လူများတကယ်လိုသည့်အရာကို လေ့လာခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၇ ရက်၊ သောကြာနေ့။
သတ်မှတ်ဟောကြားရက် — ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၈ ရက်၊ စနေနေ့။
လူများတကယ်လိုသည့်အရာကို လေ့လာခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမနက်မှာ ဦးဇင်းတို့ “ဓမ္မနဲ့ အသစ်တီထွင်ခြင်း” အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။
အသစ်ဆိုတိုင်း မျက်စိမှိတ်မလိုက်ရဘူး။
အဟောင်းဆိုတိုင်း မဖက်ရဘူး။
စမ်းရမယ်။
စစ်ရမယ်။
အကျိုးကိုကြည့်ရမယ်။
ထိခိုက်မှုကိုကြည့်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် အသစ်တီထွင်မှုမစခင် တစ်ချက်ရှိသေးတယ်။
တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့က အဖြေတွေ မြန်လွန်းတယ်။
မေးခွန်းကို မသိသေးဘူး။
အဖြေရှိနေပြီ။
လူ့ပြဿနာကို မသိသေးဘူး။
ပစ္စည်းရှိနေပြီ။
ဖောက်သည် ဘာလိုတယ်ဆိုတာ မသိသေးဘူး။
ကြော်ငြာစပြီးပြီ။
ဘယ်သူ့အတွက်လုပ်မလဲ မသေချာသေးဘူး။
လုပ်ငန်းစတင်ပြီးပြီ။
ဒီအချက်က ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ပါ။
လူတွေ တကယ်လိုတာကို ဘယ်လိုလေ့လာမလဲ။
ဒီစကားကို ပေါ့ပေါ့မယူပါနဲ့။
လူတစ်ယောက် “ဘာလိုချင်တယ်” ဆိုတာနဲ့ “သူ့ဘဝမှာ တကယ်ဘာလိုအပ်နေတယ်” ဆိုတာ တစ်ထပ်တည်းဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မယ်။
ဖောက်သည်က—
“ငါ ဒီပစ္စည်းလိုတယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့အောက်က ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲ?
ဒီပစ္စည်းပိုင်ချင်တာလား?
ဒါမှမဟုတ် ဒီပစ္စည်းနဲ့ ဖြေရှင်းချင်တဲ့ အခက်တစ်ခုရှိတာလား?
ဒီမှာပဲ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပညာစတယ်။
ဥပမာ ရိုးရိုးလေး။
လူတစ်ယောက်—
“ကျွန်တော် Power Bank ဝယ်ချင်တယ်”
ပြောတယ်ဆိုပါစို့။
သူတကယ် Power Bank ပိုင်ချင်တာလား?
တစ်ခါတလေ—
ခရီးသွားရင်း ဖုန်းအားမကုန်ချင်တာ။
အရေးကြီးတဲ့ဖုန်းခေါ်ချိန် မပြတ်ချင်တာ။
အလုပ်အတွက် အမြဲဆက်သွယ်နိုင်ချင်တာ။
လျှပ်စစ်မမှန်တဲ့နေရာမှာ ဖုန်းသုံးနိုင်ချင်တာ။
ဒါ သူလိုတဲ့ ရလဒ်။
Power Bank က အဖြေတစ်မျိုး။
ဒီကွာခြားချက်သိရင် ကိုယ့်အမြင်ပြောင်းသွားတယ်။
ပစ္စည်းကနေ လူ့ဘဝဆီ ပြန်သွားတယ်။
တရားနာပရိသတ်တို့…
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓဓမ္မနဲ့ ချိတ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အရမ်းသတိထားရမယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က စျေးကွက်လေ့လာနည်း သင်ပေးထားတာမဟုတ်ဘူး။
ဖောက်သည်အင်တာဗျူးလုပ်နည်း မဟုတ်ဘူး။
ကုန်ပစ္စည်းဖန်တီးနည်း မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရာတစ်ခုရဲ့ အပြင်ပန်းနာမည်နောက်က အမှန်တကယ်လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်ကို ပညာနဲ့ကြည့်ခြင်း ဆိုတဲ့ အလွန်ကောင်းတဲ့ ဓမ္မအလေ့အကျင့် ရှိတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ မှာ ဘိက္ခုတစ်ပါး ပစ္စည်းလေးပါးကို အသုံးပြုရာမှာ မိမိအသုံးပြုနေတဲ့ “အရာ” ကိုသာမကြည့်ဘဲ ဘာအတွက်သုံးတာလဲ ဆိုတာကို မှန်ကန်စွာဆင်ခြင်ဖို့ ဟောထားတယ်။
သင်္ကန်းဟာ အလှပြဖို့ မဟုတ်ဘဲ အအေးအပူနဲ့ အခြားထိခိုက်မှုတို့ကနေ ကာကွယ်ဖို့၊ ကိုယ်ကိုဖုံးကွယ်ဖို့။
ဆွမ်းဟာ ပျော်ရွှင်မူးယစ်စားသောက်ဖို့၊ ခန္ဓာကိုယ်လှဖို့ မဟုတ်ဘဲ ခန္ဓာကိုယ်တည်တံ့ရေး၊ ဆာလောင်မှုလျော့ရေး၊ ကျင့်စဉ်ဆက်လက်နိုင်ရေးအတွက်။
နေရာထိုင်ခင်းဟာ ရာသီဥတုနဲ့အခြားထိခိုက်မှုတို့မှ ကာကွယ်ပြီး တိတ်ဆိတ်စွာနေနိုင်ဖို့။
ဆေးဝါးဟာ နာကျင်မှုနဲ့ ရောဂါဝေဒနာတို့ကို သက်သာစေဖို့။
ဒီလို ပစ္စည်းအမည်ထက် အသုံးပြုရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် ကို ပြန်ကြည့်တဲ့ အခြေခံရှိတယ်။
ဒါကို Customer Research လို့ မခေါ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် လုပ်ငန်းရှင်အတွက် အရမ်းတန်ဖိုးရှိတဲ့ သင်ခန်းစာထွက်တယ်။
လူက တောင်းတဲ့အရာကိုသာ မကြည့်နဲ့။
အဲဒီအရာနဲ့ ဘာလုပ်ချင်တာလဲကို ကြည့်။
ဖောက်သည် “ဖုန်းကြီးကြီးလိုတယ်” ပြောတယ်။
အောက်မှာ—
စာလုံးကြီးမြင်ချင်တာလား?
မျက်နှာပြင်ကျယ်ချင်တာလား?
ဗီဒီယိုကြည့်ဖို့လား?
အလုပ်ဖိုင်ဖတ်ဖို့လား?
မသိသေးဘူး။
ဖောက်သည်—
“အမြန်ဆုံး Delivery လိုတယ်”
ပြောတယ်။
အောက်မှာ—
အချိန်မရှိလို့လား?
သူ့ Customer ကို ကတိပေးထားလို့လား?
ပစ္စည်းကုန်သွားလို့အလုပ်ရပ်နေလို့လား?
မသိသေးဘူး။
ဖောက်သည်—
“ဈေးသက်သာတာလိုတယ်”
ပြောတယ်။
အောက်မှာ—
ငွေမရှိလို့လား?
တန်ဖိုးမယုံသေးလို့လား?
တစ်ခါပဲသုံးမှာလို့လား?
မှားဝယ်မိမှာကြောက်လို့ အရင်းအနှီးနည်းနည်းနဲ့စမ်းချင်တာလား?
မသိသေးဘူး။
ဒီလိုပဲ။
စကားတစ်ကြောင်းနဲ့ Need ကို မပိတ်နဲ့။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ရဲ့ အဓိကစကားက ဒီဟာပါပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ချက် ပိုနက်တယ်။
တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့က လူ့လိုအပ်ချက်ကို လေ့လာတယ်လို့ပြောပြီး အမှန်တကယ်တော့ ကိုယ့် Idea ကို သက်သေပြဖို့ လူတွေကို သွားမေးနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါ လူ့သဘာဝအရ ဖြစ်လွယ်တယ်။
Founder တစ်ယောက်မှာ Idea တစ်ခုရှိပြီ။
ခြောက်လလောက် စိတ်ကူးထားတယ်။
အရမ်းချစ်တယ်။
သူ Customer ကိုသွားမေးတယ်—
“ဒီလို App တစ်ခုရှိရင် ကောင်းမယ်မဟုတ်လား?”
ဖောက်သည်က—
“ကောင်းမယ်ထင်ပါတယ်”
ပြောတယ်။
Founder ပြန်လာပြီး—
“Market validate ဖြစ်ပြီ”
ပြောတယ်။
တကယ်လား?
မသေချာသေးဘူး။
ဘာကြောင့်?
သူ့မေးခွန်းထဲမှာ အဖြေပါနေတယ်။
“ကောင်းမယ်မဟုတ်လား?”
မေးတယ်။
လူတော်တော်များများ ယဉ်ကျေးမှုကြောင့်—
“ကောင်းပါတယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
တကယ်ငွေပေးသုံးမလား?
မသိဘူး။
တကယ်ပြဿနာရှိလား?
မသိဘူး။
လက်ရှိဘယ်လိုဖြေရှင်းနေလဲ?
မသိဘူး။
အဲဒါကြောင့် လူ့လိုအပ်ချက်လေ့လာတဲ့အခါ ပထမဆုံး စိတ်ကိုပြန်စစ်ရမယ်။
“သူ့အမှန်ကို သိချင်တာလား၊ ငါ့အကြံမှန်ကြောင်း ကြားချင်တာလား?”
ဒီမေးခွန်း။
အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းလောကမှာလည်း ပြဿနာကို အရင် “ထင်” မထားဘဲ သက်ရောက်ခံနေရသူတွေနဲ့ စကားပြော၊ အချိန်ပေးလေ့လာပြီး ပြဿနာကို နားလည်ဖို့ အလေးထားတယ်။ Design Council ရဲ့ စနစ်မှာ ပထမအဆင့်ကို အဖြေတည်ဆောက်ခြင်းမစခင် လူတွေ တကယ်ကြုံနေရတဲ့အခက်ကို သိဖို့၊ assumption အစား လူတွေနဲ့တွေ့ဆုံလေ့လာဖို့ထားပြီး၊ အဲဒီနောက်မှ ပြဿနာကိုသတ်မှတ်၊ ဖြေရှင်းချက်တွေဖန်တီး၊ သေးသေးစမ်းသပ်ဖို့ ခွဲထားပါတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းဆိုင်ရာနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ပါ။
မြင်လား သူတော်ကောင်းတို့။
အဖြေမစခင်—
“တကယ်ဖြစ်နေတဲ့ပြဿနာ ဘာလဲ?”
သိရမယ်။
အဲဒီဟာ အလုပ်ဘက်မှာ။
ဓမ္မဘက်မှာတော့ ဒီထက်နက်တယ်။
သစ္စာလေးပါးကို မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောတော်မူရာမှာ ဒုက္ခကို “သိရမယ့်အရာ၊ ပိုင်းခြားသိမြင်ရမယ့်အရာ” အဖြစ် သတ်မှတ်တော်မူတယ်။ ဒုက္ခကို မသိဘဲ အကြောင်းကိုပယ်လို့မရဘူး။ အကြောင်းမသိဘဲ ချုပ်ငြိမ်းရာကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်ဘူး။ လမ်းကိုလည်း မှန်မှန်မပွားနိုင်ဘူး။ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ မှာ ဒုက္ခအရိယသစ္စာသည် ပိုင်းခြားသိရမည့်အရာ၊ သမုဒယသည် ပယ်ရမည့်အရာ၊ နိရောဓသည် မျက်မှောက်ပြုရမည့်အရာ၊ မဂ္ဂသည် ပွားရမည့်အရာဖြစ်ကြောင်း တိတိကျကျ ဟောထားတယ်။
ဒီအချက်ကို Business Problem နဲ့ တစ်ထပ်တည်းလုပ်မထားပါနဲ့။
Customer pain က ဒုက္ခအရိယသစ္စာ မဟုတ်ဘူး။
ကုမ္ပဏီရဲ့ပြဿနာက သံသရာဒုက္ခနဲ့တူတယ်လို့လည်း မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မရဲ့ နည်းလမ်းသဘော တစ်ခုက လှတယ်။
ပြဿနာကို မဖုံးနဲ့။
အရင်သိ။
ဒါပဲ။
လုပ်ငန်းမှာလည်း ကိုယ့်မှာ Product တစ်ခုရှိလို့ Problem ရှာတာမဖြစ်ရဘူး။
Problem ရှိတာကို မှန်မှန်သိပြီး အဲဒါအတွက် Product လုပ်တာ ပိုကောင်းတယ်။
တစ်ခါတလေ Founder က—
“ငါ့မှာ solution ရှိတယ်၊ လူဘယ်သူလိုမလဲ?”
ရှာတယ်။
နောက်တစ်ယောက်က—
“လူတွေမှာ ဒီအခက်ရှိတယ်၊ ဘာနည်းနဲ့ဖြေရှင်းနိုင်မလဲ?”
စဉ်းစားတယ်။
စိတ်နေစိတ်ထားမတူဘူး။
ပထမတစ်ယောက်က Product ကစတယ်။
ဒုတိယက လူ့အခက်ကစတယ်။
ဒီနေ့တရားမှာ ဦးဇင်းတို့ ဒုတိယစိတ်ကို တည်ဆောက်ချင်တယ်။
လူကို အရင်ကြည့်။
ပစ္စည်းကို နောက်မှကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၄ က အရမ်းစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။
ဟတ္ထကအာဠဝကမှာ လူအများနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ဆက်ဆံရေးရှိတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူအများကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းဆက်ဆံသလဲ မေးတဲ့အခါ သူက အားလုံးကို နည်းတစ်မျိုးတည်းမသုံးဘူး။
အချို့ကို ပေးကမ်းမှုနဲ့ အကျိုးပြုတယ်။
အချို့ကို ချစ်ခင်ဖွယ်စကားနဲ့။
အချို့ကို အကျိုးရှိတဲ့လုပ်ဆောင်မှုနဲ့။
အချို့ကို သင့်လျော်ညီမျှတဲ့ ဆက်ဆံမှုနဲ့။
အထူးသဖြင့် “ဒီသူကို ဒီနည်းနဲ့ အကျိုးပြုသင့်တယ်လို့ သိတဲ့အခါ ဒီနည်းကိုသုံးတယ်” ဆိုတဲ့သဘော ထင်ရှားတယ်။
ဒီသုတ်ကို Customer Segmentation လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် ဒီမှာ အရမ်းအဖိုးတန်တဲ့ အမြင်ရှိတယ်။
လူအားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း မဆက်ဆံဘူး။
တစ်ယောက်လိုတာနဲ့ နောက်တစ်ယောက်လိုတာ မတူနိုင်တယ်။
တစ်ယောက်အတွက် ပစ္စည်းက အကူအညီ။
နောက်တစ်ယောက်အတွက် အချက်အလက်က အကူအညီ။
တစ်ယောက်အတွက် စကားတစ်ခွန်းက လိုတယ်။
နောက်တစ်ယောက်အတွက် တကယ်လုပ်ပေးတာ လိုတယ်။
ဒီသဘောက လုပ်ငန်းလောကမှာ အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဖောက်သည်အားလုံးကို—
“ဈေးလျှော့ပေးရင် ကြိုက်မယ်”
မယူနဲ့။
တချို့က ဈေးထက် အချိန်လိုတယ်။
တချို့က အချိန်ထက် ယုံကြည်ရမှုလိုတယ်။
တချို့က Features များတာထက် ရိုးရိုးလေးသုံးရလွယ်တာလိုတယ်။
တချို့က အမြန်ပို့တာထက် နေ့ရက်တိကျတာလိုတယ်။
တချို့က ပစ္စည်းအသစ်ထက် ပျက်ရင် လွယ်လွယ်ပြင်လို့ရတာလိုတယ်။
တချို့က Discount ထက် မလှည့်စားတဲ့ ဈေးနှုန်းရှင်းလင်းမှုလိုတယ်။
ဒီအရာတွေကို ကိုယ့်ရုံးထဲထိုင်ပြီး ခန့်မှန်းရုံနဲ့ အကုန်မသိနိုင်ဘူး။
လူတွေဆီသွားရမယ်။
ကြည့်ရမယ်။
မေးရမယ်။
နားထောင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်က မနေ့ညက နားထောင်မှုတရားနဲ့ တူမသွားအောင် ပိုနက်တဲ့အချက်ကိုယူမယ်။
နားထောင်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
ကြားရတဲ့အချက်ကို ပုံစံအဖြစ် လေ့လာရမယ်။
တစ်ယောက်ပြောတာ တစ်ယောက်ရဲ့အတွေ့အကြုံ။
နှစ်ယောက်၊ သုံးယောက် ထပ်တူပြောရင် pattern ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သက်သေမလုံလောက်သေးရင် “လူအားလုံး” လို့ မပြောနဲ့။
ဒီ discipline က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
သင်ကြားရေးအတွက် HYPOTHETICAL အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ယူမယ်။ တကယ့်ကုမ္ပဏီ၊ တကယ့်လူတွေရဲ့ သမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
မြို့တစ်မြို့မှာ အဝတ်လျှော်ပြီး အိမ်တိုင်ရာရောက်ယူပို့တဲ့ လုပ်ငန်းငယ်တစ်ခု စမယ်ဆိုပါစို့။
Owner က စိတ်ကူးအရမ်းကောင်းတယ်လို့ထင်တယ်။
သူ့အယူက—
“လူတွေ App ကောင်းကောင်းလိုတယ်။”
ဒါကြောင့် ငွေတော်တော်ကုန်ပြီး App ဆောက်တယ်။
အဝတ်အရေအတွက်ရွေးလို့ရတယ်။
အဝတ်အမျိုးအစားရွေးလို့ရတယ်။
ခလုတ်အများကြီးရှိတယ်။
Reward point ရှိတယ်။
Referral code ရှိတယ်။
Profile picture ထည့်လို့ရတယ်။
Animation လှတယ်။
အကုန်ရှိတယ်။
စတင်ပြီးနောက် Customer မတက်ဘူး။
Owner က—
“Marketing မကောင်းလို့”
ထင်တယ်။
ကြော်ငြာပိုထည့်တယ်။
မတက်သေးဘူး။
Price လျှော့တယ်။
မတက်သေးဘူး။
Feature ထပ်ထည့်တယ်။
မတက်သေးဘူး။
နောက်မှ Customer အချို့နဲ့ တကယ်စကားပြောကြည့်တယ်။
အခုမှ သိလာတာတွေက—
တချို့ Customer က App မလိုဘူး။
ဖုန်းဆက်ပြီး မှာလို့ရရင် အဆင်ပြေတယ်။
သူတို့အဓိကကြောက်တာက—
အဝတ်ပျောက်မှာ။
တချို့က—
သတ်မှတ်နေ့မှာ ပြန်မရမှာ။
တချို့က—
အဖြူနဲ့အရောင် ရောလျှော်မိမှာ။
တချို့က—
စျေးနှုန်းနောက်မှ ထပ်တိုးလာမှာ။
တချို့က—
အဝတ်ယူလာသူကို အိမ်ထဲဝင်ခွင့်ပေးရတာ ယုံကြည်ရမရ။
အခု Owner ရဲ့ Problem က App မလှလို့လား?
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
လူတွေလိုတာက—
ယုံကြည်ရမှု၊ ပစ္စည်းမပျောက်မှု၊ အချိန်တိကျမှု၊ ဈေးရှင်းမှု ဖြစ်နေနိုင်တယ်။
အခုမှ သိလာပြီ။
အဲဒီအခါ သူတို့ App မှာ Feature နှစ်ဆယ်ထပ်ထည့်တာ အဖြေလား?
မဟုတ်ချင်ဘူး။
အဝတ်တစ်ထုပ်ချင်း စာရင်းတိကျစနစ်။
Pickup အတည်ပြုချက်။
ပြန်ပို့မယ့်နေ့အတိအကျ။
ဈေးကြိုပြ။
ပစ္စည်းပျောက်ရင် ဖြေရှင်းမယ့်စည်း။
ဒါတွေက Customer တကယ်လိုတဲ့အရာနဲ့ ပိုနီးနိုင်တယ်။
ဒီ Case က စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးထားတာနော်။
အဲဒီလိုလုပ်ရင် လုပ်ငန်းသေချာအောင်မြင်မယ်လို့လည်း မဆိုဘူး။
သင်ခန်းစာတစ်ခုတည်း—
လူက Feature မဝယ်ဘူး။ သူ့ဘဝထဲက အခက်တစ်ခု လျော့ဖို့ တန်ဖိုးတစ်ခုရွေးတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီစကားကို absolute truth လို့မယူပါနဲ့။
ဝယ်ယူရတဲ့အကြောင်းတွေ များတယ်။
တချို့က အလှအပအတွက်။
တချို့က status အတွက်။
တချို့က hobby အတွက်။
တချို့က convenience အတွက်။
အဓိကက—
ခန့်မှန်းမထားဖို့။
တကယ်သိဖို့။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ကို ပြန်သတိရ။
သင်္ကန်းကို ကြည့်ရင် အထည်မြင်တယ်။
ပညာနဲ့အသုံးရည်ရွယ်ချက်ကြည့်ရင် ကာကွယ်မှုမြင်တယ်။
ဆွမ်းကိုကြည့်ရင် အစားအစာမြင်တယ်။
သင့်လျော်စွာဆင်ခြင်ရင် ခန္ဓာကိုယ်တည်တံ့မှုကို မြင်တယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း—
Customer က Umbrella ဝယ်တယ်။
Umbrella ကိုသာ မမြင်နဲ့။
မိုးမစိုချင်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်ရှိတယ်။
Customer က Accounting software ဝယ်တယ်။
Software ကိုသာ မမြင်နဲ့။
စာရင်းမှားမှုလျော့ချချင်တာ၊ အချိန်မီအခြေအနေသိချင်တာ၊ အခွန်စာရွက်အတွက် စနစ်တကျဖြစ်ချင်တာ စတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေ ရှိနိုင်တယ်။
Customer က သင်တန်းဝယ်တယ်။
Video အရေအတွက်မဟုတ်ဘူး။
အလုပ်ရချင်လို့လား?
Skill တိုးချင်လို့လား?
စာမေးပွဲဖြေချင်လို့လား?
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယုံကြည်မှုတိုးချင်လို့လား?
မသိသေးဘူး။
အဲဒီတော့—
ပစ္စည်းနာမည်နောက်က လုပ်ဆောင်လိုတဲ့တာဝန်ကို လေ့လာ။
ဒီဟာ modern business language အဖြစ်ပြန်ဖွဲ့တာ။
ပိဋကတ်ထဲက စျေးကွက်ပုံစံမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ပစ္စည်းကို ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ဆင်ခြင်တဲ့ ဓမ္မအလေ့အကျင့်က ဒီအမြင်ကို တော်တော်နက်စေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ လိုအပ်ချက်နဲ့ လိုချင်မှုကိုလည်း ခွဲပြောဖို့လိုတယ်။
တစ်ခါတလေ စီးပွားရေးမှာ—
“Customer needs”
လို့ အရာအားလုံးကို ခေါ်တတ်ကြတယ်။
ဗုဒ္ဓဓမ္မဘက်က ကြည့်ရင် လူ့ဆန္ဒအားလုံးကို “လိုအပ်ချက်” လို့ သဘောတူမထားရဘူး။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ဘဝမှာ အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေရှိတယ်။
စားဝတ်နေရေး။
လုံခြုံမှု။
ကျန်းမာရေး။
ဆက်သွယ်မှု။
လုပ်ငန်းအတွက်လိုတဲ့ပစ္စည်း။
ဒါတွေရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်မှာ—
ပိုလိုချင်တာ။
သူများထက်သာချင်တာ။
နာမည်ကြီးချင်တာ။
ပစ္စည်းသစ်ပေါ်တိုင်း လိုချင်တာ။
ဒါတွေကို အားလုံးတစ်မျိုးတည်း မခေါ်ရဘူး။
ဒါကြောင့် Buddhist entrepreneur တစ်ယောက်အတွက် ခက်တဲ့မေးခွန်းက—
“လူတစ်ယောက်က လိုချင်တယ်ဆိုတာနဲ့ ငါသူ့လိုချင်မှုကို ပိုကြီးအောင်လုပ်ရမလား?”
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
အမြတ်ရမယ်ဆိုပြီး မလိုတဲ့အရာကို လိုသလိုဖန်တီးမလား?
မဝယ်ရင် နိမ့်ကျသလို ခံစားအောင်လုပ်မလား?
မဝယ်ရင် မလုံခြုံသလို ကြောက်စိတ်ဖန်တီးမလား?
လူ့တဏှာကို ပိုကြီးစေပြီး အမြတ်လုပ်တာနဲ့ တကယ့်လူ့အခက်ကို ဖြေရှင်းတာ မတူဘူး။
ဒီမှာ ဓမ္မက Business ကို အရေးကြီးတဲ့စည်းတစ်ခု ပေးတယ်။
လူ့လိုအပ်ချက်ကို လေ့လာပါ။
ဒါပေမယ့် လူ့တဏှာကို အဆိပ်ပေးကျွေးဖို့ မလေ့လာပါနဲ့။
ဒီစကား အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တရားနာပရိသတ်တို့…
Customer Insight ဆိုတာ သိလေလေ ကောင်းလေလေလား?
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
သိလာတာကို ဘာအတွက်သုံးသလဲ အရေးကြီးတယ်။
ဖောက်သည်က ဘာကြောက်သလဲ သိတယ်။
ကူညီဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
ပိုကြောက်အောင်လုပ်ပြီး ရောင်းဖို့သုံးနိုင်တယ်။
သူဘာမသိလဲ သိတယ်။
ရှင်းပြဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
မသိတာကို အခွင့်ကောင်းယူဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
သူဘာအတွက်ပူနေလဲ သိတယ်။
တကယ့်အဖြေဖန်တီးဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
“မဝယ်ရင်ပိုဆိုးမယ်”
ဆိုပြီး မသေချာတဲ့ကြောက်စိတ်တိုးဖို့ သုံးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Research ဟာ သီလနဲ့ခွဲလို့မရဘူး။
ပိုသိလာတာ = ပိုအနိုင်ယူခွင့်ရတာ မဟုတ်ဘူး။
ပိုသိလာတာ = ပိုတာဝန်ရှိလာတာ။
ဒီအမြင်ကို သတိထား။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ မှာ မိမိကို ကာကွယ်ရင်း သူတစ်ပါးကိုကာကွယ်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကိုကာကွယ်ရင်း မိမိကိုကာကွယ်ခြင်းဆိုတဲ့ သဘောကို ဟောရာမှာ သူတစ်ပါးကို ကာကွယ်ခြင်းကို သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်မှု၊ မေတ္တာနဲ့ ဂရုစိုက်မှုတို့နဲ့ ဆက်ဖော်ပြထားပါတယ်။ မူရင်းသုတ်ဟာ သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ်အကြောင်းဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးမဟုတ်ပေမယ့်၊ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုကြည့်ရာမှာ မထိခိုက်မှုနဲ့မေတ္တာကို မပျောက်စေသင့်ကြောင်း ခိုင်မာတဲ့ ဓမ္မအခြေခံပေးတယ်။
ဒါကြောင့် Customer Research လုပ်မယ်ဆို—
သူ့ဘဝကိုပိုကောင်းစေမယ့် အချက်သိဖို့ လေ့လာ။
သူ့အားနည်းချက်ကို လိုက်ရှာပြီး အကျိုးအမြတ်ထုတ်ဖို့ မလေ့လာနဲ့။
နှစ်ခုက အပြင်မှာတူနိုင်တယ်။
Interview နှစ်ခုလုံးလုပ်တယ်။
Data နှစ်ခုလုံးစုတယ်။
Behavior နှစ်ခုလုံးကြည့်တယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ကွာတယ်။
တစ်ခုက—
“ဘယ်လိုအကျိုးပြုမလဲ?”
နောက်တစ်ခုက—
“ဘယ်လိုညှစ်မလဲ?”
ဓမ္မက စိတ်ရင်းကို ပြန်စစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေ တကယ်လိုတာကို လေ့လာတဲ့အခါ အမှားကြီးလေးမျိုး မကြာခဏဖြစ်နိုင်တယ်။
ပထမ—
ကိုယ့်ကိုယ်ကို Customer လို့ ထင်ခြင်း။
Owner က—
“ငါကြိုက်ရင် လူတွေကြိုက်မယ်”
ထင်တယ်။
ကိုယ်လည်း Customer တစ်ယောက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လူတိုင်း ကိုယ်မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အသက်။
ကိုယ့်ပညာ။
ကိုယ့်ဝင်ငွေ။
ကိုယ့်နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှု။
ကိုယ့်အချိန်။
ကိုယ့်နေရာ။
မတူဘူး။
“ငါဒီ Button နားလည်တယ်”
ဆိုတာ အသက် ၇၀ အရွယ်ဖောက်သည်လည်း နားလည်မယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
“ငါပစ္စည်းဝယ်ရင် Review ဖတ်တယ်”
ဆိုတာ အားလုံးဖတ်မယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို reference တစ်ခုအနေနဲ့ သုံးလို့ရတယ်။
Universal truth အဖြစ် မသုံးနဲ့။
ဒုတိယ—
အသံကြီးသူကို လူအားလုံးလို့ ထင်ခြင်း။
Customer တစ်ယောက် Facebook မှာ အကြီးအကျယ် complaint လုပ်တယ်။
အရေးကြီးတယ်။
စစ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် Customer အားလုံး တူတယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
တစ်ဖက်မှာ တိတ်တိတ်နဲ့ စိတ်မကျေနပ်ဘဲ ထွက်သွားသူတွေ ရှိနိုင်တယ်။
ဘယ်လောက်ရှိလဲ မသိရင် မဖန်တီးပြောနဲ့။
အဓိကက—
အသံတစ်မျိုးတည်း မကြားနဲ့။
ဝယ်သူ။
မဝယ်သူ။
တစ်ခါဝယ်ပြီးပြန်မလာသူ။
အမြဲဝယ်သူ။
တိုင်ကြားသူ။
မတိုင်ကြားသူ။
အခြေအနေနဲ့ကိုက်သလို လေ့လာ။
တတိယ—
သူပြောတာကို သူလုပ်တာလို့ ထင်ခြင်း။
Survey မှာ—
“Quality ကအရေးကြီးဆုံး”
ပြောတယ်။
တကယ်ဝယ်ချိန်မှာ Price ရွေးတယ်။
ဒါဆို သူလိမ်တာလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
အဲဒီအချိန်မှာ အခြေအနေပြောင်းနိုင်တယ်။
Budget သက်ရောက်နိုင်တယ်။
သူကိုယ်တိုင် သူ့ရွေးချယ်မှုကို အပြည့်မသိနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် စကားလည်းနားထောင်။
တကယ့်အပြုအမူလည်းကြည့်။
နှစ်ခုကို အပြန်အလှန်စစ်။
စတုတ္ထ—
ဖြေရှင်းချက်ကို လိုအပ်ချက်လို့ မှားခြင်း။
Customer—
“App လိုတယ်”
ပြောတယ်။
Need က App လား?
မသေချာ။
သူက Online မှာလုပ်ချင်တာ။
Status သိချင်တာ။
အချိန်သက်သာချင်တာ။
ဒါဖြစ်နိုင်တယ်။
App က solution တစ်ခု။
Website ဖြစ်နိုင်တယ်။
Message service ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဖုန်းခေါ်စနစ်တစ်ခုတည်းတောင်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Need ကို Solution စကားလုံးနဲ့မပိတ်နဲ့။
ဒီအချက်ကို တကယ်ကျင့်နိုင်ရင် Innovation ပိုကောင်းလာတယ်။
ဘာကြောင့်?
Solution တစ်ခုနဲ့ မစွဲတော့လို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ မှာ ဆက်ဆံရေးကိုထိန်းသိမ်းစေတဲ့ အချက်လေးမျိုးအဖြစ် ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်ခြင်းနဲ့ သင့်လျော်ညီမျှစွာ ဆက်ဆံခြင်းတို့ကို ဟောထားတယ်။ အထူးသဖြင့် “အခြေအနေအလိုက် သင့်လျော်သလို” ဆိုတဲ့သဘောဟာ လူအားလုံးကို တစ်သတ်မှတ်တည်း မဆက်ဆံဘဲ တစ်ယောက်ချင်း၏အခြေအနေကို သိဖို့လိုကြောင်း သတိပေးတယ်။
ဒီတရားကို Business Framework လို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှုဆိုတာ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်ပေးခြင်း နဲ့ မတူဘူး။
တစ်ဖက်လူအတွက် အကျိုးရှိတာ ဘာလဲဆိုတာ သိရတယ်။
ဥပမာ—
မိသားစုထဲမှာ သားသမီးတစ်ယောက် စိတ်ပင်ပန်းနေတယ်။
မိဘက—
“ကောင်းစားအောင် သင်တန်းသုံးခုထပ်တက်”
လုပ်ပေးတယ်။
မိဘစိတ်က ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ကလေးအတွက် တကယ်လိုတာ အနားယူမှု ဖြစ်နေရင်?
ဒါဆို ကောင်းစေချင်တာနဲ့ တကယ်အကျိုးရှိတာ မတူနိုင်ဘူး။
လူတစ်ယောက် ဝမ်းနည်းနေတယ်။
ကိုယ်က မေတ္တာနဲ့ စကားအများကြီးပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် သူတကယ်လိုတာ တိတ်တိတ်နားထောင်ပေးမှုဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ယောက် လုပ်ငန်းအခက်ရှိတယ်။
ကိုယ်က ပိုက်ဆံကူတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့အဓိကပြဿနာက စနစ်မရှိတာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုမရှိတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီအတွက်—
ကောင်းစေချင်စိတ်တစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
တကယ်ဘာလိုတယ်ဆိုတာ သိဖို့ ပညာပါလိုတယ်။
ဒါ လူ့ဆက်ဆံရေးအတွက် အရေးကြီးသလို လုပ်ငန်းအတွက်လည်း အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေကို မေးတယ်။
“ဘာလိုချင်လဲ?”
ဒီမေးခွန်းလည်း အမြဲအကောင်းဆုံးမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ သူတို့ကိုယ်တိုင် ဘာဖြေရှင်းချက်လိုမလဲ မသိကြဘူး။
ဒါကြောင့်—
“ဘာလိုချင်လဲ?”
နဲ့တင် မပြီးဘဲ—
“အခုဘာလုပ်ဖို့ကြိုးစားနေတာလဲ?”
“အခက်ဆုံးနေရာက ဘာလဲ?”
“အခုဘယ်လိုဖြေရှင်းနေလဲ?”
“အဲဒီနည်းမှာ ဘာမကောင်းလဲ?”
“အဆင်ပြေသွားပြီဆို ဘာကွာသွားမလဲ?”
ဒီလိုမေး။
ဥပမာ—
Taxi service တစ်ခု လေ့လာတယ်ဆိုပါစို့။
“ဘာ feature လိုချင်လဲ?”
မေးရင်—
“Discount လိုတယ်”
“Map လိုတယ်”
“Chat လိုတယ်”
စသဖြင့် အဖြေရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“Taxi ခေါ်တဲ့အချိန် အခက်ဆုံးက ဘာလဲ?”
မေးရင်—
Driver မရတာ။
ဘယ်အချိန်ရောက်မယ် မသိတာ။
ဈေးဘယ်လောက်ကျမယ် မသေချာတာ။
ညဘက်လုံခြုံရေးစိုးရိမ်တာ။
အိတ်အများကြီးရှိလို့ ကားမကိုက်တာ။
အခြားအချက်တွေ ထွက်လာနိုင်တယ်။
အခုမှ ဖြေရှင်းမယ့် ပြဿနာက ပိုရှင်းလာတယ်။
ဒီလို လုပ်ငန်းမေးခွန်းတွေဟာ ဦးဇင်းတို့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ လက်တွေ့အသုံးချမေးခွန်းတွေပါ။
ပိဋကတ်တော်စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတာ—
Product ကို မေးခြင်းထက် ဘဝအခြေအနေကို မေး။
ဒါပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်လေ့လာရာမှာ အရမ်းကောင်းတဲ့ အလေ့အကျင့်တစ်ခုက—
“လက်ရှိ ဘယ်လိုလုပ်နေလဲ?”
ဆိုတာမေးခြင်း။
ဘာကြောင့်ကောင်းလဲ?
လူမှာ တကယ်ပြဿနာရှိရင် သူတစ်နည်းနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းထားတတ်တယ်။
မပြည့်စုံရင်တောင်။
ဥပမာ လူက စာရင်းစနစ်အသစ်လိုတယ်လို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် Excel သုံးနေတယ်။
စာအုပ်နှစ်အုပ်သုံးနေတယ်။
ညတိုင်း နှစ်နာရီပြန်စစ်နေရတယ်။
Customer ကိုထပ်ဖုန်းဆက်နေရတယ်။
ဒီလို workaround တွေက—
“ပြဿနာတကယ်ရှိတယ်”
ဆိုတဲ့ သက်သေတစ်မျိုးပေးနိုင်တယ်။
လူက—
“အဲဒီ feature ရှိရင်ကောင်းမယ်”
ပြောတာထက်—
လက်ရှိဖြေရှင်းဖို့ အချိန်၊ ငွေ၊ အားထုတ်မှု တကယ်ကုန်နေတာက အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းလေ့လာတဲ့အခါ—
စကားနဲ့အတူ လုပ်ရပ် ကိုလည်း ကြည့်။
ဒီဟာကို တခြား discipline တစ်ခုက ဓမ္မကို သက်သေပြတယ်လို့ မယူနဲ့။
ရိုးရိုး evidence principle ပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ စကားတစ်ခုခွဲမယ်။
Problem နဲ့ Person ကို မရောနဲ့။
“ဒီလူကပြဿနာ”
မပြောနဲ့။
သူ့ဘဝထဲမှာ ပြဿနာတစ်ခု ရှိတာ။
ဖောက်သည်က Form မဖြည့်တတ်ဘူး။
“Customer မတတ်ဘူး”
ဆိုတာ လွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Form က ရှုပ်နေတာဖြစ်နိုင်တယ်။
အလုပ်သမားက စနစ်မလိုက်ဘူး။
“Staff ပျင်းတယ်”
ပြောတာလွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Instruction မရှင်းတာဖြစ်နိုင်တယ်။
အရွယ်ကြီးသူ App မသုံးဘူး။
“Technology မတတ်ဘူး”
လို့လွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Font သေးတာ၊ steps များတာ၊ language မကိုက်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီအခါ လူကို ပြင်ဖို့ကြိုးစားမလား?
စနစ်ကို ပြင်ဖို့ကြိုးစားမလား?
အရင်စစ်။
တစ်ခါတလေ လူ့အကျင့်က တကယ်ပြဿနာ။
တစ်ခါတလေ System ပြဿနာ။
မသေချာခင် မစွပ်စွဲနဲ့။
ဒီအလေ့အကျင့်က မေတ္တာလည်း ပါတယ်။
ပညာလည်း ပါတယ်။
လူကို အပြစ်တင်မီ အကြောင်းကိုစစ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဘယရာဇကုမာရသုတ်၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိပြောမယ့်စကားကို အမှန်ဟုတ်မဟုတ်၊ အကျိုးရှိမရှိ၊ သင့်လျော်တဲ့အချိန်ဟုတ်မဟုတ် စိစစ်ပြီး၊ အမှန်နဲ့အကျိုးရှိတဲ့စကားကို သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ဟောတော်မူကြောင်း၊ ဒီအရာရဲ့အမြစ်မှာ သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာရှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းတော်မူတယ်။
ဒီသုတ်က Market Research မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အကျိုးရှိမှု ဆိုတဲ့စကားက ဒီနေ့တရားအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
Business Owner မေးရမယ့် မေးခွန်းက—
“Customer ဘာဝယ်မလဲ?”
တစ်ခုပဲမဟုတ်ဘူး။
“Customer အတွက် ဘာအကျိုးရှိမလဲ?”
ဒါက ပိုနက်တယ်။
လူက ဝယ်ချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မသင့်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
သူ့ Budget နဲ့မကိုက်။
သူ့အလုပ်နဲ့မကိုက်။
သူ့အတွက် feature အများကြီးအပိုဖြစ်နေတယ်။
အဲဒီအခါ—
အမြတ်ကြီးတဲ့ Product ကို ရောင်းမလား?
တကယ်ကိုက်တဲ့ Product ကိုပြမလား?
ဒီမှာ Customer need study ဟာ Ethics ဖြစ်လာတယ်။
သိပြီး မကိုက်တာကို ရောင်းရင် မသိလို့မှားတာမဟုတ်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် ပိုသိလာတဲ့ကုမ္ပဏီ ပိုတာဝန်ရှိတယ်။
သင့် Consumer Data ပိုများတယ်ဆို—
ပိုရိုးသားဖို့လိုတယ်။
သင့် Research ပိုကောင်းတယ်ဆို—
ပိုအကျိုးပြုဖို့လိုတယ်။
သင့် Algorithm ပိုသိတယ်ဆို—
ပိုသတိထားဖို့လိုတယ်။
မဟုတ်ရင် ပညာတိုးပြီး သီလမတိုး ဖြစ်သွားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ “လူတွေ တကယ်လိုတာ” ဆိုတာကို ကိုယ်တစ်ယောက်ထဲ ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူး။
တစ်ခါတလေ Founder က—
“Customer တကယ်လိုတာ ငါသိတယ်”
ဆိုတယ်။
သတိထား။
သူ့ထက်ကိုယ်က technical solution ပိုသိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့ဘဝထဲက နာကျင်မှုကို သူ့ထက်ကိုယ်ပိုသိတယ် လို့ မယူနဲ့။
ဥပမာ ရုံးအလုပ်သမားတွေအတွက် စနစ်တစ်ခုလုပ်တယ်။
Developer က Software ပိုသိတယ်။
ဒါမှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် Accountant နေ့တိုင်းဘာလုပ်ရတယ်ဆိုတာ Accountant ပိုသိနိုင်တယ်။
Nurse တစ်ယောက်အသုံးပြုမယ့် system ဆောက်တယ်။
Developer က programming ပိုသိတယ်။
ဒါပေမယ့် ward ထဲမှာ အချိန်ဖိအားဘယ်လိုရှိတယ်၊ ဘယ်အချက်ကို အမြန်မြင်ရတယ်ဆိုတာ Nurse ပိုသိနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကျွမ်းကျင်မှုနှစ်မျိုးပေါင်း။
တစ်ဖက်က Problem ကို အသက်ရှင်နေသူရဲ့အတွေ့အကြုံ။
တစ်ဖက်က ဖြေရှင်းနည်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု။
နှစ်ခုဆုံမှ ကောင်းတယ်။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းအမြင်နဲ့လည်း ကိုက်တယ်။ Design Council က လူတွေကို ဗဟိုထားပြီး သူတို့ရဲ့လိုအပ်ချက်၊ အားသာချက်နဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်ခြင်း၊ ထိခိုက်ခံရသူတွေနဲ့ တိုက်ရိုက်စကားပြောလေ့လာခြင်းကို ဖြေရှင်းချက်ဖန်တီးမီ ပထမအဆင့်ထားပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Owner တစ်ယောက် ဘယ်လိုလေ့လာမလဲ?
လုပ်ငန်းသုတေသနအတွက် အရမ်းကြီးဖို့မလိုဘူး။
Small business ဆို အရင်ဆုံး လက်ရှိ Customer နည်းနည်းနဲ့ စကားပြောလို့ရတယ်။
အနီးကပ်ကြည့်လို့ရတယ်။
Complaint note တွေ ပြန်ဖတ်လို့ရတယ်။
မဝယ်တဲ့အကြောင်းတွေ မှတ်လို့ရတယ်။
Return ဖြစ်တဲ့အကြောင်းတွေ စုလို့ရတယ်။
Customer service ကို မေးလို့ရတယ်။
Salesperson ကို မေးလို့ရတယ်။
တကယ့်အသုံးပြုနေရာကို ကြည့်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် အချက်တစ်ခုချင်းကို—
သက်သေဘယ်လောက်ရှိလဲ
ခွဲ။
ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့အတွက် စာရွက်တစ်ရွက်လုပ်လို့ရတယ်။
အတန်းခြောက်တန်းလောက်ပဲထား။
သူဘာလုပ်ဖို့ကြိုးစားနေလဲ။
ဘာအခက်ကြုံလဲ။
အခုဘယ်လိုဖြေရှင်းနေလဲ။
ဘယ်အရာကို အချိန်/ငွေ/အားကုန်နေလဲ။
ကောင်းသွားရင် ဘာရလဒ်လိုချင်လဲ။
ငါတို့မသိသေးတာဘာလဲ။
ဒီစာရင်းဟာ ပိဋကတ်တော်စာရင်းမဟုတ်ပါဘူး။
လုပ်ငန်းလေ့လာရေးအတွက် ဦးဇင်းတို့ ပြန်ဖွဲ့ထားတဲ့အလုပ်ကိရိယာ။
အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံးစာကြောင်းကို မဖျောက်နဲ့။
“ငါတို့မသိသေးတာ ဘာလဲ?”
Company တော်တော်များများရဲ့ Research Board မှာ ဒီအကွက်တစ်ကွက်ရှိရင် ကောင်းတယ်။
ဘာကြောင့်?
သိတယ်ဆိုတဲ့မာနကို လျော့စေလို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တကယ့်လိုအပ်ချက်လေ့လာရင်း သတိထားရမယ့် အန္တရာယ်နောက်တစ်ခုက စျေးကွက်တောင်းဆိုသမျှကို လိုက်လုပ်ခြင်း။
လူတွေလိုတယ်ဆိုတာနဲ့ လုပ်ပေးရမှာလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
လူတွေ လက်နက်တောင်းတယ်ဆိုရင်?
လူတွေ မူးယစ်ပစ္စည်းတောင်းတယ်ဆိုရင်?
လူတွေ လိမ်လည်ရတဲ့နည်းတောင်းတယ်ဆိုရင်?
Demand ရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ Right Livelihood ဖြစ်မလား?
မဖြစ်ဘူး။
ဒါကြောင့် Market Need အပေါ်မှာ သီလစစ်ထပ်ရှိတယ်။
ဒီအချက်ကို မမေ့နဲ့။
လုပ်ငန်းမှာ လူတွေတကယ်လိုတာ လေ့လာပါ။
ဒါပေမယ့် လူတွေတောင်းသမျှကို ဖြည့်ပေးရမှာလို့ မယူပါနဲ့။
တစ်ချို့ Demand ဟာ လူ့အကျိုးကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။
တစ်ချို့ Demand ဟာ တဏှာကိုပဲ အားပေးနိုင်တယ်။
တစ်ချို့ Demand ဟာ တခြားသူဒုက္ခအပေါ်တည်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Need Study နောက်မှာ Right Livelihood Check မဖြစ်မနေရှိရမယ်။
ဒီခေါင်းစဉ်အတွက် ဦးဇင်းတို့ မေးလို့ရတဲ့မေးခွန်းတွေက—
“လူတွေလိုနေတယ်ဆိုတာ အမှန်လား?”
“ဒီလိုအပ်ချက် ဖြည့်ရင် ဘယ်သူအကျိုးရှိမလဲ?”
“ဘယ်သူထိခိုက်နိုင်လဲ?”
“ဒီလုပ်ငန်းရဲ့ Revenue က လူ့အခက်ကို လျော့စေတဲ့အပေါ်တည်လား၊ လူ့အားနည်းချက်ကို အားပေးတဲ့အပေါ်တည်လား?”
“ဖောက်သည်ကို တန်ဖိုးပေးလို့ ဝင်ငွေရတာလား၊ ဖောက်သည်မသိမှုကို အမြတ်ယူလို့ရတာလား?”
ဒီလို စစ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ လုပ်ငန်းအောင်မြင်ဖို့ Customer ပြောတာနဲ့ Business feasibility ကို ညှိရတယ်။
လူတစ်ရာက—
“အခမဲ့ဆိုလိုတယ်”
ပြောတယ်ဆိုပါစို့။
ဒါ Customer desire။
Business က အခမဲ့ပေးရင် ရပ်တည်နိုင်မလား?
မရနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် customer need တစ်ခုတည်းလည်း မလုံလောက်ဘူး။
အရင်း။
စရိတ်။
လုပ်အား။
နည်းပညာ။
ပေးနိုင်စွမ်း။
ဥပဒေ။
ကျင့်ဝတ်။
အားလုံးကြည့်ရတယ်။
လူတကယ်လိုတာ + ကိုယ်တကယ်ပေးနိုင်တာ + သီလနဲ့ကိုက်တာ။
ဒီသုံးခုဆုံတဲ့နေရာကို ရှာရမယ်။
ဒီနေရာမှာ Buddhist entrepreneur တစ်ယောက်က—
Customer အလိုရှိတာကို အကုန်ဖြည့်ပေးတဲ့ လူမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ရောင်းချင်တာကိုပဲ ထိုးရောင်းတဲ့လူလည်း မဟုတ်ဘူး။
လူ့အခက်ကိုသိ၊ ကိုယ့်စွမ်းရည်ကိုသိ၊ သီလစည်းကိုသိပြီး တရားမျှတတဲ့ဖြေရှင်းချက်ရှာတဲ့လူ ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေတကယ်လိုတာ သိဖို့ လူတွေနဲ့ စကားပြောရမယ်ဆိုပေမယ့် မေးတဲ့စကားက အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ Product ကြိုက်လား?”
မေးရင်—
ကြိုက်/မကြိုက် ရမယ်။
ဒါနည်းနည်းပဲ။
“နောက်ဆုံးဒီပြဿနာကြုံတဲ့အခါ ဘာလုပ်ခဲ့သလဲ?”
မေးရင်—
ဖြစ်ရပ်ရမယ်။
“ဘယ်အပိုင်းအခက်ဆုံးလဲ?”
မေးရင်—
နာကျင်ရာရမယ်။
“အဲဒီပြဿနာကြောင့် ဘာထိခိုက်သလဲ?”
မေးရင်—
အကျိုးဆက်သိမယ်။
“အခုဘာနည်းသုံးနေသလဲ?”
မေးရင်—
ပြိုင်ဘက်က company မဟုတ်တောင် လက်ရှိအစားထိုးနည်းကို သိမယ်။
ဥပမာ Taxi မရတဲ့သူရဲ့ alternative က အခြား Taxi app မဟုတ်ဘဲ—
ဘတ်စ်ကား။
သူငယ်ချင်းကိုခေါ်တာ။
မသွားတော့တာ။
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Competition ကိုလည်း Company list တစ်ခုတည်းမကြည့်။
လူက လက်ရှိပြဿနာကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းနေသလဲ ကြည့်။
ဒါ အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Research မှာ “ဘာကြောင့်?” ကို အများကြီးမေးတတ်ကြတယ်။
ဒါကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် “ဘာကြောင့်?” စကားကိုလည်း သတိထား။
တစ်ခါတလေ တစ်ဖက်လူကို စစ်မေးနေသလို ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
“ဘာလို့ဒီလိုလုပ်တာလဲ?”
“ဘာကြောင့်မဝယ်တာလဲ?”
“ဘာလို့ဒီလောက်ခက်တာလဲ?”
အသံပေါ်မူတည်ပြီး အပြစ်တင်သလိုဖြစ်နိုင်တယ်။
အစား—
“အဲဒီအချိန် ဘာဖြစ်သွားလဲ?”
“ဘယ်အချက်ကြောင့် မဆက်ဖြစ်တာလဲ?”
“အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဘာကို အရေးကြီးဆုံးကြည့်ခဲ့လဲ?”
ဒီလိုမေးလို့ရတယ်။
မေးခွန်းဟာ အမှန်ရဖို့ တံခါးဖွင့်ရမယ်။
တစ်ဖက်လူကို အဖြေပြောရမှာကြောက်အောင် မလုပ်သင့်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ရဲ့ အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုနဲ့ ကရုဏာအမြင်ကို ထည့်စဉ်းစားလို့ရတယ်။ စကားဟာ ကိုယ်လိုချင်တာရဖို့အတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ တစ်ဖက်လူအကျိုးကိုပါ ကြည့်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်ကို လေ့လာရာမှာ နောက်တစ်ခု—
သူ့စကားကို ချက်ချင်း solution အဖြစ် မဘာသာပြန်နဲ့။
ဥပမာ—
Customer ပြောတယ်—
“ဝန်ထမ်းပိုထားပါ”
ဒါ solution proposal။
အောက်က Problem?
ဆိုင်မှာစောင့်ရတာကြာတယ်။
အခု ဝန်ထမ်းတိုးတာ ဖြေရှင်းချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ပြဿနာက—
Payment စနစ်နှေးတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Staff တစ်ယောက်တည်း Approval စောင့်ရတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပစ္စည်းရှာရခက်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဝန်ထမ်းပိုထားရင် မပြေလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Customer solution ကိုလေးစား။
ဒါပေမယ့် အောက်က Need ကိုထပ်ရှာ။
“ဘာကြောင့် ဝန်ထမ်းပိုလိုတယ်လို့ထင်တာလဲ?”
“ဘယ်အချိန်အခက်ဖြစ်တာလဲ?”
“စောင့်ရတာဘယ်အပိုင်းလဲ?”
ဒီလို။
နောက်ထပ်ဥပမာ—
Staff ပြောတယ်—
“Software အသစ်လိုတယ်”
Problem?
Software ဟောင်းက တကယ်မကောင်းတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါမှမဟုတ် Training မရတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါမှမဟုတ် Process မရှင်းတာဖြစ်နိုင်တယ်။
အရင်လေ့လာ။
Solution ကိုမတားနဲ့။ ဒါပေမယ့် Problem ရဲ့ အောက်ခြေကို မလွတ်နဲ့။
ဒီအလေ့အကျင့်က ကုန်ကျစရိတ်လည်း သက်သာစေနိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ ပစ္စည်းအသစ်ဝယ်မလိုဘဲ Process သေးသေးပြင်ရုံနဲ့ ရတယ်။
ဒါကို အာမခံမပြောဘူး။
အခြေအနေပေါ်မူတည်တယ်။
ဒါပေမယ့် မေးသင့်တဲ့မေးခွန်းပါ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု စိတ်ထဲက အတားအဆီးတစ်ခုကို ပြောမယ်။
လူတွေတကယ်လိုတာကို သိဖို့ဆို ကိုယ်မှားနိုင်ကြောင်း လက်ခံရတယ်။
ဒီဟာ Founder အတွက် ခက်တယ်။
ဘာကြောင့်?
ကိုယ်က အရင်က Customer ကို သိတယ်လို့ ထင်ထားတယ်။
Research ပြီးမှ—
မသိခဲ့ဘူးဆိုတာ ထွက်လာတယ်။
ကိုယ်က ဒီ Feature အရေးကြီးတယ် ထင်ထားတယ်။
Customer က မသုံးဘူး။
ကိုယ်က Price ပြဿနာ ထင်ထားတယ်။
တကယ်က ယုံကြည်မှု ပြဿနာ။
ကိုယ်က Marketing မကောင်းလို့ ထင်တယ်။
တကယ်က Product မကိုက်တာ။
ဒီအမှန်တွေဟာ Ego အတွက်မချိုဘူး။
ဒါကြောင့် Research မှာ “data collection” တင်မဟုတ်ဘူး။
မာနကို ခဏချရတဲ့စိတ်အလုပ်လည်းရှိတယ်။
ကိုယ့်အယူကို Customer အဖြစ်မပြောင်းနဲ့။
ကိုယ့် Idea ကို evidence လို့ မခေါ်နဲ့။
ကိုယ့်မျှော်လင့်ချက်ကို data ထဲ မသွင်းနဲ့။
ဒီလိုလုပ်နိုင်မှ တကယ့်လိုအပ်ချက်နဲ့ နီးမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းကြီးလာတဲ့အခါ လူတွေတကယ်လိုတာကို မသိတော့တဲ့ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
ပိုင်ရှင်ကအစမှာ Customer ကိုယ်တိုင်တွေ့တယ်။
ကိုယ်တိုင်ရောင်းတယ်။
ကိုယ်တိုင် complaint ဖြေတယ်။
Customer ဘာပြောလဲသိတယ်။
Company ကြီးလာတယ်။
Owner ရုံးပေါ်တက်သွားတယ်။
Customer အသံကို Report နဲ့ပဲသိတယ်။
Report အပေါ်မှာ Summary ရှိတယ်။
Summary ပေါ်မှာ Slide ရှိတယ်။
Slide ပေါ်မှာ Chart ရှိတယ်။
နောက်ဆုံး Customer ရဲ့ စကားတစ်ကြောင်းတောင် မကြားတော့ဘူး။
Data မကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
Data လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် အရမ်းအလွှာများသွားရင် လူ့အသံကို စာရင်းက စားသွားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Owner ကြီးလည်း တစ်ခါတလေ front line ကို ပြန်သွား။
Customer service call နားထောင်။
Complaint ဖတ်။
ဆိုင်ကိုကြည့်။
Staff နဲ့ပြော။
လူနဲ့တွေ့။
ဒီဟာ Management practice။
ဓမ္မမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် “လူကိုလူအဖြစ်မြင်ခြင်း” ဆိုတဲ့ မနက်တရားအရ တော်တော်အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်လေ့လာရာမှာ “Average Customer” တစ်ယောက်ကိုပဲ ကြည့်မထားနဲ့။
တစ်ချို့လူရဲ့အခက်ဟာ လူအများအတွက် မဖြစ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သူ့အတွက် အရမ်းကြီးနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Website စာလုံးအသေး။
လူအများအတွက် အဆင်ပြေတယ်။
မျက်စိမကောင်းသူအတွက် မသုံးနိုင်ဘူး။
လှေကားရှိတယ်။
လူအများတက်နိုင်တယ်။
လှုပ်ရှားမှုအခက်ရှိသူအတွက် မဝင်နိုင်ဘူး။
Online form က English များတယ်။
အချို့လူအတွက်ပြဿနာမရှိဘူး။
တခြားလူအတွက် barrier ကြီး။
ဒါကြောင့် “လူအများစုအဆင်ပြေတယ်” ဆိုတာနဲ့ ပြီးပြီလား?
Business reality မှာ လူတိုင်းကို ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအဆင်ပြေအောင် အမြဲလုပ်နိုင်ချင်မှလုပ်နိုင်မယ်။
အရင်းအနှီးကန့်သတ်ချက်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဘယ်သူကို ငါတို့ မမြင်မိသလဲ?
ဒီမေးခွန်းကို မေးရမယ်။
တစ်ချို့အခါ အဲဒီမမြင်မိတဲ့လူတွေက Customer group အသစ်ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
တစ်ချို့အခါ လူ့အကျိုးအတွက် ပြင်သင့်တဲ့အရာဖြစ်လာနိုင်တယ်။
တစ်ချို့အခါ မဖြည့်နိုင်ရင် ရိုးသားစွာ သတ်မှတ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် မမြင်ဘဲ မထားနဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဟတ္ထကအာဠဝကအကြောင်းပြန်ကြည့်ရင် အရမ်းလှတယ်။
“ဒီသူအတွက် ပေးကမ်းမှုနဲ့ သင့်တော်တယ်” ဆိုရင် ပေးကမ်းတယ်။
“ဒီသူအတွက် ချစ်ခင်ဖွယ်စကားနဲ့” ဆိုရင် အဲဒီနည်း။
“အကျိုးပြုလုပ်ရပ်နဲ့” ဆိုရင် အဲဒီနည်း။
တစ်မျိုးတည်း မဖိဘူး။
ဒီသဘောက—
လူကို သိမှ အကျိုးပြုနည်းမှန်နိုင်မယ် ဆိုတာကို သတိပေးတယ်။
Company တစ်ခုလည်း ဒီလိုပဲ။
Customer အကုန်ကို Discount ပေးတာ အကောင်းဆုံးမဟုတ်နိုင်ဘူး။
တစ်ချို့ Customer က faster support အရေးကြီးတယ်။
တစ်ချို့က transparency။
တစ်ချို့က reliability။
တစ်ချို့က lower price။
တစ်ချို့က flexibility။
တစ်ချို့က privacy။
ဒါတွေကို ခန့်မှန်းရုံနဲ့မထားဘဲ လေ့လာရမယ်။
အဲဒီနောက်မှ segment ခွဲမယ်။
Product ပြင်မယ်။
Service ပြင်မယ်။
Price ပြင်မယ်။
လုပ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Marketing ဘက်က အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
လူတွေတကယ်လိုတာ သိလာပြီး—
မလိုတာကို ပိုကောင်းအောင် ရောင်း မိတာ။
ဒါ ဘယ်လိုဖြစ်လဲ?
Customer က social acceptance ကို အရမ်းဂရုစိုက်တယ်ဆိုတာ သိတယ်။
အဲဒီအရာကို အသုံးချပြီး—
“မဝယ်ရင် ခေတ်နောက်ကျမယ်”
ဆိုတယ်။
Customer က ကလေးအနာဂတ်စိုးရိမ်တယ်ဆိုတာ သိတယ်။
“ဒီဟာမဝယ်ရင် ကလေးနောက်ကျမယ်”
လို့ မသေချာတဲ့ကြောက်စိတ်ထပ်ထည့်တယ်။
Customer က body image အားနည်းတယ်ဆိုတာ သိတယ်။
သူ့ကို ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ပိုမုန်းအောင်လုပ်ပြီး ပစ္စည်းရောင်းတယ်။
ဒီမှာ—
Research တော်တယ်။
Marketing တော်တယ်။
Revenue ကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က?
လူ့ဒုက္ခကို လျော့တာလား၊ ပိုကျွေးတာလား?
မေးရမယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ ရဲ့ မထိခိုက်မှု၊ မေတ္တာနဲ့ ဂရုစိုက်မှုအမြင်က ဒီနေရာမှာ သတိပေးတယ်။
Customer pain ကို သိရင် pain ကို ဖြေရှင်း။
Pain ကို amplify လုပ်ပြီး ငွေရှာဖို့ မသုံးနဲ့။
Customer fear သိရင် clarity ပေး။
မသေချာတဲ့ကြောက်စိတ် မကြီးစေနဲ့။
Customer ignorance သိရင် educate လုပ်။
မသိတာကို အမြတ်ယူဖို့ မသုံးနဲ့။
ဒီလိုဆို Research က သီလနဲ့ တွဲလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တကယ်လိုတာကို လေ့လာတဲ့အခါ အချိန် ကိုလည်းကြည့်။
ဒီနေ့လိုအပ်ချက်က နောက်နှစ်မတူနိုင်ဘူး။
Pandemic တစ်ခု။
Economic change တစ်ခု။
Technology တစ်ခု။
မိသားစုအခြေအနေ။
အသက်။
အလုပ်ပုံစံ။
အားလုံးပြောင်းတတ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“Customer ကို သိပြီးပြီ”
ဆိုတဲ့စကား သတိထား။
ပိုသင့်တော်တာ—
“လက်ရှိသိထားသလောက်…”
ဒီလို။
အဲဒီစကားက ပိုပညာရှိတယ်။
ဘာကြောင့်?
အမှန်အသစ်ရလာဖို့ တံခါးပိတ်မထားလို့။
ဒီနေ့အတွက် အမှန်က ဒီလို။
နောက်ပိုင်း data ပြောင်းရင် ပြင်။
ဒီမှာ အနိစ္စကို Business trend ပြောင်းတာနဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ရဘူး။
အနိစ္စဟာ သင်္ခါရတရားအားလုံး၏ နက်နဲသောလက္ခဏာ။
လုပ်ငန်းပြောင်းလဲမှုက လောကီဥပမာတစ်ခုသာ။
ဒါပေမယ့် အစွဲမထားဖို့ သတိပေးနိုင်တယ်။
Customer ပုံတစ်ပုံကို တစ်သက်လုံးမဖက်နဲ့။
သူပြောင်းတယ်။
သူ့ဘဝပြောင်းတယ်။
ကိုယ့် Product နဲ့ relationship လည်း ပြောင်းတယ်။
ဒါကြောင့် လေ့လာမှုက တစ်ခါတည်းမပြီးဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နည်းနည်းအလုပ်ခွင်ထဲ ပြန်ဝင်မယ်။
လူတွေတကယ်လိုတာကို လေ့လာမယ်ဆို—
Sales team က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဘာကြောင့်?
Customer ရှေ့မှာရှိတယ်။
Customer service ကလည်း အရေးကြီးတယ်။
Complaint နားထောင်တယ်။
Delivery team လည်း အရေးကြီးတယ်။
နောက်ဆုံးအတွေ့အကြုံကိုသိတယ်။
Accounting team ကလည်း တစ်မျိုးသိတယ်။
Payment problem ကိုမြင်တယ်။
ဒါကြောင့် Customer Research ကို Marketing department တစ်ခုထဲ မပိတ်နဲ့။
ဖောက်သည်နဲ့ထိတွေ့တဲ့နေရာအမျိုးမျိုးက အသံကို စု။
တစ်ခါတလေ CEO မမြင်တဲ့အရာ Delivery rider မြင်တယ်။
Software team မမြင်တဲ့အရာ Call center မြင်တယ်။
Marketing မမြင်တဲ့အရာ Finance မြင်တယ်။
ဒါကြောင့် Organization ထဲမှာ—
“Customer ဘာပြောလဲ?”
ဆိုတဲ့အချက်တွေ အပေါ်ကိုတက်နိုင်တဲ့စနစ် လိုတယ်။
ဒီဟာ modern management application။
Canonical teaching မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ အကျိုးပြုမှုနဲ့ သင့်လျော်စွာဆက်ဆံမှုအမြင်၊ ဟတ္ထကသုတ်ရဲ့ လူအလိုက်သင့်တော်သောနည်းကို သိပြီးဆက်ဆံမှုနဲ့ လှပစွာ ဆက်စပ်နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူတွေတကယ်လိုတာကို ရှာဖို့ မေးခွန်းကောင်းတစ်ခုက—
“ဘာကို မုန်းသလဲ?”
မဟုတ်ဘူး။
ပိုကောင်းတာ—
“ဘယ်နေရာမှာ အခက်တွေ့နေလဲ?”
ဘာကြောင့်?
“မုန်းတယ်” ဆိုတာ ခံစားချက်။
အခက်က ဘယ်အရာလဲသိရင် ပြင်နိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Customer—
“Online shopping မကြိုက်ဘူး”
ပြောတယ်။
အဲဒီမှာ မရပ်နဲ့။
“ဘာအဆင်မပြေတာလဲ?”
မေး။
ပစ္စည်းအမှန်မမြင်ရလို့?
ငွေပေးရမှာကြောက်လို့?
Delivery အချိန်မသေချာလို့?
Return မလွယ်လို့?
အွန်လိုင်းတစ်ခုလုံးမကြိုက်တာလား?
ဒါ သိရမှ ဖြေရှင်းချက်တွေ ကွဲသွားမယ်။
တစ်ယောက်ရဲ့ စကားကို အလျင်စလို category မလုပ်နဲ့။
အတွေ့အကြုံရဲ့အသေးစိတ်ကို လေ့လာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေတကယ်လိုတာကို လေ့လာခြင်းမှာ “Observation” လည်း တန်ဖိုးရှိတယ်။
မေးရုံနဲ့မသိတာ ရှိတယ်။
ဥပမာ Shop checkout မှာ Customer ကြာတယ်။
မေးရင်—
“အဆင်ပြေပါတယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကြည့်ရင်—
Price ရှာနေရတယ်။
QR scan မဖတ်ဘူး။
ငွေပြန်အမ်းတာစောင့်ရတယ်။
Receipt နားမလည်ဘူး။
ဒီလိုမြင်နိုင်တယ်။
လူကို စောင့်ကြည့်တယ်ဆိုပြီး Privacy ကျော်လွန်မထားရဘူး။
အခြေအနေ၊ ဥပဒေ၊ သဘောတူညီချက်တို့ကို လေးစားရမယ်။
အဓိကသဘောက—
စကားနဲ့ဖြစ်ရပ်ကို တွဲကြည့်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့အလုပ်သုံးစကားတစ်ကြောင်း ထပ်ထားမယ်။
“မေး၊ ကြည့်၊ တိုက်စစ်।”
မေး—
လူပြောတာသိ။
ကြည့်—
လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်တာမြင်။
တိုက်စစ်—
နှစ်ခုကို အတူကြည့်။
ဒီဟာ ပိဋကတ် formula မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းသုံး reflection အနေနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်ကို လေ့လာရင်း Owner တစ်ယောက်မှာ မေတ္တာရှိဖို့လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် မေတ္တာဆိုတာ သူတောင်းတာအကုန်ပေးတာမဟုတ်ဘူး။
ဒီဟာ အရင်တရားတွေမှာ ပြောခဲ့ပြီ။
အကျိုးပြုမှုကို သိဖို့ ပညာလိုတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ “အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှု” ကို သတိရ။
တစ်ခါတလေ Customer လိုတာ—
မဝယ်ဖို့အကြံ။
ဥပမာ—
“ကျွန်တော် ဒီအရွယ်အစားပစ္စည်းလိုလား?”
မေးတယ်။
Salesperson သိတယ်—
သေးတာနဲ့ရတယ်။
အမြတ်တော့နည်းမယ်။
တကယ်အကျိုးပြုချင်ရင်—
“ဒီဟာနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်”
ပြောနိုင်ရမယ်။
ဒါဟာ short-term revenue အတွက် မကောင်းနိုင်ဘူး။
Long-term trust ကောင်းမယ်လို့လည်း ဦးဇင်းတို့ အာမခံမပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် သီလဘက်က—
လူကို မသင့်တာမရောင်းဘူး။
ဒီသဘော။
တစ်ခါတလေ Customer တကယ်လိုတာ ကိုယ့်ဆီမှာမရှိဘူး။
အဲဒီအခါ—
“မရှိပါဘူး”
ပြော။
ပြိုင်ဘက်ဆီရှိတယ်ဆို သိလို့ညွှန်းချင်ရင် ညွှန်း။
ဒါ Customer-oriented ဖြစ်ခြင်းရဲ့ အနက်တစ်ခု။
ကိုယ့် Product က အဖြေမဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်ခြင်း။
ဒီစိတ်က Founder အတွက် အရမ်းခက်တယ်။
ကိုယ့် Product ကိုချစ်လို့။
ဒါပေမယ့် လူ့လိုအပ်ချက်ကို တကယ်အရင်ထားတယ်ဆို—
အဲဒီအမှန်ကို လက်ခံရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီမှာ ဓမ္မနဲ့ အလွန်နီးတဲ့ အချက်တစ်ခုရှိတယ်။
အမှန်ကို အကျိုးနဲ့တွဲမြင်ခြင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာ အမှန်မဟုတ်တာကို အကျိုးရှိသလိုပဲဖြစ်ဖြစ် မပြောဘူး။ အမှန်ဖြစ်တယ်ဆိုရုံနဲ့လည်း မပြီးဘဲ အကျိုးရှိမှု၊ သင့်လျော်တဲ့အချိန်နဲ့ သတ္တဝါတို့အပေါ် ကရုဏာကို ထည့်တော်မူတယ်။
လုပ်ငန်းမှာ—
Customer ကို Research လုပ်တာ မှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာအတွက်?
အကျိုးပြုဖို့လား?
Manipulate လုပ်ဖို့လား?
Survey မှာ အချက်အလက်ရတာ မှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် Interpretation မှန်လား?
တစ်ယောက်ပြောတာကို အားလုံးလို့ မလုပ်နဲ့။
Data ရလာတယ်။
ဒါပေမယ့် Privacy ကို လေးစားလား?
လူ့အကျိုးကို ကြည့်လား?
အဲဒီမှာ ဓမ္မက စူးစမ်းချက်ကိုကျော်ပြီး စိတ်ရင်းနဲ့ကျင့်ဝတ်ထဲ ဝင်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်ကို သေချာလေ့လာဖို့ တစ်ခါတလေ “မရောင်းရတဲ့ စကားပြောပွဲ” လိုတယ်။
ဒါ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ?
Customer နဲ့စကားပြောတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့် Product ကို မရောင်းခင် သူ့ဘဝကို နားထောင်။
Sales pitch မပါဘဲ။
ဥပမာ—
“ဒီလိုလုပ်ငန်းမှာ အခက်ဆုံးအပိုင်းကဘာလဲ?”
“နောက်ဆုံးကြုံခဲ့တဲ့အခက်ကဘာလဲ?”
“အဲဒါဖြေရှင်းဖို့ ဘာလုပ်ခဲ့လဲ?”
ဒီလိုမေး။
Customer ရဲ့စကားထဲကနေ Product ရောင်းဖို့ opening ရှာမနေနဲ့။
အရင်နားလည်။
နောက်မှ သီးခြားဆုံးဖြတ်။
ဒါ အလုပ်သုံး technique တစ်ခု။
အဓိကက—
Research conversation နဲ့ Sales conversation ကို အချို့အချိန်ခွဲထားခြင်း။
မခွဲရင် Customer ပြောတဲ့တိုင်း—
“ကျွန်တော်တို့မှာ ဒီ Product ရှိပါတယ်”
ဖြစ်သွားမယ်။
ပြီးတော့ ကိုယ်တကယ်သိရမယ့်အခက် ပျောက်သွားမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေတကယ်လိုတာကို လေ့လာခြင်းဟာ အပြင်လူတွေကိုပဲ လေ့လာတာမဟုတ်ဘူး။
Staff ကိုလည်း လေ့လာရမယ်။
Owner တွေက Customer experience ကောင်းစေချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Staff experience မကောင်းရင်?
Customer ကို ပြုံးဖို့ပြောတယ်။
နောက်မှာ workload မနိုင်ဘူး။
Customer ကို မြန်မြန်ဖြေဖို့ပြောတယ်။
System နှေးတယ်။
Customer complaint တက်ရင် Staff ကိုဆူတယ်။
ဒါပေမယ့် root cause က policy ဖြစ်တယ်။
ဒီလိုဆို Owner က Customer need လေ့လာပေမယ့် Staff need မလေ့လာသေးဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ ဆက်ဆံရေးအကျိုးပြုမှုကို Company တစ်ခုလုံးထဲ ထည့်သုံးရမယ်။
Customer ကိုသာ မေတ္တာထားပြီး Staff ကို သုံးစရာကိရိယာလို မဆက်ဆံနဲ့။
Customer satisfaction အတွက် Worker ကို မတရားဖိမထားနဲ့။
လူ့လိုအပ်ချက်ဆိုတာ ဖောက်သည်တစ်ဖက်တည်း မဟုတ်ဘူး။
Supplier။
Staff။
Community။
Owner ကိုယ်တိုင်။
အားလုံးမှာ အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် Sustainable business ဆိုတာ—
အားလုံးလိုချင်တာအကုန်ဖြည့်တာ မဟုတ်ဘူး။
အကျိုးနဲ့အကန့်အသတ်ကို ရိုးသားစွာ ညှိတာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီခေါင်းစဉ်မှာ “လူတွေတကယ်လိုတာ” ဆိုတဲ့စကားကြောင့် ဦးဇင်းတို့ အလွန်အကျွံ confident မဖြစ်ဖို့ သတိပေးချင်တယ်။
တစ်ခါတလေ လူ့လိုအပ်ချက်က ရှုပ်တယ်။
တစ်ယောက်တည်းမှာ လိုအပ်ချက်အများကြီး အပြိုင်ရှိတယ်။
ဥပမာ—
ဈေးသက်သာချင်တယ်။
Quality လည်းလိုတယ်။
မြန်လည်းလိုတယ်။
Service ကောင်းလည်းလိုတယ်။
အားလုံးအမြင့်ဆုံး မဖြစ်နိုင်ဘူး။
Trade-off ရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
“Customer ဘာလိုတယ်?”
အပြင်—
“ဘာကို ပိုအရေးထားတယ်?”
မေး။
“ဒီနှစ်ခုထဲ တစ်ခုရွေးရင်?”
မေး။
ဒီလို Priorities ကိုသိမှ Product decision ကောင်းလာတယ်။
ဒါပေမယ့် Customer ကို တမင်ရွေးခိုင်းပြီး လှည့်စားတဲ့မေးခွန်း မလုပ်နဲ့။
တကယ့် trade-off ကို ရှင်းပြပြီး သိဖို့မေး။
ဒီစိတ်က ရိုးသားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Customer လိုတာက စျေးသက်သာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဈေးရှင်းခြင်း ဖြစ်တယ်။
ဒီနှစ်ခုမတူဘူး။
တချို့ဖောက်သည်က ဈေးမြင့်တာပေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် hidden fee မလိုချင်ဘူး။
နောက်ဆုံးမှ အခကြေးငွေထပ်မထွက်ချင်ဘူး။
တချို့က Delivery free မလိုဘူး။
ဘယ်လောက်ကျမယ် အစကသိချင်တယ်။
ဒီလိုကို ကိုယ်က—
“Customer က Discount ကြိုက်တယ်”
လို့ပဲ သတ်မှတ်ထားရင် တကယ့် need ကိုလွတ်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ Customer လိုတာ မြန်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ သေချာခြင်း။
“မနက်ဖြန်ရမယ်” ဆိုတာထက်—
“သုံးရက်ကြာမယ်၊ ဒါပေမယ့် သုံးရက်နေ့ ၅ နာရီမတိုင်ခင်သေချာရမယ်”
ဆိုတာကို ရွေးနိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ Customer လိုတာ ရွေးချယ်စရာများခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရွေးရလွယ်ခြင်း။
Option ၁၀၀ ပေးတာထက် ကွာခြားချက်ရှင်းတဲ့ Option ၃ ခု ပိုကောင်းနိုင်တယ်။
ဒီအရာတွေ ခန့်မှန်းမထားနဲ့။
Research လုပ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီအခန်းမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့ ပစ္စည်းအသုံးရည်ရွယ်ချက်ကို တစ်ခါပြန်သတိရစေချင်တယ်။
ဆွမ်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က အရသာပြိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ခန္ဓာကိုယ်ထိန်းဖို့။
နေရာထိုင်ခင်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က ဂုဏ်ပြဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကာကွယ်မှုနဲ့ ကျင့်စဉ်အထောက်အကူအတွက်။
အရာဝတ္ထုနဲ့ အဲဒီအရာကို အသုံးပြုရတဲ့ရည်ရွယ်ချက် ကွာတယ်။
ဒီသဘောက လုပ်ငန်းရှင်ကို စကားတစ်ခွန်း သင်ပေးတယ်—
“ငါတို့ဘာရောင်းတာလဲ?” တင်မမေးနဲ့။
“လူအတွက် ဘာအကျိုးကို ဖန်တီးတာလဲ?” မေး။
စားသောက်ဆိုင်ဆို အစားအစာရောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် တချို့ Customer အတွက် အချိန်သက်သာမှုလည်းဖန်တီးတယ်။
တချို့အတွက် မိသားစုအတူစားနိုင်တဲ့နေရာ။
တချို့အတွက် လုံခြုံသန့်ရှင်းမှု။
ဘဏ်ဆို ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှု။
ဒါပေမယ့် Customer အတွက် လုံခြုံစိတ်၊ ငွေရွှေ့ရလွယ်မှု၊ အခြေအနေမြင်နိုင်မှု အစရှိတာတွေ။
စာသင်ကျောင်းဆို သင်ခန်းစာရောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
အသိပညာ၊ လေ့ကျင့်မှု၊ စည်းကမ်း၊ လမ်းညွှန်မှုစတာတွေ ပေးနိုင်တယ်။
ဒီလိုကြည့်ရင် Product က အရမ်းကျယ်လာတယ်။
ဒါပေမယ့် များများပြောပြီးမဖန်တီးနဲ့။
Customer နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ တကယ့်အကျိုးကို သက်သေနဲ့ရှာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့လက်တွေ့လေ့ကျင့်ဖို့ “Need Ladder” လို စာရွက်တစ်ခု ပြုလုပ်လို့ရတယ်။ ဒီအမည်နဲ့ပုံစံဟာ ဦးဇင်းတို့ အလုပ်သုံးအတွက်ပဲ ဖွဲ့ထားတာ၊ canonical စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
အဆင့်တစ်—
သူဘာတောင်းတာလဲ?
“Laptop လိုတယ်।”
အဆင့်နှစ်—
ဘာလုပ်ချင်တာလဲ?
“အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်ချင်တယ်।”
အဆင့်သုံး—
အခုအခက်ကဘာလဲ?
“ဖိုင်ကြီးတွေဖွင့်ရင် စက်ပျက်နေတယ်।”
အဆင့်လေး—
ကောင်းသွားရင် ဘာရလဒ်လိုသလဲ?
“Video call နဲ့ ဖိုင်တွေကို မနှေးဘဲ တည်ငြိမ်စွာအလုပ်လုပ်နိုင်ချင်တယ်।”
အခုမှ ဘယ် Laptop သင့်တော်လဲကို မေး။
အရင်က—
“Laptop လိုတယ်”
တစ်ကြောင်းနဲ့ ဈေးအမြင့်ဆုံးက ရောင်းနိုင်တယ်။
အခု—
တကယ်အသုံးကို သိပြီ။
ဒါဆို ရောင်းသူက ပိုသင့်တော်တဲ့အကြံပေးနိုင်တယ်။
ဒီအရာမှာ Ethical boundary တစ်ခု ထပ်စစ်—
Customer ကို မလိုတဲ့ specification အလွန်အကျွံ ထိုးရောင်းနေတာလား?
ဒီလို။
ဒီလေ့ကျင့်မှုကို—
အစားအသောက်။
သင်တန်း။
ဆောက်လုပ်ရေး။
ကား။
Software။
အဝတ်အစား။
ဝန်ဆောင်မှု။
အမျိုးမျိုးမှာ ပြန်သုံးလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် Product category တစ်ခုချင်း မတူလို့ တိကျတဲ့ Research နည်းလမ်းလည်း ကွာမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေတကယ်လိုတာကို လေ့လာရာမှာ “No” ကိုလည်း Data အဖြစ်ကြည့်ပါ။
Customer—
“မယူဘူး”
ဆိုတယ်။
Salesperson ရဲ့အလုပ်မှာ စိတ်ပျက်လွယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် “No” က အချက်အလက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
Price?
Timing?
Trust?
Need မရှိသေး?
Competitor?
မသေချာ။
အားလုံးကို မေးဖို့အချိန်မရှိနိုင်ဘူး။
Customer မဖြေချင်လည်း လေးစား။
ဒါပေမယ့် ရနိုင်သမျှ pattern ကို စနစ်တကျ မှတ်။
တစ်ခါတလေ—
မဝယ်သူဆီက အချက်က ဝယ်သူဆီကထက် ပိုတန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
ကိုယ်ဘာကြောင့်ရွေးချယ်မခံရလဲ သိလို့။
ဒါပေမယ့် မဝယ်သူတစ်ယောက်ရဲ့စကားနဲ့ အကုန်မဆုံးဖြတ်နဲ့။
အချက်တစ်ခု = အချက်တစ်ခု။
စုပြီး ကြည့်။
ဒီ discipline။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့လိုအပ်ချက် လေ့လာပြီးမှ Product တည်ဆောက်ပါဆိုတော့ တစ်ချို့က—
“ဒါဆို Customer ပြောတဲ့နောက်ကပဲလိုက်ရမှာလား? Innovation ဘယ်မှာရှိတော့မလဲ?”
မဟုတ်ပါဘူး။
မနက်က Innovation တရားနဲ့ ဒီနေ့နေ့လယ်တရား အခုဆုံတယ်။
လူက ပြဿနာပြောနိုင်တယ်။
ဖြေရှင်းချက်ကို ကိုယ်ဖန်တီးနိုင်တယ်။
Customer က—
“Checkout မှာ မသေချာဘူး”
ပြောတယ်။
သူက ဘယ် Button လုပ်ရမယ်ဆိုတာ မသိချင်မှသိမယ်။
Designer က ဖန်တီး။
Customer က—
“ငါ့စာရင်းအခြေအနေ အချိန်မီမသိဘူး”
ပြောတယ်။
သူက ဘယ် Software architecture လိုတယ် မပြောနိုင်ဘူး။
Team ကဖန်တီး။
အဓိကက—
Innovation ရဲ့လွတ်လပ်မှုက ပြဿနာနားလည်မှုအပေါ် တည်။
ပြဿနာမသိဘဲ လွတ်လွတ်စိတ်ကူးတာက Creativity ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လူ့အကျိုးအတွက် Innovation ဖြစ်မဖြစ် မသေချာ။
ဒီကွာခြားချက်။
Design Council ရဲ့စနစ်မှာလည်း ပထမ diamond မှာ လူ့ပြဿနာကို ကျယ်ကျယ်လေ့လာပြီး သတ်မှတ်ပြီးမှ၊ ဒုတိယ diamond မှာ ဖြေရှင်းချက်အမျိုးမျိုး ဖန်တီး၊ စမ်းသပ်၊ အလုပ်မဖြစ်တာပယ်ပြီး ကောင်းတာကိုတိုးတက်စေဖို့ ခွဲထားတယ်။
ဒါ Business discipline။
ဓမ္မနဲ့ တစ်ထပ်တည်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မနက်နဲ့နေ့လယ်ကို အလွန်သဘာဝကျကျ ချိတ်ပေးတယ်။
မနက် — အသစ်တီထွင်ရဲ။
နေ့လယ် — မတီထွင်ခင် တကယ်လိုတာ သိ။
ညနေရောက်ရင်—
အသစ်ဆိုတိုင်း ကောင်းသလား ထပ်စစ်မယ်။
ဒီလိုအစဉ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့လိုအပ်ချက်လေ့လာတဲ့အခါ Mind Practice တစ်ခု တိတိကျကျပေးမယ်။
Customer နဲ့ စကားပြောဖို့မတိုင်ခင်—
စိတ်ထဲမှာ တစ်ချက်မေး။
“ငါ ဒီလူဆီက ဘာယူချင်လဲ၊ ဘာသိချင်လဲ?”
Sale ယူချင်တာလား?
အဖြေတစ်ခုထွက်ချင်တာလား?
ကိုယ့် Idea မှန်ကြောင်း ကြားချင်တာလား?
ဒါမှမဟုတ်—
သူ့ဘဝထဲက အခက်ကို တကယ်သိချင်တာလား?
ခဏသိ။
ပြီးရင် Interview အတွင်း—
Customer က ကိုယ့် Idea နဲ့ဆန့်ကျင်တဲ့စကားပြောရင် ကိုယ့်စိတ်ကိုကြည့်။
စိတ်ပျက်လာလား?
သူ့အဖြေကို challenge လုပ်ချင်လာလား?
ကိုယ့် Product ရှင်းပြချင်လာလား?
သိ။
ဒါ သမ္မာသတိဘက်က လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
Formal meditation formula မဟုတ်ဘူး။
နေ့စဉ်စိတ်သတိပေးလေ့ကျင့်မှု။
Research လုပ်ရင်း ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း Research လုပ်။
Customer ကို လေ့လာသလို ကိုယ့်မာနကိုလည်း လေ့လာ။
ဒီစကား အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တစ်ဖက်လူက ကိုယ့်အယူနဲ့မကိုက်တာ ပြောတဲ့အခါ—
နားပိတ်ချင်တဲ့စိတ်ပေါ်တာ သိနိုင်ရင် ပညာတိုးနေပြီ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Customer research တွေလုပ်ပြီး Data အများကြီးရပြီ။
နောက်အန္တရာယ်က—
Data များပြီး အဓိပ္ပာယ်မရှိခြင်း။
Survey response ၅၀၀၀ ရှိတယ်။
Chart အများကြီး။
Dashboard အများကြီး။
ဒါပေမယ့်—
ဘာလုပ်ရမလဲ မသိဘူး။
အချက်အလက်ရှိတာနဲ့ ပညာရှိတာ မတူဘူး။
ဒီမှာ synthesis လိုတယ်။
ထပ်တူဖြစ်တာ ဘာလဲ?
အရေးအကြီးဆုံး pain ကဘာ?
ဘယ်အရာက အများဆုံးထိခိုက်?
ဘယ်အရာကို ဖြေရှင်းရင် အကျိုးများ?
ဘယ်အရာက တစ်ယောက်ချင်း exception?
ဘယ်အရာသေချာ?
ဘယ်အရာမသေချာ?
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အချက်အလက်ကို လိုချင်တဲ့အဖြေထွက်အောင် မဖိနဲ့။
Customer ဆယ်ယောက်ထဲ ကိုးယောက်က A ပြောတယ်။
တစ်ယောက်က B ပြောတယ်။
B ကိုလည်း မှတ်။
ဒါပေမယ့် “အားလုံး B” မလုပ်နဲ့။
ကိုးယောက် A ပြောတာကိုလည်း အကြောင်းရှိသလိုဖော်ပြ။
ဒီဟာ အမှန်ကို အရွယ်အစားနဲ့ပြောခြင်း။
အဲဒါအရေးကြီးတယ်။
Company culture မှာ—
“Customer က အဲဒါမကြိုက်ဘူး”
ဆိုရင်—
“ဘယ်လောက်?”
မေး။
“ဘယ် segment?”
မေး။
“ဘယ်ကာလ?”
မေး။
“ဘာအထောက်အထား?”
မေး။
ဒီမေးခွန်းတွေက လူကို သံသယထားတာမဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို တိကျအောင်လုပ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုထပ်ပြောချင်တယ်။
ဖောက်သည်ကို မေးတာနဲ့ သူ့ဆီက အဖြေအားလုံးရမှာ မဟုတ်ဘူး။
လူက တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်အကြောင်းကို ကိုယ်တိုင်မသိနိုင်ဘူး။
တစ်ခါတလေ memory မတိကျနိုင်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ယဉ်ကျေးလို့ ကောင်းကောင်းဖြေတယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုကောင်းမြင်စေချင်လို့ ဖြေတယ်။
ဒါဟာ လူအားလုံးလိမ်တယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ရိုးရိုး လူ့အချက်အလက်ရဲ့ အကန့်အသတ်။
ဒါကြောင့်—
Interview တစ်ခုတည်းမဟုတ်။
Sales data။
Observation။
Complaint။
Return။
Usage။
အမျိုးမျိုးကြည့်။
ဒါခေတ်သစ် research discipline။
ဓမ္မကို မသက်သေပြဘူး။
အဓိကက—
တစ်မျိုးတည်းကို မျက်စိမှိတ်မယုံ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီတရားကို လူ့ဘဝဘက် ခဏလှည့်ကြည့်မယ်။
ဦးဇင်းတို့ မိသားစုဝင်တစ်ယောက်အတွက် ကောင်းစေချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သူတကယ်လိုတာ မေးဖူးလား?
မိဘက သားသမီးကို—
“ဆရာဝန်ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတယ်။
ကောင်းစေချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သားသမီးရဲ့ စွမ်းရည်၊ ဝါသနာ၊ အခြေအနေကို နားထောင်လား?
သားသမီးဘက်ကလည်း—
“မိဘတွေဘာမှနားမလည်ဘူး”
လို့ ပိတ်မထားရဘူး။
မိဘရဲ့စိုးရိမ်မှု ဘာလဲ နားထောင်ရမယ်။
မိသားစုမှာ လူတိုင်းက လူတိုင်းအတွက် “ကောင်းစေချင်တယ်”။
ဒါပေမယ့်—
ကောင်းစေချင်တာနဲ့ သူလိုတာသိတာ မတူဘူး။
ဒီနေ့တရားဟာ Business တင်မဟုတ်ဘူး။
မေတ္တာရှိတဲ့သူတစ်ယောက်အတွက်လည်း သင်ခန်းစာရှိတယ်။
မေတ္တာက—
“ငါကောင်းတယ်ထင်တာကို ပေးမယ်”
အဆင့်မှာ မရပ်ဘဲ—
“သူ့အတွက် တကယ်အကျိုးရှိတာ ဘာလဲ?”
မေးနိုင်ရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှုနဲ့ သင့်တော်သလိုဆက်ဆံမှု သဘောဟာ ဒီမှာ အလွန်လှတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဆရာတစ်ယောက်လည်း ဒီတရားလိုတယ်။
ကျောင်းသားတွေ စာမရဘူး။
“မကြိုးစားဘူး”
လို့အရင်ဆုံးမပြောနဲ့။
ဘာဖြစ်နေလဲ ကြည့်။
အခြေခံမရှိ?
ဘာသာစကားမလိုက်?
အချိန်မရှိ?
အိမ်မှာအခက်?
သင်ကြားနည်းမကိုက်?
တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဆရာက လူတိုင်းရဲ့အခြေအနေကို အကုန်ဖြေရှင်းနိုင်မယ်လို့လည်း မဆိုဘူး။
အရင်းအမြစ်ကန့်သတ်တယ်။
အဓိကက—
အပြစ်တင်မီ အကြောင်းကို သိနိုင်သမျှသိ။
ဒါ မေတ္တာနဲ့ပညာ နှစ်ခုလုံး။
Manager လည်းတူတယ်။
Staff performance ကျတယ်။
“ပျင်းတယ်”
လို့ချက်ချင်းမယူ။
Training လိုသလား?
Goal မရှင်းလား?
Tool မရှိလား?
Workload မနိုင်လား?
တကယ်တာဝန်မယူတာလား?
စစ်။
နောက်မှ သင့်တော်တာလုပ်။
လူတစ်ယောက်မှာ တာဝန်ယူရမယ့်အပိုင်းရှိရင်လည်း ရှင်းရမယ်။
Compassion ဆိုတာ accountability ဖျက်တာမဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းမှန်သိပြီးမှ accountability ကိုတရားမျှတအောင်ထားတာ။
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Business က customer need ဖြေရှင်းတယ်ဆိုပြီး လူတွေကို အမြဲပြဿနာရှိသလို ခံစားအောင်လုပ် တတ်တယ်။
“မင်းဘဝမှာဒီပစ္စည်းမရှိလို့ မပြည့်စုံဘူး”
“ဒီ Model မရှိလို့ မနာလိုခံရမယ်”
“ဒီ Product မသုံးရင် မလှဘူး”
ဒီလို။
ဒါ Customer need ကို ဖြေရှင်းတာလား?
ဒါမှမဟုတ် need ကို ဖန်တီးနေသလား?
Marketing မှာ desire creation ရှိတယ်။
Business လောကမှာ ဒါကို ဆွေးနွေးကြတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လုပ်ငန်းရှင်အတွက်တော့ စည်းတစ်ခု ထပ်ရှိရမယ်။
လူ့မလုံခြုံမှုကို အလွန်အကျွံကြီးစေပြီး ပစ္စည်းရောင်းမလား?
ဒီမေးခွန်း။
တစ်ခါတလေ Product တကယ်အသုံးဝင်တယ်။
ကြော်ငြာလည်းလုပ်ရမယ်။
အကျိုးကိုလည်းပြရမယ်။
ဒါပေမယ့် အကျိုးကို ပြောတာနဲ့ လူ့အတ္တကို ဖိပြီးကြောက်စိတ်ဖန်တီးတာ မတူဘူး။
ဒီမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ရဲ့ အမှန်နဲ့အကျိုးရှိမှု၊ ကရုဏာအမြင်ကို ပြန်စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ Business Practice တစ်ခုကို တိတိကျကျပေးမယ်။
ဒီအပတ်မှာ ကိုယ့်လုပ်ငန်းရဲ့ Product တစ်ခုရွေး။
ပြီးရင် Sales pitch မစဘဲ Customer အချို့ကို မေး။
မေးခွန်းလေးခုနဲ့တင် စ။
“ဒီအရာနဲ့ဆိုင်တဲ့ နောက်ဆုံးအခက်တစ်ခု ဘယ်တုန်းကကြုံခဲ့သလဲ?”
“အဲဒီတုန်းက ဘယ်လိုဖြေရှင်းခဲ့သလဲ?”
“အခက်ဆုံးအပိုင်းက ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ?”
“အကောင်းဆုံးဖြစ်သွားရင် ဘာရလဒ်လိုချင်သလဲ?”
ပြီးရင် ကိုယ်မရှင်းပြနဲ့။
နားထောင်။
မှတ်။
နောက်ဆုံးမှာ—
“ငါတို့သိထားတာနဲ့ ဘာကွာသွားလဲ?”
Team နဲ့ပြန်ကြည့်။
ဒီဟာ ဒီနေ့အတွက် Workplace Practice။
တစ်ခုထပ်။
Product feature တစ်ခုချင်းအောက်မှာ “ဘယ် Need ကိုဖြေ?” ရေး။
Feature ရှိတယ်။
Need မသိဘူးဆို?
မေး။
Customer မသုံးဘူးဆို?
အလှဆင် Feature ဖြစ်နေတာလား စစ်။
ဒါပေမယ့် feature သေးသေးတိုင်း Customer verbally request လုပ်ရမယ်လို့လည်း မယူနဲ့။
Technical requirement ရှိတယ်။
Compliance ရှိတယ်။
Safety ရှိတယ်။
Infrastructure ရှိတယ်။
အခြားလိုအပ်ချက်တွေရှိတယ်။
အဓိကက Customer-facing value ကိုတော့ မသိဘဲ မတင်နဲ့။
တတိယ—
Complaint သုံးခုပြန်ရွေးပြီး complaint စကားအောက်က Need ကို ရေး။
“Delivery နောက်ကျတယ်”
အောက်က Need—
“ကတိပြုထားတဲ့အချိန်ကို ယုံကြည်နိုင်ချင်တယ်”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
“Website ရှုပ်တယ်”
အောက်က Need—
“လုပ်ငန်းကို သေချာပြီးသွားကြောင်း နားလည်ချင်တယ်”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါတွေကို ခန့်မှန်းချက်အဖြစ်ရေးပြီး Customer နဲ့ ပြန်စစ်။
ခန့်မှန်းချက်ကို အမှန်မခေါ်နဲ့။
ဒီဟာအရေးကြီးဆုံးစည်း။
သူတော်ကောင်းတို့…
Mind Practice ကိုလည်း တစ်ခါပြန်စုမယ်။
လူတစ်ယောက်ကို မေးနေချိန်မှာ ကိုယ့်စိတ်ထဲ—
“သူငါ့ Product ကိုကြိုက်တယ်ဆိုရင် ကောင်းမယ်”
ဆိုတဲ့မျှော်လင့်ချက်ပေါ်တယ်။
သိ။
“သူမကြိုက်ဘူးဆိုတော့ စိတ်ပျက်တယ်”
သိ။
“သူ့အမြင်မှားတယ်လို့ ချက်ချင်းပြောချင်တယ်”
သိ။
“ဒီ Data ကို Boss ကြိုက်အောင်ပြချင်တယ်”
သိ။
ဒီအရာတွေ သမ္မာသတိနဲ့ သိ။
Research မှာ bias အကုန်ပျောက်မယ်လို့ အာမခံမပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်အပြောင်းအလဲကို သိရင် ပြန်ထိန်းနိုင်တဲ့အခွင့် ပိုရှိတယ်။
အပြင်က Customer Need ကို စူးစမ်းရင်း အတွင်းက ကိုယ့်တဏှာကိုလည်း စူးစမ်း။
အဲဒီမှာ ဒီတရားက Business seminar ထက် နက်သွားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတွေ တကယ်လိုတာကို သိရင် အမြဲ သူတို့ကို ပျော်အောင်လုပ်နိုင်မလား?
မရဘူး။
တစ်ခါတလေ လိုတာနဲ့ လုပ်နိုင်တာ မကိုက်ဘူး။
Customer ဒီနေ့လိုတယ်။
Supply မရှိဘူး။
Customer အခမဲ့လိုတယ်။
Business မနိုင်ဘူး။
Customer အချိန်မရွေး support လိုတယ်။
Small company က မပေးနိုင်ဘူး။
ဒါဆို?
လိမ်မထားနဲ့။
အကန့်အသတ်ကို ရိုးသားစွာပြော။
“ဒီအရာကို မပေးနိုင်သေးပါဘူး।”
“ဒီအချိန်ပဲ ပေးနိုင်ပါတယ်।”
“ဒီစျေးအောက်မှာ Quality ကို မထိန်းနိုင်ပါဘူး।”
ဒီလို။
တကယ့်လိုအပ်ချက်သိတာက customer ကို Yes အမြဲပြောဖို့မဟုတ်ဘူး။
ဘာကို Yes ပြောသင့်၊ ဘာကို No ပြောသင့် ပိုမှန်အောင်ဆုံးဖြတ်ဖို့။
ဒီကွာခြားချက် သိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားရဲ့ အတွင်းအနက်ကို တစ်ဆင့်ထပ်ဆင်းမယ်။
လူတွေ ဘာလိုသလဲ လေ့လာနေတယ်။
ဒါပေမယ့် လူတွေလိုချင်သမျှ အားလုံးရလို့ စိတ်ကျေနပ်သွားမလား?
ဓမ္မအရ—
မရဘူး။
တဏှာဆိုတာ ရတာနဲ့အဆုံးမဖြစ်တတ်ဘူး။
အရာတစ်ခုရရင် နောက်တစ်ခု။
နည်းနည်းကောင်းရင် ပိုကောင်းတာ။
အဟောင်းကနေ အသစ်။
အသစ်ကနေ နောက်ထပ်အသစ်။
ဒါကြောင့် Buddhist business မှာ အရမ်းသတိထားရမယ့် paradox တစ်ခုရှိတယ်။
လုပ်ငန်းက Customer need ဖြေရှင်းရမယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မက လူ့တဏှာကို အဆုံးမဲ့မကျွေးဖို့ သတိပေးတယ်။
ဒါဆို ဘယ်လိုညှိမလဲ?
တကယ့်အကျိုးကို ဖြည့်။
တဏှာကို မီးမထိုး။
ဥပမာ—
အိမ်မရှိသူအတွက် အိမ်ရာ။
အစားအသောက်ဝန်ဆောင်မှု။
အလုပ်ကိရိယာ။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး။
ပညာရေး။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာလိုအပ်ချက်။
နေ့စဉ်ဘဝအဆင်ပြေမှု။
အဲဒီလို တန်ဖိုးဖန်တီး။
ဒါပေမယ့်—
“မင်းမှာအဟောင်းရှိတာ အရှက်ရစရာ”
ဆိုပြီး အသစ်မဝယ်မဖြစ်လိုစိတ် မီးမထိုး။
ဒီဟာ ဘုန်းကြီးက စီးပွားရေးအားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း ဆုံးဖြတ်တာမဟုတ်ဘူး။
အခြေအနေတစ်ခုချင်း စစ်ရမယ်။
အဓိက Ethical orientation ပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဆီ သဘာဝကျကျ ဆင်းကြမယ်။
ဒီနေ့တရားမှာ အစကတည်းက “လူတွေတကယ်လိုတာ” ဆိုတဲ့အခက်နဲ့ စခဲ့တယ်။
လုပ်ငန်းရှင်အတွက် ပထမအလုပ်က—
Product ထုတ်တာမဟုတ်ဘူး။
Problem ကိုသိတာ။
ဒီအမြင်က ဦးဇင်းတို့ကို ဒုက္ခသစ္စာရဲ့ ပိုနက်တဲ့အနက်ဆီ ခေါ်သွားတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ မှာ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြားသိရမယ်လို့ ဟောတော်မူတယ်။
ဒါဆို ကိုယ့်ဘဝမှာ—
ဒုက္ခရှိတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ဘာလုပ်ကြလဲ?
တစ်ခါတလေ ချက်ချင်း solution သွားတယ်။
စိတ်ညစ်တယ်—
ဖုန်းသုံး။
စား။
ဝယ်။
ခရီးသွား။
အလုပ်ပိုလုပ်။
အာရုံပြောင်း။
ဒါတွေက လောကီဖြေရှင်းမှုအချို့ ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ ကူညီနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မက—
“ဒုက္ခဘာလဲ အရင်သိ”
ပြောတယ်။
ဘာပူနေတာလဲ?
လိုချင်တာမရလို့လား?
ရထားတာပျောက်မှာကြောက်လို့လား?
လူအမြင်ဖက်ထားလို့လား?
ကိုယ့်အယူမဖြစ်လို့လား?
ဒီလို စူးစမ်း။
လုပ်ငန်းမှာ Problem research လုပ်သလို နိဗ္ဗာန်လမ်းကို Business research နဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် သင်ခန်းစာရှိတယ်—
အမှန်မသိဘဲ ဖြေရှင်းချက်ထိုးမတင်နဲ့။
ဒုက္ခကို သိ။
အဲဒီကနေ သမုဒယသစ္စာ ဆီသွား။
လုပ်ငန်းမှာ Customer problem ရဲ့ cause ဟာ အမျိုးမျိုး။
စနစ်။
ဈေး။
အချိန်။
နည်းပညာ။
သိမြင်မှု။
အဲဒါတွေကို professional အနေနဲ့ စစ်။
အဲဒါအားလုံးကို “တဏှာကြောင့်” လို့ မပြောနဲ့။
ဒါ doctrinal category mistake ဖြစ်မယ်။
ဒါပေမယ့် မိမိစိတ်ဒုက္ခ ဆီဆင်းလာတဲ့အခါ—
သမုဒယက တဏှာ။
ဖက်တွယ်မှု။
လိုချင်မှု။
“ငါ့လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရမယ်”
“လူတိုင်းငါ့ Product ဝယ်ရမယ်”
“ငါ့အကြံမှားလို့မရ”
“Customer က ငါထင်သလိုဖြစ်ရမယ်”
ဒီလိုစိတ်အောက်က တဏှာကိုသိ။
တစ်ခါတလေ Founder Research လုပ်ပေမယ့် အမှန်မလိုချင်ဘူး။
သူ့လိုချင်မှုကို အတည်ပြုပေးမယ့် Data လိုတယ်။
ဒါ သမုဒယဘက် စစ်ရမယ့်နေရာ။
Customer need ကိုလေ့လာရင်း—
“ငါ့ need က ဘာလဲ?”
ပြန်မေး။
ငါအမှန်လိုတာလား?
ငါ့အယူမှန်ချင်တာလား?
ဒီမေးခွန်းနက်တယ်။
ပြီးတော့ နိရောဓသစ္စာ။
လုပ်ငန်းအဆင့်မှာ မှားတဲ့ Product ကိုပယ်တာ နိရောဓသစ္စာ မဟုတ်ဘူး။
Problem ဖြေရှင်းပြီး Customer အဆင်ပြေတာလည်း နိဗ္ဗာန်မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို ရှင်းရှင်းထား။
နိရောဓဆိုတာ တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဖက်တွယ်မှုလွတ်ရာ။
“ငါ့ Idea” ကို မဖက်နိုင်ရုံထက် အများကြီးနက်တယ်။
ဒါပေမယ့် လောကီလေ့ကျင့်မှုမှာ—
ကိုယ့်အယူမှားကြောင်းတွေ့ရင် လွှတ်တတ်ခြင်း။
မလိုတဲ့ Product ကို မရောင်းတတ်ခြင်း။
Customer မလိုတာကို လက်ခံတတ်ခြင်း။
ဒီလို “လွှတ်” နိုင်တဲ့အကျင့်က ကိုယ့်စိတ်ကို သတိထားဖို့ အခွင့်တစ်ခု။
နောက်ဆုံး မဂ္ဂသစ္စာ။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ဆင်းကြည့်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ကိုယ့်အယူနဲ့ လူ့အဖြစ်မှန်ကို မရော။
လိုချင်မှုနဲ့ လိုအပ်ချက်ကို မရော။
Product နဲ့ ရလဒ်ကို မရော။
လောကီ Customer pain နဲ့ ဒုက္ခအရိယသစ္စာကို မရော။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
လူ့လိုအပ်ချက်ကို သိချင်တာ လူကိုကူညီဖို့လား၊ အနိုင်ယူဖို့လား စစ်။
အလောဘ၊ အဒေါသ၊ မထိခိုက်လိုစိတ်ကို အခြေခံထား။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
Research မှာ အဖြေညွှန်တဲ့မေးခွန်းမမေးဖို့ ကြိုးစား။
Customer ပြောတာကို မလှည့်။
“အချို့လူ” ပြောတာကို “အားလုံး” လို့ မကြော်ငြာ။
မသေချာတာကို သေချာသလို မတင်။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
သိလာတဲ့ Need ကို တကယ့်လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်း။
Customer အခက်သိပြီး ဘာမှမပြင်ဘဲ Marketing copy ထဲပဲ သုံးတာ မဖြစ်စေနဲ့။
လူ့အကျိုးကို တကယ်ဖန်တီး။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
Demand ရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ အကုန်မလုပ်။
လုပ်ငန်းက လူ့အသက်၊ ကျန်းမာရေး၊ သီလ၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာတို့ကို ထိခိုက်စေသလား စစ်။
လူ့တဏှာကို တမင်မီးထိုးရတဲ့ Revenue model ဟုတ်မဟုတ် စစ်။
Customer မသိမှုအပေါ် ဝင်ငွေတည်သလား စစ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
အထောက်အထားမရှိတဲ့အယူကို မတိုးစေဖို့ ကြိုးစား။
ရှိပြီးသားမှားယွင်းတဲ့ယူဆချက်ကို ပယ်။
တကယ်လူ့အကျိုးသိလိုတဲ့ စူးစမ်းစိတ်ကို ပေါ်အောင်လုပ်။
သိလာတဲ့အကျိုးပြုအလေ့အကျင့်ကို ဆက်တိုး။
သမ္မာသတိနဲ့—
Customer ပြောနေချိန် ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။
ကြိုက်သလား?
မကြိုက်သလား?
“ငါမှန်တယ်” လို့ ကာကွယ်နေသလား?
Sale ပိတ်ချင်သလား?
Data လှအောင် ပြချင်သလား?
သိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
အချက်အလက်များလို့ စိတ်မပျံ့။
Feedback ဆန့်ကျင်လို့ စိတ်မတုန်။
တစ်ချက်တည်းနဲ့ မပြောင်း။
တည်ငြိမ်စွာ စုစည်း၊ ဆင်ခြင်၊ ဆုံးဖြတ်။
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားကို နောက်ဆုံးစုရင်—
လူတွေတကယ်လိုတာကို လေ့လာခြင်းဟာ ပိုရောင်းနိုင်ဖို့တင်မဟုတ်ဘူး။
အမှန်တကယ် လူ့အခက်ကို မမှားဖို့။
မလိုတဲ့အရာကို ထိုးမရောင်းဖို့။
အကျိုးမရှိတဲ့ innovation မလုပ်ဖို့။
အရင်းအနှီးမဖြုန်းဖို့။
Staff ကို မလိုတဲ့အလုပ်မပေးဖို့။
Customer ကို လူအဖြစ်လေးစားဖို့။
တစ်ဖက်လူရဲ့အခြေအနေကို ကိုယ့်စိတ်ကူးထက် အမှန်နဲ့မြင်ဖို့။
ဒီအတွက် လိုတာက—
ပိုမေးတတ်ခြင်း။
ပိုနားထောင်တတ်ခြင်း။
ပိုကြည့်တတ်ခြင်း။
ပိုတိကျစွာ မှတ်တတ်ခြင်း။
ပိုမိုနှိမ့်ချစွာ—
“မသိသေးဘူး”
ပြောနိုင်ခြင်း။
ဒီနေ့ မိမိတို့လုပ်ငန်းကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။
“ငါတို့ Customer တကယ်လိုတာ ဘာလဲ?”
အဖြေချက်ချင်းမပေးနဲ့။
“ဘယ်လိုသိတာလဲ?”
ပြန်မေး။
Data ရှိလား?
စကားပြောထားလား?
သူတို့လက်တွေ့အခက်ကို ကြည့်ထားလား?
မဝယ်သူကိုမေးဖူးလား?
တိုင်ကြားသူအကြောင်း စုထားလား?
Customer service သိတာကို management သိလား?
Product တစ်ခုချင်း ဘယ်လိုအကျိုးဖန်တီးလဲ ရှင်းလား?
ဒီလိုပြန်စစ်။
ပြီးတော့—
“ငါတို့ Customer လိုအပ်ချက်ဖြေရှင်းနေတာလား၊ Customer တဏှာကို မီးထိုးနေတာလား?”
ဒီမေးခွန်းကို Buddhist entrepreneur တစ်ယောက် မမေ့စေချင်ဘူး။
အမြတ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် လူကို မစားနဲ့။
Customer insight ရမယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့အားနည်းချက်ကို လက်နက်မလုပ်နဲ့။
Marketing လုပ်။
ဒါပေမယ့် မလိုတာကို လိုသလို မဖန်တီးနဲ့။
Innovation လုပ်။
ဒါပေမယ့် ပြဿနာမသိဘဲ ဖြေရှင်းချက်မဆောက်နဲ့။
Research လုပ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့် Idea မှန်ကြောင်းပဲ သက်သေမရှာနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့အမြင်နဲ့—
ပစ္စည်းအပြင်က ရည်ရွယ်ချက်ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း—
ဒုက္ခကို မဖုံးဘဲ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၄ ရဲ့သဘောအတိုင်း—
လူအားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်းမယူဘဲ လူတစ်ယောက်ချင်းရဲ့အခြေအနေနဲ့သင့်တော်တဲ့ အကျိုးပြုနည်းကို ပညာနဲ့ သိနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ရဲ့ ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်ခြင်းနဲ့ သင့်လျော်ညီမျှစွာဆက်ဆံခြင်းတို့ကို လူမှုဘဝမှာ ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ရဲ့ သဘောအတိုင်း—
အမှန်ကို အကျိုးနဲ့တွဲပြီး၊ သင့်လျော်တဲ့အချိန်နဲ့ မေတ္တာကရုဏာကို မပျောက်စေဘဲ လူ့ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ ရဲ့ သဘောအတိုင်း—
မိမိကို ထိန်းသိမ်းရာမှ သူတစ်ပါးအကျိုး၊ သူတစ်ပါးကိုဂရုစိုက်ရာမှ မိမိအကျိုးတို့ကို သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်မှု၊ မေတ္တာနဲ့ ဂရုစိုက်စိတ်တို့ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းရှင်တို့—
Customer ရဲ့စကားကို ကိုယ့် Product ကြားထဲက မကြားဘဲ သူ့ဘဝထဲကနားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
သူ “ဒါလိုတယ်” ပြောတဲ့အခါ—
“ဒါနဲ့ ဘာလုပ်ချင်တာလဲ?”
လို့ ရိုသေစွာ မေးနိုင်ကြပါစေ။
သူ့အခက်ကို မသိသေးလျှင် သိတယ်မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
အချက်အလက်နည်းလျှင် လူအားလုံးဟု မပြောကြပါစေနှင့်။
မသေချာလျှင် မသေချာသေးကြောင်း ထားနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့် Idea ကို လူ့အဖြစ်မှန်ထက် ပိုမချစ်ကြပါစေနှင့်။
လူ့အဖြစ်မှန်ကို သိလာသောအခါ Idea ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
Idea ပယ်ရမည်ဆိုလျှင်လည်း မာနမဖက်ဘဲ ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
Marketing အဖွဲ့တို့—
လူ့ကြောက်စိတ်၊ မလုံခြုံမှု၊ မသိမှုတို့ကို တွေ့လေလေ ပိုအမြတ်ယူလိုသောစိတ် မတိုးကြပါစေနှင့်။
ထိုအခက်တို့ကို လျော့ပါးစေသော အကျိုးပြုဖြေရှင်းမှုကို ပိုတည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
အရောင်းဝန်ထမ်းတို့—
ဖောက်သည်ဘာဝယ်ချင်သလဲ သိရုံမက ဘာအတွက်သုံးချင်သလဲ မေးနိုင်ကြပါစေ။
သူ့အတွက်မသင့်တာကို အမြတ်ကြောင့် မထိုးရောင်းကြပါစေနှင့်။
မသင့်လျှင် မသင့်ကြောင်း ရိုးသားစွာပြောနိုင်ကြပါစေ။
Manager တို့—
Customer complaint ကို အပြစ်တင်သံတစ်ခုအဖြစ်သာ မကြားဘဲ စနစ်ထဲကအချက်အလက်တစ်ခုအဖြစ် စူးစမ်းနိုင်ကြပါစေ။
Staff အခက်ကို “ပျင်းတယ်” ဟူသော label တစ်ခုနဲ့မပိတ်ဘဲ အကြောင်းကို စစ်နိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းကိုလည်း လူအဖြစ်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်ကိုလည်း လူအဖြစ်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုဝင်တို့—
ကိုယ်ချစ်သူတစ်ယောက်ကို ကိုယ်ကောင်းတယ်ထင်တာ အတင်းမပေးဘဲ သူ့အတွက် တကယ်ဘာအကျိုးရှိသလဲ နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
သားသမီးအတွက် ကောင်းစေချင်သောမေတ္တာနဲ့အတူ သူတို့၏အသံကို နားထောင်နိုင်သောပညာ ရှိကြပါစေ။
သားသမီးတို့လည်း မိဘတို့၏စိုးရိမ်မှုနဲ့အတွေ့အကြုံကို အထင်သေးမထားဘဲ နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
ဆရာသမားတို့—
ကျောင်းသားမရသောအခါ ကျောင်းသားကိုသာ အပြစ်တင်မထားဘဲ ဘယ်နေရာမှာ အခက်ရှိသလဲ သိနိုင်သမျှ သိကြပါစေ။
ခေါင်းဆောင်တို့—
အောက်လူ၏တိတ်ဆိတ်မှုကို သဘောတူမှုဟု အလွယ်မယူကြပါစေနှင့်။
အမှန်တင်ပြလို့ရသော နေရာကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သူတော်ကောင်းတို့…
လောကီအလုပ်မှာ လူ့ပြဿနာကို မှန်မှန်သိပြီး အကျိုးပြုဖြေရှင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် ထိုနေရာမှာမရပ်ဘဲ—
ကိုယ့်ဘဝရဲ့ တကယ့်ပြဿနာ၊ ဒုက္ခကိုလည်း မှန်မှန်သိနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်စိတ်ပူတာကို ပစ္စည်းအသစ်တစ်ခုနဲ့ ဖုံးနေတာလား?
ကိုယ့်မာနကို အောင်မြင်မှုနဲ့ ဖြည့်နေတာလား?
ကိုယ့်မလုံခြုံမှုကို နာမည်ကျော်မှုနဲ့ဖြည့်နေတာလား?
ရတာနဲ့မပြည့်၊ ထပ်လိုနေတဲ့တဏှာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ရာ သမုဒယတဏှာကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိမှ သမ္မာသမာဓိတိုင်အောင် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
လူတွေဘာဝယ်ချင်သလဲကို နားလည်နိုင်ရုံမက—
လူတွေဘာကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြသလဲကို ဓမ္မပညာနဲ့ ပိုနက်နက်သိနိုင်ကြပါစေ။
Customer need ကို သိနိုင်ရုံမက—
ကိုယ့်တဏှာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
Market ကို လေ့လာနိုင်ရုံမက—
ကိုယ့်စိတ်ကို လေ့လာနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းအတွက် အဖြေကောင်းတွေ ဖန်တီးနိုင်ရုံမက—
ဘဝဒုက္ခရဲ့အမြစ်ကို ဖြတ်နိုင်တဲ့ အရိယမဂ္ဂကို ပွားနိုင်ကြပါစေ။
အသစ်တီထွင်မှုများသည် လူတို့အား မလိုအပ်သောလိုချင်မှုများ ပိုမိုကြီးထွားစေသောတီထွင်မှုမဖြစ်ဘဲ တကယ့်လူ့အခက်များကို သီလရှိရှိ ဖြေရှင်းပေးသောတီထွင်မှုများ ဖြစ်ကြပါစေ။
အမြတ်ရရှိကြပါစေ။
သို့သော် လူ့အားနည်းချက်ကို အမြတ်အဖြစ် မပြောင်းကြပါစေနှင့်။
Customer ကို ပိုသိလာကြပါစေ။
သို့သော် Customer ကို ပိုထိန်းချုပ်လိုသောစိတ် မတိုးကြပါစေနှင့်။
အချက်အလက်များလာကြပါစေ။
သို့သော် လူ့အသံ မပျောက်ကြပါစေနှင့်။
Technology တိုးတက်ကြပါစေ။
သို့သော် မေတ္တာမလျော့ကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းကြီးလာကြပါစေ။
သို့သော် လူ့ဒုက္ခကို မြင်နိုင်သောမျက်စိ မသေးသွားကြပါစေနှင့်။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
လိုအပ်ချက်နှင့် တဏှာကို ပညာဖြင့် ခွဲခြားနိုင်ကြပါစေ။
အကျိုးနှင့် အမြတ်ကို တရားမျှတစွာ ညှိနိုင်ကြပါစေ။
သီလရှိသော အသက်မွေးမှု၊ မေတ္တာရှိသော ဆက်ဆံရေး၊ ပညာရှိသော ဆုံးဖြတ်ချက်တို့ဖြင့် မိမိအကျိုး၊ သူတစ်ပါးအကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးတွင် ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတရားတို့၏ အဖြစ်မှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်၍ တဏှာဥပါဒါန်တို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasami
ကျမ်းအခြေခံမှတ်စု
ဤတရား၏ အဓိကဓမ္မကျောရိုးတစ်ခုမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခအရိယသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိရမည့်အရာ၊ သမုဒယကို ပယ်ရမည့်အရာ၊ နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုရမည့်အရာ၊ မဂ္ဂကို ပွားရမည့်အရာအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “Customer problem ကို အရင်နားလည်” ဟု ဤသစ္စာကို စီးပွားရေးနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းမတင်ဘဲ၊ “ပြဿနာကို မဖုံးဘဲ အရင်သိရမည်” ဟူသော အကန့်အသတ်ရှိ ဓမ္မနှိုင်းယှဉ်မှုအဖြစ်သာ သုံးထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ တွင် ဘိက္ခုတစ်ပါးသည် သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ နေရာထိုင်ခင်း၊ ဆေးဝါးတို့ကို သင့်လျော်စွာ ဆင်ခြင်အသုံးပြုရပြီး ပစ္စည်း၏အပြင်ပန်းထက် အသုံးပြုရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တိတိကျကျ ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုတရားတွင် “Product request နောက်က underlying purpose ကို သိ” ဟူသော business application အတွက် analogical doctrinal bridge အဖြစ်သုံးထားပြီး မူရင်းသုတ်၏ရည်ရွယ်ချက်ကို Customer research method အဖြစ် မပြောင်းထားပါ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၄ တွင် ဟတ္ထကအာဠဝကသည် လူတစ်ဦးချင်းအပေါ် မည်သည့်အကျိုးပြုနည်းသင့်တော်ကြောင်း သိပြီး ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှု သို့မဟုတ် သင့်လျော်ညီမျှသောဆက်ဆံမှုတို့ကို အသုံးပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “လူအားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း မယူရန်” အဓိက canonical support အဖြစ်အသုံးပြုထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ ၏ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းစေသော ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုလုပ်ဆောင်မှုနှင့် သင့်လျော်ညီမျှစွာဆက်ဆံမှုတို့ကို “Customer service checklist” အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ လူ့အကျိုးကို တစ်ဖက်လူ၏အခြေအနေနှင့်ညီစွာ ဆောင်ရွက်ရမည့် ဓမ္မအခြေခံအဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ တွင် အမှန်၊ အကျိုးရှိမှုနှင့် သင့်လျော်သောအချိန်တို့ကို စကားပြောရာ စိစစ်ချက်အဖြစ် ထားပြီး သတ္တဝါများအပေါ် ကရုဏာရှိခြင်းကို အခြေခံရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် Customer research နှင့် marketing communication တို့သည် အမှန်၊ အကျိုးနှင့် လူ့အကျိုးကို မပျောက်စေရန် supporting canonical source အဖြစ် သုံးထားသည်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ တွင် မိမိကိုကာကွယ်ရာမှ သူတစ်ပါးကို ကာကွယ်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို ကာကွယ်ရာမှ မိမိကို ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ဟောပြီး၊ သူတစ်ပါးကိုဂရုစိုက်ရာတွင် သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်မှု၊ မေတ္တာနှင့် ဂရုစိုက်စိတ်တို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် လူ့လိုအပ်ချက်သိလာခြင်းကို လူ့အားနည်းချက် အမြတ်ထုတ်ရာ မသုံးဘဲ မထိခိုက်မှုနှင့် မေတ္တာဖြင့် အသုံးချရန် ဓမ္မအခြေခံအဖြစ် သုံးထားသည်။
ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းနှင့် လုပ်ငန်းလေ့လာရေးဘက်တွင် Design Council ၏ Framework for Innovation နှင့် Double Diamond ကို secondary modern source အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။ ၎င်းတို့၏ Discover အဆင့်တွင် ပြဿနာကို ထင်မြင်ချက်ဖြင့် မသတ်မှတ်ဘဲ ထိခိုက်ခံရသူများနှင့် စကားပြော၊ အချိန်ပေးလေ့လာ၍ တကယ့်လိုအပ်ချက်နှင့် ပြဿနာကို အရင်သိရန်၊ ထို့နောက် Define၊ Develop၊ Deliver အဆင့်များသို့ သွားရန် ဖော်ပြထားသည်။ ဤရင်းမြစ်ကို ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘဲ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းနှိုင်းယှဉ်အဖြစ်သာ သုံးထားသည်။