မတူညီသောအမြင်များကို မျှတစွာ ကြားနာခြင်း နံနက်ပိုင်းတရားတော်

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ် • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ် • ဝါခေါင်လဆုတ် ၆ ရက် •

 ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက် • ကြာသပတေးနေ့

“တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်”

မတူညီသောအမြင်များကို မျှတစွာ ကြားနာခြင်း

နံနက်ပိုင်းတရားတော်

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ တစ်ခုပဲ စဉ်းစားကြည့်ကြရအောင်။

လုပ်ငန်းတစ်ခု သေးသေးလေးတုန်းက ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတာ မခက်ဘူး။ လူနည်းတယ်။ အကြီးအကဲက လူတိုင်းကို သိတယ်။ ဖောက်သည်ကိုလည်း ကိုယ်တိုင်တွေ့တယ်။ အမှားတစ်ခုဖြစ်ရင် ဘယ်သူ့ဆီက ဘာဖြစ်သွားတယ်ဆိုတာ သိဖို့လွယ်တယ်။

ဒါပေမဲ့ လုပ်ငန်းတိုးလာပြီ။ ရုံးခွဲများလာပြီ။ ဝန်ထမ်းများလာပြီ။ လူငယ်တွေဝင်လာတယ်။ အတွေ့အကြုံကြီးသူတွေလည်း ရှိတယ်။ ငွေကြေးဘက်ကြည့်သူရှိတယ်။ ဖောက်သည်ဘက်ကြည့်သူရှိတယ်။ ဘေးကင်းရေးဘက်ကြည့်သူရှိတယ်။ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုကို ကြည့်သူရှိတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ အဖွဲ့က ကြုံရတဲ့ပြဿနာက—

အသံမရှိတာ မဟုတ်ဘူး။ အသံများလွန်းတာ။

တစ်ယောက်က “မြန်မြန်ချဲ့ရမယ်” ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က “ခဏစောင့်ရမယ်” ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က “အမြတ်ကောင်းမယ်” ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က “အောက်ကလူတွေ မခံနိုင်သေးဘူး” ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က “ဖောက်သည်လိုချင်တာ ဒီဟာပဲ” ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က “ဖောက်သည်တွေထဲက စကားမပြောနိုင်တဲ့အုပ်စုကို ဦးဇင်းတို့ မကြားသေးဘူး” ဆိုတယ်။

ကဲ… ဘယ်သူ့ကို နားထောင်မလဲ။

အသံအကျယ်ဆုံးလူလား။

ရာထူးအမြင့်ဆုံးလူလား။

ငွေရှာပေးနိုင်ဆုံးလူလား။

အသက်ကြီးဆုံးလူလား။

အချက်အလက်အများဆုံးတင်ပြသူလား။

ဒါမှမဟုတ် လူတိုင်းပြောတာကို တစ်ဝက်စီယူလိုက်ရမလား။

ဒီမေးခွန်းက ရိုးရိုးမေးခွန်းမဟုတ်ဘူး။ လုပ်ငန်းကြီးလာလေလေ လူမှုတာဝန်နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်လာတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု မှန်မမှန်ဆိုတာ ပိုင်ရှင်တစ်ယောက်တည်းကို မထိတော့ဘူး။ အောက်ကဝန်ထမ်း၊ ဖောက်သည်၊ ပေးသွင်းသူ၊ မိသားစု၊ ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေထိ ရောက်လာနိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် ဒီမနက် ဦးဇင်းတို့ တရားနဲ့ဆက်ပြီး နာယူကြည့်ချင်တာက—

“မတူညီသောအမြင်များကို မျှတစွာ ကြားနာခြင်း” ပါ။

ဒါပေမဲ့ “မျှတစွာကြားနာတယ်” ဆိုတာကို အရင်ရှင်းဖို့လိုတယ်။

လူတိုင်းပြောတာ မှန်တယ်လို့ ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။

အမြင်တိုင်းကို တူညီတဲ့သက်သေအလေးချိန် ပေးရမယ်လို့ ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။

လူတိုင်းအမြင်ကို အဆုံးမှာ လက်ခံရမယ်လို့လည်း မဆိုဘူး။

ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တာက—

လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တူတူလေးစား၊ နားလည်အောင် ပြောခွင့်ကို တူတူပေး၊ ပြီးမှ အချက်၊ အကြောင်း၊ အကျိုးဆက်နဲ့ စိစစ်။

ဒီသုံးဆင့်ကို မရောကြနဲ့။

လေးစားခြင်းတစ်ခု။

ကြားနာခြင်းတစ်ခု။

စိစစ်ဆုံးဖြတ်ခြင်းတစ်ခု။

လူကို လေးစားတယ်ဆိုတာ သူပြောတာအားလုံးမှန်တယ်လို့ မယူရဘူး။ သူပြောတာမှားနိုင်တယ်။ ကိုယ်လည်းမှားနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မှားနိုင်တဲ့လူကိုတောင် အရှက်ခွဲစရာမလိုဘူး။ နားထောင်ပြီး အချက်နဲ့ပြန်စစ်လို့ရတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့…

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅ မှာ ကေသပုတ္တမြို့က ကာလာမတွေ ကြုံရတဲ့အခြေအနေက စဉ်းစားစရာကောင်းတယ်။ အုပ်စုတစ်စုလာတယ်၊ ကိုယ့်အယူကို ချီးမြှောက်တယ်၊ သူတစ်ပါးအယူကို နှိမ်တယ်။ နောက်အုပ်စုတစ်စုလာတော့လည်း အဲဒီလိုပဲ။ ကာလာမတွေက “ဘယ်သူမှန်လဲ၊ ဘယ်သူမှားလဲ” ဆိုပြီး သံသယဖြစ်ကြတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သူတို့သံသယကို မထိန်းချုပ်ဘဲ ဒီလိုရှုပ်ထွေးတဲ့ကိစ္စမှာ သံသယဖြစ်တာ သင့်တော်တဲ့အခြေအနေဖြစ်ကြောင်း လက်ခံပေးပြီး၊ ကြားရုံ၊ အစဉ်အလာ၊ စာပေ၊ ဆင်ခြင်မှု၊ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့အမြင်၊ ပြောသူအရည်အချင်းထင်ရတာ၊ “ဒီသူက ငါတို့ဆရာ” ဆိုတာတစ်ခုတည်းနဲ့ အပြီးသတ်မယူဖို့ သင်ကြားထားတယ်။ ထို့နောက် အကုသိုလ်၊ အပြစ်ရှိမှု၊ ပညာရှိတို့၏ကဲ့ရဲ့မှုနဲ့ ထိခိုက်ဒုက္ခဆီ ဦးတည်မှု၊ တစ်ဖက်မှာ ကုသိုလ်၊ အပြစ်ကင်းမှု၊ ပညာရှိတို့၏ချီးမွမ်းမှုနဲ့ အကျိုးချမ်းသာဆီ ဦးတည်မှုတို့ကို စိစစ်ဖို့ ဟောထားတယ်။

ဒီသုတ်တော်ကို ခေတ်သစ်အစည်းအဝေးစီမံခန့်ခွဲမှုစာအုပ်လို့ မပြောရဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီမနက်ခေါင်းစဉ်နဲ့ တကယ်ကိုက်တဲ့ ဓမ္မအခြေခံတစ်ခုရှိတယ်။

ပြောသူကို အရင်မဆုံးဖြတ်နဲ့။ အဆိုကိုလည်း အလျင်မဆုံးဖြတ်နဲ့။ အကျိုး၊ အပြစ်၊ ထိခိုက်မှု၊ ပညာရှိစိစစ်ချက်နဲ့ ပြန်ကြည့်။

လုပ်ငန်းထဲမှာ အဲဒီလိုဆင်ခြင်မယ်ဆို—

“ဆရာက ပြောတာ” ဆိုတာ အချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဆုံးသတ်သက်သေမဟုတ်ဘူး။

“လူငယ်တွေ အားလုံးဒီလိုလုပ်နေကြတယ်” ဆိုတာ အချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အကျိုးရှိမယ်ဆိုတဲ့အာမခံမဟုတ်ဘူး။

“ဒီကိန်းဂဏန်းကြည့်ရင် ကောင်းတယ်” ဆိုတာ အချက်တစ်ခု။ ဒါပေမဲ့ ကိန်းဂဏန်းမပြနိုင်တဲ့ လူ့ထိခိုက်မှု ရှိနိုင်သေးတယ်။

“အတွေ့အကြုံအရ ဒီလိုမလုပ်သင့်ဘူး” ဆိုတာလည်း တန်ဖိုးရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခြေအနေပြောင်းသွားပြီလား ပြန်စစ်ရမယ်။

ဒီလိုဆို “အမြင်မတူတာ” ကို ရန်ဖြစ်စရာအဖြစ် မမြင်တော့ဘူး။ စိစစ်စရာအချက်အသစ်အဖြစ် မြင်လာတယ်။

တစ်ယောက်က “မလုပ်သင့်ဘူး” ပြောလာတယ်ဆိုရင်—

“သူက အမြဲအဆိုးမြင်တယ်” လို့ မပယ်ခင် “ဘာထိခိုက်မှုကို မြင်နေလဲ” မေး။

တစ်ယောက်က “ချက်ချင်းလုပ်ရမယ်” ပြောလာတယ်ဆိုရင်—

“သူက အရမ်းတက်ကြွတယ်” လို့ ချက်ချင်းမလိုက်ခင် “ဘယ်အချက်ကြောင့် အခုလုပ်မှဖြစ်မယ်လို့ ထင်တာလဲ” မေး။

ဒီလိုမေးတတ်လာရင် စကားရဲ့အပေါ်ယံကနေ အကြောင်းဆီ ဆင်းလာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

တစ်ခါတလေ အဖွဲ့တွေမှာ မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြားပုံက မမျှတဘူး။

အကြီးအကဲပြောရင် အားလုံးတိတ်ပြီး နားထောင်တယ်။

အောက်ကဝန်ထမ်းပြောရင် ဖုန်းကြည့်နေတယ်။

ဖောက်သည်ကြီးပြောရင် အရေးကြီးတယ်။

ဖောက်သည်သေးပြောရင် “အဲဒီတစ်ယောက်တည်းပါ” လို့ ပယ်တယ်။

ငွေရှာပေးတဲ့ဌာနပြောရင် အဓိကအမြင်။

ဘေးကင်းရေးဘက်က “ခဏစစ်ပါဦး” ပြောရင် “အလုပ်နှေးစေတယ်” ဆိုတယ်။

ဒီလိုဆို လူတွေရှိတယ်၊ အမြင်တွေရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ စကားပြောခွင့်ရဲ့တန်ဖိုး မတူဘူး။

အဲဒီအချိန် လူမှုတာဝန် စတင်ပျက်တတ်တယ်။

ဘာကြောင့်လဲ။

အာဏာနည်းသူရဲ့အမြင်ကလည်း အမှန်တစ်ပိုင်းကို ကိုင်ထားနိုင်တယ်။

ရှေ့တန်းဝန်ထမ်းက ဖောက်သည်ရဲ့ဒုက္ခကို အကြီးအကဲထက် ပိုမြင်နိုင်တယ်။

ပို့ဆောင်ရေးလုပ်သူက လက်တွေ့အန္တရာယ်ကို စာရင်းကိုင်ထက် ပိုမြင်နိုင်တယ်။

ငွေကြေးတာဝန်ခံက ရေရှည်ငွေစီးဆင်းမှုအန္တရာယ်ကို အရောင်းဌာနထက် ပိုမြင်နိုင်တယ်။

ဖောက်သည်က ကိုယ်ထုတ်တဲ့ပစ္စည်းကို ကိုယ်မမြင်တဲ့နည်းနဲ့ သုံးနေတတ်တယ်။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းက ကိုယ့်လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်မှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးဆက်ကို ကိုယ့်ရုံးထဲကလူတွေထက် ပိုခံစားနေရနိုင်တယ်။

ဒီလို မတူညီတဲ့နေရာက အမြင်တွေကို မကြားရင် ဆုံးဖြတ်ချက်က အချက်အလက်များလို့မဟုတ်ဘဲ အမြင်တစ်ဘက်တည်းများ နေတာဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ ကို သတိရစရာကောင်းတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ကိုယ်တိုင်ပင် အမေးအမြန်း၊ စိစစ်လေ့လာမှုနဲ့ ကြည့်ဖို့ ဟောထားတယ်။ မိမိမသိသေးတဲ့အခါ ကြားမြင်နိုင်တဲ့အပြုအမူတွေကို စိစစ်ပြီး၊ နောက်ထပ် မေးခွန်းတွေ မေးကာ အကြောင်းပြချက်နဲ့ သက်သေအပေါ် အခြေခံတဲ့ ယုံကြည်မှုဆီ သွားပုံကို ဖော်ပြထားတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီအချက်က အရမ်းနက်တယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် “ငါ့ကိုမစစ်နဲ့၊ ယုံရုံပဲ” ဆိုတဲ့ပုံစံ မဟုတ်ဘူး။ စိစစ်ဖို့တံခါး ဖွင့်ထားတယ်။

ဒီအချက်ကို ခေါင်းဆောင်မှုဘက် လောကီအသုံးချစဉ်းစားကြည့်ရင်—

ရာထူးမြင့်လာလေလေ မေးခွန်းကင်းရမယ် မဟုတ်ဘူး။ အကျိုးသက်ရောက်မှုကြီးလာလေလေ အကြောင်းပြနိုင်မှု ပိုလိုလာတယ်။

အကြီးအကဲက—

“ဒါ ငါဆုံးဖြတ်တာ”

ဆိုရုံနဲ့ မပြီးသင့်ဘူး။

အရေးကြီးကိစ္စဆို—

“ဘာကြောင့် ဒီလမ်းရွေးတာလဲ”

ရှင်းနိုင်ရမယ်။

“ဘယ်အချက်ကို စဉ်းစားပြီး ဘယ်အချက်ကို မရွေးတာလဲ”

ရှင်းနိုင်ရမယ်။

“ဘယ်အန္တရာယ်ကို လက်ခံထားတယ်”

သိနိုင်ရမယ်။

“ဘယ်အချက်ပေါ်လာရင် ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်ပြင်မလဲ”

ပြောနိုင်ရမယ်။

ဒီလိုဆို အောက်ကလူ မေးခွန်းမေးတာဟာ အာဏာလုတာ မဟုတ်တော့ဘူး။ ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့အရည်အသွေးကို ကူညီတာ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒကာ ဒကာမတို့… အောက်ကလူမေးတာတိုင်းလည်း ပညာမေးခွန်း မဟုတ်ဘူးနော်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၆၅ မှာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မေးခွန်းမေးရာမှာ စိတ်ရင်းအမျိုးမျိုး ရှိနိုင်တယ်လို့ ခွဲပြထားတယ်။ မသိမရှင်းလို့ မေးတာရှိတယ်။ မကောင်းတဲ့လိုလားချက်နဲ့ မေးတာရှိတယ်။ အထင်သေးစိတ်နဲ့ မေးတာရှိတယ်။ သိချင်လို့ မေးတာရှိတယ်။ တစ်ဖက်လူ မှန်မှန်ဖြေရင် ကောင်းပြီ၊ မဖြေနိုင်ရင် ကိုယ်က မှန်ကန်အောင် ဆက်ရှင်းပေးမယ်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ မေးတာလည်း ရှိတယ်။

ဒီဟောချက်က ဦးဇင်းတို့အတွက် မေးခွန်းမေးသူကို တံဆိပ်ကပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။

ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်စစ်ဖို့။

“ငါ ဒီမေးခွန်းကို တကယ်သိချင်လို့ မေးတာလား”

“သူ့ကို အရှက်ခွဲချင်လို့ မေးတာလား”

“ငါ့အမြင်ကို အနိုင်ယူချင်လို့ မေးတာလား”

“အချက်ကို ပိုရှင်းချင်လို့ မေးတာလား”

ဒီစိတ်ရင်းက မေးခွန်းရဲ့အသံကို ပြောင်းတယ်။

ဥပမာ—

“ဆရာ ဒီဟာဘာကြောင့်လုပ်တာလဲ”

ဆိုတဲ့စကားတစ်ကြောင်းတည်းကိုပဲ မေတ္တာနဲ့ မေးလို့ရတယ်။ လှောင်တဲ့အသံနဲ့လည်း မေးလို့ရတယ်။

တစ်ခုက အလင်းတိုးတယ်။

တစ်ခုက ကာကွယ်စိတ်တက်စေတယ်။

ဒါကြောင့် မျှတစွာကြားနာတဲ့အဖွဲ့မှာ အကြီးအကဲက “မေးခွန်းမေးခွင့်” ပေးရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ အဖွဲ့ဝင်လည်း “မေးခွန်းကို အကျိုးရှိအောင် ဘယ်လိုမေးမလဲ” လေ့ကျင့်ရမယ်။

မေးခွန်းမေးသူလည်း သီလလိုတယ်။

အဖြေပေးသူလည်း သည်းခံမှုလိုတယ်။

နှစ်ဖက်လုံး အမှန်ကို ပိုမြင်ချင်တဲ့ရည်ရွယ်ချက်ရှိရမယ်။

ဒီလိုမှ မတူတဲ့အမြင်က ပဋိပက္ခမဟုတ်ဘဲ ပညာအရင်းအမြစ် ဖြစ်လာတယ်။

ဒကာကြီး ဒကာမကြီးတို့…

အဖွဲ့ကြီးလာတဲ့အခါ နောက်ထပ်ပြဿနာတစ်ခု ရှိတယ်။ လူတိုင်းက မေးခွန်းတစ်ခုကို “ဟုတ်/မဟုတ်” ဖြေချင်တယ်။

“ဒီရုံးခွဲ ဖွင့်မလား မဖွင့်ဘူးလား”

“ဒီလူကို ခန့်မလား မခန့်ဘူးလား”

“ဒီနည်းသစ်ကို သုံးမလား မသုံးဘူးလား”

ဒါပေမဲ့ တချို့မေးခွန်းက ဟုတ်/မဟုတ်နဲ့ ချက်ချင်းမဖြေနိုင်ဘူး။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၄၂ မှာ မေးခွန်းကို ဖြေနည်းလေးမျိုး ခွဲပြထားတယ်။ တချို့ကို တိုက်ရိုက်ဖြေရမယ်။ တချို့ကို ခွဲခြမ်းရှင်းပြပြီး ဖြေရမယ်။ တချို့ကို မေးခွန်းပြန်မေးပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှင်းမှ ဖြေရမယ်။ တချို့ကို ဘေးဖယ်ထားရမယ်။

ဒီဟောချက်က အစည်းအဝေးနည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ မတူတဲ့အမြင်ကြားနာရာမှာ အရမ်းအသုံးဝင်တဲ့သတိတစ်ခု ပေးတယ်။

မေးခွန်းတိုင်းကို တစ်ပုံစံတည်း မဖြေကြနဲ့။

ဥပမာ—

“ဒီစီမံကိန်း အန္တရာယ်ရှိလား”

ဆိုရင် “ရှိ/မရှိ” လို့ ဖြေလိုက်ရင် မပြည့်ဘူး။

ဘယ်အန္တရာယ်။

ဘယ်သူ့အတွက်။

ဘယ်အချိန်။

ဘယ်အခြေအနေမှာ။

ဘယ်လောက်လျှော့လို့ရမလဲ။

ဒီလို ခွဲဖြေရမယ်။

တစ်ယောက်က—

“ဦးဇင်းတို့ လူမှုတာဝန်ကို ဦးစားပေးမလား၊ အမြတ်ကို ဦးစားပေးမလား”

မေးတယ်ဆိုပါစို့။

တစ်ခါတလေ ဒီမေးခွန်းထဲမှာ နှစ်ခုကို ရန်ဘက်လို ချထားတာ ရှိနိုင်တယ်။

“ဘာအခြေအနေကို ဆိုလိုတာလဲ။ ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောနေတာလဲ။ အမြတ်ရရင်း လူကိုမထိခိုက်အောင် နည်းတစ်ခုရှိသေးလား”

လို့ ပြန်မေးရနိုင်တယ်။

တစ်ယောက်က အခြားသူကို အရှက်ခွဲချင်လို့ မေးတဲ့မေးခွန်းရှိနိုင်တယ်။ အဲဒီလိုမေးခွန်းကိုလည်း ချက်ချင်းအရှက်ပြန်ခွဲမနေဘဲ “အကြောင်းအရာအပိုင်းကိုပဲ ယူပြီး ပြန်ဆွေးနွေးရအောင်” ဆိုပြီး ဘေးဖယ်လို့ရတယ်။

ဒီလိုဆို အဖွဲ့က မေးခွန်းကို ကြောက်စရာမမြင်တော့ဘူး။ မေးခွန်းဟာ အမျိုးအစားကွဲတယ်ဆိုတာ သိလာတယ်။

တချို့မေးခွန်းက အဖြေလိုတယ်။

တချို့မေးခွန်းက အဓိပ္ပာယ်ရှင်းဖို့လိုတယ်။

တချို့မေးခွန်းက အချက်အလက်ထပ်လိုတယ်။

တချို့မေးခွန်းက အခုအချိန်မှာ အကျိုးမရှိလို့ ဘေးဖယ်ရတယ်။

ဒီဟာ မျှတမှု။ လူတစ်ယောက်မေးတာဆို အကုန်ဖြေ၊ တစ်ယောက်မေးတာဆို ပယ်တာ မဟုတ်ဘူး။ မေးခွန်းအမျိုးအစားအလိုက် ဖြေတတ်တာ။

သူတော်ကောင်းတို့…

ဒီမှာ နောက်တစ်ချက်က မေးခွန်းမေးဖို့ လုံခြုံမှု။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂ မှာ ပညာတိုးလာဖို့ အကြောင်းအချက်တွေထဲမှာ ဆရာ၊ အဖော်အဖြစ်ရှိသူများဆီ အခါအားလျော်စွာ သွားပြီး “ဒီဟာဘယ်လိုလဲ၊ ဒီအဓိပ္ပာယ်ကဘာလဲ” လို့ မေးမြန်းကာ မရှင်းတာကို ရှင်းစေ၊ သံသယကို ဖယ်စေတဲ့အချက် ပါတယ်။ ကြားထားတာကို မှတ်ယူ၊ စိတ်နဲ့စိစစ်ပြီး အမြင်နဲ့ ထိုးဖောက်နားလည်ဖို့လည်း ဖော်ပြထားတယ်။ ဒီအရည်အသွေးတွေဟာ ချစ်ခင်လေးစားမှု၊ သဘောညီညွတ်မှုဘက်ကို ဦးတည်စေကြောင်းလည်း ဆက်လက်ဖော်ပြထားတယ်။

ဒါကို လုပ်ငန်းထဲမှာ တိုက်ရိုက်ဝိနယအဖြစ် မကူးသုံးဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပညာအတွက် မေးခွန်းမေးရတယ် ဆိုတဲ့သဘောကို မှတ်ရမယ်။

အဖွဲ့တစ်ခုမှာ—

“မသိရင် မေး”

ဆိုတဲ့စာတမ်းရှိတယ်။

ဒါပေမဲ့ မေးလိုက်ရင်—

“ဒီလောက်တောင်မသိဘူးလား”

လို့ ပြောတယ်။

နောက်တစ်ခါ ဘယ်သူမေးမလဲ။

မမေးတော့ဘူး။

မသိတာကို ကိုယ့်ဘာသာခန့်မှန်းမယ်။

အဲဒီအခါ အမှားတက်လာတယ်။

ဒါကြောင့် “မေးခွန်းမေးခွင့်” ဆိုတာ စည်းမျဉ်းတစ်ကြောင်း မဟုတ်ဘူး။ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု။

အကြီးအကဲက မေးခွန်းကြားတဲ့အခါ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်တယ်။

မသိဘူးလို့ပြောလာတဲ့လူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံတယ်။

မတူတဲ့အမြင်ပြောသူကို နောက်ဆုံးမှာ ရာထူးနဲ့ အပြစ်ပေးလား။

ဒီအရာတွေကို အဖွဲ့ကကြည့်နေတယ်။

စကားနဲ့ “ပြောလို့ရတယ်” ဆိုတာထက် လက်တွေ့တုံ့ပြန်ပုံက ပိုသင်ပေးတယ်။

ဒါကြောင့် ခေါင်းဆောင်တို့…

မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားတဲ့အချိန် မျက်နှာပျက်သွားမလား သတိထား။

ချက်ချင်း “အဲဒါ မဖြစ်နိုင်ဘူး” လို့ ပိတ်မလား သတိထား။

“ဘာကြောင့် အဲဒီလိုမြင်တာလဲ” လို့ အရင်မေးနိုင်မလား ကြည့်။

တစ်ခါတလေ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ မျက်နှာတစ်ချက်က အဖွဲ့တစ်ခုလုံးရဲ့ အနာဂတ်အသံကို ပိတ်ပစ်နိုင်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

အခု သင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ကူးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းအခြေအနေတစ်ခု ပြောကြည့်မယ်။ ဒီဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်း မဟုတ်ပါဘူး။

လုပ်ငန်းတစ်ခုက မြို့တစ်မြို့မှာ အောင်မြင်လာပြီး ဒေသသုံးခုကို ချဲ့ဖို့ စီစဉ်တယ်ဆိုပါစို့။ ဗဟိုရုံးက အရောင်းအချက်အလက်တွေ ကြည့်တယ်။ အရောင်းကောင်းတယ်။ လိုအပ်ချက်ရှိတယ်။ ငွေကြေးအဖွဲ့ကလည်း “ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလို့ရတယ်” ဆိုတယ်။ အကြီးအကဲတွေ ဝမ်းသာတယ်။

အစည်းအဝေးမှာ အောက်ခြေက လုပ်ငန်းခွင်ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က—

“ဒီနေရာမှာ လူအင်အားမလုံလောက်သေးဘူး။ ရှိတဲ့လူတွေကို သုံးနေရာခွဲပို့ရင် လက်ရှိဝန်ဆောင်မှုကျနိုင်တယ်”

လို့ ပြောတယ်။

အရောင်းအဖွဲ့က—

“အဲဒါနောက်မှ ဖြေရှင်းလို့ရတယ်။ အခွင့်အရေးအခုယူရမယ်”

ဆိုတယ်။

နောက်တစ်ယောက်က—

“ဒေသအသစ်ထဲက လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ဆက်သွယ်မထားသေးဘူး။ ဦးဇင်းတို့ပစ္စည်းပို့ဆောင်မှုကြောင့် လမ်းသေးတဲ့နေရာမှာ ယာဉ်ကြောပြဿနာဖြစ်နိုင်တယ်”

ဆိုတယ်။

တစ်ယောက်က—

“အဲဒါ လူမှုရေးကိစ္စပဲ၊ လုပ်ငန်းနဲ့မဆိုင်ဘူး”

ဆိုတယ်။

ကဲ… ဦးဇင်းတို့ ဒီအဖွဲ့ကို ဘယ်လိုနားထောင်ခိုင်းမလဲ။

ပထမဆုံး အကြီးအကဲပြောရမှာက—

“အခု ဘယ်သူမှအနိုင်မယူသေးဘူး။ အမြင်တစ်ခုချင်းက ဘာကိုကာကွယ်ချင်တာလဲ ကြားကြရအောင်”

ဆိုတဲ့သဘော။

အရောင်းအဖွဲ့ ဘာကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ။

အခွင့်အရေးမလွတ်ဖို့။

လုပ်ငန်းခွင်ဝန်ထမ်း ဘာကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ။

အရည်အသွေးနဲ့ လူအင်အားကို။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းဘက် အမြင်က ဘာကို ကာကွယ်ချင်တာလဲ။

ကိုယ့်ချဲ့ထွင်မှုကြောင့် အပြင်လူတွေ မထိခိုက်ဖို့။

သုံးဖက်စလုံးမှာ ကောင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက် ရှိနိုင်တယ်။

အခု “ဘယ်သူမှန်လဲ” လို့ မတိုင်ခင် “ဘယ်အချက်စစ်ရမလဲ” ထွက်လာတယ်။

လူအင်အားဘယ်လောက်လိုတယ်။

အခွင့်အရေးတကယ် ဘယ်လောက်အရေးပေါ်လဲ။

စမ်းသပ်တစ်နေရာနဲ့ စလို့ရမလား။

ဒေသခံအပေါ် သက်ရောက်မှု ဘာရှိနိုင်လဲ။

ပို့ဆောင်ချိန်ကို ပြောင်းလို့ရမလား။

အခု ဆုံးဖြတ်ချက်က “အရောင်းအဖွဲ့ အနိုင်ရ/အောက်ခြေဝန်ထမ်း ရှုံး” မဟုတ်တော့ဘူး။

အချက်တွေကို အတူတကွ စိစစ်ပြီး ချဲ့ထွင်မှုကို လူမှုတာဝန်နဲ့ ကိုက်အောင် ပြန်တည်ဆောက်တာ ဖြစ်လာတယ်။

ဒီဟာ မျှတစွာကြားနာခြင်းရဲ့ အသုံးဝင်မှု။

နားထောင်ခြင်းက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နှေးစေရုံမဟုတ်ဘူး။ တစ်ခါတလေ မမြင်တဲ့အန္တရာယ်ကို စောစောမြင်စေတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ အမြဲသတိထားရမယ့်အချက်ရှိတယ်။

ဒီစိတ်ကူးဥပမာကို “နားထောင်ရင် အမြဲဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းမယ်” လို့ သက်သေပြတာ မဟုတ်ဘူး။

နားထောင်ပြီးလည်း မှားနိုင်တယ်။

အချက်အလက်မပြည့်နိုင်တယ်။

လူတိုင်းက အကျိုးဆက်ကို မမြင်နိုင်သေးနိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် နားထောင်ခြင်းဟာ အမှားသုညအာမခံချက် မဟုတ်ဘူး။

ဘက်တစ်ဘက်ပဲကြားပြီး အလျင်လိုဆုံးဖြတ်မိနိုင်တဲ့အန္တရာယ်ကို လျှော့ပေးတဲ့ ပညာလမ်းတစ်ခု လို့ပဲ ယူရမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့…

ဒီမှာ ဦးဇင်းတို့ နားလည်လွယ်ဖို့ ဥပမာတစ်ခု ယူမယ်။ ဒါဟာ ဓမ္မကို သက်သေပြတာမဟုတ်ဘူးနော်။

အခန်းတစ်ခန်းမှာ ပြတင်းပေါက်လေးပေါက်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ တစ်ယောက်က အရှေ့ပြတင်းပေါက်ကနေကြည့်တယ်။ “မိုးတိမ်များနေတယ်” ဆိုတယ်။ နောက်တစ်ယောက်က အနောက်ပြတင်းပေါက်ကနေကြည့်တယ်။ “နေရောင်တောက်နေတယ်” ဆိုတယ်။

နှစ်ယောက် ရန်ဖြစ်တယ်။

“မင်းမှားတယ်၊ မိုးတိမ်ပဲရှိတယ်”

“မဟုတ်ဘူး၊ နေတောက်နေတာ”

တကယ်တော့ နှစ်ယောက်စလုံး ကိုယ့်ပြတင်းပေါက်ကမြင်တာကို ပြောနေတာဖြစ်နိုင်တယ်။

အဲဒီအခါ မျှတမှုက—

“နှစ်ယောက်စလုံးမှန်တယ်၊ အပြည့်အဝမှန်တယ်”

လို့ ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။

တစ်ယောက်မြင်တဲ့အပိုင်းကို တစ်ယောက်မမြင်တာ ရှိတယ်ဆိုတာ သိပြီး အခြားပြတင်းပေါက်တွေကပါ ကြည့်တာ။

အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း ဒီလိုပဲ။

အရောင်းပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

ငွေကြေးပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

ဖောက်သည်ပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

ဝန်ထမ်းပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

ဘေးကင်းရေးပြတင်းပေါက် တစ်ခု။

ပြတင်းပေါက်တစ်ခုကို မြင်တာနဲ့ အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံး မမြင်သေးဘူး။

ဒါပေမဲ့ ပြတင်းပေါက်များတာနဲ့ အမှန်အကုန်မြင်ပြီလို့လည်း မပြောနိုင်ဘူး။ ဘယ်အချက်က အရေးကြီးဆုံးလဲ၊ ဘယ်အချက်က ထပ်စစ်ဖို့လိုလဲ ပညာနဲ့ ခွဲရတယ်။

ဒီတော့ နားထောင်မှုက အမြင်တိုးပေးတယ်။ ပညာက အလေးချိန်ခွဲပေးတယ်။

နှစ်ခုအတူလိုတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒီနေရာမှာ “လူတိုင်းအမြင်ကို မျှတစွာကြား” ဆိုတဲ့စကားကို အယူမှားမလုပ်ကြရအောင်။

နားထောင်တယ်ဆို သဘောတူတာ မဟုတ်ဘူး။

အမြင်တစ်ခုကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံနားထောင်ပြီး နောက်ဆုံးမှာ မရွေးလို့ရတယ်။

အရေးကြီးတာ “မရွေးခင် တကယ်နားလည်ခဲ့သလား”။

လူတိုင်းကို မျှတရင် အမြင်တိုင်းကို အလေးချိန်တူတူပေးရမယ် မဟုတ်ဘူး။

ကျွမ်းကျင်မှုလိုတဲ့ ဘေးကင်းရေးကိစ္စမှာ သက်ဆိုင်ရာအတွေ့အကြုံနဲ့ အချက်အလက်ရှိသူရဲ့အမြင်က သက်သေအလေးချိန်ပိုနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခြားသူကို အရှက်ခွဲစရာမလိုဘူး။

လူအများစုက ပြောရင် အမှန် မဟုတ်ဘူး။

လူအများက တူညီတဲ့အချက်အလက်ပဲ ကြည့်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ကြောက်လို့တိတ်နေတာကို သဘောတူတယ်ထင်နိုင်တယ်။

လူကြိုက်များတဲ့အမြင်က လက်တွေ့မှာ မကောင်းနိုင်တယ်။

မတူတဲ့အသံရှိရင် အဖွဲ့မညီ မဟုတ်ဘူး။

တကယ်တော့ မတူတာကို လုံခြုံစွာမပြောရဲတော့တဲ့အဖွဲ့က ပိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်။

ညီညွတ်မှုဆိုတာ လူတိုင်းတစ်ပုံစံတည်းစဉ်းစားတာမဟုတ်ဘူး။ မတူတာကို ကြား၊ အချက်နဲ့စိစစ်၊ နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို တာဝန်ရှိစွာ လိုက်နိုင်တာ။

နားထောင်နေရင် ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်တော့ဘူး မဟုတ်ဘူး။

နားထောင်ချိန်ကို ရှင်း။ ဆုံးဖြတ်သူကို ရှင်း။ ဘယ်အချက်နဲ့ဆုံးဖြတ်မလဲ ရှင်း။ အဲဒီလိုဆို အဆုံးမရှိအစည်းအဝေး မဖြစ်ဘူး။

ဒီဟာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၄၂ ရဲ့ မေးခွန်းအမျိုးအစားကွဲသလို—အရာတိုင်းကို တစ်ပုံစံတည်းမကိုင်ရဘူးဆိုတဲ့ သတိနဲ့လည်း ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့…

အခု လူမှုတာဝန်ဆီ ပိုရှင်းရှင်းပြန်ချိတ်ကြမယ်။

တိုးတက်မှုနဲ့ ချဲ့ထွင်မှုမှာ ကိုယ့်အကျိုးရှိတယ်။ လုပ်ငန်းအမြတ်ရတယ်။ ဝန်ထမ်းအလုပ်အကိုင်ရတယ်။ ကောင်းပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ဆုံးဖြတ်ချက်က သူတစ်ပါးအကျိုးနဲ့ ဘယ်လိုဆက်သလဲကိုလည်း ကြည့်ရမယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၉၅ မှာ လူလေးမျိုးခွဲရာမှာ ကိုယ့်အကျိုးလည်း မလုပ်၊ သူတစ်ပါးအကျိုးလည်း မလုပ်သူ၊ သူတစ်ပါးအကျိုးလုပ်ပေမဲ့ ကိုယ့်အကျိုးမလုပ်သူ၊ ကိုယ့်အကျိုးလုပ်ပေမဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုးမလုပ်သူ၊ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် လုပ်သူဆိုပြီး ခွဲထားပြီး၊ နှစ်ဖက်လုံးအကျိုးအတွက် ကျင့်သူကို အထက်ဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။

ဒါကို ခေတ်သစ်လူမှုတာဝန်စနစ်နဲ့ တိုက်ရိုက်တန်းတူမလုပ်ရဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ မေးစရာတစ်ခု ထပ်ရတယ်။

“ဦးဇင်းတို့အကျိုးကောင်းရုံလား၊ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုလည်း ကြည့်ထားသလား”

ဒီမေးခွန်းမပါရင် “အမြင်မျှတစွာကြား” တယ်ဆိုပေမဲ့ အဖွဲ့အတွင်းအသံတွေပဲ ကြားပြီး အပြင်လူရဲ့အသံ မကြားနိုင်သေးဘူး။

လုပ်ငန်းချဲ့မယ်။

ဗဟိုရုံး၊ အရောင်း၊ ငွေကြေး အမြင်ကြားပြီးပြီ။

ဖောက်သည်အမြင် ကြားပြီးပြီလား။

အောက်ခြေဝန်ထမ်း အလုပ်ဝန်ဘယ်လိုတိုးမလဲ ကြားပြီးပြီလား။

ကိုယ့်စီမံကိန်းကြောင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ရင် အဲဒီဘက်ကအမြင်ကို ကြားဖို့လိုသလား။

စဉ်းစား။

ဒီဟာ လူမှုတာဝန်ဆီ တကယ်ရောက်လာတယ်။

လူမှုတာဝန်ရှိတယ်ဆိုတာ ငွေလှူတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။

ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ထိခိုက်နိုင်တဲ့သူရဲ့အသံကို အရင်ကြားနိုင်ခြင်းလည်း တာဝန်တစ်ခု။

အဆုံးမှာ သူပြောတာအတိုင်း အကုန်လုပ်ရမယ်လို့ မဆိုဘူး။ ဒါပေမဲ့ မကြားဘဲ “မထိခိုက်ဘူး” လို့ ကိုယ့်ဘာသာဆုံးဖြတ်မနေရဘူး။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒီနေရာမှာ အဖွဲ့တစ်ခုအတွက် လက်တွေ့အလေ့အကျင့် ရိုးရိုးလေး တစ်ခု ယူကြမယ်။

အမြင်မတူတဲ့ကိစ္စတစ်ခု ပေါ်လာရင် အရင်ဆုံး အချက်လေးချက်ကို ခွဲကြည့်။

ပထမ—

သူ တကယ်မြင်ထားတာ ဘာလဲ။

တိုက်ရိုက်တွေ့တာလား၊ ကြားတာလား၊ ကိန်းဂဏန်းလား၊ ခန့်မှန်းတာလား။

ဒုတိယ—

သူ ဘာကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ထားတာလဲ။

မြင်ထားတဲ့အချက်ကနေ ဘာထင်နေသလဲ။

တတိယ—

ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ဘယ်သူခံရမလဲ။

ကိုယ့်အဖွဲ့ထဲပဲလား၊ အပြင်လူပါလား။

စတုတ္ထ—

ဘာမသိသေးလဲ။

ဒီအချက်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်။

လူတွေက သိတာကိုပဲ ပြောတတ်တယ်။ မသိသေးတာကို မမေးရင် မမြင်ဘူး။

“အခု ဘာမသိသေးလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းက အဖွဲ့ကို နိမ့်ချစေတယ်။

အရောင်းက—

“ဖောက်သည်လိုချင်တယ်”

ဆိုရင်—

“ဘယ်ဖောက်သည်အုပ်စုကို မမေးရသေးလဲ”

မေး။

ငွေကြေးက—

“ငွေရှိတယ်”

ဆိုရင်—

“မမျှော်လင့်ထားတဲ့စရိတ် ဘာဖြစ်နိုင်လဲ”

မေး။

လုပ်ငန်းခွင်က—

“မဖြစ်နိုင်ဘူး”

ဆိုရင်—

“ဘာပြင်ရင် ဖြစ်နိုင်မလဲ”

မေး။

ဒီလိုဆို အမြင်ကို အတားအဆီးမမြင်တော့ဘူး။ အချက်ရှာဖို့ လမ်းညွှန်အဖြစ် မြင်လာတယ်။

နောက်တစ်ချက်—

တစ်ဖက်လူပြောပြီးရင် ချက်ချင်းမချေပသေးဘဲ “ဦးဇင်းနားလည်တာ ဒီလိုလား” လို့ ပြန်ဆိုကြည့်။

သူက—

“ဟုတ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ချက်ကျန်တယ်”

လို့ ပြင်ခွင့်ပေး။

ဒီဟာ တကယ်နားထောင်ထားသလား စစ်တဲ့နည်း။

နားမလည်ဘဲ ချေပတာက တစ်ဖက်လူမပြောတဲ့အရာကို တိုက်နေတာ ဖြစ်တတ်တယ်။

တစ်ဖက်လူက “အလုပ်နှေးရမယ်” မပြောဘူး။ “ဒီအပိုင်းကို စမ်းသပ်ပြီးမှချဲ့ရင် ပိုလုံခြုံမယ်” ပြောတာဖြစ်နိုင်တယ်။

ကိုယ်က “မင်းက အမြဲနှေးတယ်” လို့ပြန်တယ်။

ဒီအချိန် နှစ်ယောက်က အကြောင်းတစ်ခုတည်း မပြောတော့ဘူး။

ဒါကြောင့် ပြန်ဆိုခြင်းက အမြင်တူဖို့မဟုတ်ဘူး။

တစ်ဖက်လူ တကယ်ပြောတာကို တကယ်နားလည်ထားသလား စစ်ဖို့။

သူတော်ကောင်းတို့…

တစ်ပတ်လောက် ကိုယ့်ဘဝမှာ လေ့ကျင့်ချင်ရင် အလွန်ခက်ခက်မလုပ်ပါနဲ့။

ပထမနေ့မှာ ကိုယ်နဲ့မတူတဲ့အမြင်တစ်ခု ကြားရင် အဖြေမပေးခင် “ဘာကြောင့် အဲဒီလိုမြင်တာလဲ” တစ်ခါမေး။

ဒုတိယနေ့မှာ အောက်ကလူတစ်ယောက်ရဲ့အမြင်ကို ကိုယ်နားလည်သလို ပြန်ဆိုပြီး “မှန်လား” မေး။

တတိယနေ့မှာ ကိုယ့်အမြင်တစ်ခုကို—

“ဘယ်အချက်ပေါ်လာရင် ငါ့အမြင်ပြောင်းမလဲ”

လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေး။

ဒီမေးခွန်းက အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ ဘာဖြစ်ဖြစ် မပြောင်းဘူးဆိုရင် အဲဒါ အမြင်လား၊ ဖမ်းဆုပ်မှုလား ပြန်ကြည့်ရမယ်။

စတုတ္ထနေ့မှာ အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ မပြောဖြစ်တဲ့လူကို—

“ဒီကိစ္စကို မင်းဘယ်လိုမြင်လဲ”

မေး။

ပဉ္စမနေ့မှာ ကိုယ့်အမြင်တစ်ခုအတွက် ကိုယ့်အမြင်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့အချက်သုံးခု ရှာကြည့်။

ဆဋ္ဌမနေ့မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုအတွက်—

“ဦးဇင်းတို့အကျိုးအပြင် ဘယ်သူ့အကျိုး၊ ဘယ်သူ့ထိခိုက်မှုရှိနိုင်လဲ”

ပြန်မေး။

သတ္တမနေ့မှာ—

“ဒီတစ်ပတ် ငါ လူကြောင့် အမြင်တစ်ခုကို လက်ခံခဲ့သလား၊ လူကြောင့်ပဲ ပယ်ခဲ့သလား၊ အချက်ကြောင့် ရွေးခဲ့သလား”

ပြန်စစ်။

ဒီဟာ ကျမ်းတော်ထဲက တိုက်ရိုက်ခုနစ်ရက်အစီအစဉ် မဟုတ်ပါဘူး။ ခေတ်သစ်လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှုအဖြစ်သာ သုံးတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ကာလာမတို့ကို ဟောထားတဲ့ “ပြောသူအရည်အချင်းထင်ရတာ၊ ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အမြင်၊ ဆရာဖြစ်တာတစ်ခုတည်းနဲ့ မယူဘဲ အကျိုးအပြစ်ကို စိစစ်” ဆိုတဲ့သဘောကို ကိုယ့်နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ ပြန်လေ့ကျင့်ဖို့ ကူညီနိုင်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

အခု မတူတဲ့အမြင်ကြားနာခြင်းရဲ့ အတွင်းဘက်ကို နည်းနည်းဆင်းကြည့်မယ်။

ဘယ်အမြင်ကို နားမထောင်ချင်ဆုံးလဲ။

ကိုယ်နဲ့မတူတဲ့အမြင်လား။

ကိုယ့်အမှားကို ထောက်ပြတဲ့အမြင်လား။

ကိုယ့်အာဏာကို မေးခွန်းထုတ်သလိုခံစားရတဲ့အမြင်လား။

ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူဆီကလာတဲ့အမြင်လား။

ဒီနေရာမှာ ပြင်ပနားထောင်နည်းတစ်ခုတည်း မလုံလောက်တော့ဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကို ကြည့်ဖို့လိုတယ်။

တစ်ဖက်လူပြောနေတုန်း ကိုယ့်စိတ်က—

“ဒီကောင်ကို ဘယ်လိုပြန်ပြောမလဲ”

ဆိုနေလား။

“ငါ့အရှေ့မှာ ဒီလိုပြောရဲတယ်”

ဆိုနေလား။

“ဒီကလေးတွေ အတွေ့အကြုံမရှိဘူး”

ဆိုနေလား။

“ဒီလူကြီးတွေ ခေတ်မမီဘူး”

ဆိုနေလား။

အဲဒီစိတ်တွေကို သိရမယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်စိတ်ထဲက သတ်မှတ်ချက်က တစ်ဖက်လူပြောတာထက် မြန်တယ်။

စကားမပြီးခင်ကတည်းက “မှားတယ်” လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးသား ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒီလိုဆို နားက ကြားပေမဲ့ စိတ်က မကြားဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ သတိလေးတစ်ခု ထားကြရအောင်။

“အခု ငါ အကြောင်းကို နားထောင်နေတာလား၊ ကိုယ့်အတ္တကို ကာကွယ်နေတာလား”

ဒီမေးခွန်းက တရားဘက်ကို ဝင်လာတယ်။

မတူတဲ့အမြင်ဟာ တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အတ္တကို မြင်စေတဲ့ကြေးမုံ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ကိုယ့်ကိုချီးမွမ်းတဲ့အခါ နားထောင်လွယ်တယ်။

ကိုယ့်ကိုပြင်ပြောတဲ့အခါ နားထောင်ခက်တယ်။

ဒါဆို ဦးဇင်းတို့ အမှန်ကိုချစ်တာလား၊ ကိုယ့်ပုံရိပ်ကိုချစ်တာလား ပြန်မေးရမယ်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ စိစစ်ဖို့တံခါးဖွင့်ထားတဲ့ သဘောက ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ကို အားပေးတယ်။ အာဏာကြီးခြင်း၊ ကျော်ကြားခြင်း၊ ရိုသေလေးစားမှုရှိခြင်းက မေးခွန်းကင်းစေတဲ့အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။

ခေါင်းဆောင်က ကိုယ့်ကိုယ်ကို—

“ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မေးခွန်းမေးလို့ရတယ်”

ဆိုတဲ့လုံခြုံမှု ပေးနိုင်ရမယ်။

အောက်ကလူကလည်း—

“မေးခွန်းမေးတာနဲ့ အထင်သေးတာ မတူဘူး”

ဆိုတာသိပြီး အကျိုးရှိအောင်မေးရမယ်။

ဒီလိုဆို အဖွဲ့ထဲမှာ အာဏာနဲ့ပညာ တိုက်မနေတော့ဘူး။ အာဏာက ဆုံးဖြတ်ချက်တာဝန်ယူတယ်။ ပညာက မေးခွန်းနဲ့အမြင်ပေးတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့…

တစ်ခုထပ်ပြီး မမေ့ကြနဲ့။

တိတ်ဆိတ်မှု = သဘောတူညီမှု လို့ မယူနဲ့။

အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ အကြီးအကဲက—

“မတူတာရှိရင် ပြော”

ဆိုတယ်။

ဘယ်သူမှမပြောဘူး။

အကြီးအကဲက—

“အားလုံးသဘောတူတယ်”

ထင်တယ်။

တကယ်တော့—

ပြောလည်းမထူးဘူးလို့ ထင်လို့ တိတ်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

တစ်ခါပြောဖူးပြီး အရှက်ခွဲခံရလို့ တိတ်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

မိသားစုဝင်မဟုတ်လို့ ကိုယ့်အသံတန်ဖိုးမရှိဘူးထင်လို့ တိတ်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

အသက်ငယ်လို့ တိတ်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာမှာ လူတစ်ဦးချင်းရဲ့ အတွေ့အကြုံကို မသိဘဲ အကြောင်းတိတိကျကျ မဆိုဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့အတွင်း တိတ်ဆိတ်မှုကို အလိုလိုသဘောတူမှုလို့ မယူသင့်ဘူးဆိုတာတော့ သိရမယ်။

ခေါင်းဆောင်က တစ်ခါတလေ—

“ဒီအပိုင်းကို မင်းလုပ်နေတဲ့အတွက် မင်းမြင်တာဘာရှိလဲ”

မေး။

ဒီမေးခွန်းက လူကို အရေးပေးတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဖြေကို အတည်ပြုချင်တာပဲကြားမယ်ဆိုရင် မေးတာအကျိုးမရှိဘူး။

လူက “ဒီနည်းမကောင်းနိုင်ဘူး” ပြောလိုက်တယ်။ ခေါင်းဆောင်က မျက်နှာပျက်တယ်။

နောက်တစ်ခါ လူက တိတ်တယ်။

ဒီတော့ ဒီအယူအဆကို ရိုးရိုးပြောမယ်—

“ပြောခွင့်ပေးရုံမက၊ ပြောလာတဲ့အခါလည်း လူ့ဂုဏ်မပျက်အောင် ကြားနိုင်ရမယ်။”

ဒါက လူမှုတာဝန်ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု။

အခု ကိုယ့်ဘဝဘက် ပြန်လာကြည့်။

မိသားစုမှာ သားသမီးပြောတဲ့အမြင်ကို ကြားသလား။

မိဘက ပြောတာဆို လက်ခံရမယ်လို့ပဲ ထင်သလား။

လင်မယားကြားမှာ ကိုယ့်အမြင်ကိုပဲ ပြောပြီး တစ်ဖက်က ဘာကြောင့်စိတ်ပင်ပန်းတာလဲ မမေးဖူးဘူးလား။

အိမ်မှာ ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့အခါ အားလုံးအပေါ် သက်ရောက်မယ့်သူကို ကြားလား။

မတူတဲ့အမြင်ကို နားထောင်ခြင်းဟာ လုပ်ငန်းအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။ မိသားစုငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်လည်းလိုတယ်။

ဒါပေမဲ့ မိသားစုမှာလည်း “လူတိုင်းကြိုက်တာလုပ်” ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။ တာဝန်ရှိသူရှိရမယ်။ အကန့်အသတ်ရှိရမယ်။

နားထောင်ပြီးမှ တာဝန်ရှိစွာ ဆုံးဖြတ်။

ဆုံးဖြတ်ပြီးရင် ဘာကြောင့်ဆိုတာ လေးစားစွာရှင်း။

မရွေးခံရတဲ့လူကို အရှက်မခွဲ။

ဒီလိုဆို မရွေးခံရတဲ့အမြင်ပိုင်ရှင်တောင်—

“ငါ့စကားကိုကြားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တခြားအချက်ကြောင့် မရွေးတာ”

လို့ ခံစားနိုင်တယ်။

ယုံကြည်မှု မပြိုဘူး။

ဒကာ ဒကာမတို့…

အခု ဒီတရားတစ်ပုဒ်လုံးကို သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြရအောင်။

ဒီတစ်ခါ သစ္စာလေးပါးကို အဆုံးက လှလှပပ စကားတင်ကပ်တာ မဟုတ်ဘူး။

မတူတဲ့အမြင်ကို မကြားနိုင်တဲ့အဖွဲ့မှာ ဘာဒုက္ခဖြစ်တယ်။ ဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်။ ဘာလျော့လာရင် အေးလာတယ်။ ဘယ်လိုကျင့်ရမလဲ။ တိုက်ရိုက်ကြည့်ကြမယ်။

ဒုက္ခသစ္စာ

မပြောရဲတဲ့အဖွဲ့မှာ အန္တရာယ်မြင်တဲ့လူ တိတ်နေရတာ ဒုက္ခ။

အောက်ကလူက အကြံကောင်းရှိပေမဲ့ “ငါ့အသံတန်ဖိုးမရှိဘူး” လို့ ခံစားရတာ ဒုက္ခ။

အကြီးအကဲက ကိုယ့်အမြင်နဲ့တူတဲ့စကားပဲကြားပြီး နောက်မှ အမှားကြီးတွေ့ရတာ ဒုက္ခ။

ဝန်ထမ်းအမြင်မကြားဘဲ လုပ်ငန်းချဲ့ပြီး အလုပ်ဝန်ပိသွားတာ ဒုက္ခ။

ဖောက်သည်နဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု မကြားဘဲ ကိုယ့်အမြတ်ပဲကြည့်ပြီး နောက်မှ ယုံကြည်မှုပျက်တာ ဒုက္ခ။

အမြင်မတူတာကို မရိုသေမှုလို့ယူပြီး မိသားစုကွဲတာ ဒုက္ခ။

ကိုယ့်အမြင်မရွေးခံရရင် ကိုယ့်တန်ဖိုးလျော့သလို ခံစားရတာ ဒုက္ခ။

ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမှာ “ငါအနိုင်ရလား၊ သူအနိုင်ရလား” လို့ တိုင်းနေရတာ ဒုက္ခ။

အသံမကြားခံရတဲ့သူတွေ အပြင်မှာတော့ “ဟုတ်ကဲ့” ဆိုပြီး အတွင်းမှာ စိတ်နာနေတာ ဒုက္ခ။

လုပ်ငန်းကြီးလာပေမဲ့ အမှန်ပြောရဲသူနည်းလာတာ ဒုက္ခ။

ဒီဒုက္ခကို အရင်သိရမယ်။

သမုဒယသစ္စာ

ဒီဒုက္ခရဲ့ ပြင်ပအကြောင်းတွေရှိတယ်။

အစည်းအဝေးနည်းမကောင်းတာ။

တာဝန်မရှင်းတာ။

အချက်အလက်မပြည့်တာ။

မေးခွန်းမေးဖို့ လုံခြုံမှုမရှိတာ။

ဒါတွေ လက်တွေ့ပြင်ရမယ်။

ဒါပေမဲ့ အတွင်းမှာ ပိုနက်တဲ့အမြစ်ရှိတယ်။

“ငါမှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာ။

“ငါ့အမြင်ကို လက်ခံရမယ်” ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။

“ငါ့ရာထူးနဲ့ ငါ့စကား အဆုံးဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မာန။

“ဒီလူက ငါ့ဘက်က” ဆိုတဲ့ ဆန္ဒလိုက်မှု။

“ဒီလူကို မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ မုန်းတီးမှု။

“ငါမသိတာကို မပြောချင်ဘူး” ဆိုတဲ့ မောဟနဲ့ မာန။

“မတူတဲ့အသံကြားရင် ငါ့အာဏာလျော့မယ်” ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်။

ဒီအရာတွေက မတူတဲ့အမြင်ကို အချက်အဖြစ်မကြားစေဘဲ ကိုယ့်အတ္တအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုလို ကြားစေတယ်။

ကာလာမတို့ကို ဟောထားသလို ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့အမြင်၊ ပြောသူအရည်အချင်းထင်ရတာ၊ “ဒီသူက ငါတို့ဆရာ” ဆိုတာတစ်ခုတည်းကို အဆုံးသတ်အဖြစ်ယူလိုတဲ့စိတ်ကလည်း ဒီဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ဆက်တတ်တယ်။

ပြဿနာက အမြင်မတူတာ မဟုတ်ဘူး။

အမြင်ကို “ငါ” နဲ့ချည်ပြီး၊ တစ်ဖက်အမြင်ကို “ငါ့အန္တရာယ်” လို့ယူတာ က ဒုက္ခကို ကြီးစေတယ်။

နိရောဓသစ္စာ

“ငါ့အမြင်ပဲ နောက်ဆုံးဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာရင် ဘာဖြစ်မလဲ။

တစ်ဖက်လူစကားကို ပြီးအောင် ကြားနိုင်တယ်။

“ငါမသိတာရှိနိုင်တယ်” လို့ လက်ခံနိုင်တယ်။

အောက်ကဝန်ထမ်းက ပြန်မေးရင် မျက်နှာမပျက်တော့ဘူး။

ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူပြောတဲ့ မှန်တဲ့အချက်ကို ယူနိုင်တယ်။

ကိုယ်ချစ်တဲ့လူပြောတဲ့ မှားတဲ့အချက်ကိုလည်း လေးစားစွာ မရွေးနိုင်တယ်။

ကိုယ့်အမြင်မရွေးခံရရင် ကိုယ့်တန်ဖိုးပျောက်သလို မခံစားတော့ဘူး။

ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို—

“ငါနိုင်/သူနိုင်”

ဆိုတဲ့အပူနဲ့ မတိုင်းတော့ဘူး။

အဲဒီအချိန် အဖွဲ့ထဲမှာ အမှန်ပြောရဲမှု ပိုလာတယ်။ ပဋိပက္ခအပူ နည်းလာတယ်။ ယုံကြည်မှု တိုးလာနိုင်တယ်။

ဒါကို နိရောဓသစ္စာအပြည့်အစုံနဲ့ တန်းတူမပြောရပါဘူး။ နိရောဓသစ္စာဟာ တဏှာနဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လွတ်မြောက်မှုကို ညွှန်တယ်။

ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဖမ်းထားတာ နည်းသလောက် အပူလျော့တယ်၊ မာနနည်းသလောက် နားထောင်လွယ်တယ်ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်မြင်နိုင်တယ်။

ဒီမြင်မှုက ဦးဇင်းတို့ကို ပိုနက်တဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာဘက် ဆင်ခြင်စေတယ်။

မဂ္ဂသစ္စာ

ဒီခေါင်းစဉ်ကို မဂ္ဂရှစ်ပါးနဲ့ ဆင်းကြည့်ရင် နေ့စဉ်အလုပ်ထဲကနေတောင် တရားလမ်းကို မြင်လို့ရတယ်။

သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရင်—

“ရာထူးကြီး = မှန်” မယူဘူး။

“အသစ် = ကောင်း” မယူဘူး။

“အဟောင်း = အမြဲမှန်” မယူဘူး။

“လူအများ = အမှန်” မယူဘူး။

ကြားတာ၊ မြင်တာ၊ ခန့်မှန်းတာ၊ မသိသေးတာ၊ အကျိုးဆက်နဲ့ ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကို ခွဲကြည့်တယ်။

ကာလာမတို့ကို ဟောထားတဲ့အတိုင်း ပြောသူအပေါ်တင်မက အကျိုးအပြစ်ကို စိစစ်ဖို့ သတိထားတယ်။

သမ္မာသင်္ကပ္ပ ရှိရင်—

တစ်ဖက်ကို အနိုင်ယူဖို့ နားထောင်တာမဟုတ်ဘူး။

အမှန်ပိုမြင်ဖို့၊ လူမထိခိုက်ဖို့၊ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးကို ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၉၅ ရဲ့ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်သူကို မြင့်မြတ်ဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။

သမ္မာဝါစာ ရှိရင်—

တစ်ဖက်လူပြောတာကို ပုံဖျက်မပြောဘူး။

“မင်းဆိုလိုတာ…” ဆိုပြီး ကိုယ်ထင်တာ မတင်ဘူး။

“ဦးဇင်းနားလည်တာ ဒီလို၊ မှန်လား” လို့ ပြန်မေးတယ်။

မေးခွန်းမေးရာမှာလည်း သိချင်စိတ်နဲ့ မေးတယ်၊ အရှက်ခွဲချင်စိတ်ကို သိပြီး ထိန်းတယ်။

သမ္မာကမ္မန္တ ရှိရင်—

ကြားနာထားတဲ့အချက်ကို လုပ်ရပ်ထဲ ထည့်စဉ်းစားတယ်။

“နားထောင်ပြီးပြီ” ဆိုပြီး အဟောင်းအတိုင်းပဲ မလုပ်ဘူး။ အကျိုးရှိတဲ့အချက်တွေကို လက်တွေ့ပြင်တယ်။

သမ္မာအာဇီဝ ရှိရင်—

အမြတ်ရမယ်ဆိုပြီး ဘေးကင်းရေးအသံကို မဖျောက်ဘူး။

ဖောက်သည်ထိခိုက်မှုကို မကြားချင်ယောင်မဆောင်ဘူး။

အာဏာနည်းသူရဲ့အသံကို ကိုယ့်အမြတ်အတွက် ဖိမထားဘူး။

အသက်မွေးမှုက ကိုယ့်အကျိုးတင်မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးအကျိုးနဲ့ မထိခိုက်ရေးကိုပါ ကြည့်တယ်။

သမ္မာဝါယာမ ရှိရင်—

မတူတဲ့စကားကြားတဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ မုန်းစိတ်၊ မာန၊ ကြောက်စိတ်ကို သိပြီး လျှော့ဖို့ ကြိုးစားတယ်။

မေးခွန်းပိတ်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု မဖြစ်အောင် ကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့် ဖြစ်လာစေဖို့ ကြိုးစားတယ်။

သမ္မာသတိ ရှိရင်—

အပြင်ကအသံကို ကြားရုံမက ကိုယ့်အတွင်းအသံကိုလည်း ကြားတယ်။

“အခု ငါစိတ်ဆိုးလာတယ်”

“အခု ငါ့ဂုဏ်ထိသလိုခံစားတယ်”

“အခု ပြန်ချေပချင်လာတယ်”

သိတယ်။

သိပြီး ခဏထားနိုင်တယ်။

သမ္မာသမာဓိ ရှိရင်—

မကြိုက်တဲ့အမြင်ကြားရင် စိတ်မပြန့်ဘဲ စကားကို ပြီးအောင်ထားနိုင်တယ်။

အသံများကြားမှာ အရေးကြီးအချက်ကို ရွေးစိစစ်နိုင်တယ်။

လူတွေဖိအားပေးနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ဘက်ကို ချက်ချင်းပြေးမသွားဘဲ တည်ငြိမ်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။

ဒီတော့ ဒီမနက်တရားရဲ့ မဂ္ဂချိတ်ဆက်ချက်ကို တစ်ကြောင်းနဲ့ပြောရရင်—

အပြင်မှာ မတူတဲ့အမြင်ကို ကြား၊ အတွင်းမှာ ကိုယ့်တဏှာနဲ့ မာနအသံကို ကြား။

အပြင်လူ ဘာပြောလဲ နားထောင်။

ကိုယ့်စိတ် ဘာပြောနေလဲလည်း သတိထား။

ပြောသူရဲ့ရာထူးကို အမှန်မလုပ်နဲ့။

ကိုယ့်အတ္တရဲ့အသံကိုလည်း အမှန်တစ်ခုလုံး မလုပ်နဲ့။

ဒီလိုဆို လောကီအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ မတူတဲ့အမြင်ကြားနာခြင်းဟာ ဓမ္မလေ့ကျင့်ရာနေရာ ဖြစ်လာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့…

ဒီမနက် တစ်ကြောင်းပဲ မှတ်သွားမယ်ဆိုရင်—

“မျှတစွာကြားနာခြင်းဆိုတာ အမြင်တိုင်းကို အမှန်တူတူပေးတာမဟုတ်ဘူး။ လူတိုင်းကို လေးစားပြီး၊ အမြင်တိုင်းကို အချက်နဲ့စိစစ်ခံခွင့်ပေးတာပါ။”

ခေါင်းဆောင်တို့…

အသံကျယ်သူကိုပဲ မကြားကြပါနဲ့။

တိတ်နေသူကိုလည်း မေးနိုင်ကြပါစေ။

ရာထူးမြင့်သူရဲ့စကားကို လေးစားပါ။ ဒါပေမဲ့ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အဆုံးသတ်မလုပ်ပါနဲ့။

အောက်ကလူရဲ့အမြင်ကိုလည်း လေးစားပါ။ ဒါပေမဲ့ သက်သေမရှိရင် ထပ်စစ်ပါ။

လေးစားမှုတူတူ၊ စိစစ်မှုတူတူထားနိုင်ကြပါစေ။

အဖွဲ့ဝင်တို့…

မတူတာရှိရင် မုန်းတီးစွာမပြောကြပါနဲ့။

အချက်နဲ့ပြောပါ။

မသေချာတာကို မသေချာလို့ပြောပါ။

မေးခွန်းမေးတဲ့အခါ တစ်ဖက်ကို ဖမ်းဖို့မေးသလား၊ သိချင်လို့မေးသလား ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်နိုင်ကြပါစေ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၆၅ မှာ မေးခွန်းမေးရတဲ့ စိတ်ရင်းကွာနိုင်ကြောင်း ခွဲပြထားသလို မိမိတို့လည်း မေးခွန်းကို ပညာရဲ့ကိရိယာ ဖြစ်အောင် သုံးနိုင်ကြပါစေ။

အဖွဲ့အစည်းတို့…

“မသိရင်မေး” ဆိုတဲ့စာတမ်းတင် မထားကြပါနဲ့။

မေးလာတဲ့လူကို မရှက်စေနိုင်ကြပါစေ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂ မှာ မရှင်းတာကို မေးပြီး ရှင်းစေခြင်းဟာ ပညာတိုးပွားရေးအတွက် အကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဟောထားသလို မိမိတို့လည်း မေးခွန်းကောင်းတွေကြောင့် ပညာတိုးတဲ့အဖွဲ့ ဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။

မေးခွန်းတိုင်းကို ဟုတ်/မဟုတ် အလျင်မဖြေကြပါနဲ့။

ခွဲဖြေရမယ့်မေးခွန်းကို ခွဲဖြေပါ။

ပြန်မေးရမယ့်မေးခွန်းကို ပြန်မေးပါ။

အကျိုးမရှိတဲ့မေးခွန်းကို ဘေးဖယ်သင့်ရင် ဘေးဖယ်ပါ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၄၂ ရဲ့ မေးခွန်းအမျိုးအစားကွဲကြောင်း သတိကို ယူနိုင်ကြပါစေ။

တိုးတက်လိုသောလုပ်ငန်းတို့…

အရောင်းအသံတစ်ခုတည်း မကြားကြပါနဲ့။

အရည်အသွေးအသံကို ကြားပါ။

ဖောက်သည်အသံကို ကြားပါ။

ရှေ့တန်းဝန်ထမ်းအသံကို ကြားပါ။

ငွေကြေးအန္တရာယ်အသံကို ကြားပါ။

ဘေးကင်းရေးအသံကို ကြားပါ။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိရင် အဲဒီဘက်ကိုလည်း ကြားနိုင်ကြပါစေ။

ဒါပေမဲ့ အသံအားလုံးကို စုထားရုံနဲ့မပြီးဘူး။

ကာလာမတို့ကို ဟောထားတဲ့သဘောလို အကျိုး၊ အပြစ်၊ ပညာရှိစိစစ်ချက်၊ ထိခိုက်မှုနဲ့ ရေရှည်အကျိုးကို ပြန်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။

အာဏာရှိသူတို့…

ကိုယ့်ကို မေးခွန်းမေးလို့ရတဲ့အဖွဲ့ တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် စိစစ်လေ့လာဖို့ တံခါးဖွင့်ထားသလို၊ ကိုယ့်ရာထူးကို မေးခွန်းကင်းတဲ့နေရာ မလုပ်ကြပါနဲ့။

“ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်တာလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းကို စိတ်အေးအေးနဲ့ ဖြေနိုင်ကြပါစေ။

“ဒီအချက်တော့ ငါမသိသေးဘူး” လို့ ပြောရမယ့်အချိန်မှာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။

အာဏာနည်းသူတို့…

ကိုယ့်အသံတန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ မယူကြပါနဲ့။

ဒါပေမဲ့ အချက်မရှိဘဲ စွပ်စွဲမပြောကြပါနဲ့။

ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို အကြောင်းနဲ့ရှင်းပြနိုင်ကြပါစေ။

ကိုယ့်အမြင်ပြောင်းနိုင်တဲ့အချက်ရှိရင်လည်း ရိုးသားစွာ ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။

ဖောက်သည်အကျိုးကို စောင့်ရှောက်သူတို့…

လူကြိုက်များတဲ့အသံတင် မကြားကြပါနဲ့။

မပြောနိုင်တဲ့သူ၊ အသံမကျယ်တဲ့သူ၊ အခွင့်အရေးနည်းတဲ့သူတို့အပေါ် ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ စဉ်းစားနိုင်ကြပါစေ။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၉၅ ရဲ့ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်သူကို အထက်ဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားတဲ့သဘောကို ဆင်ခြင်ပြီး မိမိတို့တိုးတက်မှုဟာ ကိုယ့်ဘက်တစ်ဖက်တည်းအကျိုးမဖြစ်ပါစေနဲ့။

မိသားစုတို့…

အမြင်မတူလို့ မေတ္တာမကွာပါစေနဲ့။

အဖေ့စကားကို မေးခွန်းမေးလို့ မရိုသေဘူးလို့ ချက်ချင်းမယူကြပါနဲ့။

သားသမီးရဲ့အမြင်ကို မရွေးလို့ သူတို့တန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ မခံစားစေကြပါနဲ့။

နားထောင်ပြီး မရွေးနိုင်တယ်။

မရွေးပေမဲ့ လေးစားနိုင်တယ်။

မတူပေမဲ့ မိသားစုဖြစ်နေတုန်းပဲ။

ဒီလိုစိတ်ရှိနိုင်ကြပါစေ။

ဒကာ ဒကာမတို့…

အချိန်က မစောင့်ဘူးနော်။

ဒီနေ့ အကြီးအကဲရှိတုန်း သူ့အတွေ့အကြုံကို မေးလို့ရတယ်။

ဒီနေ့ လူငယ်တွေ အတူရှိတုန်း သူတို့မြင်တဲ့အနာဂတ်ကို ကြားလို့ရတယ်။

ဒီနေ့ ရှေ့တန်းဝန်ထမ်းတွေ လုပ်နေတုန်း လက်တွေ့ပြဿနာကို မေးလို့ရတယ်။

တစ်နေ့ လူတွေပြောင်းသွားမယ်။

ရာထူးတွေပြောင်းသွားမယ်။

အခုမကြားခဲ့တဲ့အသံကို နောက်မှ ပြန်ခေါ်လို့မရနိုင်ဘူး။

ဒါကြောင့် မတူတဲ့အမြင်ကို အန္တရာယ်မမြင်ကြပါနဲ့။

တစ်ခါတလေ အဲဒီအမြင်က ကိုယ်မမြင်တဲ့အပေါက်ကို ပြပေးတာ။

တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အတ္တကို ပြပေးတာ။

တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပိုကောင်းအောင် ပြန်စစ်ပေးတာ။

တစ်ခါတလေ နောက်ဆုံးမှာ မရွေးရပေမဲ့ “ဘယ်အချက်ကို မရွေးရဘူး” ဆိုတာ ရှင်းစေတယ်။

ဒါကြောင့် ကြားနိုင်တုန်း ကြားကြပါ။

မေးနိုင်တုန်း မေးကြပါ။

မသိတာကို မသိဘူးလို့ ဝန်ခံနိုင်တုန်း ဝန်ခံကြပါ။

မတူတဲ့အမြင်ကြားမှာ ကိုယ့်တဏှာအသံကိုလည်း သိကြပါ။

မာနတက်လာတာ သိကြပါ။

ကိုယ့်ဘက်လူမို့ လွယ်လွယ်ယုံချင်တာ သိကြပါ။

မကြိုက်တဲ့လူမို့ ချက်ချင်းပယ်ချင်တာ သိကြပါ။

သိလာသလောက် လျှော့နိုင်ကြပါစေ။

လျှော့လာသလောက် နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။

နားထောင်လာသလောက် အမှန်ကို ပိုမြင်နိုင်ကြပါစေ။

အမှန်ကို ပိုမြင်လာသလောက် ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုးကို ပိုမျှတစွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့တရားနာယူဆင်ခြင်ရတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ ကိုယ့်အမြင်ကိုတင်မဖမ်းဘဲ အမှန်ကို ပိုနားထောင်လိုတဲ့ ကုသိုလ်စိတ်၊ မတူတဲ့လူရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာကို မပျက်စေဘဲ ကြားနာလိုတဲ့ မေတ္တာစိတ်၊ ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးကို စောင့်ရှောက်လိုတဲ့ ကောင်းမြတ်သောရည်ရွယ်ချက်တို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအား အမျှဝေကြပါစေ။

သတ္တဝါအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။

အမြင်မတူလို့ အမုန်းမတိုးကြပါစေနဲ့။

မေးခွန်းမတူလို့ မာနမတက်ကြပါစေနဲ့။

ကိုယ့်အမြင်မရွေးခံရလို့ စိတ်အငြိုးမထားကြပါစေနဲ့။

တစ်ဖက်လူမှန်တဲ့အခါ ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။

ကိုယ်မှားတဲ့အခါ ပြင်နိုင်ကြပါစေ။

မသေချာတဲ့အခါ ထပ်စစ်နိုင်ကြပါစေ။

အဆုံးမှာ ကိုယ့်အမြင်အနိုင်ရတာထက် အမှန်အနိုင်ရတာကို ဝမ်းသာနိုင်ကြပါစေ။

အဖွဲ့ကြီးလာသော်လည်း အောက်ကအသံ မပျောက်ပါစေနဲ့။

လုပ်ငန်းချဲ့လာသော်လည်း လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ မကျပါစေနဲ့။

အမြတ်တိုးလာသော်လည်း သူတစ်ပါးအကျိုးကို မမေ့ပါစေနဲ့။

ခေါင်းဆောင်အာဏာကြီးလာသော်လည်း မေးခွန်းတံခါး မပိတ်ပါစေနဲ့။

ပညာတိုးလာသော်လည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့မာန မတိုးပါစေနဲ့။

ဦးဇင်းတို့ အသက်တွေ မမြဲဘူး။

ရာထူးတွေ မမြဲဘူး။

အမြင်တွေတောင် အခြေအနေအလိုက် ပြောင်းတတ်တယ်။

ဒီနေ့ ကိုယ်အရမ်းဖမ်းထားတဲ့အမြင်တစ်ခုဟာ နောက်တစ်နှစ်မှာ ပြင်ရမယ့်အမြင် ဖြစ်နိုင်တယ်။

ဒါကြောင့် အမြင်ကို ကိုယ့်အတ္တနဲ့ မချည်ကြပါနဲ့။

အမှန်ကို သိရသလောက်ယူ။

မသိသေးတာကို မသိသေးလို့ ထား။

မေးသင့်တာကို မေး။

ကြားသင့်တာကို ကြား။

စိစစ်သင့်တာကို စိစစ်။

ပြီးတော့ တဏှာနဲ့ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို ပိုနက်စွာ ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။

ထိုချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ဦးတည်သော မဂ္ဂလမ်းကို—

မတူတဲ့အမြင်ကြားရာမှာ၊

မေးခွန်းမေးရာမှာ၊

အဖြေရွေးရာမှာ၊

ခေါင်းဆောင်မှုကျင့်ရာမှာ၊

လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ရာမှာ၊

ဖောက်သည်အကျိုးကို ကြည့်ရာမှာ၊

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုကို ဆင်ခြင်ရာမှာ၊

ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာန၊ မောဟကို ပြန်ကြည့်ရာမှာ

လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

Sao Dhammasami

အကိုးအကားကျမ်းများ

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ် — ကာလာမတို့၏ သံသယအခြေအနေ၊ ကြားသိရုံ၊ အစဉ်အလာ၊ ဆင်ခြင်မှု၊ ကိုယ်နှစ်သက်မှု၊ ပြောသူအရည်အချင်း သို့မဟုတ် ဆရာဖြစ်ခြင်းတစ်ခုတည်းကို အပြီးသတ်အခြေခံမလုပ်ဘဲ အကုသိုလ်/ကုသိုလ်၊ အပြစ်/အပြစ်ကင်းမှု၊ ပညာရှိတို့၏ကဲ့ရဲ့/ချီးမွမ်းမှုနှင့် ထိခိုက်ဒုက္ခ/အကျိုးချမ်းသာတို့ကို စိစစ်ရန် ဟောထားသည်။

မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၇၊ ဝီမံသကသုတ် — မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုတောင် မေးမြန်းစိစစ်လေ့လာနိုင်ကြောင်း၊ ကြားမြင်နိုင်သောအပြုအမူ၊ အကြောင်းပြချက်နှင့် ဆက်လက်မေးမြန်းမှုတို့အပေါ် အခြေခံ၍ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၄၂၊ ပဉှဗျာကရဏသုတ် — မေးခွန်းကို တိုက်ရိုက်ဖြေခြင်း၊ ခွဲခြမ်းဖြေခြင်း၊ မေးခွန်းပြန်မေးခြင်းနှင့် ဘေးဖယ်ထားခြင်းဟူသော ဖြေနည်းလေးမျိုးကို ခွဲပြထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၆၅၊ ပဉှပုစ္ဆာသုတ် — မေးခွန်းမေးရာ၌ မသိမရှင်းမှု၊ မကောင်းသောလိုလားမှု၊ အထင်သေးမှု၊ သိလိုမှုနှင့် အဖြေမှန်ကို ပြည့်စုံစေလိုမှု စသည့် စိတ်ရင်းကွဲပြားနိုင်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၊ ပညာသုတ် — မရှင်းသည်ကို မေးမြန်း၍ ရှင်းစေခြင်း၊ သံသယဖယ်ရှားခြင်း၊ ကြားနာသင်ယူထားသည်ကို မှတ်ယူစိစစ်ခြင်းတို့က ပညာတိုးပွားရေးအကြောင်းများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၉၅၊ ဆဝါလာတသုတ် — ကိုယ့်အကျိုးနှင့် သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကျင့်သူကို လေးမျိုးထဲတွင် အထက်ဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။