စိုးရိမ်မှုနှင့် သတိရှိမှုကို ခွဲခြားခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ နာယူဆွေးနွေးကြမယ့်အကြောင်းက လူတိုင်းဘဝမှာ ကြုံရတဲ့အရာဖြစ်သလို၊ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဦးဆောင်နေတဲ့ Founder တစ်ယောက်၊ မိသားစုကို တာဝန်ယူထားတဲ့ မိဘတစ်ယောက်၊ စီမံခန့်ခွဲမှုတာဝန်ရှိတဲ့ Leader တစ်ယောက်အတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ခွဲခြားသိမြင်မှုတစ်ခုပါ။
စိုးရိမ်မှုနှင့် သတိရှိမှုကို ခွဲခြားခြင်း။
ဒီနှစ်ခုကို အရင်ကြားလိုက်ရင် ဆင်တူသလိုထင်တယ်။
စိုးရိမ်တဲ့သူကလည်း—
“ကျွန်တော် ဂရုစိုက်လို့ စိုးရိမ်တာပါ”
လို့ပြောတယ်။
သတိထားတဲ့သူကလည်း—
“မဖြစ်ခင် ကြိုကြည့်ထားတာပါ”
လို့ပြောတယ်။
အဲဒီတော့ ဘယ်မှာကွာသလဲ။
အပြင်ကကြည့်ရင် နှစ်ယောက်စလုံး အနာဂတ်ကို စဉ်းစားနေကြတာပဲ။
ဒါပေမယ့် စိတ်အတွင်းမှာ အများကြီးကွာတယ်။
စိုးရိမ်မှုက အနာဂတ်ပြဿနာကို ယနေ့စိတ်ထဲ ပြန်ပြန်ဖြစ်စေတတ်တယ်။
သတိရှိမှုက အနာဂတ်မှာ ဖြစ်နိုင်တာကို သိပြီး ယနေ့လုပ်သင့်တာကို လုပ်စေတတ်တယ်။
ဒီစကားလေးကို မှတ်ထား။
စိုးရိမ်မှုမှာ—
“ဘာဖြစ်မလဲ”
“ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
“မကောင်းတာဖြစ်ရင်”
“အကုန်ပျက်ရင်”
ဆိုတာ ပြန်ပြန်လာတယ်။
ဒါပေမယ့် အဖြေသစ်မထွက်ဘူး။
လုပ်ဆောင်ချက်သစ်မထွက်ဘူး။
စိတ်ပဲပင်ပန်းလာတယ်။
သတိရှိမှုမှာတော့—
“ဟုတ်တယ်၊ ဒီ Risk ရှိတယ်”
လို့မြင်တယ်။
ပြီးတော့—
“အခု ဘာလုပ်လို့ရသလဲ”
မေးတယ်။
လုပ်နိုင်တာလုပ်တယ်။
မလုပ်နိုင်တာကို စောင့်ကြည့်တယ်။
တစ်နေ့ပြန်စစ်မယ့်အချိန် သတ်မှတ်တယ်။
ပြီးတော့ ယခုလုပ်စရာဆီ ပြန်လာတယ်။
ဒီဟာကွာတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
စိုးရိမ်နေတဲ့သူက တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အရမ်းတာဝန်ရှိတယ်လို့ ထင်တတ်တယ်။
“ကျွန်တော်က မိသားစုအတွက် စိတ်ပူတာပါ”
“Company အတွက် စိုးရိမ်တာပါ”
“Staff တွေအတွက်ပါ”
“Customer တွေအတွက်ပါ”
စိုးရိမ်မှုရဲ့အကြောင်းထဲမှာ တာဝန်ယူမှု ပါနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
တာဝန်ယူမှုက စိုးရိမ်မှုနဲ့ တူတာမဟုတ်ဘူး။
သားသမီး ကျောင်းစာအတွက် မိဘက သတိထားတယ်။
အချိန်ဇယားကြည့်တယ်။
သင်ယူတာကို လိုအပ်သလောက် စောင့်ကြည့်တယ်။
ပြဿနာရှိရင် ဆရာနဲ့ဆွေးနွေးတယ်။
အဲဒါ သတိရှိမှု။
ဒါပေမယ့် ညတိုင်း—
“ငါ့သား မအောင်ရင်ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
“တက္ကသိုလ်မတက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ”
“အလုပ်မရရင်”
“သူ့ဘဝပျက်ရင်”
ဆိုပြီး ဆယ်နှစ်နောက်ထိ စိတ်ကပြေးနေတယ်ဆိုရင်—
အဲဒါ အခုလုပ်စရာထက် ကျော်သွားပြီ။
စိုးရိမ်မှုဘက် ရောက်လာပြီ။
Company လည်း အတူတူပဲ။
Cash Flow ကို သတိထားတယ်။
Forecast ပြန်ကြည့်တယ်။
Collection လုပ်တယ်။
Expense စစ်တယ်။
Reserve လုပ်တယ်။
ဒါ သတိရှိမှု။
ညနှစ်နာရီမှာ အိပ်ရာပေါ်မှာ—
“ဒီ Customer ထွက်ရင်…”
“နောက်လ Sales ကျရင်…”
“Economy ပျက်ရင်…”
“Staff ထွက်ရင်…”
“Competitor အသစ်ဝင်ရင်…”
ဆိုပြီး စိတ်ထဲက Company တစ်ခုကို အကြိမ်ပေါင်းနှစ်ဆယ် ပိတ်နေတယ်။
မနက်လင်းတော့လည်း ဖြေရှင်းချက်အသစ်တစ်ခုမရှိဘူး။
ဒါဆို—
စိတ်ပူခြင်းက Company ကို ကာကွယ်ပေးနေပြီလား၊ Founder ကိုပဲ အားနည်းစေနေတာလား
ပြန်မေးရမယ်။
ဒီနေ့တရားမှာ ဦးဇင်းတို့ “မစိုးရိမ်နဲ့” လို့ ရိုးရိုးပြောသွားမှာ မဟုတ်ဘူး။
မစိုးရိမ်နဲ့ဆိုတာ လွယ်တယ်။
တကယ် စိတ်က မရပ်ဘူး။
အရေးကြီးတာက—
ဘယ်အချိန်မှာ ငါ သတိထားနေတာလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ငါ ပူပန်မှုထဲဝင်သွားပြီလဲဆိုတာ သိဖို့။
ဒီခွဲခြားမှုရလာရင်—
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် ပြန်လမ်းညွှန်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဘုရားဟောတော်တစ်ပုဒ်က သိပ်လှတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၁၊ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်။
အဲဒီသုတ်တော်မှာ အတိတ်ကို နောက်ပြန်လိုက်မနေဖို့၊ မရောက်သေးတဲ့အနာဂတ်ကို လိုက်ပြီး စိတ်တည်ဆောက်မနေဖို့၊ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့အရာကို ပညာနဲ့ ရှင်းရှင်းမြင်ဖို့၊ ယနေ့အားထုတ်ရမယ့်အရာကို ယနေ့အားထုတ်ဖို့ အလွန်ထင်ရှားစွာ သင်ကြားထားပါတယ်။
ဒီဘုရားဟောကို—
“အနာဂတ် လုံးဝမစဉ်းစားနဲ့”
လို့ နားလည်ရင် မမှန်ဘူး။
ဘုရားဟောတော်တွေထဲမှာ အနာဂတ်ဘေးကို ကြိုမြင်ပြီး အားထုတ်ဖို့လည်း ရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၇၊ ပထမအနာဂတဘယသုတ် မှာ ရဟန်းတစ်ပါးဟာ နောင်ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ကြိုဆင်ခြင်ပြီး အဲဒီအတွက် ယခုပင် ပိုမိုအားထုတ်ကြောင်း ဟောထားတယ်။
ဒါဆို နှစ်ခု ဆန့်ကျင်နေသလား။
မဆန့်ကျင်ဘူး။
ဒီမှာပဲ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ရဲ့ အလွန်လှတဲ့အချက် ရှိတယ်။
အနာဂတ်ကို ပညာနဲ့ ဆင်ခြင်ခြင်း တစ်မျိုး။
အနာဂတ်ထဲကို စိတ်က အကြိမ်ကြိမ်ပြေးဝင်ပြီး ပူလောင်နေခြင်း တစ်မျိုး။
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်က—
အနာဂတ်ကို စိတ်နဲ့ လိုက်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ပျောက်မသွားဖို့ သတိပေးတယ်။
အနာဂတဘယသုတ်က—
အနာဂတ်ဘေးကို လျစ်လျူမရှုဘဲ ယခုလုပ်သင့်တာကို အားထုတ်ဖို့ သတိပေးတယ်။
နှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်ရင်—
ဘေးကို ကြိုမြင်ပါ။
ဒါပေမယ့် မရောက်သေးတဲ့ဘေးထဲ ယနေ့ကတည်းက စိတ်နဲ့ မနေပါနဲ့။
ဒီဟာ သတိရှိမှု။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
လူတစ်ယောက် စိုးရိမ်နေပြီလား၊ သတိရှိနေသလား သိဖို့ မေးခွန်းလေးတချို့ မေးကြည့်။
ဒီအတွေးက အချက်အလက်အသစ်တစ်ခု ပေးနေသလား။
တစ်နာရီအတွင်း အတွေးတစ်ခုကို ဆယ်ခါပြန်တွေးတယ်။
အဖြေသစ် မရှိဘူး။
အဲဒါ သတိထက် စိုးရိမ်မှုဘက်ကို ရောက်နေပြီ။
ဒီအတွေးက လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပေးသလား။
“Cash ပြတ်ရင်”
တွေးတယ်။
ပြီးတော့ Cash Forecast ဆွဲတယ်။
အဲဒါ အသုံးဝင်တယ်။
Cash Forecast ပြီးသွားပြီ။
Action Plan ပြီးပြီ။
နောက်တစ်နာရီ—
“ပြတ်ရင်…”
နောက်နှစ်နာရီ—
“တကယ်ပြတ်ရင်…”
ဒါဆို တဖြည်းဖြည်း Worry Loop ဖြစ်လာတယ်။
ဒီအတွေးပြီးတဲ့အခါ စိတ်ပိုရှင်းလာသလား၊ ပိုရှုပ်လာသလား။
သတိရှိတဲ့ဆင်ခြင်မှုက အနည်းဆုံး—
“အခု ဘာသိတယ်၊ ဘာမသိဘူး၊ ဘာလုပ်မယ်”
ဆိုတာ ရှင်းလာတတ်တယ်။
စိုးရိမ်မှုက—
သိထားတာပါ ထပ်ပြီး မသေချာသလို ဖြစ်လာတတ်တယ်။
တစ်ခါတလေ ဖြစ်နိုင်ခြေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိတာကို—
စိတ်ထဲမှာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်နေသလို ခံစားလာတယ်။
အဲဒီတော့ စိတ်ပူမှုက Risk ကို တိုင်းတာတာမဟုတ်ဘူး။
Risk ကို ခံစားချက်နဲ့ ချဲ့လိုက်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
စိုးရိမ်နေချိန်မှာ ခံစားချက်ကို Data လို့ မယူနဲ့။
“ငါအရမ်းကြောက်နေတယ်” ဆိုတာ—
“ဒီဘေးဖြစ်နိုင်ခြေ အရမ်းမြင့်တယ်” လို့ အလိုအလျောက် မဆိုလိုဘူး။
Fear level နဲ့ Risk probability တူတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါ လောကီဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် နဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၂၊ သတိသုတ် တို့က သတိဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ ကောင်းကောင်းပြတယ်။
ကိုယ်ကို ကိုယ်အဖြစ် သိမှတ်ရှုခြင်း၊ ဝေဒနာကို ဝေဒနာအဖြစ်၊ စိတ်ကို စိတ်အဖြစ်၊ တရားသဘောတို့ကို တရားသဘောအဖြစ် အားထုတ်၍ ရှင်းလင်းသိမြင်ကာ သတိရှိစွာ နေထိုင်ဖို့၊ လောကအပေါ် တပ်မက်မှုနဲ့ မနှစ်သက်မှုကို ဖယ်ရှား၍ ကြည့်ဖို့ ဟောထားပါတယ်။
သတိဆိုတာ—
အမြဲအန္တရာယ်ရှာနေရတာ မဟုတ်ဘူး။
သတိဆိုတာ—
အခုဖြစ်နေတာကို ဖြစ်နေတာအတိုင်း သိတာ။
စိတ်စိုးရိမ်နေတယ်။
“မစိုးရိမ်ရဘူး”
လို့ အတင်းမဖိ။
“အခု စိုးရိမ်စိတ် ဖြစ်နေတယ်”
လို့ သိ။
နှလုံးခုန်မြန်နေတယ်။
သိ။
အတွေးက အနာဂတ်ကို တစ်ခါတည်းတိုးသွားတယ်။
သိ။
“ဒီအတွေးအတွက် Evidence ရှိသလား”
ပြန်ကြည့်။
စိတ်က နောက်ထပ် Story ဆောက်ချင်တယ်။
သိ။
ဒီလို။
သတိက စိုးရိမ်မှုကို ချက်ချင်းမဖျောက်နိုင်ချင် မဖျောက်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် စိုးရိမ်မှုနဲ့ ကိုယ့်ကြားမှာ သိမြင်မှုတစ်ခု ဖန်တီးပေးတယ်။
မသိရင်—
“ငါ စိုးရိမ်နေတယ်”
ကနေ—
“တကယ်ပဲ မကောင်းတာ ဖြစ်တော့မယ်”
ဖြစ်သွားတယ်။
သိလာရင်—
“အခု ငါ့စိတ်မှာ အနာဂတ်အတွက် စိုးရိမ်စိတ် ပေါ်နေတယ်”
ဖြစ်တယ်။
ဒီနှစ်ကြောင်းမှာ အလွန်ကွာတယ်။
တစ်ကြောင်းက—
စိတ်အတွေးကို အမှန်အဖြစ် ယုံနေတယ်။
နောက်တစ်ကြောင်းက—
စိတ်အတွေးကို စိတ်ထဲပေါ်နေတဲ့ အရာတစ်ခုအဖြစ် သိနေတယ်။
ဒီဟာ သတိအရမ်းတန်ဖိုးရှိတဲ့နေရာ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
အခု တစ်ခါ ကိုယ့်အတွေ့အကြုံပြန်ကြည့်။
ညမှာ Message တစ်ခုရတယ်။
“မနက်ဖြန် အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စတစ်ခု ပြောချင်ပါတယ်”
ဒါပဲ။
အချက်အလက်က ဒီလောက်ပဲ။
စိတ်က ဘာလုပ်မလဲ။
Staff ဆီကဆို—
“ထွက်တော့မယ်ထင်တယ်”
Customer ဆို—
“Contract ရပ်တော့မယ်”
Partner ဆို—
“ပြဿနာဖြစ်ပြီ”
မိသားစုဆို—
“မကောင်းတာတစ်ခုခု ဖြစ်ပြီ”
စိတ်က အချက်အလက်လေးတစ်ကြောင်းပေါ်မှာ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ရေးလိုက်တယ်။
မနက်မရောက်သေးဘူး။
ဖြစ်ရပ်မသိသေးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ညတစ်ညလုံး အဲဒီဇာတ်လမ်းထဲနေတယ်။
မနက်ရောက်တော့—
Staff က လစာတွက်ချက်ပုံမေးချင်တာပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Customer က Order အသစ်မေးချင်တာဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီတော့ ညတစ်ည ပူခဲ့တဲ့အရာ ဘယ်မှာသွားပြီလဲ။
ဖြစ်ရပ်က မဖြစ်သေးခင် စိတ်က အရင်ခံစားပြီးသား။
ဒါ စိုးရိမ်မှုရဲ့အန္တရာယ်။
အနာဂတ်က တစ်ကြိမ်သာရောက်တယ်။
စိုးရိမ်တဲ့စိတ်က အနာဂတ်ဆိုးတစ်ခုကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရောက်စေတယ်။
ဒီအချက်ကို ဓမ္မဘက်က အလွန်နက်စွာ ကြည့်နိုင်တဲ့သုတ်က—
သံယုတ္တနိကာယ် ၂၂.၇၊ ဥပါဒါပရိတဿနာသုတ် ပါ။
အဲဒီမှာ စွဲယူဖမ်းဆုပ်မှုကြောင့် စိတ်တုန်လှုပ်စိုးရိမ်မှု ဘယ်လိုပေါ်လာတယ်၊ မဖမ်းဆုပ်နိုင်သောပညာရှိတပည့်မှာ အဲဒီတုန်လှုပ်မှုဘယ်လို မလွှမ်းမိုးနိုင်တော့ဘူးဆိုတာ ရှင်းထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ် “ငါ၊ ငါ့ဟာ” ဆိုပြီး ဖမ်းထားတဲ့အခါ အဲဒီအရာတွေ ပြောင်းလဲပျက်စီးလာတာနဲ့ စိုးရိမ်တုန်လှုပ်မှု ပေါ်လာပုံကို ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်က စိုးရိမ်မှုရဲ့ အလွန်နက်တဲ့အမြစ်ကို ပြတယ်။
စိုးရိမ်မှုအောက်မှာ ဘာရှိသလဲ။
“မပျောက်ရဘူး”
ရှိတယ်။
“ငါ့အလုပ် မပျောက်ရဘူး”
“ငါ့ငွေ မလျော့ရဘူး”
“ငါ့Company မရှုံးရဘူး”
“ငါ့နာမည် မကျရဘူး”
“ငါ့သားသမီး မမှားရဘူး”
“ငါ့ကျန်းမာရေး မပြောင်းရဘူး”
“ငါချစ်တဲ့သူတွေ ငါ့နားက မခွာရဘူး”
ဒီအရာတွေကို သတိထားတာနဲ့—
“မပြောင်းရဘူး” လို့ ဖမ်းထားတာ မတူဘူး။
သတိထားသူက—
အပြောင်းအလဲရှိတယ်ဆိုတာ လက်ခံထားတယ်။
ဒါကြောင့် လိုအပ်တာကို ကြိုလုပ်တယ်။
စိုးရိမ်သူက တစ်ခါတလေ—
အပြောင်းအလဲလုံးဝမဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ ဆန္ဒနဲ့ အပြောင်းအလဲဖြစ်နိုင်တာကို စိတ်ထဲမှာ ရန်ဖြစ်နေတယ်။
ဒါကြောင့် ပူတယ်။
အဲဒီတော့ ဦးဇင်းတို့ ပြန်မေးရမယ်—
စိုးရိမ်မှုကို အကုန်ဆုံးအောင် Risk အကုန်ဖယ်ရမလား။
မဖြစ်နိုင်ဘူး။
Risk တစ်ခုဖယ်ရင် နောက်တစ်ခုရှိမယ်။
Company ကောင်းလာတယ်။
အခု ပျက်မှာစိုးရိမ်တယ်။
Company သေးတုန်းက—
“မကြီးမှာ”
စိုးရိမ်တယ်။
ကြီးလာတော့—
“ကြီးတာမပျက်အောင်”
စိုးရိမ်တယ်။
ငွေမရှိတုန်း—
ငွေမရှိတာ စိုးရိမ်တယ်။
ငွေရှိလာတော့—
ငွေပျောက်မှာ စိုးရိမ်တယ်။
သားသမီးငယ်တုန်း—
သူတို့ကျန်းမာရေးစိုးရိမ်တယ်။
ကြီးလာတော့—
သူတို့အနာဂတ်စိုးရိမ်တယ်။
အလုပ်ရတော့—
အလုပ်တည်မတည် စိုးရိမ်တယ်။
ဒီလို။
စိုးရိမ်မှုရဲ့ အမြစ်မှာ လောကအရာတွေ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း တည်နေစေချင်တဲ့ စိတ်ရှိနေသရွေ့—
အရာအားလုံး Control ရလာလည်း နောက်တစ်မျိုးပေါ်လာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မက Risk ကိုပဲ မကိုင်ဘူး။
ဖမ်းဆုပ်မှုကိုပါ ကိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်မှာ သတိနဲ့ စိုးရိမ်မှုကို ခွဲဖို့ လက်တွေ့အရမ်းကောင်းတဲ့ စမ်းသပ်မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။
“ဒီအတွေးပြီးရင် ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ ပိုရှင်းလာသလား”
ဟုတ်ရင်—
သတိရှိတဲ့ဆင်ခြင်မှု ဖြစ်နိုင်တယ်။
မရှင်းဘူး။
နောက်ထပ်တူတဲ့အတွေးပဲ ပြန်လာတယ်ဆို—
စိုးရိမ်စိတ်အဝိုင်းထဲ ဝင်နေနိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Customer အကြီးဆုံးတစ်ယောက် ထွက်နိုင်တယ်။
သတိရှိမှုက ဘာလုပ်မလဲ။
Revenue dependency စစ်။
Contract အခြေအနေကြည့်။
Relationship ကောင်းအောင်လုပ်။
Customer အသစ်ရှာ။
Reserve စစ်။
ပြီးပြီ။
အခုနောက်တစ်ခုလုပ်။
စိုးရိမ်မှုက—
“သူထွက်ရင်…”
နောက်နေ့—
“တကယ်ထွက်တော့မယ်ထင်တယ်…”
အစည်းအဝေးထဲ Staff မျက်နှာမကြည်ရင်—
“သူတို့လည်း သိနေကြတာလား…”
Customer Reply နောက်ကျရင်—
“ကြည့်… ငါထင်တာမှန်နေပြီ”
အချက်တိုင်းကို Fear Story ထဲထည့်တယ်။
ဒီလိုနဲ့ Founder ကိုယ်တိုင် Relationship ကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။
Customer ကို အလွန်ဖိအားပေး။
Staff ကို Micromanage။
Decision ကို Panic နဲ့ချ။
ဒါဆို—
မဖြစ်သေးတဲ့ Risk ကို စိုးရိမ်ရင်း Risk အသစ်ဖန်တီးနေတာ။
ဒီအချက် အရမ်းသတိထား။
စိုးရိမ်မှုက အမြဲ လုံခြုံရေးတိုးစေတာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ဆုံးဖြတ်ချက်အရည်အသွေးကို ကျစေနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
သတိရှိမှုဟာ ပိုတည်ငြိမ်ရမယ်။
ကဲ… မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် ကို ပြန်ကြည့်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို—
မပြုမီ မိမိလုပ်မယ့်အမှုကို ပြန်ဆင်ခြင်။
ပြုနေစဉ် ပြန်ဆင်ခြင်။
ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားထားတယ်။
မိမိကို၊ သူတစ်ပါးကို၊ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးဖို့လည်း ဟောထားပါတယ်။
ဒီမှာ သတိရှိမှုရဲ့ အဓိကသဘော ရှိတယ်။
Check — then act.
ဆင်ခြင်ပြီး လုပ်တယ်။
လုပ်နေရင်း သိတယ်။
ပြီးရင် ပြန်သုံးသပ်တယ်။
ဒါဟာ စိုးရိမ်မှုမဟုတ်ဘူး။
စိုးရိမ်မှုက—
Check ပြီးသားကို ပြန် Check။
Data ပြောင်းတာမရှိလည်း ပြန် Check။
အဖြေတူလည်း ပြန် Check။
စိတ်မချလို့ ပြန် Check။
နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်မှာ—
ဆင်ခြင်ဖို့ အချိန်နဲ့ ဆုံးဖြတ်ဖို့ အချိန် ခွဲထားရမယ်။
လုံးဝမစဉ်းစားတာ မကောင်းဘူး။
အဆုံးမရှိ စဉ်းစားတာလည်း မကောင်းဘူး။
လိုအပ်သလောက် စဉ်းစား၊ ဆုံးဖြတ်၊ လုပ်၊ ပြန်ကြည့်။
ဒါ ပိုကောင်းတယ်။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့လည်း ကိုက်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြစ်မှာ—
သတိ၊ ပညာ၊ အပ္ပမာဒရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု စိုးရိမ်မှုနဲ့ အပ္ပမာဒ ကို မရောဖို့ အထူးမှာချင်တယ်။
တချို့လူက—
“ငါ စိတ်ပူတတ်လို့ အလုပ်တွေမပျက်တာ”
ပြောတယ်။
တစ်ချို့အတိုင်းအတာတော့ မှန်နိုင်တယ်။
စိုးရိမ်စိတ်က ပြဿနာကို သတိပေးပေးတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
စိုးရိမ်တာတင် မလုံလောက်ဘူး။
အပ္ပမာဒဆိုတာ စိုးရိမ်နေခြင်းမဟုတ်ဘူး။
မမေ့မလျော့၊ တက်တက်ကြွကြွ၊ လုပ်သင့်တာကို လုပ်နေခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃၊ အပ္ပမာဒသုတ် မှာ အပ္ပမာဒကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းဟာ ယခုဘဝနဲ့ နောင်ဘဝအကျိုးနှစ်မျိုးလုံးကို ရစေတဲ့ အရေးကြီးတဲ့တရားတစ်ပါးအဖြစ် အလေးထားဟောထားပါတယ်။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာလည်း အပ္ပမာဒကို အလွန်မြတ်တဲ့အရည်အသွေးအဖြစ် ချီးကျူးပြီး၊ ပမာဒကို ဘေးအဖြစ်မြင်တတ်တဲ့ ပညာရှိအကြောင်း ဟောထားတယ်။
အဲဒီတော့—
သတိရှိသူ — မမေ့ဘူး။
စိုးရိမ်သူ — မလွှတ်နိုင်ဘူး။
ဒီစကားက အရမ်းခွဲပေးတယ်။
မမေ့ခြင်းနဲ့ မလွှတ်နိုင်ခြင်း မတူဘူး။
သတိရှိသူက—
Deadline ကို မမေ့ဘူး။
စာရင်းထဲထားတယ်။
Reminder ထားတယ်။
တစ်ချိန်မှာလုပ်တယ်။
ပြီးရင် လွှတ်တယ်။
စိုးရိမ်သူက—
Deadline ကို Calendar ထဲလည်း ရှိတယ်။
Reminder လည်း ရှိတယ်။
အလုပ်လည်းပြီးပြီ။
ဒါပေမယ့်—
“တစ်ခုခု ကျန်သေးလား”
ဆိုပြီး စိတ်က မလွှတ်ဘူး။
ဒါ ကွာတယ်။
သတိရှိသူက—
ပြဿနာရှိရင် ကြည့်တယ်။
စိုးရိမ်သူက—
ပြဿနာမရှိရင်တောင် ပြဿနာဖြစ်လာမလားလို့ ကြည့်နေတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ ခြားနားချက်ကို မှတ်ဖို့ စကားတစ်ခွန်းပေးမယ်။
သတိရှိမှုက “အခု” မှာ အခြေစိုက်တယ်။
စိုးရိမ်မှုက “မဖြစ်သေးတာ” ထဲမှာ အခြေစိုက်တတ်တယ်။
သတိက—
“အခု Bank ထဲ ဘယ်လောက်ရှိသလဲ”
မေးတယ်။
စိုးရိမ်မှုက—
“နောက်ခြောက်လမှာ အကုန်ကုန်ရင်…”
သတိက—
“Customer Feedback က ဘာပြောသလဲ”
မေးတယ်။
စိုးရိမ်မှုက—
“လူအားလုံး မကြိုက်ရင်…”
သတိက—
“Staff ဒီနေ့ဘာလိုအပ်သလဲ”
စိုးရိမ်မှုက—
“သူတို့အားလုံး တစ်နေ့ထွက်သွားရင်…”
ဒါကြောင့် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ရဲ့ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့အရာကို ပညာနဲ့ ရှင်းရှင်းမြင်ဖို့ဆိုတဲ့သဘောက သိပ်တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒီသုတ်ကို Planning မလုပ်ဖို့ အသုံးမချနဲ့။
Planning လုပ်။
Risk Register လုပ်။
Budget လုပ်။
ဒါပေမယ့်—
Plan ပြီးသွားရင် Plan ထဲမှာပဲ နေမနေနဲ့။
ယနေ့လုပ်ရမယ့်အလုပ်ဆီ ပြန်လာ။
အနာဂတ် Project အတွက် Plan ရေးပြီးပြီ။
ဒီနေ့ Customer ကို ဖုန်းဆက်ရမယ်ဆို—
ဖုန်းဆက်။
ညတစ်ညလုံး Scenario အသစ်တည်ဆောက်မနေ။
ဒီဟာကို တရားနဲ့အလုပ် ပေါင်းသုံးတာ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စိုးရိမ်မှုက တစ်ခါတလေ control ရလိုမှု ကနေ ထွက်လာတယ်။
Founder တစ်ယောက် အရာအားလုံး သိချင်တယ်။
Staff တစ်ယောက်ချင်း ဘာလုပ်တယ်။
Customer တစ်ယောက်ချင်း ဘာတွေးတယ်။
Market နောက်လ ဘာဖြစ်မယ်။
Competitor ဘာလုပ်မယ်။
Economy ဘယ်လိုသွားမယ်။
အကုန်သိမှ စိတ်ချမယ်။
သိနိုင်မလား။
မသိနိုင်ဘူး။
ဒါဆို အမြဲမစိတ်ချတော့ဘူး။
အဲဒီတော့ စိုးရိမ်မှုက—
Risk များလို့တင် မဟုတ်ဘူး။
အရာအားလုံး သေချာမှ စိတ်ချမယ်ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက် အလွန်မြင့်လို့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
လောကမှာ Certainty အပြည့်မရှိဘူး။
အသက်ကိုယ်တိုင် မသေချာဘူး။
ဒါကြောင့် ဓမ္မက အနိစ္စကို သင်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ မှာ လာဘ်နဲ့အလာဘ်၊ ယသနဲ့အယသ၊ ချီးမွမ်းမှုနဲ့ကဲ့ရဲ့မှု၊ ချမ်းသာမှုနဲ့ဆင်းရဲမှု ဆိုတဲ့ လောကဓမ္မရှစ်ပါးကို လူတိုင်းကြုံတတ်ကြောင်း၊ ပညာရှိတပည့်က အဲဒီအခြေအနေတွေကို အနိစ္စ၊ ပြောင်းလဲတတ်သောအရာအဖြစ် သိမြင်တာကြောင့် စိတ်က အဲဒီအရာတွေနဲ့ အလွန်မဖမ်းဆီးခံကြောင်း ဟောထားပါတယ်။
ဒီတရားက Founder စိတ်ကို တော်တော်လွတ်စေတယ်။
Company တက်နိုင်တယ်။
ကျနိုင်တယ်။
Customer ချီးကျူးနိုင်တယ်။
ကဲ့ရဲ့နိုင်တယ်။
Revenue တိုးနိုင်တယ်။
လျော့နိုင်တယ်။
ဒါဆို မစီမံတော့ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
စီမံပါ။
ဒါပေမယ့် အပြောင်းအလဲမဖြစ်ရဘူးဆိုပြီး လောကနဲ့ မတိုက်ခိုက်ပါနဲ့။
ဒီဟာ သတိရှိမှု။
စိုးရိမ်မှုက—
“Loss လုံးဝမဖြစ်ရဘူး”
သတိရှိမှုက—
“Loss ဖြစ်နိုင်တယ်။ ခံနိုင်အောင် ဒီလိုပြင်မယ်”
စိုးရိမ်မှုက—
“Staff လုံးဝမထွက်ရဘူး”
သတိရှိမှုက—
“လူတွေ အပြောင်းအလဲရှိတယ်။ System နဲ့ knowledge transfer တည်ဆောက်မယ်”
စိုးရိမ်မှုက—
“Customer တစ်ယောက်မှ Complaint မတက်ရဘူး”
သတိရှိမှုက—
“Complaint ဖြစ်နိုင်တယ်။ စောစောသိပြီး တရားမျှတစွာ ဖြေရှင်းမယ်”
ဒီကွာခြားချက်မှာ Wisdom ရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိုးရိမ်မှုကို စိတ်ထဲက မကောင်းတဲ့ရန်သူတစ်ယောက်လိုပဲ မကြည့်စေချင်ဘူး။
တစ်ခါတလေ စိုးရိမ်စိတ်က—
Signal ဖြစ်တယ်။
မီးလောင်အချက်ပေးသံလို။
အချက်ပေးသံကြားရင်—
မီးတကယ်လောင်သလား စစ်။
မီးရှိရင် Action လုပ်။
မီးမရှိရင် Alarm Fault လားစစ်။
ဒါပဲ။
ဒါပေမယ့် Alarm မြည်နေတယ်ဆိုပြီး တစ်အိမ်လုံး အမြဲပြေးနေရင်—
မဖြစ်ဘူး။
စိုးရိမ်မှုလည်း ဒီလို။
“ငွေကိစ္စစိုးရိမ်နေတယ်”
အဲဒါ Signal ဖြစ်နိုင်တယ်။
စာရင်းကြည့်။
တကယ် Risk ရှိသလား။
ရှိရင် Action လုပ်။
မရှိဘူး။
ဒါပေမယ့် စိတ်က လွှတ်မရဘူးဆိုရင်—
အခု အပြင်ပြဿနာထက် အတွင်းစိတ်ပုံစံကို ကြည့်ရမယ်။
ဒီဟာ analogy ပဲ။
ဓမ္မသက်သေ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် နားလည်ရလွယ်တယ်။
စိုးရိမ်မှုကို Alarm အဖြစ်သုံး။
Driver အဖြစ် မထားနဲ့။
ဆုံးဖြတ်ချက်မောင်းတာ ပညာဖြစ်ရမယ်။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၊ ဘယဘေရဝသုတ် ကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
တောအရပ်၊ လူသူကင်းရာတွေမှာ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု ပေါ်လာနိုင်တာကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဗုဒ္ဓမဖြစ်မီ ဘုရားလောင်းဘဝမှာ ဘယ်လိုစစ်ဆေးရင်ဆိုင်ခဲ့ပုံ ပြန်လည်ရှင်းပြထားပါတယ်။
ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူ မသန့်ရှင်းမှုကြောင့်လား။
လောဘ၊ မုန်းတီးမှု၊ ပျင်းရိမှု၊ စိတ်မတည်မှု၊ သံသယ စတာတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေသလား—
ကိုယ့်အတွင်းကို ပြန်စစ်ပြီး၊ ကြောက်ရွံ့မှု ပေါ်လာတဲ့အခါလည်း အဲဒီကြောက်စိတ်က သူ့ကို အုပ်ချုပ်ခွင့်မပေးဘဲ လေ့ကျင့်ခဲ့ပုံကို ဟောထားပါတယ်။
ဒီသုတ်က အလွန်အရေးကြီးတဲ့သင်ခန်းစာပေးတယ်။
ကြောက်တာကို မသိချင်ယောင် မဆောင်နဲ့။
အခု ကြောက်နေတယ်။
သိ။
အခု စိုးရိမ်နေတယ်။
သိ။
ပြီးတော့—
“ဒီစိုးရိမ်မှုရဲ့အကြောင်း ဘာလဲ”
စစ်။
တကယ် Risk ရှိလား။
ကိုယ်မမှန်တာလုပ်ထားလို့ လိပ်ပြာမလုံတာလား။
Data မရှိတာလား။
မသိတာကို အလွန်တွေးနေတာလား။
အတ္တပုံရိပ်ပျက်မှာ ကြောက်တာလား။
ပိုက်ဆံဆုံးမှာလား။
လူတွေ ကဲ့ရဲ့မှာလား။
Control မရမှာလား။
အကြောင်းကို သိလာရင်—
တုံ့ပြန်နည်း မတူတော့ဘူး။
လိပ်ပြာမလုံတာဆို—
သီလကို ပြင်။
Data မရှိတာဆို—
Data ရှာ။
Risk တကယ်ကြီးတာဆို—
ကာကွယ်။
ကိုယ်မထိန်းနိုင်တာဆို—
လက်ခံဖို့ လေ့ကျင့်။
စိတ်အလွန်ပြေးနေတာဆို—
သတိနဲ့ လက်ရှိကို ပြန်လာ။
ဒီလို။
စိုးရိမ်မှုကို တစ်နည်းတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့မရဘူး။
အကြောင်းအလိုက် ဆေးကွာတယ်။
ဒါ ပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
Founder တစ်ယောက်မှာ စိုးရိမ်မှုများတာကို “အလုပ်အရမ်းဂရုစိုက်လို့” လို့ပဲ မယူနဲ့။
တစ်ခါတလေ—
မလွှဲရဲလို့။
အရာအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်ထိန်းထားတယ်။
သူများလုပ်ရင် မှားမယ်စိုးတယ်။
ဒါကြောင့် တာဝန်မပေးဘူး။
အလုပ်များလာတယ်။
အလုပ်များလို့ စိုးရိမ်မှု ပိုများတယ်။
စိုးရိမ်လို့ ပိုထိန်းတယ်။
ပိုထိန်းလို့ Team မတိုးတက်။
Team မတိုးတက်လို့ Founder က—
“တွေ့လား၊ သူတို့ကိုမယုံလို့ရဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒီလို Circle ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် စိုးရိမ်မှုကို စိတ်ပြဿနာတစ်ခုတည်း မမြင်နဲ့။
တစ်ခါတလေ System Problem ဖြစ်တယ်။
Founder က—
Delegation မရှိ။
Role မရှင်း။
Data System မရှိ။
Cash Forecast မရှိ။
ဒါကြောင့် အရာအားလုံး သူ့ခေါင်းထဲ။
ဒီအခြေအနေမှာ—
“မစိုးရိမ်ပါနဲ့”
ပြောရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
System တည်ဆောက်။
ပြီးတော့ စိတ်လေ့ကျင့်။
ဒီနှစ်ခုလုံးလိုတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ အရင်တရားတွေမှာ Risk Register ပြောခဲ့တယ်။
Risk ကို စာရင်းထဲသွင်း။
Owner ပေး။
Review Date ပေး။
Action ပေး။
ပြီးရင်—
Founder ခေါင်းထဲက ပြန်ချ။
Risk Register ရေးပြီးတာနဲ့ ညတိုင်းပြန်တွေးနေသေးရင်—
Register က System ထဲရှိပေမယ့် စိတ်က မလွှတ်သေးဘူး။
ဒါဆို ဒီနေ့တရားလိုတယ်။
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိခွဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ကဲ… သတိရှိမှုကို လက်တွေ့လေ့ကျင့်ဖို့ အလွန်ရိုးရှင်းတဲ့နည်းတစ်ခု သုံးလို့ရတယ်။
စိုးရိမ်စိတ် ပေါ်လာပြီဆို—
ပထမ—
ဖြစ်နေတဲ့အရာကို နာမည်တပ်။
“အခု ငါ အနာဂတ်ငွေကိစ္စကို စိုးရိမ်နေတယ်”
ဒါပဲ။
“ငါမကောင်းဘူး”
မထည့်နဲ့။
“မစိုးရိမ်ရဘူး”
မထည့်နဲ့။
သိ။
ဒီအမြင်ဟာ စိတ်ကို စိတ်အဖြစ် သိခြင်းဆိုတဲ့ သတိပဋ္ဌာနသဘောနဲ့ သဟဇာတဖြစ်တယ်။
ဒုတိယ—
Fact နဲ့ Story ခွဲ။
Fact ဘာလဲ။
“နောက်လ Customer Contract အတည်မပြုသေးဘူး”
ဒါ Fact။
Story—
“သူတို့ မဆက်တော့ဘူး၊ Company ပျက်မယ်”
ဒါ အခုအချိန်မှာ Fact မဟုတ်သေးနိုင်ဘူး။
တတိယ—
အခု လုပ်လို့ရတာ ဘာလဲ။
Follow-up လုပ်။
Forecast ပြင်။
Alternative plan စီစဉ်။
တစ်ခုခုရှိရင် လုပ်။
စတုတ္ထ—
အခု မလုပ်နိုင်တာ ဘာလဲ။
Customer ရဲ့နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိုယ်မထိန်းနိုင်ဘူး။
အဲဒါကို အခုထိုင်ထိန်းချင်မနေ။
ပဉ္စမ—
နောက်တစ်ခါ ဘယ်အချိန် ပြန်ကြည့်မလဲ။
ဥပမာ မနက်ဖြန် ၁၀ နာရီ Follow-up။
အဲဒီမတိုင်ခင် ထပ်စဉ်းစားလည်း သတင်းအသစ်မရှိဘူး။
အဲဒီတော့ လက်ရှိအလုပ်ဆီ ပြန်လာ။
ဒီနည်းက ဓမ္မကျမ်းထဲက Formula အဖြစ် မဟောထားဘူး။
လက်တွေ့အသုံးချနိုင်တဲ့ Reflection ပုံစံပဲ။
ဒါပေမယ့်—
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ရဲ့ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့အရာကို ပညာနဲ့မြင်ဖို့၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ဆင်ခြင်ပြီး လုပ်ဖို့၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ်ရဲ့ စိတ်ကို စိတ်အဖြစ် သိဖို့ဆိုတဲ့ အလင်းတွေနဲ့ ကိုက်ညီတယ်။
ကဲ… ဒီနည်းမှာ စိတ်ဝင်စားစရာတစ်ခုရှိတယ်။
Fact နဲ့ Story ခွဲခြင်း။
Founder ဘဝမှာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
Fact—
Sales ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကျတယ်။
Story—
“Brand သေပြီ”
Fact—
Staff နှစ်ယောက်ထွက်တယ်။
Story—
“Company Culture အကုန်ပျက်ပြီ”
Fact—
Customer Complaint သုံးခုတက်တယ်။
Story—
“လူတိုင်း Product မကြိုက်တော့ဘူး”
Fact—
Project Deadline တစ်ပတ်နောက်ကျတယ်။
Story—
“Team က ဘာမှမတတ်ဘူး”
စိုးရိမ်မှုက Fact ပေါ် Story အလွယ်တကူတင်တယ်။
သတိက—
“အခုသိတာ ဒီလောက်ပဲ”
လို့ ပြန်ထားတယ်။
ဒါ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
မသိတဲ့အရာကို မသိဘူးလို့ထားနိုင်တာ—
စိတ်လွတ်ရာတစ်ခု။
လူက မသိတာကို မခံနိုင်လို့ မသိတဲ့နေရာကို ဇာတ်လမ်းနဲ့ ဖြည့်တတ်တယ်။
ဒါနဲ့ ပူတယ်။
သတိရှိသူက—
မသိတာကို မသိဘူးလို့ သိ။
ပြီးတော့ သိအောင်ရှာလို့ရရင် ရှာ။
မသိနိုင်သေးရင် စောင့်။
အဲဒီစောင့်နိုင်မှုက စိတ်ရဲ့အားတစ်ခု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိရှိမှုကို ခွဲတဲ့ နောက်ထပ်အချက်—
သတိက ကိုယ့်စိတ်ကိုကြည့်တယ်။
စိုးရိမ်မှုက အပြင်ဖြစ်ရပ်ကိုသာ ပြင်ချင်တယ်။
စိုးရိမ်တဲ့ Founder ပြောတယ်—
“Market က stable ဖြစ်ရင် ကျွန်တော်စိတ်ချမယ်”
Market ဘယ်တော့ အပြည့် stable ဖြစ်မလဲ။
“Staff အကုန်ကောင်းရင် စိတ်ချမယ်”
လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အမြဲကောင်းနေမလား။
“ငွေလုံလောက်ရင်”
ဘယ်လောက်လုံလောက်မှ စိတ်ချမလဲ။
တစ်သိန်းရှိရင် တစ်သန်းလိုတယ်။
တစ်သန်းရှိရင် ဆယ်သန်းဆုံးမှာ စိုးတယ်။
အဲဒီတော့ အပြင်အခြေအနေကောင်းလာတာ အကူအညီဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
စိုးရိမ်စိတ်ရဲ့အမြစ်ကို အပြင်အခြေအနေတစ်ခုတည်း ဖြေရှင်းမပေးနိုင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၂၂.၇ အလွန်နက်တယ်။
စိုးရိမ်တုန်လှုပ်မှုရဲ့အကြောင်းကို ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ ဆက်စပ်ပြထားတာကြောင့်—
“အရာမပျက်ရဘူး” ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုကိုလည်း ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Business Risk လျှော့လည်း လျှော့။
Insurance လိုတာလုပ်။
Backup လုပ်။
Diversify လုပ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေပြီးရင်—
စိတ်ထဲက “လုံးဝမပျက်ရဘူး” ဆိုတာကိုလည်း ပြန်ကြည့်။
ဒီအပိုင်းက ဓမ္မအလုပ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
တစ်ခါတလေ စိုးရိမ်မှုက အမှန်တကယ်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်မပေးဘဲ—
အရေးကြီးတာကို မလုပ်နိုင်အောင် လုပ်တယ်။
ဥပမာ—
Founder Cash Flow ကိုစိုးရိမ်လွန်းတယ်။
ဒါကြောင့် Sales Call လုပ်ရမယ့်အချိန်မှာ Spreadsheet ကို အကြိမ်ကြိမ်ပြန်ကြည့်တယ်။
Spreadsheet မပြောင်းဘူး။
Bank Balance မပြောင်းဘူး။
ဒါပေမယ့် နှစ်နာရီထပ်ကြည့်တယ်။
တကယ်ငွေရလာစေနိုင်တဲ့ Customer Call ကို မလုပ်ဘူး။
ဒါဆို—
စိုးရိမ်မှုက ဖြေရှင်းချက်ရဲ့အလုပ်ကိုတောင် တားနေပြီ။
သတိရှိသူက—
Cash Problem မြင်။
Number စစ်။
Action တစ်ခုထုတ်။
ပြီးရင် Customer Call လုပ်။
ဒါအရေးကြီးတယ်။
စိုးရိမ်မှုက တစ်ခါတလေ အလုပ်လုပ်နေသလို ခံစားရတယ်။
အတွေးများလို့—
“ငါ တော်တော်ကြိုးစားနေတယ်”
ထင်တယ်။
တကယ်—
စိတ်ပဲအလုပ်လုပ်နေပြီး ပြဿနာအတွက် အပြင် Action မရွေ့ဘူး။
ဒါကြောင့် မေး—
“ငါ အခု ပြဿနာဖြေရှင်းနေတာလား၊ ပြဿနာကို ထပ်တွေးနေတာလား”
ဒီမေးခွန်း လက်တွေ့အရ တော်တော်ကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိုးရိမ်မှုများတဲ့သူမှာ အတွေးတွေနဲ့ ဘယ်လိုဆက်ဆံရမလဲဆိုတာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉၊ ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ် ကလည်း အလင်းပေးတယ်။
ဘုရားလောင်းဟာ ဘုရားမဖြစ်မီ မိမိစိတ်ထဲ ပေါ်လာတဲ့အတွေးတွေကို နှစ်မျိုးခွဲလေ့လာခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြတယ်။ အလိုဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုဘက်က အတွေးတွေဟာ မိမိနဲ့ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေတယ်၊ ပညာကိုပိတ်တယ်၊ ဒုက္ခဘက်ကို ဦးတည်တယ်လို့ သိပြီး ပယ်ရှားခဲ့တယ်။ စွန့်လွှတ်မှု၊ မေတ္တာနဲ့ မထိခိုက်လိုမှုဘက်က အတွေးတွေကို အခြားတစ်ဖက်ထားခဲ့တယ်။
ဒီသုတ်က စိုးရိမ်မှုကို အမည်တပ်ပြီး တိုက်ရိုက်မဟောပေမယ့်—
အတွေးပေါ်လာရုံနဲ့ အဲဒီအတွေးကို ဆက်လိုက်ရမယ်လို့ မဆိုဘူး ဆိုတာ သိပ်ထင်ရှားတယ်။
အတွေးကို စစ်နိုင်တယ်။
“ဒီအတွေးက ငါ့ကို ဘယ်ဘက်ခေါ်သွားမလဲ”
မေးနိုင်တယ်။
Founder စိုးရိမ်နေတယ်။
“ငါတို့အကုန်ပျက်မယ်”
ဆိုတဲ့အတွေး။
မေး—
ဒီအတွေးက အခု Evidence ရှာခိုင်းသလား။
အကောင်းဆုံး Action ထုတ်ပေးသလား။
ဒါမှမဟုတ်—
အိပ်မပျော်အောင်ပဲ လုပ်သလား။
Staff ကို ဒေါသထွက်စေသလား။
အမြန်မှားတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက် ချခိုင်းသလား။
ဒီလိုစစ်။
အတွေးကို အတွေးအဖြစ် စစ်နိုင်တာ ပညာ။
အတွေးပေါ်တိုင်း—
“အမှန်ပဲ”
မယူနဲ့။
အတွေးမှာလည်း ကုသိုလ်ဘက်၊ အကုသိုလ်ဘက် ခွဲစစ်ဖို့လိုတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
တစ်ခါတလေ လူက—
“စိုးရိမ်စိတ်မရှိရင် ပေါ့ဆသွားမယ်”
လို့ကြောက်တယ်။
ဒါကြောင့် စိုးရိမ်မှုကို မလွှတ်ရဲဘူး။
“ငါ စိတ်မပူတော့ရင် ဒီကိစ္စကို မေ့သွားမှာ”
ဆိုတယ်။
ဒီမှာ စနစ်လိုတယ်။
သတိရှိမှုကို စိတ်ပူမှုနဲ့ မချည်ထားနဲ့။
Calendar နဲ့ချည်။
စာရင်းနဲ့ချည်။
Owner နဲ့ချည်။
Routine နဲ့ချည်။
ဥပမာ—
Tax Deadline စိုးရိမ်တယ်။
Calendar မှာထည့်။
Accountant နဲ့ Date သတ်မှတ်။
အဲဒီနောက် ညတိုင်း Tax ကိုစိတ်ပူဖို့ မလိုဘူး။
Risk Review လစဉ်လုပ်ရမယ်။
Meeting တင်ထား။
Risk Register ထဲရှိတယ်။
အဲဒီနေ့ Review လုပ်။
နေ့တိုင်းအတွေးထဲ Review မလုပ်နဲ့။
ဒါ Founder Work System ရဲ့ အကျိုးပဲ။
စိတ်က မှတ်စရာကို System ဆီ လွှဲနိုင်တယ်။
စနစ်က သတိကို အကူအညီပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် စနစ်ရှိလည်း စိတ်က စိုးရိမ်နေတယ်ဆို—
နောက်ပိုင်းမှာ ဓမ္မနဲ့ ပြန်လေ့ကျင့်ရမယ်။
ဒီနှစ်ခုက တွဲသုံးရတာ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေ့တရားကို မိသားစုဘဝနဲ့ ခဏကြည့်။
သားသမီးပြန်မလာသေးဘူး။
အချိန်နည်းနည်းနောက်ကျတယ်။
သတိရှိမှု—
ဖုန်းဆက်။
လိုအပ်တဲ့အချက်အလက်စစ်။
အန္တရာယ်အခြေအနေရှိရင် သင့်တော်တဲ့အကူအညီရှာ။
ဒါ။
စိုးရိမ်မှု—
ဖုန်းတစ်ခါမကိုင်တာနဲ့ စိတ်က အဆိုးဆုံးအဖြစ်အပျက်တွေ အကုန်ရေးတယ်။
ဖုန်းဆယ်ကြိမ်ဆက်။
ကိုယ့်စိတ်နဲ့ အိမ်သားတွေ စိတ်အားလုံးပူ။
ဒီလိုဖြစ်နိုင်တယ်။
မိဘက မစိုးရိမ်ရဘူးလို့ မပြောဘူး။
ချစ်လို့ပူတာ သဘာဝ။
ဒါပေမယ့်—
ချစ်ခြင်းက သတိရှိမှုဖြစ်လာဖို့၊ စိုးရိမ်မှုရဲ့အောက်မှာ အားနည်းမသွားဖို့ လေ့ကျင့်ရမယ်။
ကလေးစာမကျက်ဘူး။
သတိရှိတဲ့မိဘက—
အကြောင်းနားထောင်။
Routine ပြင်။
ဆရာနဲ့ဆွေးနွေး။
ကလေးနဲ့အတူ စနစ်တည်ဆောက်။
စိုးရိမ်တဲ့မိဘက—
“မင်းဒီလိုဆို ဘဝပျက်မယ်”
“အနာဂတ်မရှိတော့ဘူး”
ဆိုပြီး အနာဂတ်ဆယ်နှစ်ကို ယနေ့ကလေးရဲ့ခေါင်းပေါ်တင်တယ်။
ဒါက ကလေးကို သတိရှိအောင်လုပ်တာလား၊ Fear ပေးတာလား—
ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဒီခေါင်းစဉ်ဟာ Business တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
မိသားစု၊ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်၊ ပညာရေး၊ လူမှုဆက်ဆံရေး—
အားလုံးမှာ လိုတယ်။
ကဲ… ကျန်းမာရေးဘက်လည်း အလင်းယူကြည့်။
ခန္ဓာကိုယ်မှာ လက္ခဏာတစ်ခုရှိတယ်။
သတိရှိသူ—
သင့်တော်တဲ့ ကျန်းမာရေးအကူအညီရှာ။
လိုအပ်တဲ့စစ်ဆေးမှုလုပ်။
ပညာရှင်ညွှန်ကြားချက်နားထောင်။
ဒါ သတိရှိမှု။
စိုးရိမ်မှုထဲကျရင်—
လက္ခဏာအသေးတစ်ခုကနေ အဆိုးဆုံးရောဂါအထိ ကိုယ့်စိတ်က Diagnosis ဆောက်တတ်တယ်။
ဒီလိုကိစ္စတွေမှာ ခေတ်သစ်ကျန်းမာရေးအချက်အလက်ကို ဓမ္မအစား မသုံးသလို၊ ဓမ္မကိုလည်း ဆရာဝန်အစားမသုံးရဘူး။
ဓမ္မက စိတ်ကို သတိရှိစေတယ်။
Medical Decision ကတော့ သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်နဲ့ အချက်အလက်အပေါ် လုပ်ရမယ်။
ဒီခွဲခြားမှု အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိရှိမှုကြား နောက်ထပ်ကွာခြားချက်က—
စိုးရိမ်မှုမှာ ကြောက်စိတ်က အမိန့်ပေးတယ်။
သတိရှိမှုမှာ ကြောက်စိတ်ကိုပါ သိပြီး ပညာက အမိန့်ပေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၊ ဘယဘေရဝသုတ်ကို ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရ။
Fear ရှိတာကို မငြင်းဘူး။
ဒါပေမယ့် Fear က ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ချက်မဖြစ်ဘူး။
ဥပမာ—
အလုပ်ရှင်က Revenue ကျတာမြင်ပြီး ကြောက်တယ်။
Fear က—
“Staff အကုန်ဖြုတ်”
ပြောနိုင်တယ်။
သတိက—
“ခဏ။ Number ကြည့်။ ပြဿနာယာယီလား။ ဘယ် Expense မလိုအပ်လဲ။ People Cut ရဲ့နောက်ဆက်တွဲဘာလဲ”
ပြန်မေးတယ်။
Fear က—
“Customer ကို Discount အများကြီးပေး”
ပြောတယ်။
သတိက—
“Margin ဘယ်လောက်ကျမလဲ၊ Brand ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ၊ တကယ် Price Problem လား”
မေးတယ်။
ဒါကြောင့်—
Fear ကို ဖျောက်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
Fear ရှိနေတုန်းတောင်—
ပညာကို ပြန်ခေါ်နိုင်ဖို့။
ဒီဟာ လေ့ကျင့်ရတယ်။
ကဲ… အဲဒီအတွက် စိတ်ကို ခဏတည်အောင်လုပ်တတ်ဖို့လိုတယ်။
သတိပဋ္ဌာနသုတ်မှာ ကိုယ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ တရားတို့ကို ရှင်းလင်းသိမြင်စွာ သတိထားဖို့ ဟောထားတယ်။
စိုးရိမ်လာရင်—
ကိုယ့်ခန္ဓာထဲ ဘာဖြစ်နေလဲ သိ။
ပခုံးတင်းလား။
အသက်ရှုမြန်လား။
စိတ်ပြေးနေလား။
ကြောက်တဲ့ဝေဒနာရှိလား။
အဲဒီအချိန်မှာ—
အနာဂတ်ပြဿနာ မဖြေရှင်းသေးဘဲ လက်ရှိစိတ်ကို အရင်သိ။
ဒီဟာ အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ စိတ်တည်မှ အချက်အလက်ကို မှန်မှန်ကြည့်နိုင်တယ်။
စိတ်အရမ်းပူနေတုန်း—
Fact နဲ့ Fear ခွဲရခက်တယ်။
ဒါကြောင့် လက်တွေ့မှာ အရေးပေါ်မဟုတ်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို စိတ်တော်တော်တုန်နေချိန် ခဏရပ်ပြီး ပြန်ကြည့်တာ အသုံးဝင်တယ်။
အရေးပေါ်အန္တရာယ်ဆိုရင်တော့ လိုအပ်တဲ့လုံခြုံရေး Action ကို ချက်ချင်းလုပ်ရမှာပဲ။
ဒီနှစ်ခုမရော။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စိုးရိမ်မှုကို နောက်တစ်ချက်နဲ့ စမ်းကြည့်—
“ဒီအတွေးက ငါ့တန်ဖိုးတွေနဲ့ ကိုက်တဲ့အလုပ်ဆီ ခေါ်သလား၊ အလုပ်မလုပ်ဘဲ စိတ်ပူနေရာဆီ ခေါ်သလား”
မိသားစုကို ချစ်တယ်။
ဒါဆို—
ဖုန်းပြော။
အချိန်ပေး။
အရေးကြီးတာ စီစဉ်။
ဒါ Action။
Company ကို ချစ်တယ်။
ဒါဆို—
စာရင်းမှန်လုပ်။
Team သင်။
Customer နားထောင်။
Risk ကြည့်။
ဒါ Action။
ကိုယ်ကျန်းမာချင်တယ်။
ဒါဆို—
လိုအပ်တဲ့အလေ့အထလုပ်။
ပညာရှင်ညွှန်ကြားချက်လိုရင် ရယူ။
ဒါ Action။
ချစ်ခြင်းဟာ လုပ်ရပ်ဖြစ်လာမှ အကျိုးရှိတယ်။
စိုးရိမ်နေခြင်းတင် ချစ်ခြင်းရဲ့သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
ဒီစကား မိဘတွေအတွက်လည်း၊ Founder တွေအတွက်လည်း သတိထားဖို့ကောင်းတယ်။
“ငါ အရမ်းစိုးရိမ်လို့ ငါအရမ်းဂရုစိုက်တာ”
မဖြစ်မနေ မတူဘူး။
ဂရုစိုက်မှုကို—
မှန်ကန်တဲ့လုပ်ရပ်နဲ့ တိုင်း။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိရှိမှုကို ခွဲရာမှာ သမ္မာဝါယာမ လည်း အလွန်ကောင်းတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုကို—
မဖြစ်သေးတဲ့ အကုသိုလ်မဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊
ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊
မဖြစ်သေးတဲ့ ကုသိုလ်ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊
ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ် တည်တံ့တိုးပွားအောင် အားထုတ်ခြင်း—
လို့ ရှင်းထားပါတယ်။ အဲဒီသုတ်မှာ သမ္မာသတိကိုလည်း ကိုယ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ တရားတို့အပေါ် အားထုတ်၍ ရှင်းလင်းသိမြင်ကာ သတိရှိစွာ နေခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဟာ Business Worry Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အလင်းယူရင်—
သတိရှိမှုမှာ အားထုတ်မှု ရှိတယ်။
စိုးရိမ်မှုမှာ အတွေးများပေမယ့် အားထုတ်မှုမှန်ချင်မှ မှန်မယ်။
ဥပမာ—
မဖြစ်သေးတဲ့ Financial Problem ကို ကြိုကာကွယ်—
Budget။
ဖြစ်ပြီးသား Problem ကို ပြင်—
Expense Correction။
မရှိသေးတဲ့ ကောင်းတဲ့ Skill တည်ဆောက်—
Training။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့ System ထိန်း—
Review။
ဒါက သမ္မာဝါယာမရဲ့ လောကီအသုံးချအလင်း။
သတိ + အားထုတ်မှု တွဲတယ်။
စိုးရိမ်မှုကတော့—
တစ်ခါတလေ သတိမဟုတ်သလို အားထုတ်မှုလည်း မဟုတ်ဘူး။
စိတ်အင်အားကုန်တာသာ ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု စိတ်ကူးယဉ် Case တစ်ခုနဲ့ ကြည့်မယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ သမိုင်းတကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ Company Case မဟုတ်ဘူး။
တရားနားလည်ဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပဲ။
Founder တစ်ယောက်ရှိတယ်။
သူ့လုပ်ငန်းမှာ Customer အကြီးဆုံးတစ်ယောက်က ရောင်းအားရဲ့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းပေးနေတယ်ဆိုပါစို့။
တစ်နေ့ Customer က—
“နောက်နှစ် Contract ကို ပြန်လည်သုံးသပ်မယ်”
ဆိုတယ်။
Founder စိတ်ပူတယ်။
ညမှာ အိပ်မပျော်ဘူး။
“သူတို့ထွက်တော့မယ်”
“Revenue ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းပျောက်မယ်”
“Staff လစာမပေးနိုင်”
“Company ပိတ်ရမယ်”
ဒီလို ဆက်သွားတယ်။
မနက်မှာ CFO က မေးတယ်—
“Customer က တကယ် ထွက်မယ်လို့ ပြောပြီလား”
“မပြောသေးဘူး”
“Contract ပြန်သုံးသပ်မယ်ပဲ ပြောတာလား”
“ဟုတ်တယ်”
“Relationship အခြေအနေ ဘယ်လိုလဲ”
“အခုထိကောင်းတယ်”
“Customer Concentration Risk ရှိတာတော့မှန်လား”
“မှန်တယ်”
ဒါဆို သတိရှိတဲ့အလုပ် ဘာလဲ။
Customer နဲ့ ရိုးသားစွာဆွေးနွေး။
လိုအပ်ချက်နားထောင်။
Contract Risk စစ်။
တစ်ဖက်က Customer Diversification စ။
Cash Stress Scenario စစ်။
လိုအပ်တဲ့ Buffer စီစဉ်။
ဒီလောက်။
အခု အရေးကြီးတဲ့အချက်—
ဒီ Action တွေပြီးပြီဆိုရင် Founder က ညတိုင်းပူနေရမလား။
မလိုဘူး။
သူ့အလုပ်ကို လုပ်ပြီးပြီ။
Customer ရဲ့ Final Decision က သူ့လက်ထဲမဟုတ်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ—
သတိရှိမှုက အလုပ်လုပ်ပြီး လွှတ်တတ်တယ်။
စိုးရိမ်မှုက အလုပ်လုပ်ပြီးလည်း မလွှတ်တတ်ဘူး။
ဒီကွာခြားချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ကဲ… Case ကိုနည်းနည်းပြောင်းကြည့်။
Founder က Risk ကို စိုးရိမ်တာမဟုတ်ဘဲ လျစ်လျူရှုတယ်။
“ဘာမှမဖြစ်ဘူး”
Customer တစ်ယောက်ပေါ် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမှီနေတာ မကြည့်ဘူး။
ဒါလည်း သတိမဟုတ်ဘူး။
အဲဒီတော့ ဦးဇင်းတို့ လိုချင်တာ အလယ်မှာ။
လျစ်လျူရှုမှု မဟုတ်။
စိုးရိမ်လွန်မှု မဟုတ်။
သတိရှိမှု။
Risk ကိုမြင်။
လုပ်သင့်တာလုပ်။
ပြီးရင် လက်ရှိဘဝကို ဆက်နေ။
ဒါအလယ်လမ်းဘက်က စိတ်နေစိတ်ထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စိုးရိမ်မှုက တစ်ခါတလေ မိမိကိုယ်ကို ပိုကောင်းစေမယ့်အစား—
မိမိပတ်ဝန်းကျင်ကလူတွေကို ပိုပူစေတတ်တယ်။
Founder အမြဲစိုးရိမ်နေတယ်။
Team က Founder မျက်နှာပဲကြည့်ရတယ်။
“ဘာဖြစ်ပြန်ပြီလဲ”
Founder က မကောင်းတဲ့ Scenario တစ်ခုနဲ့လာတိုင်း—
အလုပ်အားလုံးပြောင်း။
နောက်နေ့ နောက် Fear တစ်ခု။
Strategy ပြောင်း။
ဒီလိုဆို Team မတည်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် Leader စိုးရိမ်မှုဟာ သူ့တစ်ယောက်တည်းကိစ္စမဟုတ်ဘူး။
စိတ်အခြေအနေက Organization အပေါ် သက်ရောက်နိုင်တယ်။
ဒါ Psychology claim တိတိကျကျ သက်သေပြဖို့ ဦးဇင်းတို့ ဒီမှာမသွားဘူး။
လက်တွေ့အဖွဲ့စည်းဆက်ဆံရေးအမြင်ပဲ။
Leader က အမြဲ Panic ပြရင်—
Team ဆုံးဖြတ်ချက်အရည်အသွေးကို ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Leader က Fear မရှိရဘူးလို့မဟုတ်ဘူး။
Fear ကို Team ဆီ အရမ်းမသယ်ခင် ကိုယ့်မှာ စစ်။
Fact နဲ့ Story ခွဲ။
Action က ဘာလဲ ခွဲ။
ပြီးမှ ဆက်သွယ်။
အဲဒီတော့ Communication လည်း တည်ငြိမ်လာတယ်။
“Company အခြေအနေဆိုးတယ်”
လို့မပြောဘဲ—
“ဒီလ Revenue ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကျတယ်။ အခု Action သုံးခုလုပ်မယ်။ လေးပတ်နောက် ပြန်စစ်မယ်”
ဆိုတာ ပိုသတိရှိတယ်။
Fear ကို ငြင်းမထားဘူး။
Reality ကို ချဲ့မထားဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
စိုးရိမ်မှုမှာ အတိတ် လည်း ပါတတ်တယ်။
အရင်တစ်ခါ Business ပျက်ဖူးတယ်။
အခု Project အသစ်စမယ်။
အရင် Failure က စိတ်ထဲပြန်လာတယ်။
“အရင်လိုဖြစ်ရင်”
ဆိုတယ်။
ဒီအချိန် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
အတိတ်ကို မလိုက်။
ဆိုတာ—
အတိတ်က Lesson မယူနဲ့လို့ မဟုတ်ဘူး။
Lesson ယူ။
ဒါပေမယ့်—
အတိတ်အဖြစ်အပျက်ကို ယခုအဖြစ်အပျက်အဖြစ် ပြန်မနေ။
အရင် Partner လိမ်ဖူးတယ်။
အခု Partner အားလုံးလိမ်မယ်လို့ မယူနဲ့။
အရင် Product Fail ဖူးတယ်။
အခု Product အားလုံး Fail မယ်လို့ မယူနဲ့။
အရင် Staff ထွက်ဖူးတယ်။
လူတိုင်းထွက်မယ်လို့ မယူနဲ့။
အတိတ်က Data။
အတိတ်က Fate မဟုတ်ဘူး။
အခုအခြေအနေကို အသစ်စစ်။
ဒါ Present Discernment။
တစ်ဖက်မှာ—
အတိတ် Lesson မယူဘဲ—
“အတိတ်ကိုမတွေးဘူး”
ဆိုတာလည်း မမှန်ဘူး။
ဒါ ပမာဒဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီတော့—
အတိတ်က ပညာယူ။
အတိတ်က ကြောက်စိတ် မသယ်။
အနာဂတ်အတွက် Plan ယူ။
အနာဂတ်ဒုက္ခကို ယနေ့မခံ။
လက်ရှိမှာ အလုပ်လုပ်။
ဒီသုံးခု ခွဲရင်—
စိတ်တော်တော်လွတ်လာတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စိုးရိမ်မှုတက်လာတဲ့အခါ တစ်ခါတလေ စိတ်ထဲကို အတွေးတွေ အကြိမ်ကြိမ်ဝင်တတ်တယ်။
ဒီလိုအချိန်မှာ တရားထဲမှာ အတွေးကို ကိုင်တွယ်တဲ့ နည်းမျိုးစုံရှိတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ မှာလည်း ပေါ်လာပြီးသား အကုသိုလ်အတွေးအခေါ်တွေကို ပညာနဲ့ သိမြင်၍ ပယ်ရှားဖို့၊ အခြေအနေအလိုက် ရှောင်ခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ဖယ်ရှားခြင်း စတဲ့နည်းကွဲတွေကို ဟောထားတယ်။
ဒီအချက်က—
“စိုးရိမ်မှု တက်ရင် ရှုရုံပဲ”
လို့ တစ်နည်းတည်း မပြောရဘူးဆိုတာ သတိပေးတယ်။
တစ်ချို့အချိန်—
သတိထားပြီး အတွေးကို သိရုံနဲ့ လျော့တယ်။
တစ်ချို့—
Action လုပ်ရမယ်။
တစ်ချို့—
ပြဿနာနေရာကနေ ခဏခွာရမယ်။
တစ်ချို့—
တခြားကောင်းတဲ့အာရုံဆီ စိတ်ပြောင်းရမယ်။
တစ်ချို့—
ပညာရှိသူနဲ့ တိုင်ပင်ရမယ်။
ဒါကြောင့် စိုးရိမ်မှုကို အတင်းဖိမထားနဲ့။
အကြောင်းအရင်းနဲ့ အခြေအနေကို ကြည့်။
ဒီဟာ ပိုပညာရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သတိရှိမှုရဲ့လက္ခဏာတွေကို အချုပ်သဘောနဲ့ ရှင်းကြည့်။
သတိရှိသူမှာ—
အန္တရာယ်ကို သိတယ်။
ဒါပေမယ့် အန္တရာယ်နဲ့ စိတ်တစ်ခုလုံး ပေါင်းမသွားဘူး။
သိထားတဲ့အချက်နဲ့ မသိတဲ့အချက် ခွဲတယ်။
လုပ်နိုင်တာနဲ့ မလုပ်နိုင်တာ ခွဲတယ်။
လုပ်ဖို့ရှိရင် လုပ်တယ်။
ပြန်ကြည့်ရမယ့်အချိန် သတ်မှတ်တယ်။
ပြီးရင် အခုလုပ်စရာဆီ ပြန်လာတယ်။
ပြောင်းလဲမှုကို လက်ခံထားတယ်။
နောက်ထပ်အချက်အလက်ရလာရင် Plan ပြောင်းရဲတယ်။
အမှန်မကောင်းလည်း ကြည့်ရဲတယ်။
ဒါ သတိရှိမှု။
စိုးရိမ်မှုမှာတော့—
တူတဲ့ Scenario ထပ်တယ်။
မသိတာကို အဆိုးဆုံးဖြင့် ဖြည့်တယ်။
Control မရတာကို Control လုပ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။
Action ထက် Thought ပိုများတယ်။
အလုပ်ပြီးလည်း မလွှတ်နိုင်ဘူး။
အတိတ် Error ကို အနာဂတ်အားလုံးဆီ ပို့တယ်။
မကောင်းတဲ့ Data တစ်ခုကို ဘဝတစ်ခုလုံးအဖြစ် ချဲ့တယ်။
ဒီလိုဖြစ်လာရင်—
“ငါ သတိထားနေတာ”
ဆိုတဲ့ အမည်အောက်မှာ Worry ကို မဖုံးနဲ့။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမှန်ပြော။
“အခု ဒီအတွေးက အသုံးမဝင်တော့ဘူး”
သိရင်—
လက်ရှိဆီ ပြန်လာ။
ဒီဟာတောင် အပ္ပမာဒပဲ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ တစ်ခုသတိပေးချင်တယ်။
စိုးရိမ်မှုမရှိတာတိုင်း သတိရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
လုံးဝဂရုမစိုက်သူလည်း မစိုးရိမ်ဘူး။
စာမေးပွဲရှိတယ်။
စာမကျက်ဘူး။
“ကျရင်ကျပါစေ”
ဒီဟာ အေးချမ်းမှုလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
ပမာဒ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Company Cash က တစ်လစာပဲကျန်တယ်။
Founder—
“စိတ်ပူမနေပါနဲ့၊ အကုန်ကောင်းသွားမှာပါ”
ပြောတယ်။
Number မကြည့်ဘူး။
ဒါ သတိရှိမှုမဟုတ်ဘူး။
Neglect။
ဒါကြောင့်—
စိုးရိမ်မှုမရှိခြင်းနဲ့ အပ္ပမာဒ တူတာမဟုတ်သလို၊
စိုးရိမ်မှုရှိခြင်းနဲ့ သတိ တူတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာ မမေ့မလျော့မှုကို အလွန်ချီးကျူးထားတာ ဒီအချက်မှာ အရေးကြီးတယ်။
မှန်တဲ့အနေအထားက—
မပူပန်ဘဲ မမေ့ခြင်း။
ဒီစကားလေးက ဒီနေ့တရားရဲ့ အလွန်ကောင်းတဲ့အချုပ်တစ်ခု။
မပူပန်ဘဲ မမေ့။
Deadline မမေ့။
Risk မမေ့။
မိဘ မမေ့။
ကျန်းမာရေး မမေ့။
သီလ မမေ့။
သေခြင်း မမေ့။
ဒါပေမယ့်—
နေ့တိုင်း အဲဒီအရာတွေကြောင့် စိတ်မလောင်နဲ့။
ဒါ ပညာနဲ့ အပ္ပမာဒ တွဲတာ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
တစ်ယောက်က မေးနိုင်တယ်—
“ဦးဇင်း၊ စိုးရိမ်မှုက ပေါ်လာတာ ကိုယ်မထိန်းနိုင်ဘူးလေ။ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
ဟုတ်တယ်။
ပထမဆုံးအတွေး၊ ပထမဆုံးခံစားချက်တစ်ချို့က မဖိတ်ခေါ်လည်း ပေါ်လာတတ်တယ်။
အရေးကြီးတာ—
ပေါ်လာပြီးနောက် ဘာလုပ်သလဲ။
စိုးရိမ်စိတ် ပေါ်လာတယ်။
ဒါအပြစ်မဟုတ်ဘူး။
“ဒီစိုးရိမ်စိတ် ဘာပြောနေတာလဲ”
ကြည့်။
အသုံးဝင်တဲ့အချက်ယူ။
ပြီးရင်—
တူတဲ့အတွေးကို ပေါင်းမကျွေးနဲ့။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ မှာ အကုသိုလ်ဘက်ကို ဦးတည်တဲ့အတွေးတွေကို ကိုယ်၊ သူတစ်ပါးနဲ့ နှစ်ဦးစလုံးအား ထိခိုက်စေတတ်ကြောင်း ပညာဖြင့် ကြည့်ပြီး ပယ်ရှားပုံ ရှင်းထားတယ်။
သတိရှိသူက—
အတွေးပေါ်တာကို ထိန်းမရနိုင်တဲ့အချိန်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အတွေးတိုင်းနောက် လိုက်မလိုက် လေ့ကျင့်နိုင်တယ်။
ဒီလိုနဲ့ စိတ်လွတ်လပ်မှု တဖြည်းဖြည်းတိုးလာတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Founder တစ်ယောက်မှာ ဒီလေ့ကျင့်ခန်းကို နေ့စဉ်သုံးလို့ရတယ်။
မနက်အလုပ်စမယ်။
ပထမဆုံး—
“ဒီနေ့ ငါထိန်းနိုင်တဲ့ အရေးကြီးဆုံးသုံးခု ဘာလဲ”
ရေး။
ပြီးတော့ အဲဒီသုံးခုလုပ်။
နေ့လည်မှာ စိုးရိမ်စိတ်တက်ရင်—
“ဒါ ဒီနေ့လုပ်ရမယ့်အရာထဲပါသလား”
မေး။
ပါရင် လုပ်။
မပါဘူး၊ နောက်အပတ် Review လုပ်ရမယ့် Risk ဆို—
စာရင်းထဲထည့်။
ပြန်အလုပ်လုပ်။
ဒါ အရမ်းလက်တွေ့ကျတယ်။
Founder စိုးရိမ်မှုတချို့က—
အလုပ်အားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်စိတ်ထဲ ထမ်းနေလို့။
တစ်လစာပြဿနာ။
တစ်နှစ်စာပြဿနာ။
ဒီနေ့ Problem။
နောက်နှစ် Strategy။
မိသားစု။
ကျန်းမာရေး။
အကုန်တစ်ခါတည်း။
ဘယ်စိတ်တည်မလဲ။
ဒီအခါ စနစ်က အကူအညီပေးတယ်။
တစ်ခုချင်းထား။
သတိက—
အခု ဘာလုပ်နေလဲ
ပြန်မေး။
ဒါ Present Moment Discipline။
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ကလည်း ယနေ့အားထုတ်ရမယ့်အရာကို ယနေ့လုပ်ဖို့ အလေးထားတယ်။
ကဲ… တစ်ခုထပ်။
စိုးရိမ်မှုက အချိန်ခိုးတယ်။
သတိရှိမှုက အချိန်ကို ပြန်ပေးတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
စိုးရိမ်သူဟာ—
မရောက်သေးတဲ့မနက်ဖြန်ကို ဒီနေ့နေတယ်။
အတိတ်မှာမှားတာကိုလည်း ဒီနေ့ ပြန်နေတယ်။
ဒီနေ့တစ်နေ့ထဲ—
အတိတ်တစ်ခု၊ အနာဂတ်ငါးခု၊ လက်ရှိတစ်ခု—
အကုန်ခံနေရတယ်။
သတိရှိသူက—
Lesson လိုရင် အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်။
Plan လိုရင် အနာဂတ်ကို ဆင်ခြင်။
ပြီးရင်—
လက်ရှိဆီ ပြန်လာ။
ဒါကြောင့် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်ကို မျက်မှောက်ဘဝတန်ဖိုးနဲ့ အလွန်နက်စွာ နာယူနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားရဲ့ နက်ဆုံးနေရာကို သွားရအောင်။
စိုးရိမ်မှုဆိုတာ အများကြီး—
“ငါ့အရာတွေ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ”
နဲ့ဆိုင်တယ်။
ငါ့ကိုယ်။
ငါ့ပိုက်ဆံ။
ငါ့Company။
ငါ့သားသမီး။
ငါ့နာမည်။
ငါ့အောင်မြင်မှု။
သံယုတ္တနိကာယ် ၂၂.၇ က စွဲလမ်းဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ စိုးရိမ်တုန်လှုပ်မှု ဆက်စပ်ပုံကို ပြထားတယ်။
ဒီတော့ စိုးရိမ်မှုကို တကယ်နက်နက်ဖြေရှင်းချင်ရင်—
လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုတင် မလုံလောက်ဘူး။
“ငါ့ဟာ” ဆိုပြီး ဖမ်းထားမှုကိုလည်း တဖြည်းဖြည်းကြည့်ရမယ်။
ဒါက—
Company ကို မချစ်နဲ့ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
သားသမီးကို မချစ်နဲ့ မဟုတ်ဘူး။
ပစ္စည်းကို မကာကွယ်နဲ့ မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ယူပါ။
ဒါပေမယ့် ပိုင်ဆိုင်မှုကို ထာဝရအာမခံထားသလို မဖမ်းပါနဲ့။
ဒီဟာ အလွန်နက်တယ်။
ကောင်းကောင်းအလုပ်လုပ်။
ဒါပေမယ့် အောင်မြင်မှုကို “ငါ” လို့အပြည့်မလုပ်နဲ့။
ကောင်းကောင်းထိန်းသိမ်း။
ဒါပေမယ့် မပျောက်ရဘူးဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုနဲ့ မနေ။
ချစ်တဲ့သူကို ဂရုစိုက်။
ဒါပေမယ့် သူ့ဘဝကို အကုန်ထိန်းချုပ်ချင်မနေ။
ဒီလိုဆို—
သတိရှိမှုက မေတ္တာနဲ့ တွဲလာတယ်။
စိုးရိမ်မှုက Control နဲ့ တွဲနေရာကနေ—
ဂရုစိုက်မှုက ပညာနဲ့တွဲလာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကိုယ့်စိတ်ကို ခဏပြန်ကြည့်ကြရအောင်။
မိမိအခုအချိန်မှာ အများဆုံးစိုးရိမ်နေတဲ့အရာတစ်ခုကို စိတ်ထဲယူ။
အရမ်းအလေးကြီးတဲ့ကိစ္စမယူချင်ရင် အသေးလေးယူလို့ရတယ်။
ပြီးတော့ တိတ်တိတ်လေး မေး—
“ဒီကိစ္စမှာ တကယ်သိထားတဲ့ Fact ဘာလဲ”
ခဏစဉ်းစား။
“ငါ့စိတ်က ထပ်ဖြည့်ထားတဲ့ Story ဘာလဲ”
ခဏကြည့်။
“အခု လုပ်နိုင်တာ ဘာလဲ”
တစ်ခုလောက် ရှိသလား။
“အခု မလုပ်နိုင်တာ ဘာလဲ”
အဲဒီအပိုင်းကို ခဏထားနိုင်မလား။
“နောက်တစ်ခါ ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်ကြည့်မလဲ”
သတ်မှတ်။
ပြီးတော့—
ကိုယ့်အသက်ရှုနေတာ သိ။
ခန္ဓာကိုယ်ထိုင်နေတာ သိ။
လက်ရှိအခန်းထဲရှိတာ သိ။
အခုအချိန်ကို ပြန်လာ။
ဒါ သတိ။
စိုးရိမ်မှုက မနက်ဖြန်သွားတာ။
သတိက—
“အခု ငါဒီမှာရှိတယ်”
လို့ ပြန်လာတာ။
ဒီအခိုက်အတန့်မှာ လုပ်နိုင်တဲ့အရာရှိရင်—
လုပ်။
မရှိရင်—
စိတ်ပူနေခြင်းကို အလုပ်အစား မလုပ်နဲ့။
ဒီစကားသိပ်အရေးကြီးတယ်။
စိတ်ပူနေခြင်းကို တာဝန်ယူနေခြင်းနဲ့ မရောပါနဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
မိဘတစ်ယောက် အမြဲစိုးရိမ်နေလို့ သူ့သားကို ပိုကောင်းအောင် မလုပ်နိုင်ဘူး။
Founder တစ်ယောက် အမြဲစိုးရိမ်နေလို့ Company ကို အလိုအလျောက် ပိုလုံခြုံမလာဘူး။
ပူပန်မှုကို လုပ်ရပ်အဖြစ် ပြောင်းမှ အကျိုးရှိတယ်။
လုပ်ရပ်ပြီးရင်—
လွှတ်ဖို့ လေ့ကျင့်။
ဒါ ခက်တယ်။
ဒါပေမယ့် လေ့ကျင့်လို့ရတယ်။
အပ္ပမာဒက—
မမေ့စေဘူး။
သတိက—
လက်ရှိမှာနေစေတယ်။
ပညာက—
ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ ခွဲပေးတယ်။
အနိစ္စသိမှုက—
အရာအားလုံး Control လုပ်ဖို့ မကြိုးစားစေဘူး။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးက—
စိတ်၊ စကား၊ အလုပ်၊ အသက်မွေးမှု၊ အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ သမာဓိ အကုန်တည့်ပေးတယ်။
ဒီဟာ တရားရဲ့အလှ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိရှိမှု ခွဲခြားရာမှာ စကားသုံးခွန်း မှတ်ထားလို့ရတယ်။
ပထမ—
“သိ”
စိုးရိမ်နေတယ်ဆို သိ။
Risk ရှိတယ်ဆို သိ။
ဒုတိယ—
“လုပ်”
လုပ်လို့ရတာ လုပ်။
တတိယ—
“လွှတ်”
အခုမထိန်းနိုင်တာကို ခဏထား။
Action ပြီးသားကို ထပ်မဝါးနဲ့။
သိ — လုပ် — လွှတ်။
ဒီဟာ ဓမ္မကျမ်းထဲက သုံးချက် Formula မဟုတ်ဘူးနော်။
ဒီနေ့တရားကို လက်တွေ့မှတ်ရလွယ်အောင် ဦးဇင်းတို့ စုထားတဲ့စကားပဲ။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မအလင်းနဲ့ တည်ဆောက်ထားတယ်။
သတိပဋ္ဌာနအရ—
သိ။
သမ္မာဝါယာမအရ—
မှန်တဲ့အားထုတ်မှုလုပ်။
အနိစ္စ၊ အနတ္တ၊ မဖမ်းဆုပ်မှုဘက်က—
အလွန်မစွဲဘဲ လွှတ်။
ဒီလို။
ကဲ… နောက်ထပ် စကားသုံးခွန်း—
Fact — Action — Return။
မြန်မာလို—
“အမှန်ကိုကြည့် — လုပ်သင့်တာလုပ် — လက်ရှိဆီပြန်လာ”
ဒီသုံးခွန်းလည်း Founder တွေအတွက် ကောင်းတယ်။
စိုးရိမ်လာရင်—
အမှန်ဘာလဲ။
Action ဘာလဲ။
ပြီးရင် လက်ရှိဆီပြန်။
ဒီဟာကို နေ့တိုင်းလေ့ကျင့်။
အချိန်ကြာလာရင်—
စိတ်ပူတာ လုံးဝမပေါ်တော့ဘူးလို့ မအာမခံဘူး။
ဒါပေမယ့်—
စိတ်ပူမှုတက်လာတာနဲ့ ကိုယ်က အပြည့်လိုက်မသွားဘဲ—
မြန်မြန်သိလာနိုင်တယ်။
ဒါ တိုးတက်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားကို သစ္စာလေးပါးဆီ ပြန်ဆင်းကြည့်ရအောင်။
ဒုက္ခ ဘာလဲ။
စိုးရိမ်မှုမှာ ဒုက္ခတော်တော်မြင်ရတယ်။
မဖြစ်သေးတာကို စိတ်က အရင်ခံတယ်။
ဖြစ်ပြီးသားကို ပြန်ပြန်ခံတယ်။
အိပ်မပျော်။
စိတ်မတည်။
လက်ရှိအလုပ်မရ။
မိသားစုနဲ့နေလည်း စိတ်က Office မှာ။
Office မှာနေလည်း စိတ်က နောက်လမှာ။
စားနေရင်း—
ငွေစိုးရိမ်။
ကလေးနဲ့နေရင်း—
Company စိုးရိမ်။
နားနေရင်း—
“ငါနားနေတာမှန်လား”
စိုးရိမ်။
ဒီလိုဆို—
ကိုယ့်ဘဝအချိန်တွေက အခုရှိနေတဲ့ဘဝမှာ မနေတော့ဘူး။
ဒါ စိုးရိမ်မှုရဲ့ ဒုက္ခ။
တစ်ဖက်မှာ—
လောကကို မသတိထားဘဲ နေရာကလည်း ဒုက္ခရှိတယ်။
Risk ကို မကြည့်။
မကြာခဏ ပြဿနာပေါ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့—
“ဘာမှမပူနဲ့”
လို့ မဟောဘူး။
ဒုက္ခကို အမှန်အတိုင်းမြင်ပြီး ပညာနဲ့တုံ့ပြန်ဖို့ ပြောတာ။
ကဲ… သမုဒယ။
စိုးရိမ်မှုရဲ့အောက်မှာ—
“ငါလိုချင်သလို ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့တဏှာရှိနိုင်တယ်။
“ငါ့ဟာ မပျောက်ရဘူး”
ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်ရှိနိုင်တယ်။
“ငါမှားလို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့မာန။
“မသေချာတာကို မခံနိုင်ဘူး”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“လူတွေ ငါ့ကိုအောင်မြင်တယ်ပဲ မြင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ယသတဏှာ။
“Loss မဖြစ်ရဘူး”
ဆိုတဲ့ အလာဘ်အပေါ်ဆန့်ကျင်မှု။
သံယုတ္တနိကာယ် ၂၂.၇ က ဖမ်းဆုပ်မှုနဲ့ စိုးရိမ်တုန်လှုပ်မှု ဆက်စပ်ပုံကို တိတိကျကျပြထားတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ ကလည်း လာဘ်အလာဘ်စတဲ့ လောကဓမ္မတွေ အနိစ္စ၊ ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်း မမြင်ရင် စိတ်က အဲဒီအရာတွေနဲ့ အလွန်လွှမ်းမိုးခံရပုံ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါကြောင့် စိုးရိမ်မှုကို တကယ်လျော့ချင်ရင်—
Risk Management လုပ်ရုံနဲ့ မပြီး။
Attachment Management လည်း လုပ်ရမယ်။
ဓမ္မအမြင်နဲ့—
ဖမ်းထားမှုကို သိ။
တဖြည်းဖြည်းလျော့။
ကဲ… နိရောဓ။
စိုးရိမ်မှုမရှိတဲ့ဘဝဆိုတာ—
အနာဂတ်အန္တရာယ်အကုန် ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
Company က အမြဲအောင်မြင်တာ မဟုတ်ဘူး။
ခန္ဓာကိုယ် မနာတော့တာမဟုတ်ဘူး။
ချစ်တဲ့သူနဲ့ ဘယ်တော့မှမခွဲရတော့တာမဟုတ်ဘူး။
လောကဓမ္မ မလာတော့တာမဟုတ်ဘူး။
ဒီခေါင်းစဉ်အရ နိရောဓဘက်ကို ဆက်စပ်ကြည့်ရင်—
Risk ရှိတယ်။
သိတယ်။
အလုပ်လုပ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
စိတ်က Risk အပေါ် အမြဲပတ်မနေတော့ဘူး။
Loss ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ယနေ့ကတည်းက Loss ကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မခံတော့ဘူး။
အပြောင်းအလဲရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“မပြောင်းရဘူး” ဆိုတဲ့စွဲလမ်းမှု တဖြည်းဖြည်းလျော့လာတယ်။
အတိတ်ကို Lesson အဖြစ်ယူတယ်။
အနာဂတ်ကို Plan အဖြစ်ယူတယ်။
လက်ရှိကို ဘဝအဖြစ်နေရတယ်။
ဒီလို စိတ်အေးလာတယ်။
ဒီအေးငြိမ်းမှုက နိရောဓဘက်ကို သွားနေတဲ့အလင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပြီးတော့ မဂ္ဂ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
စိုးရိမ်မှုနဲ့ သတိကို မှန်မှန်ခွဲ။
Fact နဲ့ Story ခွဲ။
Risk နဲ့ Fear ခွဲ။
အနိစ္စ၊ လောကဓမ္မသဘောကို သိ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
Fear နဲ့ အငြိုးအတေးက ဆုံးဖြတ်ချက်မမောင်းစေ။
စွန့်လွှတ်မှု၊ မေတ္တာ၊ မထိခိုက်လိုမှုဘက်ကို စိတ်ညွှန်။
သမ္မာဝါစာ—
စိုးရိမ်လို့ လူတွေကို မမှန်တဲ့သတင်း မဖြန့်။
Rumor ကို Fact မလုပ်။
“Company ပျက်တော့မယ်”
ဆိုတဲ့စကားကို Evidence မရှိဘဲ မပြော။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်းပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ—
Panic နဲ့ မမှန်တဲ့အလုပ် မလုပ်။
ကြောက်လို့ သူများကို ဖိအားအလွန်မပေး။
Customer ကို လိမ်မပြော။
သမ္မာအာဇီဝ—
စိုးရိမ်မှုကြောင့် Profit မြန်မြန်ရဖို့ မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုဘက် မလှည့်။
သမ္မာဝါယာမ—
မဖြစ်သေးတဲ့ မကောင်းမှုကို ကြိုကာကွယ်။
ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်။
ကောင်းတဲ့အလေ့အထတည်ဆောက်။
ကောင်းပြီးသားကို ဆက်ထိန်း။
သမ္မာသတိ—
စိုးရိမ်စိတ်ကို စိုးရိမ်စိတ်အဖြစ် သိ။
ကိုယ့်ခန္ဓာကို သိ။
ခံစားမှုကို သိ။
စိတ်ပြေးသွားတာကို သိ။
စိတ်က လောကအပေါ် တပ်မက်မှု၊ မနှစ်သက်မှုနဲ့ ဖမ်းမိနေတာကို သိ။
သမ္မာသမာဓိ—
အတွေးတိုင်းနောက် မလိုက်ဘဲ စိတ်ကို တည်အောင်လေ့ကျင့်။
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်အခါ စိတ်တည်တည်နဲ့ ကြည့်နိုင်အောင် လေ့ကျင့်။
ဒီလို မဂ္ဂလမ်းကို လေ့ကျင့်လာရင်—
သတိရှိမှုက ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်အကုန် ဖျောက်ပေးမှာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အန္တရာယ်ရှိတဲ့လောကထဲမှာ စိတ်ကို ပိုပညာရှိစွာ သယ်နိုင်လာမယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီနေ့ကစပြီး စိုးရိမ်လာတိုင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို မဆူနဲ့။
ဒီလိုမေး—
“ငါ အခု သတိထားနေတာလား၊ ပူပန်နေပြီလား”
ထပ်မေး—
“အခုသိထားတဲ့ Fact ဘာလဲ”
“လုပ်လို့ရတာ ဘာလဲ”
“ပြီးပြီဆို လွှတ်လို့ရပြီလား”
ဒါပဲ။
Risk ကို မလျစ်လျူရှုနဲ့။
ဒါပေမယ့် Risk ရဲ့အနာဂတ်ထဲမှာ ယနေ့ဘဝကို မကုန်စေနဲ့။
သားသမီးကို ဂရုစိုက်။
ဒါပေမယ့် သူတို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝအားလုံးကို ယနေ့ထဲက ထမ်းမနေနဲ့။
Company ကို ကောင်းကောင်းစီမံ။
ဒါပေမယ့် နောက်ငါးနှစ်ရဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေအားလုံးကို ယနေ့ညတစ်ညထဲ မဖြေရှင်းနဲ့။
ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်။
ဒါပေမယ့် သေခြင်းမရှိတဲ့ဘဝကို ဖန်တီးဖို့ မကြိုးစားနဲ့။
တာဝန်ယူ။
ဒါပေမယ့် အရာအားလုံး Control လုပ်ဖို့ မကြိုးစားနဲ့။
ဒီဟာ—
စိုးရိမ်မှုကနေ သတိရှိမှုဘက် ပြောင်းခြင်း။
တရားနာပရိသတ်အပေါင်းတို့…
ဒီနေ့တရားနာယူရသော ကုသိုလ်အကြောင်းကြောင့်—
မိမိတို့သည် အနာဂတ်ကို လုံးဝလျစ်လျူရှုသူများ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
အနာဂတ်ဘေးကို ပညာဖြင့် ကြိုတင်ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ကြိုတင်ဆင်ခြင်မှုကြောင့် ယခုလုပ်သင့်သောကောင်းမှုကို ပိုမိုအားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
အတိတ်ဖြစ်ရပ်တို့ကို သင်ခန်းစာယူပြီး အတိတ်ထဲမှာ မနေကြပါစေနှင့်။
မရောက်သေးသော အနာဂတ်ကို ပညာဖြင့် စီစဉ်ပြီး အနာဂတ်ထဲ စိတ်နဲ့ ကြိုတင်မနေကြပါစေနှင့်။
လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသောအရာကို ပညာဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့လုပ်သင့်သောအရာကို ယနေ့အားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိ၏ ကိုယ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်နှင့် တရားသဘောတို့ကို သတိနှင့် ရှင်းလင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
စိတ်စိုးရိမ်နေသောအခါ စိုးရိမ်နေကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
စိတ်တည်ငြိမ်နေသောအခါလည်း တည်ငြိမ်နေကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
အတွေးပေါ်တိုင်း အတွေးနောက် မလိုက်ကြပါစေနှင့်။
မိမိနှင့် သူတစ်ပါးအား ထိခိုက်စေသော အတွေးတို့ကို ပညာဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်တစ်ခုမပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
Risk ကို မမြင်သူများ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
Risk ကို မြင်တိုင်း စိတ်ကျိုးသူများလည်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
Risk ကိုမြင်၍ လုပ်သင့်တာလုပ်ပြီး၊ မထိန်းနိုင်သောအရာကို ပညာဖြင့် လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
မမေ့ကြပါစေနှင့်။
ဒါပေမယ့် မမေ့ခြင်းကို စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနဲ့ မရောကြပါစေနှင့်။
လာဘ်ရသောအခါ မမူးကြပါစေနှင့်။
အလာဘ်ကြုံသောအခါ စိတ်မကျိုးကြပါစေနှင့်။
ယသရှိသောအခါ မာနမကြီးကြပါစေနှင့်။
အယသဖြစ်သောအခါ ကိုယ့်တန်ဖိုးတစ်ခုလုံး ဆုံးရှုံးပြီဟု မယူကြပါစေနှင့်။
ချီးမွမ်းမှု၊ ကဲ့ရဲ့မှု၊ ချမ်းသာမှု၊ ဆင်းရဲမှုတို့ကို အနိစ္စ၊ ပြောင်းလဲတတ်သော လောကဓမ္မအဖြစ် ပညာဖြင့် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့ ပိုင်ဆိုင်ထားသောအရာများ ပြောင်းလဲလာသောအခါ “ငါ၊ ငါ့ဟာ” ဟူ၍ အလွန်ဖမ်းဆုပ်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်တုန်လှုပ်မှု ပိုမိုကြီးထွားလာပုံကို သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှု လျော့လာသည်နှင့်အမျှ စိတ်၏တုန်လှုပ်မှု အေးလာနိုင်ကြပါစေ။
ကြောက်စိတ် ပေါ်လာသောအခါ မသိချင်ယောင်မဆောင်ဘဲ ရိုးသားစွာ သိနိုင်ကြပါစေ။
ကြောက်စိတ်၏အောက်မှာ မသန့်ရှင်းသောလုပ်ရပ်၊ လောဘ၊ မာန၊ သံသယ သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းရှိပါက ပညာဖြင့် ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်ကြပါစေ။
Founder များ၊ လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ခေါင်းဆောင်များသည်—
Company အတွက် စိုးရိမ်ပူပန်သူများသာ မဖြစ်ဘဲ Company အတွက် သတိရှိစွာ ဆောင်ရွက်သူများ ဖြစ်ကြပါစေ။
ငွေကြေးအန္တရာယ်ကို စိတ်ပူနေရုံမက စာရင်းမှန်၊ စီမံကိန်းမှန်၊ အားထုတ်မှုမှန်တို့ဖြင့် တုံ့ပြန်နိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းထွက်မှာ စိုးရိမ်နေရုံမက လူတည်ဆောက်ခြင်း၊ သင်ကြားခြင်း၊ စနစ်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
Customer ဆုံးရှုံးမှာ စိုးရိမ်နေရုံမက Customer ကို ရိုးသားစွာ နားထောင်ပြီး တန်ဖိုးပေးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားဖြစ်မှာစိုး၍ ဘာမှမလုပ်ဘဲ မနေကြပါစေနှင့်။
အမှားမဖြစ်နိုင်ဟု မိုက်မဲစွာလည်း မယူကြပါစေနှင့်။
မဖြစ်သေးသော မကောင်းမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသား မကောင်းမှုကို ပယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
မရှိသေးသော ကောင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြပါစေ။
ရှိပြီးသားကောင်းမှုကို တိုးပွားထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုကို ချစ်ခြင်းအား စိုးရိမ်ပူပန်မှုတစ်ခုတည်းဖြင့် မပြကြပါစေနှင့်။
နားထောင်ခြင်း၊ စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ မှန်ကန်သောလုပ်ရပ်တို့ဖြင့် ချစ်ခြင်းကို အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ဘဝကို နောက်နေ့အတွက် စိတ်ပူရင်း ယနေ့မပျောက်ဆုံးစေကြပါစေနှင့်။
အတိတ်အတွက် နောင်တရင်း လက်ရှိဘဝမကုန်စေကြပါစေနှင့်။
လက်ရှိအခိုက်အတန့်မှာ ကုသိုလ်ပြုနိုင်တာကို ကုသိုလ်ပြု၊ ပြောသင့်သောစကားကို ကောင်းစွာပြော၊ လုပ်သင့်သောအလုပ်ကို မှန်မှန်ကန်ကန်လုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသောအရာကို စိတ်နဲ့အကြိမ်ကြိမ်ခံစားခြင်း၊ အတိတ်အရာကို စိတ်ထဲအကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ခံစားခြင်းတို့၏ ပူလောင်မှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
“မပျောက်ရဘူး၊ မပြောင်းရဘူး၊ ငါလိုချင်သလိုသာ ဖြစ်ရမယ်” ဟူသော တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို မည်သို့ ထပ်မံတိုးပွားစေကြောင်း သမုဒယဘက်မှ သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့၍ အပြောင်းအလဲကို အပြောင်းအလဲအဖြစ် သိနိုင်သော အေးငြိမ်းမှုဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
လောက Risk အကုန်ပျောက်မှ စိတ်ချမ်းသာရမည်ဟု မစွဲလမ်းကြပါစေနှင့်။
အန္တရာယ်ရှိသောလောကထဲမှာပင် သီလ၊ သတိ၊ ပညာနှင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုတို့ဖြင့် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် စွန့်လွှတ်မှု၊ မေတ္တာနှင့် မထိခိုက်လိုမှုတို့ကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် စိုးရိမ်မှုကြောင့် မမှန်သတင်း မဖြန့်ကြပါစေနှင့်။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မမှန်သောလုပ်ရပ် မပြုကြပါစေနှင့်။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် ကောင်းမှုကို တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် စိတ်ကို စိတ်အဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထား၍ အတွေးလှိုင်းတိုင်းနောက် မလိုက်ဘဲ နေနိုင်ကြပါစေ။
လောကီဘဝမှာ—
စိုးရိမ်ရုံမက သတိရှိနိုင်ကြပါစေ။
သတိရှိရုံမက မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
ဆောင်ရွက်ပြီးသောအခါ မထိန်းနိုင်သောအရာကို လွှတ်ချနိုင်ကြပါစေ။
လောကုတ္တရာလမ်းမှာ—
ဖမ်းဆုပ်မှု၏အမြစ်ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို တဖြည်းဖြည်းပယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
စိုးရိမ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်း၍ သတိရှိခြင်းသို့ ရောက်ကြပါစေ။
သတိရှိခြင်းမှ ပညာတိုးကြပါစေ။
ပညာမှ မစွဲလမ်းခြင်းတိုးကြပါစေ။
မစွဲလမ်းခြင်းမှ အေးငြိမ်းခြင်းတိုးကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အန္တရာယ်ရှိရာ၌ ပညာရှိကြပါစေ။
အန္တရာယ်မရှိရာ၌ မလိုအပ်ဘဲ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ကြပါစေ။
လုပ်သင့်သောအလုပ်ကို အချိန်မီလုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြီးသွားသောအရာကို လွှတ်ချနိုင်ကြပါစေ။
မရောက်သေးသောအရာကို ယနေ့ဘဝပေါ် မတင်ကြပါစေနှင့်။
ယခုအခိုက်အတန့်မှာ သီလ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းများ
၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၃၁ — ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်။ အတိတ်နောက် မလိုက်၊ မရောက်သေးသောအနာဂတ်ထဲ မပြေးဘဲ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသောအရာကို ပညာဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်၍ ယနေ့အားထုတ်ရမည့်အရာကို ယနေ့အားထုတ်ရန်။
၂။ သံယုတ္တနိကာယ် ၂၂.၇ — ဥပါဒါပရိတဿနာသုတ်။ ဖမ်းဆုပ်စွဲလမ်းမှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့၊ စိုးရိမ်၊ တုန်လှုပ်မှုဖြစ်ပေါ်ပုံနှင့် မဖမ်းဆုပ်ခြင်းကြောင့် ထိုတုန်လှုပ်မှုမှ လွတ်ကင်းပုံ။
၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀ — သတိပဋ္ဌာနသုတ်။ ကိုယ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်နှင့် တရားတို့ကို အားထုတ်၍ ရှင်းလင်းသိမြင်ကာ သတိရှိစွာ လေ့ကျင့်ခြင်း။
၄။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၂ — သတိသုတ်။ သတိနှင့် ရှင်းလင်းသိမြင်မှုရှိစွာ နေထိုင်ရန်၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများရန်။
၅။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အမှုတို့ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန်နှင့် မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဦးစလုံးအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်။
၆။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၇ — ပထမအနာဂတဘယသုတ်။ မပေါ်သေးသော အနာဂတ်ဘေးများကို ကြိုတင်မြင်ခြင်းက ကြောက်ရွံ့မှုမဟုတ်ဘဲ လက်ရှိမှာ ပိုမိုအားထုတ်ရန် အကြောင်းဖြစ်နိုင်ပုံ။
၇။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄ — ဘယဘေရဝသုတ်။ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု ပေါ်လာသောအခါ မိမိ၏အပြုအမူနှင့် စိတ်အခြေအနေကို စစ်ဆေး၍ ကြောက်စိတ်အောက် မကျဘဲ ရင်ဆိုင်လေ့ကျင့်ပုံ။
၈။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ — ဒုတိယလောကဓမ္မသုတ်။ လာဘ်–အလာဘ်၊ ယသ–အယသ၊ ချီးမွမ်း–ကဲ့ရဲ့၊ ချမ်းသာ–ဆင်းရဲတို့သည် အနိစ္စနှင့် ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်း ပညာဖြင့် သိမြင်ရန်။
၉။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ — အပ္ပမာဒသုတ်။ အပ္ပမာဒကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းသည် ယခုဘဝနှင့် နောင်ဘဝနှစ်မျိုးလုံး၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် အရေးကြီးကြောင်း။
၁၀။ ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ် ၂၁–၃၂။ အပ္ပမာဒကို မြတ်သောအရည်အသွေးအဖြစ် ချီးကျူး၍ ပမာဒ၏ဘေးကို မြင်သော ပညာရှိ၏ အားထုတ်မှုကို ဖော်ပြထားခြင်း။
၁၁။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — ဝိဘင်္ဂသုတ်။ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သမ္မာဝါယာမနှင့် သမ္မာသတိတို့ကို ခွဲခြားဖော်ပြထားခြင်း။
၁၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ — ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ်။ ပေါ်လာသောအတွေးများကို အကျိုးအပြစ်အလိုက် ခွဲခြား၍ မိမိနှင့်သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေသောအတွေးများကို ပယ်ရှားလေ့ကျင့်ပုံ။
၁၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ — သဗ္ဗာသဝသုတ်။ မကောင်းသောအရာများကို အခြေအနေအလိုက် ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ရှောင်ခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ဖယ်ရှားခြင်း စသည့် မတူညီသောနည်းများဖြင့် ပယ်ရှားရပုံ။
၁၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ — မဟာစတ္တာရီသကသုတ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပအပါအဝင် မဂ္ဂင်တို့၏ မှန်ကန်သောဦးတည်ချက်နှင့် အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့မှု။
