နေ့စဉ်လုပ်ငန်းသို့ မူဝါဒကို ပြောင်းလဲအသက်သွင်းခြင်း နံနက်ပိုင်းတရားတော်
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၉ ရက် •
ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက် • တနင်္ဂနွေနေ့
“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”
နေ့စဉ်လုပ်ငန်းသို့ မူဝါဒကို ပြောင်းလဲအသက်သွင်းခြင်း
နံနက်ပိုင်းတရားတော်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ လုပ်ငန်းတွေ တိုးလာတဲ့အခါ အများဆုံးကြုံရတဲ့ ကွာဟချက်တစ်ခုကို ပြောကြမယ်။
စာရွက်ပေါ်မှာတော့ အကုန်ကောင်းတယ်။
“ဖောက်သည်ကို လေးစားရမည်” လို့ ရေးထားတယ်။
“အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးရမည်” လို့ ရေးထားတယ်။
“ဝန်ထမ်းကို မျှတစွာဆက်ဆံရမည်” လို့ ရေးထားတယ်။
“အမှားကို ဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုရ” လို့ ရေးထားတယ်။
“လူမှုတာဝန်ကို လေးစားရမည်” လို့ ရေးထားတယ်။
ဖတ်ရတာလည်း ကောင်းတယ်။
အစည်းအဝေးမှာ ပြောရတာလည်း ကောင်းတယ်။
နံရံပေါ်ကပ်ထားရင်လည်း လှတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒကာ ဒကာမတို့…
ဖောက်သည်တစ်ယောက် တကယ်ဒေါသထွက်လာတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လိုပြောသလဲ။
အော်ဒါကြီးတစ်ခုရလာပြီး အရည်အသွေးစစ်ဆေးချိန်မလောက်တဲ့အခါ ဘာလုပ်သလဲ။
အောက်ကဝန်ထမ်းက အကြီးအကဲရဲ့အမှားကို ထောက်ပြလာတဲ့အခါ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ။
အမြတ်တိုးမယ့်အခွင့်အရေးနဲ့ လူမှုထိခိုက်မှု တိုက်မိလာတဲ့အခါ ဘာရွေးသလဲ။
အဲဒီအချိန်ကျမှ မူဝါဒဟာ စာရွက်လား၊ အသက်ရှိလားဆိုတာ သိရတယ်။
ဒီနေ့ တရားရဲ့အဓိကစကားတစ်ကြောင်းက—
“မူဝါဒရဲ့တန်ဖိုးကို ရေးထားတဲ့စာလုံးနဲ့ မတိုင်းနဲ့။ နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဘယ်လောက်အသက်ရှင်သလဲနဲ့ တိုင်းပါ။”
လုပ်ငန်းသေးတုန်းက မူဝါဒကို ပိုင်ရှင်ရဲ့အကျင့်က ထိန်းတယ်။
ဖောက်သည်လာတယ်။
ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းတယ်။
ဝန်ထမ်းမှားတယ်။
ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် ပြင်ပေးတယ်။
ပစ္စည်းမကောင်းဘူး။
ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် ရပ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လုပ်ငန်းချဲ့လာပြီ။
လူတစ်ရာ။
လူတစ်ထောင်။
ရုံးခွဲငါးခု။
မြို့သုံးမြို့။
အကြီးအကဲက လူတိုင်းကို တိုက်ရိုက်မသင်နိုင်တော့ဘူး။
ဒီအချိန်မှာ ကောင်းတဲ့အကျင့်ကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ကိုယ်ရေးအရည်အသွေး အဖြစ်ပဲထားလို့မရတော့ဘူး။
အဖွဲ့သိရမယ်။
အဓိပ္ပာယ်နားလည်ရမယ်။
နေ့စဉ်လုပ်ထုံးထဲ ဝင်ရမယ်။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ထဲ ဝင်ရမယ်။
လေ့ကျင့်မှုထဲ ဝင်ရမယ်။
ပြန်လည်စစ်ဆေးမှုထဲ ဝင်ရမယ်။
ဒါမှ မူဝါဒအသက်ရှင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ မှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အစဉ်တစ်ခု တွေ့ရတယ်။ တရားကိုကြားပြီး မှတ်ထားသူနှစ်ယောက်ထဲမှာ မှတ်ထားသမျှရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို စူးစမ်းသူက ပိုချီးမွမ်းထိုက်တယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကို စူးစမ်းသူနှစ်ယောက်ထဲမှာ တရားနဲ့အညီ တကယ်ကျင့်သူက ပိုချီးမွမ်းထိုက်တယ်။ တကယ်ကျင့်သူနှစ်ယောက်ထဲမှာ ကိုယ့်အကျိုးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်နဲ့သူတစ်ပါး နှစ်ဖက်လုံးအကျိုးအတွက် ကျင့်သူက ပိုချီးမွမ်းထိုက်တယ်လို့ အဆင့်ဆင့်ခွဲပြထားတယ်။
ဒီကျမ်းကို ခေတ်သစ်ကုမ္ပဏီမူဝါဒအကောင်အထည်ဖော်နည်းလို့ တိုက်ရိုက်မပြောရဘူးနော်။
မူရင်းက ဓမ္မအကျင့်အကြောင်း။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ အခြေခံတစ်ခု ရတယ်။
ကြားတာနဲ့ မပြီးဘူး။
မှတ်တာနဲ့ မပြီးဘူး။
အဓိပ္ပာယ်သိတာနဲ့ မပြီးဘူး။
တကယ်ကျင့်ရတယ်။
နောက်ဆုံး ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးပါ ရောက်ရတယ်။
ဒီအစဉ်ကို လုပ်ငန်းထဲ ယူကြည့်။
မူဝါဒစာအုပ် ဖတ်ပြီးပြီ။
ဒါ ပထမအဆင့်ပဲ။
“ဖောက်သည်ကို လေးစားရမယ်” ဆိုတာ မှတ်မိတယ်။
ဒါလည်း မပြီးသေးဘူး။
“လေးစားတယ်ဆိုတာ ဘာလုပ်ရမလဲ” နားလည်ရမယ်။
ဖောက်သည်ပြောတာ ပြီးအောင်ကြားရမလား။
မဖြစ်နိုင်တာကို မလိမ်ရဘူးလား။
အမှားဖြစ်ရင် စောစောဝန်ခံရမလား။
ကိုယ့်အဖွဲ့မှားတာကို ဖောက်သည်ပေါ် ပြန်ပုံမချရဘူးလား။
ဒါ အဓိပ္ပာယ်။
ပြီးတော့ တကယ်ဖောက်သည်ဒေါသထွက်လာတဲ့နေ့မှာ အဲဒီအတိုင်း လုပ်နိုင်မှ မူဝါဒက လက်တွေ့ရောက်တယ်။
နောက်ဆုံး—
ကိုယ့်ကုမ္ပဏီအဆင်ပြေအောင်ပဲ မူဝါဒကို သုံးသလား။
ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ ပေးသွင်းသူ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအကျိုးပါ ထည့်ကြည့်သလား။
ဒီနေရာက လူမှုတာဝန်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ မူဝါဒတစ်ခုကို ဒီလိုမေးလို့ရတယ်—
“ဖတ်ပြီးပြီလား” မဟုတ်ဘူး။
“နားလည်ပြီလား” မေး။
“လုပ်တတ်ပြီလား” မေး။
“တကယ်လုပ်နေသလား” မေး။
“သူတစ်ပါးအကျိုးကိုပါ ထိန်းပေးသလား” မေး။
ဒီလိုမှ မူဝါဒအသက်ဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၁ ကလည်း စဉ်းစားစရာကောင်းတယ်။ အဲဒီဟောချက်မှာ သင်ကြားမှုတွေကို နားနဲ့လိုက်နာကြားယူထားခြင်း၊ နှုတ်နဲ့ ထပ်ခါတလဲလဲ ရွတ်ဆိုထားခြင်း၊ စိတ်နဲ့ ဆန်းစစ်ထားခြင်း၊ အမြင်နဲ့ ထိုးဖောက်နားလည်ထားခြင်းဆိုတဲ့ အဆင့်တွေကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာလည်း ကျမ်းရဲ့မူရင်းရည်ရွယ်ချက်ကို လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ တန်းတူမထားပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ သဘောတရားတစ်ခု ထင်ရှားတယ်။
တစ်ခါကြားရုံနဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့နားလည်မှု မဖြစ်ဘူး။
ဒါဆို အဖွဲ့အစည်းမူဝါဒကို တစ်နှစ်တစ်ခါ အစည်းအဝေးမှာ ဖတ်ပြရုံနဲ့ ဘာကြောင့်လူတိုင်းလိုက်နာမယ်လို့ ထင်ကြတာလဲ။
လူအသစ်ဝင်တယ်။
စာမျက်နှာသုံးဆယ်ရှိတဲ့ စည်းမျဉ်းပေးလိုက်တယ်။
“ဖတ်ထား”
ဆိုတယ်။
သုံးလနောက် အမှားဖြစ်တော့—
“စာအုပ်ထဲ ရေးထားတာပဲ”
ဆိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့… ရေးထားတာနဲ့ သင်ပြီးတာ မတူဘူး။
ပေးထားတာနဲ့ နားလည်သွားတာ မတူဘူး။
နားလည်တာနဲ့ အခြေအနေမှန်မှာ အသုံးချတတ်တာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်ဝင်ချင်ရင် အနည်းဆုံး—
ရှင်းပြရမယ်။
ဥပမာပြရမယ်။
မေးခွန်းမေးခွင့်ပေးရမယ်။
လက်တွေ့စမ်းရမယ်။
မှားရင် ပြန်သင်ရမယ်။
ပြီးတော့ “ဘာကြောင့် ဒီမူထားတာလဲ” ကို သိစေရမယ်။
ဥပမာ—
“ဖောက်သည်အချက်အလက်ကို ဒီလိုမမျှဝေရ”
ဆိုတဲ့မူရှိတယ်ဆိုပါစို့။
ဝန်ထမ်းက စကားလုံးပဲမှတ်ထားရင် အခြေအနေသစ်လာတဲ့အခါ မသိဘူး။
“ဒီလူက ဖောက်သည်မိတ်ဆွေပါ၊ ပြောလို့ရလား”
“ဖုန်းထဲဓာတ်ပုံပို့လို့ရလား”
“အလုပ်မြန်ဖို့ ကိုယ်ပိုင်အကောင့်သုံးလို့ရလား”
အခြေအနေပြောင်းလာတယ်။
မူဝါဒရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို မသိရင် စာကြောင်းထဲ မပါသေးတဲ့အခြေအနေမှာ အလုပ်မလုပ်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်ဝင်တယ်ဆိုတာ—
စာကို အလွတ်ရတာ မဟုတ်ဘူး။ စာနောက်ကအကြောင်းကို သိပြီး အခြေအနေအသစ်မှာ မူမပျောက်အောင် ဆုံးဖြတ်တတ်ခြင်း။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ ရှင်းလင်းတဲ့ ဓမ္မလေ့ကျင့်နည်းတစ်ခုနဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
အဲဒီမှာ အရှင်ရာဟုလာကို မှန်ကြည့်သလို ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကို ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ ဟောတယ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ တစ်ခုခုလုပ်မယ့်အခါ—မလုပ်မီ ပြန်စဉ်းစား။ ကိုယ့်ကို ထိခိုက်မလား၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်မလား၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်မလား စစ်။ လုပ်နေစဉ်လည်း ပြန်စစ်။ လုပ်ပြီးနောက်လည်း အကျိုးဆက်ကို ပြန်စစ်ရမယ့်သဘောကို ထင်ရှားစွာ ဟောထားတယ်။
ဒီဟောချက်ဟာ လုပ်ငန်းအရည်အသွေးစစ်ဆေးစနစ်ကို ဟောတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ မူဝါဒကို နေ့စဉ်အပြုအမူဖြစ်အောင် ပြောင်းရာမှာ အလွန်နက်တဲ့အခြေခံတစ်ခု ရတယ်။
မလုပ်မီ စစ်။
လုပ်နေစဉ် စစ်။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မူဝါဒတစ်ခုကို နံရံပေါ်ကပ်ထားတာထက် ဒီသုံးနေရာထဲ ထည့်နိုင်ရင် ပိုအသက်ဝင်တယ်။
ဥပမာ—“ဖောက်သည်အကျိုး မထိခိုက်စေရ” ဆိုတဲ့မူ။
မလုပ်မီ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဖောက်သည်ကို ဘာထိခိုက်နိုင်လဲ”
မေး။
လုပ်နေစဉ်—
“ဦးဇင်းတို့ မမျှော်လင့်ထားတဲ့အကျိုးဆက် ပေါ်လာသလား”
ပြန်စစ်။
လုပ်ပြီးနောက်—
“တကယ်အကျိုးရှိသလား၊ ထိခိုက်မှုရှိသလား”
ပြန်ကြည့်။
ဒီလိုဆို မူဝါဒက ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ရှေ့၊ အလယ်၊ နောက် သုံးနေရာလုံးကို ဝင်လာတယ်။
အရည်အသွေးမူဝါဒလည်း ဒီလို။
ပစ္စည်းမထုတ်မီ စံပြည့်လား။
ထုတ်နေစဉ် လွဲလာသလား။
ထုတ်ပြီးနောက် ပြဿနာပြန်သုံးသပ်သလား။
ဝန်ထမ်းမူဝါဒလည်း ဒီလို။
အလုပ်ပေးမီ မျှတသလား။
လုပ်နေစဉ် မခံနိုင်တဲ့အလုပ်ဝန်ဖြစ်လာသလား။
ပြီးနောက် ပြန်လည်သုံးသပ်သလား။
လူမှုတာဝန်လည်း ဒီလို။
စီမံကိန်းစမီ—
“ဒေသခံဘယ်သူထိခိုက်နိုင်လဲ”
မေး။
လုပ်နေစဉ်—
“မမျှော်လင့်ထားတဲ့အနှောင့်အယှက် ဖြစ်လာသလား”
စစ်။
ပြီးနောက်—
“မိမိတို့ရရှိတဲ့အကျိုးနဲ့ အခြားသူခံရတဲ့ကုန်ကျစရိတ် မျှတသလား”
ပြန်ကြည့်။
ဒီလိုလုပ်ရင် လူမှုတာဝန်ဟာ နှစ်ကုန်လှူဒါန်းပွဲတစ်ခု မဟုတ်တော့ဘူး။
နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အတွင်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…
မူဝါဒအသက်မဝင်ရတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုက—
အကြီးအကဲက ကိုယ်တိုင်မလိုက်နာခြင်း။
အောက်ကလူအတွက် တစ်မျိုး။
အထက်ကလူအတွက် တစ်မျိုး။
ဖောက်သည်သေးအတွက် တစ်မျိုး။
ဖောက်သည်ကြီးအတွက် တစ်မျိုး။
ရုံးခွဲတစ်ခုအတွက် တစ်မျိုး။
ပိုင်ရှင်မိသားစုဝင်အတွက် တစ်မျိုး။
ဒီလိုဆို စာရွက်ပေါ်မှာ မူဝါဒရှိပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာသင်ပေးနေလဲ။
လူတွေက စာအုပ်ကို မကြည့်တော့ဘူး။
အကြီးအကဲရဲ့အပြုအမူကို ကြည့်တယ်။
“မူဝါဒက ဒီလိုရေးထားပေမဲ့ ဆရာလာရင် အဲဒီလိုလုပ်”
ဆိုတဲ့မမြင်ရတဲ့ မူဝါဒတစ်ခု ထပ်ပေါ်လာတယ်။
အဲဒီမမြင်ရတဲ့မူက စာရွက်ထက် ပိုအားကောင်းတတ်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ သာသနာတော်၏ တရားအမှန် မရှုပ်မထွေး၊ မပျောက်ကွယ်စေမယ့်အချက်နဲ့ ပျောက်ကွယ်စေမယ့်အချက်တွေကို ခွဲပြတယ်။ မှားယွင်းစွာ မှတ်ယူသင်ယူခြင်းကြောင့် အဓိပ္ပာယ်လွဲနိုင်တယ်။ သင်ကြားခံရခက်၊ အပြုပြင်မခံလိုသူတွေကြောင့် ပြဿနာဖြစ်နိုင်တယ်။ သိတတ်မှတ်တတ်သူတွေက နောက်လူတွေကို ဂရုတစိုက် မသင်ပေးရင် သူတို့ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ သင်ကြားမှုလမ်းကြောင်း ပျက်နိုင်တယ်။ ထို့ပြင် အကြီးအကဲတို့ရဲ့ လျော့ရဲတဲ့အကျင့်ကို နောက်မျိုးဆက်က လိုက်တတ်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားတယ်။ တစ်ဖက်မှာ စာသားကို မှန်ကန်စွာမှတ်၊ အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စွာနားလည်၊ သင်ကြားသူတွေက နောက်လူကို သေချာသင်၊ အကြီးအကဲတို့က ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာကျင့်တာက တည်တံ့မှုဘက်ကို အထောက်အကူပြုတယ်။
ဒီဟောချက်က ကုမ္ပဏီအဖွဲ့အစည်းလက်စွဲစာအုပ်မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ နက်တဲ့အချက်တစ်ခုက—
နောက်မျိုးဆက်က စကားကိုတင် မယူဘူး။ အကြီးအကဲလုပ်နေတာကိုလည်း ယူတယ်။
ဒီနေ့ လုပ်ငန်းထဲမှာ အဲဒါပဲ။
မူဝါဒက—
“အမှားကို စောစောပြောရမယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ အကြီးအကဲက အမှားပြောလာသူကို လူရှေ့မှာ အရှက်ခွဲတယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူပြောမလဲ။
မူဝါဒက—
“ဘေးကင်းရေးအရ အန္တရာယ်ရှိရင် အလုပ်ရပ်နိုင်တယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ ရပ်လိုက်တဲ့ဝန်ထမ်းကို—
“အလုပ်နှေးအောင်လုပ်တယ်”
လို့ ဝေဖန်တယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူရပ်ရဲမလဲ။
မူဝါဒက—
“ဖောက်သည်ကို မမှန်တဲ့ကတိ မပေးရ”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ လကုန်အရောင်းရလဒ်ပြည့်ဖို့ အကြီးအကဲက—
“အရင်ကတိပေးထား၊ နောက်မှကြည့်မယ်”
ဆိုတယ်။
အောက်ကလူက စာအုပ်ကို ယုံမလား၊ ဆုကြေးပေးသူကို ယုံမလား။
ဒီတော့ မူဝါဒအသက်ဝင်ချင်ရင် အရေးကြီးဆုံးမေးခွန်းတစ်ခု—
“အကြီးအကဲရဲ့နေ့စဉ်အပြုအမူက မူဝါဒကို အတည်ပြုနေလား၊ ဖျက်နေလား”
မေးရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ မူဝါဒအသက်မဝင်တာ လူတွေမကောင်းလို့ မဟုတ်ဘူး။
မူဝါဒက နေ့စဉ်အလုပ်နဲ့ မဆက်ထားလို့။
ဥပမာ—
“အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးမည်”
ရေးထားတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်အလုပ်မှာ—
ဘယ်အဆင့်မှာ စစ်မလဲ။
ဘယ်သူစစ်မလဲ။
မပြည့်ရင် ဘယ်သူရပ်ခွင့်ရှိလဲ။
ရပ်လို့ အချိန်နောက်ကျရင် ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲ။
ပြန်ပြင်ရင် ဘယ်လိုမှတ်တမ်းထားမလဲ။
တူညီအမှားပြန်ဖြစ်ရင် ဘယ်သူပြန်သုံးသပ်မလဲ။
ဒါတွေ မရှိဘူး။
မူဝါဒက ကောင်းတယ်။
လက်တွေ့လမ်းမရှိဘူး။
ဒီလိုဆို မူဝါဒဟာ ဆန္ဒကောင်းတစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ နေ့စဉ်စနစ် မဖြစ်သေးဘူး။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တာ—
မူဝါဒကို အသက်သွင်းဖို့ စကားလုံးကနေ အပြုအမူဆီ ဘာသာပြန်ရတယ်။
“မျှတမှု” ဆိုတာ နေ့စဉ် ဘာလုပ်တာလဲ။
“အရည်အသွေး” ဆိုတာ ဘယ်အချက်မှာ ရပ်တာလဲ။
“လူမှုတာဝန်” ဆိုတာ ရုံးခွဲသစ်ဖွင့်မီ ဘာမေးတာလဲ။
“ဖောက်သည်လေးစားမှု” ဆိုတာ တိုင်ကြားမှုဝင်ရင် ဘယ်နှစ်ဆင့်အတွင်း ဘာလုပ်တာလဲ။
“အမှန်တရား” ဆိုတာ မကောင်းတဲ့သတင်းကို အထက်ကို ဘယ်လိုတင်တာလဲ။
အဲဒီလို ရှင်းရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိသေးတယ်။
မူဝါဒအသက်သွင်းမယ်ဆိုပြီး လူတိုင်းကို စက်ရုပ်လို တစ်ပုံစံတည်းလုပ်ခိုင်းခြင်း။
ဒါလည်း မမှန်ဘူး။
အခြေအနေ မတူဘူး။
ဖောက်သည်မတူဘူး။
ရုံးခွဲမတူဘူး။
လူ့လိုအပ်ချက်မတူဘူး။
အရေးပေါ်အခြေအနေမတူဘူး။
ဒါကြောင့် “တစ်မူတည်းရှိခြင်း” နဲ့ “တစ်ပုံစံတည်းလုပ်ခြင်း” ကို ခွဲရမယ်။
တစ်မူတည်းဆို—
အမှန်မလိမ်။
လူမထိခိုက်အောင် စောင့်ရှောက်။
အရည်အသွေးနယ်နိမိတ် မကျော်။
လူ့ဂုဏ်ကို မဖျက်။
အမှားကို ဖုံးမထား။
ဒါ မူ။
ဒါပေမဲ့ အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဖုန်းပြန်ခေါ်ရမယ်။
တစ်ခုမှာ စာရေးပေးရမယ်။
တစ်ခုမှာ တာဝန်ရှိသူကို ချက်ချင်းတင်ရမယ်။
တစ်ခုမှာ အလုပ်ရပ်ရမယ်။
လုပ်ပုံက ကွာနိုင်တယ်။
မူက မပျောက်ရဘူး။
ဒီလိုဆို အဖွဲ့က မူဝါဒကို အလွတ်လိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ပညာနဲ့အသုံးချတာ ဖြစ်လာတယ်။
ဒီအချက်ကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ မှာ “မှတ်ထားတာ → အဓိပ္ပာယ်စူးစမ်းတာ → တရားနဲ့အညီကျင့်တာ” ဆိုတဲ့အဆင့်တွေနဲ့ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မူဝါဒအသက်ဝင်ဖို့ နောက်တစ်ခုလိုတယ်—
ပြန်မေးခွန်းထုတ်လို့ရရမယ်။
လူအသစ်က—
“ဒီမူကို ဘာကြောင့်ထားတာလဲ”
မေးတယ်။
အကြီးအကဲက—
“မေးစရာမလိုဘူး၊ လုပ်”
ဆိုတယ်။
ဒါဆို လူက နည်းလမ်းကိုပဲလိုက်မယ်။
အကြောင်းမရဘူး။
နောက်အခြေအနေအသစ်မှာ မဆုံးဖြတ်တတ်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် မူဝါဒတစ်ခုမှာ—
“ဘာကြောင့်”
ကို ဆက်ရှင်းနိုင်ရမယ်။
“ဘာကိုကာကွယ်တာလဲ”
သိရမယ်။
“ဘယ်အခြေအနေမှာ ခွင့်ပြုချက်ထပ်ယူရမလဲ”
သိရမယ်။
“မူနဲ့ အခြေအနေတိုက်မိလာရင် ဘယ်သူနဲ့ တိုင်ပင်ရမလဲ”
သိရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၁ မှာ အရှင်အာနန္ဒာက မကြားဖူးသေးတာ ကြားဖို့၊ ကြားထားတာ မရှုပ်အောင်၊ သိထားတာ လတ်ဆတ်စွာတည်ဖို့၊ မနားလည်တာ နားလည်ဖို့—ကျမ်းတတ်ဝိနယတတ် အကြီးအကဲတို့ဆီ အခါအားလျော်စွာသွားပြီး “ဒါဘယ်လိုလဲ၊ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ” လို့ မေးမြန်းကာ မရှင်းတာကို ရှင်း၊ သံသယကို ဖယ်ရှားပုံကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီဟာလည်း လုပ်ငန်းမေးမြန်းစနစ်ကို တိုက်ရိုက်ဟောတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ မူဝါဒအသက်ဝင်ဖို့ အလွန်ကောင်းတဲ့ သတိတစ်ခု—
မေးခွန်းမေးလို့မရတဲ့မူဝါဒဟာ နားလည်မှုထက် ကြောက်ရွံ့မှုကို မွေးနိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းချဲ့လာရင် လူအသစ်ပိုများတယ်။
အတွေ့အကြုံကွာတယ်။
နယ်မြေကွာတယ်။
မေးခွန်းပိုများမယ်။
ဒီအချိန် “ဒီလောက်တောင် မသိဘူးလား” လို့ တုံ့ပြန်မယ်ဆိုရင် လူတွေ မမေးတော့ဘူး။
မမေးတော့ရင် ကိုယ့်ဘာသာခန့်မှန်းတယ်။
ခန့်မှန်းမှုတွေ ရုံးခွဲတိုင်းကွာလာတယ်။
နောက်ဆုံး မူဝါဒတစ်ခုက အဓိပ္ပာယ်ငါးမျိုးဖြစ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့် တိုးတက်လာတဲ့အဖွဲ့မှာ မေးမြန်းရှင်းလင်းဖို့လမ်း ကိုပါ ချဲ့ရမယ်။
မူဝါဒစာမျက်နှာတိုးတာတင် မဟုတ်ဘူး။
မေးမြန်းခွင့်လည်း တိုးရမယ်။
သင်ပေးနိုင်သူလည်း ရှိရမယ်။
ဥပမာအသစ်နဲ့ ပြန်ရှင်းနိုင်ရမယ်။
အမှားနားလည်မှုတွေ စောစောပြင်နိုင်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
နောက်တစ်ချက်ကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၃ က အလွန်သတိပေးတယ်။ တရားကို လေ့လာသင်ယူနေတာ၊ အခြားသူကို အသေးစိတ်ရှင်းပြနေတာ၊ ရွတ်ဆိုနေတာ၊ စဉ်းစားသုံးသပ်နေတာတွေရှိပေမဲ့ အတွင်းမှာ တကယ်ပွားများကျင့်သုံးမှု မရှိရင် “တရားထဲမှာ နေသူ” လို့ မသတ်မှတ်သေးတဲ့သဘောကို အဲဒီဟောချက်မှာ ခွဲပြထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီသုတ်ရဲ့ ဓမ္မအနက်က အလွန်နက်ပါတယ်။ လုပ်ငန်းနဲ့ တန်းတူမထားပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့စကားအတွက် ရှင်းတဲ့သတိတစ်ခု—
ပြောတတ်တာနဲ့ လုပ်တတ်တာ မတူဘူး။
ကုမ္ပဏီက လူမှုတာဝန်အကြောင်း အလွန်ကောင်းကောင်းရေးတတ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လူထိခိုက်တဲ့အခါ ဘယ်လိုလုပ်သလဲ။
ကုမ္ပဏီက “ဝန်ထမ်းသည် အရေးကြီးဆုံးအရင်းအမြစ်” လို့ ရေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ အလုပ်များတဲ့အချိန် ဝန်ထမ်းကို ဘယ်လိုဆက်ဆံသလဲ။
“အမှန်တရား၊ သမာဓိ” လို့ ကြေညာတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိန်းဂဏန်းမကောင်းတဲ့အချိန် ဘာလုပ်သလဲ။
“သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို လေးစားမည်” လို့ ရေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တက်လာတဲ့အခါ မူက နောက်တန်းရောက်သလား။
မူဝါဒအသက်ရှိမရှိ ဒီနေရာမှာ သိရတယ်။
စကားကောင်းတဲ့အချိန်မဟုတ်ဘူး။ စကားကို လိုက်နာဖို့ စျေးကြီးတဲ့အချိန်မှာ။
ဒီတစ်ချက်ကို ခေါင်းဆောင်တွေ မှတ်ကြပါ။
မူဝါဒရဲ့စမ်းသပ်ချက်က မူနဲ့အမြတ် တစ်ဘက်တည်းသွားတဲ့နေ့ မဟုတ်ဘူး။
မူကို လိုက်ရင် ခဏနောက်ကျနိုင်တဲ့နေ့။
မူကို လိုက်ရင် အော်ဒါတစ်ခု လွတ်နိုင်တဲ့နေ့။
မူကို လိုက်ရင် ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံရမယ့်နေ့။
မူကို လိုက်ရင် အကြီးအကဲမိသားစုဝင်ကိုတောင် အခြားသူနဲ့တူတူစံနဲ့ ကြည့်ရမယ့်နေ့။
အဲဒီနေ့မှာ အသက်ဝင်ရင် မူဝါဒ။
မဟုတ်ရင် အလှဆင်စာသား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ လုပ်ငန်းအခြေအနေတစ်ခု ပြောကြည့်မယ်။ ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။
စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခု ရုံးခွဲလေးခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
မူဝါဒမှာ—
“သံသယရှိသောပစ္စည်းကို မဖြန့်ချိရ”
လို့ ရှင်းရှင်းရေးထားတယ်။
ဗဟိုရုံးမှာ အားလုံးသိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ရုံးခွဲအသစ်တစ်ခုမှာ သောကြာနေ့ ညနေပိုင်း အော်ဒါကြီးတစ်ခု ပို့ရမယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ပစ္စည်းအုပ်စုတစ်ခုကိုကြည့်ပြီး—
“ဒီအပူချိန်မှတ်တမ်း နည်းနည်းမကိုက်ဘူး”
လို့ ပြောတယ်။
မန်နေဂျာက အချိန်ကြည့်တယ်။
ပို့ဆောင်ကားစောင့်နေတယ်။
အော်ဒါပျက်ရင် လကုန်ရလဒ်မပြည့်နိုင်ဘူး။
သူ့မှာ ရွေးချယ်ရတယ်။
စာအုပ်မှာ မူဝါဒရှိတယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ သူ့ကို ဘာတွေ ထိန်းပေးထားလဲ။
“သံသယရှိရင် ရပ်ခွင့်” တကယ်ရှိလား။
ရပ်လိုက်ရင် အထက်က အပြစ်တင်မလား။
စစ်ဖို့ ဘယ်သူ့ကို ခေါ်ရမယ်သိလား။
တစ်နာရီနောက်ကျရင် ဖောက်သည်ကို ဘယ်လိုရှင်းရမယ်ဆိုတာ လေ့ကျင့်ထားလား။
အရည်အသွေးပြဿနာ တင်လာတာကို မကောင်းတဲ့စွမ်းဆောင်ရည်လို အကဲဖြတ်သလား။
ဒီအချက်တွေက မူဝါဒအသက်ရှိ/မရှိကို ဆုံးဖြတ်တယ်။
စာတစ်ကြောင်းတည်း မလုံလောက်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ သင်တန်း၊ တုံ့ပြန်မှု၊ တိုင်းတာပုံ၊ အကြီးအကဲအပြုအမူ အားလုံးက မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ရမယ်။
မူဝါဒက—
“ရပ်”
ဆိုတယ်။
ဆုကြေးစနစ်က—
“မရပ်နဲ့”
ဆိုတယ်။
အကြီးအကဲက—
“ပြဿနာမယူလာနဲ့”
ဆိုတယ်။
ဒီအဖွဲ့မှာ ဘယ်မူ အသက်ရှင်မလဲ။
ရေးထားတာလား။
ဆုကြေးနဲ့ အာဏာက သင်ပေးနေတာလား။
အများအားဖြင့် လက်တွေ့သက်ရောက်မှုရှိတဲ့မူက အသက်ဝင်မယ်။
ဒီအချက်ကို တိုးတက်မှုမှာ အလွန်သတိထားရမယ်။
လုပ်ငန်းချဲ့တိုင်း စာအုပ်ကူးပို့ရုံနဲ့မရဘူး။
မူဝါဒနဲ့မက်လုံး ကိုက်ရမယ်။
မူဝါဒနဲ့အာဏာ ကိုက်ရမယ်။
မူဝါဒနဲ့အကဲဖြတ်ပုံ ကိုက်ရမယ်။
မူဝါဒနဲ့ခေါင်းဆောင်အပြုအမူ ကိုက်ရမယ်။
ဒါမှ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းထဲ အသက်ရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ “စံတူရမယ်” ဆိုပြီး မျှတမှုကို လွဲမသုံးကြနဲ့။
လူတိုင်းကို တစ်ပုံစံတည်း ဆက်ဆံတာ အမြဲမျှတတာ မဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ လူအသစ်နဲ့ အတွေ့အကြုံဆယ်နှစ်ရှိသူကို တူညီတဲ့ရှင်းပြမှုတစ်မျိုးတည်းပေးလို့ မရနိုင်ဘူး။
လူအသစ် ပိုသင်ပေးရမယ်။
အရေးကြီးမူတော့ တူရမယ်။
ဖောက်သည်တစ်ယောက် နားကြားအခက်အခဲရှိတယ်ဆိုပါစို့။
အားလုံးကို တူညီတဲ့ဆက်သွယ်ပုံပဲ သုံးမယ်ဆို “တူညီ” တယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှန်တကယ်နားလည်ခွင့် မညီနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် မူဝါဒက ရည်ရွယ်ချက်ကို ထိန်းရမယ်။
လုပ်ပုံမှာတော့ အခြေအနေကို ပညာနဲ့ကြည့်ရမယ်။
တစ်ပုံစံတည်း = မျှတမှု မဟုတ်ဘူး။
တစ်မူတည်းကို အကျိုးတူရအောင် သင့်တော်စွာအသုံးချနိုင်ခြင်းက ပိုနက်တဲ့မျှတမှု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ်။ ဦးဇင်းပြောတာ ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုအသုံးချခြင်းဖြစ်တယ်။ ကျမ်းတော်ထဲက ခေတ်သစ်အဖွဲ့အစည်းမူဝါဒအဖြစ် တိုက်ရိုက်မဟောထားပါဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မူဝါဒကို နေ့စဉ်အသက်သွင်းဖို့ နောက်တစ်ခုက—
အမှားဖြစ်ပြီးနောက် မူဝါဒကို ပြန်စစ်ခြင်း။
မူဝါဒရေးပြီးပြီဆို အမြဲမှန်ပြီလို့ မယူရဘူး။
အခြေအနေပြောင်းနိုင်တယ်။
လူတွေ နားလည်ပုံလွဲနိုင်တယ်။
မူဝါဒနှစ်ခု တိုက်နိုင်တယ်။
တစ်နေရာမှာ လုပ်ရလွယ်ပေမဲ့ တခြားနေရာမှာ မဖြစ်နိုင်တာ ပေါ်နိုင်တယ်။
ဒီလိုအခါ—
“လူတွေ လိုက်မလုပ်ဘူး”
ဆိုပြီးပဲ မပိတ်နဲ့။
မေး—
မူဝါဒ ရှင်းလား။
ဘာကြောင့်ထားတယ် နားလည်လား။
လက်တွေ့လုပ်ဖို့ အချိန်နဲ့ကိရိယာ ရှိလား။
လုပ်ရင် အကြီးအကဲက ထောက်ခံလား။
မူနှစ်ခု တိုက်နေသလား။
အကဲဖြတ်စနစ်က ဆန့်ကျင်ဖက်လုပ်ရပ်ကို ဆုချနေလား။
ဒီလိုပြန်စစ်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ရတဲ့သဘောက ဒီနေရာမှာ တိုက်ရိုက်ဓမ္မလေ့ကျင့်မှုအဖြစ် နက်ရှိုင်းတယ်။
ကိုယ့်နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း ဒီလို။
မနက်က—
“ဒီနေ့ စကားကြမ်းမပြောဘူး”
ဆုံးဖြတ်တယ်။
ညနေရောက်တော့ ပြောမိတယ်။
“ငါမကောင်းဘူး”
လို့ပဲ မပိတ်နဲ့။
ဘာအခြေအနေမှာ ပြောမိလဲ။
ဘာခံစားမှုတက်လဲ။
မလုပ်မီ မသိခဲ့တာ ဘာလဲ။
နောက်တစ်ခါ ဘာသတိထားမလဲ။
ဒီလိုပြန်ဆင်ခြင်ရတယ်။
အဲဒီလိုပဲ အဖွဲ့မူဝါဒလည်း အမှားကို အပြစ်တင်စရာတင်မဟုတ်ဘဲ သင်ယူစရာအချက် အဖြစ်သုံးရမယ်။
ဒါပေမဲ့ သင်ယူတာဆိုပြီး တာဝန်ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
သိသိကြီးနဲ့ မမှန်တာလုပ်ရင် တာဝန်ရှိတယ်။
တစ်ဖက်မှာ လုပ်လို့မရအောင် စနစ်က ဆန့်ကျင်နေတယ်ဆိုရင် စနစ်ကိုလည်း ပြင်ရမယ်။
လူ့တာဝန်နဲ့ စနစ်တာဝန်ကို ခွဲကြည့်။
ဒါ ပညာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု တိုးချဲ့မှုနဲ့ ဆက်ကြည့်ကြရအောင်။
ရုံးခွဲတစ်ခုကနေ ဆယ်ခုဖြစ်လာတယ်။
မူဝါဒစာအုပ်တစ်အုပ်ကို ကူးပို့တယ်။
ဒါနဲ့ တူညီတဲ့ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သွားမလား။
မဖြစ်သေးဘူး။
နယ်မြေသစ်က အကြီးအကဲ ဘာကို တန်ဖိုးထားသလဲ။
ဝန်ထမ်းအသစ်တွေ ဘာကို မြင်ရသလဲ။
မူချိုးသူကို ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ။
မူလိုက်လို့ ခဏအကျိုးဆုံးရှုံးရင် အဖွဲ့က ထောက်ခံသလား။
အဲဒါတွေက ယဉ်ကျေးမှုတည်ဆောက်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ အကြီးအကဲတို့ မလျော့ရဲဘဲ ကိုယ်တိုင်မှန်ကန်စွာ ကျင့်ခြင်းနဲ့ နောက်မျိုးဆက်က အဲဒီဥပမာကို လိုက်နိုင်တဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ နက်နက်ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
ဒါကြောင့် တိုးချဲ့တဲ့အခါ—
စာအုပ်ကူးရုံ မလုံလောက်ဘူး။
ဥပမာကူးရမယ်။
အကြီးအကဲအသစ်က—
မကောင်းတဲ့သတင်းကြားရင် ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲ။
အမှားဝန်ခံသူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံသလဲ။
လူသစ်မေးရင် ဘယ်လိုရှင်းသလဲ။
အရေးပေါ်မှာ ဘယ်မူကို မကျော်သလဲ။
ဒီအရာတွေက မူဝါဒထက် ပိုမြန်စွာ ပြန့်တယ်။
ဒါကြောင့် “မူဝါဒသင်တန်း” ဆိုရင် စာဖတ်ပြတာတင် မဟုတ်ဘူး။
အကြီးအကဲတွေ ကိုယ်တိုင်ဘယ်လိုပြုမူရမယ်ဆိုတာ လေ့ကျင့်ရမယ်။
ခက်တဲ့အခြေအနေတွေ စမ်းရမယ်။
“အော်ဒါနောက်ကျမယ်၊ ဘေးကင်းရေးသံသယရှိတယ်—ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်မလဲ”
“အရေးကြီးဖောက်သည်က မူကျော်ခိုင်းတယ်—ဘယ်လိုပြောမလဲ”
“ပိုင်ရှင်မိသားစုဝင်က စည်းမျဉ်းကျော်တယ်—ဘယ်လိုကိုင်တွယ်မလဲ”
အဲဒီလို လက်တွေ့အခြေအနေမှာ မူကို ထုတ်သုံးနိုင်ရမယ်။
ဒါက အသက်သွင်းခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မူဝါဒအသက်ဝင်မှုကို စစ်ဖို့ လက်တွေ့မေးခွန်းခြောက်ခု ရှိနိုင်တယ်။ ဒီမေးခွန်းတွေဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စာရင်းမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေ့တရားအတွက် လောကီအသုံးချစနစ်အဖြစ် တည်ဆောက်ထားတာပါ။
ပထမ—
“လူတွေ ဒီမူကို သိသလား”
မသိရင် လုပ်မရဘူး။
ဒုတိယ—
“ဘာကြောင့်ထားတယ် နားလည်သလား”
နားမလည်ရင် အခြေအနေပြောင်းတာနဲ့ စာကြောင်းပဲလိုက်မယ်။
တတိယ—
“လုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခွင့်နဲ့ ကိရိယာရှိသလား”
“အန္တရာယ်ရှိရင်ရပ်” ဆိုပေမဲ့ ရပ်ခွင့်မရှိရင် မူက မျှော်လင့်ချက်ပဲ။
စတုတ္ထ—
“အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် လိုက်နာသလား”
မလိုက်နာရင် စာအုပ်နဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ကွဲတယ်။
ပဉ္စမ—
“နေ့စဉ်အကဲဖြတ်ပုံနဲ့ မူဝါဒကိုက်သလား”
အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးလို့ရေးထားပြီး အမြန်နှုန်းတစ်ခုပဲ ဆုချနေရင် မူပြောင်းသွားပြီ။
ဆဋ္ဌမ—
“လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်သလား”
မူက တကယ်အကျိုးရှိသလား။
မမျှော်လင့်ထားတဲ့ထိခိုက်မှုရှိသလား။
လူမှုအကျိုးကို ကာကွယ်နိုင်သလား။
ဒီခြောက်ချက်ထဲ တစ်ခုကျိုးနေရင် မူဝါဒက စာရွက်ပေါ်မှာပြည့်ပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ အားနည်းနိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ခေတ်မှာ မူဝါဒတစ်ခု အသက်ဝင်ဖို့ နည်းပညာလည်း သုံးနိုင်တယ်။
သတိပေးချက်။
စစ်ဆေးစာရင်း။
အတည်ပြုအဆင့်။
မှတ်တမ်း။
အလိုအလျောက်သတိပေးမှု။
ဒါတွေ အသုံးဝင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမယ်—
စနစ်က သီလအစားမဝင်ဘူး။
စစ်ဆေးစာရင်းရှိတာနဲ့ မရိုးသားသူက ရိုးသားသွားမလား။
မဖြစ်ဘူး။
စက်က သတိပေးတယ်။
လူက ကျော်နိုင်သေးတယ်။
ဒါကြောင့် နည်းပညာဟာ ကောင်းတဲ့အကျင့်ကို ကူညီတဲ့ကိရိယာ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ကောင်းတဲ့စိတ်ကို အစားထိုးတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီဥပမာဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအသုံးချရှင်းလင်းချက်သာ ဖြစ်ပြီး ဓမ္မအထောက်အထားမဟုတ်ပါဘူး။
မူဝါဒအသက်ဝင်ဖို့ အပြင်စနစ်လိုတယ်။
အတွင်းသီလလည်း လိုတယ်။
ပြင်ပစစ်ဆေးမှုလိုတယ်။
ကိုယ့်စိတ်ပြန်စစ်မှုလည်း လိုတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ဆင်ခြင်မှုဟာ ဒီအတွင်းစစ်ကို အလွန်ကောင်းစွာ သတိပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ လူမှုတာဝန်ကို ပိုရှင်းရှင်းချိတ်မယ်။
မူဝါဒက ဘယ်သူ့ကိုကာကွယ်သလဲ။
ကုမ္ပဏီကိုပဲလား။
ဥပဒေပြဿနာမဖြစ်အောင် ကိုယ့်ကိုပဲကာကွယ်သလား။
ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ထိခိုက်နိုင်တဲ့သူကိုလည်း ကာကွယ်သလား။
ဒီမေးခွန်း အရေးကြီးတယ်။
မူဝါဒတစ်ခုက အဖွဲ့အတွင်းအဆင်ပြေစေတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဖောက်သည်ကို ဒုက္ခပေးတယ်။
ဒါဆို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
အလုပ်မြန်စေတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းကို အလွန်အကျွံဖိတယ်။
ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ကုန်ကျစရိတ်လျော့တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒေသခံပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် မျှော်လင့်ထားသလောက်ထက် ပိုထိခိုက်လာတယ်။
ပြန်ကြည့်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ လုပ်ရပ်တစ်ခုကို ကိုယ့်အပေါ်၊ သူတစ်ပါးအပေါ်၊ နှစ်ဖက်လုံးအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိမရှိ ဆင်ခြင်ရတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ဓမ္မအခြေခံအဖြစ် မမေ့ရဘူး။
ဒါကြောင့် လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့မူဝါဒဆိုတာ—
ကုမ္ပဏီကို အန္တရာယ်ကာကွယ်ရုံ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကြောင့် အခြားသူ ဘယ်လိုခံရမလဲ ထည့်စဉ်းစားထားတဲ့မူ ဖြစ်ရမယ်။
ဒီအချက်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ ရဲ့ ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးပါ ဆောင်ရွက်သူကို ပိုချီးမွမ်းထိုက်ကြောင်း ဖော်ပြထားတဲ့သဘောနဲ့လည်း တိုက်ရိုက်ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မူဝါဒတစ်ခု လုံးဝအသက်ဝင်သွားပြီဆိုတာ ဘယ်လိုသိမလဲ။
အကြီးအကဲကြည့်နေမှ လုပ်သလား။
ဒါဆို မပြည့်သေးဘူး။
စစ်ဆေးရက်နီးမှ လုပ်သလား။
မပြည့်သေးဘူး။
တစ်ယောက်က ပြောမှ သတိရသလား။
မပြည့်သေးဘူး။
ဘယ်သူမှမကြည့်တဲ့အချိန်မှာတောင် သင့်တော်တဲ့အကျင့်ကို ရွေးနိုင်ရင် မူဟာ အတွင်းဝင်လာပြီ။
ဒီနေရာမှာ လောကီစည်းမျဉ်းနဲ့ ဓမ္မကျင့်စဉ်ကို မရောရဘူးနော်။
ဒါပေမဲ့ လူတစ်ယောက်မှာ မူဝါဒအကြောင်းအရာကို အပြင်ကအမိန့်မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်နားလည်ထားတဲ့တန်ဖိုးဖြစ်လာတဲ့အချိန်မှာ အကောင်အထည်ဖော်မှု ပိုတည်တံ့တတ်တယ်ဆိုတာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ မြင်လို့ရတယ်။
ဒီလိုဖြစ်ဖို့—
ဘာကြောင့်ကို သိ။
မူကို နားလည်။
လက်တွေ့လုပ်။
ပြန်စစ်။
အမှားကနေ သင်။
နောက်လူကို ပြန်သင်။
ဒီစက်ဝန်းဆက်ရမယ်။
ဒါကြောင့် တိုးတက်တဲ့အဖွဲ့တစ်ခုရဲ့မေးခွန်းက—
“မူဝါဒရေးပြီးပြီလား”
တင်မဟုတ်ဘူး။
“မူဝါဒကို နောက်ဆုံးလူအထိ ဘယ်လိုအသက်ရှင်စေထားသလဲ”
ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားကို မိသားစုဘက်ပြန်ယူရင်လည်း အတူတူပဲ။
မိဘက—
“အိမ်မှာ မလိမ်ရဘူး”
ပြောတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဖုန်းလာတော့—
“အဖေမရှိဘူးလို့ ပြော”
ဆိုတယ်။
သားသမီးက ဘာသင်မလဲ။
စကားကိုလား။
အပြုအမူကိုလား။
“လူတိုင်းကို လေးစားရမယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ အိမ်အကူကို စကားကြမ်းတယ်။
ကလေးဘာသင်မလဲ။
“အမှားလုပ်ရင် ဝန်ခံရမယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ မိဘကိုယ်တိုင် မှားတဲ့အခါ—
“ငါလူကြီး၊ မင်းနားလည်ရမယ်”
ဆိုတယ်။
ကလေးဘာသင်မလဲ။
ဒီတော့ မိသားစုမူဝါဒဟာ နံရံပေါ်မှာ မရေးထားပေမဲ့ နေ့စဉ်အပြုအမူက သင်ပေးနေတယ်။
မိဘပြောတာထက် မိဘလုပ်တာက ကလေးအတွက် သင်ခန်းစာဖြစ်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် မူဝါဒအသက်သွင်းခြင်းဟာ လုပ်ငန်းခေါင်းစဉ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်သီလကို နေ့စဉ်အသက်သွင်းခြင်းလည်း ဒီတရားပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ကိုယ့်ဘဝကို မေးကြည့်။
“ဒေါသမကြီးရဘူး”
သိတယ်။
ဒါ မူ။
ဒါပေမဲ့ ဒေါသလာတဲ့အချိန် ဘာလုပ်မလဲ။
“အမှန်ပြောရမယ်”
သိတယ်။
အကျိုးဆုံးရှုံးမယ့်အချိန်မှာလည်း ပြောနိုင်လား။
“မေတ္တာထားရမယ်”
သိတယ်။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူအပေါ်လည်း မေတ္တာထားနိုင်လား။
“မမေ့မလျော့ရမယ်”
သိတယ်။
နေ့စဉ်ဘဝမှာ သတိရှိလား။
ဓမ္မသိတာနဲ့ ဓမ္မကျင့်တာကြားမှာလည်း ဒီကွာဟချက်ရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၃ က လေ့လာ၊ ပြော၊ ရွတ်၊ စဉ်းစားနေရုံနဲ့ တရားထဲမှာ နေခြင်းမပြည့်သေးနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတာ ဒီနေရာမှာ အလွန်တိကျတယ်။
ဒါကြောင့် ဒကာ ဒကာမတို့…
မူဝါဒအသက်မဝင်တာကို အပြင်မှာပဲ မဝေဖန်ကြနဲ့။
ကိုယ့်ဘဝမှာ ဘယ်ဓမ္မမူတွေ စာအုပ်ထဲပဲ ရှိသေးလဲ ပြန်ကြည့်။
စိတ်မဆိုးရဘူးဆိုတာ သိတယ်။
ဒါပေမဲ့ လေ့ကျင့်ထားသလား။
အနိစ္စဆိုတာ သိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပစ္စည်းပျောက်ရင် ဘယ်လိုဖြစ်လဲ။
မေတ္တာဆိုတာ သိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ကို ဆန့်ကျင်သူကို ဘယ်လိုပြောလဲ။
တဏှာက ဒုက္ခအကြောင်းဆိုတာ သိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ်လိုချင်တာမရတဲ့အချိန် ကိုယ့်စိတ်ကို မြင်လား။
ဓမ္မကို လက်တွေ့အသက်သွင်းခြင်းက အဲဒီနေရာမှာ စတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဒီတရားတစ်ပုဒ်လုံးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ကြမယ်။
ဒီတစ်ခါလည်း သစ္စာလေးပါးကို နောက်ဆုံးနာမည်ကပ်ရုံ မလုပ်ဘူး။
“မူဝါဒရှိပေမဲ့ လက်တွေ့မအသက်ဝင်ခြင်း” က ဘယ်လိုဒုက္ခဖြစ်သလဲ။
ဘာက အဲဒီကွာဟချက်ကို ဖြစ်စေသလဲ။
ဘာလျော့လာရင် အေးလာသလဲ။
ဘယ်လိုကျင့်ရမလဲ။
တစ်ဆင့်ချင်း ကြည့်ကြမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
စာရွက်ပေါ်မှာ မူကောင်းပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ မတူတာ ဒုက္ခ။
ရုံးခွဲတစ်ခုနဲ့တစ်ခု မူအဓိပ္ပာယ်ကွာတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲတစ်ယောက်ကြည့်မှ လိုက်နာတာ ဒုက္ခ။
မူဝါဒက အမှားပြောခွင့်ပေးပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ အမှားပြောသူကြောက်နေရတာ ဒုက္ခ။
အရည်အသွေးဦးစားပေးတယ်ဆိုပေမဲ့ အမြန်နှုန်းတစ်ခုပဲ ဆုချလို့ ဝန်ထမ်းတွေ ရှုပ်ထွေးနေတာ ဒုက္ခ။
ဝန်ထမ်းအသစ်ကို စာအုပ်ပေးရုံနဲ့ပြီးပြီး နောက်မှ “ဘာကြောင့်မသိတာလဲ” လို့ အပြစ်တင်ရတာ ဒုက္ခ။
အကြီးအကဲမရှိတဲ့အချိန် မူပျက်သွားတာ ဒုက္ခ။
ကုမ္ပဏီကြီးလာပေမဲ့ တည်ထောင်သူရဲ့ကောင်းတဲ့သဘောထား မချဲ့နိုင်တာ ဒုက္ခ။
လူမှုတာဝန်ကို စာတမ်းထဲမှာကောင်းကောင်းရေးထားပေမဲ့ နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အမြတ်တစ်ခုပဲကြည့်တာ ဒုက္ခ။
မိသားစုမှာ “မလိမ်ရ” ပြောပြီး မိဘကိုယ်တိုင် လိမ်ပြတာ ဒုက္ခ။
ဓမ္မသိပေမဲ့ စိတ်ဒေါသတက်တိုင်း မကျင့်နိုင်တာလည်း ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို အရင်မြင်။
“မူရှိပြီးပြီ” ဆိုပြီး မဖုံးနဲ့။
“သင်တန်းလုပ်ပြီးပြီ” ဆိုပြီး မဖုံးနဲ့။
“လူတွေ လက်မှတ်ထိုးပြီးပြီ” ဆိုပြီး မဖုံးနဲ့။
အပြုအမူကို ကြည့်။
ဒီနေရာက ဒုက္ခသစ္စာ။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီကွာဟချက်ရဲ့ ပြင်ပအကြောင်းတွေ ရှိတယ်။
မူဝါဒမရှင်းတာ။
လေ့ကျင့်မှုမလုံလောက်တာ။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်မရှိတာ။
မက်လုံးမကိုက်တာ။
အကြီးအကဲမလိုက်နာတာ။
ပြန်လည်စစ်ဆေးမှုမရှိတာ။
ဒီအရာတွေကို လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ ဓမ္မဘက်က အတွင်းအကြောင်းကိုလည်း ကြည့်။
“လှလှရေးထားရင် လုံလောက်ပြီ” ဆိုတဲ့ မောဟ။
“အောက်ကလူတွေပဲ လိုက်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မာန။
“အမြတ်ရတဲ့အခါ မူကို နည်းနည်းလျှော့လို့ရတယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ကိုယ့်အမှားကို မူအတိုင်းစစ်ရင် ဂုဏ်ကျမယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တဖမ်းဆုပ်မှု။
“အခြားသူပြင်ခိုင်းတာ မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ ဒေါသနဲ့ မာန။
“စည်းမျဉ်းကို လူကြီးနဲ့လူငယ်အတွက် တူတူသုံးရင် ကိုယ့်အခွင့်အရေးလျော့မယ်” ဆိုတဲ့ အာဏာဖမ်းဆုပ်မှု။
ဒီအရာတွေက မူဝါဒနဲ့ လက်တွေ့ကို ခွဲတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ အပြုပြင်မခံလိုမှု၊ သင်ပေးသင့်သူက မသင်ပေးမှု၊ အကြီးအကဲတို့ရဲ့ လျော့ရဲတဲ့ဥပမာကို နောက်လူလိုက်မှုတို့ကြောင့် တရားအမှန်ရှုပ်ထွေးနိုင်ကြောင်း ဟောထားတာ ဒီနေရာမှာ အတွင်းသဘောကို နက်နက်ဆင်ခြင်စေတယ်။
သမုဒယဆိုတာ အပြင်စနစ်တင် မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်တဏှာ၊ ကိုယ့်မာန၊ ကိုယ့်မောဟကလည်း စနစ်ကို လွဲစေတယ်။
နိရောဓသစ္စာ
အကြီးအကဲရဲ့ “ငါတော့ မူအပေါ်မှာရှိတယ်” ဆိုတဲ့မာန လျော့လာရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပါ မူနဲ့ ပြန်စစ်နိုင်တယ်။
အမြတ်ကိုဖမ်းထားတာ နည်းလာရင် အရည်အသွေးနဲ့ လူ့အကျိုးကို မရောင်းဘဲ ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
အမှားဝန်ခံရင် ဂုဏ်ကျမယ်ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာရင်—
“ဒီမူမှာ မရှင်းတာရှိတယ်၊ ပြန်ပြင်မယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
အောက်ကလူမေးတာကို အာဏာဆန့်ကျင်မှုလို့ မယူတော့ရင်—
“မရှင်းတာဘာလဲ”
လို့ မေးနိုင်တယ်။
ဒီအခါ အဖွဲ့အပူ နည်းတယ်။
လူတွေ မေးရဲလာတယ်။
အမှား စောစောပေါ်လာတယ်။
မူနဲ့လက်တွေ့ ပိုနီးလာတယ်။
လူမှုယုံကြည်မှု ပိုတည်နိုင်တယ်။
ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရပါဘူး။
နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။
ဒါပေမဲ့ လောကီဘဝမှာ—
ဖမ်းတာနည်းသလောက် ပြင်လွယ်တယ်။
မာနနည်းသလောက် အမှန်လက်ခံလွယ်တယ်။
တဏှာနည်းသလောက် မူကို မရောင်းချင်တော့ဘူး။
ဒီအေးမြမှုကို မြည်းစမ်းနိုင်တယ်။
အဲဒီကနေ ပိုနက်တဲ့ နိရောဓဘက်ကို ဆင်ခြင်ရမယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒီခေါင်းစဉ်ကို မဂ္ဂရှစ်ပါးနဲ့ ဆင်းကြည့်ရင် အလွန်ရှင်းတယ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရင်—
“ရေးထားတာ = လက်တွေ့ဖြစ်နေပြီ” လို့ မယူဘူး။
အကြောင်းနဲ့အကျိုးကို ကြည့်တယ်။
မူရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်တယ်။
ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုးကို နှစ်ဖက်လုံးကြည့်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ ရဲ့ ကြား–မှတ်–အဓိပ္ပာယ်စူးစမ်း–တရားနဲ့အညီကျင့်–နှစ်ဖက်အကျိုးဆောင်ဆိုတဲ့ အဆင့်တိုးမှုကို ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ ရှိရင်—
မူဝါဒကို လူဖမ်းဖို့ မသုံးဘူး။
အဖွဲ့ကောင်းဖို့၊ လူမထိခိုက်ဖို့၊ အမှန်တည်ဖို့၊ ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ဆက်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။
သမ္မာဝါစာ ရှိရင်—
မူကို ရှင်းလင်းစွာပြောတယ်။
နားမလည်သူကို အရှက်မခွဲဘူး။
“စာအုပ်ထဲရှိတယ်” ဆိုပြီး မပိတ်ဘူး။
ဘာကြောင့်ဆိုတာ ရှင်းတယ်။
မဖြစ်နိုင်တာကို မလိမ်ဘူး။
မူချိုးမိရင် ဖုံးမထားဘူး။
သမ္မာကမ္မန္တ ရှိရင်—
ရေးထားတာကို လက်တွေ့လုပ်တယ်။
အမှားသတိပေးလာရင် အမှန်တကယ် နားထောင်တယ်။
ဘေးကင်းရေးနယ်နိမိတ်ရှိရင် အမှန်တကယ် ရပ်တယ်။
အရည်အသွေးစံမပြည့်ရင် ထုတ်မပို့ဘူး။
အောက်ကလူကို လေးစားရမယ်ဆို အလုပ်များတဲ့နေ့မှာတောင် လေးစားတယ်။
သမ္မာအာဇီဝ ရှိရင်—
အသက်မွေးမှုနဲ့အမြတ်အတွက် မူဝါဒကို အလှပြစာသားမလုပ်ဘူး။
မမှန်တဲ့ကတိနဲ့ အရောင်းမတိုးဘူး။
လူထိခိုက်စေမယ့်လုပ်ရပ်ကို “ကုမ္ပဏီမူအတိုင်း” ဆိုပြီး ဖုံးမထားဘူး။
သမ္မာဝါယာမ ရှိရင်—
မကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့် မဖြစ်ခင် ကာကွယ်တယ်။
ဖြစ်ပြီးသားလွဲမှုကို ပြင်တယ်။
ကောင်းတဲ့အကျင့် စတင်လာအောင် သင်ပေးတယ်။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့ယဉ်ကျေးမှုကို ရုံးခွဲသစ်ဆီ ဆက်ထိန်းတယ်။
သမ္မာသတိ ရှိရင်—
မူလိုက်နာနေချိန် ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း သိတယ်။
“အခု ငါအမြတ်ကြောင့် မူကို လျှော့ချင်နေတယ်”
သိတယ်။
“အောက်ကလူပြောတာ ငါ့မာနထိနေတယ်”
သိတယ်။
“ကိုယ့်လူမို့ မျက်နှာလိုက်ချင်နေတယ်”
သိတယ်။
သိပြီး ပြန်တည့်နိုင်တယ်။
သမ္မာသမာဓိ ရှိရင်—
အရေးပေါ်ဖိအား၊ အရောင်းဖိအား၊ လူအများအသံကြားမှာ အဓိကမူကို မပျောက်စေဘူး။
အချက်တွေများလာလည်း တည်ငြိမ်စွာ—
“ဦးဇင်းတို့ မကျော်ရမယ့်နယ်နိမိတ် ဘာလဲ”
ပြန်မြင်နိုင်တယ်။
ဒီတော့ မဂ္ဂချိတ်ဆက်ချက်ကို တစ်ကြောင်းနဲ့ပြောရရင်—
အပြင်မှာ မူဝါဒကို နေ့စဉ်အလုပ်ထဲ အသက်သွင်း၊ အတွင်းမှာ ဓမ္မကို ကိုယ့်စိတ်နဲ့အပြုအမူထဲ အသက်သွင်း။
စာအုပ်ထဲရှိတာကို လက်တွေ့သို့ယူ။
နားထဲကြားတာကို အကျင့်သို့ယူ။
အကျင့်ကောင်းကို ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးဆီပါ ရောက်စေ။
ဒီလိုဆို မူဝါဒခေါင်းစဉ်က နောက်ဆုံး ဓမ္မကျင့်စဉ်ဆီ ပြန်ရောက်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက် တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—
“မူဝါဒအသက်ဝင်တယ်ဆိုတာ လူတွေ စာအုပ်ကို အလွတ်ရတာမဟုတ်ဘူး။ ဘယ်သူမှမကြည့်တဲ့အချိန်မှာတောင် မူရဲ့အကြောင်းကို နားလည်ပြီး မှန်ကန်တဲ့လုပ်ရပ်ကို ရွေးနိုင်တာပါ။”
ခေါင်းဆောင်တို့…
မူဝါဒမရေးခင် ကိုယ်လိုက်နိုင်မလိုက်နိုင် မေးပါ။
ကိုယ်မလိုက်နိုင်တဲ့မူကို အောက်ကလူကိုပဲ မခိုင်းပါနဲ့။
မူချိုးလာရင် လူကိုပဲဆူမနေပါနဲ့။
ဘာက ဆန့်ကျင်နေတယ် ပြန်ကြည့်ပါ။
ဆုကြေးလား။
အလုပ်ဝန်လား။
အာဏာလား။
လေ့ကျင့်မှုလား။
ကိုယ့်ဥပမာလား။
ပြင်ရမယ့်အရာကို ပြင်ပါ။
အဖွဲ့ဝင်တို့…
မူဝါဒကို စာလုံးပဲ မယူကြပါနဲ့။
“ဘာကြောင့်” ကို မေးပါ။
မရှင်းရင် မေးပါ။
မူနှစ်ခုတိုက်ရင် မဖုံးဘဲ တင်ပါ။
လက်တွေ့မှာ မဖြစ်နိုင်တာတွေ့ရင် အချက်နဲ့ပြောပါ။
ဒါပေမဲ့ “စနစ်မကောင်းလို့” ဆိုပြီး ကိုယ့်တာဝန်ကို မရှောင်ပါနဲ့။
ကိုယ်လုပ်ရမယ့်အပိုင်း ကိုယ်လုပ်ပါ။
အဖွဲ့အစည်းတို့…
သင်တန်းလုပ်ပြီးလို့ မပြီးပါနဲ့။
လူတကယ်လုပ်တတ်မလုပ်တတ် စစ်ပါ။
မူလိုက်နာတဲ့အခါ ထောက်ခံပါ။
မူချိုးမှပဲ အရေးယူတဲ့စနစ်မဟုတ်ဘဲ မူကောင်းကို လိုက်နာသူကိုလည်း တန်ဖိုးထားပါ။
အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် နမူနာပြပါ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ အကြီးအကဲတို့၏အပြုအမူနဲ့ နောက်မျိုးဆက်ဆီ တရားသင်ကြားမှုမှန်ကန်စွာ လက်ဆင့်ကမ်းခြင်းကို အရေးထားသလို၊ မိမိတို့လည်း အဖွဲ့ကောင်းတဲ့အကျင့်ကို စကားတင်မဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့အမွေ ချန်နိုင်ကြပါစေ။
တိုးတက်လိုသောလုပ်ငန်းတို့…
ရုံးခွဲတိုးတာကိုပဲ မတိုင်းကြပါနဲ့။
မူက ရုံးခွဲသစ်ထိ တူညီတဲ့အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ရောက်သလား တိုင်းပါ။
ဝန်ထမ်းအရေအတွက်တိုးတာကိုပဲ မတိုင်းပါနဲ့။
လူအသစ်တွေ မေးရဲ၊ သိရဲ၊ လုပ်တတ်လာသလား တိုင်းပါ။
အမြတ်တိုးတာကိုပဲ မတိုင်းပါနဲ့။
အရည်အသွေး၊ လူ့ဂုဏ်၊ ဖောက်သည်ယုံကြည်မှုနဲ့ လူမှုအကျိုး မပျောက်သလား ကြည့်ပါ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ကိုယ့်အကျိုး၊ သူတစ်ပါးအကျိုးနဲ့ နှစ်ဖက်အကျိုး ထိခိုက်မှုကို မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် စဉ်းစားရတဲ့သဘောကို နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ သတိအဖြစ်ယူနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုတို့…
သားသမီးကို စကားတစ်မျိုး၊ ကိုယ်အပြုအမူတစ်မျိုး မဖြစ်ပါစေနဲ့။
“အမှန်ပြော” ဆိုရင် ကိုယ်လည်း အမှန်ပြောနိုင်ပါစေ။
“လေးစား” ဆိုရင် ကိုယ့်ထက်အားနည်းသူကိုလည်း လေးစားနိုင်ပါစေ။
“အမှားဝန်ခံ” ဆိုရင် မိဘမှားတဲ့အခါလည်း ဝန်ခံနိုင်ပါစေ။
မိဘရဲ့အပြုအမူကို သားသမီးက မူဝါဒအဖြစ်ယူတတ်တာကို မမေ့ကြပါနဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဓမ္မကိုလည်း စာအုပ်ထဲပဲ မထားကြပါနဲ့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၃ က သင်ယူ၊ ရှင်းပြ၊ ရွတ်ဆို၊ စဉ်းစားရုံထက် တကယ်ကျင့်မှုလိုကြောင်း သတိပေးထားသလို ကိုယ့်သိထားတဲ့ဓမ္မကို နေ့စဉ်အပြုအမူထဲ သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဒေါသတက်တဲ့အချိန် မေတ္တာကို အသက်သွင်းပါ။
ဆုံးရှုံးတဲ့အချိန် အနိစ္စကို အသက်သွင်းပါ။
အနိုင်ယူချင်တဲ့အချိန် သတိကို အသက်သွင်းပါ။
အမြတ်လိုလာတဲ့အချိန် သီလကို အသက်သွင်းပါ။
ကိုယ့်အမှားပေါ်လာတဲ့အချိန် အတ္တလျှော့ပြီး အမှန်ကို အသက်သွင်းပါ။
အဲဒီအချိန် ဓမ္မဟာ ဖတ်ထားတဲ့စာမဟုတ်တော့ဘူး။
အသက်ရှင်တဲ့တရား ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ မူဝါဒတစ်ခုတည်းကို ရွေးပြီး စမ်းကြည့်။
ဥပမာ—
“အမှားကို စောစောပြောမယ်”
ဆိုတဲ့မူကိုရွေး။
ပြီးတော့ တစ်ပတ်လောက် မေး—
လူတိုင်းသိလား။
ဘာကြောင့်လိုတယ် နားလည်လား။
ဘယ်နေရာတင်ရမယ်သိလား။
တင်လာရင် အကြီးအကဲဘယ်လိုတုံ့ပြန်လဲ။
တင်တဲ့သူကို ထိခိုက်စေတဲ့မက်လုံးရှိလား။
တင်လာတဲ့အမှားက သင်ခန်းစာအဖြစ် ပြန်ဝင်လား။
တစ်ပတ်နောက်—
“မူဝါဒရှိလား”
မမေးဘဲ—
“မူဝါဒအသက်ရှင်လာသလား”
မေး။
ဒီလေ့ကျင့်မှုဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်စံစာရင်းမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေ့ဓမ္မအခြေခံတွေကို လောကီအဖွဲ့အစည်းအတွက် အသုံးချထားတာပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ခုလုပ်နိုင်ရင် မူဝါဒရေးတာထက် အများကြီးတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်ဆုံး ဦးဇင်းတို့ တရားနဲ့ပြန်သုံးသပ်မယ်။
ဒုက္ခရှိတယ်။
သိထားတာနဲ့ လုပ်တာ ကွာတာ ဒုက္ခ။
မူဝါဒရှိတာနဲ့ လက်တွေ့ကွာတာ ဒုက္ခ။
ဓမ္မသိတာနဲ့ စိတ်အကျင့်ကွာတာ ဒုက္ခ။
ဒီဒုက္ခကို သိပါ။
အကြောင်းရှိတယ်။
တဏှာ။
မာန။
အတ္တ။
မောဟ။
အလွယ်လမ်းရွေးချင်မှု။
အမြတ်ကို အလွန်ဖမ်းမှု။
အပြုပြင်မခံချင်မှု။
ဒီအကြောင်းတွေကို သိပါ။
အကြောင်းလျော့သလောက် ကွာဟချက်လျော့နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အမှားလက်ခံနိုင်လာတယ်။
မူကို ကိုယ့်အပေါ်ပါ သုံးနိုင်တယ်။
လူသစ်မေးတာကို နားထောင်နိုင်တယ်။
အမြတ်ထက် သီလကို မရောင်းနိုင်တော့ဘူး။
ဒီအေးမြမှုက နိရောဓသစ္စာကို ပိုနက်စွာ ဆင်ခြင်စေပါစေ။
ပြီးတော့ မဂ္ဂလမ်းကို—
မြင်ပုံမှန်စေတဲ့နေရာမှာ၊
ရည်ရွယ်ချက်မှန်စေတဲ့နေရာမှာ၊
စကားမှန်စေတဲ့နေရာမှာ၊
အပြုအမူမှန်စေတဲ့နေရာမှာ၊
အသက်မွေးမှုသန့်ရှင်းစေတဲ့နေရာမှာ၊
ကောင်းမှုကို အားထုတ်စေတဲ့နေရာမှာ၊
ကိုယ့်စိတ်ကို သတိထားတဲ့နေရာမှာ၊
စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေတဲ့နေရာမှာ
နေ့စဉ်အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
သူတော်ကောင်းတို့…
သိတာ များပါစေ။
ဒါပေမဲ့ သိတာထက် ကျင့်တာ ပိုတိုးပါစေ။
စာအုပ် များပါစေ။
ဒါပေမဲ့ စာအုပ်ထက် အကျင့်ကောင်း ပိုအသက်ရှင်ပါစေ။
မူဝါဒ ကောင်းပါစေ။
ဒါပေမဲ့ မူဝါဒထက် အကြီးအကဲရဲ့နမူနာ ပိုကောင်းပါစေ။
လုပ်ငန်း တိုးပါစေ။
ဒါပေမဲ့ တိုးလာသလောက် အရည်အသွေးနဲ့ သီလ မလျော့ပါစေနဲ့။
ရုံးခွဲ ချဲ့ပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ချဲ့လာသလောက် လူ့ဂုဏ်နဲ့ လူမှုတာဝန် ပိုကျယ်လာပါစေ။
အမြတ် များပါစေ။
ဒါပေမဲ့ အမြတ်အတွက် အမှန်ကို မရောင်းကြပါစေနဲ့။
ဝန်ထမ်း များလာပါစေ။
ဒါပေမဲ့ လူကို ကိန်းဂဏန်းမလုပ်ကြပါစေနဲ့။
ဖောက်သည် များလာပါစေ။
ဒါပေမဲ့ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ယုံကြည်မှုကို မပေါ့ပါစေနဲ့။
ယနေ့ တရားနာယူဆင်ခြင်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ သိထားတဲ့ကောင်းမှုကို နေ့စဉ်အကျင့်ထဲ အသက်သွင်းလိုသောကုသိုလ်စိတ်၊ ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုပါ စောင့်ရှောက်လိုသော မေတ္တာစိတ်၊ မူနဲ့လက်တွေ့ကို တစ်ညီတစ်ညွတ်ဖြစ်စေလိုသော ရိုးသားသောရည်ရွယ်ချက်တို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ မှာ ကြားထားတာကို မှတ်၊ အဓိပ္ပာယ်စူးစမ်း၊ တရားနဲ့အညီကျင့်ပြီး ကိုယ်နဲ့သူတစ်ပါး နှစ်ဖက်အကျိုးအတွက် ကျင့်သုံးမှုကို ပိုမြင့်မြတ်ရာအဖြစ် ဖော်ပြထားသလို မိမိတို့လည်း သိမှုမှ အကျင့်သို့၊ အကျင့်မှ အများအကျိုးသို့ တိုးတက်နိုင်ကြပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ လုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကို ထိခိုက်မှုရှိမရှိ ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရသလို မိမိတို့နေ့စဉ်လုပ်ငန်းတွင်လည်း မူဝါဒကို မေ့မထားဘဲ လုပ်ရပ်နဲ့အကျိုးဆက်ကို ပြန်လည်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ မှာ မှန်ကန်စွာသင်ယူခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်မှန်စွာသိခြင်း၊ နောက်မျိုးဆက်ကို သင်ပေးခြင်းနဲ့ အကြီးအကဲတို့၏ ကိုယ်တိုင်ကောင်းမွန်သောအကျင့်က သာသနာတော်တည်တံ့မှုဘက် အရေးကြီးကြောင်း ဖော်ပြထားသလို မိမိတို့အဖွဲ့အစည်းများတွင်လည်း ကောင်းသောမူကို စာထဲမှာမပိတ်ဘဲ လူမှလူ၊ အကျင့်မှအကျင့် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၁ မှာ မရှင်းတာကို မေး၊ သံသယကို ဖယ်၊ နားလည်မှုကို ဆက်တိုးရသလို မိမိတို့အဖွဲ့ထဲမှာလည်း မေးခွန်းမေးရင် အပြစ်မဖြစ်ဘဲ အမှန်နားလည်ဖို့ တံခါးဖြစ်ပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၃ က သင်ယူ၊ ပြောဆို၊ ရွတ်ဆို၊ စဉ်းစားရုံထက် တကယ်ကျင့်သုံးမှုကို အလေးထားသလို မိမိတို့လည်း ဓမ္မကို စကားနဲ့သာ မထားဘဲ ကိုယ့်စိတ်၊ ကိုယ့်စကား၊ ကိုယ့်လုပ်ရပ်ထဲ အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မူဝါဒရှိပြီး လူနာကျင်ရသောအဖွဲ့ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
အရည်အသွေးရေးထားပြီး အရည်အသွေးပျက်သောလုပ်ငန်း မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
မျှတမှုကြေညာပြီး မျက်နှာလိုက်သောခေါင်းဆောင် မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
အမှန်တရားပြောပြီး မကောင်းတဲ့သတင်းကို ဖုံးသောယဉ်ကျေးမှု မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
လူမှုတာဝန်ပြောပြီး အခြားသူခံရတဲ့ဒုက္ခကို မကြားသောအဖွဲ့ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
ရေးထားသမျှ ကောင်းသောမူများသည် နေ့စဉ်စကားထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ခေါင်းဆောင်ရဲ့နမူနာထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ဝန်ထမ်းအသစ်ရဲ့လက်ထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ဖောက်သည်အပေါ် ဆက်ဆံပုံထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ထိခိုက်မှုစဉ်းစားရာမှာ အသက်ဝင်ပါစေ။
ဓမ္မလည်း ထိုနည်းတူ—
စာအုပ်ထဲမှာတင် မနေရပါစေနဲ့။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်စကားထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်လုပ်ရပ်ထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်အသက်မွေးမှုထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်မေတ္တာထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်သတိထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ကိုယ့်ပညာထဲ အသက်ဝင်ပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခရဲ့အကြောင်းဖြစ်သော တဏှာနဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သိထားတဲ့ဓမ္မကို ကိုယ့်အကျင့်ထဲ တကယ်အသက်သွင်းရင်း တဏှာနဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့ပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့သလောက် စိတ်အပူ လျော့ပါစေ။
ထိုမှတစ်ဆင့် တဏှာနှင့်ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ အစဉ်တစိုက် အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ တိုးတက်မှုဟာ စည်းမျဉ်းစာအုပ်ပိုထူလာတာ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကောင်းတဲ့မူ ပိုအသက်ရှင်လာခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ချဲ့ထွင်မှုဟာ ရုံးခွဲပိုများလာတာတင် မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ဘယ်နေရာရောက်ရောက် သီလ၊ အရည်အသွေး၊ မျှတမှုနဲ့ လူ့ဂုဏ်ကို တူညီစွာ ကာကွယ်နိုင်လာခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လူမှုတာဝန်ဟာ လှပတဲ့ကြေညာချက်မဖြစ်ပါစေနဲ့။
ကိုယ့်နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ကိုယ်၊ သူတစ်ပါးနှင့် နှစ်ဖက်လုံးအပေါ် ဘာအကျိုး၊ ဘာဒုက္ခရှိသလဲ ပြန်ကြည့်ရဲပြီး သိရင် ပြင်ရဲခြင်း ဖြစ်ပါစေ။
မူဝါဒကို စာရွက်မှ အကျင့်သို့၊
အကျင့်မှ ယဉ်ကျေးမှုသို့၊
ယဉ်ကျေးမှုမှ အများအကျိုးသို့
ပြောင်းလဲအသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
အကိုးအကားကျမ်းများ
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၇.၆၄ — တရားကိုကြားမှတ်ခြင်းမှ အဓိပ္ပာယ်စူးစမ်းခြင်း၊ တရားနဲ့အညီ တကယ်ကျင့်ခြင်း၊ ထို့နောက် ကိုယ့်အကျိုးနှင့် သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်သုံးခြင်းအထိ အဆင့်ဆင့်ခွဲပြထားသော ဟောချက်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် လုပ်မည့်အမှုကို မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်နှင့် လုပ်ပြီးနောက် ကိုယ်၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်လုံးအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိမရှိ ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် ဟောထားသော ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၆၀ — သင်ကြားချက်ကို မှားယွင်းစွာမှတ်ယူခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်လွဲခြင်း၊ အပြုပြင်မခံလိုမှု၊ သိတတ်သူတို့က နောက်မျိုးဆက်ကို မသင်ပေးမှုနှင့် အကြီးအကဲတို့၏ လျော့ရဲသောနမူနာတို့က တရားအမှန်ရှုပ်ထွေးပျောက်ကွယ်ရာဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြောင်း၊ ဆန့်ကျင်ဘက်က တည်တံ့မှုကို အားပေးကြောင်း ဖော်ပြထားသော ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၁ — သင်ကြားမှုကို ကြားယူခြင်း၊ နှုတ်ဖြင့် ထပ်မံရွတ်ဆိုခြင်း၊ စိတ်ဖြင့် ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် အမြင်ဖြင့် ထိုးဖောက်နားလည်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသော ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၁ — မကြားဖူးသေးတာကြားနိုင်ရန်၊ ကြားထားသည် မရှုပ်ထွေးရန်၊ သိထားတာ လတ်ဆတ်စွာတည်ရန်နှင့် မနားလည်သေးတာကို နားလည်ရန် တတ်ကျွမ်းသောအကြီးအကဲတို့ဆီ မေးမြန်းရှင်းလင်းသင့်ကြောင်း ဖော်ပြထားသော ဟောချက်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၃ — တရားကို လေ့လာခြင်း၊ ရှင်းပြခြင်း၊ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ စဉ်းစားခြင်းတို့ရှိသော်လည်း တကယ်ပွားများကျင့်သုံးမှုကို မမေ့ရန် သတိပေးသော ဟောချက်။