Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောကြမယ့်အကြောင်းက လုပ်ငန်းရှင်၊ Founder၊ Leader တစ်ယောက်အတွက် သိပ်အရေးကြီးတဲ့ စိတ်အရည်အသွေးတစ်ခုပါ။
Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်း။
ဒီစကားလေးကို သေချာနားထောင်နော်။
Risk ကို မမြင်တာ လို့ မပြောဘူး။
Risk ကို မြင်ပြီး မကြောက်ခြင်း လို့ပြောတာ။
ဒီနှစ်ခု အများကြီးကွာတယ်။
အန္တရာယ်ရှိတာကို မသိဘူး။
အန္တရာယ်ရှိတာကို ဂရုမစိုက်ဘူး။
“ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး”
“လုပ်သာလုပ်”
“ငါမကြောက်ဘူး”
ဆိုပြီး မဆင်မခြင် ဝင်သွားတာ—
သတ္တိလို့ မခေါ်ရဘူး။
တစ်ခါတလေ—
မသိမှု။
တစ်ခါတလေ—
မာန။
တစ်ခါတလေ—
လောဘ။
တစ်ခါတလေ—
အန္တရာယ်ကို ငြင်းချင်တဲ့စိတ်။
ဒါတွေဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
Risk တစ်ခုမြင်တာနဲ့ လက်တုန်တယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဲဘူး။
Business မစရဲဘူး။
ဝန်ထမ်းမခန့်ရဲဘူး။
အသစ်မစမ်းရဲဘူး။
Branch မဖွင့်ရဲဘူး။
Customer အသစ်မယူရဲဘူး။
Technology အသစ်မသုံးရဲဘူး။
မေးရမယ့်စကားကို မမေးရဲဘူး။
ရပ်ရမယ့် Project ကိုလည်း မရပ်ရဲဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
“တစ်ခုခုဖြစ်သွားရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
ဒီလိုဆို Risk က အပြင်မှာရှိပေမယ့်—
Fear က ကိုယ့်အတွင်းမှာ အာဏာယူသွားတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ခွဲသိရမယ့်အချက်ကြီးတစ်ခုက—
Risk နဲ့ Fear မတူဘူး။
Risk ဆိုတာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ခြေ။
Fear ဆိုတာ အဲဒီဖြစ်နိုင်ခြေကို ကြုံတဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်လာတဲ့ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်မှု။
Risk ကို သတိထားရမယ်။
Fear ကို သိရမယ်။
Risk ကို စီမံရမယ်။
Fear ကို စိတ်ပညာ၊ သတိ၊ ပညာနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်။
အဲဒီနှစ်ခုကို ရောလိုက်ရင်—
Risk မရှိတာကို ကြောက်နိုင်တယ်။
Risk ကြီးတာကိုလည်း မကြောက်ဘဲ မိုက်မဲနိုင်တယ်။
ဒီလိုနှစ်ဖက်လုံးဖြစ်နိုင်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
လူတစ်ယောက်က လမ်းမကြီးကူးမယ်။
ကားတွေ အရမ်းမြန်တယ်။
သူပြောတယ်—
“ငါမကြောက်ဘူး”
ဆိုပြီး မကြည့်ဘဲ ကူးသွားတယ်။
ဒါ သတ္တိလား။
မဟုတ်ဘူး။
လမ်းကိုကြည့်။
ကားအရှိန်ကြည့်။
မီးပွိုင့်ကြည့်။
ကူးလို့ရတဲ့အချိန်ရွေး။
ပြီးတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်ကူး။
ဒါ ပိုပညာရှိတယ်။
Business လည်း ဒီသဘောပဲ။
မကြောက်ခြင်းဆိုတာ Risk ကို မကြည့်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။
ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း။
ဒီခေါင်းစဉ်မှာ ဦးဇင်းတို့ အဓိကယူချင်တဲ့ ဘုရားဟောတော်တစ်ပုဒ်က မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၊ ဘယဘေရဝသုတ် ပါ။
အဲဒီသုတ်မှာ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားက တော၊ တောအုပ်၊ လူသူကင်းတဲ့နေရာတွေမှာ နေထိုင်ရတာ ခက်ခဲပြီး ကြောက်စရာကောင်းကြောင်း ပြောတဲ့အခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ကိုယ်တိုင် ဘုရားမဖြစ်မီက အဲဒီလိုနေရာတွေမှာ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှုနဲ့ ဘယ်လိုရင်ဆိုင်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ရှင်းပြပါတယ်။
ဘုရားလောင်းက အရင်ဆုံး ကိုယ့်အပြုအမူကို စစ်တယ်။
ကိုယ်က ကိုယ်မှုမသန့်ရှင်းလို့ ကြောက်နေတာလား။
နှုတ်မှုမသန့်ရှင်းလို့လား။
စိတ်မသန့်ရှင်းလို့လား။
အသက်မွေးမှုမသန့်ရှင်းလို့လား။
လောဘ၊ မုန်းတီးမှု၊ ပျင်းရိမှု၊ စိတ်မတည်မှု၊ သံသယ၊ မာန၊ မိုက်မဲမှုတို့ကြောင့်လား—
ဆိုတာ စစ်တယ်။
နောက်ပြီး စိတ်ကြောက်ရွံ့မှု တကယ်ပေါ်လာတဲ့အခါ အဲဒီကြောက်စိတ်ကနေ ရှောင်ပြေးရုံနဲ့ မနေဘဲ အဲဒီအခြေအနေထဲမှာပဲ စိတ်ကိုကျော်လွှားလေ့ကျင့်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ သိပ်အရေးကြီးတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခုရှိတယ်။
ဒီဘုရားဟောကို—
“အန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာက မပြေးရဘူး”
လို့ယူရင် မှားမယ်။
မီးလောင်နေရင် ထွက်ရမယ်။
ရေလွှမ်းနေရင် လွတ်ရာရွှေ့ရမယ်။
ကိုယ့်အသက်ကို တကယ်ခြိမ်းခြောက်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိရင် လုံခြုံရာကို သွားရမယ်။
ဘယဘေရဝသုတ်က အန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေး Manual မဟုတ်ဘူး။
အဲဒီသုတ်မှာ ပြထားတာက—
အပြင်က တကယ့်အန္တရာယ်နဲ့ အတွင်းက ကြောက်စိတ်ကို မရောဖို့။
တစ်ခါတလေ အပြင်မှာ Risk အနည်းငယ်ပဲရှိတယ်။
အတွင်းက Fear အများကြီးဖြစ်နေတယ်။
တစ်ခါတလေ အပြင်မှာ Risk ကြီးတယ်။
အတွင်းက Ego ကြောင့် လုံးဝမကြောက်ဘူး။
ဒီနှစ်ခုလုံးကို ပညာနဲ့ ခွဲသိဖို့လိုတယ်။
ဘယဘေရဝသုတ်မှာ ထပ်မြင်ရတာက—
ဘုရားလောင်းဟာ ကြောက်စိတ်တက်တဲ့အခါ—
“ကြောက်တာမဖြစ်ရဘူး”
လို့မလိမ်ဘူး။
“ကြောက်နေတယ်” ဆိုတာ သိတယ်။
ပြီးတော့—
“ဘာကြောင့်ကြောက်တာလဲ”
ကို စစ်တယ်။
ဒါ သိပ်ကောင်းတဲ့အလေ့အထ။
Founder တစ်ယောက်လည်း Risk မြင်တဲ့အခါ အရင်မေး။
“ငါအခု မြင်နေတာ Risk လား၊ Fear လား၊ နှစ်ခုလုံးလား”
ဒီမေးခွန်း အရမ်းအသုံးဝင်တယ်။
ဥပမာ—
Project အသစ်စမယ်။
Capital သိန်းတစ်ရာလိုတယ်။
Founder ကြောက်တယ်။
ကဲ… Risk ဘာလဲ။
တကယ်ရောင်းမရနိုင်ဘူး။
ငွေပြန်မဝင်နိုင်ဘူး။
Customer မရှိနိုင်ဘူး။
ဒါတွေ Risk။
Fear ဘာလဲ။
“ငါရှုံးသူဖြစ်သွားမယ်”
“လူတွေ ရယ်မယ်”
“ငါမတော်ဘူးလို့ ထင်မယ်”
ဒါတွေ Fear။
Risk ကိုတွက်ရမယ်။
Fear ကိုတော့ Number နဲ့ မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး။
စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဒီကွာခြားချက်ကို သိလာရင်—
Founder ဆုံးဖြတ်ချက် အရမ်းရှင်းလာတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အထူးသက်ဆိုင်တဲ့ နောက်ဘုရားဟောတစ်ခုက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၉ မှာပါတဲ့ အနာဂတ်ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ သုတ်ပါ။
အဲဒီသုတ်တော်ရဲ့ အဓိကစကားသဘောက—
အခုမပေါ်သေးပေမယ့် နောင်ပေါ်လာမယ့် အန္တရာယ်တွေကို ကြိုသတိထားပြီး၊ သတိထားသိမြင်ထားတဲ့အတိုင်း ကြိုတင်အားထုတ်ဖြေရှင်းဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်းသုတ်ရဲ့ အကြောင်းအရာဟာ သံဃာတော်တွေအတွင်း အနာဂတ်မှာ ပေါ်လာနိုင်တဲ့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေကို ဟောတာဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး Risk Manual မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် “မဖြစ်သေးလို့ မမြင်ချင်ယောင်မဆောင်ဘဲ ဖြစ်လာနိုင်တာကို ကြိုသတိထား” ဆိုတဲ့ အပ္ပမာဒသဘောကို အလင်းယူလို့ ကောင်းပါတယ်။
ဒီမှာ အရေးကြီးတယ်။
Risk ကိုမြင်တာ Negative Thinking မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ Founder က—
“မကောင်းတာမတွေးနဲ့”
လို့ ပြောတယ်။
ကောင်းတယ်။
အကြောင်းမဲ့ပူပန်မှု မလုပ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မကောင်းတာ ဖြစ်နိုင်တာကို မကြည့်တာတော့ ပညာမဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ—
Supplier တစ်ယောက်တည်းရှိတယ်။
Founder က—
“သူမပျက်ပါဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒါ Positive Thinking လား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
Single Point of Failure ဖြစ်နိုင်တယ်။
Supplier ပျက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
Backup ရှိလား။
ဒီမေးခွန်း မေးရမယ်။
Customer တစ်ယောက်က Revenue ရဲ့ အများစုကို ပေးနေတယ်။
“သူတို့ အမြဲရှိမှာပါ”
လို့ ယုံတယ်။
ကဲ…
Customer ထွက်ရင်?
ဒါကို မေးတာ သူတို့ကို မယုံလို့မဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့အစည်းတည်ငြိမ်မှုအတွက် Risk ကို သိတာ။
Key Staff တစ်ယောက်တည်း Password အကုန်သိတယ်။
သူမရှိရင် System ဘယ်လိုလည်မလဲ။
အဲဒီမေးခွန်း Negative လား။
မဟုတ်ဘူး။
အပ္ပမာဒ။
Founder ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံး ချတယ်။
သူဖျားရင်?
Company ဘယ်လိုလည်မလဲ။
ဒါလည်း အန္တရာယ်မြင်တာ။
အန္တရာယ်မြင်ပြီး စနစ်တည်ဆောက်တာ—
ကြောက်တာမဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
အဲဒီတော့ ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေ့အဓိကစကားကို တစ်ကြောင်းနဲ့ ထပ်ပြောမယ်။
အန္တရာယ်ကို ကြိုမြင်ခြင်းက ကြောက်စိတ်မဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်ကို မြင်ရက်နဲ့ ဘာမှမလုပ်နိုင်ခြင်းက ကြောက်စိတ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနှစ်ခု ခွဲ။
တချို့ Founder က Risk Register အပြည့်ရှိတယ်။
Risk သုံးဆယ်ရေးထားတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာမှ မစဘူး။
ဒါ Risk Management မဟုတ်တော့ဘူး။
Fear Documentation ဖြစ်နေနိုင်တယ်။
တချို့ Founder ကတော့ Risk တစ်ခုမှမရေးဘူး။
“လုပ်သာလုပ်”
ဆိုတယ်။
ဒါလည်း သတ္တိမဟုတ်ဘူး။
နှစ်ခုကြားမှာ ပညာရှိတဲ့နေရာတစ်ခုရှိတယ်။
မြင်။
စစ်။
လျှော့။
ခံနိုင်တာ လက်ခံ။
ပြီးတော့ လုပ်သင့်တာကို လုပ်။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုအမြင်။
ဘုရားဟော Formula လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် အပ္ပမာဒ၊ ပညာ၊ သမ္မာဝါယာမတို့နဲ့ ညီညွတ်စွာ သုံးလို့ရတယ်။
ကဲ… Risk ကို မြင်တဲ့အခါ Founder အနေနဲ့ ပထမဆုံး လုပ်ဖို့က—
Risk ကို တိတိကျကျ နာမည်တပ်တာ။
“အန္တရာယ်များတယ်”
ဆိုတာ မလုံလောက်ဘူး။
ဘာအန္တရာယ်?
Market Risk လား။
Finance Risk လား။
People Risk လား။
Operations Risk လား။
Legal Risk လား။
Reputation Risk လား။
Ethical Risk လား။
အမျိုးအစားခွဲ။
ဒီခွဲခြားမှုက ခေတ်သစ် Management Practice ပဲ။
ဒါပေမယ့် စိတ်အတွက် အရမ်းအသုံးဝင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
နာမည်မရှိတဲ့ Fear က အရမ်းကြီးတယ်။
“အကုန်ပျက်မယ်”
ဆိုတဲ့ Fear။
ဒါပေမယ့် စာရွက်ပေါ်တင်လိုက်တော့—
“အဆိုးဆုံးအခြေအနေမှာ ဒီ Project အတွက် ဒီပမာဏဆုံးနိုင်တယ်”
ဖြစ်လာတယ်။
တစ်ခုက အမှောင်။
တစ်ခုက အချက်အလက်။
Founder စိတ်က—
“အကုန်ပျက်မယ်”
ဆိုတာနဲ့—
“အများဆုံး ဒီလောက်ဆုံးနိုင်တယ်”
ဆိုတာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် Risk ကို တိတိကျကျနာမည်တပ်။
ပြီးရင်—
ဖြစ်နိုင်ခြေ ဘယ်လောက်ရှိလဲ။
ဖြစ်လာရင် ထိခိုက်မှု ဘယ်လောက်ကြီးလဲ။
ဒီမေးခွန်းနှစ်ခုကို စဉ်းစား။
ဒီဟာလည်း Business Risk Analysis ပုံစံ။
ဘုရားဟောအထောက်အထားလို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် ပညာနဲ့စစ်ဖို့ အကူအညီဖြစ်တယ်။
အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပေမယ့် ဖြစ်ရင် လူ့အသက်ထိခိုက်မယ်ဆို—
လေးလေးနက်နက်စစ်ရမယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေများပေမယ့် ထိခိုက်မှု အလွန်သေးတယ်ဆို—
ခံနိုင်တယ်လို့ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
ဒီလို Risk ကို အရွယ်အစားရှိအောင် လုပ်။
မဟုတ်ရင်—
အန္တရာယ်သေးသေး၊ ကြီးကြီး အားလုံးက စိတ်ထဲမှာ တူတူကြီးနေမယ်။
အဲဒီတော့ Fear တက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာအား အမှုတစ်ခုမပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ဖို့၊ မိမိကိုယ်ကိုဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ဦးစလုံးကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်နစ်နာစေမလားကို စစ်ဆေးဖို့ သင်ကြားထားပါတယ်။ ပြုပြီးမှ မကောင်းသောအမှုဖြစ်ကြောင်း သိလာရင်လည်း ဖုံးမထားဘဲ ဖော်ထုတ်ပြင်ဆင်ပြီး နောင်မှာ စောင့်ထိန်းဖို့ သင်ကြားထားပါတယ်။
Risk ကို မြင်ပြီးမကြောက်တဲ့ Founder အတွက် ဒီသဘော တော်တော်ကောင်းတယ်။
မပြုမီ—
Risk စစ်။
ပြုနေစဉ်—
အခြေအနေပြောင်းလား စစ်။
ပြုပြီးနောက်—
ဘယ် Risk ခန့်မှန်းမှားခဲ့၊ ဘယ်ကာကွယ်မှု အလုပ်ဖြစ်ခဲ့၊ ဘယ်အရာအသစ်ပေါ်လာခဲ့—
ပြန်ကြည့်။
Risk Management ဆိုတာ စမယ့်နေ့တစ်နေ့တည်း လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းတစ်လျှောက် အသက်ရှင်နေတဲ့ ဆင်ခြင်မှု။
ဒီနေ့ Safe ဖြစ်တာ—
နောက်လ Safe ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မယ်။
Market ပြောင်းတယ်။
Interest Rate ပြောင်းတယ်။
Technology ပြောင်းတယ်။
လူပြောင်းတယ်။
Law ပြောင်းတယ်။
Customer Preference ပြောင်းတယ်။
ဒါကြောင့်—
Risk ကို တစ်ကြိမ်စစ်ပြီး—
“ပြီးပြီ”
မလုပ်နဲ့။
နောက်ထပ်ပြန်စစ်။
ဒါ အပ္ပမာဒ။
ကဲ… Founder တစ်ယောက် စိတ်ထဲမှာ Risk မြင်တိုင်း ကြောက်သွားတဲ့ အဓိကအကြောင်းတစ်ခုက—
Risk နဲ့ Loss ကို တစ်ပုံစံတည်း မြင်တာ။
Risk ဆိုတာ အရှုံးဖြစ်ပြီးသား မဟုတ်ဘူး။
ဖြစ်နိုင်ခြေ။
တချို့ Risk မဖြစ်ဘူး။
တချို့ဖြစ်တယ်။
တချို့ဖြစ်လာရင် ကာကွယ်ထားလို့ ထိခိုက်မှုနည်းတယ်။
ဒါကိုသိဖို့လိုတယ်။
ဥပမာ—
မိုးရွာနိုင်တယ်။
ဒါ Risk။
မိုးရွာနေပြီ—
Event ဖြစ်သွားပြီ။
ထီးယူထားတယ်။
Damage နည်းတယ်။
ဒီဥပမာ ရိုးရှင်းတယ်။
Business လည်း—
Risk = မဖြစ်သေးတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခု။
အဲဒါကို Loss ဖြစ်ပြီးသားလို ခံစားနေမယ်ဆိုရင်—
Founder က စိတ်ထဲမှာ Loss ကို နှစ်ခါခံနေရတယ်။
မဖြစ်ခင် တစ်ခါ။
ဖြစ်ရင် နောက်တစ်ခါ။
တချို့အချိန် မဖြစ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မဖြစ်ခင် စိတ်နဲ့ တစ်နှစ်လုံး ဆုံးရှုံးနေရတယ်။
ဒီနေရာမှာ Fear ကို သိဖို့လိုတယ်။
Risk ကို စီမံပါ။
အနာဂတ် Loss ကို ယနေ့စိတ်ထဲမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ မနေပါနဲ့။
ဒါဟာ Risk ကို မလေးစားတာမဟုတ်ဘူး။
အနာဂတ်ကို အနာဂတ်အတိုင်းထားပြီး လက်ရှိမှာလုပ်သင့်တာ လုပ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ ရဲ့ လောကဓမ္မရှစ်ပါးကို ထည့်ကြည့်ရင် ပိုရှင်းလာတယ်။
လာဘ်နဲ့ အလာဘ်၊
ယသနဲ့ အယသ၊
ချီးမွမ်းခြင်းနဲ့ ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊
ချမ်းသာခြင်းနဲ့ ဆင်းရဲခြင်း—
ဒီလောကဓမ္မရှစ်ပါးကို တရားမသိသူလည်း ကြုံတယ်၊ တရားသိသူလည်း ကြုံတယ်။
ကွာတာက—
တရားသိသူဟာ အဲဒီအခြေအနေတွေကို အနိစ္စ၊ ပြောင်းလဲတတ်သောအရာ အဖြစ် အမှန်အတိုင်း သိမြင်လို့ စိတ်က လုံးဝဖမ်းဆီးခံရမှု လျော့တယ်။
ဒီတရားက Risk ကို မကြောက်ဖို့ သိပ်ကောင်းတယ်။
Founder အတွက် Risk ကြီးတစ်ခုက—
Loss။
ဘာကြောင့်လဲ။
Loss ကို လောကထဲမှာ မဖြစ်သင့်တဲ့အရာလို့ ထင်ထားလို့။
“Business လုပ်ရင် Profit ပဲဖြစ်သင့်တယ်”
ဆိုတဲ့အတွေး။
ဘယ်သူအာမခံထားလဲ။
အမြတ်နဲ့အရှုံး နှစ်ခုလုံး ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Business မှာ—
Loss မဖြစ်အောင် စီမံ။
ဒါက တာဝန်။
ဒါပေမယ့်—
Loss လုံးဝမရှိရဘူးလို့ လောကကို အမိန့်မပေးနဲ့။
လောကက ကိုယ့်အမိန့်နဲ့ မလည်ဘူး။
ဒီအချက်သိလာရင်—
Risk ကို မြင်ရတာ ခံနိုင်လာတယ်။
“ဟုတ်တယ်၊ အရှုံးဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဘယ်လောက်ထိခံမလဲ စီမံမယ်”
ဆိုလာတယ်။
ဒီဟာ—
“အရှုံးဖြစ်လည်း ဘာမှမဖြစ်ဘူး”
လို့ ပေါ့ပေါ့ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
အရှုံးကို Reality အဖြစ် လက်ခံပြီး စီမံတာ။
ဒီကွာခြားချက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
ကဲ… စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်မှာ Risk ကို စီမံရာမှာ အခြေခံအရေးကြီးတဲ့ ဘုရားဟောတော်တစ်ပုဒ်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅၊ ဥဇ္ဇယသုတ် ဖြစ်တယ်။
အဲဒီမှာ လူဝတ်ကြောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက်—
အားထုတ်လုပ်ကိုင်တတ်မှု၊
တရားသဖြင့်ရရှိထားတဲ့ စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်မှု၊
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိမှု၊
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစီမံမှု—
တို့ကို ဟောထားပါတယ်။
ဒီမှာ Risk Management အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ Balance တစ်ခုရှိတယ်။
အားထုတ်မှုရှိတယ်။
ကာကွယ်မှုလည်းရှိတယ်။
“Risk ရှိလို့ မလုပ်နဲ့”
လည်း မဟုတ်ဘူး။
“Risk မကြည့်ဘဲ လုပ်”
လည်း မဟုတ်ဘူး။
အလုပ်လုပ်တယ်။
ပြီးတော့ ရှိပြီးသားကို ကာကွယ်တယ်။
ဝင်ငွေသိတယ်။
ထွက်ငွေသိတယ်။
မိတ်ကောင်းရှိတယ်။
ဒီလေးခုထဲမှာ Risk Management ရဲ့ အခြေခံစိတ်ထားအများကြီး ရှိတယ်။
Founder တစ်ယောက်က Project အသစ်အတွက် Capital ထည့်မယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ ကို Business Formula လို့မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် အလင်းယူရင်—
“ဒီ Project က အရမ်းကောင်းတယ်ဆိုပြီး ရှိသမျှအကုန် ပုံအောရမလား”
မေးရမယ်။
ရှိပြီးသားစည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တာပါ အရေးကြီးတယ်။
မိသားစုစားဝတ်နေရေးငွေ?
Emergency Fund?
လုပ်ငန်းအဟောင်းရဲ့ Working Capital?
အဲဒါတွေ အကုန်မပျောက်အောင် Risk Size ကို သတ်မှတ်ရမယ်။
ဒီလို လုပ်တာ—
ကြောက်တာ မဟုတ်ဘူး။
အရင်းအနှီးကို လေးစားတာ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့က—
“စွန့်စားရဲမှ အောင်မြင်မယ်”
ဆိုတယ်။
ဒီစကားက အခြေအနေတချို့မှာ လှတယ်။
ဒါပေမယ့် အလွန်အကျွံယူရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။
စွန့်စားမှုတိုင်း ကောင်းတာမဟုတ်ဘူး။
လောင်းကစားလည်း စွန့်စားမှုပဲ။
မူးယစ်ပြီး မောင်းတာလည်း စွန့်စားမှုပဲ။
အကြွေးအလွန်ယူပြီး ကိုယ်မသိတဲ့လုပ်ငန်းထဲ ဝင်တာလည်း စွန့်စားမှုပဲ။
ဒါကြောင့် Founder ကို တိုင်းတာရမှာ—
Risk ယူရဲမှု တစ်ခုတည်းနဲ့ မဟုတ်ဘူး။
Risk ကို ခွဲခြားသိနိုင်မှု။
ဘယ် Risk က သင့်တော်။
ဘယ် Risk က မသင့်တော်။
ဘယ် Risk ကို လျှော့လို့ရ။
ဘယ် Risk ကို ရှောင်ရမယ်။
ဘယ် Risk ကို လက်ခံလို့ရ။
ဒါ ပိုအရေးကြီးတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၊ သဗ္ဗာသဝသုတ် ကိုလည်း အလင်းယူလို့ရတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ မကောင်းသောအရာတွေကို တစ်နည်းတည်းနဲ့ မကိုင်တွယ်ဘဲ အချို့ကို ဆင်ခြင်သိမြင်၍၊ အချို့ကို စောင့်စည်း၍၊ အချို့ကို သည်းခံ၍၊ အချို့ကို ရှောင်ကြဉ်၍၊ အချို့ကို ဖယ်ရှား၍၊ အချို့ကို ပွားများ၍ ဖြေရှင်းရပုံကို ဟောထားတယ်။
ဓမ္မအဓိပ္ပာယ်ဟာ Business Risk Technique မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အလင်းယူရင်—
အန္တရာယ်တိုင်းကို တစ်မျိုးတည်း မကိုင်တွယ်နဲ့။
တချို့ Risk ကို ရှောင်။
ဥပမာ—
ဥပဒေနဲ့ မကိုက်တဲ့လုပ်ငန်း။
အဲဒါ “ရဲရဲလုပ်”
မလုပ်ရဘူး။
ရှောင်။
တချို့ Risk ကို လျှော့။
Supplier နှစ်ယောက်ထား။
တချို့ကို လက်ခံ။
အသေးစား Pilot မှာ Product အနည်းငယ်မရောင်းရနိုင်တာ။
တချို့ Risk ကို တခြားပုံစံနဲ့ ကာကွယ်။
စာချုပ်၊ အာမခံ၊ Backup စသဖြင့်။
ဒီလို ခွဲ။
အဲဒီတော့ “Risk ရှိတယ်” ဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ချက်မဟုတ်ဘူး။
Risk ရဲ့အမျိုးအစားသိမှ ဆုံးဖြတ်ချက်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Risk မြင်ရင် Fear တက်တာမှာ အကြောင်းတစ်ခုက—
ကိုယ့်ရဲ့အရည်အချင်းကို ကိုယ်မယုံတာ။
“Problem ဖြစ်ရင် ငါမဖြေရှင်းနိုင်ဘူး”
လို့ ထင်တယ်။
တကယ်တော့ Risk ကို မကြောက်ဖို့ Risk ပျောက်ဖို့မလိုဘူး။
ကိုယ့်မှာ ပြန်လည်တုံ့ပြန်နိုင်တဲ့စွမ်းရည်ရှိတယ်ဆိုတာ သိရင် Fear လျော့တယ်။
ဒါကြောင့် Founder ရဲ့ လုံခြုံမှုဟာ—
Risk မရှိတာတင် မဟုတ်ဘူး။
Capability ရှိတာ။
Cash Reserve။
Skill။
Team။
Data။
Backup။
ကောင်းတဲ့ Supplier။
ကောင်းတဲ့ Advisor။
သီလ။
သတိ။
ဒီအရာတွေ အားလုံး Risk ကြားမှာ စိတ်ပိုတည်စေတယ်။
ဒီနေရာမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ က ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်းကို မဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုရဲ့ ရှေ့ပြေးအကြောင်းအဖြစ် အလေးထားဟောထားတယ်။
ဒီဟာကို—
“Risk Committee ဖွဲ့ဖို့ ဘုရားဟော”
လို့တော့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder အတွက် သင်ခန်းစာရှိတယ်။
Risk ကို တစ်ယောက်တည်း မမြင်နိုင်ဘူး။
Finance Person မြင်တာ ကိုယ်မမြင်နိုင်ဘူး။
Lawyer မြင်တာ Founder မမြင်နိုင်ဘူး။
Technical Person မြင်တာ Sales Person မမြင်နိုင်ဘူး။
Customer မြင်တာ Company မမြင်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် ကောင်းတဲ့မိတ်ဆွေ၊ ပညာရှင်၊ Team ကို နားထောင်။
Founder တစ်ယောက်ရဲ့ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးတွေထဲက တစ်ခုက—
အားလုံးကိုယ်သိတယ်ထင်ခြင်း။
ကိုယ်မသိတဲ့ Risk ကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။
မသိတာကို မသိမှန်းမသိရင် အန္တရာယ်ပိုကြီးတယ်။
ဒါကြောင့် Leader က အမြဲမေး။
“ငါမမြင်တာ ဘာရှိသေးလဲ”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို မသဘောတူတဲ့သူ ဘယ်သူရှိလဲ”
“အဆိုးဆုံးသတင်းကို ငါ့ဆီ လွတ်လပ်စွာ ပို့လို့ရလား”
ဒီမေးခွန်းတွေ လိုတယ်။
အဖွဲ့ထဲမှာ လူတိုင်း Founder ကို ကြောက်နေရင်—
Risk Report က အလှဆင်ထားတဲ့ Report ဖြစ်လာတတ်တယ်။
မကောင်းတဲ့သတင်းကို ပျော့ပြော။
ပြဿနာကို လျှော့ပြော။
နောက်ဆုံး ပြဿနာကြီးမှ Founder သိတယ်။
ဒါ Risk Culture မကောင်းတာ။
အဲဒီတော့ Founder က—
Fearless ဖြစ်ဖို့ ကိုယ်တိုင်အမှန်နားထောင်ရဲရမယ်။
မကြိုက်တဲ့အချက်လည်း နားထောင်။
ဒီနေ့ရဲ့ခေါင်းစဉ်ဟာ Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်းဆိုတော့—
Risk ကိုပြောတဲ့လူကို မကြောက်အောင်လည်း လုပ်ရမယ်။
ဒါ စိတ်ဝင်စားစရာပဲ။
Leader ကိုယ်တိုင်မကြောက်တာတင် မလုံလောက်ဘူး။
Team က အန္တရာယ်အကြောင်းပြောဖို့ မကြောက်တဲ့ Culture ဖြစ်ရမယ်။
ဒီလိုမှ Risk ကို စောစောသိမယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
အန္တရာယ်နဲ့ မိုက်မဲမှုကြား ဆက်စပ်ပုံကို သတိပေးတဲ့ ဘုရားဟောတစ်ခုက အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁ ပါ။
အဲဒီသုတ်မှာ ဘေး၊ အန္တရာယ်၊ ဆုံးရှုံးမှုများဟာ မိုက်မဲသောသူဘက်မှ ပေါ်လာကြောင်း၊ ပညာရှိသူဘက်မှ မဟုတ်ကြောင်း အလေးထားဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်ကို—
“Business Risk အားလုံးက မိုက်တဲ့ Manager ကြောင့်”
လို့ တိုက်ရိုက်ပြန်မပြောရဘူး။
မူရင်းဓမ္မအဓိပ္ပာယ် ပိုနက်တယ်။
ဒါပေမယ့် Founder အတွက် အလင်းယူမယ်ဆို—
မောဟကိုယ်တိုင်ဟာ Risk။
မသိတာကို မသိဘူးမပြောနိုင်တာ Risk။
Data မကြည့်တာ Risk။
ကိုယ့်မာနကြောင့် Expert မနားထောင်တာ Risk။
Customer Complaint ကို မကြည့်တာ Risk။
အလုပ်သမားတစ်ယောက်က အန္တရာယ်သတိပေးတာကို—
“ဘာမှမဖြစ်ဘူး”
လို့ ပိတ်တာ Risk။
ဒီ Risk တွေဟာ ပိုက်ဆံမရှိလို့ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး။
အမြင်မမှန်လို့။
ဒါကြောင့် Risk Management ရဲ့အစက Spreadsheet မဟုတ်ချင်မှ မဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
အမှန်ကို မြင်လိုစိတ်။
အမှန်မကောင်းလည်း လက်ခံလိုစိတ်။
ဒါအရေးကြီးတယ်။
ကဲ… Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ဖို့ တစ်ခုလိုတာ—
သီလ။
ဒီစကားက Business Risk နဲ့ ဘာဆိုင်လဲ။
အရမ်းဆိုင်တယ်။
တစ်ယောက်က Customer ကို လိမ်ထားတယ်။
ဘယ်နေ့ဖော်ထုတ်ခံရမလဲ ကြောက်တယ်။
Tax လိမ်ထားတယ်။
ကြောက်တယ်။
Contract ဖောက်ထားတယ်။
ကြောက်တယ်။
Staff ကို မတရားလုပ်ထားတယ်။
Complaint တက်မှာ ကြောက်တယ်။
ဒီ Fear ကို Breathing Exercise တစ်ခုတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ရမလား။
မရဘူး။
အကြောင်းကို ပြင်ရမယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၄၁ မှာ အန္တရာယ်၊ ရန်ငြိုးတို့ဟာ သတ်ဖြတ်မှု၊ ခိုးယူမှု၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ၊ မုသားပြောမှု၊ မူးယစ်မှုတို့နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ပေါ်လာပုံကို ဟောထားတယ်။ အဲဒီမကောင်းမှုတွေကနေ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းက အဲဒီကြောက်ရွံ့မှုနဲ့ ရန်ငြိုးကို ငြိမ်းစေတဲ့အခြေအနေဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်မှာ Fear ရှိရင်—
အမြဲ “စိတ်အားနည်းလို့”
လို့ မယူနဲ့။
တစ်ခါတလေ—
မမှန်တာတစ်ခုလုပ်ထားလို့ ကြောက်တာ။
အဲဒီ Fear က အချက်ပေးနေတာ။
“ပြင်”
လို့။
ဒါကြောင့် Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ချင်ရင်—
သီလကို လုံခြုံအောင်လုပ်။
စာရင်းမှန်။
စာချုပ်မှန်။
Customer ကို မှန်ပြော။
Staff ကို တရားမျှတ။
Investor ကို Risk ဖုံးမထား။
အဲဒီလိုဆို—
Risk ပျောက်မသွားပေမယ့်—
လိပ်ပြာမလုံမှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ Fear နည်းသွားတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄ ဘယဘေရဝသုတ်မှာလည်း ဘုရားလောင်းက ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ အသက်မွေးမှု သန့်ရှင်းကြောင်း စစ်ဆေးပြီး စိတ်ယုံကြည်မှုရတာ ဒီအချက်နဲ့ ဆက်စပ်တယ်။
အဲဒီတော့—
Courage ရဲ့အခြေခံမှာ Ethics ရှိတယ်။
ကိုယ်မမှန်တာလုပ်ထားရင် အမြဲတုန်မယ်။
အပြင်မှာ Risk မရှိလည်း အတွင်းမှာ Risk ရှိနေတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
Risk ကိုမြင်ပြီးမကြောက်ဖို့ နောက်တစ်ခု—
အကြွေးကို သိ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ လူဝတ်ကြောင်အတွက် ချမ်းသာမှုလေးမျိုးအဖြစ် တရားသဖြင့်ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ပိုင်ဆိုင်တာကို အသုံးပြုနိုင်မှု၊ အကြွေးကင်းမှုနဲ့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် အပြစ်ကင်းမှုတို့ကို ဖော်ပြထားပြီး အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာကို အလွန်တန်ဖိုးထားပါတယ်။
Founder တစ်ယောက် Risk ကို ဘယ်လောက်ခံနိုင်မလဲဆိုတာ—
Debt Structure နဲ့လည်း ဆိုင်တယ်။
Debt များရင်—
အငယ်ဆုံးပြဿနာက အကြီးဖြစ်နိုင်တယ်။
Revenue လေးနည်းသွားတာနဲ့ Payment မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။
အဲဒီတော့ Fear များလာတယ်။
ဒါကြောင့် Risk ကိုမကြောက်ဖို့—
လုံးဝ Debt မယူရဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ယူထားတဲ့အကြွေးကို သိ။
ဘယ်လောက်ပြန်ဆပ်ရမယ်။
Cash Flow ဘယ်လောက်။
Interest ဘယ်လောက်။
Worst Case ဘယ်လောက်။
ဒီဟာသိရင် Fear က အမှောင်မဟုတ်တော့ဘူး။
မသိဘဲ Debt ယူထားရင်—
ဖုန်းဝင်တိုင်း ကြောက်မယ်။
Bank Statement ကြည့်ရမှာကြောက်မယ်။
အဲဒီတော့ Fearless ဖြစ်တာဟာ—
Number မကြည့်တာ မဟုတ်ဘူး။
Number ကြည့်ရဲတာ။
ဒီအချက် Founder တွေအတွက် အရေးကြီးတယ်။
တချို့ Business Owner က Sales Report ကြည့်ရဲတယ်။
Debt Report မကြည့်ရဲဘူး။
Revenue ကြည့်ရဲတယ်။
Cash Flow မကြည့်ရဲဘူး။
ဒါ Fear ကို ဖုံးထားတာ။
မကြောက်ခြင်းဆိုတာ မကြိုက်တဲ့အချက်အလက်ကိုလည်း ကြည့်ရဲခြင်း။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီအကြောင်းနဲ့ အပ္ပမာဒ က အရမ်းနီးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အပ္ပမာဒတရားတစ်ခုကို ပွားများအားထုတ်ရင် ယခုဘဝနဲ့ နောင်ဘဝနှစ်မျိုးလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားရစေကြောင်း ဆင်ခြေရာအကြီးဆုံး ဥပမာအပါအဝင် အလေးထားဟောထားပါတယ်။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာလည်း မမေ့မလျော့မှုကို အလွန်အရေးကြီးစွာ ဟောထားပြီး အပ္ပမာဒမရှိမှုမှာ ဘေးကိုမြင်တတ်ခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ဂါထာတွေ ရှိပါတယ်။
ဒီတော့ Risk Management ရဲ့ ဓမ္မအခြေခံက—
ကြောက်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
မမေ့ဖို့။
Fire Extinguisher ရှိရမယ့်နေရာ—
မမေ့နဲ့။
Data Backup—
မမေ့နဲ့။
Contract Renewal—
မမေ့နဲ့။
Cash Reserve—
မမေ့နဲ့။
Customer တစ်ယောက်ပေါ် အလွန်မမှီဖို့—
မမေ့နဲ့။
Key Person Risk—
မမေ့နဲ့။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးဖို့—
မမေ့နဲ့။
Founder ကျန်းမာရေး—
မမေ့နဲ့။
ဒါ အပ္ပမာဒဘက်က အလင်းယူတာ။
အပ္ပမာဒ = Fear မဟုတ်ဘူး။
ပညာနဲ့ မမေ့လျော့ခြင်း။
တချို့လုပ်ငန်းမှာ Safety Check အရမ်းကောင်းတယ်။
ဒါကို—
“သူတို့အရမ်းကြောက်တယ်”
လို့မဆိုဘူး။
သူတို့တာဝန်ယူတာ။
အန္တရာယ်ကို အလေးထားတာ။
ဒီကွာခြားချက် သိထားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Risk ကို ကြည့်တဲ့အခါ နောက်ထပ် သတိထားရမယ့်အရာက—
အန္တရာယ်အားလုံးကို တူညီတဲ့စိတ်နဲ့ မမြင်ဖို့။
Founder ကို အသက်ရှူမဝအောင် လုပ်တတ်တာက—
Risk အကုန်ကို ကိုယ့်ခေါင်းထဲ အတူထားတာ။
ဒီ Project ရဲ့ Risk။
ဝန်ထမ်း Risk။
မိသားစု Risk။
ကျန်းမာရေး Risk။
Economy Risk။
Technology Risk။
Competitor Risk။
အကုန်ကို တစ်ပြိုင်နက်ခံစားနေတယ်။
ဒါဆို ဘယ်သူမှ တည်ငြိမ်မလဲ။
ဒါကြောင့် Risk ကို—
အခုလုပ်ရမယ့်အရာ၊ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာ၊ လက်ခံရမယ့်အရာ ဆိုပြီး ခွဲ။
ဒါ လက်တွေ့နည်း။
ဥပမာ—
မနက်ဖြန် Payment Due ရှိတယ်။
အဲဒါ အခုလုပ်ရမယ်။
နောက်နှစ် Market Change ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒါ စောင့်ကြည့်မယ်။
ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးမှာ တစ်ခုခု အမြဲပြောင်းမယ်။
ကိုယ်မထိန်းနိုင်တဲ့အပိုင်းကို အကန့်အသတ်ရှိသလောက် လက်ခံမယ်။
ဒီလိုခွဲ။
မဟုတ်ရင်—
မနက်ဖြန်ဖြေရှင်းရမယ့် Risk နဲ့ ငါးနှစ်နောက်ဖြစ်နိုင်တဲ့ Risk ကို ယနေ့တစ်နေ့တည်း စိတ်နဲ့ခံနေရမယ်။
ဒါ Fear ကြီးစေတယ်။
ဒီမှာ သတိရမယ့်အချက်က—
ပညာဟာ အနာဂတ်အားလုံးကို ဖြေရှင်းဖို့ မကြိုးစားဘူး။
လက်ရှိမှာ ဘာလုပ်ရမလဲ သိဖို့။
ကဲ… Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်တဲ့ Founder တစ်ယောက်မှာ Contingency Plan လိုတယ်။
ဒီစကားလည်း Modern Management စကား။
အလွယ်ပြောရင်—
“ဒီလိုဖြစ်ရင် ဘာလုပ်မလဲ”
ကြိုစဉ်းစားထားတာ။
Supplier မပို့ရင်—
ဘယ်သူ့ဆီပြောင်းမလဲ။
Website ကျရင်—
Backup ဘာလဲ။
Key Person ထွက်ရင်—
Knowledge ဘယ်မှာရှိလဲ။
Revenue ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျရင်—
ဘယ် Expense ကို အရင်လျှော့မလဲ။
Founder ကိုယ်တိုင်ဖျားရင်—
ဘယ်သူ Decision ချမလဲ။
ဒီဟာ Fear မဟုတ်ဘူး။
သတိ။
တစ်ခါတလေ Plan B ရှိတာနဲ့ Fear တစ်ဝက်လောက် လျော့သွားတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“ဖြစ်ရင် ဘာမှမသိဘူး”
ကနေ—
“ဖြစ်ရင် ဒီလိုလုပ်မယ်”
ဖြစ်သွားလို့။
ဒီမှာ Risk ပျောက်တာမဟုတ်ဘူး။
Response ရှိလာတာ။
ဒါပဲ။
Founder သတ္တိဟာ—
မုန်တိုင်းမလာနိုင်ဘူးထင်တဲ့ သတ္တိမဟုတ်ဘူး။
မုန်တိုင်းလာနိုင်တယ်သိပြီး—
သင်္ဘောမှာ အသက်ကယ်ပစ္စည်းရှိ၊ လမ်းကြောင်းသိ၊ Crew သင်ထားပြီး တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်မောင်းနိုင်တဲ့ သတ္တိမျိုး။
ဒီဟာ သင်္ဘောခရီးနှိုင်းယှဉ်ချက်ပဲ။
ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် နားလည်ရလွယ်တယ်။
အဲဒီမှာ တစ်ခုသတိထားနော်။
အသက်ကယ်လှေရှိလို့ သင်္ဘောကို ကျောက်တောင်နဲ့ တိုက်ရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
Plan B ရှိလို့ Risk တိုးယူရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
Plan B က ပညာတိုးစေဖို့။
မာနတိုးဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Risk မြင်ပြီး မကြောက်ဖို့ Founder တစ်ယောက်မှာ အရွယ်အစားသတ်မှတ်မှု လိုတယ်။
Pilot စမ်းလို့ရတယ်ဆို အငယ်စမ်း။
တစ်ခါတည်း အကုန်မလုပ်နဲ့။
ဒီအမြင်ကို မနေ့တစ်နေ့က Feasibility Study မှာလည်း ပြောခဲ့ကြတယ်။
ဒီနေ့ကတော့ Fear နဲ့ဆက်ပြီး ကြည့်မယ်။
Founder က Project ကြီးစလို့ ကြောက်နေတယ်။
မေး—
Project တစ်ခုလုံး စရမလား။
ဒါမှမဟုတ်—
Risk အနည်းဆုံးအရွယ်နဲ့ စမ်းလို့ရလား။
Product တစ်သောင်းထုတ်မယ့်အစား—
သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်း၊ Quality Standard တွေကို လိုက်နာပြီး အနည်းငယ်စမ်းလို့ရလား။
Branch အကြီးဖွင့်မယ့်အစား—
အရင် Pop-up စမ်းလို့ရလား။
Software တစ်ခုလုံးမရေးခင်—
Prototype စမ်းလို့ရလား။
ဒီလို Risk Size လျှော့။
Risk လျှော့ရင် Fear လည်း လျော့လာတတ်တယ်။
ဒါ လောကီစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းပဲ။
ဓမ္မကတော့—
အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို သီလနဲ့ ပညာနဲ့ မောင်းပေးတာ။
ဒါကြောင့် Founder ရဲ့ မေးခွန်းက—
“ငါ့မှာ Courage လုံလောက်လား”
တင်မဟုတ်ဘူး။
“Risk ကို သေးအောင် ဖန်တီးလို့ရလား”
မေး။
ဒါ Smart Courage။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခုအထူးမှာချင်တယ်။
Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်းဟာ အမြဲဆက်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ မကြောက်သူက—
ရပ်ရဲတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Data က မကောင်းတော့ဘူး။
Risk အရမ်းကြီးလာတယ်။
Project ဆက်လုပ်ရင် လူအများနစ်နာမယ်။
ဒါကိုမြင်တယ်။
Ego ကြောင့် ဆက်မလုပ်ဘူး။
ဒါလည်း Fearless။
တစ်ချို့ Founder က Project ရပ်ရမှာ ကြောက်တယ်။
လူတွေ—
“ရှုံးသွားတယ်”
ပြောမှာကြောက်တယ်။
ဒါကြောင့် Risk ပိုကြီးလာတာတောင် ဆက်တိုးတယ်။
ဒီလိုဆို—
အပြင်မှာတော့ ရဲသလိုမြင်ရတယ်။
အတွင်းမှာတော့—
Reputation Fear က မောင်းနေတာ။
တကယ်မကြောက်သူက—
“ဒီ Project မဖြစ်တော့ဘူး။ ဒီအချိန်မှာ ရပ်တာက အကောင်းဆုံး”
လို့ ပြောရဲတယ်။
ဆုံးရှုံးထားပြီးတာကို လက်ခံတယ်။
နောက်ထပ်မလိုအပ်တဲ့ Loss မတိုးဘူး။
ဒီဟာလည်း Wisdom။
Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်း = Go ဖြစ်ရမယ်ဆိုတာ မရှိဘူး။
တစ်ခါတလေ—
Go။
တစ်ခါတလေ—
Slow။
တစ်ခါတလေ—
Pilot။
တစ်ခါတလေ—
No-Go။
အရေးကြီးတာ—
Decision ကို Fear မမောင်းဖို့။
Decision ကို Greed လည်း မမောင်းဖို့။
ပညာမောင်းဖို့။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Fear ကြီးလာတဲ့အခါ စိတ်က ဘာလုပ်တတ်လဲ။
Worst Case ကို အမြဲပုံကြီးချဲ့တယ်။
“Customer တစ်ယောက် Complaint တက်မယ်”
ကနေ—
“Brand ပျက်မယ်”
“Company ပျက်မယ်”
“ငါအကြွေးတင်မယ်”
“အိမ်ပါပျောက်မယ်”
ဆိုပြီး စိတ်က ဆက်သွားတယ်။
တစ်ခါတလေ အဲဒီ Chain အတွက် Evidence မရှိဘူး။
ဒါကြောင့် Fear တက်လာရင်—
Fact နဲ့ Story ခွဲ။
Fact—
Customer တစ်ယောက် Complaint တက်တယ်။
Story—
“Company အကုန်ပျက်တော့မယ်”
Fact—
Revenue တစ်လ ၁၀% ကျတယ်။
Story—
“လုပ်ငန်းပြီးပြီ”
ဒီလိုခွဲ။
ဒါ Psychology ကို Dhamma Proof လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့စိတ်စစ်ပုံ။
ဓမ္မဘက်မှာ သတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ အမှန်အတိုင်းမြင်မှုတို့က အဓိက။
Founder အနေနဲ့—
Fact ကို Fact အဖြစ်ကြည့်။
Forecast ကို Forecast အဖြစ်ကြည့်။
Assumption ကို Assumption အဖြစ်ကြည့်။
Fear Story ကို Reality မလုပ်နဲ့။
ဒီဟာ အရေးကြီးတယ်။
ကဲ… ဘယဘေရဝသုတ်ကို ပြန်ကြည့်။
ဘုရားလောင်းက တောထဲအသံတစ်ခုကြားရင်—
Fear ရှိလာတယ်။
ဒါပေမယ့် Fear နောက်ကို အလိုအလျောက်မလိုက်ဘူး။
သိတယ်။
ရင်ဆိုင်တယ်။
Founder အတွက် အလင်းယူရင်—
Notification တစ်ခုဝင်တယ်။
Sales ကျတယ်။
ချက်ချင်း Panic Decision မချနဲ့။
အရင်သိ။
“အခု ကြောက်နေတယ်”
သိ။
Data စစ်။
တစ်ခါတလေ Founder က Fear အောက်မှာ ကြီးမားတဲ့ Decision ချတတ်တယ်။
Staff အကုန်လျှော့။
Marketing အကုန်ပိတ်။
Project အကုန်ရပ်။
Fear လျော့သွားမှ—
“အရမ်းလုပ်သွားပြီ”
ဖြစ်တယ်။
ဒါကြောင့် စိတ်တုန်နေတဲ့အချိန်မှာ—
အန္တရာယ်ကြီးမဟုတ်သရွေ့ ခဏစောင့်ပြီး Data ပြန်ကြည့်။
ဒါ General Advice ပဲ။
အရေးပေါ်အန္တရာယ်ရှိရင် ချက်ချင်းသင့်တော်တဲ့ Action လုပ်ရမယ်။
ဒီကွာခြားချက်လည်း သိထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အန္တရာယ်ကို မြင်ပြီး မကြောက်ဖို့ Body နဲ့ Mind ကို ထိန်းနိုင်မှု လည်း အရေးကြီးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၉ မှာ ကိုယ်၌သတိကို ကောင်းစွာပွားများထားသူဟာ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု ပေါ်လာတဲ့အခါ ကျော်လွှားနိုင်တဲ့ အကျိုးတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒါ Meditation Practice ပါ။
Business Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder အတွက် အလင်းယူရင်—
Risk Meeting မတိုင်ခင် စိတ်အရမ်းတုန်နေရင်—
အသက်ရှုတာသိ။
ကိုယ်တင်းနေတာ သိ။
မေးခွန်းကို ဖြည်းဖြည်းဖတ်။
အဖြေမသိရင် မသိဘူးပြော။
ဒီလို Present Moment ကို ပြန်လာ။
Fear ဆိုတာ အနာဂတ်နဲ့ အများကြီးဆိုင်တတ်တယ်။
Mind က နောက်သုံးလ၊ နောက်တစ်နှစ်၊ Worst Case အကုန် တစ်ခဏထဲသွားတယ်။
သတိက—
အခု ဘာရှိသလဲ ကို ပြန်လာစေတယ်။
အခု Cash ဘယ်လောက်။
အခု Sales ဘယ်လောက်။
အခု Problem ဘာလဲ။
အခုဆုံးဖြတ်ချက် ဘာလိုတယ်။
ဒီလို။
ဒါကြောင့် သတိဟာ Founder ကို အနာဂတ်မသိနိုင်မှုကနေ တစ်စုံတစ်ရာကယ်ပေးတယ်။
အနာဂတ်အားလုံးကို မဖြေရှင်းပေးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ယခုအချက်အလက်နဲ့ ယခုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပိုရှင်းစေတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
ဒီအကြောင်းမှာ “Fear ကို အကုန်ဖယ်ရှားရမယ်” လို့လည်း မပြောချင်ဘူး။
တချို့ Fear က အသုံးဝင်တယ်။
မီးနားက ကလေးကြောက်တယ်။
ကောင်းတယ်။
အန္တရာယ်သတိပေးတယ်။
Founder လည်း—
Cash အလွန်နည်းလာလို့ စိတ်ပူတယ်။
ဒါ Signal။
Customer Complaint များလာလို့ စိတ်ပူတယ်။
Signal။
Safety Issue တက်လို့ စိတ်ပူတယ်။
Signal။
အရေးကြီးတာက—
Signal ကို အာဏာရှင်မဖြစ်စေဖို့။
ကား Dashboard မှာ Warning Light ပေါ်တယ်ဆိုပါစို့။
Warning Light ကို Tape နဲ့ဖုံးလိုက်မလား။
မလုပ်ဘူး။
ကားရပ်ပြီး စစ်မယ်။
ဒါပေမယ့် Warning Light ပေါ်တာနဲ့—
“ကားပေါက်ကွဲတော့မယ်”
ဆိုပြီး လမ်းဘေးမှာငိုမနေဘူး။
စစ်မယ်။
Fear ကိုလည်း ဒီလိုယူ။
တစ်ခါတလေ Fear က Warning Light။
ဖုံးမထားနဲ့။
မုန်းမနေနဲ့။
စစ်။
ဘာပြောနေတာလဲ။
“ဒီ Risk ကို မသိသေးဘူး”
လား။
“ဒီ Debt ကြီးလွန်းတယ်”
လား။
“ဒီ Partner ကို မယုံသေးဘူး”
လား။
“ငါမပြင်ဆင်သေးဘူး”
လား။
Fear အောက်မှာ Message ရှိနိုင်တယ်။
ဒါကိုယူ။
ပြီးရင် Fear ကို ဆုံးဖြတ်ခွင့်မပေးဘဲ ပညာနဲ့ဆုံးဖြတ်။
ဒီဟာပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားအတွက် စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာတစ်ခု ကြည့်မယ်။
ဒီ Case ဟာ သမိုင်းမှာတကယ်ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ မဆိုဘူး။
တရားရှင်းလင်းဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာသာဖြစ်တယ်။
Founder တစ်ယောက်က Branch အသစ်ဖွင့်ချင်တယ်။
ရှိပြီးသားဆိုင်က အလုပ်ဖြစ်နေတယ်။
ဒုတိယဆိုင်ဖွင့်မယ်။
သူ့စိတ်က နှစ်မျိုးပြောတယ်။
တစ်ဖက်—
“အခွင့်အရေးကောင်းတယ်၊ အခုဖွင့်”
တစ်ဖက်—
“ပျက်သွားရင်?”
သူက Fear ထဲ တစ်လနေရတယ်။
နောက်ဆုံး Risk ကို စာရွက်ပေါ်ထုတ်တယ်။
Location မှာ Customer Demand တကယ်ရှိလား စစ်တယ်။
Rent ဘယ်လောက်။
ဝန်ထမ်းရလား။
ရှိပြီးသား Branch က Manager Founder မပါဘဲ လည်နိုင်လား။
Cash Reserve ဘယ်လောက်။
Sales မျှော်မှန်းချက်ထက် တစ်ဝက်သာရရင် ဘယ်လောက်ကြာခံနိုင်လဲ။
ဒီလိုစစ်တယ်။
နောက်တစ်ခုတွေ့တယ်။
အကြီးဆုံး Risk က Branch အသစ်မဟုတ်ဘူး။
Founder ကိုယ်တိုင်ရှိပြီးသားဆိုင်က မခွာနိုင်သေးတာ။
Manager မတည်ငြိမ်သေးဘူး။
System မပြည့်သေးဘူး။
ဒါကိုမြင်တော့—
“Branch မဖွင့်တော့ဘူး”
လို့ အပြီးပိတ်မလား။
မဟုတ်ဘူး။
၃ လအရင် Management System ပြင်တယ်။
Deputy Train လုပ်တယ်။
Founder မရှိတဲ့နေ့ စမ်းတယ်။
အခု Risk လျော့လာတယ်။
နောက် Branch ကို Pilot ပုံစံနဲ့ စတယ်။
ဒီ Founder မကြောက်တာလား။
ဟုတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် မျက်စိပိတ်မကြောက်တာ မဟုတ်ဘူး။
မြင်ပြီးပြင်လို့ မကြောက်တာ။
ဒီကွာခြားချက်က ဒီနေ့တရားရဲ့နှလုံးသား။
တစ်ချို့လူက Fear ကျော်ဖို့ Motivational Speech လိုတယ်ထင်တယ်။
“ငါလုပ်နိုင်တယ်”
ဆယ်ခါပြော။
ကောင်းတယ်။
စိတ်အားပေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Risk ကို မပြင်ဘဲ စကားပဲ ပြောရင်—
Fear ပြန်လာမယ်။
တစ်ချို့ Fear ကို လျော့ဖို့—
Affirmation ထက် Preparation ပိုလိုတယ်။
ဒီဟာ လောကီအမြင်။
ပြင်ဆင်မှုက Confidence ကို တည်ဆောက်တယ်။
Founder မကြောက်ချင်ရင်—
ပိုသိ။
ပိုစစ်။
Backup ရှိ။
လူသင်။
Cash သိ။
ဒါနဲ့ Fear လျော့တယ်။
ဒါကြောင့် Courage တစ်ခုလုံးကို စိတ်အားထက်သန်မှုတစ်ခုတည်းလို့ မယူနဲ့။
Courage မှာ—
ပညာ၊
ပြင်ဆင်မှု၊
သီလ၊
သတိ၊
စိတ်တည်ငြိမ်မှု—
အကုန်ပါနိုင်တယ်။
ကဲ… Risk မြင်ပြီး မကြောက်ခြင်းမှာ နောက်တစ်ခုအရေးကြီးတာ—
တစ်ခါတလေ ကြောက်တယ်ဆိုတာ ဝန်ခံရဲခြင်း။
Leader တွေမှာ ဒီဟာခက်တယ်။
“ငါ Founder ဖြစ်ပြီး ကြောက်တယ်ပြောလို့ မကောင်းဘူး”
ထင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကြောက်နေတာကို ဖုံးတယ်။
ဖုံးထားတော့ ဒေါသဖြစ်လာတယ်။
Staff ကို ဆူတယ်။
Micromanage လုပ်တယ်။
အရာအားလုံး Control လုပ်တယ်။
တကယ်အောက်မှာ—
Fear။
“Company ပျက်မှာကြောက်တယ်”
“ငါမလိုတော့မှာကြောက်တယ်”
“ငွေဆုံးမှာကြောက်တယ်”
ဒါကို ဝန်ခံနိုင်ရင်—
ပိုသိလာတယ်။
တစ်ချို့ Founder က Manager ကို—
“ဒီ Project မှာ ကျွန်တော်လည်း Risk ကြီးတယ်လို့ မြင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဒီသုံးချက်ကို သေချာစစ်ချင်တယ်”
လို့ပြောနိုင်တယ်။
ဒါ Weakness မဟုတ်ဘူး။
Fear ကို Reality အဖြစ် သိပြီး အလုပ်လုပ်တာ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄ မှာလည်း ဘုရားလောင်းက Fear ဖြစ်နိုင်တာကို ငြင်းမထားဘူး။
ဒါကြောင့်—
“မကြောက်တဲ့လူ” လို့ ကိုယ့်ပုံရိပ်ကို ကာကွယ်မနေနဲ့။
ကြောက်စိတ် ပေါ်လာရင်လည်း အဲဒီစိတ်ကို သိပြီး အုပ်ချုပ်မခံရတဲ့လူ ဖြစ်ဖို့။
ဒါ ပိုနက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Risk ကို ကြောက်လွန်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်မချနိုင်တာနဲ့ တစ်ဖက်မှာ Overconfidence ဆိုတဲ့အရာရှိတယ်။
အရင် Project သုံးခုအောင်မြင်တယ်။
Founder ထင်တယ်—
“ငါ့ Feeling မှန်တယ်”
နောက် Project ကို Data မကြည့်ဘဲ စတယ်။
ဒါကြောင့် Success လည်း Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
အောင်မြင်မှုက Ego ကိုကြီးစေပြီး Risk Sense ကို လျှော့နိုင်တယ်။
ဒီမှာ လောကဓမ္မတရား အရေးကြီးတယ်။
လာဘ်ရတဲ့အခါလည်း စိတ်က အဲဒီလာဘ်နဲ့ ဖမ်းဆီးခံနိုင်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ မှာ ပညာရှိတပည့်က လာဘ်ကိုလည်း ပြောင်းလဲတတ်သောအရာအဖြစ် မြင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
အောင်မြင်မှုက—
“ငါအမြဲမှန်တယ်”
လို့ မသက်သေပြဘူး။
တစ်ခါမှန်တာ—
တစ်ခါမှန်တာပဲ။
ဒါကြောင့် Risk Culture က Failure မှာပဲ လိုတာမဟုတ်ဘူး။
Success အချိန်မှာ ပိုလိုတယ်။
ငွေများလာရင်—
Risk ပိုကြီးယူတတ်တယ်။
လူတွေ “ဟုတ်ပါတယ်” ပဲပြောလာတတ်တယ်။
ဒီအချိန် ပိုသတိထား။
အောင်မြင်မှုကြောင့် အန္တရာယ်မမြင်တော့ရင်—
ဒါအန္တရာယ်။
ကဲ… Risk ကိုမြင်ပြီးမကြောက်ချင်ရင် Right Effort—သမ္မာဝါယာမ ကိုလည်း သိပ်လှလှပပ အလင်းယူနိုင်တယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ မဖြစ်သေးတဲ့အကုသိုလ်မဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်သေးတဲ့ကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို ထိန်းသိမ်းတိုးပွားခြင်းကို သမ္မာဝါယာမအဖြစ် ရှင်းထားပါတယ်။
Business Risk Formula လို့ မယူရဘူး။
ဒါပေမယ့် Risk စီမံခန့်ခွဲမှုကို အလင်းယူရင်—
မဖြစ်သေးတဲ့ Risk ကို ကြိုကာကွယ်။
ဖြစ်ပြီးသား Problem ကို ပယ်ရှား။
မရှိသေးတဲ့ကောင်းတဲ့ Control ကို တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့ System ကို ထိန်း။
ဒီလို။
ဥပမာ—
Data Loss မဖြစ်သေးဘူး။
Backup အခုလုပ်။
Risk Prevention။
Complaint ဖြစ်နေပြီ။
Root Cause ပြင်။
Problem Removal။
Team Skill မရှိသေးဘူး။
Training တည်ဆောက်။
Good Capability Development။
ရှိပြီးသား Safety Process ကောင်းတယ်။
Scale လုပ်ရင်း မပျောက်စေ။
Preservation။
ဒီလိုအလင်းယူလို့ရတယ်။
Risk ကိုမြင်ပြီးမကြောက်ခြင်း = လက်ပိုက်ကြည့်နေခြင်းမဟုတ်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့အားထုတ်မှုရှိခြင်း။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်မှာ Fear လျော့ချင်ရင်—
Action လုပ်။
ဒါပေမယ့် Panic Action မဟုတ်ဘူး။
Right Action။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Risk တွေ အများကြီးမြင်ပြီး နောက်ဆုံး Founder စိတ်ပင်ပန်းလာတတ်တယ်။
ဒီမှာ အားလုံးကို ကိုယ်မထိန်းနိုင်ဘူး ဆိုတာလည်း သိဖို့လိုတယ်။
မိုးကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
စီးပွားရေးတစ်နိုင်ငံလုံးကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
Competitor အားလုံးကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
Customer တစ်ယောက်ချင်းရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
လောကအခြေအနေ အားလုံးကို မထိန်းနိုင်ဘူး။
ဒါဆို ဘာထိန်းမလဲ။
ကိုယ့်ပြင်ဆင်မှု။
ကိုယ့်စကားမှန်မှု။
ကိုယ့်အသုံးစရိတ်။
ကိုယ့် Quality။
ကိုယ့် Team Training။
ကိုယ့် Response။
ကိုယ့်သီလ။
ကိုယ့်သတိ။
ဒီဟာတွေ ထိန်း။
Risk Management ရဲ့ အကောင်းဆုံးအပိုင်းတစ်ခုက—
ထိန်းနိုင်တာနဲ့ မထိန်းနိုင်တာ ခွဲပေးတယ်။
မထိန်းနိုင်တာကို အမြဲထိန်းချုပ်ချင်ရင် Fear မကုန်ဘူး။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက် မေး—
“ဒီ Risk ရဲ့ ဘယ်အပိုင်းကို ငါအခုလုပ်နိုင်သလဲ”
ဒါပဲ။
Economy ကျမယ်မကျမယ် မထိန်းနိုင်ဘူး။
Expense Structure ကို ပြင်နိုင်တယ်။
Customer မထွက်အောင် ၁၀၀% မထိန်းနိုင်ဘူး။
Service Quality တိုးနိုင်တယ်။
Staff အားလုံးမထွက်အောင် မအာမခံနိုင်ဘူး။
Culture၊ Pay၊ Growth Path ကို ကောင်းအောင်လုပ်နိုင်တယ်။
ဒီလို။
Fear က—
မထိန်းနိုင်တာကို ထိန်းဖို့ကြိုးစားတတ်တယ်။
Wisdom က—
ထိန်းနိုင်တဲ့နေရာမှာ အားထုတ်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
Risk ကြည့်တဲ့အခါ Ethical Risk ကို မမေ့နဲ့။
Founder တွေက Financial Risk သိပ်ကြည့်တယ်။
“ဘယ်လောက်ရှုံးမလဲ”
မေးတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် သီလဘယ်လောက်ပျက်မလဲ”
မမေးဘူး။
ဒါ Risk ကြီးတယ်။
Customer ကို လွဲမှားစေမယ့် Advertising။
ဝန်ထမ်းကို မတရားဖိအားပေးမှု။
Safety Cost လျှော့မှု။
မမှန်တဲ့စာရင်း။
Short-term Profit ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Reputation Risk။
Legal Risk။
Conscience Risk။
အကုန်လာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အန္တရာယ်မြင်ရင် Money တစ်ခုတည်းမမြင်နဲ့။
သီလပျက်မယ့် Risk ကို အကြီးဆုံးထဲထည့်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာကို အခြားပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာချမ်းသာတွေထက် အလွန်တန်ဖိုးထားတာ ဒီအချက်မှာ အားကောင်းတယ်။
အပြစ်ကင်းရင်—
Business Risk ရှိတောင် စိတ်တစ်မျိုးငြိမ်တယ်။
အပြစ်ရှိရင်—
Profit ရှိတောင် စိတ်တုန်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Risk Management ရဲ့ နောက်ဆုံး Control တစ်ခုက—
သီလ။
ကဲ… အခု Founder တစ်ယောက်အတွက် တကယ်လက်တွေ့စမ်းလို့ရတဲ့ Reflection ပုံစံတစ်ခု ပြောမယ်။
ဒီဟာ ဘုရားဟော Formula မဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့အသုံးချဖို့ စီစဉ်ထားတာ။
Risk တစ်ခုကြုံရင် ခဏထိုင်။
ပထမမေး—
“ဘာဖြစ်နိုင်တာလဲ”
တိတိကျကျ။
ဒုတိယ—
“ဖြစ်နိုင်ခြေ ဘယ်လောက်ရှိသလဲ”
အချက်အလက်ရှိသလောက်။
တတိယ—
“ဖြစ်ရင် ထိခိုက်မှု ဘယ်လောက်”
စတုတ္ထ—
“ဘယ်အပိုင်းကို ကြိုကာကွယ်လို့ရလဲ”
ပဉ္စမ—
“ဘယ်အပိုင်းကို လက်ခံရမလဲ”
ဆဋ္ဌမ—
“ငါကြောက်နေတာ Risk ကိုလား၊ ကိုယ့်ပုံရိပ်ပျက်မှာကိုလား”
သတ္တမ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် သီလနဲ့ကိုက်သလား”
အဋ္ဌမ—
“ဘယ်သူ့အကြံကို နားထောင်ရမလဲ”
နဝမ—
“ဖြစ်သွားရင် Plan B ဘာလဲ”
ဒသမ—
“ဒီအချက်တွေအားလုံးသိပြီးနောက် ဘာလုပ်တာက မှန်ကန်ဆုံးလဲ”
ဒါ အကြမ်း။
ဒီမေးခွန်းတွေကို ဓမ္မစာအဖြစ် မတင်ပြဘူး။
ဒါပေမယ့် မပြုမီဆင်ခြင်မှု၊ အပ္ပမာဒ၊ ကလျာဏမိတ္တ၊ သီလ၊ ပညာတို့ကို လက်တွေ့ဘဝထဲ သယ်လာတဲ့နည်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီ Reflection မှာ အရေးကြီးဆုံးမေးခွန်းတစ်ခု—
“ငါကြောက်နေတာ ဘာကိုလဲ”
တစ်ချို့ Founder က Money Loss မကြောက်ဘူး။
Control Loss ကြောက်တယ်။
Staff ကို အာဏာပေးရမှာကြောက်တယ်။
တစ်ချို့က Failure မကြောက်ဘူး။
Public Failure ကြောက်တယ်။
လူသိမှာကြောက်တယ်။
တစ်ချို့က Project ပျက်မှာမကြောက်ဘူး။
ကိုယ်မှားတယ်ဆိုတာ ဝန်ခံရမှာကြောက်တယ်။
တစ်ချို့က Competitor မကြောက်ဘူး။
ကိုယ်မသိတာ ပေါ်လာမှာကြောက်တယ်။
Fear အမျိုးအစားသိလာတာနဲ့—
ဆုံးဖြတ်ချက်က တော်တော်ရှင်းတယ်။
ဒါကြောင့် ဘယဘေရဝသုတ်ထဲက ကိုယ့်အတွင်းကို စစ်တဲ့သဘောက အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အပြင်က Risk ကို အပြင်မှာ စစ်။
အတွင်းက Fear ကို အတွင်းမှာ စစ်။
ဒီနှစ်ခုကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မဖုံးနဲ့။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
တစ်ခါတလေ Founder က—
“ငါမကြောက်ဘူး”
လို့ပြောပေမယ့်—
အလုပ်ပုံစံက Fearful ဖြစ်နေတယ်။
Staff ကို မယုံဘူး။
Cash ကို လုံးဝမသုံးရဲဘူး။
Innovation မလုပ်ရဲဘူး။
Customer အသစ်မယူရဲဘူး။
ဒီလို။
တစ်ဖက်မှာ တချို့က—
စကားထဲမှာ—
“အရမ်းRisky ပါတယ်”
လို့ပြောပေမယ့်—
အလုပ်မှာ ပညာရှိတယ်။
စစ်တယ်။
Plan လုပ်တယ်။
ပြီးတော့ လုပ်တယ်။
အဲဒီတော့ Fearless ကို စကားနဲ့မတိုင်းနဲ့။
ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့အရည်အသွေးနဲ့ တိုင်း။
Risk ကြီးတဲ့အချိန် တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် Data ကြည့်နိုင်လား။
မသိတာဝန်ခံနိုင်လား။
Team နားထောင်နိုင်လား။
Risk ကို ပုံမကြီးချဲ့ဘဲ လျှော့မထားဘဲ မှန်မှန်မြင်နိုင်လား။
ဒါ Fearless Leadership။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီနေရာမှာ ဘုရားဟောတော်ထဲက “ဘေးကိုမြင်တတ်ခြင်း” ဆိုတဲ့သဘောကို တစ်ချက်သတိရရမယ်။
သံဃာတော်များရဲ့ သီလသင်ကြားချက်တွေမှာ သေးငယ်တဲ့အပြစ်မှာတောင် ဘေးကိုမြင်ပြီး သင်ယူစောင့်ထိန်းရမယ်ဆိုတဲ့ ဖော်ပြချက် မကြာခဏတွေ့ရတယ်။ ဥပမာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၁၄ မှာလည်း အသစ်ဝင်လာတဲ့ရဟန်းများကို သီလထိန်းသိမ်းရာမှာ သေးငယ်တဲ့အပြစ်ကိုတောင် ဘေးအဖြစ်မြင်တတ်ဖို့ လေ့ကျင့်ပေးရမယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဟာ Business Risk မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သဘောတစ်ခုရတယ်။
ဘေးကိုမြင်တတ်တာ ဓမ္မမှာ အားနည်းမှုမဟုတ်ဘူး။
ပညာရှိစောင့်ထိန်းမှု။
အဲဒီတော့ Founder က—
“ဒီ Compliance Issue သေးသေးလေးပါ”
ဆိုပြီး မပစ်နဲ့။
သေးတဲ့အရာက ကြီးနိုင်တယ်။
“ဒီ Customer Complaint တစ်ယောက်ပဲ”
ဆိုပြီး မလျစ်လျူရှုနဲ့။
Pattern ဖြစ်နိုင်တယ်။
“ဒီ Staff က အကြောင်းကြားတာ အသေးလေး”
ဆိုပြီး မပိတ်နဲ့။
အောက်မှာ Culture Problem ရှိနိုင်တယ်။
သေးတဲ့ Signal ကို သေးနေတုန်း ကြည့်တတ်တာက Risk Intelligence။
အဲဒီဟာ Fear မဟုတ်ဘူး။
ကဲ… ဒီနေ့အကြောင်းကို မိသားစုဘဝနဲ့လည်း ချိတ်ကြည့်။
မိဘတစ်ယောက် ကလေးအတွက် Risk အားလုံး ကြောက်တယ်။
လဲမှာကြောက်။
အပြင်သွားမှာကြောက်။
သူငယ်ချင်းနဲ့ပေါင်းမှာကြောက်။
ဆုံးဖြတ်ချက်လုပ်မှာကြောက်။
အရာအားလုံးတားတယ်။
နောက်ဆုံး ကလေးကို Risk မရှိတဲ့ဘဝပေးနိုင်မလား။
မပေးနိုင်ဘူး။
တစ်နေ့ သူ့ဘာသာရပ်တည်ရမယ်။
ဒါကြောင့် မိဘရဲ့အလုပ်က—
Risk အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Risk ကို သိပြီး ကောင်းကောင်းဆုံးဖြတ်တတ်အောင် သင်ပေးဖို့။
Founder နဲ့ Team လည်း ဒီလို။
Staff မှားမှာကြောက်လို့ အရာအားလုံး Founder ကိုယ်လုပ်တယ်။
ဒါဆို Team Risk လျော့သလား။
Short-term အမှားနည်းနိုင်တယ်။
Long-term မှာ—
Team ဘာမှမတတ်ဘူး။
Founder မရှိရင် Company မလည်ဘူး။
Risk ပိုကြီးသွားတယ်။
ဒီလို Risk တစ်ခုကိုရှောင်ရင်း နောက် Risk တစ်ခု ဖန်တီးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Risk Management ကို—
တစ်ခုချင်းတင်မကြည့်ဘဲ System အနေနဲ့ကြည့်။
ဒီဆုံးဖြတ်ချက် Risk A ကို လျှော့တယ်။
Risk B ကို တိုးစေသလား။
ဥပမာ—
Inventory အရမ်းများများထားရင် Stock-out Risk လျော့တယ်။
ဒါပေမယ့် Cash ပိတ်မယ်။
အရမ်းနည်းနည်းထားရင် Cash လွတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer မရနိုင်ဘူး။
ဒီလို Trade-off တွေရှိတယ်။
ခေတ်သစ်စီးပွားရေးအမြင်မှာ ဒါပုံမှန်။
ဓမ္မဘက်က အလင်းက—
အစွန်းမယူဘဲ ပညာနဲ့ကြည့်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်တဲ့သူမှာ တစ်ခုထပ်ရှိတယ်—
Loss ဖြစ်ရင်လည်း ပြန်ထနိုင်မယ့် ဘဝတည်ဆောက်ထားခြင်း။
အကုန်တစ်ချက်ထဲမပုံ။
အရင်းတစ်ခုတည်းမထား။
Knowledge တစ်ယောက်တည်းမထား။
Identity ကို Business တစ်ခုတည်းမှာ မပိတ်ထား။
“ဒီ Company ပျက်ရင် ငါလူမဟုတ်တော့ဘူး”
ဆိုရင် Fear အရမ်းကြီးမယ်။
Business ကို ဘဝရဲ့ တာဝန်တစ်ခုအဖြစ် ချစ်။
ဒါပေမယ့်—
ကိုယ့်အတ္တတစ်ခုလုံး မလုပ်နဲ့။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ ရဲ့ လာဘ်အလာဘ်ကို အနိစ္စအဖြစ် သိမြင်တာ ဒီနေရာမှာ နက်တယ်။
Company အောင်မြင်တာ—
ကိုယ့်အတ္တအောင်မြင်တာမဟုတ်ဘူး။
Company အရှုံးရတာ—
ကိုယ့်လူတစ်ယောက်လုံး ပျက်တာမဟုတ်ဘူး။
ဒီလိုခွဲနိုင်လေလေ—
Risk ကိုပိုမြင်နိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Truth က Ego ကို မသတ်တော့လို့။
Data မကောင်းလည်း ကြည့်ရဲတယ်။
“ဒီ Project မကောင်းဘူး”
ဆိုတဲ့အချက်က—
“ငါမကောင်းဘူး”
မဖြစ်တော့ဘူး။
ဒါနဲ့ Decision Quality က တိုးတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
Risk ကိုမြင်ပြီး မကြောက်ခြင်းမှာ Death Awareness လည်း အလွန်နက်တဲ့အခန်းကဏ္ဍရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ မှာ လူတိုင်းမကြာခဏဆင်ခြင်သင့်တဲ့အချက်များအဖြစ် အိုရမယ်၊ နာရမယ်၊ သေရမယ်၊ ချစ်ခင်ရာတို့နဲ့ ခွဲခွာရမယ်၊ ကိုယ်ပြုသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်ရမယ်ဆိုတာ ဟောထားပါတယ်။
ဒီတရားကို Business Risk Management လို့မယူရဘူး။
ဒါပေမယ့် Risk Fear ကို အများကြီးပြောင်းနိုင်တယ်။
Founder ကြောက်နေတာ—
“ငါ့ Company ပျောက်မှာ”
“ငါ့ပိုက်ဆံလျော့မှာ”
“ငါ့နာမည်ကျမှာ”
ဒီလို။
တစ်နေ့—
အကုန်ခွဲရမယ်။
ဒါကို သိထားတာ—
Business ကို ပေါ့ပေါ့လုပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
အလွန်အကျွံ မစွဲဖို့။
တစ်နေ့ခွဲရမယ့်အရာကို ယနေ့တည်းက ပျက်စီးအောင် လုပ်စရာမလိုဘူး။
ကောင်းကောင်းစီမံ။
ဒါပေမယ့်—
“မပျောက်ရဘူး”
ဆိုပြီး စိတ်တစ်ခုလုံးမပေးနဲ့။
ဒီလိုဆို Risk ကြီးကြီးမြင်ရင်လည်း—
တည်လာတယ်။
“ဟုတ်တယ်၊ ဒီအရာတွေ အမြဲမတည်ဘူး။ ငါ့တာဝန်က အခုအကောင်းဆုံး ပညာရှိစွာလုပ်ဖို့”
ဆိုလာတယ်။
ဒါ Fearless ကို နက်ရှိုင်းစေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ခဏ တိတ်တိတ်လေး ကိုယ့်ဘဝထဲက Risk တစ်ခုယူကြည့်။
စီးပွားရေး Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
Family Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
Career Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကိုယ်ကြောက်နေတဲ့အရာတစ်ခု။
ပြီးတော့ မေး—
“ဒီအန္တရာယ်က တကယ်ဖြစ်နိုင်တာ ဘာလဲ?”
အတိအကျပြော။
နောက်—
“ငါ့စိတ်က ထပ်ပေါင်းထားတာ ဘာလဲ?”
“ငါပြီးပြီ”
“အားလုံးပျက်မယ်”
“ဘယ်သူမှမလေးစားတော့ဘူး”
ဒါ Story လား။
ကြည့်။
နောက်—
“ကြိုကာကွယ်လို့ရတာ ဘာလဲ?”
လုပ်။
နောက်—
“ထိန်းလို့မရတာ ဘာလဲ?”
လက်ခံဖို့ လေ့ကျင့်။
နောက်—
“ဒီ Risk ကြောင့် သီလပျက်စရာရှိသလား?”
မပျက်နဲ့။
နောက်—
“ဘယ်သူ့ကို မေးသင့်သလဲ?”
မေး။
နောက်—
“ဒီ Fear ထဲမှာ Ego ဘယ်လောက်ပါလဲ?”
ကြည့်။
နောက်ဆုံး—
“ဒီအချက်အားလုံးသိပြီးရင် ဘာလုပ်တာက ပညာရှိဆုံးလဲ?”
ဒါကိုလုပ်။
ဒီလိုဆို Risk က အလင်းရလာတယ်။
Fear ကလည်း တဖြည်းဖြည်းပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းလာတယ်။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ ထပ်ပြောချင်တာတစ်ခု—
Fear ကင်းခြင်းကို မလိုက်နဲ့။
ပညာရှိဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်းကို လိုက်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Fear လုံးဝမရှိရင်မှ စမယ်ဆို—
တစ်ခါတလေ ဘယ်တော့မှ မစရဘူး။
Fear ရှိရင်းလုပ်ရတဲ့အရာတွေရှိတယ်။
Public Speaking။
Business Start။
Staff ကို ခက်တဲ့ Feedback ပေးခြင်း။
Customer ဆုံးရှုံးမှုကို ဝန်ခံခြင်း။
Project ရပ်ခြင်း။
ဒီအရာတွေမှာ Fear ရှိနိုင်တယ်။
အရေးကြီးတာ—
Fear ရှိတာနဲ့ လုပ်သင့်တာ မလုပ်ဘဲ မနေဖို့။
တစ်ချိန်တည်းမှာ—
Fear ရှိလို့ ချက်ချင်းပြေးဝင်တာလည်း မလုပ်ဖို့။
သတိ။
ပညာ။
ဒီနှစ်ခုနဲ့သွား။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄ ထဲက ဘုရားလောင်းရဲ့ Fear ရင်ဆိုင်ပုံကို အလင်းယူရင်—
Fear ကို သိ၊ မဖြုတ်ပြေးဘဲ အကြောင်းကို စစ်၊ စိတ်ကို တည်အောင်လေ့ကျင့်—
ဒီသဘောကို မြင်နိုင်တယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီတရားကို အချုပ်အားဖြင့် Founder ဘဝဆီ ပြန်ယူကြည့်ရင်—
Risk မမြင်တဲ့ Founder အန္တရာယ်ရှိတယ်။
Risk ပဲမြင်ပြီး ဘာမှမလုပ်တဲ့ Founder လည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ကောင်းတဲ့ Founder က—
Risk ကိုမြင်တယ်။
အရွယ်အစားသတ်မှတ်တယ်။
ခံနိုင်မခံနိုင် စစ်တယ်။
ကာကွယ်တယ်။
Backup တည်ဆောက်တယ်။
လူကောင်းနားထောင်တယ်။
သီလမပျက်ဘူး။
ပြီးရင်—
ဆုံးဖြတ်ချက်ချတယ်။
Result ကို လက်ခံတယ်။
ပြန်သင်တယ်။
ဒါပဲ။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်ရဲ့အရည်အသွေးကို—
“မင်း ဘယ်လောက်Risk ယူရဲလဲ”
ဆိုတာနဲ့မတိုင်းနဲ့။
“မင်း Risk ကို ဘယ်လောက်မှန်မှန်မြင်ပြီး ဘယ်လောက်ပညာရှိစွာ တုံ့ပြန်နိုင်လဲ”
နဲ့တိုင်း။
ဒီဟာ ပိုနက်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးဆီ တဖြည်းဖြည်းဆင်းကြည့်ရအောင်။
Risk နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဒုက္ခ ဘာလဲ။
မသေချာမှုရှိတယ်။
အရှုံးဖြစ်နိုင်တယ်။
နာမည်ထိခိုက်နိုင်တယ်။
လူဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။
ငွေဆုံးနိုင်တယ်။
Project မှားနိုင်တယ်။
အဲဒီအပြင်—
ကြောက်စိတ်တက်တယ်။
ညအိပ်မပျော်ဘူး။
အနာဂတ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါတွေးတယ်။
Decision ချမရဘူး။
အလုပ်လုပ်နေရင်း စိတ်က Worst Case ထဲမှာ။
ဒီဟာ ဒုက္ခ။
တစ်ချို့ဒုက္ခက လက်တွေ့ Risk ကလာတယ်။
တစ်ချို့က—
Risk ကို မပြောင်းလဲရအောင်၊ Loss လုံးဝမဖြစ်ရအောင် စွဲထားတဲ့စိတ် က ပိုတိုးပေးတယ်။
ဒါဆို သမုဒယ ဘက်ကိုကြည့်။
ဘာကြောင့် Risk ကို အရမ်းကြောက်တာလဲ။
“ငါ့ဟာ မပျောက်ရဘူး”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါ့ Project အောင်မြင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်။
“ငါမှားလို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့ မာန။
“လူတွေ ငါ့ကို ချီးကျူးရမယ်”
ဆိုတဲ့ လိုလားမှု။
“Loss ဖြစ်လို့ မရဘူး”
ဆိုတဲ့ လောကဓမ္မကို မလက်ခံနိုင်မှု။
ဒီအရာတွေက Fear ကို တိုးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ က လာဘ်၊ အလာဘ်စတဲ့ လောကဓမ္မတွေက အနိစ္စ၊ ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်း သိမှ စိတ်က အဲဒီအရာတွေနဲ့ အလွန်မဖမ်းဆီးခံရကြောင်း ပြထားတယ်။
ဘယဘေရဝသုတ်ကလည်း Fear ရဲ့ အတွင်းအကြောင်းတွေ—မသန့်ရှင်းသောအပြုအမူ၊ လောဘ၊ စိတ်မငြိမ်မှု၊ သံသယ၊ မိုက်မဲမှုစတာတွေကို စစ်ရပုံကို ပြတယ်။
ဒါကြောင့် Risk Fear ရဲ့ သမုဒယကို အပြင်မှာပဲ မရှာနဲ့။
အတွင်းမှာလည်းကြည့်။
အပြင်မှာ Market Risk။
အတွင်းမှာ Ego Risk။
အပြင်မှာ Financial Risk။
အတွင်းမှာ Greed Risk။
အပြင်မှာ Reputation Risk။
အတွင်းမှာ Praise Attachment။
ဒီနှစ်ဖက်လုံးကြည့်။
နိရောဓ ဘက်ကတော့—
Risk အကုန်ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
လောကက Risk-free ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
Business အားလုံးအောင်မြင်သွားတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
နိရောဓကို ဒီခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး အလင်းယူရင်—
Risk ရှိနေတာကို သိပေမယ့် စိတ်က အဲဒီ Risk နဲ့ အလွန်မဖမ်းဆီးခံတော့ခြင်း။
Loss ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် “ငါဆုံးပြီ” မဖြစ်တော့ဘူး။
Reputation ကျနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်ကို မလိမ်တော့ဘူး။
Project ရပ်ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Ego ကြောင့် အတင်းမဆက်တော့ဘူး။
ပိုင်ဆိုင်မှု လျော့နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သီလမပျက်ဘူး။
ဒီလို စွဲလမ်းမှုအေးလာတယ်။
Risk ကို မြင်တဲ့မျက်စိ ပိုရှင်းလာတယ်။
Fear ရဲ့အာဏာ လျော့လာတယ်။
အဲဒီအေးငြိမ်းမှုဟာ နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ အလင်းတစ်ခု။
ပြီးတော့ မဂ္ဂ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
Risk ကို Risk အဖြစ် မြင်။
Fear ကို Fear အဖြစ် မြင်။
နှစ်ခု မရော။
လောကဓမ္မ အပြောင်းအလဲသဘော သိ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
Risk ကြောင့် မုန်းတီးမှုနဲ့ မဆုံးဖြတ်။
လောဘနဲ့ မိုက်မဲတဲ့ Risk မယူ။
မထိခိုက်လိုတဲ့စိတ်၊ ကောင်းကျိုးလိုတဲ့စိတ်နဲ့ ဆုံးဖြတ်။
သမ္မာဝါစာ—
Risk ကို မဖုံး။
Investor ကို မလိမ်။
Customer ကို မညာ။
Team ကို မမှန်တဲ့အာမခံချက် မပေး။
“ဒီ Risk မရှိဘူး”
ဆိုပြီး ကိုယ်မသိတာကို မပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ—
အန္တရာယ်ကို လျှော့ဖို့ မမှန်တဲ့နည်း မသုံး။
သူများကို Risk ပို့ပြီး ကိုယ်ပဲလွတ်အောင် မလုပ်။
သမ္မာအာဇီဝ—
လုပ်ငန်းအမြတ်ကောင်းတယ်ဆိုပေမယ့် မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုဖြစ်ရင် မရွေး။
သမ္မာဝါယာမ—
မဖြစ်သေးတဲ့ မကောင်းမှုကို ကာကွယ်။
ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်။
ကောင်းတဲ့စနစ်ကို တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားကောင်းမှုကို ထိန်း။
သမ္မာသတိ—
Fear တက်လာတာသိ။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ Worst Case Story တက်လာတာသိ။
လောဘနဲ့ Risk ကို လျှော့မြင်နေတာသိ။
မာနနဲ့ Expert ကို မနားထောင်ချင်တာသိ။
သမ္မာသမာဓိ—
အန္တရာယ်ရဲ့အလယ်မှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင်လေ့ကျင့်။
Data ကို တစ်ချက်ချင်းကြည့်။
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စိတ်လှုပ်ရှားမှုနောက် မလိုက်ဘဲ ချနိုင်အောင် လေ့ကျင့်။
ဒီလိုဆို—
Risk Management က လောကီအလုပ်မှာ အသုံးဝင်သလို—
Risk ကိုကြည့်တဲ့အခါ ထွက်လာတဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ မာနတို့ကို သိခြင်းက ဓမ္မလေ့ကျင့်ခန်း ဖြစ်လာတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီနေ့ကစပြီး Risk တစ်ခုမြင်ရင်—
“မကြောက်နဲ့”
လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အတင်းမပြောနဲ့။
ပထမ—
“သေချာကြည့်”
လို့ပြော။
ဘာ Risk လဲ။
ဘယ်လောက်ကြီးလဲ။
ဘာကာကွယ်လို့ရလဲ။
ဘယ်သူ့ကို မေးရမလဲ။
သီလနဲ့ကိုက်လား။
ဒီအကုန်စစ်ပြီးမှ—
Fear ကိုပြန်ကြည့်။
အဲဒီ Fear မှာ အကြောင်းရှိရင် ပြင်။
အကြောင်းမရှိတဲ့ စိတ်အလွန်အကျွံပူပန်မှုဆိုရင် သတိနဲ့ ချထား။
ပြီးရင်—
လုပ်သင့်တာကို လုပ်။
ဒါပဲ။
Risk ကို မမြင်သူ မဖြစ်ပါနဲ့။
Risk မြင်တာနဲ့ အလွယ်တကူ ကျိုးသွားသူလည်း မဖြစ်ပါနဲ့။
Risk ကို ပညာနဲ့မြင်၊ သီလနဲ့ထိန်း၊ သတိနဲ့ကြည့်၊ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုနဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်သူ ဖြစ်ပါစေ။
ဒီနေ့ နာယူရသော တရားကုသိုလ်ကြောင့်—
ဒကာ ဒကာမအပေါင်းတို့သည် ဘေးအန္တရာယ်ကို မမြင်ဘဲ မိုက်မဲစွာ ဆောင်ရွက်သူများ မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
ဘေးအန္တရာယ်မြင်တိုင်း ကြောက်ရွံ့၍ လုပ်သင့်သောအလုပ်ကို ပစ်ထားသူများလည်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
မဖြစ်သေးသော အနာဂတ်ဘေးကို ကြိုတင်သတိထား၍ သင့်တော်သောအရာတို့ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်၊ အသက်မွေးမှုတို့ကို ပြန်လည်စစ်ဆေး၍ မကောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရသောကြောက်ရွံ့မှုမှ ကင်းနိုင်ကြပါစေ။
မပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့်ရရှိသော စည်းစိမ်ကို အားထုတ်မှုဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ။
ရရှိထားသည်ကို ပညာဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ဆုံတွေ့နိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
အကြွေးကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ထို့ထက် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
အန္တရာယ်သေးငယ်စဉ်က သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းသောအရာ မဖြစ်သေးမီ ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားမကောင်းမှုကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
မရှိသေးသော ကောင်းသောအခြေအနေတို့ကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ရှိပြီးသားကောင်းမှုတို့ကို တိုးပွားထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
လာဘ်ရသောအခါ မမူးကြပါစေနှင့်။
အရှုံးကြုံသောအခါ စိတ်မကျိုးကြပါစေနှင့်။
ယသရှိသောအခါ မာနမကြီးကြပါစေနှင့်။
အယသဖြစ်သောအခါ ကိုယ့်ဘဝတစ်ခုလုံး ပျက်သွားပြီဟု မယူကြပါစေနှင့်။
ချီးမွမ်းခံရသောအခါ မဖမ်းမိကြပါစေနှင့်။
ကဲ့ရဲ့ခံရသောအခါ အမှန်ရှိမရှိ ပညာဖြင့် စစ်နိုင်ကြပါစေ။
ချမ်းသာမှု၊ ဆင်းရဲမှုနှစ်မျိုးစလုံးသည် အမြဲမတည်ကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
အန္တရာယ်ကို မြင်ရုံဖြင့် စိတ်ပျက်ခြင်းမဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
အန္တရာယ်ကို လျစ်လျူရှု၍ မဆင်မခြင်လည်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
ကာကွယ်သင့်တာကို ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ရှောင်သင့်တာကို ရှောင်နိုင်ကြပါစေ။
လက်ခံသင့်တာကို ပညာဖြင့် လက်ခံနိုင်ကြပါစေ။
ပြင်သင့်တာကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ရပ်သင့်တဲ့အခါ ရပ်ရဲကြပါစေ။
စတင်သင့်တဲ့အခါ စတင်ရဲကြပါစေ။
အမှန်ကို နားထောင်ရဲကြပါစေ။
မိမိတို့ကို မကြောက်ဘဲ အန္တရာယ်အကြောင်း အမှန်ပြောနိုင်သော အဖွဲ့ဝင်၊ မိတ်ဆွေ၊ ပညာရှင်တို့နှင့် ဆုံတွေ့နိုင်ကြပါစေ။
မိမိမသိသောအရာကို မသိကြောင်း ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
မောဟကို သတ္တိဟု မထင်ကြပါစေနှင့်။
လောဘကို ရဲရင့်မှုဟု မထင်ကြပါစေနှင့်။
ကြောက်ရွံ့မှုကို ပညာဟုလည်း မထင်ကြပါစေနှင့်။
ပညာကို ပညာအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
Risk ကို မြင်သောမျက်စိ ရှိကြပါစေ။
Fear ကို သိသောသတိ ရှိကြပါစေ။
အဲဒီနှစ်ခုကြား မှန်ကန်စွာဆုံးဖြတ်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာ ရှိကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
Risk ကြောင့်သာမက Risk အပေါ် “မပျောက်ရဘူး၊ မရှုံးရဘူး၊ ငါအမြဲမှန်ရမယ်” ဟူသော တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ မာနတို့က မည်သို့ဒုက္ခတိုးပွားစေကြောင်း သမုဒယဘက်မှ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အန္တရာယ်ကို သိနေသော်လည်း စွဲလမ်းကြောက်ရွံ့မှုက စိတ်ကို မအုပ်ချုပ်တော့သော အေးငြိမ်းမှုဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိတို့ကို ပွားများရင်း ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ မဂ္ဂလမ်းကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။
လောကီလုပ်ငန်း၌—
အန္တရာယ်ကို မြင်၍ ပညာဖြင့် စီမံနိုင်ကြပါစေ။
လောကုတ္တရာလမ်း၌—
ကြောက်ရွံ့မှု၏ အမြစ်ဖြစ်သော တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ မောဟတို့ကို ပညာဖြင့် ဖြုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်သလို သူတစ်ပါးကိုလည်း မထိခိုက်စေရန် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလို သီလပိုခိုင်ကြပါစေ။
အာဏာကြီးလာသလို မာနလျော့ကြပါစေ။
စည်းစိမ်များလာသလို အပ္ပမာဒပိုကောင်းကြပါစေ။
Risk များလာသလို ကြောက်ရွံ့မှုမကြီးဘဲ ပညာပိုကြီးလာနိုင်ကြပါစေ။
Risk ကိုမမြင်တဲ့ မိုက်မဲမှုမှ ကင်းကြပါစေ။
Risk ကိုမြင်တိုင်း လက်လျှော့သော ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကင်းကြပါစေ။
Risk ကိုမြင်ပြီး—
သီလရှိစွာ၊
ပညာရှိစွာ၊
သတိရှိစွာ၊
တာဝန်ရှိစွာ၊
တည်ငြိမ်စွာ—
ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ။
ကြောက်ရွံ့ခြင်းခပ်သိမ်းမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ။
စိုးရိမ်ပူပန်မှုတို့ အေးငြိမ်းကြပါစေ။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
အပ္ပမာဒ၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ ပြည့်စုံတိုးပွား၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
တရားတော်အတွင်း အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းကိုးများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄ — ဘယဘေရဝသုတ်။ ဘုရားလောင်း၏ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှုကို ရင်ဆိုင်ပုံ၊ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်၊ အသက်မွေးမှုနှင့် စိတ်အတွင်းအညစ်အကြေးများကို စစ်ဆေးကာ ကြောက်ရွံ့မှုကို ကျော်လွှားပုံ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၇၉ — အနာဂတ်ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာသုတ်။ မပေါ်သေးသော အနာဂတ်ဘေးတို့ကို ကြိုတင်သတိထား၍ သတိထားသိမြင်သည့်အတိုင်း အားထုတ်ဖယ်ရှားရန်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် မိမိအမှုကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်၍ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်စလုံးအပေါ် ထိခိုက်မှုကို စစ်ဆေးရန်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၆ — လောကဓမ္မရှစ်ပါးဆိုင်ရာသုတ်။ လာဘ်–အလာဘ်၊ ယသ–အယသ၊ ချီးမွမ်း–ကဲ့ရဲ့၊ ချမ်းသာ–ဆင်းရဲတို့၏ အနိစ္စနှင့် ပြောင်းလဲတတ်သောသဘော။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ — ဥဇ္ဇယသုတ်။ အားထုတ်မှု၊ တရားသဖြင့်ရသောပစ္စည်းကို ကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတစီမံမှု။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။ ပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် အပြစ်ကင်းခြင်းတို့မှ ရသောချမ်းသာများ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ — အပ္ပမာဒသုတ်။ အပ္ပမာဒတရားသည် ယခုဘဝနှင့် နောင်ဘဝအကျိုးတို့အတွက် အရေးကြီးသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ကြောင်း။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ် ၂၁–၃၂။ မမေ့မလျော့မှု၏ တန်ဖိုးနှင့် အပ္ပမာဒမရှိမှု၌ ဘေးကိုမြင်တတ်သည့်သဘော။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — ဝိဘင်္ဂသုတ်။ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးနှင့် မဖြစ်သေးသောအကုသိုလ်ကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို တိုးပွားထိန်းသိမ်းခြင်းဟူသော သမ္မာဝါယာမ။
သံယုတ္တနိကာယ် ၁၂.၄၁ — ဘေးနှင့်ရန်ငြိုးဆိုင်ရာသုတ်။ မကောင်းသောအကျင့်များကြောင့် ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ရန်ငြိုးတို့ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်း၊ ထိုအမှုများမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့် ဘေးရန်ငြိုး ငြိမ်းနိုင်ခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၁ — ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာသုတ်။ ဘေး၊ အန္တရာယ်၊ ဆုံးရှုံးမှုတို့နှင့် မိုက်မဲမှုဆက်စပ်ပုံကို သတိပေးခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၁၄ — အန္ဓကဝိန္ဒသုတ်။ သေးငယ်သောအပြစ်၌ပင် ဘေးကိုမြင်၍ စောင့်ထိန်းလေ့ကျင့်သင့်ကြောင်း။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၉ — ကာယဂတာသတိသုတ်။ ကိုယ်၌သတိ ပွားများလေ့ကျင့်ခြင်း၏ အကျိုးများထဲတွင် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု ပေါ်လာသောအခါ ကျော်လွှားနိုင်ခြင်းကို ဖော်ပြထားခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၈။ သီလ၊ ပညာ၊ အားထုတ်မှုတို့နှင့်အတူ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်ခြင်းကို ရဟန်းတော်၏အရည်အသွေးတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားခြင်း။
