နယ်နိမိတ်နှင့် ကရုဏာကို အတူတကွ ထိန်းသိမ်းခြင်း
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀ • မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခု • ဝါခေါင်လဆုတ် ၄ ရက် • အင်္ဂါနေ့ •
၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်
“မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု”
နယ်နိမိတ်နှင့် ကရုဏာကို အတူတကွ ထိန်းသိမ်းခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောကြမယ့် အကြောင်းက မိသားစုမှာလည်း လိုတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာလည်း လိုတယ်။ သာသနာရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းမှာလည်း လိုတယ်။
အထူးသဖြင့် တာဝန်တစ်ခုကို လက်ရှိမျိုးဆက်က နောက်မျိုးဆက်ဆီ လွှဲပေးတော့မယ့်အချိန် မှာ အလွန်လိုအပ်တယ်။
အဲဒါကတော့—
နယ်နိမိတ်ရှိဖို့လည်း လိုတယ်။ ကရုဏာလည်း မပျောက်ဖို့လိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့… ဒီနှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်တည်း ထိန်းရတာ လွယ်သလား။
မလွယ်ဘူး။
တချို့က ကရုဏာများသွားတော့ “မပြောရက်ဘူး၊ မငြင်းရက်ဘူး၊ မတားရက်ဘူး” ဖြစ်သွားတယ်။
နောက်ဆုံး ကိုယ်ပင်ပန်းတယ်။
တခြားသူလည်း တာဝန်မယူတတ်တော့ဘူး။
တချို့က နယ်နိမိတ်ထားတယ်ဆိုပြီး အေးစက်သွားတယ်။
“ဒါမင်းကိစ္စ။”
“ငါနဲ့မဆိုင်ဘူး။”
“စည်းကမ်းက စည်းကမ်းပဲ။”
လူ့ခံစားချက်ကို မကြည့်တော့ဘူး။
အဲဒီအခါ စည်းကမ်းရှိပေမဲ့ မေတ္တာမရှိဘူး။
နောက်တစ်မျိုးကလည်း ရှိတယ်။
“ကရုဏာရှိလို့ ခွင့်လွှတ်ပေးတာပါ” လို့ ပြောပြီး တစ်ယောက်ရဲ့ မကောင်းတဲ့အပြုအမူကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခွင့်ပြုနေတယ်။
သူ့ကို အကူအညီပေးတာလား၊ သူ့ရဲ့ တာဝန်မယူတတ်မှုကို ကြီးထွားအောင် ကျွေးနေတာလား ဆိုတာ မခွဲတတ်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့တရားမှာ အဓိကနားလည်ရမှာက—
ကရုဏာဆိုတာ အားလုံးကို “ဟုတ်ကဲ့” ပြောခြင်း မဟုတ်ဘူး။
နယ်နိမိတ်ဆိုတာ လူကို ပစ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘူး။
နှစ်ခုလုံး ပညာနဲ့ ပေါင်းရတယ်။
“နယ်နိမိတ်” ဆိုတာ ဓမ္မစကားတစ်လုံးကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ထားတာ မဟုတ်ဘူး
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်း တစ်ချက်ရှင်းချင်တယ်။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ သုံးနေတဲ့ “နယ်နိမိတ်” ဆိုတဲ့စကားဟာ သုတ်တော်တစ်ပုဒ်ထဲက စကားလုံးတစ်လုံးကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး “မြတ်စွာဘုရားက ခေတ်သစ်စိတ်ပညာသုံးတဲ့ boundary ဆိုတာကို ဒီအတိုင်း ဟောခဲ့တယ်” လို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အဲဒီလို မပြောသင့်ဘူး။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ “နယ်နိမိတ်” လို့ ခေါ်တာက—
ကိုယ့်တာဝန် ဘယ်အထိလဲ။
သူ့တာဝန် ဘယ်ကစလဲ။
ဘယ်အပြုအမူကို လက်ခံနိုင်သလဲ။
ဘယ်အပြုအမူကို မလက်ခံနိုင်သလဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ ကူညီသင့်သလဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ “ဒီအပိုင်းကို သင်ကိုယ်တိုင် လုပ်ရမယ်” လို့ ပြန်ပေးသင့်သလဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်ရှိရမလဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ ခဏအကွာအဝေးထားရမလဲ။
ဘယ်အာဏာကို လွှဲပြီးသားလဲ။
ဘယ်အာဏာကို ကိုယ်က ဆက်ဖမ်းထားတုန်းလဲ။
ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကိစ္စတွေကို ရှင်းအောင်ကြည့်ဖို့ အသုံးပြုထားတဲ့ စကားပါ။
ဒီလိုရှင်းပြီးမှ ဓမ္မနဲ့ ချိတ်ရမယ်။
ဝါးတိုင်ပေါ်က လူနှစ်ယောက်
ဒီနေ့တရားအတွက် အလွန်လှပတဲ့ canonical အခြေခံတစ်ခုကို သံယုတ္တနိကာယ်၊ သေဒကသုတ်မှာ တွေ့ရတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝါးတိုင်ပေါ်မှာ အကအလှပြတဲ့ ဆရာနဲ့ တပည့်အကြောင်း ဥပမာပေးတော်မူတယ်။
ဆရာက တပည့်ကို “မင်းက ငါ့ကိုစောင့်၊ ငါက မင်းကိုစောင့်၊ ဒီလိုနဲ့ နှစ်ယောက်လုံး ဘေးကင်းအောင် လုပ်ကြမယ်” ဆိုတဲ့သဘော ပြောတယ်။
တပည့်ဘက်ကတော့ “ဆရာလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်၊ ကျွန်မလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ရင် နှစ်ယောက်လုံး ဘေးကင်းလာမယ်” ဆိုတဲ့သဘော ပြန်ပြောတယ်။
အဲဒီနောက် မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ရာမှ သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်ရာ ရောက်ကြောင်း၊ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာမှ မိမိကိုလည်း စောင့်ရှောက်ရာ ရောက်ကြောင်း မိန့်ကြားပြီး၊ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ သည်းခံခြင်း၊ မထိခိုက်စေခြင်း၊ မေတ္တာနဲ့ ကရုဏာသဘောတို့ကို အခြေခံထားတော်မူတယ်။
ကဲ… သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီအချက်က ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဘယ်လောက်ကိုက်သလဲ စဉ်းစားကြည့်ပါ။
မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်တာက သူတစ်ပါးကို ပစ်ထားတာမဟုတ်ဘူး။
သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်တာက မိမိကိုယ်ကို အားလုံးပေးပြီး ပျက်စီးသွားရမယ်လို့လည်း မဆိုဘူး။
နှစ်ဖက်လုံး ဘေးကင်းဖို့ လိုတယ်။
နှစ်ဖက်လုံး တာဝန်ရှိတယ်။
နှစ်ဖက်လုံး သတိရှိရတယ်။
ဒါဟာ ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောနေတဲ့ နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာကို အတူတူ ကိုင်ထားနိုင်ဖို့ အလွန်ကောင်းတဲ့ အခြေခံပဲ။
သူ့ကိုချစ်လို့ သူ့ဘဝကို ကိုယ်နေတာလား
မိဘတွေမှာ ဒီအချက် အရမ်းဖြစ်တတ်တယ်။
သားသမီးကို ချစ်တယ်။
သူအခက်အခဲ မတွေ့စေချင်ဘူး။
သူမှားမှာ ကြောက်တယ်။
သူပင်ပန်းမှာ မခံနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် ဘာဖြစ်သလဲ။
သူလုပ်ရမယ့်အလုပ်ကို ကိုယ်လုပ်ပေးတယ်။
သူဆုံးဖြတ်ရမယ့်နေရာမှာ ကိုယ်ဆုံးဖြတ်ပေးတယ်။
သူမှားရင် သူခံရမယ့်အကျိုးဆက်ကို ကိုယ်က အမြဲကယ်တင်ပေးတယ်။
သူ့အစား ပြန်ရှင်းပေးတယ်။
သူ့အစား ဖုန်းဆက်ပေးတယ်။
သူ့အစား ပြဿနာဖြေရှင်းပေးတယ်။
မိဘဘက်က ကြည့်တော့—
“ချစ်လို့ပါ”
လို့ ပြောတယ်။
ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့သားသမီးက တာဝန်ယူရတော့ ဘာဖြစ်သလဲ။
ဆုံးဖြတ်တာကြောက်တယ်။
အမှားကို မခံနိုင်ဘူး။
တစ်ခုခုဖြစ်တိုင်း မိဘကို လှမ်းရှာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ မေတ္တာပျောက်ဖို့ မလိုဘူး။
ဒါပေမဲ့ သူလုပ်ရမယ့်အလုပ်ကို သူ့ဆီပြန်ပေးနိုင်တဲ့ နယ်နိမိတ် လိုတယ်။
“မင်းကို မချစ်လို့ မကူညီတာမဟုတ်ဘူး။ မင်းကိုယ်တိုင် ရပ်တည်တတ်လာဖို့ ဒီအပိုင်းကို မင်းလုပ်ရမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တာလည်း ကရုဏာတစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်တာဟာ အတ္တကြီးတာလား
တချို့ဒကာမကြီးတွေ၊ အထူးသဖြင့် မိသားစုမှာ တာဝန်အများကြီးထမ်းထားသူတွေက—
“ကိုယ့်အတွက် နားချိန်ယူရင် အတ္တကြီးတာလား”
“အားလုံးကို မကူညီနိုင်ရင် အကုသိုလ်ဖြစ်မှာလား”
လို့ စိတ်ထဲမှာ အပြစ်ရှိသလို ခံစားကြတတ်တယ်။
ဒီမှာ သေဒကသုတ်ရဲ့ သဘောက အရေးကြီးတယ်။
မိမိကို စောင့်ရှောက်တာနဲ့ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်တာကို ရန်ဘက်နှစ်ခုလို မမြင်စေဘူး။
ကိုယ့်သတိကို မထိန်းနိုင်တော့အောင် ပင်ပန်းနေပြီဆိုရင် ဘယ်လိုသူတစ်ပါးကို အကောင်းဆုံး စောင့်ရှောက်မလဲ။
ကိုယ့်ဒေါသကို မထိန်းနိုင်တော့အောင် အားနည်းနေပြီဆိုရင် ကိုယ်ပေးတဲ့အကူအညီက ဘယ်လောက်တည်ငြိမ်မလဲ။
ကိုယ့်မှာ ငွေကြေးအင်အားမရှိတော့အောင် အားလုံးကို ပေးနေရင် နောက်တစ်ခါ အရေးကြီးတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လိုကူညီမလဲ။
ကိုယ့်ကျန်းမာရေးကို လုံးဝမကြည့်ဘဲ လူတိုင်းအတွက် ပြေးနေရင် တစ်နေ့ ကိုယ်ကျသွားတဲ့အခါ ကိုယ့်ကို မှီနေသူတွေ ဘာဖြစ်မလဲ။
အဲဒီတော့ ကိုယ့်ကို စောင့်ရှောက်တာဟာ အားလုံးအတွက် တာဝန်ရှိတဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီစကားကိုလည်း ကိုယ့်အတ္တအတွက် မသုံးရဘူး။
“ငါ့နယ်နိမိတ်ပါ” ဆိုပြီး ကိုယ့်တာဝန်ကို မလုပ်တာမျိုး မဖြစ်ရဘူး။
နယ်နိမိတ်က တာဝန်ရှောင်ဖို့အတွက် မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ကို ရှင်းအောင် ခွဲဖို့ပါ။
ကိုယ့်အကျိုးရော သူတစ်ပါးအကျိုးရော
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ လူအမျိုးအစားလေးမျိုးကို ကိုယ့်အကျိုး၊ သူတစ်ပါးအကျိုးနဲ့ ခွဲပြထားတဲ့ သုတ်တော်ရှိတယ်။
ကိုယ့်အကျိုးလည်း မလုပ်၊ သူတစ်ပါးအကျိုးလည်း မလုပ်သူ။
သူတစ်ပါးအကျိုးလုပ်ပေမဲ့ ကိုယ့်အကျိုးမလုပ်သူ။
ကိုယ့်အကျိုးလုပ်ပေမဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုးမလုပ်သူ။
ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ခုလုံး ဆောင်ရွက်သူ။
အဲဒီထဲမှာ နှစ်ဖက်အကျိုးကို ဆောင်ရွက်သူကို အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ချီးမွမ်းထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့… ဒီသဘောကလည်း ဒီနေ့အကြောင်းကို ရှင်းပေးတယ်။
ကရုဏာဆိုတာ သူတစ်ပါးအကျိုးတစ်ခုတည်း ကြည့်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို အကုန်ပျက်စီးစေတာ မဟုတ်ဘူး။
နယ်နိမိတ်ဆိုတာ ကိုယ့်အကျိုးပဲကြည့်ပြီး သူတစ်ပါးကို မေ့တာမဟုတ်ဘူး။
အကောင်းဆုံးက ဘာလဲ။
ကိုယ့်အကျိုးကို မဖျက်ဘဲ သူ့အကျိုးကိုလည်း မြင်တယ်။
သူ့အကျိုးကို စောင့်ရှောက်ရင်း ကိုယ့်သီလ၊ ကိုယ့်တာဝန်၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း စောင့်တယ်။
ဒါဟာ ဟန်ချက်ညီတဲ့ လမ်းပါ။
နယ်နိမိတ်ကို နံရံကြီးလို မထင်နဲ့
“နယ်နိမိတ်ထားမယ်” ဆိုရင် တချို့က လူနှစ်ယောက်ကြား နံရံကြီး တည်လိုက်သလို ထင်တတ်တယ်။
မဟုတ်ပါဘူး။
ကောင်းတဲ့နယ်နိမိတ်ဟာ နံရံမဟုတ်ဘူး။
တံခါးပါတဲ့ ခြံစည်းရိုးလို ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဘယ်သူဝင်လို့ရတယ်၊ ဘယ်အချိန်ဝင်လို့ရတယ်၊ ဘယ်အရာကို လက်ခံမယ်၊ ဘယ်အရာကို မလက်ခံဘူးဆိုတာ ရှင်းတယ်။
တစ်ယောက်ကို မုန်းလို့ နယ်နိမိတ်ထားတာ မဟုတ်ဘူး။
ဆက်ဆံရေးကို မပျက်စေဖို့ ရှင်းလင်းမှုထားတာ။
ဥပမာ—
“မင်းနဲ့ စကားပြောချင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အော်ဟစ်ဆဲဆိုနေတဲ့အချိန်မှာ ဆက်မပြောနိုင်ဘူး။ စိတ်ငြိမ်သွားရင် ပြန်ဆွေးနွေးမယ်”
ဆိုတာ နယ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီစကားမှာ အမုန်းပါသလား။
မပါရဘူး။
ကရုဏာပါသလား။
ပါနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း ရှင်းလင်းမှုရှိတယ်။
“ဆဲဆိုတာကို လက်မခံဘူး”
လို့ ရှင်းတယ်။
ဒါက လူကို မပယ်ဘူး။
အပြုအမူတစ်ခုအတွက် နယ်နိမိတ်ထားတာ။
ကရုဏာဆိုတာ အကျိုးရှိအောင် ကူညီတာ
ကရုဏာမှာ ပညာမပါရင် တစ်ခါတလေ အကူအညီက အကူအညီမဖြစ်တော့ဘူး။
အကြွေးထပ်တလဲလဲယူပြီး ဘာမှမပြောင်းတဲ့သူကို အခါတိုင်း ငွေပေးနေတာက သူ့ဒုက္ခကို တကယ်လျော့စေသလား။
ဒါမှမဟုတ် တာဝန်မယူဘဲ ဆက်နေဖို့ လွယ်စေသလား။
အလုပ်မှာ အမြဲနောက်ကျသူကို “သနားလို့” တခြားသူတွေက သူ့အလုပ်ကို ဆက်လုပ်ပေးနေရင် သူတိုးတက်လာမလား။
သားသမီးတစ်ယောက် အမှားလုပ်တိုင်း မိဘက အကျိုးဆက်အားလုံးကို ဖယ်ပေးရင် သူတရားမျှတမှုကို နားလည်လာမလား။
ကရုဏာမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ရှိရမယ်။
“ငါလုပ်ပေးမယ့်အရာက သူ့ဒုက္ခကို တကယ်လျော့စေမလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့ပြဿနာကို ကြာရှည်စေမလား”
အဲဒီမေးခွန်းက ပညာပါလာစေတယ်။
သိင်္ဂါလသုတ်က ပြောတဲ့ ဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်
ဒီဃနိကာယ် သိင်္ဂါလသုတ်မှာ မိဘနဲ့သားသမီး၊ ဆရာနဲ့တပည့်၊ အိမ်ထောင်ဖက်၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်လုပ်သူ၊ အိမ်ရှင်နဲ့ ဘာသာရေးဆရာတို့ကြား အပြန်အလှန်တာဝန်တွေကို သေချာစွာ ခွဲပြထားတယ်။
အရေးကြီးတာက တစ်ဖက်တည်းတာဝန် မဟုတ်ဘူး။
မိဘမှာ တာဝန်ရှိတယ်၊ သားသမီးမှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
ဆရာမှာ တာဝန်ရှိတယ်၊ တပည့်မှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
အလုပ်ရှင်မှာ တာဝန်ရှိတယ်၊ အလုပ်လုပ်သူမှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
မိတ်ဆွေဖြစ်ရင်လည်း တစ်ဖက်တည်းပေးနေရတာ မဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန်စောင့်ရှောက်မှုရှိတယ်။
ဒီသဘောကို ဒီနေ့စကားနဲ့ ပြန်ပြောရင်—
ကောင်းတဲ့ဆက်ဆံရေးမှာ နယ်နိမိတ်ရှိတယ်။
ဘယ်သူဘာတာဝန်ရှိသလဲ သိတယ်။
ကရုဏာလည်းရှိတယ်။
တစ်ဖက်ရဲ့ အကျိုးကို တစ်ဖက်က စောင့်ရှောက်တယ်။
ဒါကြောင့် နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာဟာ ရန်ဘက်မဟုတ်ဘူး။
မှန်မှန်ထားနိုင်ရင် အပြန်အလှန်အားပေးတဲ့အရာတွေ ဖြစ်တယ်။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းရာမှာ အကြီးဆုံးပြဿနာ—တာဝန်လွှဲပြီး အာဏာမလွှဲခြင်း
စိတ်ကူးထားတဲ့ မိသားစုလုပ်ငန်းဥပမာတစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
ဒါဟာ ဖြစ်ရပ်မှန်သမိုင်းမဟုတ်ဘူး။ နားလည်ဖို့ ဥပမာပါ။
ဖခင်တစ်ယောက်က လုပ်ငန်းကို နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် လုပ်လာတယ်။
အခု သမီးကို မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန်လွှဲတယ်ဆိုပါစို့။
အပြင်မှာတော့—
“အခုကစပြီး သမီးပဲ ဆုံးဖြတ်”
လို့ ပြောတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် သမီးဆီ ခွင့်တောင်းတယ်။
သမီးဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။
ဖခင်က နောက်က ပြန်ပြင်တယ်။
ဖောက်သည်နဲ့ ဈေးနှုန်းဆုံးဖြတ်တယ်။
သမီးက သဘောတူထားတယ်။
ဖခင်က ဖုန်းဆက်ပြီး ပြန်ပြောင်းတယ်။
ဝန်ထမ်းတွေ မသိတော့ဘူး—
ဘယ်သူက ခေါင်းဆောင်လဲ။
နောက်တော့ သမီးက ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဲတော့ဘူး။
ဘာလုပ်လုပ်—
“အဖေ့ကို မေးပြီးမှ”
ဖြစ်လာတယ်။
တစ်နှစ်ကြာတော့ ဖခင်က—
“ငါ့သမီးက ခေါင်းဆောင်မဖြစ်တတ်ဘူး”
လို့ ပြောတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။
ဒီမှာ ကရုဏာ ဘယ်နေရာမှာ မှားသွားသလဲ။
ဖခင်က—
“သမီးမှားမှာစိုးလို့ ဝင်ကူတာပါ”
လို့ ထင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အကူအညီမှာ နယ်နိမိတ်မရှိတော့ သမီးကို ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခွင့် မပေးတော့ဘူး။
ဒီလိုအခါ နယ်နိမိတ်က ဘာဖြစ်သင့်သလဲ။
“နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ရှိခေါင်းဆောင်က လုပ်မယ်။”
“အကြီးစားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို နှစ်ဦးတိုင်ပင်မယ်။”
“အကြီးအကဲက အကြံပေးနိုင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဝန်ထမ်းဆီ တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားမယ်ဆိုရင် လက်ရှိခေါင်းဆောင်နဲ့ ညှိမယ်။”
“တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် အကြံပေးအစည်းအဝေးရှိမယ်။”
ဒီလို ရှင်းလင်းမှုဟာ ဖခင်ကို ပယ်လိုက်တာမဟုတ်ဘူး။
ဖခင်ရဲ့ အတွေ့အကြုံကိုလည်း မပစ်ဘူး။
သမီးရဲ့ အာဏာကိုလည်း မဖျက်ဘူး။
ဒါဟာ နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာကို ပေါင်းထားတဲ့ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှု ဖြစ်တယ်။
အကြီးအကဲကို လေးစားခြင်းနဲ့ အားလုံးလိုက်နာရခြင်း မတူဘူး
တချို့မိသားစုမှာ—
“အကြီးအကဲကို လေးစားရမယ်”
ဆိုတဲ့ တန်ဖိုးကောင်းတစ်ခုရှိတယ်။
ဒါက ကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီစကားကို—
“အကြီးအကဲပြောသမျှ မေးခွန်းမေးလို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်အောင် မပြောင်းသင့်ဘူး။
လေးစားခြင်းနဲ့ အမြင်မတူနိုင်ခြင်း တစ်ပြိုင်တည်း ရှိနိုင်တယ်။
“အဖေရဲ့ အတွေ့အကြုံကို လေးစားပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာတော့ အခုအခြေအနေက ပြောင်းနေတဲ့အတွက် ဒီနည်းလမ်းကို စမ်းချင်ပါတယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
အသံအနိမ့်အမြင့် သတိထား။
စကားမကြမ်းနဲ့။
အရိုအသေမဖျက်နဲ့။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်တာဝန်ကိုလည်း မပျောက်စေနဲ့။
နယ်နိမိတ်ဆိုတာ မိဘကို ရန်သူလုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
သားသမီးဖြစ်သည့်အခန်းကဏ္ဍနဲ့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့်အခန်းကဏ္ဍကို ခွဲသိတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
လွှဲပေးသူရဲ့ ကရုဏာ—နောက်လူကို မှားခွင့်ပေးခြင်း
ဒီစကားက သတိထားပြောရမယ့်စကားပါ။
“မှားခွင့်ပေး” ဆိုတာ အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ကိစ္စမှာ လွှတ်ထားလို့ ရတယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
အကြီးစားထိခိုက်မှု ဖြစ်နိုင်တဲ့နေရာမှာ ကာကွယ်စနစ်၊ စစ်ဆေးမှုနဲ့ အကြံပေးမှု လိုတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမှားသေးသေးတစ်ခုတောင် မလုပ်ခိုင်းဘဲ တည်ထောင်သူက အမြဲဝင်ပြင်နေမယ်ဆိုရင် ဆက်ခံသူ ဘယ်လို ပညာရမလဲ။
ကိုယ်လည်း ဘဝတစ်လျှောက် ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမှန်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။
အမှားတချို့ကနေ သင်ယူခဲ့ရတယ်။
အခု နောက်မျိုးဆက်ကို အဲဒီသင်ယူခွင့် အားလုံးပိတ်ထားပြီး—
“ငါ့လို တတ်ရမယ်”
လို့ မျှော်လင့်တာ မမျှတဘူး။
ကရုဏာဆိုတာ တစ်ခါတလေ လက်ကိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ပေးတာ။
တစ်ခါတလေ လက်ကို တဖြည်းဖြည်း လွှတ်ပေးတာ။
ဘယ်အချိန်မှာ လက်ကိုင်ရမလဲ။
ဘယ်အချိန်မှာ လွှတ်ရမလဲ။
ဒီနေရာမှာ ပညာလိုတယ်။
အပြုအမူမလုပ်ခင်၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် စစ်ကြည့်
မဇ္ဈိမနိကာယ် ရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရာဟုလာကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူတစ်ခုကို မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတော်မူတယ်။
အဓိကစစ်တဲ့မေးခွန်းက—
ဒီအပြုအမူဟာ မိမိကို ထိခိုက်စေသလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေသလား။
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်စေသလား။
ဆိုတာ ဖြစ်တယ်။ ထိခိုက်စေတယ်ဆိုရင် ရှောင်ကြဉ်၊ ရပ်တန့်၊ ပြုပြင်ပြီး အနာဂတ်မှာ ထိန်းသိမ်းဖို့ သဘောတွေ ပါတယ်။
ဒီသဘောက နယ်နိမိတ်ဆုံးဖြတ်ရာမှာ အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
တစ်ယောက်က အကူအညီတောင်းတယ်။
ချက်ချင်း “ကူညီရမယ်” လို့ မဆုံးဖြတ်သေးနဲ့။
မေးကြည့်—
ဒီကူညီမှုက ကိုယ့်ကို မတော်တဆ ထိခိုက်စေမလား။
သူ့ကို တကယ်အကျိုးရှိမလား။
နှစ်ယောက်လုံးအတွက် ရေရှည်မှာကောင်းမလား။
လုပ်နေစဉ်—
အခြေအနေပြောင်းလာသလား။
အကူအညီက အားပေးမှုကနေ မှီခိုမှုဖြစ်လာသလား။
လုပ်ပြီးနောက်—
ရလဒ်ဘာဖြစ်သလဲ။
နောက်တစ်ကြိမ် အတူတူပုံစံနဲ့ ကူညီသင့်သလား။
ဒါဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျတယ်။
“မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက်” နယ်နိမိတ်စစ်နည်း
ဥပမာ—
မိသားစုဝင်တစ်ယောက် ထပ်ပြီး ငွေချေးတယ်ဆိုပါစို့။
မလုပ်မီ မေး—
“ပေးလိုက်ရင် ကိုယ့်မိသားစုရဲ့ အခြေခံလိုအပ်ချက် ထိခိုက်မလား”
“သူ့ပြဿနာရဲ့ အကြောင်းရင်းကို ဖြေရှင်းမှာလား”
“ငွေတစ်ခုတည်းက လိုနေတာလား၊ စီမံခန့်ခွဲမှုအကူအညီလိုတာလား”
လုပ်နေစဉ် မေး—
“သဘောတူထားတဲ့အရာတွေ လိုက်နာနေသလား”
“ငါ့စိတ်ထဲမှာ ဒေါသ၊ အပြစ်ရှိသလိုခံစားမှု၊ ကြောက်စိတ်နဲ့ ကူညီနေတာလား”
လုပ်ပြီးနောက် မေး—
“သူ့ဘဝပိုကောင်းလာသလား”
“အတူတူပြဿနာ နောက်လ ထပ်ဖြစ်လာသလား”
“နောက်တစ်ခါ အကူအညီပုံစံ ပြောင်းသင့်သလား”
ဒါဟာ လူကို အကဲဖြတ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
အကူအညီကို ပညာနဲ့ ပြန်စစ်တာ။
“မဟုတ်ဘူး” လို့ ပြောတာလည်း ကရုဏာဖြစ်နိုင်တယ်
တစ်ခါတလေ “ဟုတ်ပါတယ်” လို့ ပြောတာ ကရုဏာ။
တစ်ခါတလေ “အခုတော့ မလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ ပြောတာ ကရုဏာ။
တစ်ခါတလေ “ဒီနည်းနဲ့တော့ ဆက်ကူညီလို့ မရဘူး” လို့ ပြောတာ ကရုဏာ။
ကရုဏာဆိုတာ လူတစ်ယောက် အခုချိန်မှာ စိတ်ကျေနပ်သွားအောင် လုပ်ပေးခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
သူ့ရေရှည်အကျိုးကိုလည်း ကြည့်ရတယ်။
မိဘက ကလေးကို ချစ်လို့ လမ်းမကြီးထဲ လွှတ်မပေးတာလိုပဲ။
“မသွားရဘူး”
ဆိုတာ အမုန်းစကားမဟုတ်ဘူး။
ကာကွယ်မှုစကားပါ။
အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း—
“ဒီငွေကို စည်းကမ်းမရှိဘဲ မသုံးနိုင်ဘူး”
“ဒီလျှို့ဝှက်အချက်အလက်ကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ မမျှဝေနိုင်ဘူး”
“ဒီလိုစကားပြောပုံကို လက်မခံနိုင်ဘူး”
“ညဉ့်နက်တိုင်း ဖုန်းခေါ်ရမယ့်အလုပ်စနစ်ကို မပြုလုပ်နိုင်ဘူး”
ဆိုတာတွေက တာဝန်ရှိတဲ့နယ်နိမိတ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
နယ်နိမိတ်ထားတဲ့အခါ စကားပုံက အရေးကြီးတယ်
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် စောဒနာသုတ်မှာ တစ်ပါးသူကို ပြောဆိုဆုံးမမယ့်သူက အချိန်သင့်ခြင်း၊ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်း၊ အတွင်းအမုန်းမပါဘဲ မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း ဆိုတဲ့အခြေခံတွေကို အရင်ထားဖို့ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါကြောင့်—
“မင်းနဲ့ မဆိုင်ဘူး၊ မလာနဲ့”
နဲ့
“ဒီအပိုင်းကို အခုကစပြီး သင်ကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူဖို့ လိုပါတယ်။ လိုအပ်တဲ့အချက်ကိုတော့ ငါက အကြံပေးနိုင်ပါတယ်”
မတူဘူး။
“အမြဲမင်းပဲ ပြဿနာ”
နဲ့
“ဒီလိုဆဲဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ ဆွေးနွေးမှုကို ဆက်မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ စိတ်ငြိမ်သွားတဲ့အခါ ပြန်ဆွေးနွေးရအောင်”
မတူဘူး။
“ငါမကူညီတော့ဘူး”
နဲ့
“အရင်လို ငွေပေးတဲ့နည်းနဲ့တော့ မကူညီနိုင်တော့ဘူး။ စာရင်းအတူကြည့်ပြီး စီမံနည်းကိုတော့ ကူညီမယ်”
မတူဘူး။
အကြောင်းအရာမှာ နယ်နိမိတ်ရှိတယ်။
စကားအတွင်းမှာ ကရုဏာရှိတယ်။
နယ်နိမိတ်ဟာ ရန်ဖြစ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး
တချို့က နယ်နိမိတ်ထားတဲ့အခါ—
“ဒီတစ်ခါမှ သိမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ ထားတယ်။
ဒါက နယ်နိမိတ်ထက် အပြစ်ပေးချင်တဲ့ ဒေါသဖြစ်နိုင်တယ်။
ဓမ္မပဒမှာ အမုန်းတရားကို အမုန်းနဲ့ မငြိမ်းနိုင်ကြောင်း၊ မအမုန်းဖြင့်သာ ငြိမ်းနိုင်ကြောင်း ဟောထားတယ်။
ဒါကြောင့် နယ်နိမိတ်ကို ပြန်လက်စားချေတဲ့ လက်နက်အဖြစ် မသုံးနဲ့။
“မင်းငါ့ကို ဂရုမစိုက်လို့ ငါလည်း မင်းကို မပြောတော့ဘူး”
ဆိုတာ နယ်နိမိတ်လား၊ အပြစ်ပေးတာလား ပြန်စစ်ရမယ်။
“မင်းကို သင်ခန်းစာပေးမယ်”
ဆိုတဲ့အတွင်းစိတ်ရှိနေသလား ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ကောင်းတဲ့နယ်နိမိတ်မှာ—
ရှင်းလင်းမှုရှိတယ်။
တည်ငြိမ်မှုရှိတယ်။
လက်စားချေလိုစိတ် မပါရဘူး။
ကရုဏာရှိပေမဲ့ အန္တရာယ်ထဲ ဆက်နေရမလား
ဒီနေရာမှာ အထူးရှင်းရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် လွှဥပမာသုတ်မှာ အလွန်ပြင်းထန်တဲ့စကား၊ အကြမ်းဖက်မှုမျိုး ကြုံရသော်လည်း စိတ်အတွင်းမှာ အမုန်းမတည်စေဘဲ မေတ္တာ၊ ကရုဏာဖြင့် စိတ်ကို လေ့ကျင့်ဖို့ အလွန်မြင့်မားတဲ့ စိတ်ကျင့်စဉ်ကို ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်ကို ခေတ်သစ်မိသားစု သို့မဟုတ် အလုပ်ခွင်ကိစ္စမှာ—
“ကရုဏာရှိရင် အန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာမှာ မထွက်ဘဲ ဆက်ခံနေရမယ်”
လို့ မပြောင်းသင့်ဘူး။
အဲဒီလိုဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
စိတ်ထဲမှာ အမုန်းမပွားအောင် လေ့ကျင့်ခြင်းနဲ့ လက်တွေ့ဘေးအန္တရာယ်ကနေ သင့်တော်တဲ့ အကွာအဝေးယူခြင်းဟာ တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ယောက်က အကြမ်းဖက်နေတယ်ဆိုရင် ဘေးကင်းရာကို ရွှေ့နိုင်တယ်။
အကူအညီရှာနိုင်တယ်။
သင့်တော်တဲ့ အာဏာပိုင်၊ မိသားစုကူညီမှု၊ ကျွမ်းကျင်သူအကူအညီ လိုအပ်ရင် တောင်းနိုင်တယ်။
ဒါလုပ်တာနဲ့ စိတ်ထဲမှာ သူ့ကို မုန်းဖို့ မလိုဘူး။
အန္တရာယ်ကနေ အကွာအဝေးထားခြင်းနဲ့ အမုန်းမထားခြင်းဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မဆန့်ကျင်ဘူး။
ဒီအချက် သိပ်အရေးကြီးပါတယ်။
အိမ်ထောင်ရေးမှာ နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာ
အိမ်ထောင်ဖက်နှစ်ယောက်မှာ တစ်ယောက်က စိတ်ပင်ပန်းနေတယ်ဆိုပါစို့။
အိမ်ပြန်ရောက်တာနဲ့ စကားပြောချင်တယ်။
တစ်ယောက်ကလည်း တစ်နေ့လုံး ပင်ပန်းလာတယ်။
အချိန်မရှိဘူး။
တစ်ယောက်က—
“ငါ့ကိုမချစ်လို့ မနားထောင်တာ”
လို့ ထင်တယ်။
တစ်ယောက်က—
“သူက အမြဲပြဿနာပဲ”
လို့ ထင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ကရုဏာနဲ့ နယ်နိမိတ် ဘယ်လိုတူတူထားမလဲ။
“မင်းပြောချင်တာကို နားထောင်ချင်ပါတယ်။ အခု ငါ့စိတ်လည်း အရမ်းပင်ပန်းနေတယ်။ မိနစ်သုံးဆယ်လောက် နားပြီးမှ အေးအေးဆေးဆေး ထိုင်ပြောကြရအောင်”
ဆိုတဲ့စကားမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။
“မနားထောင်ဘူး” မဟုတ်ဘူး။
“အခုချက်ချင်း အားလုံးခံရမယ်” လည်း မဟုတ်ဘူး။
ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းတယ်။
ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း ထိန်းတယ်။
ဒါဟာ သေဒကသုတ်ရဲ့ “မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူကို စောင့်ရှောက်ခြင်း” ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
အဖွဲ့မှာ ကရုဏာများပြီး စည်းကမ်းပျက်သွားခြင်း
စိတ်ကူးထားတဲ့ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့တစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
လူတိုင်း ကောင်းစေချင်တယ်။
အားလုံး စေတနာရှိတယ်။
“ငွေကိစ္စ စည်းကမ်းတင်းရင် လူတွေ စိတ်မကောင်းဖြစ်မယ်”
လို့ ထင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဘယ်သူငွေယူတယ်၊ ဘယ်မှာသုံးတယ်၊ ဘယ်သူအတည်ပြုတယ်ဆိုတာ မရှင်းဘူး။
တစ်ယောက်က—
“သူ့ကိုယုံပါတယ်”
ဆိုပြီး စာရင်းမယူဘူး။
နောက်ပိုင်း ငွေစာရင်းရှုပ်တယ်။
အဖွဲ့ထဲ ယုံကြည်မှုကျတယ်။
တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် သံသယဖြစ်တယ်။
ဒီမှာ ဘာသင်ခန်းစာလဲ။
ကရုဏာရှိတာ ကောင်းတယ်။
ယုံကြည်တာကလည်း ကောင်းတယ်။
ဒါပေမဲ့ စနစ်မရှိတာဟာ ကရုဏာမဟုတ်ဘူး။
တိကျတဲ့စာရင်း၊ အတည်ပြုမှု၊ တာဝန်ခွဲခြင်းတွေက လူကို မယုံလို့ လုပ်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။
လူကောင်းတွေတောင် အမှားမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကောင်းတဲ့နယ်နိမိတ်က ကောင်းတဲ့လူကိုပါ ကာကွယ်တယ်။
စည်းကမ်းကြီးပြီး လူမကျန်တဲ့ အဖွဲ့
တစ်ဖက်မှာ အလွန်တင်းကျပ်တဲ့ အဖွဲ့ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
အလုပ်သမားတစ်ယောက် မိသားစုအရေးပေါ်ဖြစ်တယ်။
စည်းကမ်းစာအုပ်ပဲကြည့်တယ်။
အခြေအနေမကြည့်ဘူး။
တစ်ယောက် နာမကျန်းဖြစ်တယ်။
“စည်းကမ်းက စည်းကမ်းပဲ”
လို့ ပြောတယ်။
တစ်ယောက် မှားတယ်။
အကြောင်းကို နားမထောင်ဘူး။
ချက်ချင်း ပြစ်တင်တယ်။
ဒါက နယ်နိမိတ်ရှိတာ ဟုတ်သလား။
စည်းမျဉ်းရှိတာတော့ ဟုတ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ကရုဏာမရှိရင် စနစ်က လူကို စောင့်ရှောက်တဲ့အရာမဟုတ်တော့ဘဲ လူကို ဖိအားပေးတဲ့အရာ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
သိင်္ဂါလသုတ်မှာ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်လုပ်သူတို့ကြား တစ်ဖက်သတ်တာဝန်မဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန်တာဝန်ရှိပြီး၊ အလုပ်ကို သင့်လျော်စွာ ပေးခြင်း၊ စားဝတ်နေရေး၊ နာမကျန်းမှု စောင့်ရှောက်ခြင်းနဲ့ သင့်တော်တဲ့ အနားယူမှုတို့အထိ သဘောထားရှိတာ သတိပြုစရာပါ။
စည်းကမ်းက လူ့အခြေအနေကို မမြင်ရင် မပြည့်စုံဘူး။
“ငါ့နယ်နိမိတ်” ဆိုပြီး တာဝန်မရှောင်နဲ့
ဒီနေ့ခေတ်မှာ “နယ်နိမိတ်” ဆိုတဲ့စကားကို အသုံးများလာတဲ့အခါ အမှားသုံးနိုင်တဲ့အန္တရာယ်လည်းရှိတယ်။
အိမ်မှာ ကိုယ်လုပ်ရမယ့်တာဝန် မလုပ်ဘဲ—
“ဒါငါ့နယ်နိမိတ်”
လို့ ပြောတာ။
အသက်ကြီးတဲ့မိဘကို တတ်နိုင်သလောက် စောင့်ရှောက်ဖို့ လိုနေတဲ့အချိန် ကိုယ့်အဆင်ပြေမှုတစ်ခုတည်းကြည့်ပြီး—
“ငါ့ဘဝ၊ ငါ့နယ်နိမိတ်”
လို့ ပြောတာ။
အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က ခက်ခဲတဲ့စကားပြောရမယ့်အချိန် အဆင်မပြေလို့—
“ငါ negative energy မယူဘူး”
လို့ ပြောပြီး တာဝန်ရှောင်တာ။
ဒါတွေက နယ်နိမိတ်ဟုတ်မဟုတ် ကိုယ့်သီလနဲ့ ပြန်စစ်ရမယ်။
နယ်နိမိတ်က ကိုယ့်တာဝန်ကို ရှင်းစေဖို့ ဖြစ်တယ်။
တာဝန်ပျောက်စေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
“မကူညီနိုင်ဘူး” မပြောခင် “ဘယ်လိုကူညီနိုင်မလဲ” မေးပါ
ကရုဏာနဲ့ နယ်နိမိတ် ပေါင်းတဲ့ စကားတစ်ခုက—
“ဒီနည်းနဲ့တော့ မကူညီနိုင်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီနည်းနဲ့ ကူညီနိုင်တယ်”
ဆိုတာပါ။
ဥပမာ—
“ငွေတစ်သိန်းတော့ မပေးနိုင်ဘူး။ အလုပ်ရှာဖို့ လိုအပ်တဲ့ဖုန်းခနဲ့ သွားလာစရိတ်ကို ကူညီနိုင်တယ်”
“မင်းအလုပ်ကို ငါပြီးအောင်လုပ်ပေးမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ တစ်ကြိမ်အတူကြည့်ပေးမယ်”
“ညဉ့်နှစ်နာရီတိုင်း ဖုန်းပြောမပေးနိုင်ဘူး။ မနက်အချိန်ကို သတ်မှတ်ပြီး ပြောလို့ရတယ်”
“အော်ဟစ်နေတဲ့အချိန် ဆက်မပြောနိုင်ဘူး။ ငြိမ်သွားရင် ပြန်ပြောမယ်”
ကဲ… ဒီလိုစကားတွေမှာ “မဟုတ်ဘူး” ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ “မေတ္တာမရှိဘူး” မဟုတ်ဘူး။
ကရုဏာက တံခါးပိတ်မထားဘူး။
တံခါးကို ဘယ်လိုဖွင့်မလဲဆိုတာ ပညာနဲ့ရွေးတယ်။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်—အကျိုးရှိတဲ့ စကားဆိုရင် တစ်ခါတလေ မနှစ်သက်နိုင်ဘူး
မဇ္ဈိမနိကာယ် အဘယရာဇကုမာရသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ စကားပြောပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမှန်၊ အကျိုးရှိမှု၊ အချိန်သင့်မှုနဲ့ သတ္တဝါတို့အပေါ် စာနာမှုကို ဆင်ခြင်ထားတာ တွေ့ရတယ်။
အကျိုးရှိပြီး အမှန်ဖြစ်တဲ့ စကားက နားထောင်သူ မနှစ်သက်နိုင်တဲ့အချိန်လည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအခါ သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိပြီး ပြောရမယ့်သဘော ရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
“သူစိတ်မကောင်းဖြစ်မှာစိုးလို့ မပြောတော့ဘူး”
ဆိုတာ အမြဲကရုဏာမဟုတ်ဘူး။
တချို့အချိန်မှာ အမှန်မပြောတာက နောက်ပိုင်း သူပိုဒုက္ခရောက်စေတယ်။
ဆက်ခံသူက အလုပ်မကောင်းဘူး။
အကြီးအကဲတွေက—
“စိတ်ကျသွားမှာစိုးလို့”
ဆိုပြီး ဘာမှမပြောဘူး။
တစ်နှစ်ကြာတော့ ပြဿနာကြီးတယ်။
ဒီထက် ကောင်းတာက—
နူးညံ့စွာ၊ အမှန်အတိုင်း၊ အချိန်မှန်မှာ—
“ဒီအပိုင်းမှာ သင်တိုးတက်ဖို့လိုတယ်။ ငါတို့လည်း အကူအညီပေးမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတာဝန်ရဲ့ စံကိုတော့ မလျှော့နိုင်ဘူး”
လို့ ပြောတာ။
ဒီမှာ နယ်နိမိတ်ရှိတယ်။
ကရုဏာလည်းရှိတယ်။
ဆက်ခံသူကို ချစ်ရင် “အလုပ်မလုပ်ဘဲ အာဏာ” မပေးနဲ့
မိသားစုလုပ်ငန်းတွေမှာ တစ်ခါတလေ—
“သားဆိုတော့”
“သမီးဆိုတော့”
“ကိုယ့်မိသားစုဆိုတော့”
ဆိုပြီး တာဝန်မပြည့်သေးဘဲ ရာထူးပေးတတ်တယ်။
ဒါကို ကရုဏာလို့ခေါ်နိုင်မလား။
တကယ်တော့ အဲဒီလူကို မတတ်သေးတဲ့နေရာမှာ တင်လိုက်တာက သူ့ကိုယ်တိုင်လည်း ဒုက္ခရောက်နိုင်တယ်။
ဝန်ထမ်းတွေလည်း ဒုက္ခရောက်နိုင်တယ်။
အဖွဲ့လည်း ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ကရုဏာဟာ “ကိုယ့်လူဖြစ်လို့ အားလုံးခွင့်ပြု” တာမဟုတ်ဘူး။
ကရုဏာနဲ့ တရားမျှတမှု တစ်ဖက်တည်းမဟုတ်ဘူး။
သင်တန်းလိုရင် သင်တန်းပေး။
အတွေ့အကြုံလိုရင် အတွေ့အကြုံယူခိုင်း။
တာဝန်သေးကနေ ကြီးလာအောင် ပေး။
အရည်အချင်းရလာမှ အာဏာတိုးပေး။
ဒီလိုလုပ်တာဟာ သူ့ကို နာအောင်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
သူတကယ်ရပ်တည်နိုင်အောင် ပြင်ဆင်ပေးတာ။
လွှဲပေးသူရဲ့နယ်နိမိတ်—နောက်လူရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လေးစားခြင်း
အကြီးအကဲတစ်ယောက်ရဲ့ အခက်ဆုံးကျင့်စဉ်က ဘာလဲ။
ကိုယ့်အကြံကို မလိုက်တဲ့ ဆက်ခံသူကို ကြည့်ရတာ။
ကိုယ်သုံးခဲ့တဲ့နည်း မသုံးဘူး။
ကိုယ်ရွေးတဲ့လူ မရွေးဘူး။
ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အရောင်တောင် မသုံးဘူး။
စိတ်ထဲမှာ—
“ငါ့ကို မလေးစားတော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ခံစားချက် ပေါ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့…
လွှဲပြောင်းတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ပုံတူတစ်ယောက် ဖန်တီးတာမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ကို လွှဲတာ။
အခြေခံတန်ဖိုးနဲ့ ကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းရမယ်။
ဒါပေမဲ့ နည်းလမ်းတိုင်း ကိုယ့်လိုဖြစ်ရမယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
ဆက်ခံသူမှာ မိမိစဉ်းစားနိုင်ခွင့် ရှိရမယ်။
အကယ်၍ စည်းကမ်း၊ သီလ၊ မူဝါဒမချိုးဘဲ အခြားနည်းကိုရွေးတယ်ဆိုရင် ကိုယ်မကြိုက်တာတစ်ခုတည်းနဲ့ ဝင်မဖျက်သင့်ဘူး။
ဒါဟာ အကြီးအကဲဘက်က ထားရမယ့် နယ်နိမိတ်ပါ။
ဆက်ခံသူရဲ့နယ်နိမိတ်—အကြီးအကဲကို အရှက်မခွဲဘဲ ကိုယ့်တာဝန်ယူခြင်း
နောက်မျိုးဆက်ဘက်ကလည်း—
“အခုငါခေါင်းဆောင်ပြီ၊ အဟောင်းတွေ ဘာမှမလိုဘူး”
ဆိုတာ မဖြစ်သင့်ဘူး။
ကိုယ့်မှာ အာဏာအသစ်ရလာတာနဲ့ အရင်မျိုးဆက်ကို ဘေးဖယ်ပြီး—
“အခုခေတ်ကို နားမလည်တော့ဘူး”
လို့ အရှက်ခွဲတာကလည်း ကရုဏာမရှိဘူး။
နယ်နိမိတ်ထားရမယ်။
ဒါပေမဲ့ လေးစားစွာထားရမယ်။
ဥပမာ—
“ဒီနေ့နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျွန်တော်တာဝန်ယူပါမယ်။ အဖေ့အတွေ့အကြုံလိုတဲ့အပိုင်းမှာ ပုံမှန်တိုင်ပင်ပါမယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
အာဏာနယ်ပယ် ရှင်းတယ်။
ကျေးဇူးတရားလည်း မပျောက်ဘူး။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုမှာ ခံစားချက်ကို မေ့မထားနဲ့
စနစ်ပိုင်းပြောရင် စာချုပ်၊ ရာထူး၊ အာဏာ၊ ငွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြောတတ်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ မျိုးဆက်လွှဲတဲ့အခါ အတွင်းမှာ ခံစားချက်ကြီးတစ်ခုရှိတယ်။
အကြီးအကဲအတွက်—
“ငါ့ဘဝတစ်လျှောက် တည်ဆောက်ခဲ့တာကနေ အခုလက်လွှတ်ရတော့မယ်”
ဆိုတဲ့ခံစားချက် ရှိနိုင်တယ်။
ဆက်ခံသူအတွက်—
“အရင်လူရဲ့ အရိပ်အောက်ကနေ ဘယ်တော့ လွတ်မလဲ”
ဆိုတဲ့ခံစားချက် ရှိနိုင်တယ်။
အဖွဲ့ဝင်တွေအတွက်—
“အခုဘယ်သူ့စကား နားထောင်ရမလဲ”
ဆိုတဲ့ မသေချာမှုရှိတယ်။
အဲဒီခံစားချက်တွေကို မကြည့်ဘဲ စည်းမျဉ်းပဲချရင် မလုံလောက်ဘူး။
ကရုဏာဆိုတာ—
“အဖေ့အတွက်လည်း ဒီအပြောင်းအလဲက လွယ်မှာမဟုတ်ဘူး”
လို့ နားလည်ပေးနိုင်တာ။
“သားသမီးအတွက်လည်း အမြဲစောင့်ကြည့်ခံနေရတာ ဖိအားဖြစ်နိုင်တယ်”
လို့ နားလည်ပေးနိုင်တာ။
နယ်နိမိတ်က အခန်းကဏ္ဍကို ရှင်းတယ်။
ကရုဏာက နှလုံးသားကို ပျော့စေတယ်။
နှစ်ခုလိုတယ်။
မြစ်ရေနဲ့ ကမ်းပါး ဥပမာ
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ လောကဥပမာတစ်ခု သုံးကြည့်ရအောင်။
ဒါက ဓမ္မကို သက်သေပြတဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာအထောက်အထားမဟုတ်ဘူး။ နားလည်လွယ်အောင် ဥပမာမျှသာပါ။
မြစ်တစ်စင်းမှာ ရေရှိတယ်။
ရေက စီးတယ်။
အသက်ရှင်စေတယ်။
လယ်ယာကို အကျိုးပြုတယ်။
ဒီရေကို ကရုဏာနဲ့ တင်စားကြည့်။
ဒါပေမဲ့ ကမ်းပါးမရှိဘူးဆိုရင်?
ရေက အရာရာပေါ် ပျံ့သွားနိုင်တယ်။
ရေကြီးနိုင်တယ်။
ဘယ်လမ်းစီးရမယ် မရှင်းတော့ဘူး။
နယ်နိမိတ်ဟာ ကမ်းပါးလို ဖြစ်တယ်။
ကမ်းပါးက ရေကို မုန်းလို့ တားထားတာမဟုတ်ဘူး။
ရေက အကျိုးရှိအောင် လမ်းပေးတာ။
တစ်ဖက်မှာ ကမ်းပါးကြီးပဲရှိပြီး ရေမရှိရင်?
ခြောက်သွေ့တယ်။
စည်းကမ်းကြီးပဲရှိပြီး ကရုဏာမရှိတဲ့ ဆက်ဆံရေးလည်း ဒီလိုပဲ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့လိုတာက—
ရေလည်းရှိ။
ကမ်းလည်းရှိ။
ကရုဏာလည်းရှိ။
နယ်နိမိတ်လည်းရှိ။
အချိန်နယ်နိမိတ်
မိသားစုလုပ်ငန်းမှာ အလုပ်နဲ့ အိမ်ဘဝရောသွားတတ်တယ်။
မနက်စာစားရင်း အလုပ်ပြောတယ်။
ညစာစားရင်း အလုပ်ပြောတယ်။
ညအိပ်မတိုင်ခင် အလုပ်ပြောတယ်။
ပွဲနေ့မှာလည်း အလုပ်ပြောတယ်။
နောက်ဆုံး မိသားစုဆက်ဆံရေးမရှိတော့ဘူး။
အလုပ်အစည်းအဝေးပဲ အိမ်ထဲ ရောက်လာတယ်။
ဒီမှာ ကရုဏာရှိတဲ့ နယ်နိမိတ်တစ်ခုလိုတယ်။
“ညရှစ်နာရီကျော်ရင် အရေးပေါ်မဟုတ်ရင် လုပ်ငန်းအကြောင်း မပြောတော့ဘူး”
“တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် အလုပ်မဟုတ်တဲ့ မိသားစုအချိန်ထားမယ်”
“အလုပ်ပြဿနာကို သတ်မှတ်ထားတဲ့အချိန်မှာ ဆွေးနွေးမယ်”
ဒီလိုစနစ်ထားရင် မိသားစုလည်း ကာကွယ်တယ်။
လုပ်ငန်းလည်း ကာကွယ်တယ်။
ငွေကြေးနယ်နိမိတ်
မိသားစုနဲ့လုပ်ငန်း ရောနေတဲ့နေရာမှာ ငွေကြေးနယ်နိမိတ် မရှင်းရင် ပဋိပက္ခများတယ်။
ဘယ်ငွေက လုပ်ငန်းငွေလဲ။
ဘယ်ငွေက ကိုယ်ပိုင်လဲ။
မိသားစုဝင်တစ်ယောက် ဘယ်အတိုင်းအတာထိ ယူနိုင်သလဲ။
ဘယ်အခါ အတည်ပြုချက်လိုသလဲ။
ဒါတွေ မရှင်းရင်—
“သူက ကိုယ့်အိမ်ကလူပဲ”
ဆိုပြီး စတယ်။
နောက်မှ—
“သူပိုယူတယ်၊ ငါနည်းရတယ်”
ဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှု ဖြစ်တယ်။
ရှင်းလင်းတဲ့စနစ်က မေတ္တာမရှိလို့ မဟုတ်ဘူး။
မိသားစုမေတ္တာကို ငွေကြေးမရှင်းလင်းမှုကြောင့် မပျက်စေဖို့ပါ။
စကားနယ်နိမိတ်
“ကိုယ့်မိသားစုပဲ၊ ပြောချင်သလို ပြောလို့ရတယ်”
ဆိုတာ မမှန်ဘူး။
နီးစပ်လေလေ စကားပိုသတိထားရတယ်။
“မင်းဘာမှမတတ်ဘူး”
“ငါမရှိရင် မင်းတို့ဘာမှဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး”
“အဲဒီကလေးက မင်းထက်တော်တယ်”
“ငါ့ကို နားမထောင်ရင် သားသမီးမဟုတ်ဘူး”
လို စကားတွေက အပြုအမူကို ပြင်ပေးတာမဟုတ်ဘဲ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိနိုင်တယ်။
နယ်နိမိတ်တစ်ခုထားပါ။
ပြဿနာကို ပြောမယ်၊ လူကို မဖျက်ဘူး။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်နဲ့ စောဒနာသုတ်က အမှန်၊ အကျိုး၊ အချိန်၊ နူးညံ့မှု၊ မေတ္တာပါအောင် စကားပြောဖို့ အားပေးတဲ့အခြေခံကို ပေးတယ်။
လျှို့ဝှက်ချက်နဲ့ ယုံကြည်မှုနယ်နိမိတ်
ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာတဲ့သူမှာ သိသင့်တဲ့အရာရှိတယ်။
မသိသင့်သေးတဲ့အရာလည်း ရှိနိုင်တယ်။
အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပြဿနာကို ခေါင်းဆောင်ဆီ ပြောတယ်ဆိုပါစို့။
အဲဒီအချက်ကို မိသားစုထဲမှာ—
“ကိုယ့်လူတွေပဲ”
ဆိုပြီး ပြန်ပြောတာ မသင့်ဘူး။
နယ်နိမိတ်မှာ လျှို့ဝှက်မှုနဲ့ ယုံကြည်မှုလည်း ပါတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲတာဆိုတာ ဖိုင်အားလုံးကို မရွေးဘဲ ပေးလိုက်တာ မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့အချက်ကို သင့်တော်တဲ့နည်းနဲ့ လွှဲပေးရတယ်။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း စောင့်ရတယ်။
“ကျွန်တော်က သနားတတ်လို့…” ဆိုတဲ့စကားကို ပြန်စစ်ပါ
တချို့ခေါင်းဆောင်က—
“ကျွန်တော်က လူပျော့တယ်”
လို့ ဂုဏ်ယူသလို ပြောတယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် စည်းကမ်းဖောက်တယ်။
မပြောဘူး။
နောက်တစ်ယောက်လည်း လိုက်ဖောက်တယ်။
နောက်ဆုံး စည်းကမ်းလိုက်နာတဲ့သူတွေက မမျှတသလို ခံစားရတယ်။
ကဲ… ကရုဏာက ဘယ်သူ့အပေါ်လဲ။
စည်းကမ်းဖောက်သူတစ်ယောက်ကိုပဲ သနားပြီး တာဝန်ယူနေတဲ့ တခြားလူတွေကို မသနားဘူးလား။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကရုဏာမှာ အကျိုးသက်ရောက်ခံရသူအားလုံးကို ကြည့်ရတယ်။
တစ်ယောက်ကို အမြဲလွှတ်ပေးတာကြောင့် တစ်ဖွဲ့လုံး ထိခိုက်နေရင် အဲဒါ ကရုဏာပြည့်စုံသလား ပြန်စစ်ရမယ်။
နယ်နိမိတ်ထားပြီးနောက် ဒေါသကျန်နေသလား
ကိုယ့်နယ်နိမိတ်က မှန်နေတယ်လို့ ထင်ရင်တောင် စိတ်ကိုပြန်စစ်ပါ။
“ဒီလူ ကျရှုံးတာ မြင်ချင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ရှိသလား။
“ငါ့ကို ထိခိုက်ထားလို့ သူလည်းနာစေချင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ရှိသလား။
“သူပြန်လာပြီး တောင်းပန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ အတ္တတောင်းဆိုမှု ရှိသလား။
နယ်နိမိတ်တစ်ခုက လက်တွေ့အရ လိုအပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အတွင်းမှာ ဒေါသကို သိုထားရင် စိတ်မလွတ်သေးဘူး။
ဒီမှာ ဓမ္မပဒရဲ့ အမုန်းကို မအမုန်းနဲ့သာ ငြိမ်းစေရမယ့် အချက်က ပြန်အရေးကြီးလာတယ်။
နယ်နိမိတ်ကို ဆက်ထားလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ အမုန်းကို တဖြည်းဖြည်း လွှတ်ရမယ်။
ကရုဏာက နီးဖို့ပဲ မဟုတ်ဘူး
တစ်ယောက်အပေါ် ကရုဏာရှိတယ်ဆိုရင် အမြဲနီးနေရမယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
တချို့လူကို အဝေးက ကောင်းစေချင်လို့ရတယ်။
မေတ္တာပို့လို့ရတယ်။
သူ့အကျိုးလိုလားလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်အိမ်ထဲ ဝင်ခွင့်မပေးနိုင်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်ငွေကို ထပ်မချေးနိုင်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အဖွဲ့မှာ တာဝန်ထပ်မပေးနိုင်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒါနဲ့ ကရုဏာပျောက်သွားသလား။
မပျောက်ရဘူး။
ကရုဏာဟာ သူ့အကျိုးလိုလားတဲ့စိတ်။
နယ်နိမိတ်ဟာ ဘယ်လိုဆက်ဆံမလဲဆိုတဲ့ ရှင်းလင်းမှု။
ဒီနှစ်ခုကို ခွဲသိရတယ်။
မျိုးဆက်လွှဲရာမှာ “မင်းကိုယုံလို့ လွှဲတယ်” ဆိုတာ ဘာအဓိပ္ပာယ်လဲ
ယုံကြည်ခြင်းဆိုတာ စစ်ဆေးမှုအားလုံးဖျက်တာ မဟုတ်ဘူး။
“မင်းကိုယုံလို့ စာရင်းမလိုဘူး”
ဆိုတာ မဖြစ်သင့်ဘူး။
စာရင်းရှိခြင်းက မယုံကြည်မှုမဟုတ်ဘူး။
စနစ်ရဲ့ တာဝန်ယူမှု။
အကြီးအကဲနဲ့ ဆက်ခံသူနှစ်ယောက်လုံးကို ကာကွယ်ပေးတယ်။
ငွေဘယ်လောက်ရှိတယ် ရှင်းတယ်။
ပိုင်ဆိုင်မှုဘယ်မှာရှိတယ် ရှင်းတယ်။
တာဝန်ဘယ်မှာစတယ် ရှင်းတယ်။
ဒီလိုဆိုရင် နောက်တစ်နေ့ ပြဿနာဖြစ်ရင်—
“သူယူလား၊ ငါယူလား”
ဆိုတဲ့ သံသယ မဖြစ်လွယ်ဘူး။
နယ်နိမိတ်က ယုံကြည်မှုကို ဖျက်တာမဟုတ်ဘူး။
တချို့အခါ ယုံကြည်မှုရှင်သန်ဖို့ စနစ်တကျ ထိန်းတာ ဖြစ်တယ်။
မိသားစုချစ်ခြင်းကို ရာထူးနဲ့ မရောနဲ့
သားဟာ သားပဲ။
မန်နေဂျာဟာ မန်နေဂျာ။
သမီးဟာ သမီးပဲ။
ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ခံဟာ ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ခံ။
အိမ်မှာ ချစ်ရမယ်။
အလုပ်မှာ စံရှိရမယ်။
သားကို ချစ်တာကြောင့် အလုပ်မှာ စံမလိုတော့ဘူးဆိုရင် တခြားဝန်ထမ်းတွေအပေါ် မမျှတဘူး။
အလုပ်မှာ အမှားပြောရတာကြောင့် အိမ်မှာ မချစ်တော့ဘူးဆိုရင်လည်း မမှန်ဘူး။
ဒီနှစ်ခုကို ခွဲနိုင်ဖို့ နယ်နိမိတ်လိုတယ်။
ကရုဏာက နှစ်ဖက်လုံးကို ချိတ်ပေးတယ်။
“အလုပ်ပိုင်းမှာ ဒီအချက်ကို ပြင်ဖို့လိုတယ်။ သားအနေနဲ့တော့ အဖေ့မေတ္တာ မလျော့ဘူး”
ဆိုတဲ့ အတွင်းသဘောထားရှိနိုင်တယ်။
တာဝန်လွှဲပေးတဲ့အချိန် အဆင့်သုံးဆင့်ထားပါ
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုကို တစ်ရက်တည်း မလုပ်သင့်တဲ့အခါ များတယ်။
အဆင့်သုံးဆင့် စဉ်းစားလို့ရတယ်။
ပထမ—အတူကြည့်တဲ့ကာလ။
အကြီးအကဲလုပ်တာကို နောက်မျိုးဆက်က ကြည့်၊ မေး၊ နားလည်။
ဒုတိယ—အတူလုပ်တဲ့ကာလ။
ဆက်ခံသူက ဆုံးဖြတ်၊ အကြီးအကဲက နောက်က အကြံပေး။
တတိယ—လွှဲပြီး အကြံပေးတဲ့ကာလ။
ဆက်ခံသူ အာဏာပြည့်ယူ၊ အကြီးအကဲက သတ်မှတ်ထားတဲ့နေရာမှာပဲ အကြံပေး။
ဒီလိုအဆင့်တွေရှိရင် နယ်နိမိတ် ရှင်းတယ်။
ကရုဏာလည်း ရှိတယ်။
အရင်လူကို ချက်ချင်း ပစ်မထားဘူး။
နောက်လူကိုလည်း အမြဲကလေးလို မထားဘူး။
မေးခွန်းမေးဖို့ နယ်နိမိတ်ရှိသလား
ထူးဆန်းတယ်နော်—နယ်နိမိတ်ဆိုတာ တားဖို့ပဲလို့ ထင်တတ်တယ်။
တကယ်တော့ တချို့နယ်နိမိတ်က မေးလို့ရတဲ့ နေရာ ကိုပါ သတ်မှတ်ပေးတယ်။
ဥပမာ—
“လက်ရှိခေါင်းဆောင်ရဲ့ နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြားသူ တိုက်ရိုက်မပြောင်းရဘူး။ ဒါပေမဲ့ အန္တရာယ်ကြီးတဲ့အချက်ရှိရင် ချက်ချင်းတင်ပြနိုင်တယ်”
ဆိုတာ။
ဒီမှာ ဘာဖြစ်သလဲ။
အာဏာနယ်နိမိတ်ရှိတယ်။
တစ်ချိန်တည်းမှာ အန္တရာယ်တင်ပြခွင့်ရှိတယ်။
ဒီလိုရှင်းလင်းမှုက လူတွေကို ပိုလုံခြုံစေတယ်။
ကရုဏာရှိတဲ့အဖွဲ့မှာ အမှားကို ဖုံးမထားဘူး
တချို့က—
“သူ့ကို စိတ်မကောင်းမဖြစ်စေချင်လို့”
အမှားကို ဖုံးတယ်။
ဒါက မေတ္တာမဟုတ်နိုင်ဘူး။
တစ်ယောက်ရဲ့အမှားကြောင့် လူတွေထိခိုက်နေရင် အမှန်ကို မပြောတာက သူတစ်ပါးကို ကရုဏာမရှိတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ ထိခိုက်မှုဖြစ်စေတဲ့အပြုအမူကို ပြန်သုံးသပ်ပြီး ဖွင့်ပြ၊ ပြင်ဆင်၊ အနာဂတ်မှာ ထိန်းသိမ်းဖို့ သဘောရှိတယ်။
ဒါကြောင့် ကရုဏာရှိတဲ့စနစ်က—
မှားရင် ဖုံးပေးတာမဟုတ်ဘူး။
မှားရင် အမှန်ပြောနိုင်အောင် လုံခြုံတဲ့နေရာ ဖန်တီးပေးတယ်။
ပြင်နိုင်အောင် ကူညီတယ်။
နောက်တစ်ကြိမ် မဖြစ်အောင် နယ်နိမိတ်ထားတယ်။
နယ်နိမိတ်နဲ့ အတ္တစွဲမှု
သူတော်ကောင်းတို့… တစ်ခါတလေ ကိုယ်ထားတဲ့နယ်နိမိတ်က တကယ်လိုအပ်တာမဟုတ်ဘဲ “ငါ့ပုံစံ” ကို ကာကွယ်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
“ငါ့နည်းမဟုတ်ရင် မရဘူး”
“ငါ့ခေတ်က ဒီလိုပဲ”
“ငါစတင်ထားတာဆိုတော့ ငါဆုံးဖြတ်ရမယ်”
ဒီလိုဆိုရင် ကိုယ်က စည်းကမ်းကာကွယ်နေတာလား၊ ကိုယ့်အတ္တကို ကာကွယ်နေတာလား ပြန်မေးရမယ်။
ကောင်းတဲ့နယ်နိမိတ်က အခြေခံတန်ဖိုး၊ တာဝန်၊ ဘေးကင်းမှု၊ တရားမျှတမှုတို့ကို ကာကွယ်တယ်။
အတ္တနယ်နိမိတ်က ကိုယ့်ထိန်းချုပ်မှုကို ကာကွယ်တယ်။
နှစ်ခု မတူဘူး။
“သူမပျက်စေချင်လို့” ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်
အကြီးအကဲက လက်မလွှတ်နိုင်တဲ့အခါ အမြဲအတ္တကြီးလို့ပဲ မဆိုသင့်ဘူး။
တခါတလေ ကြောက်လို့။
“ငါနှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက်ထားတာ ပျက်သွားမလား”
“ဝန်ထမ်းတွေ ဘာဖြစ်မလဲ”
“မိသားစုအမွေ ပျက်သွားမလား”
ကြောက်တယ်။
ကရုဏာရှိရင် ဒီကြောက်စိတ်ကိုလည်း နားလည်ပေးရမယ်။
ဆက်ခံသူက—
“အဖေက အာဏာလောဘကြီးလို့”
လို့ တစ်ဖက်တည်း မမြင်သင့်ဘူး။
“သူစိုးရိမ်နေတာ ဘာလဲ”
မေး။
ပြီးတော့ စနစ်နဲ့ ဖြေရှင်း။
အကြီးစားဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် review ထား။
ပုံမှန်အစီရင်ခံမှု ထား။
အန္တရာယ်ညွှန်းကိန်း သတ်မှတ်။
ဒီလိုလုပ်ရင် အကြီးအကဲရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို ကရုဏာနဲ့ နားလည်ပြီး ဆက်ခံသူရဲ့ လွတ်လပ်မှုကို နယ်နိမိတ်နဲ့ ထိန်းနိုင်တယ်။
အကြီးအကဲအတွက် သံဝေဂရစရာ
တစ်နေ့ ကိုယ်မရှိတော့ဘူး။
ကိုယ်ထိုင်ခဲ့တဲ့ကုလားထိုင်မှာ တခြားလူထိုင်မယ်။
ကိုယ့်လက်မှတ်ကို တခြားလူ ထိုးမယ်။
ကိုယ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့တဲ့အရာကို တခြားလူ ဆုံးဖြတ်မယ်။
ကိုယ့်နာမည်ကိုတောင် နောက်မျိုးဆက်က အနည်းငယ်ပဲ သိချင်သိမယ်။
ဒီဟာကို စိတ်မကောင်းစရာလို့ပဲ မမြင်နဲ့။
သံဝေဂရစရာပါ။
အရာရာ အမြဲတမ်း ကိုယ့်လက်ထဲမှာ မနေရဘူး။
ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့အချိန်မှာ ကောင်းကောင်းစောင့်။
လွှဲရမယ့်အချိန်မှာ ကောင်းကောင်းလွှဲ။
ဒါက ပညာပါ။
နောက်မျိုးဆက်အတွက် သံဝေဂရစရာ
နောက်မျိုးဆက်ကလည်း—
“အခုငါတို့ခေတ်”
ဆိုပြီး မာနတက်လို့ မရဘူး။
တစ်နေ့ ကိုယ်လည်း အဟောင်းဖြစ်မယ်။
အခု ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ အကြီးအကဲလို ကိုယ်တစ်နေ့ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
အခု ကိုယ်တောင်းတဲ့ လွတ်လပ်မှုကို ကိုယ့်နောက်မျိုးဆက်ကို တစ်နေ့ပေးရဲမလား။
ဒီမေးခွန်းကို အခုကတည်းက ထားပါ။
ဒါဆို မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုဟာ အာဏာသိမ်းပွဲမဟုတ်တော့ဘူး။
လက်ဆင့်ကမ်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်လာတယ်။
လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရန် အဆင့်များ
ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီတရားကို လက်တွေ့ကျင့်ဖို့ အဆင့်လိုက် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ မိမိတာဝန်နယ်ပယ်ကို စာတစ်ကြောင်းနဲ့ ရေးပါ
ကိုယ်က—
မိဘလား။
ဆက်ခံသူလား။
အကြီးအကဲလား။
မန်နေဂျာလား။
အဖွဲ့ဝင်လား။
ကိုယ့်တာဝန်ကို တိတိကျကျရေးပါ။
“ကျွန်တော့်တာဝန်က အကြံပေးခြင်း၊ နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ခြင်းမဟုတ်”
“ကျွန်မတာဝန်က ဘဏ္ဍာရေးစာရင်း၊ လူမှုဆက်ဆံရေးမဟုတ်”
ဒီလို ရှင်းပါ။
၂။ “ငါ့တာဝန်မဟုတ်တဲ့အရာ” ကိုလည်း ရေးပါ
ဒီအချက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
နယ်နိမိတ်မရှိသူက ကိုယ့်တာဝန်အားလုံးနဲ့ သူ့တာဝန်အားလုံးပါ ကိုယ်ယူတတ်တယ်။
“သူ့စိတ်ခံစားချက်အားလုံးကို ငါဖြေရှင်းပေးရမယ်” မဟုတ်ဘူး။
“သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းကို ငါအတည်ပြုပေးရမယ်” မဟုတ်ဘူး။
“သူအမှားမလုပ်အောင် ငါအမြဲထိန်းရမယ်” မဟုတ်ဘူး။
ဘယ်အပိုင်းကို သူ့ဆီပြန်ပေးရမလဲ ရှင်းပါ။
၃။ အကူအညီမပေးခင် မေးခွန်းသုံးခုမေးပါ
ဒီအကူအညီက—
မိမိကို ထိခိုက်စေမလား။
သူ့ကို ရေရှည်အကျိုးရှိစေမလား။
နှစ်ဖက်လုံးအတွက် တရားမျှတသလား။
ရာဟုလောဝါဒသုတ်ရဲ့ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်ထိခိုက်မှု စစ်ဆေးတဲ့သဘောကို လက်တွေ့အသုံးချတာပါ။
၄။ “ဟုတ်ကဲ့” နဲ့ “မဟုတ်ဘူး” ကြား အခြားရွေးချယ်မှု ရှာပါ
အကူအညီဆိုတာ အပြည့်အဝလုပ်ပေးတာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ဘူး။
ငွေမပေးနိုင်ရင် အကြံပေးနိုင်တယ်။
အလုပ်မလုပ်ပေးနိုင်ရင် သင်ပေးနိုင်တယ်။
ညတိုင်းမနားထောင်နိုင်ရင် အချိန်သတ်မှတ်နိုင်တယ်။
အာဏာမပေးသေးနိုင်ရင် လေ့ကျင့်ခွင့်ပေးနိုင်တယ်။
၅။ နယ်နိမိတ်ကို ကြိုပြောပါ
အမှားဖြစ်ပြီးမှ ဒေါသနဲ့ ပြောတာထက် ကြိုရှင်းတာက ပိုကောင်းတယ်။
“ဒီတာဝန်ကို ဘယ်အထိ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်”
“ဒီအခြေအနေမှာ ငါဝင်ကူမယ်”
“ဒီလိုစကားပြောရင် ဆွေးနွေးမှုရပ်မယ်”
ကြိုပြောပါ။
၆။ နယ်နိမိတ်ပြောမယ့်စကားကို အချက်ငါးချက်နဲ့ စစ်ပါ
အချိန်သင့်သလား။
အမှန်လား။
နူးညံ့သလား။
အကျိုးရှိသလား။
အတွင်းမှာ မေတ္တာရှိသလား။
၇။ တစ်ကြိမ်ပြောပြီး နေ့တိုင်းပြောင်းမနေပါနဲ့
ဒီနေ့ “ရတယ်”။
မနက်ဖြန် စိတ်မကောင်းလို့ “မရဘူး”။
နောက်နေ့ အပြစ်ရှိသလိုခံစားလို့ ပြန် “ရတယ်”။
ဒီလိုဆိုရင် တစ်ဖက်လူ မသိတော့ဘူး။
နယ်နိမိတ်က တည်ငြိမ်မှုလိုတယ်။
အခြေအနေပြောင်းရင် ပြန်ဆွေးနွေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ စိတ်အလိုက် အမြဲပြောင်းမနေသင့်ဘူး။
၈။ ဆက်ခံသူကို တာဝန်နဲ့အတူ အာဏာပေးပါ
“မင်းတာဝန်ယူ”
လို့ ပြောပြီး ဆုံးဖြတ်ခွင့်မပေးတာ မလုပ်ပါနဲ့။
ဘယ်အတိုင်းအတာထိ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ် ရှင်းပါ။
၉။ အကြီးအကဲအတွက် အကြံပေးနေရာ သတ်မှတ်ပါ
အကြီးအကဲကို လုံးဝဘေးဖယ်ရမယ် မဟုတ်ဘူး။
အပတ်စဉ်အစည်းအဝေး၊ လစဉ် review၊ အရေးကြီးကိစ္စစာရင်း စတဲ့နည်းနဲ့ အတွေ့အကြုံကို အသုံးချပါ။
ဒါပေမဲ့ နေ့စဉ်အာဏာကို ပြန်ယူမသွားစေနဲ့။
၁၀။ အပြစ်ရှိသလိုခံစားရလို့ နယ်နိမိတ် မဖျက်ပါနဲ့
“သူစိတ်မကောင်းဖြစ်သွားပြီ”
ဆိုတာနဲ့ ကိုယ်ထားတဲ့ တရားမျှတတဲ့နယ်နိမိတ်ကို ချက်ချင်းဖျက်မပစ်နဲ့။
တစ်ဖက်လူရဲ့ စိတ်မကောင်းမှုကို ကရုဏာနဲ့ နားထောင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ နယ်နိမိတ်မှန်တယ်ဆိုရင် တည်ငြိမ်နိုင်တယ်။
၁၁။ ကိုယ်မှားရင် ပြန်ပြင်ပါ
နယ်နိမိတ်ထားလိုက်တာ မမျှတဘူးဆိုတာ နောက်မှ သိရင်—
“ငါပြောထားတာ မှားခဲ့တယ်”
လို့ ပြန်ပြင်နိုင်တယ်။
တည်ငြိမ်မှုဆိုတာ မမှားရဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
မှားရင် ရိုးသားစွာ ပြင်တတ်ခြင်းပါ။
၁၂။ ကရုဏာကို ရလဒ်နဲ့ ပြန်စစ်ပါ
“ငါက စေတနာကောင်းခဲ့တာပဲ”
ဆိုပြီး မပြီးနဲ့။
ကိုယ်လုပ်ပေးတဲ့အရာကြောင့် သူပိုတတ်လာသလား။
ပိုတာဝန်ယူလာသလား။
ပိုလွတ်လပ်လာသလား။
ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မရှိရင် မလုပ်တတ်တော့ဘူးလား။
ကရုဏာကို ရလဒ်နဲ့ ပြန်ကြည့်ပါ။
တစ်ပတ်စာ လက်တွေ့အစီအစဉ်
ဒီတစ်ပတ်မှာ “နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာ” ကို နေ့တိုင်းတစ်ချက် လေ့ကျင့်ကြည့်ရအောင်။
ပထမနေ့ — ကိုယ့်တာဝန်ကို ရှင်းသည့်နေ့
စာရွက်တစ်ရွက်ယူပါ။
ဘယ်ဘက်မှာ—
“ငါ့တာဝန်”
ညာဘက်မှာ—
“သူ့တာဝန်”
လို့ ရေးပါ။
ကိုယ့်မိသားစု၊ အလုပ်၊ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုကိစ္စထဲက ပြဿနာတစ်ခု ရွေးပြီး ခွဲရေးပါ။
ညမှာ မေးပါ—
“သူ့တာဝန်ကို ငါယူထားတာ ဘာရှိသလဲ။”
“ငါ့တာဝန်ကို သူ့ပေါ် ပုံချထားတာ ဘာရှိသလဲ။”
ဒုတိယနေ့ — “ဟုတ်ကဲ့” မပြောခင် ရပ်သည့်နေ့
ဒီနေ့ တစ်ယောက်ယောက် အကူအညီတောင်းလာရင် ချက်ချင်းမဖြေပါနဲ့။
ခဏရပ်။
မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်ထိခိုက်မှုကို စဉ်းစားပါ။
ပြီးမှ—
ဟုတ်ကဲ့။
မဟုတ်ဘူး။
သို့မဟုတ် “ဒီနည်းနဲ့ ကူညီနိုင်တယ်”
ဆိုတာ ရွေးပါ။
တတိယနေ့ — နူးညံ့စွာ “မလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ ပြောသည့်နေ့
သေးသေးလေးတစ်ခုကို စမ်းပါ။
ဥပမာ—
“အခုတော့ အချိန်မပေးနိုင်ဘူး၊ ညနေမှ ပြောရအောင်”
“ဒီအလုပ်ကို မလုပ်ပေးနိုင်ဘူး၊ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ပြပေးမယ်”
“ဒီလိုအသံနဲ့ ဆက်မပြောချင်ဘူး၊ ငြိမ်သွားရင် ပြန်ပြောမယ်”
ဆိုပြီး။
ပြောပြီးနောက် စိတ်ထဲမှာ ဒေါသရှိသလား ပြန်ကြည့်ပါ။
စတုတ္ထနေ့ — ကရုဏာနဲ့ နားထောင်သည့်နေ့
နယ်နိမိတ်ထားပြီးသားလူတစ်ယောက်ရဲ့ ခံစားချက်ကို နားထောင်ပါ။
နယ်နိမိတ်ဖျက်ဖို့ မလိုဘူး။
ပြန်ရှင်းပြဖို့လည်း ချက်ချင်းမလိုဘူး။
“သူဘယ်လိုခံစားနေရလဲ”
ကို နားထောင်ပါ။
နယ်နိမိတ်တည်ငြိမ်ပြီး နှလုံးသားပျော့နေဖို့ လေ့ကျင့်တာပါ။
ပဉ္စမနေ့ — တာဝန်တစ်ခု လက်လွှတ်သည့်နေ့
ကိုယ်အမြဲလုပ်ပေးနေတဲ့ အလုပ်တစ်ခု ရွေးပါ။
ဆက်ခံသူ၊ သားသမီး၊ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ကို သင်ပေးပြီး ကိုယ်နောက်ဆုတ်ပါ။
မိမိစိတ်ထဲမှာ—
“သူမှားမယ်ထင်တယ်”
ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်ပေါ်ရင် သိပါ။
အန္တရာယ်မကြီးတဲ့ အတိုင်းအတာအတွင်း သူ့ကို လုပ်ခွင့်ပေးပါ။
ဆဋ္ဌမနေ့ — အာဏာနယ်နိမိတ် ပြန်စစ်သည့်နေ့
မိသားစုလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့မှာ—
ဘယ်သူဆုံးဖြတ်တာ ဘာလဲ။
ဘယ်သူ့ကို တိုင်ပင်ရမလဲ။
အကြီးအကဲ ဘယ်အချိန်ဝင်မလဲ။
လက်ရှိခေါင်းဆောင်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် ဘယ်လောက်လဲ။
ရှင်းလား မရှင်းလား ကြည့်ပါ။
မရှင်းရင် အနည်းဆုံး တစ်ချက် ရေးသားသတ်မှတ်ပါ။
သတ္တမနေ့ — မေတ္တာနဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်နေ့
အချိန်မိနစ်သုံးဆယ်ယူပါ။
ဒီတစ်ပတ်မှာ—
“မလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ တည်ငြိမ်စွာ ပြောနိုင်ခဲ့တာ ဘာလဲ။
ကူညီသင့်တဲ့နေရာမှာ မကူညီမိတာ ဘာရှိလဲ။
သူ့တာဝန်ကို ကိုယ်ယူထားတာ ဘာရှိသလဲ။
ကိုယ့်တာဝန်ကို ရှောင်ထားတာ ဘာရှိသလဲ။
ဒေါသနဲ့ နယ်နိမိတ်ထားမိတာ ဘာရှိသလဲ။
ကရုဏာနဲ့ ပိုကောင်းအောင် ပြန်ပြောနိုင်မယ့်အရာ ဘာရှိသလဲ။
ရေးပါ။
နောက်ဆုံး လူတစ်ယောက်ကို စိတ်ထဲယူပြီး—
“သူကောင်းပါစေ။ သူဒုက္ခလျော့ပါစေ။ ငါလည်း ပညာနဲ့ ကူညီတတ်ပါစေ။ မကူညီသင့်တဲ့နည်းကိုလည်း လွှတ်တတ်ပါစေ”
ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ မေတ္တာပို့ပါ။
“နယ်နိမိတ်ထားရင် သူစိတ်ဆိုးသွားမယ်” ဆိုရင်?
ဟုတ်တယ်။
တခါတလေ စိတ်ဆိုးနိုင်တယ်။
နယ်နိမိတ်ကောင်းတစ်ခုထားတိုင်း လူတိုင်း ကျေနပ်မယ်လို့ မမျှော်လင့်နဲ့။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်ရဲ့ သဘောအရ အမှန်၊ အကျိုးရှိတဲ့ စကားတောင် တစ်ခါတလေ မနှစ်သက်နိုင်ဘူး။ အရေးကြီးတာက အချိန်နဲ့ ကရုဏာကို မပျောက်စေဖို့ပါ။
လူတစ်ယောက် စိတ်ဆိုးသွားတာက ကိုယ်မှားတယ်ဆိုတဲ့ သက်သေမဟုတ်ဘူး။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
“သူစိတ်ဆိုးတာ သူ့ကိစ္စ”
ဆိုပြီး အေးစက်မသွားနဲ့။
သူစိတ်ဆိုးတာ နားလည်ပေး။
နယ်နိမိတ်မှန်ရင် တည်ငြိမ်နေ။
“မိဘကို နယ်နိမိတ်ထားတာ အပြစ်လား”
မိဘကို မရိုမသေပြုဖို့ ဒီတရားက မဆိုဘူး။
မိဘကျေးဇူးကို သိရမယ်။
တတ်နိုင်သမျှ စောင့်ရှောက်ရမယ်။
ဒါပေမဲ့ သားသမီးအရွယ်ရောက်လာပြီး မိမိအိမ်ထောင်၊ အလုပ်၊ တာဝန်ကို ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ရမယ့်နေရာရှိတယ်။
မိဘကို လေးစားရင်း—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကျွန်တော်တို့ အိမ်ထောင်နှစ်ယောက် တိုင်ပင်ပြီး လုပ်ပါမယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
အသံမကြမ်းရဘူး။
ကျေးဇူးတရားမပျောက်ရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်တာဝန်ကိုလည်း အမြဲအပ်မထားရဘူး။
“ကရုဏာရှိရင် အမြဲခွင့်လွှတ်ရမလား”
စိတ်ထဲက အမုန်းကို လျော့ချဖို့ လေ့ကျင့်တာနဲ့ ယုံကြည်မှုကို ချက်ချင်း ပြန်ပေးတာ မတူဘူး။
တစ်ယောက် လိမ်ခဲ့တယ်။
ကိုယ်မုန်းမထားဖို့ လေ့ကျင့်နိုင်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ကို ချက်ချင်း ပြန်ပေးဖို့ မလိုနိုင်ဘူး။
ယုံကြည်မှုက ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ အချိန်ယူနိုင်တယ်။
နယ်နိမိတ်ထားနိုင်တယ်။
ကရုဏာလည်း ရှိနိုင်တယ်။
“ကိုယ်ပင်ပန်းနေပြီဆိုရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
သူတော်ကောင်းတို့… ကရုဏာကို ပင်ပန်းမှုနဲ့ မတိုင်းနဲ့။
“ငါအရမ်းပင်ပန်းမှ ငါတကယ်ကောင်းတဲ့လူ”
ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
သေဒကသုတ်ရဲ့ အခြေခံသဘောမှာ မိမိကို စောင့်ရှောက်ခြင်းနဲ့ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ခြင်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်နွယ်နေတယ်။
နားဖို့လိုရင် နား။
တာဝန်မျှဝေဖို့လိုရင် မျှဝေ။
အကူအညီတောင်းဖို့လိုရင် တောင်း။
ကိုယ်မလုပ်နိုင်တာကို အမှန်ပြော။
ဒါဟာ အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
ရိုးသားတာ။
မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှု အောင်မြင်တယ်ဆိုတာ ဘာလဲ
အမွေစာချုပ်ထိုးပြီးတာလား။
ရာထူးပေးပြီးတာလား။
မဟုတ်သေးဘူး။
အကြီးအကဲက စိတ်ငြိမ်းချမ်းစွာ နောက်ဆုတ်နိုင်တယ်။
ဆက်ခံသူက ကျေးဇူးသိရင်း ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်တယ်။
အဖွဲ့ဝင်တွေ ဘယ်သူ့တာဝန် ဘယ်မှာရှိတယ် သိတယ်။
အကြီးအကဲက အကြံပေးလို့ရတယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်ရှိခေါင်းဆောင်ရဲ့ အာဏာမဖျက်ဘူး။
ဆက်ခံသူက လွတ်လပ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အရင်မျိုးဆက်ကို မရိုမသေမလုပ်ဘူး။
ပြဿနာဖြစ်ရင် စကားပြောလို့ရတယ်။
ရန်ဖြစ်မှသာ ရှင်းရတဲ့ပုံစံ မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို ဦးဇင်းက ငြိမ်းချမ်းသောအောင်မြင်မှု လို့ ခေါ်ချင်တယ်။
ပစ္စည်းအမွေထက် ဆက်ဆံရေးအမွေက အရေးကြီးတယ်
ပိုင်ဆိုင်မှုအများကြီး ချန်ထားပြီး မောင်နှမတွေ မုန်းနေကြရင် ဘာအောင်မြင်မှုလဲ။
လုပ်ငန်းကြီးချန်ထားပြီး အဖွဲ့ဝင်တွေ အရင်မျိုးဆက်နဲ့ နောက်မျိုးဆက် နှစ်ဖက်ခွဲပြီး ရန်ဖြစ်နေကြရင် ဘာအမွေလဲ။
တစ်ခါတလေ ငွေအမွေထက်—
အပြန်အလှန်လေးစားတတ်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု၊
အမှန်ပြောနိုင်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု၊
“မဟုတ်ဘူး” ကို မေတ္တာနဲ့ ပြောနိုင်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု၊
တစ်ယောက်တာဝန်ကို တစ်ယောက် မသိမ်းယူတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊
အာဏာကို အချိန်တန်ရင် လွှဲတတ်တဲ့ယဉ်ကျေးမှု
ကို ချန်ထားနိုင်တာက ပိုကြီးတဲ့အမွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ်စောင့်ရှောက်၊ သူလည်းစောင့်ရှောက်
ဒီနေ့တရားကို ဝါးတိုင်ပေါ်က ဥပမာဆီ ပြန်သွားကြရအောင်။
ဝါးတိုင်ပေါ်မှာ လူနှစ်ယောက်ရှိတယ်။
တစ်ယောက်က ကိုယ့်ဟန်ချက်မထိန်းဘဲ—
“ငါမင်းကိုပဲ စောင့်မယ်”
ဆိုရင် နှစ်ယောက်လုံးကျနိုင်တယ်။
တစ်ယောက်က—
“ငါ့ဟာငါပဲ၊ မင်းသေသေရှင်ရှင်”
ဆိုရင်လည်း မေတ္တာမရှိဘူး။
မှန်တဲ့လမ်းက—
ကိုယ့်သတိကို ကိုယ်ထိန်း။
သူ့ကိုလည်း မထိခိုက်အောင် စောင့်။
သည်းခံ။
မထိခိုက်စေ။
မေတ္တာထား။
ကရုဏာထား။
ဒီလမ်းက မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုအတွက်လည်း အလွန်လှတယ်။
အကြီးအကဲက ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်ထိန်း။
နောက်လူကိုလည်း စောင့်ရှောက်။
ဆက်ခံသူက ကိုယ့်တာဝန်ကို ကိုယ်ယူ။
အကြီးအကဲရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း စောင့်။
နှစ်ဖက်လုံး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ရင်း တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ကာကွယ်ကြတယ်။
သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြရအောင်
ဒကာ ဒကာမတို့…
နယ်နိမိတ်နဲ့ ကရုဏာအကြောင်းကို အများကြီးပြောပြီးပြီ။
အခု အဆုံးမှာ ဓမ္မရဲ့ နှလုံးသားဆီ ပြန်ဆင်းရမယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
နယ်နိမိတ်မရှိတဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ ဒုက္ခရှိတယ်။
အမြဲ “ဟုတ်ကဲ့” ပြောနေရတဲ့လူ ပင်ပန်းတယ်။
သူ့တာဝန်ကို ကိုယ်ယူထားတဲ့သူ ပင်ပန်းတယ်။
ကိုယ့်တာဝန်ကို သူယူထားတာကြောင့် မကြီးထွားနိုင်တဲ့သူလည်း ဒုက္ခရောက်တယ်။
အာဏာလွှဲပြီး မလွှတ်နိုင်တဲ့ အကြီးအကဲလည်း ပူလောင်တယ်။
လွတ်လပ်ခွင့်မရတဲ့ ဆက်ခံသူလည်း ပူလောင်တယ်။
ကရုဏာမရှိတဲ့ တင်းကျပ်မှုမှာလည်း ဒုက္ခရှိတယ်။
လူတွေ ကြောက်တယ်။
စကားမပြောရဲဘူး။
အမှားဖုံးတယ်။
ဆက်ဆံရေးအေးစက်တယ်။
ဒါတွေဟာ ဒီတရားထဲက ဒုက္ခရဲ့ ပုံစံတွေပါ။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီဒုက္ခတွေရဲ့ အတွင်းမှာ ဘာရှိသလဲ။
“သူငါ့ကို မစိတ်ဆိုးစေချင်ဘူး” ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု ရှိနိုင်တယ်။
“ငါက လူကောင်းလို့ ထင်စေချင်တယ်” ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု ရှိနိုင်တယ်။
“ဒီအဖွဲ့က ငါ့ဟာပဲ” ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု ရှိနိုင်တယ်။
“နောက်လူက ငါ့လိုလုပ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ ထိန်းချုပ်လိုမှု ရှိနိုင်တယ်။
“မင်းက ငါ့ကို မလေးစားဘူး” ဆိုတဲ့ အတ္တနာကျင်မှု ရှိနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
မသိတာ၊ မခွဲတတ်တာ၊ တာဝန်မရှင်းတာ၊ စည်းမျဉ်းမရှင်းတာ စတဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေတွေ ရှိတယ်။
ဒီအရာအားလုံးကို တဏှာတစ်လုံးနဲ့ ရိုးရိုးမလျှော့သင့်ဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဦးဇင်းတို့ကို ပူလောင်စေတဲ့ အတွင်းဖမ်းဆုပ်မှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာ ပြန်ကြည့်ရမယ်။
နိရောဓသစ္စာ
တစ်နေ့—
“သူစိတ်မဆိုးစေချင်လို့ ငါအမြဲအလိုလိုက်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာတယ်။
“ငါ့အာဏာပဲ ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတာ လျော့လာတယ်။
“ငါ့နည်းမဟုတ်ရင် မရဘူး”
ဆိုတာ လျော့လာတယ်။
“ငါ့ကိုနာအောင်လုပ်လို့ ငါလည်း သူ့ကိုနာစေမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသ လျော့လာတယ်။
အဲဒီအခါ နယ်နိမိတ်ကို ဒေါသမပါဘဲ ထားလာနိုင်တယ်။
ကရုဏာကိုလည်း ကိုယ့်ကိုဖျက်မယ့်နည်းနဲ့ မသုံးတော့ဘူး။
စိတ်အပူ လျော့လာတယ်။
အာဏာအပူ လျော့လာတယ်။
အပြစ်ရှိသလိုခံစားပြီး အလိုလိုက်နေရတဲ့အပူ လျော့လာတယ်။
ဒီအေးချမ်းမှုဟာ နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သဘောပါ။
လောကီပြဿနာအားလုံး ချက်ချင်းပျောက်မယ်လို့ ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
စွဲလမ်းမှု လျော့လို့ ပူလောင်မှု လျော့လာတာ။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒါဆို ဘယ်လိုကျင့်မလဲ။
အမြင်မှန်နဲ့—
ကိုယ့်တာဝန်၊ သူ့တာဝန်ကို ခွဲမယ်။
ရည်ရွယ်ချက်မှန်နဲ့—
ရန်ဖြစ်ဖို့မဟုတ်၊ နှစ်ဖက်အကျိုးရှိဖို့ နယ်နိမိတ်ထားမယ်။
စကားမှန်နဲ့—
အမှန်၊ အကျိုး၊ အချိန်၊ နူးညံ့မှု၊ မေတ္တာပါအောင် ပြောမယ်။
အပြုအမူမှန်နဲ့—
မိမိကို မထိခိုက်၊ သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေဖို့ မလုပ်မီ၊ လုပ်နေစဉ်၊ လုပ်ပြီးနောက် ပြန်စစ်မယ်။
အသက်မွေးမှုနဲ့ တာဝန်မှာ—
လူကို အသုံးမချဘဲ၊ တရားမျှတမှုရှိအောင် စီမံမယ်။
အားထုတ်မှုမှာ—
အလိုလိုက်တတ်တဲ့ အကျင့်၊ ဒေါသနဲ့ ပိတ်တတ်တဲ့အကျင့်ကို သိပြီး ပြုပြင်မယ်။
သတိမှာ—
အပြစ်ရှိသလိုခံစားနေလား၊ ကြောက်နေလား၊ ထိန်းချုပ်ချင်နေလား ကိုယ့်စိတ်ကို ကြည့်မယ်။
တည်ငြိမ်မှုမှာ—
တစ်ဖက်စိတ်ဆိုးတာနဲ့ မှန်ကန်တဲ့နယ်နိမိတ်ကို ချက်ချင်းမဖျက်ဘူး။
ဒီလိုကျင့်ရင် မဂ္ဂလမ်းရဲ့ အခြေခံတရားတွေဟာ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှု၊ မိသားစုနဲ့ အဖွဲ့အစည်းဘဝထဲ တကယ်ဝင်လာတယ်။
နိဂုံးချုပ်မေတ္တာ
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့တရားကနေ အချက်တစ်ချက်ပဲ ယူသွားမယ်ဆိုရင် ဒီလိုယူသွားပါ။
ကရုဏာရှိလို့ နယ်နိမိတ်မပျောက်ပါစေနဲ့။
နယ်နိမိတ်ရှိလို့ ကရုဏာမပျောက်ပါစေနဲ့။
ချစ်လို့ အားလုံးလုပ်ပေးတာဟာ အမြဲချစ်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ချစ်လို့ သူ့တာဝန်ကို သူ့ဆီ ပြန်ပေးရတယ်။
စည်းကမ်းရှိလို့ ကြမ်းရမယ် မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အလွန်ရှင်းလင်းတဲ့ “မဟုတ်ဘူး” ကို မေတ္တာအပြည့်နဲ့ ပြောနိုင်တယ်။
အကြီးအကဲတို့…
အချိန်တန်ရင် လွှဲပေးနိုင်ကြပါစေ။
လွှဲပေးပြီးရင် နောက်လူရဲ့ တာဝန်နယ်ပယ်ကို လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
အတွေ့အကြုံကို မေတ္တာနဲ့ ပေးပြီး အာဏာကို အတ္တနဲ့ မဖမ်းထားကြပါစေ။
နောက်မျိုးဆက်တို့…
လွတ်လပ်ခွင့်လိုသလို တာဝန်လည်း ယူနိုင်ကြပါစေ။
အကြီးအကဲရဲ့ အားနည်းချက်ကိုမြင်သလို ကျေးဇူးကိုလည်း မြင်နိုင်ကြပါစေ။
နယ်နိမိတ်ထားရာမှာ ရိုသေလေးစားမှု မပျောက်ကြပါစေ။
မိသားစုအတွင်း—
အချစ်ကြောင့် တစ်ယောက်ဘဝကို တစ်ယောက် အလွန်အကျွံမထိန်းချုပ်ကြပါစေ။
အေးစက်သော အကွာအဝေးကြောင့်လည်း မေတ္တာမပျောက်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းအတွင်း—
တာဝန်ရှင်းကြပါစေ။
အာဏာရှင်းကြပါစေ။
ငွေကြေးရှင်းကြပါစေ။
စကားပြောပုံရှင်းကြပါစေ။
ဒါပေမဲ့ စည်းမျဉ်းတိုင်းရဲ့ အတွင်းမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ကရုဏာ ကျန်ရှိကြပါစေ။
အမှားလုပ်သူကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
အရှက်မခွဲကြပါစေ။
နယ်နိမိတ်ချိုးသူကို တာဝန်ယူစေနိုင်ကြပါစေ။
မုန်းတီးမနေကြပါစေ။
လိုအပ်တဲ့အခါ အကွာအဝေးထားနိုင်ကြပါစေ။
အတွင်းစိတ်မှာ ရန်ငြိုးမသိုထားကြပါစေ။
မိမိကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။
သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရင်း မိမိကိုယ်ကိုလည်း မပျောက်စေကြပါစေ။
ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ သူ့အကျိုး နှစ်ခုလုံးကို ပညာနဲ့ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ မျိုးဆက်လွှဲပြောင်းမှုသည် ပိုင်ဆိုင်မှုသာ လွှဲပြောင်းသော အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ—
ပညာလွှဲပြောင်းခြင်း၊
သီလလွှဲပြောင်းခြင်း၊
တာဝန်ယူမှုလွှဲပြောင်းခြင်း၊
အပြန်အလှန်လေးစားမှု လွှဲပြောင်းခြင်း၊
ကရုဏာနှင့် နယ်နိမိတ်ကို အတူတကွ ထိန်းနိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုကို လွှဲပြောင်းခြင်း
ဖြစ်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို သိနိုင်ကြပါစေ။
စွဲလမ်းမှုလျော့၍ အေးချမ်းရာကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အေးချမ်းရာသို့ ပို့ဆောင်သော အကျင့်လမ်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြပါစေ။
ရန်ငြိုးကင်းကြပါစေ။
ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
စိတ်ဆင်းရဲမှုကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိတို့၏ နယ်နိမိတ်များသည် အတ္တ၏နံရံများ မဖြစ်ဘဲ ပညာ၏ကမ်းပါးများ ဖြစ်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ ကရုဏာသည် အားနည်းသော အလိုလိုက်ခြင်း မဖြစ်ဘဲ မိမိနှင့်သူတစ်ပါး နှစ်ဖက်လုံးကို ကောင်းကျိုးဖြစ်စေသော ကရုဏာ ဖြစ်ကြပါစေ။
မျိုးဆက်ဟောင်းနှင့် မျိုးဆက်သစ်တို့ အာဏာအတွက် မယှဉ်ပြိုင်ဘဲ ကျေးဇူး၊ တာဝန်၊ ပညာနှင့် မေတ္တာတို့ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့ချန်ထားသော အကြီးဆုံးအမွေသည် ပစ္စည်းဥစ္စာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ—
“ငါတို့အချင်းချင်း ချစ်ကြတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တစ်ယောက်ဘဝကို တစ်ယောက် မသိမ်းယူကြဘူး။ ငါတို့မှာ နယ်နိမိတ်ရှိတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် မပစ်ထားကြဘူး”
ဆိုတဲ့ ငြိမ်းချမ်းသော ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao Dhammasmai
အကိုးအကားကျမ်းများ
သံယုတ္တနိကာယ်၊ သေဒကသုတ်။
ဒီဃနိကာယ်၊ သိင်္ဂါလသုတ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ရာဟုလောဝါဒသုတ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ လွှဥပမာသုတ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စောဒနာသုတ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ကိုယ်ကျိုးနှင့်သူတစ်ပါးအကျိုးဆောင်ရွက်သူ လေးမျိုးဆိုင်ရာသုတ်။
ဓမ္မပဒ၊ ယမကဝဂ်။