ်လုံး မထိဘူးဆိုတာ ကောင်းတာမဟုတ်နိုင်ဘူး။ အခြေအနေပြောင်းတယ်။ လူအသစ်ဝင်တယ်။ အမှားအသစ်ပေါ်တယ်။ မူဝါဒကလည်း အဓိပ္ပာယ်မပျောက်ဘဲ အသုံးချမှုကို ပြန်စစ်ရမယ်။

ဒီခြောက်ခုကို ကျမ်းတော်စာရင်းလို့ မပြောပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ “သိခြင်းကနေ ကျင့်ခြင်းဆီ” သွားဖို့ လောကီအသုံးချလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ယူနိုင်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၈၃ မှာ သင်ကြားမှုတစ်ခု အကျိုးရှိလာဖို့ ဆက်စပ်နေတဲ့အချက်တွေကို အဆင့်ဆင့်ဖော်ပြထားတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ ဆရာထံချဉ်းကပ်ရတယ်၊ မေးရတယ်၊ အာရုံစိုက်နားထောင်ရတယ်၊ ကြားထားတာမှတ်ထားရတယ်၊ အဓိပ္ပာယ်စိစစ်ရတယ်၊ နားလည်ပြီး တရားအတိုင်းကျင့်ရတယ်၊ နောက်ပြီး မိတ်ဆွေသူတော်ကောင်းတွေကိုပါ အားပေးနှိုးဆော်နိုင်ရတယ်။

ဒီဟာ မူဝါဒအတွက် စီးပွားရေးစနစ်မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ “စာကိုပြောလိုက် = နားလည်ပြီ = လုပ်တတ်ပြီ” ဆိုတဲ့ အယူမှားကို အရမ်းကောင်းကောင်း ပြန်ပြင်ပေးတယ်။

ကြားရုံနဲ့ မပြီးဘူး။

မှတ်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။

မှတ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မစစ်ရင် မပြီးဘူး။

အဓိပ္ပာယ်နားလည်ပြီး လက်တွေ့မကျင့်ရင် မပြီးဘူး။

ကိုယ်ကျင့်ပြီး နောက်လူကို မလွှဲနိုင်ရင် မျိုးဆက်လွှဲမှုအတွက် မပြီးသေးဘူး။

ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်သွင်းရာမှာ “သင်တန်းပေးပြီးပြီ” ဆိုတဲ့စကားကို သတိထားရမယ်။

သင်တန်းပေးပြီးတာနဲ့ လုပ်တတ်ပြီလား။

မသေချာဘူး။

နားထောင်ပြီး မေးခွန်းမေးခွင့်ရသလား။

မသေချာဘူး။

ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနဲ့ စမ်းကြည့်ဖူးသလား။

မသေချာဘူး။

လက်တွေ့လုပ်တဲ့အခါ တစ်ယောက်က ကြည့်ပြီး ပြန်အကြံပေးဖူးသလား။

မသေချာဘူး။

မှားတဲ့အခါ ဘာကြောင့်မှားတယ် ပြန်ရှင်းဖူးသလား။

မသေချာဘူး။

ဒီလိုဆို “သင်တန်းပြီးပြီ” က စာရင်းထဲမှာပဲ ပြီးတာဖြစ်နိုင်တယ်။ လူ့အကျင့်ထဲ မပြီးသေးဘူး။

ဒကာ ဒကာမတို့… မူဝါဒအသက်ရှင်ဖို့ နောက်ထပ်အရေးကြီးတာက အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် မူဝါဒအတိုင်းလုပ်ဖို့ ပါ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ တရားကောင်းတည်တံ့မှုနဲ့ ပျောက်ကွယ်မှုအကြောင်း ဟောရာမှာ စာသားမှန်မှန်မှတ်ခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်စွာသိခြင်း၊ ဆုံးမရလွယ်ခြင်း၊ ကျမ်းတတ်သူတွေက နောက်လူတွေကို သင်ပေးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အကြီးအကဲတွေက ပျင်းရိမနေဘဲ ကောင်းတဲ့အကျင့်မှာ ဦးဆောင်ခြင်းတို့ကို အရေးကြီးစွာ ခွဲပြထားတယ်။ အကြီးအကဲတွေ နောက်ဆုတ်ပျင်းရိရင် နောက်လာသူတွေကလည်း အဲဒီပုံစံကို လိုက်တတ်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။

ဒီဟောချက်ကို ကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တန်းတူမလုပ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲမှုအတွက် အလွန်ကြီးတဲ့သတိတစ်ခု ရတယ်။

စာရွက်က လူကိုသင်တယ်ဆိုတာထက် အကြီးအကဲရဲ့နေ့စဉ်အပြုအမူက ပိုမြန်မြန်သင်တတ်တယ်။

မူဝါဒမှာ—

“အမှားကို ဖုံးမထားရ”။

အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် အမှားဖြစ်တဲ့အခါ ဖုံးတယ်။

အောက်ကလူ ဘာသင်မလဲ။

မူဝါဒမှာ—

“လူတိုင်းကို မျှတစွာဆက်ဆံမည်”။

အကြီးအကဲက မိသားစုဝင်ကို စည်းကမ်းတစ်မျိုး၊ အခြားဝန်ထမ်းကို တစ်မျိုး။

အောက်ကလူ ဘာသင်မလဲ။

မူဝါဒမှာ—

“အရည်အသွေးကို အမြတ်ထက် မလျော့ပါ”။

အော်ဒါကြီးလာတဲ့နေ့ အကြီးအကဲက “ဒီတစ်ခါတော့ ကျော်လိုက်”။

အောက်ကလူ ဘာသင်မလဲ။

စာရွက်တစ်မျိုး။

အသက်ရှင်တဲ့သင်ခန်းစာတစ်မျိုး။

လူတွေ အများအားဖြင့် ဘာကို လိုက်မလဲ။

အကြီးအကဲ တကယ်လုပ်တာကို လိုက်မယ်။

ဒါကြောင့် မျိုးဆက်လွှဲချင်တဲ့အကြီးအကဲတစ်ယောက်အတွက် အရေးကြီးဆုံးစာမေးပွဲတစ်ခုက—

“ငါမရှိခင် ငါရေးထားတဲ့မူဝါဒနဲ့ ငါ့အပြုအမူ ကိုက်သလား”။

မကိုက်ရင် နောက်မျိုးဆက်ကို စာရွက်တစ်ခုနဲ့ အလေ့အကျင့်တစ်ခု နှစ်မျိုးပြိုင်လွှဲပေးသလို ဖြစ်တယ်။

သားက ဘယ်ဟာယူမလဲ။

စာရွက်လား။

အဖေတကယ်လုပ်ခဲ့တာလား။

များသောအားဖြင့် အဖေတကယ်လုပ်တာကို ယူနိုင်တယ်။

ဒီတော့ “မူဝါဒကို အသက်သွင်းခြင်း” ရဲ့ပထမဆုံးနေရာက ရုံးချုပ်မဟုတ်ဘူး။ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အကျင့်။

သူတော်ကောင်းတို့… အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅ မှာ ကိုယ့်အကျိုးတစ်ခုတည်းအတွက် ကျင့်သူနဲ့ ကိုယ့်အကျိုးအပြင် သူတစ်ပါးအကျိုးအတွက်ပါ လုပ်သူကို ခွဲပြထားတယ်။ ကိုယ်တိုင်သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ ပေးကမ်းမှု၊ တရားနာယူမှု၊ မှတ်သားမှု၊ အဓိပ္ပာယ်စိစစ်မှု၊ တရားအတိုင်းကျင့်မှုတို့ ရှိတာအပြင် အခြားသူတွေလည်း အဲဒီကောင်းမှုတွေ ဖြစ်လာအောင် အားပေးသူဟာ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်သူဖြစ်တယ်။

ဒီဟောချက်က မန်နေဂျာသင်တန်းအကြောင်း မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အတွက် သတိရစရာ အလွန်ရှင်းတယ်။

ကိုယ်တိုင်ကောင်းရုံနဲ့ အဖွဲ့ကောင်းမသွားဘူး။

တည်ထောင်သူရိုးသားတယ်။ ကောင်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်လူကို ရိုးသားမှုကို ဘယ်လိုလုပ်ငန်းထဲထည့်ရမယ် မသင်ဘူးဆိုရင် သူ့ကောင်းမှုက သူနဲ့တင် နေနိုင်တယ်။

တည်ထောင်သူ ဖောက်သည်ကို ဂရုစိုက်တယ်။ ကောင်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ “ဖောက်သည်တိုင်လာရင် ဘယ်သူ ဘယ်အချိန် ဘာလုပ်” မသတ်မှတ်ဘူးဆိုရင် သူ့ကရုဏာက စနစ်မဖြစ်ဘူး။

တည်ထောင်သူ ဝန်ထမ်းအခက်အခဲကို နားထောင်တယ်။ ကောင်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူမရှိတဲ့နေ့မှာ အောက်ကလူ ဘယ်သူ့ဆီပြောရမယ် မသိရင် နားထောင်ပေးတဲ့ယဉ်ကျေးမှု ပျောက်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကောင်းမှုကို အခြားသူလုပ်တတ်အောင် ပြောင်းပေးနိုင်ခြင်း က မျိုးဆက်လွှဲမှုရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အမွေ။

ဒကာ ဒကာမတို့… မူဝါဒအသက်သွင်းရာမှာ နောက်ထပ်ကွာခြားချက်တစ်ခုကို ဒီည အထူးရှင်းချင်တယ်။

တစ်ပုံစံတည်းလုပ်ခြင်းနဲ့ တစ်မူတည်းကို မျှတစွာကျင့်ခြင်း မတူဘူး။

မူဝါဒရှိတယ်ဆို လူတိုင်းကို စက်ရုပ်လို တစ်ပုံစံတည်းလုပ်ခိုင်းရမယ်လို့ မဆိုဘူး။

ဥပမာ “ဝန်ထမ်းကို မျှတစွာဆက်ဆံမည်” ဆိုတဲ့မူရှိတယ်။ လူတစ်ယောက် နာမကျန်းဖြစ်တယ်။ တစ်ယောက် မိသားစုအရေးပေါ်ရှိတယ်။ တစ်ယောက် ပုံမှန်လုပ်ငန်းကိစ္စ။ သုံးယောက်လုံးကို အချိန်တူတူ၊ နည်းတူတူပေးမှ မျှတတာလား။ မဟုတ်နိုင်ဘူး။

မျှတမှုဆိုတာ အခြေအနေမကြည့်ဘဲ တူတူလုပ်တာမဟုတ်ဘူး။

ရည်ရွယ်ချက်တူတယ်။

သီလနယ်နိမိတ်တူတယ်။

မျက်နှာလိုက်မှုမရှိဘူး။

အကြောင်းအချက်ကို ချိန်တယ်။

လိုအပ်ချက်ကွာရင် သင့်တော်တဲ့နည်းကွာနိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒီဃနိကာယ် ၃၄ မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ အရည်အသွေးခုနစ်မျိုး—တရားကိုသိခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ကိုသိခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုသိခြင်း၊ အတိုင်းအတာသိခြင်း၊ အချိန်သိခြင်း၊ ပရိသတ်/အဖွဲ့ကိုသိခြင်း၊ လူတစ်ဦးချင်းကိုသိခြင်း—ဆိုတဲ့သဘောကို ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။

ဒီဟာ ခေတ်သစ်မူဝါဒအသုံးချနည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အလွန်နက်တဲ့သတိတစ်ခု ပေးတယ်။

တရားသိရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ အဓိပ္ပာယ်သိရမယ်။

အဓိပ္ပာယ်သိရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ ကိုယ့်အတိုင်းအတာသိရမယ်။

အချိန်ကို သိရမယ်။

အဖွဲ့ကို သိရမယ်။

လူတစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ကွာခြားမှုကို သိရမယ်။

ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်ရှင်ခြင်းဟာ စာကြောင်းကို မပြောင်းဘဲ စက်ရုပ်လိုရွတ်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။ မူရင်းရည်ရွယ်ချက်ကို မဖျက်ဘဲ အခြေအနေမှာ မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်ခြင်း။

ဒီလိုဆို “မူဝါဒတည်ငြိမ်မှု” နဲ့ “ပညာရှိပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်မှု” နှစ်ခုလုံး လိုတယ်။

တည်ငြိမ်မှုမရှိရင် မျက်နှာလိုက်မှုဖြစ်တယ်။

ပြောင်းလွယ်မှုမရှိရင် စည်းမျဉ်းက လူကိုဖိတယ်။

နှစ်ခုချိန်ဖို့ ပညာလိုတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… မူဝါဒကို အသက်သွင်းရာမှာ တရားမျှတမှုကို ပျက်စေတဲ့ အန္တရာယ်လေးမျိုးကိုလည်း သတိထားရမယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ မှာ အစားအစာခွဲဝေပေးတဲ့တာဝန်ရှိသူတစ်ယောက် မမှန်တဲ့လမ်းကို သွားစေတဲ့အကြောင်းအဖြစ် ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို ခွဲပြထားတယ်။ တစ်ဖက်မှာ ဒီလေးမျိုးကြောင့် မလွဲသူကို ချီးမြှောက်ထားတယ်။

ဒီဟောချက်ကို ကုမ္ပဏီလူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်မူဝါဒနဲ့ တိုက်ရိုက်တန်းတူမလုပ်ရဘူး။ ဒါပေမဲ့ မူဝါဒအသက်သွင်းရာမှာ အရမ်းတိကျတဲ့ စိတ်စစ်ချက်တစ်ခု ရတယ်။

တူညီတဲ့မူဝါဒကို လူနှစ်ယောက်ပေါ် သုံးတဲ့အခါ—

ကိုယ်ချစ်လို့ အလျှော့ပေးနေလား။

ကိုယ်မကြိုက်လို့ တင်းကျပ်နေလား။

အခြေအနေမသိလို့ မျက်ကန်းဆုံးဖြတ်နေလား။

အာဏာရှိသူကို ကြောက်လို့ မူဝါဒကို ကွေ့နေလား။

ဒီလေးခု မေး။

မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ ပိုတောင်အရေးကြီးတယ်။

သားအကြီးက အမှားလုပ်တယ်။ “သူက မိသားစုဝင်ပဲ” လို့ လျော့ပေးတယ်။

ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က အလားတူအမှားလုပ်တယ်။ “စည်းကမ်းဆို စည်းကမ်းပဲ” လို့ အပြင်းအထန်လုပ်တယ်။

ဒါဆို မူဝါဒအသက်ရှင်နေတာလား။

မဟုတ်ဘူး။ လူပေါ်မူတည်ပြီး မူဝါဒကို ကွေးနေတာ။

တစ်ဖက်မှာ မိသားစုဝင်ဖြစ်တာကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ အပြင်းအထန်လုပ်ပြီး “မျက်နှာလိုက်တယ်မထင်စေချင်လို့” ဆိုတာလည်း မျှတမှုမဟုတ်ဘူး။

မျှတမှုဆိုတာ အပြစ်အတူဆို အကျိုးဆက်အတူတူပေးရမယ်ဆိုတဲ့ စက်ရုပ်သဘောမဟုတ်ဘူး။ အခြေအနေ၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ အကျိုးဆက်၊ အရင်သမိုင်း—သက်သေရှိသလောက် ကြည့်ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် စံကို မကွေ့ရဘူး။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းအခြေအနေတစ်ခု ယူကြည့်မယ်။ ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။

မိသားစုတစ်စုက အစားအသောက်ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်လာတယ်ဆိုပါစို့။ တည်ထောင်သူအဖေက အမြဲပြောတယ်—

“အရည်အသွေးမကောင်းရင် မထုတ်နဲ့”။

“ဖောက်သည်ကို မလိမ်နဲ့”။

“ဝန်ထမ်းကို လူလိုဆက်ဆံ”။

ဒီသုံးခုကို အဖွဲ့ရဲ့မူဝါဒအဖြစ် စာရွက်မှာလည်း ရေးထားတယ်။

အဖေရှိတုန်း ကိစ္စတွေ အဆင်ပြေတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။ သံသယရှိရင် အဖေ့ဆီလာမေးတယ်။ အဖေက “ဒီဟာရပ်” “ဒီဟာဆက်” “ဒီလူကိုကူညီ” “ဒီဖောက်သည်ကို အမှန်ပြော” ဆိုပြီး တစ်ယောက်ချင်းဆုံးဖြတ်ပေးတယ်။

နောက်တော့ အဖေက နေ့စဉ်စီမံခန့်ခွဲမှုကနေ နောက်ဆုတ်ပြီး သားသမီးနှစ်ယောက်ဆီ လွှဲမယ်။

လွှဲပြီးနောက် ပထမအခက်အခဲပေါ်တယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခုပေါ်မှာ အရည်အသွေးသံသယရှိတယ်။ အရောင်းဘက်က “အော်ဒါမီဖို့ ပို့ရမယ်” ဆိုတယ်။ အရည်အသွေးဘက်က “သေချာမစစ်ရသေးဘူး” ဆိုတယ်။

မူဝါဒက ဘာပြောလဲ။

“အရည်အသွေးမကောင်းရင် မထုတ်နဲ့”။

အခု “မကောင်း” လို့ သေချာသလား။

မသေချာဘူး။ “သံသယ” ရှိတယ်။

စာကြောင်းက အခုအခြေအနေကို တိတိကျကျ မဖြေဘူး။

သားက အဖေ့ကို ဖုန်းဆက်ချင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီလွှဲပြောင်းမှုရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က အဖေမရှိလည်း လုပ်နိုင်ဖို့ မဟုတ်လား။

ဒီနေရာမှာ သူတို့ မူဝါဒကို အသက်သွင်းရမယ်။

“အရည်အသွေးကို ဦးစားပေး” ဆိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်အောက်မှာ—

ဘယ်လက္ခဏာတွေ့ရင် ထုတ်လုပ်မှု/ပို့ဆောင်မှုကို ခဏရပ်မလဲ။

ဘယ်သူ့မှာ ခဏရပ်ခွင့်ရှိမလဲ။

ဘယ်စစ်ဆေးချက်ပြီးမှ ပြန်စမလဲ။

ဖောက်သည်ကို ဘာပြောမလဲ။

ရပ်လိုက်တဲ့ဝန်ထမ်းကို “အော်ဒါနောက်ကျစေသူ” လို့ အပြစ်မတင်ဘဲ သင့်တော်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်အဖြစ် ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။

ဒီဟာတွေ အပြုအမူအဖြစ် ရှင်းမှ မူဝါဒအသက်ရှင်မယ်။

နောက်တစ်ခု—“ဖောက်သည်ကို မလိမ်နဲ့”။

တိုင်ကြားမှုတစ်ခုတက်လာတယ်။ အကြောင်းရင်းမသိသေးဘူး။ ဝန်ထမ်းက “ဦးဇင်းတို့အမှားပါ” လို့ ချက်ချင်းပြောရမလား။ သက်သေမရှိဘဲ မပြောသင့်ဘူး။ “ဦးဇင်းတို့မမှားပါဘူး” လို့ ကာကွယ်ရမလား။ မသိသေးရင် မပြောသင့်ဘူး။

ဒါဆို ရိုးသားမှုကို လက်တွေ့ဘာလုပ်မလဲ။

“အခုထိ အကြောင်းရင်း မသေချာသေးပါဘူး။ စစ်နေပါတယ်။ ဘယ်အချိန်အတွင်း ပြန်ကြားမယ်” လို့ ပြောနိုင်တယ်။

ရိုးသားမှုဟာ အကုန်သိမှ အမှန်ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ မသိတာကို မသိဘူးလို့ တိတိကျကျပြောနိုင်တာလည်း ရိုးသားမှု။

နောက်တစ်ခု—“ဝန်ထမ်းကို လူလိုဆက်ဆံ”။

ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် မိသားစုအရေးပေါ်ကြုံတယ်။ စည်းမျဉ်းစာအုပ်မှာ “ခွင့်တင်ရက် သုံးရက်ကြို” လို့ ရေးထားတယ်ဆိုပါစို့။ အရေးပေါ်မှာ သုံးရက်ကြို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။

ဒီအခါ မူဝါဒရဲ့ရည်ရွယ်ချက် ဘာလဲ။ အလုပ်အင်အားကို စီစဉ်နိုင်ဖို့။ မျှတမှုရှိဖို့။ လူတွေ မလိုအပ်ဘဲ ပျက်ကွက်မနေဖို့။

အရေးပေါ်ကိစ္စမှာ အဲဒီရည်ရွယ်ချက်ကို မဖျက်ဘဲ ခြွင်းချက်လုပ်နိုင်မလား။ ခြွင်းချက်ကို ဘယ်သူအတည်ပြုမလဲ။ အခြားဝန်ထမ်းအပေါ် ဝန်မပုံအောင် ဘယ်လိုပြင်မလဲ။

ဒီလိုလုပ်မှ “ဝန်ထမ်းကို လူလိုဆက်ဆံ” ဆိုတဲ့မူဝါဒ စကားလုံးက နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဖြစ်လာတယ်။

ဒီစိတ်ကူးဥပမာမှာ အဖေ့အမွေက စာကြောင်းသုံးကြောင်းတင် မဖြစ်တော့ဘူး။

ဆုံးဖြတ်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။

အဖေက “အရည်အသွေး” ကို ဘာကြောင့်တန်ဖိုးထားတယ် သိတယ်။

သားသမီးက အဲဒီရည်ရွယ်ချက်ကို ဖြစ်ရပ်အသစ်မှာ ပြန်သုံးတတ်တယ်။

ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ဘယ်အချိန်ဘာလုပ်ရမယ် သိတယ်။

အခု မူဝါဒက အဖေ့ခေါင်းထဲမှာ မနေရတော့ဘူး။ အဖွဲ့ရဲ့ နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်ထဲ ရောက်လာတယ်။

ဒါပဲ “အသက်သွင်းခြင်း”။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီနေရာမှာ အနုပညာဘက်က ဥပမာတစ်ခု ယူမယ်။ ဒီဟာ ဓမ္မကို သက်သေပြတာမဟုတ်ဘူး၊ နားလည်လွယ်ဖို့ အလားတူဥပမာပဲ။

တီးဝိုင်းတစ်ခုမှာ သံစဉ်စာရွက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ စာရွက်ပေါ်မှာ ဘယ်သံ၊ ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်လောက်ကြာ၊ ဘယ်အပိုင်းမှာ ဘယ်ကိရိယာဝင် ဆိုတာ ရေးထားတယ်။

စာရွက်ရှိတာနဲ့ တီးဝိုင်းလှလှတီးနိုင်ပြီလား။

မရသေးဘူး။

တီးသူက သံကို သိရမယ်။

နားထောင်ရမယ်။

အချိန်ကိုက်ရမယ်။

အခြားသူနဲ့ ကိုက်ရမယ်။

ပြန်လေ့ကျင့်ရမယ်။

မှားရင် ပြန်ညှိရမယ်။

တစ်ယောက်တည်းအသံကျယ်ပြီး “စာရွက်အတိုင်းတီးတာပဲ” ဆိုရင် တီးဝိုင်းမဖြစ်ဘူး။

မူဝါဒလည်း ဒီလိုပဲ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။

စာရွက်က သံစဉ်။

လေ့ကျင့်မှုက အစမ်းတီးခြင်း။

နေ့စဉ်လုပ်ငန်းက တကယ်တီးနေတဲ့အချိန်။

ပြန်လည်သုံးသပ်မှုက အသံညှိခြင်း။

ခေါင်းဆောင်ရဲ့အလုပ်က “စာရွက်ရှိတယ်” ဆိုပြီး အခန်းထဲက ထွက်သွားတာမဟုတ်ဘူး။ အဖွဲ့က တကယ်တီးတတ်လာအောင် နားထောင်၊ ပြင်၊ လေ့ကျင့်၊ နောက်ဆုံး ကိုယ်မရှိလည်း ဆက်တီးနိုင်အောင် လွှဲပေးတာ။

ဒီဥပမာကိုပဲ မူဝါဒအသက်သွင်းမှုအတွက် သက်သေမယူပါနဲ့။ ဥပမာသဘောသာ။

ဒကာ ဒကာမတို့… မူဝါဒက နေ့စဉ်အလုပ်ထဲ မဝင်နိုင်တဲ့ အကြောင်းတွေကို လက်တွေ့ခွဲကြည့်ရအောင်။

ပထမ—စကားလုံးက ကျယ်လွန်းတာ။

“အရည်အသွေးကောင်းရမည်”။

ဘယ်လိုကောင်း။

“လူကိုလေးစားရမည်”။

ဘယ်လိုလေးစား။

“မြန်မြန်တုံ့ပြန်ရမည်”။

ဘယ်လောက်မြန်။

“လိုအပ်လျှင် အထက်သို့တင်ပြ”။

ဘယ်လိုအခြေအနေကို လိုအပ်တယ်လို့ခေါ်။

အဲဒီစကားတွေကို အပြုအမူနဲ့ မဆက်ရင် လူတိုင်း အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုးယူမယ်။

ဒုတိယ—မူဝါဒနဲ့ မက်လုံးမကိုက်တာ။

မူဝါဒမှာ “အရည်အသွေးကို ဦးစားပေး”။

ဆုကြေးမှာ “အမြန်ပြီးရင်ပိုရ” တစ်ခုတည်း။

လူက ဘာလိုက်မလဲ။

နံရံပေါ်စာလား၊ လကုန်ဆုကြေးလား။

တစ်ခါတလေ မက်လုံးက မူဝါဒထက် အသံကျယ်တယ်။

ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်သွင်းချင်ရင် ကိုယ်တိုင်းတာတာ၊ ကိုယ်ဆုချတာ၊ ကိုယ်အပြစ်ပေးတာနဲ့ မူဝါဒ ကိုက်မကိုက် ပြန်စစ်ရမယ်။

တတိယ—အကြီးအကဲခြွင်းချက် အလွန်များတာ။

အောက်ကလူတွေ မူဝါဒအတိုင်းလုပ်ရတယ်။ အကြီးအကဲလာရင် “ဒီကိစ္စတော့ ငါ့အတွက် အထူးလုပ်”။

တစ်ကြိမ်နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ရင် အခြေအနေတိတိကျကျရှိနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အကြီးအကဲအတွက် မူဝါဒအမြဲကွေ့ရင် လူတွေ ဘာသင်မလဲ။

“မူဝါဒဆို အာဏာနည်းသူအတွက်” လို့ သင်မယ်။

ဒီအခါ ယုံကြည်မှုကျတယ်။

စတုတ္ထ—သင်တန်းကို အဖြစ်အပျက်တစ်ကြိမ်လို့ ထင်တာ။

သင်တန်းတစ်ရက်ပြီးပြီ။ လက်မှတ်ထုတ်ပြီ။ အားလုံးပြီးပြီ။

တကယ်တော့ လေ့ကျင့်မှုက နေ့စဉ်ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ ပြန်အတည်ပြုရတယ်။ မူဝါဒတစ်ခုကို လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်မှာ ဘယ်လိုသုံးလဲ မကြည့်ရင် စာကြောင်းနဲ့အကျင့်ကြား ကွာနေတတ်တယ်။

ပဉ္စမ—အမှားကို အပြစ်ပဲမြင်တာ။

ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် မူဝါဒမှားသုံးတယ်။ ချက်ချင်းဆူတယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးရမယ်—

စာကမရှင်းလား။

အဓိပ္ပာယ်မနားလည်လား။

အာဏာနယ်နိမိတ်မရှင်းလား။

မက်လုံးက ဆန့်ကျင်လား။

လေ့ကျင့်မထားလား။

သိသိကြီးနဲ့ မလိုက်နာတာလား။

အကြောင်းမတူရင် ဖြေရှင်းနည်းမတူဘူး။

ခြောက်မ—ပြန်လည်သုံးသပ်မှုမရှိတာ။

မူဝါဒကို အလွယ်တကူပြင်ပစ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာပြဿနာပေါ်တယ်၊ ဘယ်အဓိပ္ပာယ်လွဲတယ်၊ ဘယ်ခြွင်းချက်များလာတယ် ပြန်ကြည့်ရမယ်။

မူဝါဒကို ပြင်သင့်တာရှိရင် အထောက်အထားနဲ့ ပြင်။

လူကို သင်သင့်တာရှိရင် သင်။

မက်လုံးကို ပြင်သင့်ရင် ပြင်။

ဒီလိုနဲ့ မူဝါဒကို ရှင်သန်နေစေတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ တရားတော် ပျောက်ကွယ်စေနိုင်တဲ့အကြောင်းထဲမှာ စာသားမှားမှတ်လို့ အဓိပ္ပာယ်လွဲခြင်း၊ ဆုံးမရခက်ခြင်း၊ သိသူတွေက နောက်လူကို မသင်ပေးခြင်း၊ အကြီးအကဲတွေက လေ့ကျင့်မှုမှာ မဦးဆောင်ခြင်းတွေ ပါတယ်။ တည်တံ့ရာဘက်မှာတော့ အဲဒီအရာတွေရဲ့ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ဟောထားတယ်။

ဒီဟာကို မူဝါဒလောကီအသုံးချအဖြစ် ဆင်ခြင်ရင်—

စာမှန်။

အဓိပ္ပာယ်မှန်။

ဆုံးမလို့ရ။

နောက်လူကို သင်။

အကြီးအကဲ ကိုယ်တိုင် လိုက်နာ။

ဒီငါးချက်က အဖွဲ့တစ်ခုမှာ မူဝါဒအမြစ်စွဲဖို့ အားပေးနိုင်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု “မူဝါဒကို နေ့စဉ်အသက်သွင်းခြင်း” နဲ့ “မျိုးဆက်လွှဲခြင်း” ကို တိုက်ရိုက်ဆက်ကြည့်ရအောင်။

မျိုးဆက်လွှဲတဲ့အခါ အကြီးအကဲဟောင်းက တစ်ခါတလေ စာရွက်အများကြီးပေးတယ်။

ဒီစာချုပ်တွေ။

ဒီမူဝါဒတွေ။

ဒီလုပ်ထုံးတွေ။

ဒီစာရင်းတွေ။

ကောင်းပါတယ်။ လိုပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ နောက်လူကို မေး—

“ဒီမူဝါဒထဲ ဘာက မဖြစ်မနေကာကွယ်ရမယ့်အဓိကတန်ဖိုးလဲ” သိလား။

“ဘယ်အပိုင်းက အခြေအနေပြောင်းရင် ပြန်ညှိလို့ရလဲ” သိလား။

“ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိုယ်တိုင်ချလို့ရလဲ” သိလား။

“ဘယ်ကိစ္စမှာ တိုင်ပင်ရမလဲ” သိလား။

“ဒီမူဝါဒကို လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်တွေမှာ ဘယ်လိုအမှားကနေ သင်ခဲ့တာလဲ” သိလား။

“မူဝါဒနဲ့ လက်တွေ့မကိုက်တာတွေ ဘာရှိသေးလဲ” သိလား။

ဒီအဖြေမရှိရင် စာရွက်အများကြီးလွှဲပေးပေမဲ့ ပညာအနည်းငယ်ပဲ လွှဲနိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် အကြီးအကဲဟောင်းက နောက်လူကို အကြောင်းအရာနဲ့တကွ ဆုံးဖြတ်ခန်းတွေ သင်ပေးရမယ်။

“ဒီတစ်ခါ ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်” တင်မဟုတ်ဘူး။

“ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်တယ်”။

“ဘယ်အချက်မရှိရင် တခြားနည်းရွေးမယ်”။

“ဘယ်တန်ဖိုးကို မရောင်းဘူး”။

“ဘယ်အခြေအနေမှာ ဒီမူကို ပြန်စစ်ရမယ်”။

ဒါတွေ သင်ရမယ်။

နောက်လူကိုလည်း တကယ်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေးရမယ်။

မေးခွန်းမေးလို့ရတယ်။

သေးတဲ့အမှားကနေ သင်လို့ရတယ်။

အကြီးအကဲဟောင်းက အရိပ်လိုနောက်ကနေ အားလုံးပြန်ပြင်နေရင် နောက်လူ မူဝါဒအသက်သွင်းတာကို မလေ့ကျင့်နိုင်ဘူး။

ဒါကြောင့် မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုက သင်ကြားခြင်းနဲ့ လွှတ်ခြင်း နှစ်ခုလုံး။

သင်ပေးပြီး မလွှတ်ရင် အုပ်ချုပ်ခြင်းပဲ ဆက်နေတယ်။

လွှတ်ပြီး မသင်ပေးရင် ပစ်ထားသလို ဖြစ်တယ်။

သင်ပြီး လွှတ်၊ လွှတ်ပြီး ပြန်လည်သုံးသပ်။

ဒီလိုပဲ ကောင်းကောင်းလွှဲရတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၈ မှာ ဘုရားရှင်နောက်တွင် တစ်ဦးတည်းသောပုဂ္ဂိုလ်အာဏာကို အားကိုးမထားဘဲ တရားနဲ့ သင်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြောင်း ဖော်ပြထားတာကို ဒီနေရာမှာ ထပ်ဆင်ခြင်ကြည့်။

အဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ အကောင်းဆုံးအမွေက “နောက်အကြီးအကဲကလည်း လူတိုင်းကို ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်တယ်” မဟုတ်ဘူး။

“လူတိုင်းက တရားမျှတတဲ့စံနဲ့ ကိုယ့်အခန်းကဏ္ဍအတိုင်း မှန်ကန်စွာဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်” ဖြစ်ရမယ်။

ဒါဆို တည်ထောင်သူမရှိလည်း အဖွဲ့မပျက်ဘူး။

နောက်ခေါင်းဆောင် ခရီးသွားနေလည်း အဖွဲ့မရပ်ဘူး။

ရုံးခွဲအသစ်ဖွင့်လည်း စံမပျောက်ဘူး။

မူဝါဒက လူတစ်ယောက်ရဲ့အာဏာကနေ အဖွဲ့ရဲ့သီလနဲ့ပညာအဖြစ် ပြောင်းလာတယ်။

ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းတဲ့အောင်မြင်မှု။

အကြီးအကဲဟောင်းက အရာအားလုံးထိန်းစရာမလိုတော့လို့ ငြိမ်းတယ်။

နောက်မျိုးဆက်က “အဖေဘာပြောမလဲ” တစ်ခုတည်းကိုကြောက်စရာမလိုတော့လို့ ငြိမ်းတယ်။

ဝန်ထမ်းက လူပေါ်မူတည်တဲ့စည်းမျဉ်းမဟုတ်ဘဲ စံပေါ်မူတည်လို့ ယုံကြည်တယ်။

ဖောက်သည်ကလည်း တစ်ယောက်ရှိမှ ဝန်ဆောင်မှုကောင်းတာ မဟုတ်တော့ဘူး။

ဒီလို တည်တံ့လာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… မူဝါဒအသက်သွင်းရာမှာ “စောင့်ကြည့်ခြင်း” ကိုလည်း မမေ့ရဘူး။

စောင့်ကြည့်တယ်ဆို လူကိုမယုံလို့ လိုက်ဖမ်းတာ မဟုတ်ဘူး။

မူဝါဒနဲ့ လက်တွေ့ဘယ်နေရာကွာနေလဲ သိဖို့။

ဥပမာ “ဖောက်သည်တိုင်ကြားမှုကို ဂရုစိုက်မယ်” ဆိုရင်—

တိုင်ကြားမှုအရေအတွက်ပဲ မကြည့်နဲ့။

ဘယ်လောက်မြန်မြန် သိရလဲ။

အကြောင်းပြန်ပေးလား။

တူညီတဲ့ပြဿနာ ပြန်ဖြစ်လား။

တိုင်ကြားသူကို အပြစ်တင်သလား။

တိုင်ကြားမှုက နောက်ဆုံးလုပ်ငန်းပြင်ဆင်မှုထဲ ဝင်သလား။

ဒီလိုကြည့်။

“ဝန်ထမ်းကို မျှတစွာဆက်ဆံမယ်” ဆိုရင်—

စည်းကမ်းအရေးယူမှုတွေမှာ လူနီး/လူဝေး ကွာသလား။

ခွင့်တောင်းမှုမှာ မျက်နှာလိုက်မှုရှိသလား။

မေးခွန်းမေးသူ နောက်ပိုင်းအခွင့်အရေးလျော့သွားသလား။

ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူအပေါ် စကားပုံစံက ပိုကြမ်းသလား။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ ရဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မမှန်တဲ့လမ်းကို မသွားဖို့ သတိကို ဒီနေရာမှာ ပြန်စစ်လို့ရတယ်။

ဒီစောင့်ကြည့်မှုမှာ အရေးကြီးတာ—ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုနဲ့ စိတ်ဓာတ်အားလုံး မတိုင်းဖို့။

လူ့ဘဝနဲ့ အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို နံပါတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ ပြည့်ပြည့်မသိနိုင်ဘူး။

အချက်အလက်လိုတယ်။

စကားပြောမှုလိုတယ်။

ကြည့်ရှုမှုလိုတယ်။

ဖြစ်ရပ်ပြန်လည်သုံးသပ်မှုလိုတယ်။

ဒီဟာတွေ ပေါင်းမှ မူဝါဒအသက်ရှင်မရှင် သိလာတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… တစ်ခါတလေ မူဝါဒအသက်မရှင်တာက အောက်ကလူမလိုက်နာလို့ပဲ မဟုတ်ဘူး။ မူဝါဒကိုယ်တိုင် မကိုက်တော့တာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ်။

မူဝါဒကို ရှေးဟောင်းပစ္စည်းလို မကိုးကွယ်ရဘူး။

တန်ဖိုးနဲ့ သီလအခြေခံကို မလွှတ်ဘဲ အသုံးချပုံကို အခြေအနေအလိုက် ပြန်စစ်ရမယ်။

ဥပမာ အရင်က စာရွက်လက်မှတ်သုံးဆင့်လိုတယ်။ အခုစနစ်ပြောင်းလို့ တစ်ဆင့်နဲ့တင် လုံခြုံတယ်။ “အရင်က သုံးဆင့်ပဲ” ဆိုပြီး မလိုအပ်တဲ့အလုပ်ဆက်လုပ်ရင် မူဝါဒရဲ့ရည်ရွယ်ချက်မဟုတ်ဘဲ ပုံစံကိုပဲ ဖမ်းထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

တစ်ဖက်မှာ “ခေတ်ပြောင်းပြီ” ဆိုပြီး သီလနယ်နိမိတ်ကို ပြောင်းလို့မရဘူး။

အမှန်ပြောရမယ်ဆိုတာ ခေတ်ပြောင်းလို့ မလွှတ်ရဘူး။

မသတ်မဖြတ်၊ မလိမ်မညာ၊ မခိုးမဝှက်၊ လူ့ဂုဏ်မဖျက်—ဒီလိုအခြေခံသီလတွေကို “လုပ်ငန်းမြန်ဖို့” လို့ လွှတ်လို့မရဘူး။

ဒါကြောင့် အခြေခံတန်ဖိုးတည်ငြိမ်၊ အသုံးချပုံပညာနဲ့ ပြန်စစ်။

ဒီနှစ်ခုကို ခွဲရမယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု ကိုယ့်အဖွဲ့မှာ နေ့စဉ်လုပ်လို့ရမယ့် လေ့ကျင့်မှုတစ်ခု ပြောမယ်။ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်အစီအစဉ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီညအကြောင်းကို လက်တွေ့အသုံးချဖို့သာ။

တစ်ပတ်မှာ မူဝါဒတစ်ခု ရွေး။

စာအုပ်အကြီးကြီး အကုန်မယူနဲ့။ တစ်ခုတည်း။

ဥပမာ “အမှားကို စောစောတင်ပြ”။

အဖွဲ့က အရင်မေး—

“ဒီမူ ဘာကို ကာကွယ်တယ်”။

ပြီးတော့—

“ဘယ်အခြေအနေမှာ တင်ပြရမယ်”။

“ဘယ်သူ့ဆီ တင်မယ်”။

“တင်ပြသူကို ဘယ်လိုကာကွယ်မယ်”။

“တင်ပြပြီးရင် ဘာလုပ်မယ်”။

“တစ်ပတ်နောက် ဘာကို ပြန်ကြည့်မယ်”။

ပြီးရင် တကယ်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနဲ့ စမ်း။

လူတစ်ယောက် မှားသုံးရင် ဆူမနေဘဲ “ဘယ်အဆင့်မှာ မရှင်းတာလဲ” ကြည့်။

အဖွဲ့ထဲက အကြီးအကဲတစ်ယောက် မူနဲ့မကိုက်လုပ်ရင်လည်း မှတ်။ အောက်ကလူပဲ စစ်ပြီး အပေါ်ကလူကို မစစ်ရင် မူဝါဒအသက်မရှင်ဘူး။

တစ်ပတ်အဆုံးမှာ—

“စာအုပ်ထဲ ဘာရေးထားလဲ” မမေးဘဲ—

“ဒီအပတ် ဦးဇင်းတို့ ဘာလုပ်ခဲ့လဲ” မေး။

ဒီကွာခြားချက် အရေးကြီးတယ်။

စာကို လေ့လာတာ ကောင်းတယ်။

အကျင့်ကို ပြန်ကြည့်တာ ပိုလိုတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆ ရဲ့ “သင်ယူပြီး အဓိပ္ပာယ်မသိ၊ မကျင့်” နဲ့ “နားလည်ပြီး ကျင့်” ဆိုတဲ့ ကွာခြားချက်ကို ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရနိုင်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… နောက်တစ်ခုက အကြီးအကဲကို ဆုံးမလို့ရခြင်း။

မူဝါဒအသက်ရှင်တဲ့အဖွဲ့မှာ အောက်ကလူကိုပဲ “မူဝါဒလိုက်နာ” လို့ ပြောလို့မရဘူး။ အကြီးအကဲက မူနဲ့မကိုက်ရင် ဘယ်လိုပြောမလဲ။

ပြောလို့မရဘူးဆိုရင် မူဝါဒရဲ့အပေါ်မှာ လူရှိနေတယ်။

လူက မူဝါဒထက်ကြီးနေတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ ဆုံးမရလွယ်ခြင်း၊ ညွှန်ကြားချက်ကို လေးစားလက်ခံခြင်းကို တရားကောင်းတည်တံ့ရာအကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ဟောထားတယ်။

ဒီသဘောကို အဖွဲ့ဘဝမှာ ဆင်ခြင်ရင်—

အကြီးအကဲက “ငါ့ကိုလည်း ပြောလို့ရတယ်” ဆိုတဲ့စကားတင် မလုံလောက်ဘူး။ တကယ်ပြောလာတဲ့အခါ မျက်နှာပျက်မလား။

“ဒီမူအရ ဒီလိုလုပ်ရမယ်မဟုတ်လား” လို့ အောက်ကလူမေးရင် “မင်းငါ့ကို သင်ပေးနေတာလား” ဆိုမလား။

ဒါဆို နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူပြောမလဲ။

မပြောတော့ဘူး။

အဲဒီအခါ စာရွက်ရှိတယ်။ အာဏာရှိတဲ့လူက ခြွင်းချက်။

ဒီကနေ ယုံကြည်မှုကျတယ်။

ဒါကြောင့် မျိုးဆက်လွှဲတဲ့အကြီးအကဲက အမွေပေးရမယ့် အလေ့အကျင့်တစ်ခုက—

“စံနဲ့မကိုက်ရင် ငါ့ကိုပါ ပြောလို့ရတယ်” ဆိုတဲ့လုံခြုံမှု။

ဒါပေမဲ့ ပြောတဲ့သူလည်း လေးစားစွာပြောရမယ်။ အချက်နဲ့ပြောရမယ်။ စွပ်စွဲမပြောရဘူး။

ဒီလိုမှ စံက လူထက်ကြီးလာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီညခေါင်းစဉ်မှာ “နေ့စဉ်လုပ်ငန်း” ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။ မူဝါဒတစ်ခုတကယ်အသက်ရှင်လားဆိုတာ နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးမှာမဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်သေးသေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ ပေါ်တယ်။

ဖုန်းကို ဘယ်လိုဖြေသလဲ။

အမှားတင်လာသူကို ဘယ်လိုပြောသလဲ။

မသေချာတဲ့အရာကို ဘယ်လိုတင်ပြသလဲ။

လစာနောက်ကျနိုင်တဲ့နေ့မှာ ဘယ်သူ့ကို အရင်အသိပေးသလဲ။

ဖောက်သည်နဲ့ ဝန်ထမ်းအကျိုးတိုက်မိတဲ့အခါ ဘယ်လိုချိန်သလဲ။

မိသားစုဝင်နဲ့ အခြားဝန်ထမ်း တူညီအမှားလုပ်တဲ့အခါ ဘယ်လိုစစ်သလဲ။

ဒီသေးသေးအရာတွေ စုပြီး အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်တယ်။

မူဝါဒအသက်ရှင်တယ်ဆိုတာ စာတန်းတစ်ခုပေါ်မှာ ရှင်တာမဟုတ်ဘူး၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ပေါင်းများစွာထဲမှာ ရှင်တာ။

ဒီတော့ နောက်မျိုးဆက်ကို အကြီးအကဲဟောင်းက “မူဝါဒစာအုပ်ဖတ်” ဆိုတာနဲ့ မပြီးဘူး။

နေ့စဉ်ဖြစ်ရပ်တွေကို အတူပြန်ကြည့်။

“ဒီကိစ္စမှာ ဘယ်မူအလုပ်လုပ်လဲ” မေး။

“မူရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ဘာလဲ” မေး။

“ငါဆို ဒီလိုလုပ်တယ်” လို့ အဖြေတင်မပေးဘဲ “မင်းဘာကြောင့် ဒီလိုရွေးတာလဲ” မေး။

နောက်လူကို ဆင်ခြင်ခွင့်ပေး။

မှားရင် ပြန်ရှင်း။

ဒီလို လေ့ကျင့်မှ သူ့ပညာဖြစ်လာမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… မူဝါဒအသက်သွင်းခြင်းရဲ့ နောက်ဆုံးစမ်းသပ်ချက်တစ်ခုက ဒီဟာပါ—

တည်ထောင်သူမရှိတဲ့အချိန်မှာ အဖွဲ့က ဘယ်လိုလုပ်သလဲ။

အကြီးအကဲခရီးသွားနေတယ်။

ဖုန်းမရဘူး။

သေးတဲ့ပြဿနာတစ်ခု ပေါ်တယ်။

အဖွဲ့က ရပ်နေသလား။

“ဆရာပြန်လာမှ” လို့ စောင့်သလား။

ဒါမှမဟုတ် ရည်ရွယ်ချက်၊ နယ်နိမိတ်၊ အခွင့်အာဏာနဲ့ သီလစံကို သိလို့ မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်သလား။

ဒီမေးခွန်းက အရမ်းကောင်းတယ်။

အဖွဲ့ရဲ့မူဝါဒဟာ စာရွက်လား၊ ယဉ်ကျေးမှုလား သိရတယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၈ မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကို အားကိုးရာအဖြစ်ထားတာထက် တရားကို အားကိုးရာထားပြီး တရားနဲ့ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်တဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ အလွန်သတိရစရာရှိတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီတရားကို လုပ်ငန်းအတွက်ပဲ မထားကြပါနဲ့။ ကိုယ့်ဘဝမှာလည်း ကိုယ်တိုင်ရေးထားတဲ့ “မူဝါဒ” တွေ ရှိတယ်။

“ငါမလိမ်ဘူး”။

“ငါဒေါသနဲ့ မပြောဘူး”။

“မိဘကို ဂရုစိုက်မယ်”။

“နေ့တိုင်းသတိထားမယ်”။

“အခက်အခဲရှိလည်း သီလမချိုးဘူး”။

စကားတွေ ကောင်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသက်ရှင်သလား။

မလွယ်ဘူးနော်။

ကိုယ်စိတ်ဆိုးတဲ့နေ့မှာ “ဒေါသနဲ့ မပြောဘူး” ဆိုတဲ့မူ ဘယ်မှာနေလဲ။

ငွေကြေးခက်တဲ့နေ့မှာ “မလိမ်ဘူး” ဆိုတဲ့မူ ဘယ်မှာနေလဲ။

အလုပ်များတဲ့နေ့မှာ “မိဘကို ဂရုစိုက်မယ်” ဆိုတဲ့မူ ဘယ်မှာနေလဲ။

အကျိုးစီးပွားတိုက်တဲ့နေ့မှာ “မျှတမယ်” ဆိုတဲ့မူ ဘယ်မှာနေလဲ။

ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ သိလာရမယ်။

မူဝါဒကို အပြင်မှာ အသက်သွင်းဖို့ မိမိစိတ်ကို အတွင်းမှာ လေ့ကျင့်ရတယ်။

စည်းမျဉ်းရေးတာလွယ်တယ်။

တဏှာတက်လာတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းတာခက်တယ်။

“မျက်နှာမလိုက်” လို့ ရေးတာလွယ်တယ်။

ကိုယ်ချစ်တဲ့လူမှားတဲ့အခါ တူညီစွာစစ်တာခက်တယ်။

“အမှန်ပြော” လို့ ရေးတာလွယ်တယ်။

ကိုယ့်အမှားပေါ်မယ့်အချိန် အမှန်ဝန်ခံတာခက်တယ်။

ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်ရှင်ရေးရဲ့ နောက်ဆုံးအမြစ်က ကိုယ့်ကိလေသာနဲ့ပဲ ဆုံတယ်။

ဆန္ဒ။

မုန်းတီးမှု။

မောဟ။

ကြောက်ရွံ့မှု။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ မှာ တာဝန်ရှိသူတစ်ယောက် မမှန်တဲ့လမ်းကို ဒီလေးမျိုးကြောင့် သွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတာ နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်စစ်ဖို့ တန်ဖိုးရှိတယ်။

ဒီတော့ မူဝါဒပြန်စစ်ရာမှာ စာကိုပဲမစစ်နဲ့။ စိတ်ကိုလည်း စစ်။

“ငါဒီခြွင်းချက်ပေးတာ ကရုဏာကြောင့်လား၊ လူချစ်လို့လား”။

“ငါဒီလူကို တင်းကျပ်တာ တာဝန်ကြောင့်လား၊ မုန်းလို့လား”။

“ငါမူဝါဒမပြင်ချင်တာ တန်ဖိုးကိုကာကွယ်လို့လား၊ ငါရေးထားတာမှားတယ် မဝန်ခံချင်လို့လား”။

“ငါအခုအောက်ကလူကို မတိုင်ပင်ဘဲ ဆုံးဖြတ်တာ အချိန်အရေးပေါ်လို့လား၊ အာဏာလွှတ်မရလို့လား”။

ဒီမေးခွန်းတွေက မူဝါဒကို ဓမ္မလမ်းဆီ ခေါ်လာတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အခု ဒီညတရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ အနက်ထိဆင်းကြရအောင်။ သစ္စာလေးပါးကို “မူဝါဒစီမံခန့်ခွဲမှုနည်း” လို့ မလျှော့ရဘူး။ သစ္စာလေးပါးဟာ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရေးဆိုင်ရာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဓိကတရား။ လောကီမူဝါဒပြဿနာကို ဥပမာအဖြစ်ဆင်ခြင်ပေမဲ့ ဓမ္မအနက်ကို မလျှော့ကြရဘူး။

ဒုက္ခသစ္စာ

မူဝါဒစာအုပ်ရှိပေမဲ့ လူတိုင်းတစ်မျိုးလုပ်နေတာ ဒုက္ခ။

အကြီးအကဲရှိမှ စနစ်အလုပ်လုပ်ပြီး မရှိရင် ရပ်သွားတာ ဒုက္ခ။

မိသားစုဝင်နဲ့ အခြားဝန်ထမ်းအပေါ် စံမတူလို့ ယုံကြည်မှုကျတာ ဒုက္ခ။

“အရည်အသွေးကို ဦးစားပေး” လို့ရေးထားပေမဲ့ အမြန်နှုန်းမက်လုံးကြောင့် လူတွေ စစ်ဆေးမှုကျော်တာ ဒုက္ခ။

“အမှားတင်ပြ” လို့ရေးထားပေမဲ့ တင်ပြသူ အရှက်ခွဲခံရလို့ အမှားဖုံးတာ ဒုက္ခ။

“ဝန်ထမ်းကို လူလိုဆက်ဆံ” လို့ရေးထားပေမဲ့ အချိန်မရှိလို့ လူကို စက်လိုသုံးတာ ဒုက္ခ။

မျိုးဆက်လွှဲပြီးနောက် နောက်လူက “အဖေဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ” ဆိုတာပဲ စဉ်းစားနေရပြီး ကိုယ့်ပညာနဲ့ မဆုံးဖြတ်နိုင်တာ ဒုက္ခ။

အကြီးအကဲဟောင်းက မလွှတ်နိုင်လို့ နောက်လူတိုင်းအပေါ် ပြန်ဝင်စွက်တာ ဒုက္ခ။

နောက်မျိုးဆက်က မူရဲ့အဓိပ္ပာယ်မသိဘဲ စာကိုတင်းတင်းဖမ်းလို့ လူအပေါ် မမျှတမှုဖြစ်တာ ဒုက္ခ။

တစ်ဖက်မှာ “ခေတ်ပြောင်းပြီ” ဆိုပြီး မူရဲ့သီလအခြေခံကို ဖျက်ပစ်တာ ဒုက္ခ။

မူဝါဒနဲ့ နေ့စဉ်အကျင့် ကွာလေလေ အဖွဲ့ထဲမှာ မယုံကြည်မှု၊ စိတ်ပျက်မှု၊ အပြစ်ပုံချမှု၊ ဖောက်သည်ထိခိုက်မှု၊ မိသားစုပဋိပက္ခတို့ တိုးလာနိုင်တယ်။

ဒီဒုက္ခကို အရင်သိရမယ်။

“စာအုပ်ရှိပြီးပြီ” ဆိုပြီး ဖုံးမထားရဘူး။

“သင်တန်းပေးပြီးပြီ” ဆိုပြီး ဖုံးမထားရဘူး။

လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်နေလဲ ကြည့်ရမယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆ က သင်ယူမှုနဲ့ လက်တွေ့ကျင့်မှု ကွာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့သတိကို ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရနိုင်တယ်။

သမုဒယသစ္စာ

ဒီဒုက္ခရဲ့ ပြင်ပအကြောင်းတွေ ရှိတယ်။

မူဝါဒမရှင်းတာ။

အခန်းကဏ္ဍမရှင်းတာ။

မက်လုံးမကိုက်တာ။

လေ့ကျင့်မှုမရှိတာ။

ပြန်သုံးသပ်မှုမရှိတာ။

အကြီးအကဲနဲ့ အောက်ကလူ စံမတူတာ။

ဒီအရာတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။

ဒါပေမဲ့ ဓမ္မဘက်က ပိုနက်တဲ့အမြစ်ကို ကြည့်ရမယ်။

“ငါ့စကားပဲ နောက်ဆုံးဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့အာဏာတဏှာ။

“ငါမရှိရင် မဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့အတ္တဖမ်းဆုပ်မှု။

“ငါ့မိသားစုကို ပိုကာကွယ်မယ်” ဆိုတဲ့ဆန္ဒလိုက်မှု။

“ဒီလူကို မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ဒေါသ။

“အခြေအနေမစစ်ဘဲ စာအတိုင်းလုပ်ရင် မှန်ပြီ” ဆိုတဲ့မောဟ။

“အာဏာရှိသူ မကြိုက်မှာကြောက်တယ်” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။

“စာရွက်ထုတ်ပြီးပြီဆို ငါ့တာဝန်ပြီးပြီ” ဆိုတဲ့ပျင်းရိမှု။

“နောက်လူကို သင်ပေးရင် အချိန်ကုန်တယ်၊ ငါကိုယ်တိုင်လုပ်တာမြန်တယ်” ဆိုတဲ့အလျင်လိုမှု။

ဒီတဏှာ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေက မူဝါဒကို လက်တွေ့မှာ ကွေ့စေတယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ ရဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မမှန်တဲ့လမ်းသွားနိုင်တယ်ဆိုတဲ့သတိက ဒီသမုဒယဘက်ကို အရမ်းထင်ရှားစေတယ်။

အပြင်မှာ “မူဝါဒမလိုက်နာမှု” ကို ပြင်ရင်း အတွင်းမှာ “ငါ့တဏှာက မူကို ဘယ်လိုကွေ့နေလဲ” မကြည့်ရင် ပြဿနာပြန်လာနိုင်တယ်။

နိရောဓသစ္စာ

ကိုယ့်အာဏာကို ဖမ်းထားတာ နည်းလာရင် စံကို လူထက်ကြီးအောင်ထားနိုင်တယ်။

“ငါပြောလို့လုပ်” ဆိုတာနည်းလာရင် “အကြောင်းသိလို့လုပ်” ဖြစ်လာတယ်။

မျက်နှာလိုက်မှုနည်းလာရင် လူတွေ စံပေါ်ယုံကြည်လာတယ်။

အမှားပေါ်ရင် ကိုယ့်ပုံရိပ်ကာကွယ်ချင်စိတ်နည်းလာရင် အမှန်ကို မြန်မြန်ဝန်ခံနိုင်တယ်။

“ငါ့နည်းပဲ” ဆိုတာနည်းလာရင် နောက်မျိုးဆက်က မူရင်းတန်ဖိုးမပျက်ဘဲ အခြေအနေသစ်မှာ ပညာနဲ့ အသုံးချနိုင်တယ်။

အဲဒီအချိန် အဖွဲ့အပူ နည်းတယ်။

မိသားစုအပူ နည်းတယ်။

အောက်ကလူ “အကြီးအကဲဘာပြောမလဲ” ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်နည်းတယ်။

အကြီးအကဲဟောင်းလည်း အရာအားလုံးကို ထိန်းစရာမလိုတော့လို့ စိတ်ပေါ့လာတယ်။

ဒါက လောကီဘဝထဲက အပူလျော့မှုပါ။ နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရပါဘူး။ နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ အမြတ်ဆုံးလွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။

ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် အပူလျော့တာကို မြည်းစမ်းနိုင်တယ်။

“ငါ့စကားပဲဖြစ်ရမယ်” လွှတ်လိုက်ရင် အေးတယ်။

“ငါ့သားကို အထူးပေးရမယ်” လွှတ်လိုက်ရင် မျှတမှုတိုးတယ်။

“ငါ့အမှားမပေါ်ရဘူး” လွှတ်လိုက်ရင် အမှန်ပြောလွယ်တယ်။

ဒီအေးမြမှုက တဏှာချုပ်ရာကို ပိုနက်နက် ဆင်ခြင်စေတယ်။

မဂ္ဂသစ္စာ

ဒီခေါင်းစဉ်ကို မဂ္ဂရှစ်ပါးနဲ့ ဆင်းကြည့်ရင် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းကို ဓမ္မလေ့ကျင့်ရာဖြစ်အောင် ပြောင်းလို့ရတယ်။

သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရင်—

“မူဝါဒရှိ = လက်တွေ့ရှိ” လို့ မယူဘူး။

စာ၊ အဓိပ္ပာယ်၊ အပြုအမူ၊ ရလဒ်ကို ခွဲကြည့်တယ်။

အခြေအနေကို သိတယ်။ အချိန်ကို သိတယ်။ လူကို သိတယ်။ အတိုင်းအတာကို သိတယ်။ ဒီဃနိကာယ် ၃၄ မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ တရား၊ အဓိပ္ပာယ်၊ ကိုယ့်ကိုယ်၊ အတိုင်းအတာ၊ အချိန်၊ အဖွဲ့၊ လူတစ်ဦးချင်းကို သိခြင်းတို့ကို ဒီနေရာမှာ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။

သမ္မာသင်္ကပ္ပ ရှိရင်—

မူဝါဒကို အာဏာပြဖို့ မသုံးဘူး။

လူကိုကာကွယ်ဖို့၊ သီလကိုကာကွယ်ဖို့၊ အဖွဲ့တည်တံ့ဖို့၊ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးကို စောင့်ရှောက်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅ ရဲ့ ကိုယ်တိုင်ကျင့်ရုံမက အခြားသူကိုပါ ကောင်းမှုဘက် အားပေးတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။

သမ္မာဝါစာ ရှိရင်—

မူဝါဒကို မရှင်းမလင်း မပြောဘူး။

“လုပ်လိုက်” တစ်ခွန်းတည်းမဟုတ်ဘဲ “ဘာကြောင့်၊ ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်နယ်နိမိတ်” ရှင်းတယ်။

အမှားပြင်ရာမှာ လူ့ဂုဏ်မဖျက်ဘူး။

ကိုယ်မသိတာကို “မသိသေးဘူး” လို့ ပြောတယ်။

ခြွင်းချက်လုပ်ရင်လည်း ဖုံးမထားဘဲ အကြောင်းရှင်းတယ်။

သမ္မာကမ္မန္တ ရှိရင်—

စာကို အပြုအမူဖြစ်အောင်လုပ်တယ်။

အရည်အသွေးစံရှိရင် စစ်တယ်။

အမှားတင်ပြရမယ်ဆို တင်ပြလမ်းတည်တယ်။

လူကိုမျှတရမယ်ဆို လက်တွေ့ဆုံးဖြတ်မှုမှာ မျှတတယ်။

သင်တန်းလိုရင် လေ့ကျင့်တယ်။

အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် မူအတိုင်းလုပ်တယ်။

သမ္မာအာဇီဝ ရှိရင်—

မူဝါဒကို အမြတ်အတွက် အလှစာတန်းမလုပ်ဘူး။

ဖောက်သည်ကို ရိုးသားမှု၊ ဝန်ထမ်းလုံခြုံမှု၊ အရည်အသွေးနဲ့ မမျှတမှုမရှိရေးကို အသက်မွေးမှုထဲမှာ တကယ်ထည့်တယ်။

အကျိုးရှိတဲ့အခါပဲ သီလလိုက်၊ အကျိုးမရှိရင် လွှတ်ဆိုတာ မလုပ်ဘူး။

သမ္မာဝါယာမ ရှိရင်—

မူဝါဒထုတ်ပြီး ပစ်မထားဘူး။

သင်တယ်။

ပြန်သင်တယ်။

အမှားဖြစ်ရင် ပြန်သုံးသပ်တယ်။

မကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို လျှော့တယ်။

ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို တည်ဆောက်တယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ နောက်လာသူတွေက အကြီးအကဲနမူနာကို လိုက်တတ်ကြောင်း ဟောထားသလို ကိုယ့်အလေ့အကျင့်က ဘာကိုပွားစေသလဲ စောင့်ကြည့်တယ်။

သမ္မာသတိ ရှိရင်—

ဆုံးဖြတ်တဲ့အချိန် ကိုယ့်စိတ်ကို သိတယ်။

“အခု ငါမိသားစုဝင်မို့ လျော့ပေးချင်နေတာ” သိတယ်။

“အခု ဒီလူမကြိုက်လို့ တင်းကျပ်ချင်နေတာ” သိတယ်။

“အာဏာရှိသူကိုကြောက်လို့ မူကို ကွေ့ချင်နေတာ” သိတယ်။

“အခြေအနေမသိဘဲ အလွယ်ဆုံးအဖြေရွေးချင်နေတာ” သိတယ်။

ဒီသတိက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ ရဲ့ ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုလေးမျိုးကို ကိုယ့်စိတ်ထဲ ပြန်စစ်ဖို့ ကူညီတယ်။

သမ္မာသမာဓိ ရှိရင်—

ဖိအားများတဲ့အချိန်တောင် မူရဲ့အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကို မပျောက်စေဘူး။

အော်ဒါအရေးပေါ်၊ အကြီးအကဲဖုန်း၊ မိသားစုဖိအား၊ အမြတ်ကြောက်စိတ်—အသံများကြားမှာ စိတ်တည်ပြီး “ဘယ်သီလနယ်နိမိတ် မကျော်ရဘူး” ကို ထိန်းနိုင်တယ်။

ဒီတော့ ဒီညတရားရဲ့ မဂ္ဂချိတ်ဆက်ချက်ကို တစ်ကြောင်းနဲ့ပြောရရင်—

အပြင်မှာ မူဝါဒကို အပြုအမူဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်၊ အတွင်းမှာ မူဝါဒကို ကွေ့စေတဲ့ ကိုယ့်တဏှာနဲ့မာနကို သတိနဲ့ လေ့ကျင့်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီည တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—

“မူဝါဒကို စာရွက်ပေါ်မှာ မထားပါနဲ့။ လူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ၊ စကားထဲ၊ လက်တွေ့အကျင့်ထဲ ရောက်အောင် လွှဲပါ။”

ပြီးတော့ မျိုးဆက်လွှဲတဲ့သူတို့အတွက် နောက်တစ်ကြောင်း—

“ရာထူးကို မလွှဲခင် မူဝါဒအသက်ရှင်ပုံကို လွှဲပါ။ စာရွက်ကိုမဟုတ်ဘဲ ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို အမွေပေးပါ။”

အကြီးအကဲတို့…

မူဝါဒစာအုပ်ပေးရုံနဲ့ မပြီးပါနဲ့။

ဘာကြောင့်ထားတာ ရှင်းပါ။

ဘယ်အခြေအနေမှာ အသက်ဝင်တာ ရှင်းပါ။

ဘယ်သူဆုံးဖြတ်တာ ရှင်းပါ။

ဘယ်နယ်နိမိတ် မကျော်ရဘူး ရှင်းပါ။

ခြွင်းချက်ဖြစ်ရင် ဘယ်လိုတိုင်ပင် ရှင်းပါ။

တကယ်လုပ်တာကို ကိုယ်တိုင်နမူနာပြပါ။

နောက်မျိုးဆက်မှားရင် လူကိုမချိုးဘဲ အကြောင်းပြန်သင်ပါ။

ပြီးတော့ တစ်ချိန်ရောက်ရင် လွှတ်ပါ။

အဖွဲ့က ကိုယ်မရှိလည်း စံအတိုင်းလုပ်နိုင်ဖို့ လွှတ်ပါ။

နောက်မျိုးဆက်တို့…

မူဝါဒကို “အဖေ့စကား” လို့ပဲ မယူပါနဲ့။

အကြောင်းကို မေးပါ။

“ဘာကို ကာကွယ်တာလဲ” မေးပါ။

“ဘယ်အပိုင်း မပြောင်းရဘူး” မေးပါ။

“ဘယ်အပိုင်း အခြေအနေပြောင်းရင် ပြန်စစ်လို့ရလဲ” မေးပါ။

အဟောင်းကို အကြောင်းမသိဘဲ မဖျက်ပါနဲ့။

အသစ်ကို လှလို့တင် မယူပါနဲ့။

မူရင်းတန်ဖိုးနဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကို ပညာနဲ့ချိန်ပါ။

အဖွဲ့ဝင်တို့…

မူဝါဒမရှင်းရင် မေးပါ။

အကြီးအကဲက မူနဲ့မကိုက်ရင် အချက်နဲ့ လေးစားစွာပြောပါ။

ကိုယ်လည်း မူကို တခြားလူပေါ်ပဲ မသုံးဘဲ ကိုယ့်ပေါ်အရင်သုံးပါ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆ ရဲ့ သိထားတာနဲ့ ကျင့်တာကွာနိုင်ကြောင်း သတိရပြီး “ငါသိတယ်” ဆိုတာထက် “ငါလုပ်နေသလား” ပြန်မေးပါ။

မန်နေဂျာတို့…

ကိုယ်တိုင်လိုက်နာရုံနဲ့ မပြီးပါနဲ့။

အခြားသူလုပ်တတ်အောင် သင်ပါ။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅ မှာ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကိုယ်တိုင်ကောင်းတာအပြင် အခြားသူကိုပါ ကောင်းမှုဘက် အားပေးတာကို ဖော်ပြထားသလို ကိုယ့်အဖွဲ့လည်း ကောင်းတာ လက်ဆင့်ကမ်းတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။

မိသားစုလုပ်ငန်းတို့…

မိသားစုဝင်ကို ချစ်တာကောင်းပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ချစ်လို့ စံကွေ့မသွားပါနဲ့။

မိသားစုမဟုတ်သူကိုလည်း လူ့ဂုဏ်တူတူရှိတယ်လို့ မြင်ပါ။

ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်စိတ်ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်မလွဲအောင် ပြန်စစ်ပါ။

အဖွဲ့အစည်းတို့…

စာအုပ်ကို ပုံနှိပ်သလို သင်ကြားမှုကိုလည်း ပြန်ပြန်လုပ်ပါ။

အဓိပ္ပာယ်လွဲတာကို စောစောပြင်ပါ။

ဆုံးမလို့မရတဲ့ယဉ်ကျေးမှု မတည်ဆောက်ပါနဲ့။

သိသူတွေက နောက်လူကို သင်ပေးပါ။

အကြီးအကဲတွေက ကိုယ်တိုင်နမူနာဖြစ်ပါ။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ ရဲ့ တရားကောင်းတည်တံ့ရာအကြောင်းတွေကို လောကီအသုံးချအဖြစ် ဆင်ခြင်ပြီး “စာမှန်၊ အဓိပ္ပာယ်မှန်၊ သင်ပေး၊ ဆုံးမခံ၊ ကိုယ်တိုင်ကျင့်” ဆိုတဲ့ယဉ်ကျေးမှု တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။

သူတော်ကောင်းတို့…

အချိန်က မစောင့်ဘူးနော်။

တည်ထောင်သူတွေ အမြဲမရှိဘူး။

အကြီးအကဲတွေ အမြဲမရှိဘူး။

ဆရာတွေ အမြဲမရှိဘူး။

ကိုယ့်စကားနားထောင်နေတဲ့လူတွေတောင် အမြဲတစ်အုပ်တည်း မဟုတ်ဘူး။

လူတွေပြောင်းမယ်။

အခြေအနေတွေပြောင်းမယ်။

နည်းလမ်းတွေပြောင်းမယ်။

ဒီအပြောင်းအလဲထဲမှာ ဘာကျန်သင့်လဲ။

ကိုယ့်ပုံစံလား။

ကိုယ့်နာမည်လား။

ကိုယ့်ဓာတ်ပုံလား။

ဒါမှမဟုတ်—

အမှန်ကို တန်ဖိုးထားတဲ့အလေ့အကျင့်။

လူ့ဂုဏ်ကို စောင့်တဲ့အလေ့အကျင့်။

အမှားကို ဖုံးမထားတဲ့အလေ့အကျင့်။

အရည်အသွေးကို အကျိုးအတွက် မရောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်။

အာဏာရှိသူကိုပါ စံနဲ့ပြန်စစ်နိုင်တဲ့အလေ့အကျင့်။

သိထားတာကို နောက်လူကို သင်ပေးတဲ့အလေ့အကျင့်။

ဒီအရာတွေ ကျန်ရင် လူမရှိလည်း ကောင်းမှုဆက်တယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၈ မှာ သံဃာက တစ်ဦးတည်းသောလူကို အားကိုးရာမထားဘဲ တရားကို အားကိုးရာထားပြီး သင်ကြားချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်တဲ့သဘောကို ဆင်ခြင်ရင်း ကိုယ့်အဖွဲ့မှာလည်း “လူမရှိရင် စံပျောက်” မဖြစ်အောင် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့ကစပြီး မူဝါဒတစ်ခုရွေးပါ။

အကြီးကြီးမရွေးနဲ့။

တစ်ခုတည်း။

“အမှားကို စောစောပြောမယ်” ဖြစ်နိုင်တယ်။

“ဖောက်သည်ကို အမှန်ပြောမယ်” ဖြစ်နိုင်တယ်။

“အရည်အသွေးသံသယရှိရင် ရပ်ပြီးစစ်မယ်” ဖြစ်နိုင်တယ်။

“လူကို လူရှေ့အရှက်မခွဲဘူး” ဖြစ်နိုင်တယ်။

အဲဒီတစ်ခုကို အခုည ပြန်ရေးမဟုတ်ဘဲ မနက်ဖြန် ဘာလုပ်မလဲ ပြောင်းကြည့်။

ဘယ်အခြေအနေမှာ စမလဲ။

ဘယ်သူလုပ်မလဲ။

လုပ်ပြီးပြီဆို ဘာမြင်ရမလဲ။

မကိုက်ရင် ဘယ်သူ့ဆီတင်မလဲ။

တစ်ပတ်နောက် ဘာပြန်စစ်မလဲ။

ဒီလို လက်တွေ့လုပ်ကြည့်။

စာတစ်ကြောင်း အလေ့အကျင့်ဖြစ်လာတဲ့နေ့မှာ မူဝါဒ အသက်ရှင်လာတယ်။

အလေ့အကျင့်ကို နောက်တစ်ယောက် လုပ်တတ်လာတဲ့နေ့မှာ မျိုးဆက်လွှဲမှု စတင်တယ်။

အကြီးအကဲမရှိလည်း တူညီတဲ့သီလနဲ့ ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့နေ့မှာ အဖွဲ့တည်တံ့လာတယ်။

ကိုယ့်နာမည်ထက် ကောင်းမှုဆက်ရှိတာကို ပိုဝမ်းသာနိုင်တဲ့နေ့မှာ အောင်မြင်မှု ငြိမ်းချမ်းလာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။

စာနဲ့အကျင့် ကွာနေတဲ့ဒုက္ခကို ဖုံးမထားနိုင်ကြပါစေ။

သမုဒယကို သိနိုင်ကြပါစေ။

ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ အာဏာဖမ်းဆုပ်မှု၊ မျက်နှာလိုက်မှုတို့က မူဝါဒကို ဘယ်လိုကွေ့စေတယ် သိနိုင်ကြပါစေ။

နိရောဓဘက်ကို ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။

ဖမ်းဆုပ်မှုနည်းသလောက် စံက လူထက်ကြီးလာပြီး အဖွဲ့အပူနည်းလာတာကို မြည်းစမ်းနိုင်ကြပါစေ။ ဒီအေးမြမှုကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ မရောဘဲ တဏှာချုပ်ရာအမြတ်ဆုံးအေးမြမှုဘက်ကို ပိုနက်စွာ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။

မဂ္ဂလမ်းကို ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။

အမြင်မှန်နဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။

စကားမှန်နဲ့ မူဝါဒကို ရှင်းနိုင်ကြပါစေ။

အပြုအမူမှန်နဲ့ စာကို အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။

အသက်မွေးမှုမှန်နဲ့ အမြတ်အတွက် သီလမရောင်းနိုင်ကြပါစေ။

အားထုတ်မှုမှန်နဲ့ သင်၊ ပြန်သင်၊ ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။

သတိမှန်နဲ့ ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။

စိတ်တည်ငြိမ်မှုနဲ့ ဖိအားကြားမှာ အခြေခံတန်ဖိုး မပျောက်နိုင်ကြပါစေ။

ယနေ့ တရားနာယူဆင်ခြင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ ကိုယ်သိထားတဲ့ကောင်းမှုကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်လိုသောစိတ်၊ ကိုယ်တိုင်ကျင့်ရုံမက နောက်မျိုးဆက်ကို အမှန်အတိုင်း လွှဲပေးလိုသောစိတ်၊ လူပေါ်မူတည်တဲ့စံမဟုတ်ဘဲ သီလနဲ့မျှတမှုအပေါ် တည်တဲ့အဖွဲ့ကို တည်ဆောက်လိုသော ကောင်းမြတ်သောရည်ရွယ်ချက်တို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။

မိဘများ၏ ကောင်းသောအကျင့်များ သားသမီးတို့ထံ စကားတင်မက လက်တွေ့အမွေအဖြစ် ရောက်နိုင်ကြပါစေ။

ဆရာတို့၏ ပညာသည် တပည့်တို့အတွက် မှတ်စုတင်မက ကျင့်သုံးတတ်သောပညာ ဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။

တည်ထောင်သူတို့၏ သီလနဲ့ကောင်းမှုသည် နာမည်တင်မကျန်ဘဲ အဖွဲ့၏နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်များထဲ ဆက်လက်အသက်ရှင်နိုင်ကြပါစေ။

နောက်မျိုးဆက်တို့က အဟောင်းကို အလေးမထားဘဲမဖျက်၊ အဟောင်းကိုမျက်ကန်းမဖမ်းဘဲ အဓိပ္ပာယ်သိ၍ ကောင်းတာကို ဆက်၊ ပြင်သင့်တာကို ပညာနဲ့ပြင်နိုင်ကြပါစေ။

အကြီးအကဲတို့ ဆုံးမရလွယ်ကြပါစေ။

အောက်ကလူတို့ လေးစားစွာ အမှန်ပြောရဲကြပါစေ။

မိသားစုဝင်၊ မိသားစုမဟုတ်သူ၊ ရာထူးကြီးသူ၊ ရာထူးငယ်သူတို့အပေါ် ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်စိတ်ကြောင့် စံမကွေ့နိုင်ကြပါစေ။

မူဝါဒက စာရွက်အလှမဖြစ်ပါစေနဲ့။

အကျင့်ဖြစ်ပါစေ။

အကျင့်က လူတစ်ယောက်နဲ့ မပိတ်ပါစေနဲ့။

အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်ပါစေ။

အဖွဲ့ယဉ်ကျေးမှုက အာဏာတည်တံ့ရေးအတွက် မဖြစ်ပါစေနဲ့။

လူ့အကျိုး၊ သီလ၊ အမှန်တရားနဲ့ ပညာတည်တံ့ရေးအတွက် ဖြစ်ပါစေ။

ရာထူးကို မလွှဲခင် မူဝါဒအသက်ရှင်ပုံကို လွှဲနိုင်ကြပါစေ။

စာရွက်ကိုမဟုတ်ဘဲ ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို အမွေပေးနိုင်ကြပါစေ။

ကိုယ်မရှိတော့လည်း ကောင်းတာဆက်နိုင်တဲ့အဖွဲ့ကို ချန်ထားနိုင်ကြပါစေ။

ကိုယ့်အောင်မြင်မှုကို ကိုယ့်နာမည်နဲ့ မတိုင်းဘဲ ကိုယ်မရှိတဲ့အခါတောင် ကောင်းမှုဆက်ရှိသလား ဆိုတာနဲ့ တိုင်းနိုင်ကြပါစေ။

အဲဒီလို အောင်မြင်မှုက ပိုငြိမ်းချမ်းတယ်။

ဖမ်းစရာနည်းလို့ ငြိမ်းတယ်။

မျက်နှာလိုက်စရာနည်းလို့ ငြိမ်းတယ်။

လူတစ်ယောက်ပေါ် အရာအားလုံးပုံထားစရာမလိုလို့ ငြိမ်းတယ်။

နောက်မျိုးဆက်ကို ယုံကြည်လို့ ငြိမ်းတယ်။

သီလနဲ့အမှန်ပေါ် ယုံကြည်လို့ ငြိမ်းတယ်။

အဲဒီငြိမ်းချမ်းမှုကနေ ပိုနက်တဲ့ငြိမ်းချမ်းမှု—တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။

ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ပို့ဆောင်သော မဂ္ဂလမ်းကို နေ့စဉ်အလုပ်ထဲမှာပင် သတိနဲ့ ပညာနဲ့ စတင်ကျင့်နိုင်ကြပါစေ။

သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။

အချင်းချင်း ယုံကြည်မှုရှိကြပါစေ။

အမှန်ပြောရဲကြပါစေ။

အမှန်ကြားရဲကြပါစေ။

သိထားတာကို ကျင့်ရဲကြပါစေ။

ကျင့်ထားတာကို ကောင်းစွာ လက်ဆင့်ကမ်းရဲကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

Sao Dhammasami

အကိုးအကားကျမ်းများ

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆ — သင်ယူထားမှု များ/နည်းနှင့် အဓိပ္ပာယ်နားလည်ကာ သိထားသည့်အတိုင်း လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုတို့ကို ခွဲပြထားသည်။ ဤတရားတော်တွင် “စာရေးထားခြင်း ≠ လက်တွေ့အသက်ရှင်ခြင်း” ဆိုသော ခေတ်သစ်အသုံးချဆင်ခြင်ချက်အတွက် အခြေခံအထောက်အထားအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅ — ကိုယ်တိုင်ကောင်းမှု၌ တည်ရုံမက အခြားသူများကိုလည်း သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ ပေးကမ်းမှု၊ တရားနာယူမှု၊ မှတ်သားမှု၊ အဓိပ္ပာယ်စိစစ်မှုနှင့် တရားအတိုင်းကျင့်မှုတို့၌ အားပေးခြင်းကို ကိုယ့်အကျိုးနှင့် သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၈ — မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် တစ်ဦးတည်းသောအစားထိုးခေါင်းဆောင်ကို အားကိုးရာမထားဘဲ တရားကို အားကိုးရာထားခြင်း၊ စုပေါင်း၍ သိက္ခာပုဒ်များကို ရွတ်ဆိုသုံးသပ်ခြင်းနှင့် တရား/ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤတရားတော်တွင် ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ တန်းတူမလုပ်ဘဲ “လူတစ်ယောက်ထက် စံတည်တံ့ရေး” ဆင်ခြင်ချက်အတွက်သာ အသုံးပြုထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ — တရားတော်တည်တံ့/ပျောက်ကွယ်ရာ အကြောင်းများအဖြစ် စာသားမှန်မှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်မှု၊ ဆုံးမရလွယ်မှု၊ သိသူတို့က နောက်လာသူများကို သင်ပေးမှုနှင့် အကြီးအကဲတို့၏ နမူနာကောင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။

ဒီဃနိကာယ် ၃၄ — တရားကိုသိခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ကိုသိခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုသိခြင်း၊ အတိုင်းအတာသိခြင်း၊ အချိန်သိခြင်း၊ ပရိသတ်/အဖွဲ့ကိုသိခြင်း၊ လူတစ်ဦးချင်းကိုသိခြင်းတို့ကို သူတော်ကောင်းတရားခုနစ်မျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ဤတရားတော်တွင် မူရင်းတန်ဖိုးမပျက်ဘဲ အခြေအနေအလိုက် ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ခြင်းကို ဆင်ခြင်ရန် အသုံးပြုထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၂၀ — တာဝန်ပေးအပ်ခံရသူတစ်ဦး မမှန်သောလမ်းသို့ ဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် လွဲနိုင်ပုံနှင့် ထိုလေးမျိုးကြောင့် မလွဲသင့်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤတရားတော်တွင် မူဝါဒကို လူမျက်နှာအလိုက် မကွေ့ရန် စိတ်စစ်ချက်အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၈၃ — ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ မေးမြန်းခြင်း၊ အာရုံစိုက်နားထောင်ခြင်း၊ မှတ်သားခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်စိစစ်ခြင်း၊ တရားအတိုင်းကျင့်ခြင်း၊ ကောင်းစွာဖော်ပြခြင်းနှင့် အခြားသူများကို အားပေးခြင်းတို့ ဆက်စပ်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤတရားတော်တွင် “ကြား → နားလည် → ကျင့် → လက်ဆင့်ကမ်း” သဘောကို ဆင်ခြင်ရန် အသုံးပြုထားသည်။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ မြန်မာအက္ခရာ ပါဠိတိပိဋက ဒစ်ဂျစ်တယ်ပတ်ဝန်းကျင် — စနစ်၏ ဦးစားပေးပါဠိမူရင်းပတ်ဝန်းကျင်အဖြစ် စစ်ဆေးထားသော်လည်း ဤမူကြမ်းအတွက် ကျမ်းတစ်ပုဒ်ချင်း exact passage locator reconciliation ကို မပြီးသေးသဖြင့် release gate တွင် HOLD ထားသည်။