နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း — မနက်ပိုင်းတရားတော်
နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း — မနက်ပိုင်းတရားတော်
တရားဒေသနာတော်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းအချက်အလက်များ
ပလ္လင်ဖွင့် ဘုရားရှိခိုးနှင့် ဓာတုဝန္ဒနာ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
တရားနာပရိသတ်တို့... ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့...
ဒီကနေ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါဟာ မဟာသရဏဂုဏ ဒေသနာတော်စဉ်ကြီးရဲ့ ၁၂ ရက်မြောက်သောနေ့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။ ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးရက်တာ ကာလပတ်လုံးမှာ သစ္စာလေးပါးလုံးကို ခြုံငုံထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း (စတုသစ္စပဋိဝေဓ)၊ ဒုက္ခသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း (ဒုက္ခသစ္စပဋိဝေဓ) နှင့် သမုဒယသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း (သမုဒယသစ္စပဋိဝေဓ) ဆိုတဲ့ အခြေခံသဘောတွေကို လေ့လာဆင်ခြင်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ နံနက်ခင်းမှာတော့ သစ္စာလေးပါးရဲ့ တတိယမြောက် မဏ္ဍိုင်ကြီးဖြစ်တဲ့ "နိရောဓသစ္စပဋိဝေဓ" — နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းဆိုင်ရာ ဓမ္မသဘောတရားကို ဉာတပရိညာရဲ့ မူလရှုထောင့်ဖြစ်တဲ့ "ဒါဟာ ဘာလဲ?" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကြီးနဲ့ ဖွင့်လှစ်ပြီး စနစ်တကျ ပိုင်းခြားသိမ်းဆည်း သွားကြရပါမယ်။
ဒီနေရာမှာ တရားနာပရိသတ်တို့ စတင်ဆင်ခြင်ရမယ့် အချက်ကတော့ — ဒီကနေ့ တရားတော်ရဲ့ လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှု အရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက်ဟာ "D (Doctrine / Map / Result Only)" ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ဒါဟာ ဘာကို ပြဋ္ဌာန်းထားသလဲဆိုရင် နိရောဓသစ္စာဖြစ်တဲ့ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို ယခုထိုင်၊ ယခုရှုမှတ်ပြီး တိုက်ရိုက်မျက်မှောက်ပြုကြပါ လို့ တိုက်ရိုက် meditation assignment ပေးရန် မဟုတ်ပါဘူး။ နိရောဓသစ္စာဆိုတာ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခနှင့် တဏှာသမုဒယတို့ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာ လောကုတ္တရာမဂ်၏ အထွတ်အထိပ် ဆိုက်ရောက်ရာ ရလဒ် (Result) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နံနက်ပိုင်း ဉာတပရိညာမှာ နိရောဓသစ္စာဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာ မဟုတ်သလဲ၊ ကျမ်းဂန်တို့မှာ ဘယ်လိုဖွင့်ဆိုထားသလဲ ဆိုတဲ့ အခြေခံလမ်းပြမြေပုံကို ဦးစွာ ဉာဏ်ထဲမှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တည်ဆောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသဘောကို ဉာဏ်ထဲမှာ ပေါ်လွင်စေဖို့အတွက် ဆန့်ကျင်ဘက် အခြေအနေနှစ်ရပ်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး မေးခွန်းထုတ်ကြည့်ကြပါစို့။
လောကမှာ လူအများစုဟာ စိတ်ဆင်းရဲစရာ၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စရာတွေနဲ့ ကြုံလာရတဲ့အခါ "ငြိမ်းအေးချင်တယ်၊ အနားယူချင်တယ်" လို့ တောင့်တတတ်ကြပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် တိတ်ဆိတ်တဲ့ တောင်ပေါ်စခန်းတစ်ခုဆီ သွားရောက်အပန်းဖြေတယ်၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ခဏတာ ပြေလျော့သွားတယ်၊ အတွေးတွေ ခဏတာ ငြိမ်သက်သွားတယ်။ အဲဒီလို ခေတ္တခဏ စိတ်အေးချမ်းမှု၊ အာရုံတွေ ငြိမ်သက်သွားမှုကိုပဲ လူအချို့က "ငါ နိဗ္ဗာန်ကို တွေ့ပြီ၊ နိရောဓသစ္စာကို ခံစားနေရပြီ" လို့ ထင်မှတ်မှားတတ်ကြပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မေးစရာ ဖြစ်လာပါတယ် — ခေတ္တခဏ အပန်းဖြေအနားယူရလို့ ရရှိတဲ့ စိတ်အေးချမ်းမှုနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူတဲ့ နိရောဓသစ္စာ အစစ်အမှန်ဟာ တူညီပါသလား?
လုံးဝ မတူညီနိုင်ပါဘူး။ ဆန့်ကျင်ဘက် နှစ်ရပ်လို ကွာခြားလှပါတယ်။ သာမန်စိတ်အေးချမ်းမှုဆိုတာ အေးချမ်းစရာ အကြောင်းတရားတွေ (တိတ်ဆိတ်မှု၊ အနားယူမှု) ရှိနေသရွေ့သာ ခေတ္တတည်တံ့ပြီး၊ အဲဒီအကြောင်းတရားတွေ ပျက်ပြယ်သွားတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ သောကဒုက္ခတွေ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာရတဲ့ "ပြုပြင်စီရင်အပ်သော သင်္ခတတရား" မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိရောဓသစ္စာ အစစ်အမှန်ကတော့ အကြောင်းတရားတို့ ပြုပြင်ဖန်တီးထားခြင်း မရှိတဲ့၊ ကိလေသာတဏှာအားလုံးနှင့် သံသရာဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး နောက်တစ်ဖန် လုံးဝမဖြစ်ပေါ်တော့အောင် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာ ဖြစ်တဲ့ "အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်" သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသဘောတရားကို သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သစ္စသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဤသို့ တိကျပြတ်သားစွာ ဖွင့်ဆိုဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ် —
"ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ — ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော"တိ။¹
ဤဒေသနာတော်၏ အနက်သဘောမှာ — "ရဟန်းတို့၊ ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိရောဓအရိယသစ္စာတည်း။ ထိုဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း တဏှာ၏သာလျှင် အကြွင်းမဲ့ တပ်မက်မှုကင်းရာ ချုပ်ငြိမ်းရာ (အသေသဝိရာဂနိရောဓ)၊ စွန့်လွှတ်ရာ (စာဂ)၊ စွန့်ပယ်ရာ (ပဋိနိဿဂ္ဂ)၊ လွတ်မြောက်ရာ (မုတ္တိ)၊ တွယ်တာကပ်ငြိမှု မရှိရာ (အနာလယ) ဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်တည်း" ဟူ၍ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီပါဠိတော်အရ နိရောဓသစ္စာရဲ့ မူလသဘာဝဟာ အခြားအရာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဒုက္ခအားလုံးကို မွေးဖွားပေးနေတဲ့ တဏှာ၏ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာ အသင်္ခတနိဗ္ဗာန်သာ ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပါတယ်။
ထို့အပြင် သစ္စသံယုတ်၊ သမာဓိသုတ်၌လည်း နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် အားထုတ်ရမည့် တာဝန်နှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသေးတယ် —
"'အယံ ဒုက္ခနိရောဓော'တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ... တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, 'အယံ ဒုက္ခနိရောဓော'တိ ယောဂေါ ကရဏီယော"တိ။²
"တည်ကြည်သော သမာဓိရှိသော ရဟန်းသည် 'ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိရောဓတည်း' ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်၏။ ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် 'ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိရောဓတည်း' ဟု သိမြင်ရန် အားထုတ်ခြင်း (ယောဂ) ကို မပြတ် ပြုအပ်ပေ၏" ဟူ၍ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ တရားနာပရိသတ်တို့ အထူးသတိပြုရမှာက နိရောဓသစ္စာအပေါ် ထားရှိရမည့် ဓမ္မတာဝန်ဟာ "သစ္ဆိကာတဗ္ဗ" — လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုရမည့် တာဝန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုက္ခသစ္စာကဲ့သို့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာယာဉ်တင်ပြီး ဖြစ်ပျက်ရှုမှတ်ရမည့် တရား မဟုတ်ပါဘူး။ နိဗ္ဗာန်သည် ဖြစ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း မရှိတဲ့ အသင်္ခတတရား ဖြစ်တဲ့အတွက် ဝိပဿနာဉာဏ်ရဲ့ အာရုံပြုရာ Conditioned Object လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ၊ မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ကသာလျှင် အာရုံပြု၍ မျက်မှောက်ပြုနိုင်တဲ့ တရား ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်သစ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် နိရောဓသစ္စာ နှိုင်းယှဉ်ဆန်းစစ်ချက်
ဒီသဘောတရားကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ သဘောပေါက်နိုင်ဖို့အတွက် မျက်မှောက်ခေတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ဆေးပညာလောက (Medical Ethics and Clinical Science) က အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် သိမြင်ပုံဖြစ်စဉ် (Attention & Perception) တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်စူးစမ်းကြည့်ကြပါစို့။
ဆေးပညာလောကမှာ သမားတော်ကြီးတွေဟာ ပြင်းထန်တဲ့ နာတာရှည် ရောဂါသည်တစ်ဦးကို ကုသတဲ့အခါ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အဆင့်နှစ်ဆင့် ရှိပါတယ် —
ပထမအဆင့်ကတော့ "ရောဂါလက္ခဏာ ခေတ္တငြိမ်သက်သွားခြင်း (Symptomatic Relief / Remission)" ဖြစ်ပါတယ်။ ပြင်းထန်စွာ ကိုက်ခဲနေတဲ့ လူနာကို အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သို့မဟုတ် မေ့ဆေး ထိုးပေးလိုက်တဲ့အခါ နာကျင်မှုတွေ ခေတ္တမရှိတော့ဘဲ လူနာဟာ သက်တောင့်သက်သာ အိပ်ပျော်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ ရောဂါပိုး အပြီးတိုင် သေဆုံးသွားတာ မဟုတ်သေးဘဲ ဆေးအရှိန်ကြောင့် ခေတ္တခဏ ဝေဒနာ မသိတော့တာ မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒုတိယအဆင့်ကတော့ "ရောဂါအမြစ်ပြတ် အပြီးတိုင် ပျောက်ကင်းသွားခြင်း (Cure / Complete Eradication)" ဖြစ်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ အဆိပ်အတောက်၊ ပိုးမွှားတွေကို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းနိုင်မှသာလျှင် နောင်တစ်ဖန် ဒီရောဂါဝေဒနာ ပြန်လည်မဖြစ်ပေါ်တော့တဲ့ အဆင့်သို့ ရောက်ရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အကယ်၍ သမားတော်တစ်ဦးက အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးကြောင့် လူနာနာကျင်မှု ခေတ္တမရှိတာကိုပဲ ကြည့်ပြီး "ရောဂါ အပြီးတိုင် အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းသွားပြီ" လို့ ဆေးမှတ်တမ်း ရေးသွင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်အရ ကြီးစွာသော မှားယွင်းမှု ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဝိပဿနာတရား ရှုပွားရာမှာလည်း ဒီဆေးပညာ ဥပမာအတိုင်းပါပဲ —
တရားထိုင်နေစဉ် စိတ်ကလေး ခဏငြိမ်သက်သွားတာ၊ အတွေးတွေ ခဏရပ်တန့်သွားတာ၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ လျော့ကျပြီး အေးချမ်းသွားတာတွေဟာ သမထသမာဓိကြောင့် ကိလေသာနီဝရဏတို့ ခေတ္တငြိမ်သက်နေတဲ့ "ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်" (သို့မဟုတ် တဒင်္ဂငြိမ်းအေးမှု) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဆေးအရှိန်ကြောင့် ရောဂါဝေဒနာ ခေတ္တသက်သာနေသလိုသာ ဖြစ်ပြီး၊ မူလကိလေသာအနုသယဓာတ်တွေ အမြစ်ပြတ် ကုန်ခမ်းသွားတာ မဟုတ်သေးပါဘူး။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူတဲ့ "နိရောဓသစ္စာ နိဗ္ဗာန်" ဆိုတာကတော့ ရောဂါအမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းသကဲ့သို့၊ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သမုဒယတဏှာကို အကြွင်းမဲ့ အမြစ်ပြတ် သတ်ပယ်ပြီးမှသာ မျက်မှောက်ပြုရတဲ့ အသင်္ခတငြိမ်းအေးမှု အစစ်အမှန် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက — ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်နှင့် ကုထုံးသဘောထားကို နိရောဓသစ္စာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို နားလည်စေရန် "ဥပမာအလင်္ကာတံတား" အဖြစ်သာ သုံးစွဲရမှာ ဖြစ်ပြီး၊ ဆေးပညာဆိုင်ရာ လောကီရောဂါပျောက်ကင်းမှုကို လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာ ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းနဲ့ ထပ်တူထပ်မျှ မရောထွေးမိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
နိရောဓသစ္စာ ဓမ္မမြေပုံနှင့် Direct Vipassanā Assignment မပေးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း
ဒါဆိုရင် ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ အနေဖြင့် "နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း" ဟူသော ဤနံနက်ခင်း ဒေသနာ၌ ဘာကြောင့် တိုက်ရိုက်ရှုကွက် မပေးရတာလဲ ဆိုတာကို အလွန်ရှင်းလင်းစွာ သဘောပေါက်ထားရပါမယ်။
နိရောဓသစ္စာသည် "အသင်္ခတဓာတ်" ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသော သင်္ခတတရား မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို —
စိတ်ထဲကနေ အလင်းရောင်ကြီးတစ်ခုလို ပုံဖော်ကြံဆ (Visualization) လုပ်၍ မရပါ၊
အတွေးတွေ အားလုံး လွတ်ဟာသွားတဲ့ ဟာလာဟင်းလင်း စိတ်ကူးသဘော (Blankness) အဖြစ် သတ်မှတ်၍ မရပါ၊
စိတ်ဖိစီးမှု ပြေပျောက်တဲ့ စိတ်အေးချမ်းမှု (Relaxation) သက်သက်အဖြစ် မယူဆရပါ၊
အထူးသဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်ပြီးပျက်တတ်တဲ့ အနိစ္စတရားလို ဝိပဿနာရှုကွက်ထဲ ထည့်သွင်းပြီး မရှုရပါဘူး။
လောကီယောဂီတစ်ယောက် အနေနဲ့ "ငါ အခု နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိအောင် လုပ်မယ်" လို့ စိတ်ကူးဖြင့် ချက်ချင်း ဖန်တီး၍ မရနိုင်ပါဘူး။ ယောဂီတို့ လက်ရှိအချိန်မှာ လုပ်ဆောင်နိုင်တာဟာ ဒုက္ခသစ္စာဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာငါးပါး၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတို့ကို သတိဖြင့် စောင့်ကြည့်သိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားတို့ကို နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ စနစ်တကျ ပွားများခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မဂ္ဂင်တရားတွေ ရင့်ကျက်လာတဲ့အခါမှသာ မဂ်ဉာဏ်က နိရောဓသစ္စာ နိဗ္ဗာန်ကို အလိုအလျောက် မျက်မှောက်ပြု ထိုးထွင်းသိမြင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ နံနက်ခင်းမှာ သစ္စာလေးပါး၏ လမ်းပြမြေပုံ (Map) အဖြစ်သာ စနစ်တကျ ဟောကြားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ယနေ့ တရားနာသူများအတွက် အခြေခံလမ်းညွှန်ချက်
ဒါဆိုရင် ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့ ယနေ့ နံနက်ခင်းမှာ နိရောဓသစ္စာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို အခြေခံအသိတွေကို နှလုံးသွင်း တည်ဆောက်ထားကြရမလဲဆိုရင် —
ပထမအချက် — လောကီစိတ်အေးချမ်းမှုလေးတွေကို နိဗ္ဗာန်အစစ်ဟု အထင်မရောက်စေခြင်း
တရားထိုင်စဉ် စိတ်ကလေး ခဏငြိမ်သက်သွားတာ၊ အတွေးတွေ ခဏပြေပျောက်သွားတာလောက်ကို "ငါ နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ၊ နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုပြီ" လို့ မာနဖြင့် အဆင့်တံဆိပ် မကပ်မိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သမထသမာဓိ၏ ယာယီငြိမ်သက်မှုမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း အရှိအတိုင်း ခွဲခြားသိမြင်ရပါမယ်။
ဒုတိယအချက် — နိဗ္ဗာန်ကို စိတ်ကူးဖြင့် ပုံဖော်မရှာဖွေခြင်း
နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ အလင်းရောင်၊ အာကာသဟင်းလင်းပြင် မဟုတ်တဲ့အတွက် စိတ်ကူးဖြင့် ပုံဖော်ရှာဖွေမနေဘဲ၊ လက်ရှိခန္ဓာထဲက ဖောက်ပြန်မှု၊ ခံစားမှု သဘောတရားတို့ကိုသာ သတိတရားဖြင့် စောင့်ကြည့်သိမ်းဆည်းရပါမယ်။
တတိယအချက် — မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး လမ်းစဉ်ကိုသာ တစိုက်မတ်မတ် ဖြည့်ကျင့်ခြင်း
နိရောဓနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိဖို့အတွက် ယခုအချိန်မှာ မိမိတို့ တည်ဆောက်ရမယ့် တာဝန်ဟာ သီလကို လုံခြုံစေခြင်း၊ သမာဓိကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပညာဖြင့် ခန္ဓာအရှိကို ပိုင်းခြားသိခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်ကို နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ မပြတ်တမ်း ဖြည့်ကျင့်နေခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာစွာ သဘောပေါက်ထားရပါမယ်။
တရားနာပရိသတ် ယောဂီသူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့အနေဖြင့် နိရောဓသစ္စာ မြတ်တရား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်၊ ကျမ်းအလွှာသဘောနှင့် လမ်းပြမြေပုံတို့ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်တော်မူကြပြီးလျှင်၊ အယူမမှား၊ အဆင့်မကျော်ဘဲ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်ကို စနစ်တကျ ဖြည့်ဆည်းကာ နောက်ဆုံးတစ်နေ့တွင် အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် နိရောဓသစ္စာ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ဧကန်မလွဲ မျက်မှောက်ပြု ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဒေသနာနိဂုံးနှင့် မေတ္တာပို့ အမျှဝေ
သာဓု သာဓု သာဓု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
ORCID-0009-0000-0697-4760
ကျမ်းကိုးစာရင်း (Footnotes)[cite: 14, 20]
¹ သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ၁၂။ သစ္စသံယုတ်၊ ၂။ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ်၊ ၁။ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၆၉၊ ပိုဒ်ရေ ၁၀၈၁။ (CS-MY-V14-P0369, SN 56.11 / Dhammacakkappavattanasutta, Saccasaṃyutta, Mahāvagga, Saṃyutta Nikāya)
² သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၊ ၁၂။ သစ္စသံယုတ်၊ ၁။ သမာဓိဝဂ်၊ ၁။ သမာဓိသုတ်၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၃၅၈၊ ပိုဒ်ရေ ၁၀၇၁။ (CS-MY-V14-P0358, SN 56.1 / Samādhisutta, Saccasaṃyutta, Mahāvagga, Saṃyutta Nikāya)
³ အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်္ဂပါဠိတော်၊ ၄။ သစ္စဝိဘင်း၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၉၉-၁၀၈၊ ပိုဒ်ရေ ၁၉၄-၁၉၈။ (CS-MY-V35-P0099, Abhidhammapiṭaka, Vibhaṅgapāḷi, Saccavibhaṅga)[cite: 18, 20]
⁴ အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဒုတိယတွဲ)၊ ပညာဘာဝနာနိဒ္ဒေသ၊ ၁၆။ သစ္စနိဒ္ဒေသ (နိရောဓသစ္စဝဏ္ဏနာ)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၁၃၈-၁၄၅။ (Visuddhimagga-Aṭṭhakathā, Vol. 2, Saccaniddesa, CS-MY-ATT)[cite: 20]
⁵ အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဘိဓမ္မအဋ္ဌကထာ (ဒုတိယတွဲ)၊ သစ္စဝိဘင်္ဂအဋ္ဌကထာ၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ၊ စာမျက်နှာ ၈၄-၉၂။ (Sammohavinodanī-Aṭṭhakathā, Saccavibhaṅga-vaṇṇanā, CS-MY-ATT)[cite: 20]
⁶ ကျေးဇူးတော်ရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၊ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးကျမ်း နှင့် သစ္စာဒီပနီကျမ်း၊ ရန်ကုန်၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန ပုံနှိပ်တိုက်။[cite: 20]
ကျမ်းကိုးစာရင်းညွှန်း (References)[cite: 20]
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် (သစ္စသံယုတ်)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက၊ မြန်မာမူ ပါဠိတော်။[cite: 18, 20]
အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဝိဘင်္ဂပါဠိတော် (သစ္စဝိဘင်း)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက၊ မြန်မာမူ ပါဠိတော်။[cite: 18, 20]
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ပညာနိဒ္ဒေသ)၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ။[cite: 20]
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာ၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ။[cite: 20]
လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၊ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးကျမ်း၊ သစ္စာဒီပနီကျမ်း။[cite: 20]
သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိ မူပိဋကတ် မြန်မာပြန်ကျမ်းစာများ၊ ရန်ကုန်မြို့။[cite: 20]
ကျမ်းစာရင်း (Bibliography)[cite: 20]
Canonical Pāḷi Sources (Mūla Tipiṭaka):[cite: 18, 20]
Saṃyutta Nikāya: Mahāvaggapāḷi (Saccasaṃyutta). Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Ministry of Religious Affairs, 1956.[cite: 18, 20]
Abhidhammapiṭaka: Vibhaṅgapāḷi (Saccavibhaṅga). Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Ministry of Religious Affairs, 1956.[cite: 18, 20]
Commentarial & Classical Manuals:[cite: 20]
Bhadantācariya Buddhaghosa. Visuddhimagga. 2 vols. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs, 1956.[cite: 20]
Bhadantācariya Buddhaghosa. Sammohavinodanī nāma Vibhaṅga-aṭṭhakathā. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs, 1956.[cite: 20]
Bhadantācariya Dhammapāla. Paramatthamañjūsā nāma Visuddhimagga-mahāṭīkā. Chaṭṭha Saṅgāyana Edition. Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20]
Myanmar Masters & Lineage Works:[cite: 20]
Ledi Sayadaw, Ven. Mahāsaraṇaguṇa. Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20]
Ledi Sayadaw, Ven. Sacca-dīpanī (Manual of the Four Noble Truths). Yangon: Department of Religious Affairs.[cite: 20]
Liturgical Registers:[cite: 20]
Mahāsaraṇaguṇa Pallaṅka & Dhātu-vandanā Protocol (LIT-PALLAṄKA-NEW-01). Internal Liturgical Register, Locked Version 3.3.[cite: 17, 18, 20]