ငွေရှာခြင်းနှင့် လူ့အကျိုးကို ညှိခြင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် — ၂၅၇၀ ခုနှစ်
ငွေရှာခြင်းနှင့် လူ့အကျိုးကို ညှိခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ညနေအလုပ်ပြီးလို့ အိမ်ပြန်တဲ့လူတစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးကြည့်ရအောင်။
မနက်စောစောကတည်းက ထသွားတယ်။
တစ်နေ့လုံး ကြိုးစားတယ်။
ဖောက်သည်နဲ့စကားပြောရတယ်။
အလုပ်သမားပြဿနာ ဖြေရှင်းရတယ်။
ငွေစာရင်းကြည့်ရတယ်။
တင်သွင်းသူနဲ့ ညှိရတယ်။
အကြွေးပေးရမယ့်နေ့ကို တွက်ရတယ်။
သားသမီးကျောင်းလခလည်း ရှိတယ်။
မိဘဆေးဖိုးလည်း ရှိတယ်။
အိမ်ငှားခရှိတယ်။
ဝန်ထမ်းလစာပေးရမယ်။
ကုန်ကျစရိတ်တွေရှိတယ်။
အဲဒီလိုလူတစ်ယောက်ကို—
“ပိုက်ဆံမရှာနဲ့၊ လောဘဖြစ်တယ်”
လို့ သွားပြောမယ်ဆိုရင် ဓမ္မကို မှန်မှန်နားလည်တာ မဟုတ်သေးဘူး။
အိမ်ရှင်ဘဝမှာ အသက်မွေးဖို့လိုတယ်။
မိသားစုကို ထောက်ပံ့ဖို့လိုတယ်။
မိဘကို ပြုစုဖို့လိုတယ်။
အကြွေးပေးဖို့လိုတယ်။
ဝန်ထမ်းကို လစာပေးဖို့လိုတယ်။
လုပ်ငန်းတည်ဖို့ အမြတ်လည်းလိုတယ်။
ဒါတွေဟာ လက်တွေ့ဘဝရဲ့ အမှန်တွေ။
ဒါပေမယ့် ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ဖက်ကိုလည်း ကြည့်။
“ပိုက်ဆံရှာတာပဲ၊ ဘယ်လိုရှာရှာ ရတယ်”
လို့ပြောလို့ရသလား။
မရဘူး။
ဒါဆို မေးခွန်းက—
“ငွေရှာရမလား၊ လူ့အကျိုးလုပ်ရမလား”
မဟုတ်တော့ဘူး။
ဒီနှစ်ခုကို ရန်သူနှစ်ယောက်လို မထားရဘူး။
မေးခွန်းမှန်က—
“ငွေရှာရင်း လူ့အကျိုးကို မဖျက်ဘဲ ဘယ်လိုနေမလဲ။ လူ့အကျိုးပြုရင်း ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို မပျက်စီးစေဘဲ ဘယ်လိုရေရှည်တည်မလဲ။”
ဒီည ဦးဇင်းတို့ ဒီနေရာကို ကြည့်ကြမယ်။
ငွေရှာတာနဲ့ လူ့အကျိုးဟာ သဘာဝအရ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ငွေရှာနိုင်မှ လူ့အကျိုးကို ရေရှည်လုပ်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ လူ့အကျိုးမကြည့်ဘဲ ငွေကိုပဲလိုက်တဲ့အခါ လုပ်ငန်းရဲ့အမြစ် ပျက်တယ်။
တစ်ခါတလေ ကောင်းကျိုးလုပ်ချင်လို့ အမြတ်ကို လုံးဝမကြည့်ဘဲ နေတဲ့အခါ လုပ်ငန်းကိုယ်တိုင် ပျက်ပြီး ကူညီချင်တဲ့သူတွေကို ဆက်မကူညီနိုင်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့်—
မရောင်းဘဲ ကောင်းတာလုပ်ဖို့တင် မဟုတ်ဘူး။
ရောင်းရင်းလည်း မကောင်းတာ မလုပ်ဖို့။
အမြတ်ယူမယူဆိုတာတင် မဟုတ်ဘူး။
အမြတ်ဘယ်လိုရသလဲ၊ ဘယ်လိုသုံးသလဲ၊ ဘယ်သူ့ဘဝကို ဘာဖြစ်စေသလဲဆိုတာပါ ကြည့်ဖို့။
ဒီဟာက ဒီညတရားရဲ့ အလယ်တန်းကြော။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇ မှာ ဓနဉ္ဇာနိအမည်ရှိ ပုဏ္ဏားတစ်ဦးနဲ့ အရှင်သာရိပုတ္တရာတို့ ဆွေးနွေးခန်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။
ဓနဉ္ဇာနိက မိဘကို ထောက်ပံ့ရတယ်၊ ဇနီးသားသမီးကို ထောက်ပံ့ရတယ်၊ အလုပ်သမားတွေ၊ မိတ်ဆွေတွေ၊ ဆွေမျိုးတွေ၊ ဧည့်သည်တွေ၊ တခြားတာဝန်တွေ ရှိတယ်ဆိုပြီး သူ့ဘဝအခြေအနေကို ရှင်းပြတယ်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာက မေးတော်မူတာ အလွန်ထိမိတယ်။
လူတစ်ယောက်က—
“မိဘအတွက်လုပ်တာပါ”
ဆိုပြီး အဓမ္မနည်းနဲ့ လုပ်ခဲ့ရင် သူ့မိဘတွေက—
“သူက ကျွန်တော်တို့အတွက် မမှန်တာလုပ်တာပါ၊ သူ့အကျိုးဆက်ကို မခံပါစေနဲ့”
လို့ ကယ်ပေးနိုင်မလား။
မရဘူး။
“ဇနီးသားသမီးအတွက်လုပ်တာ”
ဆိုလည်း မရဘူး။
“အလုပ်သမားတွေကို ထောက်ပံ့ဖို့”
ဆိုလည်း မရဘူး။
“ဆွေမျိုးတွေအတွက်”
ဆိုလည်း မရဘူး။
ဒီဆွေးနွေးခန်းရဲ့ အဓိကသတိပေးချက်က—
တာဝန်ရှိတယ်ဆိုတာ အဓမ္မနည်းကို မှန်အောင်ပြောင်းပေးတဲ့ အကြောင်းပြချက်မဟုတ်ဘူး။
ဒီအချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်—
“ဝန်ထမ်းတစ်ရာရဲ့ စားဝတ်နေရေး ငါ့ပေါ်မူတည်လို့ ဘာမဆိုလုပ်ရမှာပဲ”
ဆိုလို့မရဘူး။
ဖခင်တစ်ယောက်—
“သားသမီးအတွက်ဆို ဘာမဆိုရှာရမှာပဲ”
ဆိုလို့မရဘူး။
သားတစ်ယောက်—
“မိဘအတွက်ဆို မမှန်တဲ့နည်းလည်း လုပ်ရမယ်”
ဆိုတာလည်း မမှန်ဘူး။
ဒီမှာ ကရုဏာရှိရမယ်။
လူ့ဘဝအခက်အခဲကို မလျှော့တွက်ရဘူး။
အလုပ်ရွေးချယ်ခွင့်နည်းတဲ့သူ၊ အကြွေးရှိတဲ့သူ၊ မိဘဆေးဖိုးလိုတဲ့သူကို ဦးဇင်းတို့ အပေါ်ကနေ အလွယ်အပြစ်မတင်ရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အခက်အခဲကို နားလည်ခြင်းနဲ့ မမှန်တာကို မှန်တယ်လို့ ခေါ်ခြင်းဟာ မတူဘူး။
ဒီနှစ်ခု ခွဲရမယ်။
ဘဝခက်တယ်။
ကရုဏာထား။
မမှန်ဘူး။
အမှန်အတိုင်း သိ။
ထွက်လမ်းရှာ။
ဒါ ဓမ္မနဲ့ပိုကိုက်တယ်။
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်အလုပ်က လုံးဝပြောင်းလို့ မရသေးဘူး။
ဒါဆို—
ချက်ချင်း အလုပ်ထွက်ခိုင်းတာ လွယ်တဲ့စကားပဲ။
ဘဝမလွယ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မေးနိုင်တာရှိတယ်။
“ဘယ်မမှန်မှုကို အခုကတည်းက လျှော့လို့ရသလဲ”
“ဘယ်အရည်အချင်းကို တိုးလို့ရသလဲ”
“ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် နောက်ခြောက်လ၊ တစ်နှစ်အတွင်း တရားသဖြင့်ပိုအသက်မွေးနိုင်တဲ့ဘက်ကို ရွှေ့လို့ရသလဲ”
ဒီလို ပညာနဲ့ လမ်းရှာ။
တရားဟာ အပြစ်တင်ဖို့ တုတ်မဟုတ်ဘူး။
မှန်ရာကို မြင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ဖို့ မီးအိမ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့အတွင်းမှာ ခွဲခြားမှုမှားတတ်တယ်။
“လူ့အကျိုးလုပ်သူ” ဆိုရင် ငွေမရှာရဘူးလို့ ထင်တယ်။
“ငွေရှာသူ” ဆိုရင် လူ့အကျိုးမကြည့်ဘူးလို့ ထင်တယ်။
ဒီလိုနှစ်ဖက်ခွဲတာ အလွန်ရိုးလွန်းတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ မှာ အိမ်ရှင်တစ်ဦးဟာ ကြိုးစားအားထုတ်ပြီး တရားသဖြင့်ရရှိတဲ့ ဥစ္စာ ကို ကိုယ့်ဘဝကောင်းဖို့၊ မိဘ၊ ဇနီးသားသမီး၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ ကောင်းကျိုးအတွက် အသုံးချနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဟာကို အလွန်သေချာကြည့်။
ဥစ္စာကို မပယ်ဘူး။
တရားသဖြင့်ရတဲ့ ဥစ္စာ လို့ အရင်သတ်မှတ်ထားတယ်။
ပြီးရင်—
ကိုယ်လည်း ချမ်းသာအောင်နေ။
မိဘလည်း ထောက်ပံ့။
မိသားစုလည်း ထောက်ပံ့။
အလုပ်သမားလည်း ထောက်ပံ့။
မိတ်ဆွေတွေလည်း အကျိုးရှိစေ။
ဒါဆို ငွေဟာ လူ့အကျိုးနဲ့ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့လက်ထဲမှာ ငွေဟာ လူ့အကျိုးပြုဖို့ စွမ်းအားတစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ငွေကို ရရှိလာပုံက မမှန်ဘူးဆိုရင် နောက်မှာ သုံးတာကောင်းတာတစ်ခုတည်းနဲ့ အစကမမှန်မှုကို ဖျက်လို့မရဘူး။
ဒီအချက်ကို မမေ့နဲ့။
လူတစ်ရာကို မတရားဖိပြီး အမြတ်တစ်သိန်းရတယ်။
နောက်မှ အလှူတစ်သောင်းလုပ်တယ်။
ဒါနဲ့ ရှေ့က မတရားမှုမရှိသွားဘူး။
Customer ကို လိမ်ပြီး ရတဲ့အမြတ်နဲ့ Charity လုပ်တယ်။
Charity ကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လိမ်တာကို ကောင်းအောင် မပြောင်းဘူး။
ဒါကြောင့်—
လူ့အကျိုးဟာ မမှန်တဲ့ငွေရှာနည်းကို ဆေးကြောပေးတဲ့ ဆပ်ပြာမဟုတ်ဘူး။
ငွေရတဲ့နည်းကတည်းက စစ်ရမယ်။
ရပြီးသုံးတဲ့နည်းလည်း စစ်ရမယ်။
ဒီနှစ်ခုလုံး။
သူတော်ကောင်းတို့…
Owner တစ်ယောက်မှာ အမြတ်တစ်သိန်းရတယ်ဆိုပါစို့။
ဒီတစ်သိန်းကို ဘာအတွက်သုံးမလဲ။
အရာတစ်ခုချင်းကို ဦးဇင်းတို့ လောဘ/ကုသိုလ် လို့ ချက်ချင်းမခွဲရဘူး။
တစ်ချို့ငွေကို လုပ်ငန်းထဲပြန်ထည့်ရမယ်။
စက်ပစ္စည်းပြင်ရမယ်။
လစာပေးရမယ်။
အရေးပေါ်အတွက်ထားရမယ်။
ကြွေးပေးရမယ်။
မိသားစုကို ထောက်ပံ့ရမယ်။
တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပေးကမ်းနိုင်တယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ အိမ်ရှင်ဘဝအတွက် ဥစ္စာကို စနစ်တကျ ခွဲဝေသုံးစွဲဖို့ ညွှန်ပြတဲ့အပိုင်း ရှိတယ်။
တစ်ပိုင်းကို အသုံးပြု။
နှစ်ပိုင်းကို အလုပ်နဲ့အသက်မွေးမှုအတွက် ပြန်ရင်းနှီး။
တစ်ပိုင်းကို အန္တရာယ်၊ အခက်အခဲအတွက် ထား။
ဒီအချက်က စာရင်းကို တစ်ကြောင်းတည်းနဲ့ မမြင်ဖို့ သတိပေးတယ်။
အမြတ်အားလုံး သုံးလိုက်တာလည်း ပညာမဟုတ်ဘူး။
အမြတ်အားလုံး ကိုယ့်အတွက်ပဲ သိမ်းထားတာလည်း မျှတမှုမရှိနိုင်ဘူး။
လုပ်ငန်းကို ရေရှည်တည်အောင် ရင်းနှီးရမယ်။
အန္တရာယ်အတွက် စောင့်ရမယ်။
ဘဝကိုလည်း အသုံးချရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
“လူ့အကျိုး” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း သေချာခွဲကြည့်ရမယ်။
တချို့က—
“ကျွန်တော့်လုပ်ငန်းက လူအများကို အလုပ်ပေးတယ်။ ဒါကြောင့် ဘာလုပ်လုပ်ကောင်းတယ်”
လို့ပြောတတ်တယ်။
မမှန်ဘူး။
အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးပေးတာ ကောင်းကျိုးတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အလုပ်သမားကို မတရားဆက်ဆံရင်?
လစာမပေးရင်?
အလုပ်ချိန်လွန်လွန်းရင်?
လုံခြုံမှုမရှိရင်?
ဒါဆို “အလုပ်ပေးတယ်” တစ်ကြောင်းနဲ့ အားလုံးဖုံးလို့မရဘူး။
နောက်တစ်ယောက်က—
“Customer ကို သက်သာအောင် ဈေးချထားတာ”
ဆိုတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ဈေးချနိုင်ဖို့ Supplier ကို အသက်မရှင်နိုင်အောင် ဈေးဖိထားရင်?
Staff လစာဖြတ်ထားရင်?
Safety ဖြတ်ထားရင်?
Customer အကျိုးတစ်ခုအတွက် အခြားသူအပေါ်ကုန်ကျစရိတ် ပို့ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
လူ့အကျိုးကို လူတစ်အုပ်တည်းနဲ့ မတိုင်းရဘူး။
ဖောက်သည်။
ဝန်ထမ်း။
တင်သွင်းသူ။
မိသားစု။
လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်။
ပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူတွေ။
အဲဒီအုပ်စုတွေကြား ဘယ်လိုအကျိုး၊ ဘယ်လိုအန္တရာယ် ရှိသလဲ ကြည့်။
အရာအားလုံးကို တူတူကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ တစ်ခါတလေ မဖြစ်နိုင်ဘူး။
Trade-off ရှိတယ်။
ဈေးတက်ရင် Customer ကုန်ကျစရိတ်တက်တယ်။
ဈေးမတက်ဘူးဆို Staff လစာတိုးမရနိုင်ဘူး။
အမြတ်မကျစေချင်ရင် Quality ပျက်စေနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် “အားလုံးပျော်ရမယ်” လို့ အလွယ်မပြောရဘူး။
ပညာက—
ဘယ်သူ့အပေါ် ကုန်ကျစရိတ်ကျသွားလဲ၊ မျှတလား၊ ရှင်းလား၊ ဖုံးထားလား ကို ကြည့်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမြတ်ဆိုတာ ဘာလဲ။
လူတချို့က အမြတ်ကို မကောင်းသလို ထင်တယ်။
တချို့က အမြတ်ကို အားလုံးထက် မြင့်တယ်လို့ ထင်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံး အစွန်း။
လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက် အမြတ်ဟာ အသက်ရှူနိုင်ဖို့လိုတဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခု။
အမြတ်မရှိဘူးဆိုရင်—
ဝန်ထမ်းလစာ ဘယ်ကပေးမလဲ။
စက်ဘယ်လိုပြင်မလဲ။
ဖောက်သည်ပြဿနာကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ။
အရေးပေါ်ဖြစ်ရင် ဘယ်လိုခံမလဲ။
ဝန်ဆောင်မှုကို ဘယ်လိုတိုးတက်အောင်လုပ်မလဲ။
ဒါကြောင့် Profit ကိုယ်တိုင် မကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အမြတ်ကို “ဘယ်နည်းနဲ့မဆို ယူရမယ့် အဆုံးသတ်ပန်းတိုင်” လုပ်လိုက်တဲ့အခါ ပြဿနာစတယ်။
အမြတ်က ကိရိယာဖြစ်နိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းရေရှည်တည်ဖို့။
ဝန်ထမ်းထောက်ပံ့ဖို့။
အရည်အသွေးတိုးဖို့။
အရင်းအနှီးကာကွယ်ဖို့။
အသစ်တီထွင်ဖို့။
ကောင်းကျိုးဖြန့်ဖို့။
ဒါပေမယ့် အမြတ်က မင်းကြီးဖြစ်သွားရင်—
သီလကို သူ့အောက်ထားမယ်။
Quality ကို သူ့အောက်ထားမယ်။
ဝန်ထမ်းကို သူ့အောက်ထားမယ်။
Customer ကို သူ့အောက်ထားမယ်။
အဲဒီအခါ Business ဟာ လူ့အကျိုးအတွက် ရှိတာမဟုတ်တော့ဘဲ လူက Business အတွက် ရှိလာတယ်။
ဒီအစဉ်ကို ပြန်မလှန်နဲ့။
ငွေကို လူအတွက်သုံး။
လူကို ငွေအတွက် မသုံးနဲ့။
ဒါကို အလွန်ပြင်းပြင်းထန်ထန်စကားပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့ကြည့်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို—
“ဒီလမှာ အမြတ်မီအောင် မင်းနားရက်အကုန် ဖျက်”
ဆိုတယ်။
တစ်ခါတလေ အရေးပေါ်ကာလ ရှိနိုင်တယ်။
ဒါကို အမြဲတမ်းစနစ်လုပ်လိုက်ရင်?
လူကို စက်လိုသုံးတာနဲ့ နီးလာတယ်။
Customer တစ်ယောက်ကို—
“သူမသိဘူး၊ ဒီ fee ထပ်ထည့်လိုက်”
ဆိုတယ်။
လူကို အမြတ်ရတဲ့အရာအဖြစ်ပဲ မြင်လာတယ်။
Supplier ကို—
“သူတို့မှာ ငါတို့မရှိရင် ဘယ်မှာမှ မရောင်းနိုင်ဘူး၊ ဖိသမျှဖိ”
ဆိုတယ်။
သူ့အားနည်းချက်ကို အမြတ်အဖြစ်ပြောင်းနေတယ်။
ဒီလိုအချိန်မှာ—
ငွေရှာတာမဟုတ်တော့ဘူး။
လူ့အားနည်းချက်ကို စားနေတယ်။
ဒီကွာခြားချက်ကို Owner တစ်ယောက် မြင်နိုင်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ အနာထပိဏ္ဍိကသူဌေးကို ဟောထားတဲ့ အိမ်ရှင်ရဲ့ ချမ်းသာမှုလေးမျိုးရှိတယ်။
တရားသဖြင့်ရတဲ့ဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်ရတဲ့ချမ်းသာမှု။
တရားသဖြင့်ရတဲ့ဥစ္စာကို အသုံးပြုရတဲ့ ချမ်းသာမှု။
အကြွေးကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှု။
ပြီးတော့—
အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် ရှိခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှု။
နောက်ဆုံး အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာမှုကို အလွန်မြင့်စွာထားတယ်။
ဒီတရားကို လုပ်ငန်းရှင်က တစ်နေ့တစ်ခါ သတိရသင့်တယ်။
“Revenue တက်တယ်”
အဲဒါ ချမ်းသာမှုတစ်မျိုး။
“အကြွေးလျော့တယ်”
အဲဒါကောင်းတယ်။
“မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်တယ်”
ကောင်းတယ်။
“ဝန်ထမ်းလစာ အချိန်မီပေးနိုင်တယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီနေ့ ငါလုပ်ခဲ့တာကို ပြန်ကြည့်ပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်မရှက်ဘူးလား”
ဒီချမ်းသာမှုကိုပါ စစ်။
တစ်ခါတလေ ဘဏ်ထဲမှာ ငွေများတယ်။
စိတ်ထဲမှာ ကြောက်နေတယ်။
“စာရင်းစစ်လာမှာ”
ကြောက်။
“Customer သိသွားမှာ”
ကြောက်။
“Staff ဖော်ထုတ်မှာ”
ကြောက်။
“Supplier တရားစွဲမှာ”
ကြောက်။
ငွေရှိတယ်။
လွတ်လပ်လား။
တစ်ခါတလေ မလွတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာမှုကို ဦးဇင်းတို့ အလွယ်မလျှော့နဲ့။
အမြတ်နဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကြား တစ်ခုရွေးရမယ့်အချိန် မကြာခဏမရောက်အောင် လုပ်ငန်းကို အစကတည်းက မှန်အောင် ဒီဇိုင်းလုပ်။
ဒါ ပိုကောင်းတယ်။
နောက်မှ Ethics နဲ့ Profit အမြဲတိုက်ရတဲ့စနစ် မဆောက်နဲ့။
စတုန်းကပဲ အမြတ်ရပုံကို ကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ case တစ်ခု ကြည့်မယ်။
ဤအဖြစ်အပျက်သည် သမိုင်းဖြစ်ရပ်မဟုတ်ပါ။ သင်ကြားရေးအတွက် ဖန်တီးထားသော အခြေအနေသာ ဖြစ်ပါသည်။
မိသားစုသုံးစားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်တဲ့လုပ်ငန်းငယ်တစ်ခု ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
စတုန်းက Founder က သန့်ရှင်း၊ ကောင်းမွန်တဲ့အစားအစာကို မျှတတဲ့ဈေးနဲ့ ပေးချင်တယ်။
အရောင်းကောင်းလာတယ်။
ဆိုင်တွေမှာ နေရာရလာတယ်။
ဝန်ထမ်းလည်းများလာတယ်။
နောက်နှစ်မှာ ကုန်ကြမ်းဈေးတက်တယ်။
မီးခတက်တယ်။
သယ်ယူစရိတ်တက်တယ်။
Competitor တချို့က ဈေးမတက်ဘူး။
Founder ရဲ့အမြတ်ကျတယ်။
အခု ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတော့မယ်။
လမ်းတစ်ခု—
ဈေးတက်။
Customer မကြိုက်နိုင်ဘူး။
လမ်းတစ်ခု—
Package ပမာဏနည်းသွားတာကို မရှင်းဘဲ ဈေးတူထား။
Customer မသိနိုင်ဘူး။
လမ်းတစ်ခု—
အရည်အသွေးနည်းတဲ့ ကုန်ကြမ်းသုံး။
လူမသိနိုင်လောက်အောင် ပုံစံတူလုပ်။
လမ်းတစ်ခု—
ဝန်ထမ်းကို လစာမတိုးဘဲ overtime ပိုလုပ်ခိုင်း။
လမ်းတစ်ခု—
Owner က သူ့အမြတ်ကို ခဏလျှော့ပြီး process efficiency ပြင်၊ waste လျှော့၊ product mix ပြန်စစ်၊ customer ကို ဈေးနှုန်းပြောင်းရတဲ့အကြောင်း ရိုးသားစွာရှင်း။
နောက်ဆုံးလမ်းက အမြဲဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မဆိုဘူး။
တစ်ခါတလေ လုပ်ငန်းက အခြေအနေမခံနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မေးခွန်းက—
“ကုန်ကျစရိတ်တက်တာကို ဘယ်သူ့ဆီ မမြင်သာအောင်ပို့မလဲ”
ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
“ဒီအခက်အခဲကို မျှတစွာ ဘယ်လိုဝေမလဲ”
ဆိုတာဖြစ်သင့်တယ်။
Owner ကိုယ်တိုင် အမြတ်အနည်းငယ်လျှော့နိုင်သလား။
Customer ဆီ ဈေးတက်ဖို့ လိုရင် ရိုးသားစွာရှင်းနိုင်သလား။
Staff ကို တကယ်ထိခိုက်ရမယ်ဆို စကားပြောပြီး နည်းလမ်းရှာနိုင်သလား။
Supplier ကို အကုန်ဖိမယ့်အစား ရေရှည်နှစ်ဖက်တည်နိုင်တဲ့ ညှိနှိုင်းမှု ရှိသလား။
ဒါ Ethical balancing။
အရာအားလုံးကို ပျော်စေမယ့် magic answer မရှိဘူး။
ဒါပေမယ့် အမှန်မဖုံး၊ cost ကို အားနည်းသူဆီပဲမပို့၊ အမြတ်ကို တစ်ယောက်တည်းကာကွယ်မထား နဲ့။
ဒါတွေကိုစစ်။
လူ့အကျိုးဆိုတာ charity လုပ်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
မျှတတဲ့ကုန်ကျစရိတ်ဝေမျှမှုလည်း လူ့အကျိုး။
အချိန်မီလစာပေးတာလည်း လူ့အကျိုး။
Customer ကို အမှန်သိစေတာလည်း လူ့အကျိုး။
Supplier ကို ကတိအတိုင်း ငွေပေးတာလည်း လူ့အကျိုး။
Safety စံမဖြတ်တာလည်း လူ့အကျိုး။
Staff ကို ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ဆက်ဆံတာလည်း လူ့အကျိုး။
“လူ့အကျိုး” လို့ပြောတိုင်း အလှူတစ်ခုကိုပဲ မမြင်နဲ့။
လုပ်ငန်းနေ့စဉ်လည်ပတ်ပုံထဲက တရားမျှတမှုဟာ လူ့အကျိုးရဲ့ ပထမအလွှာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ တချို့ Owner တွေ စိတ်ကောင်းရှိတယ်။
“Staff အားလုံးကို ကောင်းအောင်ပေးမယ်”
ဆိုတယ်။
အမြတ်မကြည့်ဘူး။
အမြဲ Bonus ပေးတယ်။
Customer ကို ဈေးအရမ်းလျှော့ပေးတယ်။
Supplier ကို တောင်းသမျှပေးတယ်။
အခုကြည့်ရတာ မေတ္တာအရမ်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Company က သုံးလအကြာ cash flow ပြတ်တယ်ဆိုရင်?
လစာမပေးနိုင်တော့ဘူး။
Supplier ငွေမပေးနိုင်တော့ဘူး။
Customer service ပိတ်ရတယ်။
ဒါ လူ့အကျိုးလား။
မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
ကရုဏာကို ဘဏ္ဍာရေးပညာနဲ့ တွဲ။
ကောင်းချင်စိတ်နဲ့ စနစ်တကျတွက်ချက်မှု ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
ဘဏ္ဍာရေးစီမံမှုက လောဘမဟုတ်ဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ နဲ့ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ လို အိမ်ရှင်ဘဝဆိုင်ရာ သင်ကြားချက်တွေမှာ ဥစ္စာကို ရယူပုံသာမက အသုံးချပုံ၊ ထိန်းသိမ်းပုံကိုပါ လက်တွေ့ကြည့်စေတယ်။
ဒါကြောင့် လူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်းဆိုရင် ပိုတောင် စာရင်းသေချာရမယ်။
မကောင်းတာလုပ်သူက အလုပ်ပျက်တာလည်း ဆိုးတယ်။
လူအကျိုးပြုသူ အလုပ်ပျက်ရင် ကူညီခံရမယ့်သူတွေလည်း ထိခိုက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကောင်းမှုရေရှည်တည်ဖို့ စီမံခန့်ခွဲမှုလိုတယ်။
စေတနာနဲ့ စာရင်း နှစ်ခုတွဲရမယ်။
မေတ္တာနဲ့ စည်းကမ်း တွဲရမယ်။
ကရုဏာနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်သိမှု တွဲရမယ်။
ပေးကမ်းမှုနဲ့ reserve တွဲရမယ်။
ဒီဟာ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ “လူ့အကျိုး” လို့ပြောတဲ့အခါ Owner က ဝန်ထမ်းကို ကောင်းတယ်။
Customer ကိုမကောင်းဘူး။
တစ်ခါတလေ Customer ကို အရမ်းကောင်းတယ်။
Supplier ကို မကောင်းဘူး။
တစ်ခါတလေ Charity အရမ်းလုပ်တယ်။
ကိုယ့်အိမ်မှာ မိသားစုမပြုစုဘူး။
ဒါကြောင့် အကျိုးပြုမှုကို အပြင်အလှပုံတစ်ပုံ လို့ မမြင်နဲ့။
တကယ့်အကျိုးဟာ တာဝန်အလွှာတွေကို သိတတ်တာ။
မိဘအပေါ်တာဝန်။
မိသားစုအပေါ်တာဝန်။
ဝန်ထမ်းအပေါ်တာဝန်။
ဖောက်သည်အပေါ်တာဝန်။
တင်သွင်းသူအပေါ်တာဝန်။
လူမှုအဖွဲ့အစည်းအပေါ်တာဝန်။
ဒါတွေကို balance လုပ်ရမယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ လူမှုဘဝကို အရပ်ခြောက်မျက်နှာနဲ့ တင်ပြပြီး မိဘ၊ ဆရာ၊ ဇနီးသားသမီး၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်သမား၊ သမဏဗြာဟ္မဏတို့အပေါ် တာဝန်တွေကို ချိတ်ထားတာဟာ—
“ငါတစ်ယောက်တည်းအောင်မြင်ရင်ပြီးပြီ” မဟုတ်ဘူး
ဆိုတာကို အလွန်ရှင်းစေတယ်။
အလုပ်သမားဘက်ကို ကြည့်တဲ့အခါလည်း—
သူတို့စွမ်းအားနဲ့ ကိုက်ညီအောင် အလုပ်ပေးရမယ်။
လစာနဲ့ထောက်ပံ့မှု ပေးရမယ်။
နာမကျန်းချိန်မှာ စောင့်ရှောက်မှုရှိရမယ်။
အနားယူချိန်ပေးရမယ်။
ဒီသင်ကြားချက်တွေကို ခေတ်သစ် အလုပ်သမားဥပဒေအစား မသုံးရဘူး။
ဥပဒေက သီးခြား။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မအမြင်က ထင်ရှားတယ်—
ဝန်ထမ်းဟာ အမြတ်ထုတ်လုပ်တဲ့စက် မဟုတ်ဘူး။
သူလည်း လူ။
သူ့ဘဝရှိတယ်။
မိသားစုရှိတယ်။
နာကျင်မှုရှိတယ်။
အနားယူဖို့လိုတယ်။
ဒီဟာတွေကို ကုမ္ပဏီက မမြင်ဘူးဆိုရင် ငွေရှာတာနဲ့ လူ့အကျိုး balance မဖြစ်သေးဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဒီလို မေးကြည့်။
“ငါ့လုပ်ငန်းအောင်မြင်လေလေ လူဘယ်သူတွေက ပိုကောင်းလာသလဲ”
ဒီမေးခွန်း အရမ်းအားကောင်းတယ်။
Company Revenue နှစ်ဆဖြစ်တယ်။
Owner က ပိုချမ်းသာလာတယ်။
Staff ဘာဖြစ်လဲ။
Customer ဘာဖြစ်လဲ။
Supplier ဘာဖြစ်လဲ။
Community ဘာဖြစ်လဲ။
သူတို့ထဲက ဘယ်သူမှ မကောင်းလာဘူး။
Owner တစ်ယောက်ပဲ ပိုကောင်းတယ်ဆိုရင်—
အဲဒီ Business Model ကို ပြန်စစ်။
ဒါနဲ့ တစ်ဖက်မှာ—
Owner လည်း မရှင်သန်ဘူး။
အားလုံးကို အမြဲလျှော့ပေးပြီး Company ပျက်တယ်ဆိုရင်လည်း မျှတမှုမရှိဘူး။
ဒါကြောင့် Balance ဆိုတာ—
Owner ကိုဖျက်ပြီး လူ့အကျိုးလုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
လူ့အကျိုးကိုဖျက်ပြီး Owner တစ်ယောက်ပဲ အကျိုးရတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
နှစ်ဖက်ရေရှည်တည်နိုင်တဲ့ အပြန်အလှန်ကို ရှာတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီလို ရှာတဲ့အခါ Profit Margin ကြည့်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် နောက်တစ်မျိုးလည်း ကြည့်ပါ။
ဦးဇင်းက ဒီညအတွက် လက်တွေ့အလေ့အကျင့်အနေနဲ့ “အကျိုးအမြတ်နှစ်စာရင်း” လို့ ခေါ်ချင်တယ်။
ဒါဟာ ကျမ်းထဲက စကားမဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်အသုံးချပုံ။
ပထမစာရင်း—
ငွေစာရင်း။
ဒီလ ဝင်ငွေ။
ကုန်ကျစရိတ်။
အမြတ်။
ကြွေး။
သိမ်းငွေ။
ပြန်ရင်းနှီးငွေ။
ဒါကို လုပ်။
ဒုတိယစာရင်း—
လူ့အကျိုးစာရင်း။
Customer complaint ဘယ်လောက်?
Customer ပြဿနာတကယ်ဖြေရှင်းနိုင်လား?
Staff နားရက်ရသလား?
ဝန်ထမ်းလစာအချိန်မီလား?
လုံခြုံရေးပြဿနာရှိလား?
Supplier ငွေပေးချိန်အဆင်ပြေလား?
မမှန်တဲ့ကြော်ငြာ တစ်ခုခုရှိလား?
မိသားစုအချိန် ပျက်လွန်းသလား?
ဒီလူ့အကျိုးစာရင်းကိုပါ ကြည့်။
ငွေစာရင်းကောင်းပြီး လူ့အကျိုးစာရင်းကျနေရင်—
အန္တရာယ်။
လူ့အကျိုးစာရင်းကောင်းပြီး ငွေစာရင်းအမြဲပြိုနေရင်—
ရေရှည်မတည်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်။
ဒီနှစ်ခု တစ်ပြိုင်နက်တိုးနိုင်မယ့်နည်း ကို ရှာ။
ဒါက လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူ့အကျိုးလို့ပြောတဲ့အခါ ပေးကမ်းတာပဲ မမြင်ပါနဲ့။
တစ်ခါတလေ မယူတာ ကလည်း လူ့အကျိုး။
Customer က ပိုက်ဆံရှိတယ်။
ကိုယ်ရောင်းလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့အတွက် မသင့်ဘူး။
မရောင်းဘူး။
ဒီ Sale မရလိုက်တာဟာ လုပ်ငန်းရှုံးတာလား။
စာရင်းပေါ်မှာ Revenue မဝင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အပြစ်ကင်းမှုတိုးတယ်။
Trust တိုးနိုင်တယ်။
သူတစ်ပါးဒုက္ခတိုးမလာဘူး။
ဒီလိုဆုံးဖြတ်ချက်တွေက အမြတ်စာရင်းမှာ အမြဲမပေါ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝစာရင်းထဲမှာ ရှိတယ်။
တစ်ခါတလေ “ငါယူနိုင်ပေမယ့် မယူဘူး” ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ “ငါဘယ်လောက်ရတယ်” ထက် တန်ဖိုးကြီးတယ်။
နက္ခမ္မစိတ်ရဲ့ လောကီအသုံးချမှုလို့ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
အခွင့်အရေးတိုင်း အခွင့်ကောင်း မဟုတ်ဘူး။
ငွေဝင်တိုင်း အကျိုးမဟုတ်ဘူး။
Contract တိုင်း မယူရဘူး။
Customer တိုင်း မရောင်းရဘူး။
Growth တိုင်း မလိုအပ်ဘူး။
လုပ်ငန်းရှင်က “Yes” ပြောတတ်ဖို့လိုသလို “No” ပြောတတ်ဖို့လည်း လိုတယ်။
ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုးကို ညှိချင်ရင် No ဆိုတဲ့စကားကို သင်ရမယ်။
“ဒီတစ်ခု အမြတ်ကောင်းပေမယ့် လူကို ထိခိုက်လို့ မလုပ်ဘူး”
“ဒီတစ်ခု Customer လိုချင်ပေမယ့် ကိုယ့်သီလနဲ့မကိုက်လို့ မရောင်းဘူး”
“ဒီတစ်ခု Growth မြန်မယ်၊ ဒါပေမယ့် ဝန်ထမ်းတွေကို မတရားဖိရမယ်ဆို မချဲ့သေးဘူး”
ဒီလို No တွေ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့က—
“ဒါဆို Business နောက်ကျသွားမယ်”
ဆိုမယ်။
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဓမ္မက မပြောဘူး—
“မှန်တာလုပ်ရင် အမြဲဈေးကွက်နိုင်မယ်”
လို့။
မပြောဘူး—
“သီလရှိတဲ့ Company မပျက်ဘူး”
လို့။
မပြောဘူး—
“ကောင်းတာလုပ်ရင် Investor အမြဲရမယ်”
လို့။
ဒါတွေ အာမခံချက်မရှိဘူး။
ဒီအချက်ကို ရှင်းရမယ်။
သမ္မာအာဇီဝဟာ လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရေးလျှို့ဝှက်ချက် မဟုတ်ဘူး။
သမ္မာအာဇီဝဟာ—
အောင်မြင်ချင်လို့ ကိုယ်ဘယ်သူဖြစ်သွားမလဲကို စောင့်ပေးတဲ့လမ်း။
စျေးကွက်က မတရားသူကို တစ်ခါတလေ ဆုချနိုင်တယ်။
ကာလတိုမှာ လိမ်သူပိုမြန်နိုင်တယ်။
Safety ဖြတ်သူ cost နည်းနိုင်တယ်။
Staff ဖိသူ margin ကောင်းနိုင်တယ်။
အဲဒီလို ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မကို—
“မှန်ရင် ငွေပိုရမယ်”
လို့ လျှော့မသုံးနဲ့။
မှန်လို့ မှန်ရာကို လုပ်။
ဒီဟာ သီလရဲ့တန်ဖိုး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပြီးတော့ တစ်ဖက်ကိုလည်း သတိထား။
Ethical ဖြစ်တယ်ဆိုပြီး လုပ်ငန်းမတတ်ရင်လည်း မကောင်းဘူး။
ဖောက်သည်ကို ကူညီချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် product မကောင်းဘူး။
သူ့ငွေအလဟဿဖြစ်တယ်။
ဝန်ထမ်းကို ကောင်းကောင်းပေးချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် cash flow မသိဘူး။
နောက်ဆုံး လစာမပေးနိုင်ဘူး။
ဒါ မေတ္တာရှိပေမယ့် ပညာမပြည့်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
လူ့အကျိုး + ကျွမ်းကျင်မှု။
သီလ + စာရင်း။
ကရုဏာ + စနစ်။
ပေးကမ်းမှု + အရန်ငွေ။
မျှတမှု + productivity။
နှစ်ဖက်တွဲရမယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ ဥစ္စာခွဲဝေသုံးစွဲပုံကို ဆင်ခြင်သလို၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ မှာ တရားသဖြင့်ရသောဥစ္စာကို ကောင်းကျိုးရှိရာ အသုံးချစေသလို—
ဗုဒ္ဓဓမ္မဟာ အိမ်ရှင်ကို “ငွေမထားနဲ့” လို့ လွယ်လွယ်မဟောဘူး။
“တရားသဖြင့် ရ၊ ပညာနဲ့ သုံး၊ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း မပိတ်ထားနဲ့” ဆိုတဲ့ဘက်ကို မြင်ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုးညှိရာမှာ နောက်ထပ်အရေးကြီးတာ—
လုပ်ငန်းရဲ့အကျိုးကို ဘယ်အချိန်အတိုင်းအတာနဲ့ ကြည့်သလဲ။
ဒီလအမြတ်ကောင်းတယ်။
ဒါနဲ့တင် ကောင်းပြီလား။
Staff ကို အရမ်းဖိလို့ ဒီလ output ကောင်းတယ်။
ခြောက်လနောက် ဘာဖြစ်မလဲ။
Customer ကို overpromise လုပ်လို့ Sale ကောင်းတယ်။
တစ်နှစ်နောက် Trust ဘာဖြစ်မလဲ။
Supplier ကို ဈေးအရမ်းဖိလို့ Margin ကောင်းတယ်။
သူပျက်သွားရင် supply chain ဘာဖြစ်မလဲ။
Training cost ဖြတ်လိုက်လို့ ဒီနှစ်အမြတ်တက်တယ်။
နှစ်နှစ်နောက် skill ဘာဖြစ်မလဲ။
တိုတောင်းတဲ့အမြတ်နဲ့ ရေရှည်အကျိုးကို ခွဲကြည့်။
တစ်ခါတလေ တစ်နှစ်စာအမြတ်တိုးဖို့ ငါးနှစ်စာယုံကြည်မှုကို ရောင်းမိတတ်တယ်။
ဒီလို trade ကို မမြင်ရဘူး။
စာရင်းထဲမှာ Trust ကို လွယ်လွယ်မတိုင်းနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Trust ပျက်တဲ့နေ့ သိလာတယ်။
အဲဒါကြောင့် လုပ်ငန်းကို အချိန်ရှည်ကြည့်တတ်ဖို့လိုတယ်။
လူ့အကျိုးကိုလည်း အချိန်ရှည်ကြည့်။
တစ်ခါတလေ—
“Customer ကို ချက်ချင်းပျော်စေမယ်”
ဆိုတာ ရေရှည်အကျိုးမဟုတ်နိုင်ဘူး။
မလိုအပ်တဲ့အရာ အရမ်းလျှော့ပေးတာက သူ့ကို dependency ဖြစ်စေနိုင်တယ်။
Staff ကို အမြဲပြဿနာတိုင်း Owner ဖြေရှင်းပေးတာက ခဏကောင်းတယ်။
နောက်မှာ သူတို့မတတ်တော့နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် “အကျိုး” ဆိုတာ သက်သာစေခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ တိုးတက်စေခြင်းလည်း အကျိုး။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က ဝန်ထမ်းကို လစာပေးတာ အကျိုး။
သင်ပေးတာလည်း အကျိုး။
ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်အောင် authority ပေးတာလည်း အကျိုး။
အမှားပြင်တတ်အောင် feedback ပေးတာလည်း အကျိုး။
ဒါကြောင့် လူ့အကျိုးကို “ပေးလိုက်တာ” တစ်ခုပဲ မမြင်နဲ့။
စွမ်းရည်တိုးစေတာလည်း ပေးတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ Owner အတွက် နောက်ထပ်စစ်ချက်တစ်ခု။
“ငါမရှိတော့ရင် ဒီလူတွေ ဘာရသွားမလဲ”
လစာရခဲ့တာပဲလား။
ဒါမှမဟုတ်—
အလုပ်ကျွမ်းကျင်မှုရသွားလား။
ရိုးသားတဲ့အလုပ်အလေ့အကျင့်ရသွားလား။
ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့အရည်အချင်းရသွားလား။
လူကို ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ဆက်ဆံတဲ့ Culture ရသွားလား။
အဲဒါတွေဟာ လုပ်ငန်းကနေ လူ့အကျိုးပြုမှုရဲ့ အပိုင်းတွေ။
နောက်တစ်ခါ မေး—
“ငါ့ Customer ကို ငါမရှိတော့ရင် ဘာကျန်မလဲ”
အကျိုးရှိတဲ့ product။
ယုံကြည်မှု။
ရိုးသားတဲ့ standard။
အသုံးချနိုင်တဲ့အသိ။
ဒါတွေကျန်လား။
ဒါဆို လုပ်ငန်းက ငွေထုတ်တဲ့စက်ထက်ပိုဖြစ်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့အကျိုးပြုတာနဲ့ Charity တစ်ခုတည်းကို အမြဲချိတ်မထားဖို့ ပြန်ပြောချင်တယ်။
ဆေးဝါးတစ်ခုကို အရည်အသွေးကောင်းကောင်းထုတ်တာ လူ့အကျိုး။
အစားအစာကို သန့်ရှင်းစွာလုပ်တာ လူ့အကျိုး။
Customer မသိသေးတဲ့ risk ကို ပြောပြတာ လူ့အကျိုး။
Software ကို အသုံးပြုရလွယ်အောင်လုပ်တာ လူ့အကျိုး။
လူကို မဖိဘဲ အလုပ်ခန့်တာ လူ့အကျိုး။
စာရင်းအမှန်ထားတာ လူ့အကျိုး။
Tax, law စတဲ့တာဝန်တွေမှာ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေကို မှန်ကန်စွာလိုက်နာတာ လူမှုစနစ်အတွက် တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်တယ်—ဒီနေရာမှာ တိကျတဲ့ဥပဒေစည်းမျဉ်းကို ဓမ္မနဲ့မသတ်မှတ်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေပညာရှင်နဲ့ စစ်ရမယ်။
ဒီလို ordinary responsibility တွေက လူ့အကျိုး။
ဓာတ်ပုံရိုက်စရာမရှိဘူး။
ဆုရစရာမရှိဘူး။
ဒါပေမယ့် လူ့ဘဝကို ထိတယ်။
Ethical business ရဲ့ အမြစ်က publicity မဟုတ်ဘူး။ နေ့စဉ်တာဝန်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုး balance လုပ်ချင်တဲ့သူအတွက် အရေးကြီးဆုံးမေးခွန်းငါးခု ပေးမယ်။
အများကြီးမဟုတ်ဘူး။
နေ့တိုင်း မေးနိုင်တယ်။
ပထမ — ဒီငွေ ဘယ်ကလာသလဲ။
တရားသဖြင့်လား။
အခြားသူမသိတာကို အသုံးချပြီးလား။
အခြားသူနာတာက ကိုယ့်ဝင်ငွေရဲ့ အဓိကအကြောင်းလား။
ဒုတိယ — ဒီငွေရလာလို့ ဘယ်သူအကျိုးရှိသလဲ။
ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းလား။
မိသားစုလား။
ဝန်ထမ်းလား။
Customer လား။
အခြားသူတွေလား။
တတိယ — ဒီအမြတ်ရဖို့ ဘယ်သူက ကုန်ကျစရိတ်ပေးနေရသလဲ။
မမြင်ရတဲ့ cost ကို ကြည့်။
Staff ရဲ့ အိပ်ချိန်?
Customer ရဲ့ trust?
Supplier ရဲ့ cash flow?
မိသားစုအချိန်?
ကိုယ့်စိတ်အေးချမ်းမှု?
စတုတ္ထ — ဒီအမြတ်ကို ဘယ်လိုသုံးမလဲ။
အားလုံးသုံးမလား။
အားလုံးသိမ်းမလား။
လုပ်ငန်းပြန်တည်ဆောက်မလား။
အရေးပေါ်ထားမလား။
တာဝန်ရှိသူတွေကို မျှဝေမလား။
ပဉ္စမ — ဒီနေ့ ငွေပိုရလို့ ကိုယ်လူကောင်းပိုဖြစ်လာသလား၊ လူပိုအသုံးချတတ်လာသလား။
နောက်ဆုံးမေးခွန်းက အရမ်းနက်တယ်။
အမြတ်ပမာဏနဲ့ ဦးဇင်းတို့စိတ်ရဲ့ အရည်အသွေးကို တစ်ခါတည်းမတိုင်းနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်အလုပ်က ဘယ်အကျင့်ကို အစာကျွေးနေလဲ ကြည့်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Owner အတွက် လက်တွေ့စနစ်တစ်ခု လုပ်ကြည့်။
တစ်လတစ်ခါ Profit meeting လုပ်တဲ့အခါ နောက်ထပ် မိနစ်ဆယ်ထား။
စကားလှလှမပြောနဲ့။
မေးခွန်းသုံးခု။
“ဒီလ ငါတို့က လူ့အကျိုး ဘာတိုးစေခဲ့လဲ။”
“ဒီလ အမြတ်ရဖို့ ဘယ်သူ့အပေါ် မမျှတမှုရှိခဲ့လဲ။”
“နောက်လ ဘာတစ်ခုကို ပြင်မလဲ။”
ဒါပဲ။
ဒီစနစ်ဟာ canonical ritual မဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ် management practice။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မရဲ့ right livelihood, truthful conduct, non-harm တို့နဲ့ ကိုက်အောင် ပြန်စစ်နိုင်တဲ့နည်း။
အရေးကြီးတာက report လှအောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
အမှန်ပြောလို့ရတဲ့အဖွဲ့ဖြစ်ဖို့။
Bad news ယူလာသူကို မသတ်နဲ့။
အမှားပြောပြသူကို “negative person” မလုပ်နဲ့။
မဟုတ်ရင် လူ့အကျိုး report အားလုံး အစိမ်းရောင်ဖြစ်သွားမယ်။
တကယ့်ပြဿနာကတော့ မပြောရဲဘဲကျန်မယ်။
အမှန်မပြောရဲတဲ့ Culture မှာ Ethics report က စာရွက်ပဲ။
ဒါကြောင့် Leader ကိုယ်တိုင်—
“မကောင်းတဲ့သတင်းကို အရင်ပြောလို့ရတယ်”
ဆိုတဲ့ Culture တည်ဆောက်ရမယ်။
ဒီအရာက Profit နဲ့ human benefit balance အတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု အလုပ်သမားဘက်ကိုလည်း ကြည့်။
“ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုးညှိတာ Owner ပဲလုပ်ရတာ”
မဟုတ်ဘူး။
Staff တစ်ယောက်လည်း သူ့အလုပ်ထဲမှာ ညှိရတယ်။
အချိန်ပေးထားတဲ့အလုပ်ကို တကယ်လုပ်သလား။
Company ကို မလိမ်ဘူးလား။
Customer ကို မဖိဘူးလား။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ရဲ့ credit ကို မယူဘူးလား။
ကိုယ့်လစာရဖို့ အခြားသူကို အပြစ်မတင်ဘူးလား။
ကိုယ့်တာဝန်ကို မလုပ်ဘဲ “ကုမ္ပဏီချမ်းသာတာပဲ” ဆိုပြီး ပျင်းနေတာလည်း မျှတမှုမဟုတ်ဘူး။
တရားမျှတမှုက နှစ်ဖက်သွားတယ်။
Owner မှာတာဝန်ရှိသလို Staff မှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
အလုပ်ရှင်က လူ့ဂုဏ်သိက္ခာစောင့်။
အလုပ်သမားက ယုံကြည်မှုစောင့်။
ဒီလိုမှ လူ့အကျိုးဟာ charity campaign မဟုတ်ဘဲ Relationship ဖြစ်လာတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
လူ့အကျိုးပြုချင်ရင် ပေးကမ်းမှုလည်း လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခု သတိထား။
ပေးကမ်းတာကို ကိုယ်ပျက်တဲ့အထိ မလုပ်နဲ့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ သူတော်ကောင်း၏ပေးကမ်းမှုကို ဖော်ပြရာမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်သော်လည်းကောင်း သူတစ်ပါးကိုသော်လည်းကောင်း ထိခိုက်မှုမဖြစ်စေဘဲ ပေးကမ်းခြင်းဆိုတဲ့ သဘောကို တွေ့ရတယ်။
ဒီဟာ balance နဲ့တကယ်ကိုက်တယ်။
ပေးကမ်းတာကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
လုပ်ငန်းလစာပေးမယ့်ငွေကို အကုန်လှူလိုက်တာ ကောင်းလား။
မဟုတ်ဘူး။
အကြွေးမပေးဘဲ charity တင်တာ ကောင်းလား။
တာဝန်မပြည့်ဘူး။
မိသားစုအရေးကြီးလိုအပ်ချက်မဖြည့်ဘဲ လူတွေမြင်အောင်အပြင်လှူတာ ကောင်းလား။
ပြန်စစ်ရမယ်။
ဒါကြောင့်—
ပေးကမ်းမှုဟာ တာဝန်ကို မစားရဘူး။
တာဝန်ပြည့်ပြီး ပေးကမ်းနိုင်ရင် လှတယ်။
တစ်ခါတလေ မိသားစုတာဝန်ကို ပြည့်ပြည့်ဝဝထမ်းတာကိုယ်တိုင် လူ့အကျိုး။
ဝန်ထမ်းလစာအချိန်မီပေးတာ ကိုယ်တိုင် လူ့အကျိုး။
ဒါကိုမမြင်ဘဲ အပြင်အလှူပဲ မြင်ရင် မျှတမှုမရှိဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုးညှိရာမှာ နောက်ထပ် အလွန်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ စကားတစ်ခုရှိတယ်။
“နောက်မှ”
“အခုတော့ ပိုက်ဆံရှာမယ်၊ နောက်မှလူ့အကျိုးလုပ်မယ်”
“အခုတော့ Staff ဖိမယ်၊ Company ကြီးမှ ကောင်းကောင်းထားမယ်”
“အခုတော့ Customer ကို နည်းနည်းလှည့်ရမယ်၊ Brand တည်မှ ရိုးသားမယ်”
“အခုတော့ Supplier ကို ဖိမယ်၊ အမြတ်တက်မှ fair လုပ်မယ်”
ဒီ “နောက်မှ” ကို သတိထား။
အကျင့်ဆိုတာ ဒီနေ့လုပ်တာနဲ့ တည်တယ်။
ဒီနေ့လိမ်ရင် လိမ်တတ်တဲ့အလေ့အကျင့်တည်တယ်။
ဒီနေ့ဖိရင် ဖိတတ်တဲ့စနစ်တည်တယ်။
ဒီနေ့ အမြတ်ကိုအရာအားလုံးထက် မြှင့်ရင် နောက်မှာ Company ကြီးလာလေလေ အဲဒီ Culture ကြီးလာနိုင်တယ်။
Company ကြီးလာမှ Character မပြောင်းလွယ်ဘူး။
စတုန်းက Culture လေးဟာ Scale တက်ရင် ကြီးလာတတ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“လူ့အကျိုးကို နောက်မှထည့်မယ်”
မဟုတ်ဘူး။
အစကတည်းက ဒီဇိုင်းထဲထည့်။
Profit နဲ့ တပြိုင်နက်ထည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါနဲ့ “human benefit” ကို ဘယ်လိုတိုင်းမလဲ?
အရာအားလုံး တိုင်းလို့မရဘူး။
ဒါပေမယ့် တချို့ကို တိုင်းလို့ရတယ်။
Customer problem ဖြေရှင်းဖို့ အချိန်လျော့သလား။
Error လျော့သလား။
Complaint လျော့သလား။
Safety incident လျော့သလား။
Staff turnover အလွန်များနေလား။
Supplier payment နောက်ကျလား။
Training ပြီးရင် စွမ်းရည်တိုးလား။
ဒါတွေကို ကြည့်။
ဒါပေမယ့် ကိန်းဂဏန်းရှိတာနဲ့ အမှန်အကုန်မဟုတ်ဘူး။
တချို့က qualitative ဖြစ်တယ်။
လူတွေအလုပ်မှာ ကြောက်နေရလား။
အမှားတင်ပြရဲလား။
Customer ကို အမှန်ပြောရဲလား။
Owner မရှိရင်လည်း လူတွေသီလစံကို ထိန်းလား။
ဒါတွေကို စကားပြောပြီး သိရတယ်။
လူ့အကျိုးကို ကြေညာချက်နဲ့မတိုင်း၊ အတွေ့အကြုံနဲ့တိုင်း။
ဒီစကားကို မှတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေများများရှာတာ မကောင်းဘူးလား?
ဒီမေးခွန်းကို အခုတစ်ခါ ရှင်းရှင်းပြန်ဖြေမယ်။
ပမာဏတစ်ခုတည်းကြည့်ပြီး မကောင်း/ကောင်း မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘူး။
လူတစ်ယောက် ငွေများတယ်။
တရားသဖြင့်ရတယ်။
ဝန်ထမ်းတရားမျှတတယ်။
Customer ကို ကောင်းကောင်းပေးတယ်။
မိသားစုကို ထောက်ပံ့တယ်။
ပေးကမ်းတယ်။
စာရင်းသိတယ်။
သူ့စိတ်လည်း ငွေပေါ်မဖက်ဘူး။
အဲဒါတစ်မျိုး။
တစ်ယောက် ငွေနည်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ရတာကိုလည်း မမှန်နည်းနဲ့ရတယ်။
လူတွေကို လှည့်တယ်။
ဒါတစ်မျိုး။
ဒါကြောင့် ဆင်းရဲတာကိုယ်တိုင် သီလမဟုတ်ဘူး။ ချမ်းသာတာကိုယ်တိုင် အကုသိုလ်မဟုတ်ဘူး။
မေး—
ဘယ်လိုရသလဲ။
ဘယ်လိုသုံးသလဲ။
ဘယ်လိုဖက်ထားသလဲ။
ဘယ်သူကို ထိခိုက်သလဲ။
ဒီဟာတွေ။
ဒီတရားဟာ အိမ်ရှင်တွေအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက် ငွေရှာရမှာ ရှက်စရာမဟုတ်ဘူး။
တရားသဖြင့် မရှာတာသာ ရှက်စရာ။
အမြတ်ယူရမှာ ရှက်စရာမဟုတ်ဘူး။
သူတစ်ပါးကို လှည့်စားပြီး အမြတ်ယူတာကို ပြန်စစ်ရမယ်။
Company ကြီးချင်တာလည်း ကိုယ်တိုင် အပြစ်မဟုတ်ဘူး။
ကြီးဖို့ လူတွေကို နင်းရတာ ပြဿနာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း လူ့အကျိုးထဲ ထည့်ရမယ်။
“လူအားလုံးအတွက်ကောင်းရမယ်”
ဆိုပြီး Founder ကိုယ်တိုင် အမြဲမနားဘူး။
လစာမယူဘူး။
မိသားစုမတွေ့ဘူး။
ကျန်းမာရေးပျက်တယ်။
“Mission အတွက်”
ဆိုတယ်။
ဒါ sustainable လား?
မဟုတ်နိုင်ဘူး။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း လူတစ်ယောက်အဖြစ် မြင်ရမယ်။
ကိုယ့်ကိုဖျက်ပြီး လူ့အကျိုးလုပ်တာ ရေရှည်အကျိုးမဟုတ်နိုင်ဘူး။
နားရမယ်။
ကိုယ့်လစာကို တရားမျှတစွာ ယူရမယ်။
မိသားစုတာဝန် ထမ်းရမယ်။
Company ကို Owner တစ်ယောက်မရှိရင် ပျက်တဲ့ပုံစံ မဆောက်ရဘူး။
System ဆောက်။
လူတွေကို လေ့ကျင့်။
တာဝန်ခွဲ။
ဒါလည်း လူ့အကျိုး။
Owner burnout ဖြစ်ပြီး Company ပိတ်ရင် ဘယ်သူအကျိုးရှိမလဲ။
ဒီလို balance ကို ပညာနဲ့ကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Mind Practice တစ်ခုလုပ်ကြမယ်။
တစ်မိနစ်လောက် ကိုယ့်ဝင်ငွေကို စိတ်ထဲယူကြည့်။
ဘယ်အလုပ်ကနေ ရတာလဲ။
ဘယ်လူတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေလဲ။
ပြီးရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မေး—
“ဒီငွေဝင်လာတဲ့အခါ ငါ့စိတ်ဘာဖြစ်လဲ။”
စိတ်ချမ်းသာလား။
ကြောက်လား။
ပိုလိုချင်တာ ချက်ချင်းတက်လား။
အခြားသူထက်ပိုရလို့ မာနတက်လား။
မလုံလောက်ဘူးလို့ပဲ ခံစားနေရလား။
အဲဒါသိ။
ငွေကို အပြစ်မတင်နဲ့။
စိတ်ကို သိ။
ပြီးရင် နောက်မေးခွန်း—
“ဒီငွေထဲမှာ တခြားသူတွေရဲ့ အလုပ်ဘယ်လောက်ပါလဲ။”
Customer ပေးတာ။
Staff လုပ်တာ။
Supplier ပေးတာ။
မိဘပညာပေးတာ။
ဆရာသင်ပေးတာ။
လူမှုစနစ်ပံ့ပိုးတာ။
ဒီလိုအကြောင်းအရာတွေပါနေတယ်။
အဲဒီအခါ—
“ငါတစ်ယောက်တည်း ရတာ”
ဆိုတဲ့မာန နည်းနည်းလျော့တယ်။
ပြီးရင်—
“ဒီငွေကို ဘယ်လိုသုံးရင် ကိုယ်နဲ့သူတစ်ပါး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ကောင်းမလဲ”
မေး။
ဒါက ငွေကို ရန်သူမလုပ်ဘဲ ပညာနဲ့ဆက်ဆံတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက် ညနေပိုင်းတစ်ပတ်တစ်ကြိမ် လုပ်နိုင်တဲ့ practice တစ်ခုလည်း ပေးမယ်။
စာရွက်ကို နှစ်ခြမ်းခွဲ။
ဘယ်ဘက်—
“ဒီအပတ် ငွေတိုးစေခဲ့တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်များ”
ညာဘက်—
“ဒီအပတ် လူ့အကျိုးတိုးစေခဲ့တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်များ”
ပြီးရင် တစ်ခုစီကြည့်။
တစ်ခုတည်းက နှစ်ဘက်လုံးမှာ ပါသလား?
ဥပမာ—
Quality ပြင်လိုက်တယ်။
Customer အကျိုးတိုးတယ်။
Return လျော့ပြီး အမြတ်လည်း တိုးနိုင်တယ်။
ဒီလိုက အကောင်းဆုံးပေါင်းစည်းမှု။
Training လုပ်တယ်။
ကုန်ကျစရိတ်ရှိတယ်။
နောက်မှာ service ကောင်းလာတယ်။
လူ့အကျိုးလည်းတိုး၊ လုပ်ငန်းလည်းတိုးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြဲနှစ်ဘက်လုံးတစ်ပြိုင်နက်တိုးမယ်လို့ အာမခံမရဘူး။
တစ်ခါတလေ မျှတမှုအတွက် အမြတ်နည်းရမယ်။
အဲဒီအချိန် အရင်ရေးထားတဲ့ Red Line ကိုကြည့်။
“ဘာကို ငွေအတွက် မရောင်းဘူး”
ဒီဟာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
Customer safety?
အမှန်တရား?
Staff dignity?
Legal compliance?
Quality?
ကိုယ့်လုပ်ငန်းအလိုက် ရေး။
ဒီဟာ ဓမ္မကျမ်းထဲက စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်လက်တွေ့စနစ်။
ဒါပေမယ့် သမ္မာအာဇီဝကို ကာကွယ်ဖို့ အသုံးဝင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုအထူးသတိထား။
လူ့အကျိုးကို Marketing အဖြစ် မသုံးနဲ့။
လုပ်ငန်းတစ်ခု ကောင်းမှုလုပ်တယ်။
ပြောလို့ရတယ်။
Transparency အတွက် ပြောရတယ်။
လူတွေပါဝင်ဖို့ ပြောရတယ်။
ဒါပေမယ့် ကောင်းမှုကို ပြသဖို့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ dignity ကို ချိုးဖောက်မိလား စစ်။
အကူအညီပေးပြီး သူ့အရှက်ကို content မလုပ်နဲ့။
Charity လုပ်ပြီး အမြတ်သဘောသာမက human dignity ကိုလည်း စောင့်။
လူ့အကျိုးဆိုတာ လူကို ပစ္စည်းလိုပြတာ မဟုတ်ဘူး။
သူ့ကို လူအဖြစ်လေးစားတာ။
ဒါလည်း balance။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်နေ့ ငွေများလာလေလေ လူ့အကျိုးပိုလုပ်နိုင်မယ်။
ဒါက ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီမှာ စိတ်တစ်ခု လွယ်လွယ်ဝင်တတ်တယ်—
“ငါအခု ငွေစုရမယ်။ လုံလောက်တဲ့အခါမှ ပေးမယ်”
လုံလောက်မှု ဘယ်မှာဆုံးမလဲ?
တစ်သန်းရင် ဆယ်သန်းလိုတယ်။
ဆယ်သန်းရင် သန်းတစ်ရာလိုတယ်။
“နောက်မှ” ဟာ မရောက်တတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းသေးတုန်းကတည်းက မျှဝေတဲ့အကျင့် လိုတယ်။
အများကြီးမဟုတ်လည်းရတယ်။
တရားမျှတတဲ့လစာ။
ကောင်းတဲ့ service။
သတိရှိတဲ့စကား။
အချိန်မီပေးချေမှု။
သေးသေးလေးပဲ ဖြစ်ဖြစ် ပေးကမ်းမှု။
ဒါတွေကို အခုကတည်းက လုပ်။
Company ကြီးမှ လူကောင်းဖြစ်ဖို့ မစောင့်နဲ့။
အခုလူက ဘယ်လိုရှိသလဲ၊ ကြီးလာရင် အဲဒီအလေ့အကျင့် Scale တက်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် ကောင်းတဲ့အကျင့်ကို စတုန်းကတည်းက ထည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီညတရားကို ငွေကြေးအကြောင်းပဲ ပြောပြီး မဆုံးချင်ဘူး။
အရမ်းနက်တဲ့ မေးခွန်းရှိတယ်။
ငွေကို ဘာကြောင့်ရှာနေတာလဲ။
အေးချမ်းချင်လို့လား?
လုံခြုံချင်လို့လား?
မိသားစုကောင်းကောင်းထားချင်လို့လား?
အခြားသူကိုကူညီချင်လို့လား?
ဂုဏ်ရှိချင်လို့လား?
မရှုံးချင်လို့လား?
သူများထက်မြင့်ချင်လို့လား?
အဖြေတစ်မျိုးတည်းမဖြစ်ဘူး။
ရောနေတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဆုံးကိုမေး—
“ငွေရှာရင်း ငါလိုချင်တဲ့စိတ်အေးချမ်းမှုကို ပိုဝေးသွားအောင် လုပ်နေတာလား?”
အဲဒီမေးခွန်း ထိတယ်။
မိသားစုအတွက် ငွေရှာတယ်။
ငွေရှာရင်း မိသားစုနဲ့ လုံးဝမတွေ့တော့ဘူး။
ဘာလိုလဲ?
လွတ်လပ်ဖို့ ငွေရှာတယ်။
ငွေရှာရင်း Business ကို မလွှတ်နိုင်တဲ့ကျွန်ဖြစ်လာတယ်။
ဘာလိုလဲ?
စိတ်အေးဖို့ ငွေရှာတယ်။
ငွေများလာလေလေ ပျောက်မှာကြောက်လေလေဖြစ်တယ်။
ဘာလိုလဲ?
ဒါကြောင့် ငွေဟာ ကောင်းကောင်းအသုံးချရမယ့် အရာ။
ကိုယ်ရှာနေတဲ့အရာကို မစားသွားစေဖို့ သတိထားရမယ့် အရာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဆီ ဆင်းကြည့်ကြရအောင်။
ဒီတရားရဲ့ အဓိကပူလောင်မှုက ဘာလဲ?
ဒုက္ခသစ္စာ
ငွေမလုံလောက်လို့ ပူတယ်။
အမြတ်ကျလို့ ပူတယ်။
ဝန်ထမ်းလစာပေးရမလို့ ပူတယ်။
မိသားစုတာဝန်ကြောင့် ပူတယ်။
ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကြောင့် ပူတယ်။
ဒီအပြင်အကြောင်းတွေ တကယ်ရှိတယ်။
အဲဒါကို “တဏှာပဲ” လို့ လွယ်လွယ်မလျှော့ရဘူး။
ဒါပေမယ့် ပူလောင်မှုထဲမှာ နောက်ထပ်—
“ဒီလောက်ပဲ မလုံလောက်ဘူး”
“သူ့ထက်ပိုရမှ”
“ငါ့ဂုဏ်မကျရဘူး”
“အမြတ်နည်းတာကို မခံနိုင်ဘူး”
“ဘာပဲလုပ်ရ လုံးဝမရှုံးရဘူး”
ဆိုတဲ့ စိတ်တင်းကျပ်မှုတွေ ဝင်လာတတ်တယ်။
ရထားတာရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် မလုံလောက်သေးဘူး။
ရထားတာ ပျောက်မှာကြောက်တယ်။
ပိုရဖို့ အမြဲစိတ်မငြိမ်ဘူး။
ဒီဟာလည်း ဒုက္ခ။
ငွေရှာတာက ဒုက္ခမဟုတ်ဘူး။
ငွေကို အဆုံးမရှိသော လုံခြုံမှုအဖြစ် ဖက်ထားတာက ပူလောင်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ဒီပူလောင်မှုနောက်မှာ ဘာရှိသလဲ?
တဏှာ။
ပိုရချင်မှု။
ပျောက်မသွားစေချင်မှု။
ဂုဏ်လိုချင်မှု။
နှိုင်းယှဉ်မှု။
“ငါ့အမြတ်” ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှု။
တစ်ခါတလေ—
“လူ့အကျိုးလုပ်ချင်တယ်”
ဆိုတာတောင် မာနနဲ့ရောနိုင်တယ်။
“ငါက လူကောင်း”
ဆိုတဲ့ identity ဖက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ကိုယ့်စိတ်ကို လှအောင်မပြင်နဲ့။
မြင်။
“ငွေလိုတယ်” ဆိုရင် သိ။
“ပိုလိုချင်တယ်” ဆိုရင် သိ။
“သူ့ထက်ပိုချင်တယ်” ဆိုရင် သိ။
“လူကောင်းလို့ ချီးကျူးခံချင်တယ်” ဆိုရင်လည်း သိ။
သိမှ ပြန်ညှိလို့ရတယ်။
နိရောဓသစ္စာ
တစ်ခါတလေ—
“ဒီလောက်အမြတ်လုံလောက်ပြီ”
လို့ ရပ်နိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
“ဒီ Customer ကို မရောင်းရင်လည်း ရတယ်”
လို့လွှတ်နိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
“ဒီ Contract ကို ယူရင် လုပ်ငန်းတက်မယ်၊ ဒါပေမယ့် သီလပျက်လို့ မယူဘူး”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်အေးတယ်။
“ငါပိုက်ဆံရှိပေမယ့် ဒီငွေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက အခြားသူတွေအတွက် အသုံးဝင်ပါစေ”
လို့ မျှဝေနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့တယ်။
ဒီအေးမှုတွေကို နိဗ္ဗာန်နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မပြောရဘူး။
နိဗ္ဗာန်ဟာ တဏှာ၏ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာ။
ဒါပေမယ့် နေ့စဉ်ဘဝမှာ—
ဖက်တွယ်မှုလျော့သွားရင် ပူလောင်မှုလျော့တယ်
ဆိုတာ ကိုယ်တိုင် သတိပြုနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဒီလို အေးနိုင်ဖို့ ဘယ်လမ်းလဲ?
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
ငွေဟာ ကိရိယာဖြစ်နိုင်ပေမယ့် နိဗ္ဗာန်မဟုတ်ကြောင်း သိ။
အမြတ်နဲ့ ကောင်းမြတ်မှုကို တစ်ထပ်တည်းမထား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
ရယူမှုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မထိခိုက်လိုသောစိတ်နဲ့ အလုပ်လုပ်။
သမ္မာဝါစာ—
ငွေရဖို့ မလိမ်။
ဖောက်သည်ကို မမှန်မပြော။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို မခွဲ။
သမ္မာကမ္မန္တ—
လုပ်ရပ်က လူ့ဘေးဖြစ်မဖြစ် စစ်။
သမ္မာအာဇီဝ—
အသက်မွေးနည်းကို စစ်။
တရားသဖြင့်ရသော ဥစ္စာဖြစ်အောင် ကြိုးစား။
သမ္မာဝါယာမ—
လောဘတက်လာရင် စိတ်ကို ပြန်ပြင်။
Company စနစ်မှာ မမျှတမှုတွေ့ရင် တတ်နိုင်သမျှ ပြင်။
သမ္မာသတိ—
အမြတ်တက်တဲ့အချိန်လည်း သိ။
အမြတ်ကျတဲ့အချိန်လည်း သိ။
ချီးကျူးခံရချိန်လည်း ကိုယ့်စိတ်ကို သိ။
ဆုံးရှုံးချိန်လည်း ဒေါသနောက်မလိုက်ဘဲ သိ။
သမ္မာသမာဓိ—
ဖိအားကြားမှာ စိတ်တည်ငြိမ်အောင် လေ့ကျင့်။
အမြတ်ကျတဲ့နေ့၊ deadline နီးတဲ့နေ့၊ ပြိုင်ဘက်တက်လာတဲ့နေ့မှာ အလျင်စလို သီလမရောင်းဖို့ စိတ်ကို ထိန်း။
ဒီလိုဆို ငွေရှာခြင်းနဲ့ လူ့အကျိုးကို ညှိတာဟာ—
“အမြတ်ငါးဆယ်ရာခိုင်နှုန်း၊ လူမှုအကျိုးငါးဆယ်ရာခိုင်နှုန်း”
ဆိုတဲ့ သင်္ချာမဟုတ်ဘူး။
မဂ္ဂင်လမ်းပေါ်က ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုချင်းမှာ ကိုယ့်စိတ်၊ ကိုယ့်စကား၊ ကိုယ့်လုပ်ရပ်၊ ကိုယ့်အသက်မွေးမှုကို ပြန်ညှိနေခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုကို တစ်ခုတည်းနဲ့ မတိုင်းကြပါနဲ့။
“ဒီလ အမြတ် ဘယ်လောက်?”
မေးပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီလ အပြစ်ကင်းမှု ဘယ်လောက်?”
လည်းမေးပါ။
“ဖောက်သည် ဘယ်လောက်များလာလဲ?”
မေးပါ။
ဒါပေမယ့်—
“သူတို့ဘဝ ဘာကောင်းသွားလဲ?”
လည်းမေးပါ။
“ဝန်ထမ်း ဘယ်လောက်များလာလဲ?”
မေးပါ။
ဒါပေမယ့်—
“သူတို့စွမ်းရည် ဘယ်လောက်တိုးလာလဲ?”
မေးပါ။
“ကုမ္ပဏီ ဘယ်လောက်ကြီးလာလဲ?”
မေးပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ကြီးလာသလောက် တာဝန်ယူမှု ကြီးလာလား?”
မေးပါ။
“ငါဘယ်လောက်ရလဲ?”
မေးပါ။
ဒါပေမယ့်—
“ငါရှိလို့ ဘယ်သူ့ဒုက္ခ နည်းနည်းလျော့သွားလဲ?”
မေးပါ။
ဒါဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ တန်ဖိုးကို ငွေတစ်ကြောင်းထက် ပိုမြင်စေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဥစ္စာကို တရားသဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေ။
ရရှိသောဥစ္စာကြောင့် မာနမတက်ကြပါစေနှင့်။
ဥစ္စာမလုံလောက်သောအခါလည်း မမှန်သောနည်းကို မရွေးကြပါစေနှင့်။
မိဘကို ပြုစုနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်ကြပါစေ။
ဒါပေမယ့် မိဘနဲ့ မိသားစုကို အကြောင်းပြပြီး မတရားသောအသက်မွေးမှုကို မှန်တယ်လို့ မခေါ်မိကြပါစေနှင့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇ ထဲက သတိပေးချက်ကို အမြဲမှတ်မိနိုင်ကြပါစေ—
တာဝန်တစ်ခုရှိခြင်းသည် အဓမ္မအပြုအမူကို ဓမ္မဖြစ်အောင် မပြောင်းပေးနိုင်ပါ။
လုပ်ငန်းရှင်တို့…
အမြတ်ရကြပါစေ။
သို့သော် အမြတ်ရသောနည်းသည် တရားသဖြင့် ဖြစ်ပါစေ။
အမြတ်ကောင်းလာသည့်အခါ မိမိတစ်ယောက်တည်း၏ အသုံးအဆောင်တိုးရန်သာ မမြင်ဘဲ မိသားစု၊ ဝန်ထမ်း၊ ဖောက်သည်၊ လုပ်ငန်း၏အနာဂတ်နှင့် သင့်လျော်ရာကောင်းကျိုးတို့အတွက် ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ မှာ ဖော်ပြထားသလို တရားသဖြင့်ရရှိသော ဥစ္စာသည် မိမိကိုသာမက မိဘ၊ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေတို့၏ အကျိုးချမ်းသာဆီလည်း စီးဆင်းနိုင်ပါစေ။
ဝန်ထမ်းတို့…
မိမိရရှိသောလစာကို ရိုးသားသောလုပ်အားဖြင့် ရရှိနိုင်ကြပါစေ။
Owner မကြည့်သည့်အခါလည်း တာဝန်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်များကို လူအဖြစ်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ၏အောင်မြင်မှုကို မနာလိုဘဲ မျှဝေဝမ်းမြောက်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းများ…
ဖောက်သည်ကို တန်ဖိုးပေးပြီး မျှတသောအပြန်အလှန်အဖြစ် အမြတ်ရနိုင်ကြပါစေ။
ဖောက်သည်၏ မသိမှုကို မစားကြပါစေနှင့်။
ဝန်ထမ်း၏ အားနည်းမှုကို မစားကြပါစေနှင့်။
Supplier ၏ အားနည်းမှုကို မစားကြပါစေနှင့်။
လူ့ကြောက်စိတ်ကို မလိုအပ်ဘဲ ကြီးစေပြီး ငွေမရှာကြပါစေနှင့်။
အမြတ်များလာသည့်အခါ လူ့အကျိုးလျော့သွားသော လုပ်ငန်းမဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
လူ့အကျိုးလုပ်ရာမှာလည်း ဘဏ္ဍာရေးပညာမရှိလို့ လုပ်ငန်းပျက်စီးမသွားကြပါစေနှင့်။
ကရုဏာနှင့်ပညာ၊ သီလနှင့်ကျွမ်းကျင်မှု၊ ပေးကမ်းမှုနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုတို့ကို ညီညွတ်စွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
ဥစ္စာကို အသုံးပြုရသော ချမ်းသာမှုရှိကြပါစေ။
အကြွေးကို စနစ်တကျ စီမံ၍ အကြွေးကင်းသောချမ်းသာမှုဆီ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုအရာများထက် အထူးသဖြင့်—
အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်၏ ချမ်းသာမှုကို မဆုံးရှုံးကြပါစေနှင့်။
ငွေစာရင်းပြည့်သော်လည်း စိတ်စာရင်းမပျက်ကြပါစေနှင့်။
အမြတ်တိုးသော်လည်း မေတ္တာမလျော့ကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းကြီးလာသော်လည်း လူကိုလူအဖြစ် မြင်နိုင်မှု မသေးသွားကြပါစေနှင့်။
ဝန်ထမ်းများလာသော်လည်း သူတို့ကို အမည်မဲ့ကိန်းဂဏန်းအဖြစ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။
ဖောက်သည်များလာသော်လည်း သူတို့၏ယုံကြည်မှုကို အမြတ်ထုတ်စရာပစ္စည်းအဖြစ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။
လူသိများလာသော်လည်း မိမိလုပ်ငန်း၏ မူလရည်ရွယ်ချက် မပျောက်ကြပါစေနှင့်။
ပြိုင်ဘက်များလာသော်လည်း ဒေါသ၊ မနာလိုမှု၊ မမှန်သောယှဉ်ပြိုင်မှုတို့ဖြင့် မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
အခက်အခဲကြုံသော်လည်း—
“အခုတော့ လိမ်ရမယ်”
ဟူသော လမ်းကို လွယ်လွယ်မရွေးကြပါစေနှင့်။
အမြတ်ကျသည့်နေ့တွင် သမ္မာဝါစာ မကျပါစေနှင့်။
အကြွေးများသည့်နေ့တွင် သမ္မာကမ္မန္တ မပျက်ပါစေနှင့်။
ဖိအားများသည့်နေ့တွင် သမ္မာအာဇီဝ မလွတ်ပါစေနှင့်။
အောင်မြင်သောနေ့တွင် မာနမယစ်ပါစေနှင့်။
ရှုံးသောနေ့တွင် သီလမရောင်းပါစေနှင့်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသည် မိသားစုကို ထောက်ပံ့ရာလည်းဖြစ်ပါစေ။
လူ့အကျိုးကို ထောက်ပံ့ရာလည်းဖြစ်ပါစေ။
မိမိ၏စိတ်ကို သန့်ရှင်းရာလည်း ဖြစ်ပါစေ။
သို့သော် လောကီလုပ်ငန်းကောင်းခြင်းကို နိဗ္ဗာန်နှင့် မရောထွေးဘဲ၊ အားလုံးထက်နက်သော ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာကို မမေ့နိုင်ကြပါစေ။
ဥစ္စာရှိခြင်းသည် အနိစ္စ။
အမြတ်ရှိခြင်းသည် အနိစ္စ။
နာမည်ရှိခြင်းသည် အနိစ္စ။
ကုမ္ပဏီရှိခြင်းသည် အနိစ္စ။
ကိုယ်တိုင်လည်း အနိစ္စ။
အချိန်က ဖြတ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့်—
ငွေရဖို့ ကိုယ့်တစ်ဘဝလုံး မရောင်းမိကြပါစေနှင့်။
ငွေကို ပညာနဲ့ ရှာ။
ပညာနဲ့ ထိန်း။
ပညာနဲ့ သုံး။
ပညာနဲ့ လွှတ်တတ်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ငွေ၊ အမြတ်၊ ရာထူး၊ လုံခြုံမှုနှင့် “ငါ့ဟာ” ဟူသော ဖက်တွယ်မှုအောက်က တဏှာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာလျော့သွားသောအခါ အေးချမ်းမှုရှိကြောင်း ကိုယ်တိုင်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာ၏ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုရန် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် ငွေနှင့်တန်ဖိုးကို မှန်ကန်စွာမြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် မထိခိုက်လိုသောစိတ်ကို မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် တရားသဖြင့် ရောင်းဝယ်ဆက်ဆံနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် လူ့အကျိုးကို မဖျက်ကြပါစေနှင့်။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် လောဘနှင့် မမျှတမှုကို ပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် ငွေဝင်ချိန်၊ ငွေထွက်ချိန်၊ အမြတ်တက်ချိန်၊ အရှုံးပေါ်ချိန်တိုင်း ကိုယ့်စိတ်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် ဖိအားကြားတွင် တည်ငြိမ်စွာဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းအောင်မြင်မှုကြောင့် မိမိတစ်ယောက်တည်း မကြီးလာဘဲ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ ဖောက်သည်နှင့် ဆက်စပ်သူများ၏ အကျိုးချမ်းသာများလည်း တရားသဖြင့် တိုးပွားလာနိုင်ကြပါစေ။
လူ့အကျိုးပြုရင်း လုပ်ငန်းမပျက်ကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းတိုးရင်း လူ့အကျိုးမပျက်ကြပါစေနှင့်။
ငွေရှာရင်း မိမိ၏လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ မပျက်ကြပါစေနှင့်။
ငွေရင်း မိမိသီလ မဆုံးရှုံးကြပါစေနှင့်။
ပေးကမ်းရင်း မိမိတာဝန်မပျက်ကြပါစေနှင့်။
အောင်မြင်ရင်း နိဗ္ဗာန်လမ်းကို မမေ့ကြပါစေနှင့်။
သတ္တဝါအပေါင်း ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မိမိတို့၏ အသက်မွေးမှုများသည် သူတစ်ပါးတို့၏ဒုက္ခကို တိုးစေသောအသက်မွေးမှုမဖြစ်ဘဲ တတ်နိုင်သမျှ ဒုက္ခလျော့ပါးရာ၊ အကျိုးချမ်းသာတိုးရာ၊ ရိုးသားမှုတည်ရာ၊ တရားမျှတမှုတည်ရာ ဖြစ်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
Sao
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇၊ ဓနဉ္ဇာနိသုတ် — ဓနဉ္ဇာနိသည် မိဘ၊ ဇနီးသားသမီး၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးနှင့် အခြားတာဝန်များကို ထောက်ပံ့ရကြောင်း ရှင်းပြရာ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ထိုတာဝန်များကို အကြောင်းပြ၍ အဓမ္မနည်းဖြင့် ပြုမူခြင်းသည် အကျိုးဆက်မှ ကင်းလွတ်စေမည့် အကြောင်းပြချက်မဖြစ်ကြောင်း ဆင့်ကဲမေးမြန်းသင်ကြားသည်။ ယခုတရားတွင် “မိသားစုအတွက် ငွေရှာတာ” ဟူသောကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်သည် မမှန်သောနည်းကို မှန်ကန်အောင် မပြောင်းပေးနိုင်ကြောင်း အဓိကကျမ်းအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁၊ ပတ္တကမ္မသုတ် — ကြိုးစားအားထုတ်၍ တရားသဖြင့်ရရှိထားသောဥစ္စာကို မိမိ၊ မိဘ၊ ဇနီးသားသမီး၊ အလုပ်သမားများ၊ မိတ်ဆွေများ၏ ချမ်းသာအကျိုးအတွက် သင့်လျော်စွာ အသုံးချခြင်းနှင့် ဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကာကွယ်စီမံခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “ငွေရှိခြင်းနှင့် လူ့အကျိုးသည် မဖြစ်မနေဆန့်ကျင်ခြင်းမဟုတ်” ဟူသောအချက်ကို အခြေခံရန် အသုံးပြုထားသည်။
[၃] ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ သိင်္ဂါလသုတ် — ဥစ္စာကို တစ်ပိုင်းအသုံးပြု၊ နှစ်ပိုင်းကို လုပ်ငန်းတွင် ပြန်အသုံးချ၊ တစ်ပိုင်းကို အရေးပေါ်အတွက် စုဆောင်းထားသည့် ဥစ္စာစီမံမှုအကြောင်းနှင့် အလုပ်ရှင်–အလုပ်သမား၊ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေစသည့် လူမှုတာဝန်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် လူ့အကျိုးပြုခြင်းသည် စီးပွားရေးစနစ်မရှိဘဲ အကုန်ပေးပစ်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်းနှင့် ငွေ၊ အလုပ်၊ လူမှုတာဝန်ကို အတူမြင်ရန် အသုံးပြုထားသည်။
[၄] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် — တရားသဖြင့်ရရှိထားသော ဥစ္စာပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် အပြစ်ကင်းသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့မှ ရသော ချမ်းသာမှုလေးမျိုးကို ဖော်ပြပြီး အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာမှုကို အထူးတန်ဖိုးထားသည်။ ယခုတရားတွင် ငွေကြေးစာရင်းနှင့်အတူ “အပြစ်ကင်းမှုစာရင်း” ကိုပါ ပြန်ကြည့်ရန် canonical foundation အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
[၅] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄၈၊ သပ္ပုရိသဒါနသုတ် — သူတော်ကောင်း၏ ပေးကမ်းမှုထဲတွင် ယုံကြည်မှု၊ ရိုသေမှု၊ အချိန်သင့်မှု၊ စာနာမှုတို့အပြင် မိမိသော်လည်းကောင်း သူတစ်ပါးသော်လည်းကောင်း ထိခိုက်မှုမဖြစ်စေဘဲ ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် “လူ့အကျိုး” ဟူသောနာမည်ဖြင့် ကိုယ့်တာဝန်များနှင့် ကိုယ့်ဘဝကို မတရားဖျက်ဆီးခြင်းမပြုရန် supporting principle အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇ — ဓနဉ္ဇာနိသုတ်။
မိသားစုနှင့်လူမှုတာဝန်များကို အကြောင်းပြ၍ အဓမ္မနည်းဖြင့် အသက်မွေးခြင်း မဖြစ်သင့်ကြောင်း ဆင်ခြင်စေသော ကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ — ပတ္တကမ္မသုတ်။
တရားသဖြင့်ရသောဥစ္စာနှင့် ထိုဥစ္စာကို ကိုယ်တိုင်၊ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေတို့၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် အသုံးချခြင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ — သိင်္ဂါလသုတ်။
ဥစ္စာစီမံခန့်ခွဲမှု၊ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်သမားနှင့် လူမှုတာဝန်များဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။
တရားသဖြင့်ရသောဥစ္စာ၊ အသုံးပြုမှု၊ အကြွေးကင်းမှုနှင့် အပြစ်ကင်းမှုတို့မှ ရသောချမ်းသာမှုဆိုင်ရာ ကျမ်းအခြေခံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၄၈ — သပ္ပုရိသဒါနသုတ်။
မိမိနှင့်သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေသော ပေးကမ်းမှုအပါအဝင် သူတော်ကောင်း၏ ပေးကမ်းခြင်းဆိုင်ရာ supporting source။