“အမြတ်ရှိသော်လည်း မေတ္တာမရှုံးစေရ” ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း၏ မမြင်ရသော လူမှုကုန်ကျစရိတ်ကို ဆင်ခြင်ခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့

“အမြတ်ရှိသော်လည်း မေတ္တာမရှုံးစေရ”

ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း၏ မမြင်ရသော လူမှုကုန်ကျစရိတ်ကို ဆင်ခြင်ခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

တရားနိဒါန်း

ဒကာ ဒကာမတို့… “အမြတ်” ဟူသောစကားကို ကြားလိုက်လျှင် မကောင်းသောစကားဟု မထင်ကြပါနှင့်။ လယ်သမားက စပါးရောင်းလို့ အမြတ်ရမှ မိသားစုကိုပြုစုနိုင်မည်။ ဆိုင်ရှင်က အမြတ်ရမှ ဝန်ထမ်းလစာ၊ အိမ်ငှားခ၊ အခွန်၊ ပစ္စည်းဖိုးကို ပေးနိုင်မည်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ဝင်ငွေရှိမှ ကောင်းသောအလုပ်ကို ဆက်လုပ်နိုင်မည်။ အမြတ်သည် လုပ်ငန်းအသက်ရှင်ရန် လိုအပ်သောအရာဖြစ်သည်။

သို့သော် အမြတ်စာရင်းတစ်ကြောင်း ကောင်းလာတိုင်း လူတိုင်းအတွက် ကောင်းကျိုးဖြစ်သွားပြီဟု မဆိုနိုင်ပါ။ စာရင်းထဲ မပါသောကုန်ကျစရိတ်များရှိသည်။ ညတိုင်းနောက်ကျအောင် အလုပ်ဆင်းရသောသူ၏ အိပ်ချိန်၊ ဖုန်းခေါ်သော်လည်း မပြောနိုင်တော့သော မိဘ၏စိတ်၊ အလျင်လို၍ အမှားပါသွားသောပစ္စည်းကြောင့် ဖောက်သည်ဆုံးရှုံးရသောအချိန်၊ အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်ခံရသော ဆူညံသံနှင့်အမှိုက်—ယင်းတို့ကို ငွေစာရင်းက တစ်ခါတစ်ရံ မဖော်ပြနိုင်ပါ။

ဒါကြောင့် ယနေ့တရားမှာ “အမြတ်မရှာပါနှင့်” ဟု မဟောပါ။ “အမြတ်ရှာရာတွင် မေတ္တာမပျောက်စေနှင့်၊ တိုးတက်ရာတွင် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာမကျစေနှင့်” ဟု ဆင်ခြင်ကြမည့်တရား ဖြစ်ပါသည်။ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်ကို ရန်ဘက်နှစ်ခုလို မမြင်ဘဲ၊ ရေရှည်အောင်မြင်မှု၏ အခြေခံနှစ်ခုလို မြင်နိုင်အောင် စဉ်းစားကြရအောင်။

၁။ အမြတ်နှင့် အကျိုးကို ခွဲခြားကြည့်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… ငွေပိုဝင်လာခြင်းသည် အမြတ်ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် ထိုငွေဝင်လာပုံသည် မှန်ကန်သလား၊ မျှတသလား၊ အခြားသူ၏အခွင့်အရေးကို အလွန်အကျွံယူထားသလားဆိုသည်မှာ “အကျိုး” ကိုတိုင်းသည့်မေးခွန်းဖြစ်သည်။ အမြတ်သည် ပမာဏကို ပြောနိုင်သည်။ အကျိုးသည် အရည်အသွေးကို မေးသည်။ မိမိ၏အောင်မြင်မှုကြောင့် အနီးအနားလူများလည်း စိတ်လုံခြုံလာသလား၊ မယုံကြည်မှုတိုးလာသလား—ယင်းကိုလည်း တိုင်းကြည့်ရမည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အော်ဒါများလာသဖြင့် ဆိုင်တစ်ဆိုင်က ပို့ဆောင်ရေးသမားများကို နားချိန်မပေးဘဲ အဆက်မပြတ်ပို့ခိုင်းသည်ဆိုပါစို့။ အဲဒီလအတွက် ဝင်ငွေကောင်းနိုင်သည်။ သို့သော် ပင်ပန်းလွန်း၍ လမ်းမပေါ်မှာ အလျင်လိုခြင်း၊ အမှားများခြင်း၊ အိမ်ပြန်ရောက်လျှင် စကားပြောမကောင်းခြင်းတို့ဖြစ်လာလျှင် အဲဒီလ၏အမြတ်ကို အပြည့်အဝ “အောင်မြင်မှု” ဟု မခေါ်နိုင်သေးပါ။

အကျိုးရှိသောအမြတ်ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်ကိုနင်းပြီး မိမိတက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အလုပ်ပြီးမြောက်မှု၊ တရားမျှတသောအခ၊ အရည်အသွေး၊ ရိုးသားမှု၊ လူအချင်းချင်းယုံကြည်မှုတို့ အတူတိုးလာသော အမြတ်ဖြစ်သည်။ အမြတ်စစ်တမ်းတစ်ခုကို ကြည့်ပြီးတိုင်း “ဒီအမြတ်နောက်မှာ ဘယ်သူ့အားထုတ်မှုရှိသလဲ၊ ဘယ်သူ့စိတ်ပင်ပန်းမှုရှိသလဲ” ဟု မေးတတ်ခြင်းက သတိရှိသောခေါင်းဆောင်မှုဖြစ်သည်။

၂။ လောဘက မြင်ကွင်းကျဉ်းစေတတ်ပုံ

လောဘသည် ပစ္စည်းကိုပဲ လိုချင်စေသည်မဟုတ်ပါ။ ကိုယ့်အဖွဲ့သာနိုင်ရမည်၊ ကိုယ့်နာမည်သာတက်ရမည်၊ ဒီလရလဒ်သာလှရမည်ဟု စိတ်ကျဉ်းစေတတ်သည်။ စိတ်ကျဉ်းသွားလျှင် လူတစ်ယောက်၏ပင်ပန်းမှုကို “သူကတာဝန်ယူရမှာပဲ” ဟုမြင်လွယ်သည်။ မျှတမှုအကြောင်းပြောသူကို “တိုးတက်မှုကိုတားတယ်” ဟု ထင်လွယ်သည်။

သတိရှိသူကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ ခဏရပ်တတ်သည်။ “ဒီအရာကို မြန်မြန်ရဖို့ ငါ ဘာကိုစွန့်လွှတ်နေသလဲ” “ငါ့အတွက် သေးငယ်သောဆုံးဖြတ်ချက်သည် သူတစ်ပါးအတွက် ကြီးမားသောဝန်ထုပ်ဖြစ်နေသလား” ဟု မေးတတ်သည်။ ထိုခဏရပ်ခြင်းသည် အလုပ်နှောင့်နှေးခြင်းမဟုတ်။ နောင်တွင်ပြန်ပြင်ရမည့် အမှားကြီးမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ဓမ္မပဒ ၁၈၃ တွင် မကောင်းမှုကိုမပြုခြင်း၊ ကောင်းမှုကိုဖြည့်ဆည်းခြင်း၊ စိတ်ကိုသန့်ရှင်းစေခြင်းဟူသော သင်ကြားချက်ကို တွေ့ရသည်။ လုပ်ငန်းသုံးဘာသာဖြင့်ပြောရလျှင် လှည့်စားပြီးမရောင်းခြင်း၊ ဝန်ထမ်းကိုမနှိပ်စက်ခြင်း၊ ကတိကိုမဖျက်ခြင်းသည် မကောင်းမှုကိုမပြုခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အရည်အသွေးကောင်းစေခြင်း၊ အခွင့်အလမ်းမျှဝေခြင်း၊ အမှားကိုပြန်ပြင်ခြင်းသည် ကောင်းမှုကိုဖြည့်ဆည်းခြင်းဖြစ်သည်။ 

၃။ “စာရင်းထဲမပါသော ကုန်ကျစရိတ်” ကို မြင်တတ်ခြင်း

လူမှုကုန်ကျစရိတ်ဆိုသည်မှာ စျေးနှုန်းတစ်ခုအဖြစ် အမြဲမပေါ်လာပါ။ အစည်းအဝေးတိုင်းတွင် စကားပြောခွင့်မရသော ဝန်ထမ်းငယ်တစ်ယောက်၏ ယုံကြည်မှုလျော့သွားခြင်း၊ စာမပြန်ရသဖြင့် ဖောက်သည်က မိမိကို မလေးစားဟုခံစားရခြင်း၊ အိမ်ပြန်ရောက်တိုင်းဖုန်းပဲကြည့်နေရသော မိဘတစ်ယောက်ကြောင့် သားသမီးက ဝေးကွာသွားခြင်း—ဒါတွေက ငွေနံပါတ်ထက်နောက်ကျမှ ထင်ရှားတတ်သောကုန်ကျစရိတ်များဖြစ်သည်။

အဲဒီကုန်ကျစရိတ်ကို မြင်နိုင်ရန် စိတ်ပျော့ဖို့မလိုပါ။ အချက်အလက်ကိုလည်း ကြည့်နိုင်သည်။ အလုပ်ထွက်နှုန်းတက်နေသလား၊ တိုင်ကြားချက်ပြန်လာသလား၊ အမှားထပ်တလဲလဲဖြစ်နေသလား၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက မေးခွန်းမမေးတော့ဘူးလား၊ မိသားစုအတူထမင်းစားချိန်လျော့နေသလား—ယင်းတို့သည် စနစ်ထဲက သတိပေးခေါင်းလောင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။

အမှန်ကို ကြည့်ရဲမှသာ မေတ္တာပါသောဖြေရှင်းမှု ထွက်လာမည်။ လက္ခဏာကို ဖုံးကွယ်ပြီး ရလဒ်ကောင်းတယ်ဟု ပြောနေလျှင် ဒုက္ခသည် အောက်ခြေမှာ စုပုံနေတတ်သည်။ “အဆင်ပြေလား” ဟုမေးသောစကားကို အစီရင်ခံစာပုံစံမေးခွန်းမဟုတ်ဘဲ လူတစ်ယောက်၏ဘဝကို မေးသောစကားအဖြစ် ပြောင်းမေးကြရမည်။

၄။ ဝန်ထမ်းကို ကုန်ကျစရိတ်မဟုတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်မြင်ခြင်း

ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်သည် လစာတစ်ကြောင်း၊ ခေါင်းရေတစ်ခုသာ မဟုတ်ပါ။ သူ့မှာ မိဘအို၊ ကလေးငယ်၊ အကြွေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အိပ်မက်များရှိသည်။ အလုပ်ပမာဏခွဲရာ၌ ထိုလူ့ဘဝကိုမြင်ခြင်းသည် အားနည်းခြင်းမဟုတ်။ လူ့စွမ်းအားကို မကုန်ခန်းစေဘဲ ထိန်းသိမ်းတတ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုဖြစ်သည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် လစဉ်ပိတ်ရက်တိုင်း အရေးပေါ်ဟုဆိုကာ ဝန်ထမ်းများကို ဆက်တိုက်ခေါ်နေသော လုပ်ငန်းတစ်ခုကို မြင်ကြည့်ပါ။ ခဏတာတွင် အလုပ်ပြီးသည်ဟုထင်ရမည်။ သို့သော် နောက်လတွေမှာ မောပန်းခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုကျခြင်း၊ အိမ်တွင်းအငြင်းပွားမှု၊ အလုပ်ထွက်ချင်စိတ်တို့ တိုးလာနိုင်သည်။ အရေးပေါ်ဆိုသည်ကို အမြဲသုံးလျှင် စနစ်မကောင်းမှုကို လူတစ်ဦးချင်း၏ခံနိုင်ရည်ဖြင့် ဖုံးထားခြင်း ဖြစ်သွားတတ်သည်။

သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်တွင် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားအကြား အပြန်အလှန်တာဝန်ပြုမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ယနေ့ခေတ်အလုပ်ခွင်အားလုံးအတွက် အသေးစိတ်စည်းမျဉ်းစာအုပ်မဟုတ်သော်လည်း၊ တာဝန်ရှိသူက လူကို အသုံးချစရာအရာမဟုတ်ဘဲ စောင့်ရှောက်ရမည့်ပုဂ္ဂိုလ်ဟု မြင်ရန် အဓိပ္ပာယ်ပေးသည်။ 

၅။ ခေါင်းဆောင်၏စကားသည် လုပ်ငန်းခွင်၏အပူချိန်

လုပ်ငန်းခွင်မှာ လူတွေ ဘာကိုကြောက်ကြသလဲဆိုတာကို ခေါင်းဆောင်၏စကားက ဖန်တီးပေးတတ်သည်။ အမှားဖြစ်လျှင် ရှင်းပြမယ့်သူကို ရိုက်ချိုးသလိုပြောလေ့ရှိလျှင် နောက်တစ်ခါမှာ အမှားကို ဖုံးကွယ်ကြမည်။ ကောင်းသောသတင်းသာယူလာသူကို အားပေးလေ့ရှိလျှင် မကောင်းသောသတင်းက နောက်ကျမှသာ ရောက်လာမည်။

မေတ္တာပါသောခေါင်းဆောင်မှုမှာ ပျော့ညံ့ခြင်းမဟုတ်။ အမှားကိုတိတိကျကျ ပြောနိုင်သည်၊ တာဝန်ကိုမရှောင်ခိုင်းသည်၊ သို့သော် လူကိုမဖျက်ဆီးဘဲ ပြဿနာကိုပဲ ပြင်သည်။ “ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ” “ဘယ်စနစ်ကအကာအကွယ်မပေးနိုင်ခဲ့သလဲ” “နောက်တစ်ခါဘယ်လိုတားမလဲ” ဟု မေးသောအခါ အဖွဲ့သားတို့သည် သင်ယူတတ်လာကြသည်။

ဓမ္မပဒ ၂၂၄ တွင် အမှန်ပြောခြင်း၊ အမျက်မထွက်ခြင်း၊ ရှိသလောက်ပေးကမ်းခြင်းတို့ကို ချီးမြှောက်ထားသည်။ အလုပ်ခွင်၌လည်း အမှန်ပြောရမည်၊ အမျက်ဖြင့်ဆုံးဖြတ်မချရ၊ သိထားသည့်အချက်အလက်နှင့် အခွင့်အလမ်းကို မိမိတစ်ယောက်တည်းမသိမ်းရ။ ဒီသုံးခုသည် ယုံကြည်ရသောအဖွဲ့၏ အခြေခံဖြစ်နိုင်သည်။ 

၆။ ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုကို အမြတ်ထက်ရှည်စွာ ကြည့်ခြင်း

ဖောက်သည်သည် ငွေပေးသူသာမဟုတ်ပါ။ မိမိလုပ်ငန်းအပေါ် ယုံကြည်ချက်အပ်နှံသူဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းမရှိသေးလျှင် ရှိတယ်ဟုမပြောပါနှင့်။ မပို့နိုင်သေးလျှင် မပို့နိုင်သေးကြောင်းကို ရှင်းပြပါ။ အမှားတစ်ခုဖြစ်လျှင် အကြောင်းပြချက်များစွာမပေးခင် ထိခိုက်သွားသောသူ၏အခက်အခဲကို အရင်နားထောင်ပါ။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် ပစ္စည်းအရည်အသွေးမပြည့်မီကြောင်း သိလျက်နှင့် “နောက်မှကြည့်မယ်” ဟု ပို့လိုက်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအရောင်းက ခဏအမြတ်ရမည်။ ဒါပေမယ့် ဖောက်သည်က သူ့အလုပ်မှာနောက်ကျရသည်၊ သူ့ဖောက်သည်အပေါ်ကတိပျက်ရသည်၊ နောက်တစ်ကြိမ်မှာ မိမိကိုမရွေးတော့သည်။ အရည်အသွေးကိုလျှော့သော အကျိုးဆက်သည် ပစ္စည်းပြန်လဲပေးရသည့်ငွေထက် ပိုရှည်တတ်သည်။

တောင်းပန်ခြင်း၊ ပြန်ပြင်ခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်း—ဒီသုံးခုကို လုပ်ငန်းယဉ်ကျေးမှုအဖြစ်ထားသင့်သည်။ “တောင်းပန်ပါတယ်” ဟူသောစကားတစ်လုံးနဲ့သာမပြီးဘဲ ဘာပြန်ပြင်မည်၊ ဘယ်နေ့အထိပြီးမည်၊ နောက်တစ်ခါ ဘယ်စစ်ဆေးမှုထည့်မည်ဆိုတာရှင်းလင်းမှ ယုံကြည်မှု ပြန်တည်ဆောက်နိုင်သည်။

၇။ မိသားစုအတွက် ငွေရှာရင်း မိသားစုကို မပျောက်စေရ

ဒကာ ဒကာမတို့… မိသားစုကို ပိုကောင်းစေချင်လို့ အလုပ်ကြိုးစားကြသည်။ ဒါပေမယ့် “သူတို့အတွက်” ဟူသောရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် “သူတို့နှင့်အတူ” နေရသောအချိန် မရှိတော့လျှင် ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြန်ကြည့်ရမည်။ မိသားစုက ငွေတစ်မျိုးတည်း မလိုပါ။ နားထောင်ပေးသောနား၊ ပြန်လာမေးသောစကား၊ အတူစားသောထမင်း၊ ခက်ခဲချိန်တွင် မပျောက်သွားသောမျက်နှာကိုလည်း လိုသည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် မိဘတစ်ယောက်က စီးပွားရေးအောင်မြင်လာလေ့ရှိသော်လည်း အိမ်ပြန်ရောက်တိုင်း ဖုန်းနဲ့အလုပ်စာပဲဖြေသည်ဆိုပါစို့။ ကလေးက မိဘနဲ့စကားပြောဖို့စောင့်ရင်း နောက်ဆုံးမှာ မပြောတော့ဘူးဖြစ်နိုင်သည်။ အဲဒါက “ကလေးကမနားလည်ဘူး” ဆိုသည့်ပြဿနာမဟုတ်၊ ဆက်ဆံရေးတွင် အချိန်မထည့်ခဲ့သည့်ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်နိုင်သည်။

နေ့စဉ် အချိန်ရှည်ကြီးမလိုပါ။ အိမ်ရောက်ပြီး ပထမဆယ်မိနစ်ကို ဖုန်းချထားခြင်း၊ ထမင်းတစ်နပ်ကို အတူစားခြင်း၊ “ဒီနေ့ ဘယ်လိုနေလဲ” ဟုမေးပြီး အဖြေမပြတ်ခင် မဖြတ်တောက်ခြင်း—ဤအလေ့အကျင့်များသည် မိသားစုအပေါ် မေတ္တာ၏ စာရင်းဝင်ငွေဖြစ်သည်။

၈။ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အိမ်နီးချင်းကို မမေ့ခြင်း

လုပ်ငန်းတိုးချဲ့ခြင်းသည် ကိုယ့်နယ်မြေထဲမှာသာ မဖြစ်ပါ။ ကားအသွားအလာ၊ ဆူညံသံ၊ အမှိုက်၊ ရေသုံးစွဲမှု၊ အလုပ်ဝင်ထွက်ချိန်တို့က အိမ်နီးချင်းများ၏နေ့စဉ်ဘဝကို ထိတွေ့စေသည်။ “ဥပဒေအရခွင့်ပြုထားတယ်” ဟူသောစကားတစ်ခုတည်းက မေတ္တာ၏မေးခွန်းကို မပြီးစီးစေပါ။ “ငါ့အတွက်အဆင်ပြေမှုက သူတို့အတွက်ဘာဖြစ်စေသလဲ” ဟု ထပ်မံမေးရမည်။

လူမှုတာဝန်သည် လုပ်ငန်းကြီးများကသာလုပ်ရသည့် ရှုပ်ထွေးသောစီမံကိန်းမဟုတ်ပါ။ ဆိုင်ရှေ့လမ်းကို မပိတ်စေခြင်း၊ ညနက်ချိန်သီချင်းသံကိုလျှော့ခြင်း၊ အမှိုက်ကိုစနစ်တကျစွန့်ပစ်ခြင်း၊ အိမ်နီးချင်းတိုင်ကြားချက်ကို ပြန်ကြားခြင်းတို့ကလည်း လူမှုတာဝန်ဖြစ်သည်။

တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်နီးချင်းနှင့်စကားပြောရန် ခဏပေးရသောအချိန်ကို “ကုန်ကျစရိတ်” ဟုထင်တတ်သည်။ တကယ်တော့ အငြင်းပွားမှုကြီးမဖြစ်မီ နားထောင်ခြင်းက ရေရှည်အရင်းအနှီးဖြစ်သည်။ ခွင့်တောင်းနိုင်ခြင်း၊ ရှင်းပြနိုင်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်းက အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုးစေသည်။

၉။ စျေးနှုန်းသတ်မှတ်ရာ၌ မျှတမှုကိုမေးခြင်း

စျေးနှုန်းဆိုသည်မှာ ဈေးကွက်ကိုသာကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်ရမည့်အရာမဟုတ်ပါ။ အရည်အသွေး၊ တန်ဖိုး၊ ဝန်ဆောင်မှု၊ ဖောက်သည်၏မသိမှုကို အခွင့်ကောင်းယူနေသလားဆိုတာကိုလည်း ကြည့်ရသည်။ အလွန်အကျွံရှုပ်ထွေးအောင်ပြောပြီး မလိုအပ်သောပစ္စည်းကိုတွဲရောင်းခြင်းသည် စာချုပ်ရထားသော်လည်း မေတ္တာမပါသောအရောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဆရာဝန်အမည်၊ ဓာတ်စာအမည်၊ အာမခံစာချုပ်အမည်တို့ကဲ့သို့ ဖောက်သည်အလွယ်မသိနိုင်သောကဏ္ဍတွင် ပို၍သတိထားရသည်။ မသိမှုကို အသုံးချ၍ အမြတ်ယူမလား၊ နားလည်အောင်ရှင်းပြပြီး ရွေးချယ်ခွင့်ပေးမလား—ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က လုပ်ငန်း၏အကျင့်စာရိတ္တကိုဖော်ပြသည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် အရောင်းသမားတစ်ဦးက အရောင်းပန်းတိုင်ဖိအားကြောင့် မသင့်တော်သောပစ္စည်းကို ဖောက်သည်တစ်ဦးအား တွန်းရောင်းလိုက်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုနေ့၏အရောင်းကိန်းတက်နိုင်သော်လည်း၊ ဖောက်သည်ကို အကျိုးမပေးသောအရာရောင်းမိခြင်း၏ဝန်ထုပ်က ယုံကြည်မှုကိုစားသွားသည်။ မှန်ကန်သောအရောင်းသည် အမြတ်နှင့်လည်းဆိုင်၊ သီလနှင့်လည်းဆိုင်သည်။

၁၀။ ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်တွင် သီလကိုထားခြင်း

ငွေကြေးအခက်အခဲရှိလျှင် ထိုအခက်အခဲက လူကို စမ်းသပ်တတ်သည်။ လစာနောက်ကျမည်ဆိုလျှင် ရှင်းလင်းစွာပြောမလား၊ အကြောင်းမပြဘဲ ဝန်ထမ်းကိုစောင့်ခိုင်းမလား။ ပေးစရာရှိသူကို မဖြေဘဲရှောင်မလား၊ လက်တွေ့ပေးချေမည့်အစီအစဉ်ကိုညှိနှိုင်းမလား။ စိတ်တစ်ခုအနေဖြင့်ကြည့်လျှင် ငွေကြေးပြဿနာသည် သစ္စာစမ်းသပ်မှု ဖြစ်တတ်သည်။

အခက်အခဲကိုဖုံးကွယ်ခြင်းက ခဏလွယ်နိုင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းယုံကြည်မှုကိုပိုခက်စေတတ်သည်။ ရိုးသားစွာအခြေအနေကိုရှင်းပြပြီး၊ မိမိပေးနိုင်သည့်အစီအစဉ်ကိုတင်ပြပြီး၊ ပိုမိုနစ်နာမည့်သူများကိုဦးစားပေးစဉ်းစားခြင်းက တာဝန်ယူမှုပါသောဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည်။

ဓမ္မပဒ ၇၆ တွင် အပြစ်ကိုပြသပေးသူကို အဖိုးတန်အရာကိုညွှန်ပြသူကဲ့သို့ မြင်စေလိုသည့်သဘောကို တွေ့ရသည်။ မိမိ၏ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှုတွင် အန္တရာယ်ကို ထောက်ပြသူကို ရန်သူမထင်ဘဲ၊ မှန်ကန်သောအချိန်တွင် သတိပေးသူဟု မြင်နိုင်ရမည်။ 

၁၁။ အဖွဲ့အစည်းတွင် လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်ကို တွဲထားခြင်း

ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိသူက အကျိုးခံစားခွင့်သာယူပြီး အကျိုးဆက်ကို အောက်ခြေသို့ပို့လျှင် အဖွဲ့အစည်းမှာ မျှတမှုမရှိတော့ပါ။ အထက်က အလျင်လိုစေပြီး အောက်ကမှားလျှင် အပြစ်တင်ခံရသည်ဆိုသောယဉ်ကျေးမှုသည် လူများကို မရိုးသားစေတတ်သည်။

တာဝန်ယူသောခေါင်းဆောင်က အောင်မြင်မှုရလျှင် အဖွဲ့၏အားထုတ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ အမှားဖြစ်လျှင် အောက်ခြေတစ်ဦးတည်းကို မရှာခင် စနစ်၊ အချိန်၊ သင်တန်း၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တို့ကိုကြည့်သည်။ ပြုပြင်ရမည့်သူကို ပြုပြင်သော်လည်း ခေါင်းဆောင်ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်မူလကို မဖုံးကွယ်ပါ။

ဤသဘောသည် သစ္စာတရားနဲ့ဆိုင်သည်။ “ငါဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်၊ ဒီအကျိုးဆက်မှာ ငါ့တာဝန်ပါရှိတယ်” ဟု ပြောနိုင်ခြင်းသည် အာဏာ၏ အလှဆုံးအသုံးပြုမှုဖြစ်သည်။ လူတွေက ခေါင်းဆောင်ကို မကြောက်ဘဲ လေးစားလာစေသောလမ်းလည်း ဖြစ်သည်။

၁၂။ ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ နားထောင်ရမည့်သူများ

မိမိက အချက်အလက်အားလုံးသိတယ်ဟုထင်ချိန်သည် မှားနိုင်ခြေအများဆုံးအချိန်ဖြစ်နိုင်သည်။ လုပ်ငန်းတိုးချဲ့မည့်အခါ ဝန်ထမ်း၊ ဖောက်သည်ကိုင်တွယ်သူ၊ စာရင်းတာဝန်ခံ၊ လုံခြုံရေး၊ အိမ်နီးချင်းနှင့် ထိခိုက်မည့်သူတို့ထဲက ဘယ်သူ့အသံကိုနားထောင်မည်နည်းဟု စီစဉ်ထားသင့်သည်။

နားထောင်ခြင်းဆိုသည်မှာ လူတိုင်းပြောသမျှကိုလိုက်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဆုံးဖြတ်ချက်၏မျက်နှာပြင်အောက်က အန္တရာယ်နှင့်အခွင့်အရေးကို မြင်အောင်မေးခြင်း ဖြစ်သည်။ တိတ်ဆိတ်နေသူက ဘာကြောင့်တိတ်ဆိတ်နေလဲ၊ မတူညီသောအမြင်ကို ဘာကြောင့်ပြောနေလဲဆိုသည်ကို လေးစားစွာစုံစမ်းရမည်။

ဓမ္မပဒ ၅ တွင် ရန်ငြိုးကို ရန်ငြိုးဖြင့် မငြိမ်းနိုင်ကြောင်း သင်ကြားထားသည်။ သဘောထားကွဲမှုရှိတိုင်း စကားကို ပြန်စူးစေမည်ဆိုလျှင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကပိုမှန်လာမည်မဟုတ်။ အာရုံကို အနိုင်ယူဖို့မှ အဖြေရှာဖို့သို့ ပြောင်းရမည်။ 

၁၃။ ဒစ်ဂျစ်တယ်အလုပ်ခွင်တွင် မေတ္တာကိုထိန်းခြင်း

ဖုန်းနှင့်စာပို့စနစ်က အလုပ်ကိုမြန်စေသော်လည်း လူကိုအမြဲအဆင်သင့်ရှိရမည်ဟု ထင်စေတတ်သည်။ ညနက်ချိန်စာပို့ပြီး ချက်ချင်းပြန်မဖြေလျှင် မကျေနပ်ခြင်း၊ အားလပ်ရက်မှာလည်းမေးခွန်းဆက်တိုက်ပို့ခြင်းတို့က မမြင်ရသောဖိအားဖြစ်လာနိုင်သည်။

အွန်လိုင်းတွင် စာတိုတစ်ကြောင်းသည် အသံနေအသံထားမပါသောကြောင့် ပိုနာစေနိုင်သည်။ “ဘာလို့မပြီးသေးတာလဲ” ဟုရေးမည့်အစား “ဘယ်အခက်အခဲရှိနေလဲ၊ ဘယ်အကူအညီလိုလဲ” ဟုမေးနိုင်သည်။ အလုပ်ကိုလိုအပ်သလောက်တောင်းဆိုရင်း လူ၏နားချိန်ကိုလည်းလေးစားနိုင်သည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က စနေနေ့ညတွင် အရေးမကြီးသောအလုပ်စာပို့ပြီး “မနက်ဖြန်မနက်လိုတယ်” ဟုရေးသည်ဆိုပါစို့။ အဖွဲ့သားများက တစ်ညလုံးစိတ်ပူရသည်။ မိမိအတွက် စာတစ်ကြောင်းလျင်မြန်မှုက သူတစ်ပါးအတွက် နားချိန်ပျက်မှုဖြစ်နိုင်ကြောင်း သတိထားရမည်။

၁၄။ ပညာရေးနှင့် သင်တန်းတွင် လူကိုတည်ဆောက်ခြင်း

အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက လျင်မြန်သောရလဒ်ပဲလိုလျှင် သင်တန်းပေးရမည့်အချိန်ကို ဖြတ်တောက်ချင်တတ်သည်။ ဒါပေမယ့် မသင်ပေးဘဲ မမှားဖို့သာတောင်းဆိုခြင်းသည် မျှတမှုမရှိပါ။ လူတစ်ယောက်ကို တာဝန်ကြီးပေးမီ လေ့ကျင့်ခွင့်၊ မေးခွန်းမေးခွင့်၊ အမှားမှသင်ယူခွင့် ပေးရမည်။

ဆရာသမားအနေဖြင့်လည်း အရည်အချင်းမတူသူများကို တစ်ပုံစံတည်းဖိမတိုင်းသင့်ပါ။ မြန်သူကပိုကူနိုင်ရန်၊ နောက်ကျသူကမရှက်ဘဲမေးနိုင်ရန် စနစ်လုပ်ပေးခြင်းသည် မေတ္တာနှင့်ပညာကိုတွဲလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ပညာပေးမှုကိုကုန်ကျစရိတ်ဟု မမြင်ပါနှင့်။ သိတတ်သူ၊ သီလရှိသူ၊ တာဝန်ယူတတ်သူ တစ်ယောက်တိုးလာခြင်းသည် အဖွဲ့အစည်း၏အကျိုးအမြတ်ထက် ပိုကြာရှည်သောအမွေ ဖြစ်နိုင်သည်။

၁၅။ စီမံကိန်းတိုးချဲ့ရာတွင် အရှိန်နှင့်အရည်အသွေး

ချဲ့ထွင်မှုဆိုသည်မှာ ဆိုင်ခွဲတိုးခြင်း၊ ဝန်ထမ်းတိုးခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှုတိုးခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ တိုးလာသည့်အတိုင်း စနစ်မတိုးလျှင် လူအပေါ်ဖိအားပဲတိုးနိုင်သည်။ အလုပ်တစ်ခုကို ငါးယောက်နဲ့လုပ်ခဲ့ရာမှ နှစ်ဆအော်ဒါကို ငါးယောက်နဲ့ပဲလုပ်ခိုင်းလျှင် “တိုးတက်မှု” ဟူသောစကားမှာ လူ၏ပင်ပန်းမှုကိုဖုံးထားနိုင်သည်။

တိုးချဲ့မီ အခြေခံမေးခွန်းများ မေးပါ။ တာဝန်ခွဲဝေမှုရှင်းလား၊ လုံခြုံရေးနှင့်အရည်အသွေးကို စစ်နိုင်လား၊ အသစ်ဝင်သူတွေကိုသင်တန်းပေးနိုင်လား၊ တိုင်ကြားမှုကိုပြန်လည်ဖြေရှင်းနိုင်လား၊ လစာနှင့်နားချိန်က မျှတလား။ စနစ်မတည်သေးခင် အရှိန်သာတိုးခြင်းက နောက်မှကျိုးပဲ့မှုကို ဖိတ်ခေါ်တတ်သည်။

သတိမမေ့ခြင်းသည် အမြတ်တိုးတက်မှုအတွက်လည်း အရေးကြီးသည်။ ဓမ္မပဒ ၂၁ တွင် မမေ့မလျော့ခြင်းကို အသက်လမ်းနှင့်ဆက်စပ်၍ သင်ကြားထားသည်။ လုပ်ငန်းလောကတွင် မမေ့မလျော့ခြင်းဆိုသည်မှာ လူပင်ပန်းမှု၊ အရည်အသွေး၊ ကတိ၊ အန္တရာယ်တို့ကို လစဉ်ထပ်ကြည့်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ 

၁၆။ အမြတ်နှင့် ကရုဏာကို တစ်ပြိုင်တည်းဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း

ကရုဏာရှိလျှင် စည်းကမ်းမထားရတော့ဘူးဟု မထင်ပါနှင့်။ အချိန်မီပေးအပ်ရမည့်တာဝန်၊ တန်ဖိုးမီရမည့်အရည်အသွေး၊ လိုက်နာရမည့်စည်းမျဉ်းများ လိုသည်။ ကရုဏာဆိုသည်မှာ စည်းကမ်းပျက်စေခြင်းမဟုတ်၊ စည်းကမ်းကိုလူ့ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် လိုက်ဖက်အောင် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။

ဥပမာ၊ အလုပ်မပြီးသူတစ်ယောက်ကို မေးမြန်းရမည်။ ဒါပေမယ့် လူအများရှေ့မှာ အရှက်ခွဲပြီးမေးမလား၊ သီးသန့်ခေါ်၍ အခက်အခဲနားထောင်ပြီး လိုအပ်သောအကူအညီနှင့် တာဝန်ကိုတိတိကျကျသတ်မှတ်မလား—နည်းလမ်းနှစ်ခု၏အကျိုးဆက် မတူပါ။

ကရုဏာပါသောစည်းကမ်းသည် လူကိုမချစ်လို့ စည်းကမ်းမထားခြင်းမဟုတ်။ လူတစ်ဦးစီအတွင်းရှိကောင်းမြတ်နိုင်စွမ်းကို မဖျက်စီးစေချင်လို့ တာဝန်ယူတတ်အောင် ကူညီခြင်းဖြစ်သည်။

၁၇။ နေ့စဉ်ပြန်လည်သုံးသပ်မှု—အမြတ်ကို ငြိမ်းချမ်းစေသောအလေ့

မိမိလုပ်ငန်းသို့မဟုတ် မိသားစုကို စနစ်ကောင်းစေလိုလျှင် ညနေခင်း သုံးမိနစ်၊ ငါးမိနစ်လောက် သုံးသပ်မှုလိုသည်။ “ဒီနေ့ရရှိခဲ့သည့်အရာနောက်မှာ ဘယ်သူ့အကူအညီပါသလဲ” ဟုကျေးဇူးသိစိတ်ဖြင့်စမေးပါ။ ကျေးဇူးသိစိတ်က အမြတ်ကို မာနမဖြစ်စေဘဲ အပြန်အလှန်ပေါ်လာစေသည်။

နောက်ပြီး “ငါ့စကားတစ်ခွန်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကြောင့် ဘယ်သူပင်ပန်းသွားသလဲ” ဟုမေးပါ။ ချက်ချင်းအပြစ်တင်ရန်မဟုတ်၊ မနက်ဖြန်ပြင်ရန်မေးခြင်းဖြစ်သည်။ ပြင်ရန်တစ်ချက်ရွေးပါ—အလုပ်ပမာဏကိုညှိခြင်း၊ စာကိုပိုရှင်းရေးခြင်း၊ ပေးစရာကိုအချိန်မီပေးခြင်း၊ မိသားစုနှင့်ဖုန်းချထားပြီးစကားပြောခြင်း။

ရာဟုလအား မိမိ၏ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့ကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် သင်ကြားထားသည့်အဓိပ္ပာယ်ကို အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်တွင် တွေ့ရသည်။ ဒီသဘောကို နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် ယူသုံးနိုင်သည်—မပြုမီအကျိုးဆက်ကိုကြည့်၊ ပြုနေစဉ်ထိခိုက်မှုကိုကြည့်၊ ပြုပြီးနောက်ရိုးသားစွာပြန်ကြည့်။ 

၁၈။ အဖွဲ့အစည်းအတွက် လက်တွေ့သဘောတူညီချက်များ

ဒီတရားကိုနားထောင်ပြီးနောက် အဖွဲ့အစည်းမှာ လက်တွေ့ကျကျ စတင်လိုလျှင် သဘောတူညီချက်လေးခုထားနိုင်သည်။ ပထမ၊ အရေးပေါ်အလုပ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကိုရှင်းထားမည်။ ဒုတိယ၊ အမှားတင်ပြသူကို မစော်ကားဘဲ ဖြေရှင်းမည်။ တတိယ၊ ဖောက်သည်တိုင်ကြားချက်ကို သတ်မှတ်ချိန်အတွင်း ပြန်ကြားမည်။ စတုတ္ထ၊ လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးတိုင်းတွင် ထိခိုက်မည့်သူ၏အသံကို အနည်းဆုံးတစ်ကြိမ်နားထောင်မည်။

မိသားစုအတွက်လည်း သဘောတူညီချက်ထားနိုင်သည်။ ညစာချိန်တစ်ချိန်ကို ဖုန်းမကိုင်ဘဲနေရမည်၊ ငွေကြေးပြဿနာကိုလျှို့ဝှက်မထားဘဲ ရိုးသားစွာတိုင်ပင်မည်၊ စိတ်ဆိုးလျှင်ချက်ချင်းမဆုံးဖြတ်ဘဲ ခဏနားမည်၊ အားလပ်ရက်မှာ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့်ကလေးတို့၏လိုအပ်ချက်ကို နားထောင်မည်။

သဘောတူညီချက်ကို ရေးထားခြင်းက တရားကို လက်တွေ့ရောက်စေသည်။ ကောင်းသောစိတ်တစ်ခဏပေါ်လာခြင်းသည် အစပဲဖြစ်သည်။ ကောင်းသောစနစ်တစ်ခုဖွဲ့လာသောအခါ မေတ္တာသည် ခံစားချက်တစ်ခုထက်ပိုပြီး နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲက အလေ့အကျင့်ဖြစ်လာသည်။

၁၉။ သစ္စာလေးပါးသို့ ဆင်းသက်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… လူကိုမမြင်ဘဲ အမြတ်ကိုသာမြင်သောဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဘာဖြစ်တတ်သလဲ။ ဝန်ထမ်းပင်ပန်းမှု၊ မိသားစုဝေးကွာမှု၊ ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုပျက်မှု၊ အဖွဲ့တွင်းကြောက်ရွံ့မှုတို့ ဖြစ်လာတတ်သည်။ ထိုမချမ်းသာမှုများကို ယနေ့တရားက ဒုက္ခသစ္စာအဖြစ် ရိုးရိုးသားသားမြင်ရန် ဖိတ်ခေါ်သည်။

ဒီဒုက္ခရဲ့အကြောင်းကတော့ မိမိသာအမြတ်ရလိုသောတဏှာ၊ အခြားသူ၏နာကျင်မှုကို မမြင်လိုသောအဝိဇ္ဇာ၊ ကိုယ့်အမှားကို မဝန်ခံလိုသောမာနဖြစ်သည်။ အဲဒါသည် သမုဒယသစ္စာဖြစ်သည်။ အမြတ်လိုခြင်းကိုအပြစ်တင်ခြင်းမဟုတ်၊ လောဘဖြစ်သွားသောစိတ်ကို သိမြင်ရန် ဖြစ်သည်။

သတိတစ်ခဏပေါ်လာ၍ “ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုနစ်နာစေမလဲ” ဟု မေးနိုင်သောအခါ နိရောဓဘက်သို့ခြေလှမ်းဖြစ်သည်။ တောင်းပန်၍ပြန်ပြင်နိုင်သောအခါ၊ အခကိုမျှတစွာပေးနိုင်သောအခါ၊ အချိန်ကိုမိသားစုနှင့်မျှဝေနိုင်သောအခါ၊ မေတ္တာသည် အမြတ်ကိုမဖျက်ဘဲ အမြတ်ကိုငြိမ်းချမ်းစေသည်။

မှန်သောအမြင်ဖြင့် အကျိုးဆက်ကိုမြင်ခြင်း၊ မှန်သောရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မနင်းခြေခြင်း၊ မှန်သောစကားဖြင့် ရိုးသားစွာပြောခြင်း၊ မှန်သောအလုပ်ဖြင့် အခြားသူမနစ်နာစေခြင်း၊ မှန်သောအားထုတ်မှုနှင့် သတိဖြင့်နေ့စဉ်ပြန်ကြည့်ခြင်း—ဤအလေ့များသည် မဂ္ဂသစ္စာဘက်သို့ လက်တွေ့လျှောက်လှမ်းခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀။ နေ့စဉ်ဘဝမှ လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်သော စဉ်းစားခန်းများ

ဒီအောက်ပါ အခြေအနေများသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းမဟုတ်ဘဲ သရုပ်ပြဥပမာများသာဖြစ်သည်။ မိမိဘဝနှင့်နီးစပ်သည့်အခြေအနေကိုယူပြီး “ဒီနေရာမှာ အမြတ်သာမြင်နေသလား၊ မေတ္တာနှင့်တာဝန်ကိုလည်းမြင်နေသလား” ဟု ပြန်လည်ဆင်ခြင်နိုင်ရန်အတွက် ထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 1 — လစာပေးရမည့်နေ့

ငွေလည်ပတ်မှုခက်ခဲနေသော လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးက ဝန်ထမ်းလစာကို အကြောင်းမပြဘဲ နောက်ရွှေ့ထားလိုက်သည်ဆိုပါစို့။ လုပ်ငန်းရှင်အတွက် ရက်အနည်းငယ်သက်သာသွားနိုင်သော်လည်း အိမ်ငှားခပေးရမည့်ဝန်ထမ်း၊ ဆေးဖိုးလိုနေသောမိသားစု၊ ကျောင်းစရိတ်တင်ရမည့်မိဘတို့အတွက် ထိုနောက်ကျမှုသည် အလွန်ကြီးမားသောစိုးရိမ်မှုဖြစ်နိုင်သည်။

မေတ္တာပါသောဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အခက်အခဲမရှိသလိုဟန်ဆောင်ခြင်းမဟုတ်။ ဘယ်နေ့မှာ ဘယ်ပမာဏပေးနိုင်မည်ကို စောစောရှင်းပြခြင်း၊ ပိုနစ်နာမည့်သူများကို ဦးစားပေးစဉ်းစားခြင်း၊ နောက်မကျစေရန် ငွေကြေးစနစ်ကိုပြန်ပြင်ခြင်းဖြစ်သည်။

ညနေခင်းမှာ “ငါခဏသက်သာဖို့ ဘယ်သူ့စိတ်ပူမှုကိုရွှေ့လိုက်သလဲ” ဟုမေးကြည့်ပါ။ ထိုမေးခွန်းသည် လုပ်ငန်းပျက်စေရန်မဟုတ်၊ သစ္စာနှင့်မျှတမှုမပျက်စေရန်ဖြစ်သည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 2 — အချိန်ပိုလုပ်ရသောည

စီမံကိန်းနီးလာသောအခါ အဖွဲ့သားအားလုံးကို အချိန်ပိုဆက်တိုက်လုပ်ခိုင်းသည့်အခြေအနေကို တွေးကြည့်ပါ။ လက်ခံရန်လိုသောအခြေအနေတစ်ခါတစ်ရံရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပတ်တိုင်းအရေးပေါ်ဖြစ်နေပြီဆိုလျှင် ပြဿနာသည် လူမကြိုးစားခြင်းမဟုတ်ဘဲ အစီအစဉ်မကောင်းခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

လုပ်ငန်းပြီးအောင်လုပ်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်က လုပ်စရာကိုအရေးကြီးမှုအလိုက်စီပေးခြင်း၊ မလိုအပ်သည့်အရာကိုဖယ်ထုတ်ခြင်း၊ အချိန်ပိုအခကိုမှန်ကန်စွာပေးခြင်း၊ နားရက်ပြန်ပေးခြင်းတို့ကို တွဲစဉ်းစားသင့်သည်။

အချိန်ပိုတစ်နာရီ၏နောက်ကွယ်မှာ မိသားစုညစာတစ်နပ်၊ ကလေးနှင့်ပြောရမည့်စကားတစ်ခွန်း၊ အိပ်ရေးတစ်ညရှိနိုင်ကြောင်းကို မမေ့စေလိုပါ။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 3 — ပစ္စည်းဝယ်ယူရာတွင် စျေးအနိမ့်ဆုံးကိုသာရွေးခြင်း

ကုန်ပစ္စည်းဝယ်ယူရာ၌ စျေးအနိမ့်ဆုံးရောင်းသူကိုသာရွေးလိုက်ခြင်းက စာရင်းအရ သက်သာနိုင်သည်။ သို့သော် အရည်အသွေးမမီခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှုမတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ပေးချေမှုမမျှတခြင်းတို့ပါရှိလျှင် နောက်ပိုင်းပြန်ပြင်ရမည့်အချိန်နှင့် ယုံကြည်မှုပျက်မှုကို မမြင်မိနိုင်သည်။

မှန်ကန်သောဝယ်ယူမှုမှာ စျေးနှုန်း၊ အရည်အသွေး၊ ပေးပို့ချိန်၊ စာချုပ်၏မျှတမှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးကိုလည်း ရှင်းလင်းစွာစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးနှင့်စျေးနှုန်းကိုမခွဲနိုင်လျှင် သက်သာသည်ထင်သောအရာက နောင်မှာပိုကုန်တတ်သည်။

ဒီနေ့ဝယ်ယူမည့်အရာတစ်ခုအတွက် “အနိမ့်ဆုံးစျေးလား၊ အကောင်းဆုံးမျှတမှုလား” ဟု မိမိကိုယ်ကို မေးကြည့်ပါ။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 4 — အရည်အသွေးမပြည့်မီသောပစ္စည်း

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် ပစ္စည်းတစ်သုတ်မှာ ချို့ယွင်းချက်အနည်းငယ်ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးသူသိသည်။ အော်ဒါမပျက်စေရန်ဆိုပြီး ပို့လိုက်ရင် ခဏတာစာရင်းလှနိုင်သည်။ သို့သော် ဖောက်သည်အသုံးပြုချိန်တွင် ပြဿနာဖြစ်လာလျှင် မိမိ၏အမြတ်က သူတစ်ပါး၏အလုပ်နောက်ကျမှုအပေါ်တည်နေသည်။

ရိုးသားစွာ အသိပေးခြင်း၊ ပြန်စစ်ခြင်း၊ လိုအပ်လျှင် ပို့ရက်ရွှေ့ခြင်းသည် စိတ်ပျော့ခြင်းမဟုတ်။ ဖောက်သည်၏အချိန်နှင့်ယုံကြည်မှုကို တန်ဖိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။

မိမိမဝယ်ချင်သောအရည်အသွေးကို အခြားသူထံမပို့မိစေရန် ဒီတစ်ချက်ကိုသတိထားကြပါစို့။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 5 — ဝန်ထမ်းလျှော့ချရသောဆုံးဖြတ်ချက်

လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာကုန်ကျစရိတ်လျှော့ရန် လိုလာနိုင်သည်။ ဝန်ထမ်းလျှော့ရသောဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်အချိန်မှာမှ လွယ်ကူသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ ဒါပေမယ့် လူကိုနံပါတ်သာလိုမြင်၍ နောက်ဆုံးနေ့မှ အသိပေးခြင်း၊ အပြစ်မရှိသူကိုအပြစ်တင်ခြင်း၊ လစာနှင့်အခွင့်အရေးကိုမရှင်းလင်းခြင်းက နာကျင်မှုကို ပိုတိုးစေသည်။

တာဝန်ယူသောလမ်းမှာ အခြားရွေးချယ်စရာများကိုအရင်စဉ်းစားခြင်း၊ စံနှုန်းကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ လေးစားစွာပြောခြင်း၊ ပြောင်းရွှေ့ကာလကိုကူညီခြင်းနှင့် မကျန်သူများ၏ဝန်ထုပ်ကိုလည်းပြန်ညှိခြင်းဖြစ်သည်။

မေတ္တာသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ခက်ခဲမှုကိုမပျောက်စေသော်လည်း၊ မလိုအပ်သောအရှက်ကွဲမှုနှင့် မမျှတမှုကို လျှော့စေသည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 6 — ရာထူးတိုးပေးရာတွင် ယုံကြည်သူကိုသာရွေးခြင်း

ရာထူးတိုးပေးချိန်တွင် မိမိနှင့်ရင်းနှီးသူ၊ မိမိစကားကိုသာလက်ခံသူကိုရွေးချင်စိတ် ပေါ်တတ်သည်။ ဒါပေမယ့် ထိုသို့လုပ်လျှင် ကြိုးစားနေသူများ၏အားတက်မှုကျနိုင်သည်၊ အဖွဲ့ထဲမှာ အရည်အချင်းထက်နီးစပ်မှုအရေးကြီးတယ်ဟု ယုံကြည်လာနိုင်သည်။

စံနှုန်းကို ရှင်းပြခြင်း၊ အလုပ်ရလဒ်နှင့်သင်ယူနိုင်စွမ်းကိုကြည့်ခြင်း၊ မရွေးခံရသူကိုလည်း ဘာတိုးတက်ရမည်ဟု အကြံပေးခြင်းက မျှတမှုကို မြင်သာစေသည်။

မေးခွန်းက “ဘယ်သူကငါ့အတွက်လွယ်မလဲ” မဟုတ်၊ “ဘယ်သူကိုရွေးလျှင် အဖွဲ့၏သစ္စာနှင့်အရည်အသွေးတိုးမလဲ” ဖြစ်သင့်သည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 7 — လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းရေးကို နောက်တန်းပို့ခြင်း

ဘေးကင်းရေးကိရိယာ၊ လေ့ကျင့်မှု၊ အနားယူချိန်တို့ကို ကုန်ကျစရိတ်ဟုသာမြင်လျှင် အန္တရာယ်ကောင်းကောင်းမမြင်နိုင်တော့ပါ။ အန္တရာယ်မဖြစ်သေးလို့ မလိုသေးဘူးဟုထင်ခြင်းက မီးမလောင်သေးလို့ မီးသတ်ဆေးဘူးမလိုဘူးဟုထင်ခြင်းနှင့်တူသည်။

လူတစ်ယောက်၏ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်ဘဝကို ကာကွယ်ခြင်းသည် စာရင်းပေါ်ကအပိုအသုံးစရိတ်မဟုတ်။ လုပ်ငန်းတစ်ခု၏သီလဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးအတွက် ပြောလာသူကို အလုပ်ကြန့်ကြာစေသူဟုမမြင်ဘဲ မေတ္တာဖြင့်သတိပေးသူဟုမြင်ရမည်။

မိမိအဖွဲ့မှာ “မလုံခြုံဘူး” ဟု ပြောရဲသလားကို မေးကြည့်ပါ။ မပြောရဲလျှင် စနစ်က မေတ္တာမပါသေးကြောင်း လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်နိုင်သည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 8 — တိုင်ကြားချက်ကို အွန်လိုင်းတွင်ပြန်ဖြေခြင်း

အွန်လိုင်းမှာ ဖောက်သည်တစ်ဦးက မကျေနပ်ကြောင်းရေးလာလျှင် ချက်ချင်းပြန်တိုက်ချင်စိတ် ပေါ်တတ်သည်။ လူများရှေ့မှာ မိမိလုပ်ငန်းဂုဏ်သိက္ခာကျမည်ကိုကြောက်လို့ဖြစ်သည်။ ဒါပေမယ့် နာကျင်နေသူ၏စာကို ရန်သူစာဟုသာမြင်လိုက်လျှင် အမှန်သိခွင့်ကိုပိတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

ပထမဆုံး သူ့အခက်အခဲကို အသိအမှတ်ပြုပါ။ နောက်တစ်ဆင့်မှာ အချက်အလက်စစ်ပါ။ ပြီးမှ ရှင်းပြချက်၊ ပြန်ပြင်ချက်၊ ဆက်သွယ်ရန်လမ်းကြောင်းကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပေးပါ။ မမှန်သောစွပ်စွဲချက်ဖြစ်လျှင်လည်း လေးစားမှုမလျော့ဘဲ အချက်အလက်ဖြင့်ရှင်းနိုင်သည်။

စကားတစ်လုံးကို မပို့ခင် “ဒီစာကပြဿနာကိုပြင်စေမလား၊ အနိုင်ယူချင်စိတ်ကိုသာပြမလား” ဟု သတိတစ်ချက်ထားပါ။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 9 — အကြွေးတောင်းရသောအခြေအနေ

အကြွေးပြန်တောင်းရခြင်းက လုပ်ငန်းအတွက်လိုအပ်နိုင်သည်။ သို့သော် အခက်အခဲရှိနေသူကို အများရှေ့အရှက်ခွဲခြင်း၊ မဖြစ်နိုင်သောကတိတောင်းခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားပြောခြင်းသည် ငွေပြန်ရရန်ကောင်းသောနည်းမဟုတ်သလို လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်းထိခိုက်စေသည်။

စည်းကမ်းနှင့်ကရုဏာကိုတွဲနိုင်သည်။ မူလအခြေအနေကိုရှင်းလင်းစွာပြောခြင်း၊ ပေးချေနိုင်မည့်အစီအစဉ်ကိုညှိခြင်း၊ မှတ်တမ်းထားခြင်း၊ မပြည့်မီလျှင် နောက်ဆက်တွဲကိုကြိုတင်ရှင်းပြခြင်း—ဒါတွေက ရိုးသားသောအရေးယူမှုဖြစ်သည်။

ငွေတောင်းရာ၌ အသံမာခြင်းမဟုတ်၊ စည်းကမ်းရှင်းခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုကာကွယ်ပေးသည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 10 — မိသားစုလုပ်ငန်းတွင် မျိုးဆက်အပြောင်းအလဲ

မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ အကြီးအကဲက နှစ်ပေါင်းများစွာကြိုးစားလာခဲ့သောကြောင့် မျိုးဆက်သစ်ကိုမယုံလွယ်တတ်သည်။ မျိုးဆက်သစ်ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ကူးကို နားမထောင်ကြဘူးဟုခံစားရတတ်သည်။ အမြတ်နှင့်အာဏာအကြောင်းသာပြောလျှင် မိသားစုချစ်ခြင်းကနောက်တန်းရောက်သွားနိုင်သည်။

လွှဲပြောင်းမှုဆိုသည်မှာ လက်မှတ်ထိုးပေးခြင်းသာမဟုတ်။ အတွေ့အကြုံ၊ တာဝန်၊ ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ အမှားလုပ်ခွင့်နှင့် ပြန်လည်ဆွေးနွေးခွင့်တို့ကို အဆင့်လိုက်မျှဝေခြင်းဖြစ်သည်။ အကြီးအကဲရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုမလျော့စေဘဲ လူငယ်ရဲ့တာဝန်ယူစိတ်ကိုလည်းမပိတ်ဆို့ရ။

“ငါ့နည်းလမ်းအတိုင်းပဲ လုပ်ရမလား” ထက် “ဒီအမွေကို လူ့ဆက်ဆံရေးမပျက်ဘဲ ဘယ်လိုလွှဲမလဲ” ဟု မေးသင့်သည်။

လက်တွေ့စဉ်းစားခန်း 11 — လူမှုအဖွဲ့အတွက် အလှူနှင့်တာဝန်

တစ်ခါတစ်ရံ လုပ်ငန်းက အလှူကြီးလုပ်ပြီး အတွင်းထဲတွင် ဝန်ထမ်းကို မမျှတစွာဆက်ဆံနေတတ်သည်။ အလှူသည် ကောင်းမှုဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ အပြင်မှာဂုဏ်ကောင်းရဖို့သာလုပ်ပြီး နေ့စဉ်တာဝန်ကိုမပြင်လျှင် မေတ္တာ၏အမြစ် မခိုင်သေးပါ။

လူမှုတာဝန်ကို အဝေးကြီးကစမလိုပါ။ မိမိဆိုင်သန့်ရှင်းရေးလုပ်သူကိုလေးစားစွာပြောခြင်း၊ ပစ္စည်းပို့သူကိုရေတစ်ခွက်ပေးခြင်း၊ အလုပ်နားချိန်ကိုမဖျက်ခြင်း၊ အိမ်နီးချင်းတိုင်ကြားချက်ကို ပြန်ဖြေခြင်း—ဒီနေ့လက်လှမ်းမီသောတာဝန်များက အလှူအတန်းရဲ့အခြေခံဖြစ်သည်။

ကောင်းမှုကို ကြီးကြီးမားမားလုပ်ချင်သောစိတ်ကောင်းနှင့် နေ့စဉ်လူ့တာဝန်ကို မပျက်စေသောစိတ်ကောင်း နှစ်ခုစလုံးကို မွေးမြူကြပါစို့။

၂၁။ တရားကို အလေ့အကျင့်ဖြစ်စေမည့် နိဂုံးချုပ်

ဒကာ ဒကာမတို့… ယနေ့အိမ်ပြန်ရောက်လျှင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးတစ်ခုကို မဖြေရှင်းနိုင်သေးလည်း စိတ်မလျော့ကြပါနှင့်။ သေးငယ်သောနေရာကစပါ။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို လေးစားစွာမေးခြင်း၊ အိမ်မှာဖုန်းချထားပြီးနားထောင်ခြင်း၊ ဖောက်သည်ကို မရနိုင်သေးကြောင်းရိုးသားစွာပြောခြင်း၊ အရည်အသွေးမမီသောအရာကိုမပို့ခြင်း—ဒီသေးငယ်သောအလုပ်တွေက မေတ္တာပါသောစီးပွားရေး၏မျိုးစေ့များ ဖြစ်သည်။

မနက်အလုပ်မစမီ “ဒီနေ့ ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးပြုမလဲ” ဟုမေးပါ။ နေ့လယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ချမီ “ဒီအရာကြောင့် ဘယ်သူပင်ပန်းနိုင်မလဲ” ဟုမေးပါ။ ညနေခင်း “ငါပြင်ရမည့်တစ်ချက်ဘာလဲ” ဟုမေးပါ။ ဤမေးခွန်းသုံးခုက မိမိ၏စိတ်ကို လောဘမှ သတိသို့၊ မာနမှ တာဝန်ယူမှုသို့ ဖြည်းဖြည်းပြောင်းပေးနိုင်သည်။

ဓမ္မပဒအစဂါထာများတွင် စိတ်သည် အရာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဖြစ်ကြောင်း သင်ကြားထားသည်။ အမြတ်ကိုကြည့်သောစိတ်ကသာရှေ့ဆောင်လျှင် အမြတ်ကိုသာရမည်။ မေတ္တာနှင့်ဉာဏ်ကရှေ့ဆောင်လျှင် အမြတ်ရလည်း လူမနာ၊ တိုးတက်လည်း ယုံကြည်မှုမပျက်သောလမ်းကို ဖန်တီးနိုင်မည်။ 

၂၂။ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုကို ငြိမ်းချမ်းစေမည့် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသောလက်တွေ့အသုံးချမှုများ

စီမံခန့်ခွဲသူ၏ပန်းတိုင်

အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှာ လစဉ်ရောင်းအားပန်းတိုင်တင်ရသည်ဆိုလျှင် ပန်းတိုင်ကို လုံးဝမထားရတော့ဟု မဆိုလိုပါ။ သို့သော် ပန်းတိုင်တင်ရာမှာ အောင်မြင်ဖို့အသုံးပြုမည့်နည်းလမ်းကို မေးရန်လိုသည်။ ဖိအားကြောင့် မမှန်သည့်ကတိပေးခြင်း၊ ဖောက်သည်မလိုအပ်သောပစ္စည်းထည့်ရောင်းခြင်း၊ အောက်လက်ငယ်သားကို အပြစ်တင်ခြင်းတို့ဖြစ်လာလျှင် ပန်းတိုင်က အဖွဲ့ကိုတိုးတက်စေခြင်းမဟုတ်တော့ဘဲ သီလကိုစားသုံးနေသည်။

ခေါင်းဆောင်က “ရလဒ်ကိုသာမေးမယ်” ဟု ပြောလျှင် လူတွေက ရလဒ်ကိုပဲပြမည်။ “ရလဒ်ရပုံကရော မှန်ကန်သလား” ဟုပါမေးလျှင် လူတွေက နည်းလမ်းကိုလည်းစောင့်ရှောက်လာမည်။ ထို့ကြောင့် အစည်းအဝေးတွင် ကိန်းဂဏန်းအပြင် ဖောက်သည်တိုင်ကြားချက်၊ ဝန်ထမ်းပင်ပန်းမှု၊ အရည်အသွေးနှင့် ပြန်ပြင်သင်ယူမှုတို့ကို အမြဲမေးသင့်သည်။

ရလဒ်ကောင်းပေမယ့် လူကြောက်နေသောအဖွဲ့သည် မငြိမ်းချမ်းသေးပါ။ ရလဒ်ကောင်းပြီး အမှန်ပြောရဲ၊ မေးခွန်းမေးရဲ၊ အချင်းချင်းကူညီရဲသောအဖွဲ့ကသာ ရေရှည်တည်မည်။

မိတ်ဖက်နှင့်စာချုပ်

စီးပွားရေးမိတ်ဖက်နှင့်လုပ်ရာတွင် စာချုပ်ထဲက စာလုံးလေးများကို မိမိဘက်သာအကျိုးရှိအောင်ရှုပ်ထွေးစေလိုက်လျှင် ခဏတာအနိုင်ရနိုင်သည်။ သို့သော် နားမလည်သည့်အချက်ကိုအသုံးချထားသောစာချုပ်သည် ယုံကြည်မှုမတည်သောဆက်ဆံရေးကို မွေးဖွားတတ်သည်။

စာချုပ်က မိမိ၏အခွင့်အရေးကိုကာကွယ်သင့်သလို၊ အခြားသူဘက်က တာဝန်၊ အန္တရာယ်နှင့်ပေးချေမှုကိုလည်း ရှင်းလင်းနေရမည်။ မသေချာသောစကားတစ်လုံးရှိလျှင် ချက်ချင်းမလက်မှတ်ထိုးဘဲ မေးမြန်းခြင်းက သံသယကိုလျှော့စေပြီး နောင်ပြဿနာကို ကာကွယ်သည်။

မေတ္တာပါသောစာချုပ်ဆိုသည်မှာ အခွင့်အရေးမရှိသောစာချုပ်မဟုတ်ပါ။ နှစ်ဖက်စလုံး နားလည်ပြီး တာဝန်ယူနိုင်သော စာချုပ်ဖြစ်သည်။

လက်ခုပ်သံနှင့် မမြင်ရသောအလုပ်

လုပ်ငန်းတစ်ခုအောင်မြင်လျှင် စင်ပေါ်တက်ရသူ၊ နာမည်ထင်ရှားသူကိုသာ ချီးကျူးမိတတ်သည်။ ဒါပေမယ့် ပစ္စည်းသန့်ရှင်းရေးလုပ်သူ၊ စာရင်းစစ်သူ၊ အချိန်မီပို့ပေးသူ၊ တိုင်ကြားချက်နားထောင်သူတို့၏အလုပ်က မမြင်ရသော်လည်း အောင်မြင်မှုရဲ့အခြေခံဖြစ်တတ်သည်။

မမြင်ရသောအလုပ်ကိုမမြင်တတ်လျှင် လူတွေဟာ “ငါလုပ်သမျှကိုဘယ်သူမှမသိဘူး” ဟုခံစားလာနိုင်သည်။ ကျေးဇူးတင်စကားတစ်ခွန်း၊ အခွင့်အလမ်းတစ်ခု၊ တရားမျှတသောလစာစနစ်တစ်ခုက လူတစ်ယောက်၏စိတ်ကို အများကြီးအားပေးနိုင်သည်။

အမြတ်ရရှိမှုကို မိမိတစ်ဦးတည်း၏ဉာဏ်ဖြင့်ရသည်ဟုမထင်ဘဲ အများ၏လက်ရာဟုမြင်ခြင်းက မာနကိုလျှော့ပြီး မေတ္တာကိုတိုးစေသည်။

အမှားနှင့် ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်သောစနစ်

အမှားမရှိသောအဖွဲ့ဆိုတာ မရှိပါ။ အရေးကြီးသည်မှာ အမှားဖြစ်လျှင် မည်သူက ပိုအပြစ်ကြီးသလဲကိုသာရှာမလား၊ အမှားပြန်မဖြစ်စေရန် ဘာကိုပြင်မလဲကို ရှာမလားဆိုတာဖြစ်သည်။

သရုပ်ပြဥပမာတစ်ခုတွင် ပို့ဆောင်ရေးမှားသွား၍ ဖောက်သည်ဆီပစ္စည်းမမှန်ရောက်သည်ဆိုပါစို့။ လူတစ်ယောက်ကိုသာ ဆူပူပြီး အဆုံးသတ်လျှင် နောက်အပတ်မှာ ထပ်မှားနိုင်သည်။ အော်ဒါစာရေးပုံ၊ အတည်ပြုစနစ်၊ လုပ်ငန်းပမာဏ၊ သင်တန်းနှင့်အနားယူချိန်တို့ကိုပါ ပြန်ကြည့်မှ အမှားက သင်ခန်းစာဖြစ်လာမည်။

လူကိုမဖျက်ဆီးဘဲ စနစ်ကိုပြင်နိုင်သောနေရာမှာ မေတ္တာနှင့်ပညာ အတူနေသည်။ ပြန်ပြင်မှုက အမြတ်ပျောက်မှုမဟုတ်၊ ယုံကြည်မှုအတွက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းဖြစ်သည်။

ကျေးဇူးသိစိတ်နှင့် အခပေးခြင်း

အလုပ်သမားတစ်ယောက်၏အားထုတ်မှုကို “သူ့တာဝန်ပဲ” ဟုသာမြင်လျှင် မိမိအတွင်းမှာ ကျေးဇူးသိစိတ်လျော့သွားတတ်သည်။ တာဝန်သည်ရှိသည်။ ဒါပေမယ့် တာဝန်ကိုကောင်းစွာထမ်းဆောင်ပေးသူအပေါ် မျှတသောအခ၊ အားပေးမှုနှင့်လေးစားမှုကို ပေးရသည်။

လစာပေးခြင်းသည် ကုသိုလ်ပြုခြင်းမဟုတ်၊ မှန်ကန်သောတာဝန်ဖြစ်သည်။ ထိုအပေါ်ကမှ အလုပ်ကောင်းလုပ်သူကိုအသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ အခက်အခဲရှိချိန်တွင်နားထောင်ခြင်း၊ လေ့လာတိုးတက်ခွင့်ပေးခြင်းတို့က အဖွဲ့အတွင်းမေတ္တာကို တည်ဆောက်သည်။

ဒီနေ့ မိမိအောင်မြင်မှုအတွက် မမြင်ရသောကူညီမှုတစ်ခုကို စဉ်းစားပြီး ကျေးဇူးတင်စကား သို့မဟုတ် မျှတသောပြန်လည်ပေးကမ်းမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ကြည့်ပါ။

ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးမတိုင်မီ သတိသုံးခဏ

ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးတစ်ခုလာလျှင် ချက်ချင်းအဖြေထုတ်လိုက်ချင်တတ်သည်။ ဒါပေမယ့် သတိသုံးခဏထားနိုင်သည်။ ပထမခဏ “အချက်အလက်မှန်လား” ဟုမေးပါ။ ဒုတိယခဏ “ထိခိုက်မည့်သူကို နားထောင်ပြီးပြီလား” ဟုမေးပါ။ တတိယခဏ “ဒီအရာကို နောက်တစ်လကြာရင်တောင် ငါရိုးသားစွာရှင်းပြနိုင်မလား” ဟုမေးပါ။

ဒီသုံးခဏက ဘယ်တော့မှမမှားဘူးဟု အာမခံမပေးပါ။ ဒါပေမယ့် အလျင်စလို၊ လောဘစလို၊ အမျက်စလိုဆုံးဖြတ်မိခြင်းကို လျှော့ပေးသည်။ အထူးသဖြင့် လူတစ်ဦး၏အလုပ်၊ ဝင်ငွေ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့်သက်ဆိုင်သောဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ဒီသတိကိုလိုအပ်သည်။

ပညာသည် စာအုပ်ထဲမှာသာမရှိပါ။ မဆုံးဖြတ်မီ ခဏရပ်တတ်သောစိတ်ထဲမှာလည်း ပညာရှိသည်။

ဝယ်သူ၏ယုံကြည်မှုကို ရေရှည်ပိုင်ဆိုင်ခြင်း

ဖောက်သည်က ခဏတာတစ်ခါဝယ်ပြီးနောက် မပြန်လာတော့လျှင် အရောင်းကိန်းတစ်ခုရသော်လည်း ဆက်ဆံရေးမရသေးပါ။ သူ့လိုအပ်ချက်ကိုမှန်ကန်စွာနားလည်ပေးခြင်း၊ မလိုအပ်လျှင် မလိုအပ်ကြောင်းပြောပေးခြင်း၊ ပြဿနာဖြစ်လျှင် အရေးကြီးသလိုပြန်ဖြေခြင်းတို့က ယုံကြည်မှုကိုကြာရှည်စေသည်။

အမြတ်တစ်ခါရခြင်းနှင့် ယုံကြည်မှုအကြိမ်ကြိမ်ရခြင်းကို ခွဲမြင်ရမည်။ ယုံကြည်မှုရသူက နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်လာနိုင်သည်၊ အခြားသူကိုလည်းပြောနိုင်သည်၊ မှားယွင်းမှုတစ်ခုဖြစ်လျှင်လည်း ရှင်းပြခွင့်ပေးနိုင်သည်။

အမှန်တရားကိုရှင်းပြသောအချိန်မှာ အရောင်းပျက်သလိုထင်ရနိုင်သည်။ ဒါပေမယ့် မေတ္တာနှင့်သစ္စာက ရေရှည်အရင်းအနှီးဖြစ်ကြောင်းကို မမေ့ကြပါစို့။

မိမိကိုယ်တိုင်အပေါ် မေတ္တာနှင့် တာဝန်

မေတ္တာကို အခြားသူအပေါ်သာပို့ပြီး မိမိကိုယ်ကိုအမြဲဖိအားပေးနေလျှင်လည်း မညီမျှပါ။ လုပ်ငန်းရှင်၊ ခေါင်းဆောင်၊ မိဘတစ်ဦးက အားလုံးကိုသာယူထားပြီး မနား၊ မအိပ်၊ မတိုင်ပင်လျှင် နောက်ဆုံးမှာ စိတ်တိုမှုကိုအနီးဆုံးသူထံ ပြန်လွှတ်မိတတ်သည်။

မိမိကိုဂရုစိုက်ခြင်းသည် တာဝန်မှထွက်ပြေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ အနားယူရမည့်အချိန်သတ်မှတ်ခြင်း၊ မသိသည်ကိုမေးခြင်း၊ တာဝန်ကိုမျှဝေခြင်း၊ ပြဿနာကြီးလျှင်အကူအညီတောင်းခြင်းတို့က စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေသည်။

မိမိစိတ်တည်ငြိမ်မှသာ မိမိဆုံးဖြတ်ချက်က အခြားသူတို့အတွက် ငြိမ်းချမ်းနိုင်မည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်တိုင်ကိုလည်း မေတ္တာရှိစွာစောင့်ရှောက်ပါ။

၂၃။ မေတ္တာပါသောတိုးတက်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် နေ့စဉ်အလေ့များ

နံနက်ခင်း ရည်ရွယ်ချက်

နေ့စတင်ချိန်မှာ အလုပ်စာရင်းကိုကြည့်သလို စိတ်စာရင်းကိုလည်းကြည့်ပါ။ “ယနေ့ ငါလုပ်မည့်အလုပ်ကြောင့် ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးပြုမလဲ” ဟု မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းက စီးပွားရေးပန်းတိုင်ကိုပယ်ဖျက်ခြင်းမဟုတ်၊ ပန်းတိုင်ထဲမှာ လူကိုပါထည့်မြင်စေခြင်းဖြစ်သည်。

လူတစ်ယောက်ကိုဖုန်းခေါ်ရမည်ဆိုလျှင် သူ့အချိန်ကိုလေးစားနိုင်မလား၊ အကူအညီတောင်းရမည်ဆိုလျှင် ကျေးဇူးတင်စကားပြောနိုင်မလား၊ ခက်ခဲသောဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုဆိုရလျှင် အမှန်နှင့်ကရုဏာကိုတွဲပြောနိုင်မလားဟု ကြိုတင်ရည်ရွယ်ထားပါ。

ရည်ရွယ်ချက်မှန်လျှင် နေ့လယ်မှာ ဖိအားလာလည်း စိတ်ကိုပြန်တည့်စေနိုင်သည်။

နေ့လယ်ခဏရပ်ခြင်း

အလုပ်များလာသောအချိန်၊ စိတ်တိုလာသောအချိန်၊ အမြတ်နည်းမည်ကိုစိုးရိမ်လာသောအချိန်မှာ ခဏရပ်ဖို့အလိုအပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အသက်ရှုသုံးခေါက်ယူပြီး “အခုငါ့စိတ်ကို ဘာကမောင်းနေသလဲ—သတိလား၊ ကြောက်ရွံ့မှုလား၊ လောဘလား၊ အမျက်လား” ဟု မေးကြည့်ပါ。

ခဏရပ်ခြင်းက ဆုံးဖြတ်ချက်မချတော့ဘူးဟုမဆိုလိုပါ။ စိတ်အပူတက်နေချိန်တွင် ပြောမိမည့်စကားကိုလျှော့ပြီး အချက်အလက်မှန်လာအောင် စောင့်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဲဒီအချိန်က မိနစ်အနည်းငယ်သာဖြစ်သော်လည်း ဆက်ဆံရေးတစ်ခုကိုကာကွယ်နိုင်သည်。

စိတ်မပြေလျှင် အလုပ်ကိုမလုပ်နိုင်တော့ဘူးဟုမဆိုလိုပါ။ စိတ်မပြေလည်း သီလမပျက်အောင်လုပ်တတ်ခြင်းက အားထုတ်မှုဖြစ်သည်。

ညနေခင်း သုံးသပ်ခြင်း

ညနေခင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို အပြစ်ပေးရန်မဟုတ်ဘဲ အမှန်မြင်ရန် သုံးသပ်ပါ။ ယနေ့ရခဲ့သောအမြတ် သို့မဟုတ်အောင်မြင်မှုမှာ ဘယ်သူ့အပေါ်ကျေးဇူးတင်ရမည်လဲ။ ယနေ့ငါ့အပြောအဆိုကြောင့် ဘယ်သူစိတ်မကောင်းဖြစ်နိုင်လဲ။ ပြန်ပြင်ရန် တစ်ချက်ဘာလဲဟု မေးပါ。

ပြန်ပြင်စရာရှိလျှင် မနက်ဖြန်မှဟုမရွှေ့ပါနှင့်။ တောင်းပန်စာတိုတစ်စောင်၊ ပေးချေဖို့ဖုန်းခေါ်တစ်ခေါက်၊ အလုပ်ပမာဏညှိဖို့ဆွေးနွေးတစ်ကြိမ်—လက်တွေ့ခြေလှမ်းသေးသေးကိုစပါ။ ပြုပြင်မှုသည် မာနကိုလျှော့ပြီး ယုံကြည်မှုကိုတိုးစေသည်。

အဲဒီညမှာ မေတ္တာပို့လိုက်ပါ။ မိမိနှင့်အလုပ်လုပ်သူ၊ မိမိကိုမကျေနပ်သူ၊ မိမိကျေးဇူးတင်ရသူတို့အားလုံးကို စိတ်ချမ်းသာကြပါစေဟု ပို့ပါ။

အပတ်စဉ် အဖွဲ့ပြန်လည်ကြည့်ရှုခြင်း

တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် အဖွဲ့အနေဖြင့် ရလဒ်သာမဟုတ်ဘဲ လုပ်ပုံလုပ်နည်းကိုဆွေးနွေးနိုင်သည်။ အလုပ်များလွန်းခဲ့သလား၊ ဘယ်နေရာမှာလူတစ်ဦးတည်းအပေါ်ဝန်ပိသလဲ၊ ဖောက်သည်ဘက်ကဘာသင်ခန်းစာရသလဲ၊ မည်သည့်အမှားကို ဘယ်စနစ်ဖြင့်တားမလဲဟု စိတ်လုံခြုံစွာပြောနိုင်သည့်နေရာဖန်တီးပါ。

ဒီဆွေးနွေးမှုတွင် မည်သူမှ အပြစ်တင်ခံရမည်ဟုမကြောက်စေရ။ သို့သော် တာဝန်လည်းမပျောက်စေရ။ အမှန်ကိုလက်ခံခြင်း၊ လိုအပ်လျှင်တောင်းပန်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ချက်ကိုသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် နောက်တစ်ပတ်ပြန်စစ်ခြင်းတို့ပါရမည်。

အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ယုံကြည်မှုက စကားကြီးများမှမတည်ဆောက်ပါ။ အမှန်ကိုကြားရသောအခါ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲဆိုသည့်နေ့စဉ်အလေ့က တည်ဆောက်ပေးသည်。

ဒီအလေ့များကို ကျင့်နိုင်သောအခါ အမြတ်ရှာခြင်းသည် လူကိုညှစ်ထုတ်သည့်နည်းမဟုတ်တော့ဘဲ လူတစ်ဦးချင်း၏အားထုတ်မှုကို တန်ဖိုးထားသောအလုပ်ဖြစ်လာမည်။ ထိုအခါ အောင်မြင်မှုသည် ငွေတစ်မျိုးတည်းမဟုတ်၊ စိတ်အေးချမ်းမှု၊ မိသားစုနီးကပ်မှု၊ ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုနှင့် အဖွဲ့သားတို့၏ဂုဏ်သိက္ခာကိုပါ အတူဆောင်လာမည်။

၂၄။ အမြတ်ရှိလျက် မေတ္တာမရှုံးစေရန် ခံဝန်ချက်

ယနေ့တရားနာပြီးသည့်နောက် အမြတ်ရှာရမည့်ဘဝကိုပယ်ဖျက်ဖို့ မလိုပါ။ သို့သော် အမြတ်ရဖို့အတွက် အမှန်မဖျောက်တော့ဘူး၊ လူကိုစျေးနှုန်းလိုမမြင်တော့ဘူး၊ အခြားသူ၏ပင်ပန်းမှုကို “သူ့တာဝန်ပဲ” ဟုလွယ်လွယ်မပြောတော့ဘူးဟု မိမိစိတ်ထဲမှာ ခံဝန်ချက်ထားနိုင်သည်။

မနက်ဖြန်လည်း အလျင်လိုရနိုင်သည်၊ အခက်အခဲလာနိုင်သည်၊ ကိန်းဂဏန်းဖိအားရှိနိုင်သည်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဒီတရားရဲ့အနှစ်ကိုသတိရပါ—ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမချမီ လူကိုမြင်ပါ၊ စကားတစ်ခွန်းမပြောမီ မေတ္တာကိုထည့်ပါ၊ အမှားတစ်ခုဖြစ်လျှင် သစ္စာဖြင့်ပြင်ပါ။

မိမိလုပ်ငန်းရှိသူက အလုပ်ခွင်ကိုလုံခြုံစေသောသူဖြစ်ပါစေ။ အလုပ်လုပ်သူက တာဝန်ယူရင်း ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်းထိန်းသူဖြစ်ပါစေ။ မိဘဖြစ်သူက ငွေရှာရင်းနားထောင်သူဖြစ်ပါစေ။ ဖောက်သည်ဖြစ်သူကလည်း တရားမျှတသောလုပ်ငန်းကိုအားပေးသူဖြစ်ပါစေ။

ဒီလိုအပြန်အလှန်မေတ္တာရှိလာလျှင် စျေးကွက်မှာလည်းလူသားဆန်လာမည်၊ အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း ယုံကြည်မှုရှိလာမည်၊ မိသားစုမှာလည်းအေးချမ်းလာမည်။ အမြတ်သည် လက်ထဲမှာရှိနိုင်သလို မေတ္တာလည်း စိတ်ထဲမှာမရှုံးစေဘဲ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။

၂၅။ တရားနာပြီးနောက် မိမိကိုယ်ကိုမေးရမည့်မေးခွန်းများ

ဒကာ ဒကာမတို့… အလုပ်တစ်ခုအောင်မြင်ခဲ့လျှင် “ဘယ်လောက်ရလဲ” ဟုမေးသလို “ဘယ်လိုရလဲ” ဟုလည်းမေးကြပါ။ အဲဒီအောင်မြင်မှုအတွင်း အမှန်တရားပါသလား၊ မျှတမှုပါသလား၊ မေတ္တာပါသလား။ မေးခွန်းက ရလဒ်ကိုလျှော့ချရန်မဟုတ်ဘဲ ရလဒ်ကိုသန့်ရှင်းစေရန်ဖြစ်သည်။

တစ်ဦးတစ်ယောက်၏စိတ်ပင်ပန်းမှုကို ကြားမိလျှင် “အလုပ်ဆိုတာဒီလိုပဲ” ဟု အလွယ်မပိတ်ပါနှင့်။ မလုပ်နိုင်သောတောင်းဆိုချက်ကိုနားထောင်ပြီး၊ စနစ်ပြင်နိုင်သည့်နေရာကိုရှာပြီး၊ မဖြစ်မနေလိုအပ်သောတာဝန်ကိုလည်း လူ့ဂုဏ်သိက္ခာမပျက်စေဘဲရှင်းပြနိုင်ပါစေ။

မိမိက အာဏာရှိသူဖြစ်လျှင် ဘယ်သူကအမှန်ပြောရဲသလဲကို မေးပါ။ မိမိက လက်အောက်ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင်လည်း ဘယ်အရာမှာ ရိုးသားစွာတင်ပြရမလဲကို မေးပါ။ အာဏာမတူသော်လည်း သီလကိုစောင့်ရှောက်နိုင်သောနေရာ မိမိတိုင်းမှာ ရှိသည်။

ငွေရှာခြင်း၊ တိုးတက်ခြင်း၊ အောင်မြင်ခြင်းတို့သည် ဓမ္မမှအဝေးသို့သွားစရာမလိုပါ။ စိတ်သဘောမှန်လျှင် အဲဒီအရာများသည်ပင် ဒါန၊ သီလ၊ မေတ္တာ၊ တာဝန်ယူမှုတို့ကိုလေ့ကျင့်ရသောကွင်းဖြစ်လာနိုင်သည်။

အမြတ်ကိုရရှိလျက် မေတ္တာမရှုံးသောသူသည် မိမိတစ်ယောက်တည်းချမ်းသာခြင်းကိုမရွေးဘဲ မိမိနှင့်ဆက်စပ်သူများပါ အေးချမ်းနိုင်မည့်လမ်းကိုရွေးသူဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းကို နေ့စဉ်ခြေလှမ်းသေးသေးဖြင့် လျှောက်နိုင်ကြပါစေ။

၂၆။ ညနေခင်းတွင် စိတ်ကိုပြန်တည့်စေသော တရားလေ့ကျင့်မှု

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီတရားကို နားထောင်ပြီး အိမ်ပြန်ရောက်သောညတွင် ငါးမိနစ်လောက် ထိုင်ပါ။ အလုပ်ပင်ပန်းလို့ မျက်လုံးမှိတ်ရုံနဲ့လည်းရသည်။ အသက်ဝင်တာကိုသိ၊ အသက်ထွက်တာကိုသိပါ။ စိတ်ထဲမှာ ဒီနေ့ရောင်းအား၊ စာရင်း၊ တိုင်ကြားချက်၊ မိသားစုစကားတွေ ပေါ်လာလျှင် မနှင်ထုတ်ပါနှင့်။ ပေါ်လာတာကို သိရုံသိပါ။

ပြီးလျှင် ဒီနေ့ကိုပြန်ကြည့်ပါ။ ငါမေတ္တာဖြင့်ပြောနိုင်ခဲ့သောအချိန်ရှိသလား။ ငါအလျင်လိုလို့ စကားမာသွားသောအချိန်ရှိသလား။ ငါ့အကျိုးကိုသာမြင်ခဲ့သောဆုံးဖြတ်ချက်ရှိသလား။ မေးခွန်းကိုဖြေပြီး ကိုယ့်ကိုအပြစ်မတင်ပါနှင့်။ မှန်မှန်မြင်ခြင်းဟာ ပြင်ဆင်ခြင်းရဲ့အစ ဖြစ်သည်။

တစ်ဦးဦးကို နာကျင်စေမိသည်ဟုသိလျှင် မနက်ဖြန်ပြင်မည့်နည်းကိုစိတ်ကူးပါ။ ပြောသင့်သည့်စကားကို အေးအေးဆေးဆေးရွေးပါ။ တောင်းပန်ဖို့လိုလျှင် မာနမထားပါနှင့်။ အမှားကိုဝန်ခံနိုင်ခြင်းက လုပ်ငန်းခေါင်းဆောင်မှုကိုလျှော့စေခြင်းမဟုတ်၊ ယုံကြည်မှုကိုမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သည်။

ပြီးလျှင် ကျေးဇူးတင်စရာသုံးခုကိုမှတ်ပါ။ ဒီနေ့ကိုယ်ကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်ရန် ကူညီခဲ့သူတစ်ဦး၊ ကိုယ့်ကိုသတိပေးခဲ့သူတစ်ဦး၊ ကိုယ့်မိသားစုထဲကနားလည်ပေးခဲ့သူတစ်ဦးကို စိတ်ထဲမှာကျေးဇူးတင်ပါ။ ကျေးဇူးသိစိတ်က အမြတ်ကို မာနအဖြစ်မကပ်စေဘဲ အပြန်အလှန်အဖြစ်မြင်စေသည်။

နောက်ဆုံး မေတ္တာပို့ပါ။ “ငါနှင့်အတူအလုပ်လုပ်သူများ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ။ ငါ့ကြောင့်ပင်ပန်းခဲ့သူများ နာကျင်မှုလျော့ပါစေ။ ငါမသိဘဲအမှားလုပ်ခဲ့လျှင် ပြင်ဆင်နိုင်သောဉာဏ်ပေးပါစေ။” ဟု ပို့ပါ။ ဒီမေတ္တာသည် ပြဿနာကိုချက်ချင်းမပျောက်စေသော်လည်း မနက်ဖြန်ကို ပြန်လည်မှန်ကန်စွာစတင်နိုင်သော စိတ်ကိုပေးသည်။

အိမ်ထောင်ဖက်နှင့်မိသားစုရှိလျှင် ဒီလေ့ကျင့်မှုကို မေးခွန်းတစ်ခုဖြင့်အတူလုပ်နိုင်သည်—“ဒီနေ့ကိုယ်က မင်းအပေါ်ကောင်းကောင်းနားထောင်ပေးနိုင်ခဲ့လား” ဟုမေးပါ။ အဖြေကိုကာကွယ်မနေဘဲ နားထောင်ပါ။ အဲဒီစကားဝိုင်းသေးသေးက မိသားစုအေးချမ်းမှုအတွက်အရင်းအနှီးဖြစ်သည်။

အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလည်း တစ်ပတ်တစ်ခါ “ဒီတစ်ပတ်မှာ ဘယ်သူ့ဝန်ထုပ်ကို မမြင်မိခဲ့လဲ” ဟုမေးနိုင်သည်။ တစ်စုံတစ်ယောက်က စကားပြောလာလျှင် ချက်ချင်းအကြောင်းပြန်မပေးပါနှင့်။ ကျေးဇူးတင်ကြောင်းအရင်ပြောပြီး အချက်အလက်ကိုစစ်ကာ ပြင်ဆင်ချက်ကို ပြန်ဆက်သွယ်ပါ။

ဒီလိုသတိနှင့်မေတ္တာကို နေ့စဉ်ပြန်လည်လေ့ကျင့်ရာက အောင်မြင်မှုသည် သွေးအေးအေးနဲ့စီမံနိုင်သောအောင်မြင်မှု ဖြစ်လာမည်။ ရလဒ်တိုးလာလျှင်လည်း မာနမတက်၊ အခက်အခဲလာလျှင်လည်း လူကိုမနင်း၊ သစ္စာနှင့်ကရုဏာကို မပျောက်စေဘဲ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။

၂၇။ မိသားစု၊ အလုပ်ခွင်နှင့် လူမှုအဖွဲ့ကို တစ်လုံးတစ်ဝတည်းမြင်ခြင်း

တစ်ခါတစ်ရံ လူတစ်ယောက်၏အလုပ်ခွင်အပြုအမူကို အလုပ်ခွင်ထဲမှာပဲဖြစ်တယ်ဟုထင်မိတတ်သည်။ တကယ်တော့ အလုပ်မှာစိတ်ဖိစီးပြီး အမြဲအပြစ်တင်ခံရသူသည် အိမ်ပြန်ရောက်လျှင်လည်း စိတ်တိုလွယ်နိုင်သည်။ အိမ်မှာနားလည်မှုမရသူသည် အလုပ်ခွင်မှာအာရုံစူးစိုက်ရန်ခက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လုပ်ငန်းအကျိုးနှင့်မိသားစုအကျိုးကို အကွာအဝေးကြီးလိုမမြင်ပါနှင့်။

ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က အချိန်ပိုကိုစနစ်တကျစီမံပေးခြင်း၊ မလေးစားသောစကားကိုတားခြင်း၊ ရက်နားကိုလေးစားခြင်းတို့ပြုလျှင် ဝန်ထမ်း၏အိမ်ကလည်း အေးချမ်းလာနိုင်သည်။ မိဘတစ်ယောက်က အလုပ်အကြောင်းကိုအိမ်မှာ မျှတစွာပြောပြပြီး နားထောင်ပေးလျှင် ကလေး၏ယုံကြည်မှုလည်း တိုးနိုင်သည်။

ဒီလိုဆက်စပ်မှုကိုမြင်သောအခါ မေတ္တာသည် ခံစားချက်လေးတစ်ခုမဟုတ်တော့ဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ဆက်စပ်ကောင်းမွန်စေသောဉာဏ် ဖြစ်လာသည်။

အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ဝန်ထမ်း၏ဘဝကိုလေးစားလျှင် ဖောက်သည်အပေါ်လည်း ပိုလေးစားတတ်လာသည်။ ဖောက်သည်ကိုမလှည့်စားသောလုပ်ငန်းက လူမှုအဖွဲ့ထံမှာလည်း ယုံကြည်မှုရလာသည်။ မျှတမှုတစ်နေရာမှာစတင်လျှင် အခြားနေရာများသို့လည်း စီးဆင်းတတ်သည်။

ဒါကြောင့် မိမိအိမ်တွင်း၊ အလုပ်ခွင်၊ ဆိုင်၊ အဖွဲ့အစည်းတို့ထဲတွင် မေတ္တာကိုအလှဆင်စကားအဖြစ်မထားဘဲ “ဘာလုပ်ရမလဲ” ဆိုသောမေးခွန်းနှင့်တွဲပါ။ ဘယ်သူ့ကိုနားထောင်ရမလဲ၊ ဘာကိုရှင်းပြရမလဲ၊ ဘာကိုပြန်ပြင်ရမလဲ၊ ဘာကိုမျှဝေရမလဲဆိုတာကို လက်တွေ့ဆုံးဖြတ်ပါ။

၂၈။ ရေရှည်အောင်မြင်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်

ရေရှည်အောင်မြင်မှုဆိုသည်မှာ အမြတ်အနှစ်တိုင်းတိုးလာခြင်းသာမဟုတ်ပါ။ အခက်အခဲလာလျှင် အဖွဲ့သားများအမှန်ပြောရဲခြင်း၊ ဖောက်သည်ကမေးခွန်းရှိလျှင် ပြန်လာပြောရဲခြင်း၊ မိသားစုဝင်ကမိမိနှင့်စကားပြောချင်ခြင်းတို့ပါရှိရမည်။ ထိုအရာများက ကိန်းဂဏန်းမဟုတ်သော်လည်း လုပ်ငန်းကိုအမှန်တကယ်တည်စေသောအရင်းအနှီးများဖြစ်သည်။

ယနေ့ရသောအမြတ်ကိုနောက်လမှာမရနိုင်သည့်အခါရှိမည်။ စျေးကွက်အပြောင်းအလဲ၊ နေမကောင်းမှု၊ မမျှော်လင့်သောအခက်အခဲတို့လာနိုင်သည်။ ဒါပေမယ့် သစ္စာနှင့်မေတ္တာဖြင့်တည်ဆောက်ထားသောယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေကအခက်အခဲကိုအတူဖြေရှင်းဖို့အခြေခံရလာသည်။

အောင်မြင်မှုကို ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်တင်ရန်သာသုံးလျှင် စိတ်ထဲမှာကြောက်ရွံ့မှုပါလာတတ်သည်—မိမိရထားတာပျောက်မလားဟု။ အောင်မြင်မှုကို အများအကျိုးတိုးရန်သုံးလျှင် ကျေးဇူးသိစိတ်နှင့်တာဝန်ယူစိတ်ပါလာတတ်သည်။ အဲဒီစိတ်က ငြိမ်းချမ်းမှုရဲ့အကြောင်းဖြစ်သည်။

ဒကာ ဒကာမတို့… ယနေ့ကစပြီး အမြတ်စာရင်းကြည့်တိုင်း အားထုတ်ခဲ့သူများကို သတိရကြပါ။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတိုင်း မမြင်ရသောကုန်ကျစရိတ်ကို မေးကြပါ။ အမှားတစ်ခုတွေ့တိုင်း ဖုံးကွယ်မနေဘဲပြင်ကြပါ။ ထိုသတိလေးများစုပေါင်းလာလျှင် လုပ်ငန်းကလည်းတိုးတက်၊ လူမှုအဖွဲ့ကလည်းအေးချမ်း၊ မိမိစိတ်ကလည်းပေါ့ပါးလာမည်။

အမြတ်ရှိသော်လည်း မေတ္တာမရှုံးစေရန်ကြိုးစားသောဘဝသည် အလွယ်လမ်းမဟုတ်ပါ။ သို့သော် အဲဒီလမ်းက မိမိအောင်မြင်မှုကိုအများ၏မျက်ရည်ပေါ်မတည်စေဘဲ၊ အများ၏ကောင်းကျိုးနှင့်တွဲပြီးတည်စေသော မြတ်သောလမ်းဖြစ်သည်။

၂၉။ မေတ္တာပါသောဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဆက်လက်ကာကွယ်ခြင်း

တရားတော်ကိုနားထောင်ပြီးနောက် သုံးရက်လောက်ကြာလျှင် စိတ်ထဲကအလေးအနက် လျော့သွားနိုင်သည်။ အလုပ်တွေပြန်များလာမည်၊ စျေးကွက်ဖိအားပြန်လာမည်၊ လူတွေကမိမိကိုနားမလည်သလိုခံစားရနိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှာပဲ မေတ္တာကို စိတ်ကူးကောင်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်စည်းကမ်းတစ်ခုအဖြစ်ပြန်တင်ရမည်။

ဥပမာ၊ မိမိက လစာနောက်ကျမစေဘူးဟု ဆုံးဖြတ်ထားလျှင် ငွေလည်ပတ်မှုအခြေအနေကို အပတ်စဉ်ကြိုစစ်ပါ။ ဖောက်သည်ကိုမလှည့်စားဘူးဟု ဆုံးဖြတ်ထားလျှင် အရောင်းစကားနှင့်ကြော်ငြာစာကို စစ်ပါ။ အချိန်ပိုကိုမတရားမခိုင်းဘူးဟု ဆုံးဖြတ်ထားလျှင် ပန်းတိုင်နှင့်လူအင်အားကို အမှန်အတိုင်းပြန်ညှိပါ။

မိမိဆန္ဒကောင်းကိုစနစ်ကထောက်ပံ့မပေးလျှင် ဆန္ဒကောင်းတစ်ယောက်တည်းပင်ပန်းရတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာရင်းစစ်နည်း၊ စကားပြောနည်း၊ တိုင်ကြားမှုလမ်းကြောင်း၊ အချိန်ပိုသဘောတူညီချက်၊ တာဝန်ခွဲနည်းတို့ထဲမှာ မေတ္တာနှင့်မျှတမှုကို ထည့်သွင်းပါ။

လူတစ်ယောက်၏အကောင်းစိတ်က အဖွဲ့ကိုစတင်ပြောင်းနိုင်သည်။ ဒါပေမယ့် အဖွဲ့က အတူတူကောင်းလာလျှင် အဲဒီစိတ်က မပျောက်တော့ဘဲ ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်လာသည်။ ယဉ်ကျေးမှုကောင်းလာလျှင် မရှိချိန်မှာတောင် မျှတမှုကိုလိုက်နာသူများ ပေါ်လာမည်။

ဒီတရား၏အဆုံးသတ်တွင် မိမိကိုယ်ကို သတိပေးကြပါစို့။ အမြတ်ရလျှင်မမာန်တက်၊ အရှုံးရှိလျှင်မလိမ်၊ အခက်အခဲရှိလျှင်လူကိုမနင်း၊ အမှားရှိလျှင်မဖုံးကွယ်၊ အောင်မြင်လျှင်အများကိုမမေ့—ဤအလေ့တွေက မေတ္တာမရှုံးသောဘဝကိုတည်ဆောက်ပေးမည်။

အသက်မွေးမှုသည် တရားနဲ့ကွာမနေပါ။ မိမိရင်းနှီးသောအလုပ်ကွင်းထဲမှာပဲ သီလကိုကာကွယ်နိုင်သည်၊ မေတ္တာကိုလေ့ကျင့်နိုင်သည်၊ အများအကျိုးကိုမြင်နိုင်သည်။ ဒီနေ့ကစပြီး မိမိအလုပ်ကို ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု၏လမ်းအဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးချနိုင်ကြပါစေ။

မေတ္တာပို့ အမျှဝေခြင်း

ဤတရားနာယူရသော ကုသိုလ်စိတ်အကျိုးကြောင့် အလုပ်ရှင်၊ အလုပ်သမား၊ ဖောက်သည်၊ မိသားစုဝင်၊ အိမ်နီးချင်းနှင့် ဆက်စပ်သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် တစ်ဦး၏အကျိုးကိုတစ်ဦးမြင်တတ်ကြပါစေ။ အမြတ်ရှာရာတွင် အပြစ်မဖြစ်စေဘဲ၊ တိုးတက်ရာတွင် မေတ္တာမလျော့ဘဲ၊ တာဝန်ယူသောစိတ်ဖြင့် နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။

တစ်နေ့တာဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း၌ “ငါ့အကျိုးသာလား၊ အများအကျိုးပါလား” ဟု သတိတရားဖြင့် မေးနိုင်ကြပါစေ။ မိမိမှားလျှင် ဝန်ခံပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။ အခြားသူပင်ပန်းလျှင် မြင်နိုင်ကြပါစေ။ ငွေကြေးနှင့်လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ နှစ်ခုလုံးကို ကာကွယ်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာပေါ်ပေါက်ကြပါစေ။

ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနပစ္စယော ဟောတု။ အမျှ… အမျှ… အမျှ… သာဓု… သာဓု… သာဓု…

စ၀်ဓမ္မသာမိ

(ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)

ကိုးကားအသုံးပြုသော မူရင်းကျမ်းများ

၁။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၁၈၃၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ (Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka); SuttaCentral, Dhammapada 183, https://suttacentral.net/dhp183/pli/ms.

၂။ ဒီဃနိကာယ်၊ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် (DN 31)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dn31/pli/ms.

၃။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၂၂၄၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dhp224/pli/ms.

၄။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၇၆၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dhp76/pli/ms.

၅။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၅၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dhp5/pli/ms.

၆။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၂၁၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dhp21/pli/ms.

၇။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 61)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/mn61/pli/ms.

၈။ ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၁၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ/မဟာသင်္ဂီတိ ပါဠိမူ; SuttaCentral, https://suttacentral.net/dhp1/pli/ms.