Basic Feasibility Study မစတင်မီ အခြေခံဖြစ်နိုင်ခြေကို စစ်ဆေးခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောကြမယ့်အကြောင်းက စီးပွားရေးလောကမှာ အသုံးများတဲ့ စကားတစ်ခုပေါ့။
Basic Feasibility Study။
မြန်မာလို ရိုးရိုးပြောရရင်—
“ဒီလုပ်ငန်းကို တကယ်လုပ်လို့ ဖြစ်နိုင်သလားဆိုတာ မစခင် အခြေခံစစ်ဆေးကြည့်ခြင်း” လို့ ပြောနိုင်တယ်။
Idea ကောင်းတာနဲ့ လုပ်ငန်းဖြစ်နိုင်တာ တူသလား။
မတူဘူး။
Customer လိုချင်တာ ရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ ကိုယ်က ရောင်းနိုင်ပြီလား။
မသေချာသေးဘူး။
Product ကောင်းတာနဲ့ အမြတ်ရမလား။
မသေချာဘူး။
အမြတ်ရနိုင်တာနဲ့ သီလနဲ့ ကိုက်သလား။
ဒါလည်း ထပ်စစ်ရမယ်။
လုပ်လို့ရတာနဲ့ လုပ်သင့်တာ တူသလား။
မတူဘူး။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်မှာ စိတ်အားထက်သန်မှု လိုတယ်။
အိပ်မက် လိုတယ်။
ရဲရင့်မှု လိုတယ်။
ဒါပေမယ့်—
စိတ်အားထက်သန်မှုအရင်မပြေးခင် ပညာက မေးခွန်းတချို့ မေးရမယ်။
“တကယ်လူလိုသလား”
“ကိုယ်တကယ်လုပ်နိုင်သလား”
“လိုအပ်တဲ့လူ၊ အချိန်၊ ပစ္စည်း၊ ငွေ ရှိသလား”
“ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ”
“ငွေဘယ်လိုပြန်ဝင်မလဲ”
“မမျှော်လင့်ထားတာဖြစ်ရင် ခံနိုင်သလား”
“မအောင်မြင်ရင် ဘယ်လောက်ဆုံးမလဲ”
“ဒီလုပ်ငန်းက အခြားသူကို ထိခိုက်စေမလား”
“သီလ၊ တရားမျှတမှု၊ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုနဲ့ ကိုက်သလား”
ဒါတွေက စမ်းမေးရမယ့် မေးခွန်းတွေ။
ဒကာကြီးတို့…
အလုပ်မစခင် စစ်တာဆိုတာ ကြောက်လို့မစတာ မဟုတ်ဘူးနော်။
ဒီနှစ်ခု ခွဲထားရမယ်။
မနေ့တုန်းက ဦးဇင်းတို့ “အရှုံးကိုကြောက်၍ မစခြင်း” ကို ပြောခဲ့ကြတယ်။
အဲဒီမှာ—
ကြောက်စိတ်ကြောင့် လုပ်သင့်တာတောင် မစနိုင်တာ အန္တရာယ်ရှိတယ်ဆိုတာ ပြောခဲ့တယ်။
ဒီနေ့တရားက အခြားတစ်ဖက်။
ကြောက်စိတ်ကို ကျော်ပြီးပြီဆိုတာနဲ့ မျက်စိပိတ်ပြီး စလုပ်လို့ မရဘူး။
Fear မရှိတာနဲ့ Wisdom ရှိသွားတာ မဟုတ်ဘူး။
ရဲရင့်တာနဲ့ အချက်အလက်ရှိတာ မတူဘူး။
Confidence ရှိတာနဲ့ Feasibility ရှိတာ မတူဘူး။
“ငါလုပ်နိုင်တယ်”
လို့ယုံကြည်တာက အားတစ်ခု။
ဒါပေမယ့်—
“ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
“ဘာလိုအပ်မလဲ”
“ဘယ်သူ့အတွက်လုပ်မလဲ”
“ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ”
“ဘယ်အခြေအနေမှာ ရပ်မလဲ”
မသိရင်—
Confidence တစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ ဘုရားဟောတရားတော်တစ်ပုဒ်ကို အဓိကမှီငြမ်းပြီး စဉ်းစားနိုင်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာအား မှန်ကိုကြည့်သလို မိမိပြုမည့် ကိုယ်မှု၊ နှုတ်မှု၊ စိတ်မှုတို့ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတော်မူပါတယ်။
အမှုတစ်ခု မပြုမီ ဆင်ခြင်ရမယ်။
ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်ရမယ်။
ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရမယ်။
အဲဒီအမှုဟာ မိမိကိုယ်ကို ထိခိုက်စေမလား၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေမလား၊ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေမလားဆိုတာလည်း စစ်ဆေးဖို့ သင်ကြားထားတယ်။
ဒီသုတ်တော်ဟာ Business Feasibility Study အကြောင်း ဟောထားတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို တိတိကျကျ ခွဲထားရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
“လုပ်ချင်လို့ ချက်ချင်းလုပ်” မဟုတ်ဘဲ “မလုပ်မီ ပြန်ဆင်ခြင်” ဆိုတဲ့ ဓမ္မအလေ့အထကို အလင်းယူနိုင်တယ်။
ဒီအလေ့အထတစ်ခုဟာ Founder တစ်ယောက်မှာ သိပ်အရေးကြီးတယ်။
Idea ပေါ်လာတယ်။
စိတ်လှုပ်ရှားတယ်။
ချက်ချင်းပိုက်ဆံသွင်းချင်တယ်။
ချက်ချင်း Office ငှားချင်တယ်။
ချက်ချင်းလူခန့်ချင်တယ်။
ချက်ချင်း Product အများကြီးထုတ်ချင်တယ်။
ခဏရပ်။
“မပြုမီ ဆင်ခြင်”။
မစခင်—
ဒီ Idea ဘယ်ကလာတာလဲ။
Customer တကယ်လိုတာလား။
ကိုယ်ပဲကြိုက်တာလား။
သူများလုပ်တာမြင်ပြီး လိုက်ချင်တာလား။
ပြိုင်ဘက်ကို မနာလိုလို့လား။
Social Media မှာ Trend ဖြစ်နေလို့လား။
Revenue ကြီးမြင်ရလို့လား။
အဲဒီဆင်ခြင်မှုဟာ အားနည်းမှု မဟုတ်ဘူး။
စတင်မှုကို သန့်ရှင်းစေတဲ့ ပညာ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Basic Feasibility Study လို့ ပြောတဲ့အခါ အဓိကအားဖြင့် Founder တစ်ယောက်က မေးခွန်းကြီးသုံးခုကို မမေ့သင့်ဘူး။
“လုပ်လို့ ရသလား”
“လုပ်သင့်သလား”
“မမှန်ခဲ့ရင် ခံနိုင်သလား”
ပထမမေးခွန်း—
လုပ်လို့ရသလား။
လူရှိသလား။
Skill ရှိသလား။
နည်းပညာရှိသလား။
Supplier ရှိသလား။
Customer ဆီ ပို့နိုင်သလား။
လိုင်စင်လိုရင် ရနိုင်သလား။
အချိန်မီထုတ်နိုင်သလား။
အခြေခံအရင်းအနှီးလုံလောက်သလား။
ဒါ Operations ဘက်။
ဒုတိယ—
လုပ်သင့်သလား။
သီလနဲ့ကိုက်သလား။
လူကို ထိခိုက်စေမလား။
လိမ်ညာရောင်းရမယ့်လုပ်ငန်းလား။
Customer ကို မသိမသာနစ်နာစေမှာလား။
အရင်းအမြစ်တွေကို မတရားသုံးရမှာလား။
ဒီဟာ Ethics ဘက်။
တတိယ—
မှားသွားရင် ခံနိုင်သလား။
Customer မရရင်?
ကုန်ဈေးတက်ရင်?
Supplier နောက်ကျရင်?
Partner ထွက်ရင်?
ရောင်းအား အကြမ်းခန့်မှန်းထားတာထက် တစ်ဝက်ပဲရရင်?
ငွေဘယ်လောက်တောင့်ခံနိုင်မလဲ?
ဒီဟာ Risk ဘက်။
ဒီသုံးခုကို မမေးဘဲ—
“Idea ကောင်းတယ်”
ဆိုပြီး စလိုက်ရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် Founder ဘဝမှာ—
စိတ်ကူးကောင်းတစ်ခုကို အချက်အလက်ကောင်းနဲ့ စစ်ဆေးတတ်ခြင်းဟာ စိတ်ကူးကို သတ်တာမဟုတ်ဘူး။
စိတ်ကူးကို လက်တွေ့ဘဝနဲ့ မိတ်ဆက်ပေးတာ။
ဒီနေရာမှာ လူဝတ်ကြောင်တို့ရဲ့ လောကီအကျိုးချမ်းသာကို တိုက်ရိုက်ဟောထားတဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅၊ ဥဇ္ဇယသုတ် က တော်တော်လေး အရေးပါပါတယ်။
အဲဒီမှာ လက်ရှိဘဝ အကျိုးချမ်းသာအတွက်—
အားထုတ်မှု၌ ပြည့်စုံခြင်း၊
ရရှိထားသောပစ္စည်းကို ကာကွယ်တတ်ခြင်း၊
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာ သိမြင်စီမံခြင်း—
ဒီလေးချက်ကို ဟောထားတယ်။
အားထုတ်မှုကို ရှင်းတဲ့နေရာမှာလည်း ကိုယ်လုပ်ကိုင်တဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို နားလည်ပြီး၊ လုပ်နည်းစနစ်ကို သိကာ အလုပ်ကို စီမံပြီး ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မှုကို ဖော်ပြထားတယ်။ ကာကွယ်မှုမှာလည်း တရားသဖြင့် ရရှိထားတဲ့ပစ္စည်းဥစ္စာကို မပျက်စီးအောင် စောင့်ရှောက်တတ်ဖို့ ဖော်ပြထားတယ်။ ဝင်ငွေထွက်ငွေကိုလည်း သိထားပြီး အလွန်ဖြုန်းတီးမှုနဲ့ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းမှု နှစ်ဖက်မရောက်အောင် စီမံဖို့ ဟောထားတယ်။
သတိထားနော်။
အဲဒီမှာ—
“အလုပ်လုပ်” တစ်ခုပဲ မပါဘူး။
“ကာကွယ်” ပါတယ်။
“မိတ်ကောင်းရှိ” ပါတယ်။
“ဝင်ငွေထွက်ငွေ ချိန်ညှိ” ပါတယ်။
ဒီအချက်က Feasibility စဉ်းစားရာမှာ အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
Founder တစ်ယောက်က—
“ဒီ Business က ရောင်းကောင်းမယ်”
ဆိုတာတစ်ခုတည်း မစစ်နဲ့။
ဝင်ငွေ ဘယ်လောက်ရမယ်ဆိုတာ ခန့်မှန်းတယ်။
ဒါပေမယ့် ထွက်ငွေ?
ပစ္စည်းကုန်ကျစရိတ်?
ဝန်ထမ်းလစာ?
Delivery?
Rent?
Tax?
Maintenance?
Customer ရတဲ့အထိ Marketing သုံးရမယ့်ငွေ?
အရင်းပြန်ရဖို့ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ?
ဒီဟာတွေ မထည့်ထားရင်—
Revenue အိပ်မက်ကောင်းတယ်။
Cash Reality မကောင်းဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
Founder တွေမှာ မကြာခဏ ဖြစ်တဲ့အမှားက—
အမြတ်ကို အရင်မြင်ပြီး အသုံးစရိတ်ကို နောက်မြင်တာ။
ဥပမာ—
Product တစ်ခု တစ်ခုကို ငါးသောင်းနဲ့ရောင်းမယ်။
တစ်လမှာ တစ်ရာရောင်းရင် သိန်းငါးဆယ်။
“အို… Revenue ကောင်းတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Product တစ်ခု ထုတ်ဖို့ သုံးသောင်းကုန်တယ်ဆိုပါစို့။
Packaging။
Delivery။
Return။
Waste။
Ads။
Staff Time။
Tax။
Rent။
Payment Fee။
အားလုံးထည့်လိုက်တော့—
ထင်ထားတဲ့အမြတ် မကျန်တော့ဘူး။
ဒီလိုအခါ—
Idea မကောင်းတာလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
Price ပြောင်းရနိုင်တယ်။
Cost လျှော့ရနိုင်တယ်။
Model ပြောင်းရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီအချက်ကို မစခင် အကြမ်းသိထားတာနဲ့ စပြီးအကြွေးတင်မှ သိတာ မတူဘူး။
ဒါ Feasibility Study ရဲ့တန်ဖိုး။
မစခင် အကုန်သိနိုင်မလား။
မသိနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မသိတာကို မသိမှန်း သိဖို့ လိုတယ်။
ဒီဟာ ပညာရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အဆင့်။
တချို့ Founder က Number မရှိသေးဘူး။
ဒါပေမယ့် Presentation မှာ—
“Profit Margin ၄၀%”
လို့ရေးထားတယ်။
မေး—
ဘယ်ကရလဲ။
“ခန့်မှန်းထားတာပါ”
ခန့်မှန်းတာ မှားတာမဟုတ်ဘူး။
Feasibility အစမှာ အများကြီး ခန့်မှန်းရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ခန့်မှန်းချက်ကို အချက်အလက်လို့ မပြောင်းနဲ့။
Assumption က Assumption ပဲ။
Verified Cost က Verified Cost။
Customer Interview က Customer Interview။
Real Sales က Real Sales။
ဒီလိုခွဲထားရမယ်။
မဟုတ်ရင် စာရွက်ပေါ်မှာ အရာအားလုံးကောင်းနေပြီး လက်တွေ့မှာ မဖြစ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မက Founder ကို အလွန်ကောင်းတဲ့ စိတ်စစ်ကိရိယာတစ်ခု ပေးတယ်။
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် — ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ မကောင်းမှုဆီရောက်စေတဲ့ အကြောင်းတချို့ကို ရှင်းရာမှာ ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် တရားကို လွန်ကျူးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။ ထို့ပြင် စည်းစိမ်ယိုယွင်းစေတဲ့ လမ်းကြောင်းများအဖြစ် မူးယစ်မှု၊ မသင့်လျော်တဲ့အချိန် အပြင်လှည့်လည်မှု၊ အပျော်အပါးမှာ အလွန်အကျွံနစ်မြုပ်မှု၊ လောင်းကစားမှု၊ မိတ်ဆွေဆိုးနှင့် ပျင်းရိမှုတို့ကိုလည်း ဟောထားတယ်။
ဒီဟာ Feasibility Study အတွက် တော်တော်လေး စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Founder ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ Data တင် မလုံလောက်ဘူး။
ဘယ်စိတ်က Data ကိုဖတ်နေတာလဲ လည်း ကြည့်ရမယ်။
စိတ်ထဲမှာ ဆန္ဒလွန်နေရင်—
ကောင်းတဲ့ Data ပဲမြင်မယ်။
မကောင်းတဲ့ Data ကို မမြင်ချင်ဘူး။
ဒေါသနဲ့လုပ်ရင်—
ပြိုင်ဘက်ကို အနိုင်ယူချင်တာက Project ကို မောင်းမယ်။
မောဟရှိရင်—
မသိတာကို သိတယ်ထင်မယ်။
ကြောက်စိတ်နဲ့ဆို—
ဖြစ်နိုင်တဲ့ Project ကိုလည်း မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့မြင်မယ်။
ဒါကြောင့် Basic Feasibility Study ဟာ—
Spreadsheet တစ်ခုပဲ မဟုတ်ဘူး။
Founder စိတ်ကိုပါ စစ်ရမယ့်အလုပ်။
အချက်အလက်တစ်ခုရလာတယ်။
Customer အယောက်နှစ်ဆယ်ထဲက ဆယ့်ငါးယောက်က—
“မဝယ်ဘူး”
ဆိုတယ်ဆိုပါစို့။
Founder စိတ်က ဘာပြောမလဲ။
“သူတို့ Product ကိုနားမလည်သေးလို့”
လား။
“မေးတဲ့ Customer မှားလို့”
လား။
“နောက် Group တစ်ခုမေးမယ်”
လား။
အဲဒါလည်း မှန်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
တစ်ခါတလေ ကိုယ်ကြားချင်တဲ့အဖြေမရလို့ Data ကိုပဲ အပြစ်တင်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder မေးရမယ်။
“ငါ့ Idea ကို သက်သေပြချင်တာလား၊ အမှန်တရားကို သိချင်တာလား”
ဒီမေးခွန်းက Feasibility Study ရဲ့နှလုံးသားတစ်ခု။
Research လုပ်တာက—
ကိုယ့်စိတ်ကူးမှန်ကြောင်း သက်သေရှာတာ မဟုတ်ဘူး။
မှန်ရင်မှန်မှန်း၊ မှားရင်မှားမှန်း သိဖို့။
Project မလုပ်သင့်ဘူးလို့ Result ထွက်လာရင်—
Feasibility Study ပျက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
တကယ်တော့—
ငွေအများကြီး မဆုံးခင် အမှန်ကို သိလိုက်ရတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါက အမြတ်ပဲ။
တချို့ Founder တွေက Research ရလဒ်—
“No”
ထွက်ရင် စိတ်ပျက်တယ်။
Feasibility Study က—
“Yes”
ပြောဖို့ အတွက် လုပ်တာလို့ထင်တယ်။
မဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့ Feasibility Study က—
Yes လို့ပြောနိုင်တယ်။
No လို့ပြောနိုင်တယ်။
Not Yet လို့ပြောနိုင်တယ်။
Pilot First လို့ပြောနိုင်တယ်။
Change Model လို့ပြောနိုင်တယ်။
ဒီအဖြေတွေ အားလုံး တန်ဖိုးရှိတယ်။
အမှန်တကယ် အန္တရာယ်ကြီးတာက—
Founder က စပြီးသားဆုံးဖြတ်ချက်ကို တရားဝင်အောင် Feasibility Study ကို အလှဆင်တာ။
အဲဒါ Study မဟုတ်တော့ဘူး။
Justification ဖြစ်သွားတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Basic Feasibility Study ရဲ့ ပထမအဆင့်ကို ဦးဇင်းတို့ “သီလအရ ဖြစ်နိုင်ခြေ” လို့ အရင်စဉ်းစားစေချင်တယ်။
Business School စာအုပ်အများစုမှာ အရင် Market၊ Technical၊ Financial စစ်မယ်။
ဓမ္မအမြင်ကတော့—
“လုပ်လို့ရပေမယ့် လုပ်သင့်သလား” ကို အရင်မေးရမယ်။
ဒီနေရာမှာ တိုက်ရိုက်ထင်ရှားတဲ့ ဘုရားဟောတော်က အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇၊ ဝဏိဇ္ဇာသုတ် ဖြစ်တယ်။
လူဝတ်ကြောင်တစ်ယောက် မလုပ်သင့်တဲ့ အရောင်းအဝယ်ငါးမျိုးအဖြစ်—
လက်နက်ရောင်းဝယ်မှု၊
သက်ရှိသတ္တဝါရောင်းဝယ်မှု၊
အသားရောင်းဝယ်မှု၊
မူးယစ်စေသောအရာရောင်းဝယ်မှု၊
အဆိပ်ရောင်းဝယ်မှု—
တို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီတရားတော်က Feasibility Study မှာ အရေးကြီးတဲ့ Principle တစ်ခုသင်ပေးတယ်။
စီးပွားရေးအရ ဖြစ်နိုင်ခြင်းဟာ ဓမ္မအရ ခွင့်ပြုချက် မဟုတ်ဘူး။
Profit ကြီးတယ်။
ဒါပေမယ့် သီလမကိုက်ဘူး။
Market ကြီးတယ်။
ဒါပေမယ့် လူကို ထိခိုက်စေတယ်။
Demand ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှု။
ဒီလိုဆို—
“Market Opportunity ကြီးတယ်”
ဆိုပြီး မလုပ်သင့်ဘူး။
Founder ရဲ့ Feasibility မှာ Ethical Go / No-Go ရှိရမယ်။
Business Idea တစ်ခုကို စစ်တဲ့အခါ—
“လူတွေ ဝယ်မလား”
မမေးခင်—
“လူတွေကို ဘာရောင်းမှာလဲ”
မေး။
“အမြတ်ရမလား”
မမေးခင်—
“အမြတ်ရတဲ့နည်းဟာ မှန်ကန်လား”
မေး။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ် ကလည်း သမ္မာအာဇီဝကို မမှန်သောအသက်မွေးမှုနဲ့ ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ရှင်းထားပြီး မှန်ကန်သောအမြင်၊ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှု၊ မှန်ကန်သောသတိတို့က အပြန်အလှန်ပံ့ပိုးပေးပုံကို ဟောထားတယ်။
ဒါကြောင့် Feasibility ရဲ့ ပထမ Gate—
“ဒီလုပ်ငန်းကို တရားသဖြင့် လုပ်နိုင်သလား”
ဒီ Gate မဖြတ်ရင်—
Financial Model ဘယ်လောက်လှလှ မသင့်ဘူး။
ဒီဟာ အရေးကြီးတယ်။
တရားနာပရိသတ်တို့…
နောက်တစ်ဆင့်က—
လူတကယ်လိုသလား။
Founder က ကိုယ့် Idea ကို ချစ်တယ်။
ကိုယ့် Product ကို ကောင်းတယ်ထင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer ဘယ်လိုမြင်လဲ?
စီးပွားရေးတစ်ခုမှာ—
ကိုယ်က အရမ်းကြိုက်တဲ့အရာ ဖြစ်နေလို့ Market ရှိတာမဟုတ်ဘူး။
Market ရှိဖို့—
လူ့ပြဿနာတစ်ခုနဲ့ ဆုံရမယ်။
လိုအပ်ချက်တစ်ခုနဲ့ ဆုံရမယ်။
ပေးချေချင်စိတ်ရှိတဲ့တန်ဖိုးတစ်ခုနဲ့ ဆုံရမယ်။
ဒီမှာ Founder အနေနဲ့—
“လူတွေဒါလိုတယ်”
လို့ ကိုယ်တိုင်ထင်တာနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
မေး။
နားထောင်။
စမ်း။
သက်သေရှာ။
ဒီဟာ ဓမ္မတရားကို Customer Research အဖြစ်ပြောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မိမိအမြင်တစ်ခုတည်းကို စွဲမထားဖို့ ဓမ္မက အမြဲသတိပေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ “မှန်နဲ့ကြည့်သလို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်း” ကို ပြန်သတိရနိုင်တယ်။
အဲဒီတော့ မစခင်—
Customer ဆယ်ယောက်၊ နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ်နဲ့ စကားပြောလို့ရတယ်။
Prototype ပြလို့ရတယ်။
Pre-order စမ်းလို့ရတယ်။
Small Service စမ်းလို့ရတယ်။
ကိုယ့် Business အလိုက် သင့်တော်တဲ့နည်းသုံး။
ဒါတွေဟာ Modern Business Methods တွေပဲ။
ဘုရားဟောနည်းလို့ မတင်ပြရဘူး။
ဒါပေမယ့် အဓိကစိတ်က—
ယူဆချက်ကို အမှန်တရားနဲ့ စစ်ဖို့။
Founder တစ်ယောက်က Customer ကို မေးပေမယ့် မေးခွန်းကို ဒီလိုမေးတတ်တယ်—
“ဒီ Product ကောင်းတယ်မဟုတ်လား”
ဒီလိုမေးရင် လူက—
“ကောင်းပါတယ်”
ပြောမယ်။
အဲဒီတော့ Founder ပျော်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ဝယ်မလား”
မေးတော့ မဝယ်ဘူး။
ဒါကြောင့် Feasibility မှာ—
Compliment နဲ့ Demand ကို ခွဲ။
“ကောင်းတယ်” ဆိုတဲ့စကားနဲ့—
တကယ်ပိုက်ဆံပေးဝယ်တာ မတူဘူး။
အဲဒါ လက်တွေ့ဘဝ။
ဒီအချက်မှာ Founder ရဲ့စိတ်ကို ထပ်စစ်ရမယ်။
Customer က ကိုယ့် Idea ကိုမကြိုက်ဘူးဆိုရင်—
စိတ်တိုသလား။
ဒါမှမဟုတ်—
“အို… ငါသိချင်တဲ့အချက်တစ်ခုရပြီ”
လို့ နားထောင်နိုင်သလား။
ဒီကွာခြားချက်က တော်တော်ကြီးတယ်။
Feasibility Study က ကိုယ့် Idea ကို ကာကွယ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ငွေ၊ ကိုယ့်အချိန်၊ ကိုယ့်လူနဲ့ Customer ကို မလိုအပ်ဘဲ ထိခိုက်မသွားအောင် အမှန်ကို စောစောသိဖို့။
ကဲ… နောက်တစ်ချက်က—
ကိုယ့်အင်အားနဲ့ အရင်းအမြစ်ဖြစ်နိုင်ခြေ။
Market ရှိတယ်။
Customer ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်လုပ်နိုင်သလား။
ဒီမေးခွန်းက ကိုယ့်ကို အားနည်းစေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်သိဖို့။
ဥပမာ—
Software Company ဖွင့်ချင်တယ်။
Customer Problem ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Technical Team မရှိဘူး။
ကိုယ်လည်း နည်းပညာမသိဘူး။
ဒါဆို Business မလုပ်နိုင်ဘူးလို့ ချက်ချင်းမဆိုရဘူး။
Co-founder ရှာနိုင်သလား။
Developer ခန့်နိုင်သလား။
Partner လုပ်နိုင်သလား။
No-code စမ်းနိုင်သလား။
Prototype ဝယ်နိုင်သလား။
ဒါတွေထပ်မေး။
အခြားတစ်ခု—
စားသောက်ကုန်ထုတ်မယ်။
Market ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် Quality Control မရှိဘူး။
သန့်ရှင်းရေးစနစ် မသေချာဘူး။
ပစ္စည်းသိုလှောင်ရက် မသိဘူး။
ဒီလိုဆို Customer Demand ရှိတာနဲ့ စလုပ်မလား။
မလုပ်သင့်သေးဘူး။
Operational Feasibility ကို ပြန်စစ်ရမယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ ရဲ့ “ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို နားလည်ပြီး စီမံကာ ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း” ကို ထပ်သတိရ။
အားထုတ်မှုဆိုတာ—
ခွန်အားသုံးတာတင်မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းနည်းပညာ နားလည်မှုလည်းလိုတယ်။
“ငါအလုပ်ကြိုးစားတယ်”
ဆိုတာနဲ့ အရာအားလုံးမရဘူး။
လုပ်ရမယ့်အလုပ်ကို မသိဘဲ ကြိုးစားနေရင်—
အားကုန်ပြီး အကျိုးနည်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder အနေနဲ့ မေး—
ဒီ Industry ကို ဘယ်လောက်သိသလဲ။
မသိရင် ဘယ်သူသိသလဲ။
Skill Gap ဘာရှိသလဲ။
လူခန့်ရမလား။
Training လိုလား။
Outsource လုပ်လား။
Partner လိုလား။
Technology လိုလား။
ဒီ Gap ကို ဖြည့်ဖို့ Cost ဘယ်လောက်လဲ။
ဒီမေးခွန်းတွေ Feasibility ပါ။
အဲဒီမှာ တစ်ခုသတိထား။
Founder တစ်ယောက်မှာ မာနရှိရင်—
Skill Gap ကို ဝန်မခံချင်ဘူး။
“ဒါလောက်တော့လုပ်တတ်တယ်”
ဆိုတယ်။
မလုပ်ဖူးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“မခက်ပါဘူး”
ဆိုတယ်။
ဒီဟာ အန္တရာယ်။
မသိတာဟာ အပြစ်မဟုတ်ဘူး။
မသိတာကို သိတယ်ထင်တာက အန္တရာယ်။
ကောင်းတဲ့ Feasibility Study က Founder ကို—
“ငါဘာသိလဲ”
တင်မမေးဘူး။
“ငါဘာမသိသေးလဲ”
မေးခိုင်းတယ်။
ဒီနေရာမှာ ကလျာဏမိတ္တ အရေးကြီးလာတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ မှာ ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်းကို အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဖွံ့ဖြိုးလာရာ မိုးသောက်ရောင်သဖွယ် ရှေ့ပြေးအခြေအနေတစ်ခုအဖြစ် ဟောထားတယ်။
ဒီသုတ်က—
“Business Consultant ခန့်”
လို့မဟောဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder ဘဝမှာ အလင်းယူရင်—
ကိုယ်မသိတာကို သိတဲ့လူနဲ့ ဆွေးနွေး။
အတွေ့အကြုံရှိသူကို မေး။
ကိုယ့်ကို “ကောင်းတယ်” ပဲပြောမယ့်သူမရွေးနဲ့။
“ဒီအပိုင်းမဖြစ်ဘူး”
လို့ပြောရဲတဲ့လူကိုပါ နားထောင်။
Market ဘက်ဆို Market သိတဲ့လူ။
Finance ဘက်ဆို Finance သိတဲ့လူ။
ဥပဒေဘက်ဆို သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်။
Technical ဘက်ဆို Technical Person။
ဒီလိုလူတွေကို မေးတာ—
Founder အားနည်းလို့ မဟုတ်ဘူး။
Founder တစ်ယောက်တည်းနဲ့ အရာအားလုံး မသိနိုင်တာကို သိလို့။
ဒါ ပညာ။
တချို့ Founder တွေ Feasibility Study ကို ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း လုပ်တယ်။
Problem က—
မေးခွန်းကိုလည်း ကိုယ်ရေးတယ်။
အဖြေကိုလည်း ကိုယ်ပေးတယ်။
Assumption ကိုလည်း ကိုယ်ထားတယ်။
Conclusion ကိုလည်း ကိုယ်ချတယ်။
အဲဒီတော့ ကိုယ့် Blind Spot ကို မမြင်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် ကောင်းတဲ့မိတ်ဆွေ၊ ပညာရှင်၊ အဖွဲ့လိုတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
နောက်တစ်ခုက Financial Feasibility။
ဒီဟာ Founder မရှောင်နိုင်ဘူး။
တရားကောင်းတယ်၊ Mission ကောင်းတယ်၊ Customer ကိုအကျိုးပြုတယ်။
ဒါပေမယ့် Business ဆိုရင်—
Cash မရှိလို့ မလည်တော့ဘူးဆိုရင် ရပ်သွားမယ်။
ဒါကြောင့် Number ကို မုန်းလို့မရဘူး။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ—
စတင်ဖို့ ဘယ်လောက်လိုမလဲ။
တစ်လလည်ပတ်ဖို့ ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ။
Customer ငွေပြန်ဝင်ဖို့ ဘယ်လောက်ကြာမလဲ။
ပထမခြောက်လအတွင်း အရှုံးခံနိုင်သလား။
အကြွေးယူမလား။
အတိုးဘယ်လောက်ရှိလဲ။
Customer က နောက်ကျမှပေးရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။
Stock ပစ္စည်းပိတ်နေမလား။
ဒီဟာတွေ ပြန်တွက်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် က အိမ်ရှင်ဘဝမှာ အရေးကြီးတဲ့ အမြင်ပေးတယ်။
တရားသဖြင့်ရရှိထားသောစည်းစိမ်ကို ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၏ ချမ်းသာ၊ ထိုစည်းစိမ်ကို အသုံးပြုခြင်း၏ ချမ်းသာ၊ အကြွေးကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာ၊ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် အပြစ်ကင်းစွာနေထိုင်ခြင်း၏ ချမ်းသာတို့ကို ဖော်ပြထားပြီး အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို အထူးတန်ဖိုးထားထားတယ်။
Founder တစ်ယောက် ဒီသုတ်ကို နားထောင်ရင်—
အကြွေးကို “အမြဲမယူရဘူး”
လို့ မဟောထားဘူးဆိုတာလည်း သိရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
အကြွေးကင်းခြင်းဟာ ချမ်းသာမှုတစ်မျိုး လို့ အလေးထားဖော်ပြထားတာကို သတိမမေ့ရဘူး။
အဲဒီတော့ Project တစ်ခု Feasible ဖြစ်မဖြစ် စစ်တဲ့အခါ—
“Loan ရလား”
တင်မမေးနဲ့။
“ပြန်ဆပ်နိုင်သလား”
မေး။
“အကောင်းဆုံးအခြေအနေမှာ” တင်မတွက်နဲ့။
“ရောင်းအားနည်းရင်” ပြန်တွက်။
Interest တက်ရင်?
Cash Flow နောက်ကျရင်?
ဒီမေးခွန်းတွေကို စာရွက်ပေါ်ထုတ်။
တချို့ Project တွေ အောင်မြင်ဖို့ဆိုတာ—
အားလုံးအကောင်းဆုံးဖြစ်မှ အောင်မြင်မယ်။
Customer လိုတာထက်ပိုရမယ်။
Cost မတက်ရဘူး။
Staff မထွက်ရဘူး။
Supplier မနှောင့်နှေးရဘူး။
ဒီလိုဆို—
Feasibility အားနည်းတယ်။
ကောင်းတဲ့ Plan ဟာ—
မကောင်းတဲ့အခြေအနေတချို့ကိုပါ ခံနိုင်ရမယ်။
ဒါကို Risk Margin လို့ လောကီပညာမှာ စဉ်းစားနိုင်တယ်။
ဘုရားဟော Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် တရားသဖြင့်ရတဲ့စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်ဖို့ ဟောထားတဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ နဲ့ သဘောဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
နောက်ထပ် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ မှာလည်း တရားသဖြင့် အားထုတ်ရှာဖွေရရှိထားသော ပစ္စည်းကို မိမိ၊ မိဘ၊ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေတို့အကျိုးအတွက် မှန်ကန်စွာ အသုံးပြုခြင်း၊ မီး၊ ရေ၊ အာဏာပိုင်၊ သူခိုး၊ မလိုလားသောအမွေခံတို့ကြောင့် ဆုံးရှုံးမသွားအောင် ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီတရားက Founder ကို ပြောနေသလို အလင်းယူလို့ရတယ်—
ငွေရှာတတ်တာတင် မလုံလောက်ဘူး။
ငွေကို တန်ဖိုးရှိအောင် အသုံးချတတ်ရမယ်။
ကာကွယ်တတ်ရမယ်။
Feasibility Study မှာ အရင်းအနှီးကို—
“ရှိတာအကုန်ထည့်လိုက်မယ်”
မလုပ်နဲ့။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ့်ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်မှုထဲက အားလုံးကို Project တစ်ခုထဲပုံအောတာ—
တစ်ခါတလေ အန္တရာယ်များတယ်။
မိသားစုအတွက် Emergency Fund မရှိတော့ဘူး။
အလုပ်မဖြစ်ရင် အသက်မွေးမှုပါ ထိခိုက်တယ်။
ဒီလိုဆို Risk ကို ပြန်လျှော့။
Project Size သေးအောင်လုပ်။
Pilot လုပ်။
Partner ရှာ။
Stage လိုက် ထည့်။
ဒါတွေဟာ Modern Financial Risk Practices ပဲ။
ဒါပေမယ့် အဓိကဓမ္မအမြင်က—
ရှိပြီးသားတရားသဖြင့်ရတဲ့ စည်းစိမ်ကို မမေ့မလျော့ ထိန်းသိမ်းရမယ်။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ Founder တစ်ယောက် သိပ်သတိထားရမယ့်အချက်တစ်ခုရှိတယ်။
Feasible ဖြစ်ဖို့ “အမြတ်ရနိုင်တယ်” တစ်ချက်တည်းနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
Cash Flow အသက်ရှင်နိုင်ရမယ်။
ဥပမာ—
Business က နှစ်နှစ်နောက်မှာ အမြတ်ကောင်းရမယ်။
ဒါပေမယ့် ပထမခြောက်လမှာ Cash အကုန်ကုန်မယ်။
Founder မှာ အဲဒီခြောက်လခံဖို့ငွေမရှိဘူး။
ဒါဆို Long-term Profit ကောင်းတယ်ဆိုတာနဲ့—
ကိုယ်အဲဒီနေရာထိ ရောက်နိုင်မလား?
မရောက်ရင် Feasible မဖြစ်သေးဘူး။
ဒါကြောင့်—
လမ်းဆုံးမှာ အမြတ်ရှိသလားတင်မဟုတ်ဘဲ လမ်းတစ်လျှောက် အသက်ရှင်နိုင်သလား ကိုပါကြည့်။
ဒီစကား Business ဘက်မှာ သိပ်အရေးကြီးတယ်။
တရားလမ်းနဲ့လည်း ဆင်တူတဲ့သဘောတစ်ခုရှိတယ်။
လမ်းကိုသိရုံ မလုံလောက်ဘူး။
အဆင့်လိုက်လေ့ကျင့်ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနှိုင်းယှဉ်မှုကို သက်သေအဖြစ်မယူနဲ့။
နားလည်ရလွယ်အောင် ပြောတာသာဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်ခုက Risk Feasibility။
Risk ဆိုတာ—
“မကောင်းတာဖြစ်မယ်”
လို့ ဗေဒင်ဟောတာမဟုတ်ဘူး။
မသေချာတဲ့အရာကို စာရင်းထုတ်တာ။
ဘာတွေမှားနိုင်လဲ။
မှားရင် ဘယ်လောက်ထိခိုက်မလဲ။
ဖြစ်နိုင်ခြေ ဘယ်လောက်ရှိလဲ။
ကြိုကာကွယ်လို့ရလား။
ဖြစ်လာရင် ဘာလုပ်မလဲ။
ဒီလိုစဉ်းစားတာ။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂၊ သဗ္ဗာသဝသုတ် က စိတ်ဝင်စားစရာ အမြင်တစ်ခု ပေးတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ အာသဝတရားများကို ပယ်ဖျောက်ရာ နည်းလမ်းတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ဘဲ—
မြင်သိခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
စောင့်စည်းခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
အသုံးပြုခြင်းကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
သည်းခံခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ၊
ပွားများခြင်းဖြင့် ပယ်ရမယ့်အရာ—
ဟူ၍ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို ဟောထားတယ်။ ထို့အပြင် ပညာဖြင့်ဆင်ခြင်ပြီး အန္တရာယ်ရှိသောတိရစ္ဆာန်၊ ချောက်၊ ဆူးစသည့် ရှောင်သင့်ရာများကို ရှောင်ခြင်းကိုလည်း ဥပမာအဖြစ် ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီသုတ်ကို Risk Management Manual လို့ မယူရဘူးနော်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မမှာတောင်—
ပြဿနာတိုင်းကို “ခံလိုက်” လို့မသင်ဘူး။
ရှောင်သင့်တာ ရှောင်ရတယ်။
ခံသင့်တာ ခံရတယ်။
ဖယ်သင့်တာ ဖယ်ရတယ်။
ဒီအမြင်ဟာ Founder ကို Balance ပေးတယ်။
တချို့ Founder က—
“Risk မကြောက်ဘူး”
ဆိုပြီး ချောက်မြင်ရက်နဲ့ ဝင်တယ်။
ဒါ သတ္တိမဟုတ်ဘူး။
ပညာမဲ့မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
တချို့က—
Risk နည်းနည်းမြင်တာနဲ့ ဘာမှမလုပ်တော့ဘူး။
ဒါလည်း အစွန်းတစ်ဖက်။
Feasibility Study က—
ဘယ် Risk ကို လက်ခံမလဲ၊ ဘယ် Risk ကို လျှော့မလဲ၊ ဘယ် Risk ကို လုံးဝရှောင်မလဲ ခွဲပေးဖို့။
ဥပမာ—
Customer အနည်းငယ်မရနိုင်တာ—
ခံနိုင်တဲ့ Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပစ္စည်းစမ်းထုတ်ရင်း အနည်းငယ် Waste ဖြစ်တာ—
ခံနိုင်တဲ့ Risk ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
စားသုံးသူကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ရှိစေနိုင်တဲ့ Quality Risk—
စမ်းသပ်ရင်း ကြည့်မယ်ဆိုပြီး မထားသင့်ဘူး။
ဥပဒေအရ မခွင့်ပြုထားတဲ့အရာ—
“အရင်လုပ်ကြည့်မယ်”
မဖြစ်ဘူး။
လူ့အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့နည်း—
Pilot ဆိုပြီး မစမ်းရဘူး။
ဒါကြောင့် Risk မှာ Severity ရှိတယ်။
အကြီး၊ အသေး ခွဲ။
ဒီဟာ Modern Risk Analysis ပဲ။
ဓမ္မက အထောက်အပံ့ပေးတဲ့အချက်က—
အန္တရာယ်ကို လျစ်လျူမရှုဖို့၊ ဆင်ခြင်ပြီး ရှောင်သင့်တာ ရှောင်တတ်ဖို့။
ကဲ… Basic Feasibility Study ရဲ့ နောက်ထပ်အချက်က စည်းစိမ်ယိုစီးမယ့်လမ်းကို စစ်ခြင်း။
ဒီနေရာမှာ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်က တော်တော်အရေးကြီးတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ယိုယွင်းစေတဲ့ လမ်းကြောင်းခြောက်မျိုးကို ဖော်ပြထားတယ်။
မူးယစ်ခြင်း၊
အချိန်မသင့်လှည့်လည်ခြင်း၊
အပျော်အပါးနောက် အလွန်လိုက်ခြင်း၊
လောင်းကစားခြင်း၊
မိတ်ဆွေဆိုး၊
ပျင်းရိမှု။
ပျင်းရိသူမှာလည်း—
ပူလွန်းတယ်၊ အေးလွန်းတယ်၊ စောလွန်းတယ်၊ နောက်ကျလွန်းတယ်၊ ဆာလွန်းတယ်၊ ဝလွန်းတယ်—
ဆိုပြီး အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ အလုပ်မလုပ်တာကြောင့် မရသေးတဲ့စည်းစိမ်မရ၊ ရှိပြီးသားလည်း ပျက်စီးတတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားတယ်။
Basic Feasibility Study မှာ ဒီကို ဘယ်လိုအသုံးချလို့ရလဲ။
Founder က—
“ငါ့ Business Model အလုပ်ဖြစ်မလား”
မေးတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်အလေ့အထကို မစစ်ဘူး။
Business က Feasible ဖြစ်ပေမယ့်—
Founder ကိုယ်တိုင် Discipline မရှိရင်?
ငွေဝင်လာတိုင်း Personal Expense ပြန်ထုတ်ရင်?
Company Money နဲ့ Personal Money မခွဲရင်?
Gambling စိတ်နဲ့ Project တစ်ခုနောက်တစ်ခု လိုက်ရင်?
Bad Partner ရွေးရင်?
အလုပ်လုပ်ရမယ့်အချိန်မှာ အကြောင်းပြချက်များနေရင်?
Model ကောင်းတောင် ပျက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Feasibility Study က—
Idea ကိုပဲ မစစ်ဘဲ Founder Capacity ကိုပါ စစ်ရမယ်။
ငါ့မှာ Discipline ရှိလား။
ဒီလုပ်ငန်းကို အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ဆောင်ရွက်ဖို့ စိတ်ရှည်မှုရှိလား။
ခက်တဲ့နေ့တွေမှာ ဆက်လုပ်နိုင်လား။
ငွေစည်းကမ်းရှိလား။
မသိတာကို မေးနိုင်လား။
Customer Complaint ကို နားထောင်နိုင်လား။
Team တည်ဆောက်နိုင်လား။
ဒီမေးခွန်းတွေပါ။
တချို့ Business ပျက်တာ—
Market မရှိလို့ မဟုတ်ဘူး။
Founder Behavior က Business Model ကို ထိုးဖောက်သွားလို့။
ဒါကြောင့် Study ထဲမှာ လူကို မမေ့နဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
Feasibility Study ရဲ့ နောက်ထပ်အချက်က Financial Discipline။
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ စည်းစိမ်ကို အပိုင်းခွဲအသုံးချဖို့ အကြံပြုချက်တစ်ခုလည်း ထင်ရှားပါတယ်။ အိမ်ရှင်တစ်ဦးအနေနဲ့ ရရှိသောစည်းစိမ်ကို နေ့စဉ်အသုံးအတွက်တစ်ပိုင်း၊ လုပ်ငန်းအတွက် နှစ်ပိုင်း၊ အန္တရာယ်အတွက်တစ်ပိုင်းထားဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ ဘာသာပြန်ဖော်ပြချက် ရှိပါတယ်။
ဒီဟာကို ခေတ်သစ် Company တွေအတွက် တစ်ပုံစံတည်း Budget Ratio အဖြစ် မယူရဘူး။
အခြေအနေ၊ စီးပွားရေးအမျိုးအစား၊ လုပ်ငန်းအရွယ်အစား၊ ဘာသာပြန်နဲ့ စာပိုဒ်ဖွဲ့စည်းပုံတို့အလိုက် အဓိပ္ပာယ်ဖတ်ပုံ သတိထားဖို့လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် အခြေခံအမြင်ကတော့—
ရသမျှကို အကုန်စားမပစ်နဲ့။
လုပ်ငန်းအတွက် ပြန်သုံးရမယ်။
အန္တရာယ်အတွက် သိမ်းဆည်းမှုလည်း ရှိရမယ်။
ဒါ Founder တစ်ယောက်အတွက် တန်ဖိုးရှိတယ်။
Business စမယ်။
Capital အကုန် Setup ထဲသုံးလိုက်တယ်။
Opening Day လှတယ်။
Furniture လှတယ်။
Signboard လှတယ်။
ဒါပေမယ့် Working Capital မကျန်ဘူး။
အလုပ်စပြီး လစာပေးဖို့မရှိဘူး။
ဒီလိုဆို—
ဆိုင်ဖွင့်နိုင်တာနဲ့ Business Feasible ဖြစ်တာ မတူဘူး။
ဖွင့်ပြီး လည်ပတ်နိုင်ရမယ်။
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
Feasibility Study ကို စတင်ကုန်ကျစရိတ်တစ်ခုတည်း မတွက်နဲ့။
ဖွင့်ပြီးနောက် လည်ပတ်ကုန်ကျစရိတ်ပါ တွက်။
Customer ရလာတဲ့အထိ ဘယ်လောက်တောင့်ခံရမလဲ?
ဒီမေးခွန်းက Company အသက်ရှင်ရေးမေးခွန်း။
ကဲ… တရားနာပရိသတ်တို့။
အခု လက်တွေ့အလွန်ရိုးရှင်းတဲ့ စိတ်ကူးယဉ် Case တစ်ခုကြည့်မယ်။
ဒီ Case ဟာ တကယ့်သမိုင်းအဖြစ် မပြောဘူး။
တရားရှင်းလင်းဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
လူငယ်တစ်ယောက် ဒေသထွက်သစ်သီးခြောက်ထုတ်လုပ်ရေး အသေးစားလုပ်ငန်းတစ်ခု စချင်တယ်ဆိုပါစို့။
သူက ပြောတယ်—
“ဒီဒေသမှာ အသီးအနှံပေါတယ်။ Online ရောင်းလို့ရတယ်။ နိုင်ငံခြားတင်ပို့လို့လည်းရမယ်ထင်တယ်။ လုပ်ငန်းစလိုက်မယ်”
Idea က မဆိုးဘူး။
ဒါပေမယ့် Feasibility Study မေးခွန်းထည့်ကြည့်။
ပထမ—
Customer ဘယ်သူလဲ?
ဒေသတွင်းလား။
မြို့ကြီးလား။
နိုင်ငံခြားလား။
Healthy Snack ဝယ်သူလား။
Gift Market လား။
သူမသိဘူး။
ဒါဆို Market ကို စစ်ရမယ်။
ဒုတိယ—
Raw Material Supply တည်ငြိမ်လား?
ရာသီပေါ်သီးလား။
တစ်နှစ်လုံးရလား။
အရည်အသွေးတူလား။
ဈေးတက်ကျ ဘယ်လောက်ရှိလဲ။
မသိဘူး။
ဒါဆို Supply Risk။
တတိယ—
ထုတ်လုပ်နိုင်သလား?
Drying လုပ်နည်း။
သန့်ရှင်းမှု။
သိုလှောင်မှု။
Packaging။
Shelf Life။
Quality Control။
လိုင်စင်လိုအပ်ချက်။
မသိသေးဘူး။
ဒါ Technical Gap။
စတုတ္ထ—
Cost ဘယ်လောက်?
သစ်သီးတန်ဖိုး။
အလုပ်သမား။
မီး။
ထုပ်ပိုး။
Delivery။
Waste။
Online Platform Fee။
Return။
မသိသေးဘူး။
ဒါ Financial Gap။
ပဉ္စမ—
စမ်းသပ်ဖို့ အငယ်ဆုံးနည်း ဘာလဲ?
စက်ရုံကြီးတန်းဆောက်မလား။
ဒါမှမဟုတ် လိုအပ်တဲ့စည်းမျဉ်း၊ ကျန်းမာရေးစံချိန်စံညွှန်းတွေကို လိုက်နာပြီး Small Batch စမ်းမလား။
Customer Feedback ယူမလား။
ဒါ Pilot Question။
အဲဒီတော့ Feasibility Study လုပ်ပြီးနောက် Result သုံးမျိုးထွက်နိုင်တယ်။
တစ်—
“စလို့ရတယ်။”
နှစ်—
“စလို့ရတယ်၊ ဒါပေမယ့် Model ပြင်ရမယ်။”
သုံး—
“အခုမစသင့်သေးဘူး။”
ဒီသုံးခုလုံး ကောင်းတဲ့အဖြေ။
ဘာကြောင့်လဲ။
အမှန်နဲ့ နီးလာလို့။
Founder အတွက် အဆိုးဆုံးက—
မေးခွန်းမမေးဘဲ ချက်ချင်းအရင်းထည့်တာ။
နောက်တစ်ခု အဆိုးဆုံးက—
မေးခွန်းမေးနေရင်း ဘယ်တော့မှ စမ်းမကြည့်တာ။
Feasibility Study က—
မိုက်မဲတဲ့စွန့်စားမှုနဲ့ Analysis Paralysis ကြားက အလယ်လမ်းကို ရှာပေးရမယ်။
Analysis Paralysis ဆိုတာ—
စစ်။
ထပ်စစ်။
နောက်ထပ်စစ်။
Data တောင်း။
Report တောင်း။
Consultant တောင်း။
နှစ်နှစ်ကြာတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချဘူး။
ဒါလည်း Feasibility Study ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်မဟုတ်ဘူး။
Study ရဲ့အဆုံးမှာ—
Decision ရှိရမယ်။
Go။
No-Go။
Pilot။
Revise။
Wait Until Condition X။
ဒီလိုတစ်ခုခုဖြစ်ရမယ်။
မဟုတ်ရင် Study ကို Fear က အသုံးချနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ အပ္ပမာဒတရား ကို ပြန်သတိရရမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ မှာ အပ္ပမာဒကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းဟာ ယခုဘဝနဲ့ နောင်ဘဝနှစ်မျိုးလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ရစေနိုင်တဲ့ အရေးကြီးသောတရားတစ်ပါးဖြစ်ကြောင်း ဆင်ခြေရာဥပမာအပါအဝင် အလေးထားဟောထားတယ်။
အပ္ပမာဒဆိုတာ—
အလျင်စလိုမဟုတ်ဘူး။
ပျင်းရိပြီး မရွှေ့တာလည်း မဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတာကို မမေ့မလျော့ ဆောင်ရွက်ခြင်း။
Feasibility Study လုပ်ရမယ်။
လုပ်။
ပြီးရင် Decision ချရမယ်။
ချ။
စမ်းရမယ်ဆို စမ်း။
ရပ်ရမယ်ဆို ရပ်။
ဒီလိုမှ အပ္ပမာဒဘက်နဲ့ ကိုက်မယ်။
တစ်နှစ်လုံး Spreadsheet ပြင်နေတာ—
မမေ့မလျော့ အားထုတ်တာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ Fear ကို Professional Language တပ်ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
နောက်တစ်ခုက Worst Case ကို စစ်တာ။
Founder တချို့က Worst Case မကြည့်ချင်ဘူး။
“Negative မတွေးနဲ့”
ဆိုတယ်။
ဒီစကားမှာ အစွန်းရှိတယ်။
မလိုအပ်တဲ့ ပူပန်မှုမလုပ်တာကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဖြစ်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်ကို မကြည့်တာ ပညာမဟုတ်ဘူး။
အိမ်ဆောက်မယ့် Engineer တစ်ယောက်က—
“မြေခံအားနည်းနိုင်တယ်ဆိုတာ Negative Thinking ဖြစ်လို့ မစစ်တော့ဘူး”
လို့ပြောမလား။
မပြောဘူး။
မြေကိုစစ်တာ အိမ်မဆောက်ချင်လို့ မဟုတ်ဘူး။
အိမ်ကောင်းကောင်းဆောက်ချင်လို့။
ဒီဟာ Engineering Analogy ပဲ။
ဓမ္မသက်သေ မဟုတ်ဘူး။
Business Feasibility လည်း ဒီလို။
Worst Case မေးတာ—
Project ကို မုန်းလို့မဟုတ်ဘူး။
Project ကို အမှန်တကယ်လေးစားလို့။
ဘယ်အခြေအနေမှာ ဒီ Project ပျက်နိုင်လဲ?
Customer မရ?
Cost တက်?
Key Staff ထွက်?
Supplier တစ်ယောက်တည်း?
Currency Risk?
Technology ပြောင်း?
Regulation ပြောင်း?
ကိုယ့်အခြေအနေနဲ့ သက်ဆိုင်သလောက်စစ်။
အဲဒီနောက်—
ဒီ Risk တစ်ခုချင်းကို ဘာလုပ်မလဲ?
Avoid?
Reduce?
Transfer?
Accept?
ဒီစကားတွေ Modern Risk Management စကားတွေ။
ဘုရားဟောမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ ရဲ့—
ဆင်ခြင်ပြီး ရှောင်သင့်တာရှောင်၊ သည်းခံသင့်တာသည်းခံ၊ ပယ်ဖျောက်သင့်တာပယ်—
ဆိုတဲ့ စိတ်သဘောနဲ့ အလင်းယူလို့ရတယ်။
တစ်ခါတလေ Founder က Risk ကို “လက်ခံမယ်” ဆိုတယ်။
မေး—
တကယ်လက်ခံတာလား။
ဒါမှမဟုတ် မတွက်ထားလို့လား။
Risk Acceptance မှာလည်း သိပြီးလက်ခံတာနဲ့ မသိဘဲကြုံတာ မတူဘူး။
သိပြီးခံတာက စီမံမှု။
မသိဘဲခံရတာက အံ့အားသင့်မှု။
Feasibility Study က အံ့အားသင့်ရမယ့် အရာတချို့ကို လျှော့ပေးတယ်။
အကုန်မဖျောက်နိုင်ဘူး။
လောကက မသေချာဘူး။
ဒါပေမယ့်—
သိနိုင်တာကို မသိဘဲ မနေသင့်ဘူး။
ဒီအချက် အရေးကြီးတယ်။
ကဲ… Legal Feasibility လည်း ရှိတယ်။
ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်က လုပ်ငန်းအလိုက်၊ နိုင်ငံအလိုက်၊ အချိန်အလိုက် ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဘုရားဟောနဲ့ ခေတ်သစ်ဥပဒေကို ရောမပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder အနေနဲ့—
ဒီလုပ်ငန်းလုပ်ခွင့်ရှိလား။
လိုင်စင်လိုသလား။
အခွန်။
ဝန်ထမ်းစည်းမျဉ်း။
Consumer Protection။
Data Privacy။
Safety။
Industry Regulation။
ကိုယ့်အလုပ်အမျိုးအစားနဲ့သက်ဆိုင်တာ စစ်ရမယ်။
Feasibility Study မှာ “Profit ရမယ်” ကောင်းပေမယ့်—
ဥပဒေမကိုက်ရင် မလုပ်နိုင်ဘူး။
Ethics ကလည်း Legal ထက်တစ်ဆင့်ပိုမေးတယ်။
ဥပဒေက ခွင့်ပြုထားတာတိုင်း ဓမ္မအရ သင့်တော်တယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Founder မှာ Gate နှစ်ခုရှိတယ်။
ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုသလား။
သီလအရ သင့်တော်သလား။
နှစ်ခုစလုံး စစ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ ရဲ့ မလုပ်သင့်သော အရောင်းအဝယ်တွေကို ပြန်သတိရ။
ပြီးတော့—
“ဘုရားဟော ငါးမျိုးထဲ မပါတာဆို အကုန်လုပ်လို့ရပြီ”
လို့လည်း အလွယ်မယူနဲ့။
ကျယ်ပြန့်တဲ့ သီလ၊ မထိခိုက်ရေး၊ မလိမ်ညာရေး၊ သမ္မာအာဇီဝတို့နဲ့ပါ စစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Basic Feasibility Study မှာ နောက်တစ်ခု သိပ်အရေးကြီးတာက Assumption List လုပ်ဖို့။
ဒီဟာ Management Practice ပါ။
Idea တစ်ခုစတင်တဲ့အခါ မသေချာတာတွေ ရှိတယ်။
ဥပမာ—
“Customer တစ်လ ၅၀၀ ဝယ်မယ်”
Assumption။
“Supplier က အခုဈေးနဲ့ တစ်နှစ်ပေးမယ်”
Assumption။
“ဝန်ထမ်းသုံးယောက်နဲ့လုံလောက်မယ်”
Assumption။
“Marketing Cost ဒီလောက်ပဲ”
Assumption။
“Product Quality Stable ဖြစ်မယ်”
Assumption။
အဲဒါတွေကို စာရွက်ပေါ် ရေးထား။
ပြီးရင် တစ်ခုချင်း—
ဘယ်ဟာက မှားရင် Project အများဆုံးထိခိုက်မလဲ?
အဲဒါအရင်စမ်း။
ဥပမာ—
Customer Demand မရှိရင် တစ်ခုလုံးမဖြစ်တော့ဘူးဆိုရင်—
Factory အရင်မဆောက်နဲ့။
Demand အရင်စမ်း။
Technology မဖြစ်ရင် အကုန်ပျက်မယ်ဆို—
Technology Prototype အရင်လုပ်။
Supplier တစ်ယောက်ပေါ် မှီနေရင်—
Supply အရင်စစ်။
ဒီလိုဆို Feasibility Study က အလွန်ရှင်းလာတယ်။
အရာအားလုံး တစ်ပြိုင်နက် စစ်စရာမလိုဘူး။
Project ကိုသတ်နိုင်တဲ့ အရေးကြီးဆုံးယူဆချက်ကို အရင်စစ်။
ဒီနည်းဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မအရ—
ကိုယ့်ယူဆချက်ကို အမှန်လိုမစွဲဖို့ အရေးကြီးတယ်။
မသေချာရင် မသေချာဘူးလို့ သိ။
ဒါ ပညာ။
တချို့ Founder က—
Assumption တစ်ခုကို PowerPoint ထဲ ဂဏန်းနဲ့ရေးလိုက်တာနဲ့ Fact ဖြစ်သွားတယ်ထင်တယ်။
မဖြစ်ဘူး။
“Customer Acquisition Cost = ၁၀,၀၀၀”
ဆိုပြီးရေးထားတယ်။
တကယ် Campaign မစမ်းရသေးဘူး။
အဲဒါ Hypothesis။
“Monthly Sales = 1000”
ရေးထားတယ်။
Customer မရှိသေးဘူး။
အဲဒါ Projection။
ဒီအရာတွေကို မခွဲရင်—
Spreadsheet အရမ်းတိကျသလိုမြင်ရတယ်။
ဒါပေမယ့် အောက်က Assumption က မသေချာဘူး။
Feasibility Study ဟာ တိကျတဲ့ဂဏန်းကြီးတွေထက်—
ဘယ်ဂဏန်းက သိထားတာ၊ ဘယ်ဂဏန်းက ခန့်မှန်းထားတာ ခွဲပြနိုင်ရမယ်။
ဒါ Truth before Fluency ပဲ။
တရားဘက်မှာလည်း—
အမှန်မသိဘဲ သိတယ်လို့ မပြောဖို့။
ဒီသဘောကို Founder ဘဝမှာ လက်တွေ့ကျင့်ရမယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
အခု မေးမယ်။
Feasibility Study ဘယ်လောက်ထိ လုပ်ရမလဲ?
Project ကျပ်တစ်သိန်းဆို—
လေးလစာ Study လိုသလား။
မလိုဘူး။
Project က ဘီလီယံချီရင်းနှီးရမယ်၊ လူအများအပေါ်သက်ရောက်မယ်ဆို—
တစ်နာရီစဉ်းစားပြီး စလို့ရမလား။
မရဘူး။
ဒါကြောင့် Study Depth က—
Risk နဲ့ အချိုးညီရမယ်။
အရှုံးငယ်။
ပြန်ပြင်လို့လွယ်။
ဥပဒေအန္တရာယ်နည်း။
Customer အသေးစား။
ဒီလိုဆို အမြန်စမ်းလို့ရတယ်။
အရှုံးကြီး။
အကြွေးကြီး။
လူအများထိခိုက်။
ပြန်ပြင်ရခက်။
ဒီလိုဆို Study နက်ရမယ်။
ဒါက ပညာ။
ခေတ်သစ်အင်ဂျင်နီယာနဲ့ ဆေးပညာမှာတောင် လုပ်ဆောင်ချက်အန္တရာယ်ကြီးလေလေ စစ်ဆေးမှုများလေလေ ဖြစ်တတ်တယ်။
ဒါကို Dhamma သက်သေလို့ မယူရဘူး။
နားလည်ဖို့ နှိုင်းယှဉ်တာ။
Founder တစ်ယောက်မှာ မေးရမယ့် စကားက—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် မှားရင် ပြန်ပြင်ဖို့ဘယ်လောက်ခက်လဲ?”
ပြန်ပြင်လို့လွယ်ရင်—
အမြန်စမ်း။
ပြန်ပြင်လို့ခက်ရင်—
နှေးပြီးစစ်။
ဒါထိရောက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Feasibility Study ရဲ့ တစ်ဖက်မှာ Risk ရှိသလို တစ်ဖက်မှာ Opportunity Cost ရှိတယ်။
အဲဒီ Project ကိုလုပ်ရင်—
ဘာကို မလုပ်နိုင်တော့ဘူးလဲ။
Founder အချိန် တစ်နေ့လေးနာရီယူမယ်။
အဲဒီလေးနာရီက ဘယ်ကနေလာမလဲ။
ရှိပြီးသား Business ဆီကလား။
Family ဆီကလား။
Sleep ဆီကလား။
Team Development ဆီကလား။
ငွေသိန်းတစ်ရာထည့်မယ်။
အဲဒီငွေကို တခြားဘယ်နေရာမသုံးနိုင်တော့ဘူးလဲ။
ဒါကိုစစ်။
Project ကို တစ်ခုချင်းကြည့်ရင် အားလုံးကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် Resource က ကန့်သတ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကောင်းတဲ့ Idea အားလုံး လုပ်ရမယ့် Idea မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခုကို Yes ပြောလိုက်တာနဲ့—
တခြားတစ်ခုကို No ပြောနေတယ်။
Feasibility Study မှာ—
ဒီ Project က “ဖြစ်နိုင်သလား” တင်မဟုတ်ဘူး။
“အခုအချိန်မှာ ဒီ Project ဟာ ကိုယ့်အတွက် အကောင်းဆုံးအသုံးချမှုလား” မေး။
ဒါ Strategy ဘက်။
Founder တစ်ယောက်က Idea စုံတယ်။
Idea တစ်ခုချင်း အားလုံး လုပ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အားလုံးတစ်ပြိုင်နက်လုပ်လို့ မရဘူး။
မနေ့က Founder Work System မှာပြောသလို—
Time၊ Attention၊ Energy က အကန့်အသတ်ရှိတယ်။
Feasibility မှာ Founder Capacity ထည့်မတွက်ရင်—
စာရွက်ပေါ် Project အားလုံး feasible။
လက်တွေ့ Founder တစ်ယောက်တည်း မနိုင်တော့ဘူး။
ဒီအချက်ကို မမေ့နဲ့။
ကဲ… အခု Feasibility Study နဲ့ ပျင်းရိခြင်း ကိုလည်း ခွဲရမယ်။
တစ်ယောက်က—
“Study လုပ်နေတယ်”
ဆိုတယ်။
ခြောက်လရှိပြီ။
တကယ်တော့ Data အသစ်မရှိဘူး။
နောက်ထပ်မေးခွန်းမရှိဘူး။
Fear ပဲရှိတယ်။
ဒီလိုဆို Study မဟုတ်တော့ဘူး။
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ ပျင်းရိသူက—
ပူလွန်းလို့၊ အေးလွန်းလို့၊ စောလွန်းလို့၊ နောက်ကျလွန်းလို့ဆိုပြီး အကြောင်းပြချက်များစွာနဲ့ အလုပ်မပြီး၊ ရှိပြီးသားစည်းစိမ်ပါ လျော့နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတယ်။
Founder ရဲ့ modern excuses က—
“Market မသေချာသေးဘူး”
“Logo မပြီးသေးဘူး”
“Website perfect မဖြစ်သေးဘူး”
“နောက်ထပ်သင်တန်းတက်ပြီးမှ”
“Economy ကောင်းမှ”
“အချိန်ကောင်းမှ”
ဒီလိုဖြစ်လာနိုင်တယ်။
တချို့ဟာ အကြောင်းပြချက်မှန်။
တချို့ဟာ Fear Mask။
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်ပဲ သေချာသိမယ်။
Feasibility Study ရဲ့ အဆုံးမှာ—
Decision Deadline ရှိတာက အကူအညီဖြစ်တယ်။
“ဒီလအတွင်း အခြေခံ Data စုမယ်။”
“ဒီနေ့မှာ Go / Pilot / No-Go ဆုံးဖြတ်မယ်။”
ဒီဟာ လက်တွေ့ Management Practice ပဲ။
ဒါပေမယ့် အပ္ပမာဒနဲ့ ကိုက်တယ်။
မမေ့မလျော့ ဆောင်ရွက်ဖို့။
ကဲ… Founder တစ်ယောက် Feasibility Study လုပ်ပြီး “မဖြစ်နိုင်သေးဘူး” လို့ သိသွားတယ်ဆိုပါစို့။
သူက Failed Founder လား။
မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ—
အကောင်းဆုံးစတင်မှုက မစခြင်းကို ရွေးနိုင်ခြင်း။
ဘာကြောင့်လဲ။
သီလမကိုက်လို့။
Market မရှိလို့။
Cash မလုံလောက်လို့။
အကြွေးအန္တရာယ်ကြီးလို့။
Technical Capacity မရှိသေးလို့။
Timing မကိုက်လို့။
ဒီလို Evidence နဲ့ No-Go ပြောနိုင်တာ—
အားနည်းမှုမဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
တချို့ Founder က Idea တစ်ခုကို ရက်လနဲ့ချီချစ်နေပြီ။
Research က—
“မသင့်ဘူး”
ပြတယ်။
ဒါပေမယ့် မလွှတ်နိုင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ Feasibility Problem ကနေ Attachment Problem ဖြစ်လာတယ်။
“ဒီ Idea ကို ငါချစ်တယ်”
ဆိုတာနဲ့—
“ဒီ Idea Market မှာ Feasible ဖြစ်တယ်”
မတူဘူး။
မစွဲတတ်ဖို့လိုတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ ကို သတိရ။
လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်စေ ရဟန်းဖြစ်စေ မကြာခဏ ဆင်ခြင်သင့်တဲ့အချက်တွေထဲမှာ—
အိုခြင်း၊
နာခြင်း၊
သေခြင်း၊
ချစ်ခင်နှစ်သက်သောအရာအားလုံးနှင့် ခွဲခွာရခြင်း၊
မိမိပြုသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်ခြင်း—
တို့ ပါတယ်။
ဒီတရားက Business Idea ပစ်ချဖို့ ဟောတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder ကို လွှတ်တတ်ဖို့ အလင်းပေးတယ်။
Project တစ်ခုကို သုံးနှစ်စိတ်ကူးထားတယ်။
အဲဒါနဲ့ ခွဲရမှာခက်တယ်။
ဒါပေမယ့် Evidence က—
မကိုက်တော့ဘူး။
အဲဒီအခါ—
“သုံးနှစ်စိတ်ကူးထားလို့ ဆက်လုပ်မယ်”
ဆိုရင်—
အတိတ်အချိန်ကို ကာကွယ်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ အနာဂတ်ငွေကို ထပ်သုံးနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
သုံးခဲ့ပြီးတဲ့အချိန် ပြန်မရဘူး။
အခုဆုံးဖြတ်ချက်က—
ဒီနေ့ရှိတဲ့အချက်အလက်အရ ရှေ့ဆက်သင့်သလား ဆိုတာ။
ဒီလို လွှတ်တတ်ခြင်းက Founder အတွက် သိပ်အရေးကြီးတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
Basic Feasibility Study ကို လက်တွေ့ တစ်မျက်နှာစာလောက်နဲ့ စချင်ရင် ဒီလိုစဉ်းစားလို့ရတယ်။
ဒီဟာ ဘုရားဟော Formula မဟုတ်ဘူးနော်။
လက်တွေ့ Management Worksheet သဘော။
ပထမ—
ဘာပြဿနာကို ဖြေရှင်းမှာလဲ?
“Business လုပ်ချင်လို့”
မလုံလောက်ဘူး။
လူဘယ်သူ့အတွက် ဘာတန်ဖိုးပေးမှာလဲ။
ဒုတိယ—
Customer တကယ်လိုသလား?
Evidence ဘာရှိလဲ။
Interview?
Pre-order?
Existing Demand?
Competitor Sales?
Observation?
ဘယ်လိုသိသလဲ။
တတိယ—
ဒီလုပ်ငန်း သီလနဲ့ ကိုက်သလား?
လူကို ထိခိုက်လား။
လိမ်ညာရမလား။
မမှန်သောအသက်မွေးမှုနဲ့ ဆက်စပ်လား။
စတုတ္ထ—
ကိုယ်တို့ လုပ်နိုင်သလား?
Skill။
People။
Technology။
Supplier။
Time။
License။
Quality။
ဒီ Gap ဘာရှိလဲ။
ပဉ္စမ—
ငွေအရ ဖြစ်နိုင်သလား?
Start-up Cost။
Monthly Cost။
Expected Revenue။
Cash Gap။
Debt။
Break-even ကို အကြမ်းခန့်မှန်း။
Assumption ဘာတွေလဲ ခွဲ။
ဆဋ္ဌမ—
အကြီးဆုံး Risk သုံးခု ဘာလဲ?
ဖြစ်ရင် ဘယ်လောက်ထိခိုက်။
ကြိုကာကွယ်လို့ရလား။
သတ္တမ—
အငယ်ဆုံး Pilot ဘာလဲ?
အကုန်မစခင် ဘာကို စမ်းလို့ရလဲ။
အဋ္ဌမ—
ဘယ် Result ရရင် ဆက်မလဲ၊ ဘယ် Result ရရင် ရပ်မလဲ?
ဒီဟာ ကြိုသတ်မှတ်။
မဟုတ်ရင် စပြီးနောက် Ego က Rule ပြောင်းမယ်။
နဝမ—
ဘယ်သူ့အကြံယူပြီးပြီလဲ?
ကလျာဏမိတ္တ၊ ပညာရှင်၊ အတွေ့အကြုံရှိသူ။
ဒသမ—
မစခင် ကိုယ့်စိတ် ဘယ်လိုဖြစ်နေလဲ?
လောဘလား။
ဒေါသလား။
မနာလိုမှုလား။
ကြောက်မှုလား။
ပညာနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှင်းလား။
ဒီဟာ တစ်မျက်နှာအကြမ်း။
Project ကြီးလာရင် Study ကြီးရမယ်။
အသေးဆို အသေးပဲလုပ်။
အဓိကက—
ဆင်ခြင်မှုရှိစေဖို့။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ကို ပြန်သတိရ။
မပြုမီ စစ်။
ပြုနေစဉ် စစ်။
ပြုပြီးနောက် စစ်။
Feasibility Study ကို တစ်ခါလုပ်ပြီး ပြီးသွားတာ မယူနဲ့။
Business စလိုက်ပြီ။
အခု Actual Data ရလာပြီ။
Plan နဲ့ နှိုင်း။
မူလက Monthly Customer ၁၀၀ ခန့်မှန်းတယ်။
တကယ် ၄၀ ပဲရတယ်။
ဘာလုပ်မလဲ။
“Plan ထဲ ၁၀၀ဆိုတော့ ၁၀၀ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုပြီး မနေဘူး။
Data ပြန်ကြည့်။
ဘာကြောင့် ၄၀?
Price?
Product?
Channel?
Market Size?
Trust?
အဲဒီနောက် Model ပြင်။
ဒါ “ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်ခြင်း” နဲ့ အလင်းယူနိုင်တယ်။
Project ပြီးသွားတယ်။
Profit မရဘူး။
Review လုပ်။
“ပျက်သွားပြီ”
ဆိုပြီး စာရွက်အကုန်ပစ်မထားနဲ့။
ဘာသင်ယူရလဲ။
Assumption ဘာမှား။
နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်း။
ဒါ “ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်ခြင်း”။
ဒီလိုအလေ့အထရှိရင်—
တစ်ကြိမ်ရှုံးလည်း ပညာတိုးနိုင်တယ်။
တစ်ကြိမ်အောင်မြင်လည်း ဘာကြောင့်အောင်မြင်လဲ သိလာတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Feasibility Study လုပ်တဲ့အခါ တစ်ခုသတိထားဖို့ ရှိတယ်။
Success ကိုလည်း မျက်စိမပိတ်ယုံနဲ့။
ပထမ Batch ရောင်းကုန်တယ်။
“Business Confirm ဖြစ်ပြီ”
မပြောသေးနဲ့။
သူငယ်ချင်းတွေ ဝယ်တာလား။
Discount ကြောင့်လား။
တစ်ခါတည်းလိုအပ်လို့လား။
ပြန်ဝယ်မလား။
Margin ရှိလား။
Scale လုပ်ရင် Cost ဘယ်လိုပြောင်းမလဲ။
ဒီလိုပြန်စစ်။
တစ်ခါအောင်မြင်တာက—
Pattern မဖြစ်သေးနိုင်ဘူး။
ဒီဟာ Skeptic ဖြစ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်တရားကို ပိုသေချာဖို့။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
ပထမ Pilot မအောင်မြင်တာနဲ့ Idea တစ်ခုလုံး သေပြီလို့ မပြောနဲ့။
တစ်ခုခုမှားနိုင်တယ်။
Customer Segment မှား။
Price မှား။
Message မှား။
Execution မှား။
ဒီဟာတွေ ခွဲ။
Feasibility Study က Founder ကို—
“Yes/No”
တစ်ခုပဲ မပေးဘူး။
“ဘာကြောင့်?” ကို ပေးရမယ်။
အဲဒီ “ဘာကြောင့်” က ပညာ။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ သမ္မာဝါယာမ ကိုလည်း ပြန်ကြည့်နိုင်တယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ—
မဖြစ်သေးတဲ့ အကုသိုလ်မဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊
ဖြစ်ပြီးသား အကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊
မဖြစ်သေးတဲ့ ကုသိုလ်ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊
ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို တိုးပွားထိန်းသိမ်းခြင်း—
ဟူ၍ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုကို ရှင်းပြထားပါတယ်။
ဒီတရားကို Feasibility Formula လို့ မခေါ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder က ကိုယ့် Process ကို ပြန်ကြည့်လို့ရတယ်။
မဖြစ်သေးတဲ့ အန္တရာယ်ကို ကြိုကာကွယ်သလား?
ဒါ Feasibility Study မှာ Risk Check။
ဖြစ်နေတဲ့ မကောင်းတဲ့အချက်ကို ပြင်သလား?
Pilot Result ဆိုးရင် Correction။
မရှိသေးတဲ့ ကောင်းတဲ့အခြေအနေကို တည်ဆောက်သလား?
Skill လိုရင် Training။
Supplier လိုရင် ရှာ။
ကောင်းပြီးသားကို ထိန်းသလား?
Product Quality ကောင်းရင် Scale လုပ်ရင်း မပျောက်အောင် Control။
ဒီလို အလင်းယူနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တချို့ Founder တွေ Feasibility Study လုပ်တဲ့အခါ မေးခွန်းအားလုံး—
“ငါဘယ်လောက်ရမလဲ”
နဲ့ပဲဆိုင်တယ်။
အမြတ်?
Market Share?
Growth?
Return?
ဒါပေမယ့် ဓမ္မက နောက်ထပ်မေးခွန်းထည့်တယ်။
“ဒီလုပ်ငန်းကြောင့် ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်မလဲ?”
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ မိမိအမှုက ကိုယ့်ကို ထိခိုက်သလား၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်သလား၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်သလား ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားထားတယ်။
ဒါ Founder Feasibility မှာ သိပ်ကောင်းတဲ့ Ethical Question။
Customer ထိခိုက်လား။
Staff ထိခိုက်လား။
Local Community ထိခိုက်လား။
Environment ထိခိုက်လား။
Supplier ကို မတရားဖိအားပေးရမှာလား။
Product အကြောင်း မမှန်တဲ့ Claim ပြောရမှာလား။
ဒီအရာတွေကို မစခင် မေး။
“Profit ကောင်းမယ်”
ဆိုတာနဲ့ အကုန်မကျော်သွားနဲ့။
လူ့အကျိုးကို ထည့်မတွက်တဲ့ Feasibility ဟာ အပြည့်အဝမဖြစ်သေးဘူး။
ဒီအမြင်က Founder ကို Business Person တစ်ယောက်ကနေ Responsible Human Being တစ်ယောက်ဖြစ်စေတယ်။
ကဲ… တစ်ခု ထပ်ပြောမယ်။
Feasibility Study ဟာ တရားကို အစားမထိုးဘူး။
အရမ်းကောင်းတဲ့ Study ရှိတယ်။
Data အားလုံးကောင်းတယ်။
Project လည်းအောင်မြင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Founder လောဘကြီးလာတယ်။
လူကို မတရားလုပ်တယ်။
အမှန်မပြောတော့ဘူး။
ဒါဆို ဘာဖြစ်မလဲ။
Business Feasible။
ဘဝ မFeasible ဖြစ်လာတယ်။
လောကီအကျိုးရပြီး စိတ်ပူလောင်နေတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ ရဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို ပြန်သတိရ။
ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အသုံးပြုမှု၊ အကြွေးကင်းမှုတို့ ရှိပေမယ့် အပြစ်ကင်းမှုရဲ့ ချမ်းသာကို အထူးတန်ဖိုးထားထားတယ်။
ဒါကြောင့် Founder Feasibility Study ရဲ့အဆုံးမှာ—
“ဒီလုပ်ငန်း အောင်မြင်ရင် ငါဘယ်လိုလူဖြစ်လာမလဲ?”
မေး။
ဒီမေးခွန်းကို ဘယ် spreadsheet မှ မတွက်ပေးနိုင်ဘူး။
အောင်မြင်ရင် မာနကြီးမလား။
လောဘပိုတိုးမလား။
မိသားစုကို မေ့မလား။
တရားကို မေ့မလား။
ဒါမှမဟုတ်—
ပိုပြီးလှူနိုင်မလား။
လူပိုကူညီနိုင်မလား။
တရားသဖြင့် အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးနိုင်မလား။
ဒီမေးခွန်းက Founder စိတ်ရဲ့ Feasibility။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Basic Feasibility Study လုပ်နေတဲ့ Founder တစ်ယောက်ဟာ အချိန်ကိုလည်း ထည့်တွက်ရမယ်။
Project တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Timing မကိုက်ဘူး။
အခု ကိုယ်ကျန်းမာရေး မကောင်းဘူး။
မိသားစုအရေးကြီးတာရှိတယ်။
ရှိပြီးသား Company မှာ Crisis ရှိတယ်။
ဒီအချိန် Project အသစ်စရင် အားလုံးပြိုနိုင်တယ်။
ဒါဆို Idea မကောင်းလို့ မဟုတ်ဘူး။
“အခုမသင့်သေးဘူး” ဖြစ်နိုင်တယ်။
Feasibility ရဲ့အဖြေမှာ “Not Yet” ရှိတယ်။
ဒီ “Not Yet” ကို Founder အားနည်းတာလို့ မမြင်နဲ့။
ပညာနဲ့ Timing ကိုသိတာ။
ဒါပေမယ့် “Not Yet” ကိုလည်း နှစ်တိုင်းပြောမနေဖို့လိုတယ်။
အပ္ပမာဒလိုတယ်။
ဒါကြောင့်—
Not Yet ဆိုရင်—
ဘာအခြေအနေပြည့်ရင် Yes ဖြစ်မလဲ သတ်မှတ်။
Capital သိန်းတစ်ရာပြည့်ရင်?
Manager တစ်ယောက်တည်ငြိမ်ရင်?
License ရရင်?
Customer Pre-order ၅၀ ရရင်?
Technical Prototype အောင်ရင်?
ဒီလို Condition ထား။
မဟုတ်ရင် “Not Yet” ဟာ “Never” ဖြစ်သွားတတ်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
အခု Basic Feasibility Study ရဲ့ အဓိကဆုံးမေးခွန်းကို ပြောမယ်။
“ဘာကြောင့် ဒီလုပ်ငန်းကိုလုပ်ချင်တာလဲ?”
ဒီမေးခွန်းက Finance ထက်အရင်။
လူတွေတကယ်လိုတဲ့ Problem ကို ဖြေရှင်းဖို့လား။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးဖို့လား။
မိသားစုတာဝန်ယူဖို့လား။
ကောင်းတဲ့အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးဖို့လား။
ဒါတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါမှမဟုတ်—
သူများကိုသက်သေပြချင်လို့?
Competitor ကို အနိုင်ယူချင်လို့?
Social Media မှာ Founder ဖြစ်တယ်လို့ ပြချင်လို့?
သူငယ်ချင်းချမ်းသာတာမြင်ပြီး မနာလိုလို့?
အဲဒီစိတ်တွေရှိရင်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်မတင်နဲ့။
သိ။
သိပြီး ပြန်တည့်။
Founder တစ်ယောက်ရဲ့ အကြီးဆုံး Feasibility Risk တစ်ခုက—
မှားတဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို Number ကောင်းကောင်းနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း။
Business အောင်မြင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ပျက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာအာဇီဝတို့ကို မမေ့နဲ့။
ကဲ… ဦးဇင်းတို့ အခု ခဏရပ်ပြီး ကိုယ့်အတွက် လက်တွေ့ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်။
ကိုယ့်မှာ အခုစဉ်းစားနေတဲ့ Project တစ်ခုရှိရင် စိတ်ထဲယူထား။
မရှိရင် အနာဂတ်မှာ စချင်တာတစ်ခု ယူ။
ပြီးတော့ မေး—
“ဒီ Idea ကို လူတကယ်လိုသလား၊ ငါပဲချစ်နေတာလား?”
ခဏကြည့်။
“ဒီလုပ်ငန်းက တရားသဖြင့် လုပ်နိုင်သလား?”
ကြည့်။
“ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့ Skill ဘာရှိလဲ၊ မရှိတာ ဘာလဲ?”
ကြည့်။
“ဘယ်သူ့အကူအညီလိုသလဲ?”
ကြည့်။
“စဖို့ ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ?”
“ခြောက်လမအောင်မြင်ရင် ခံနိုင်လား?”
ကြည့်။
“အကြွေးယူရင် ပြန်ဆပ်နိုင်သလား?”
ကြည့်။
“အဆိုးဆုံးဖြစ်ရင် မိသားစုအခြေခံဘဝ ပျက်မလား?”
ကြည့်။
“ဒီ Idea မှားနေကြောင်း Data ပြရင် လွှတ်နိုင်မလား?”
ဒီမေးခွန်းကို သေချာကြည့်။
တချို့လူတွေ ပိုက်ဆံလွှတ်နိုင်တယ်။
Idea မလွှတ်နိုင်ဘူး။
ဒါပိုအန္တရာယ်။
“အငယ်ဆုံးစမ်းသပ်မှု ဘာလဲ?”
ကြည့်။
ပြီးတော့—
“ငါ့ကို ကောင်းတယ်လို့ပဲပြောမယ့်သူမဟုတ်ဘဲ အမှန်ပြောနိုင်တဲ့ ဘယ်သူ့ကို မေးမလဲ?”
ဒါ ကလျာဏမိတ္တဘက်။
ဒီမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေတချို့—
“မသိဘူး”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒါက အားနည်းချက်မဟုတ်ဘူး။
Feasibility Study ရဲ့အကျိုးတစ်ခုပဲ။
မသိတဲ့နေရာ သိသွားတယ်။
မသိတာသိရင် ရှာလို့ရတယ်။
မသိတာမသိရင် အန္တရာယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီတရားမှာ ဦးဇင်းတစ်ခု အထူးသတိပေးချင်တယ်။
Feasibility Study က အနာဂတ်ကို အာမခံမပေးနိုင်ဘူး။
ဘယ်လောက်စစ်စစ်—
မမျှော်လင့်ထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကပ်ရောဂါဖြစ်နိုင်တယ်။
စီးပွားရေးပြောင်းနိုင်တယ်။
Technology အသစ်လာနိုင်တယ်။
အဓိက Supplier ပျက်နိုင်တယ်။
Founder ဖျားနိုင်တယ်။
ဒါ လောကသဘာဝ။
ဒါဆို Study လုပ်တာ ဘာအကျိုးရှိလဲ။
အနာဂတ်ကို ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းသိဖို့ မဟုတ်ဘူး။
သိနိုင်တဲ့အရာကို သိပြီး မသိတဲ့အရာကို သိမှန်းသိဖို့။
Risk ကို လျှော့နိုင်သလောက် လျှော့ဖို့။
မမှန်တဲ့ Assumption ကို စောစောဖော်ထုတ်ဖို့။
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပညာနဲ့ချဖို့။
ဒါပါပဲ။
ဒီအချက်က ဓမ္မနဲ့ အလွန်ကိုက်တယ်။
အနိစ္စလောကကို အမြဲထိန်းချုပ်နိုင်မယ်လို့ မယုံဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အနိစ္စဆိုပြီး မဆင်မခြင်မနေရဘူး။
တစ်နေ့သေရမယ်ဆိုပြီး—
ယနေ့ကို မစောင့်ရှောက်တော့တာ မဟုတ်ဘူး။
ပစ္စည်းက ပျက်တတ်တယ်ဆိုပြီး—
တံခါးမပိတ်တော့တာ မဟုတ်ဘူး။
လောက မသေချာဆိုပြီး—
စာရင်းမတွက်တော့တာ မဟုတ်ဘူး။
အနိစ္စသိတာက—
မစွဲဖို့။
ပညာရှိတာက—
သင့်တော်တာကို ဆောင်ရွက်ဖို့။
ဒီနှစ်ခုအတူလိုတယ်။
ဒါကြောင့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ မှာ အို၊ နာ၊ သေ၊ ခွဲခွာရမယ့်သဘောနဲ့ မိမိကံ၏အမွေခံဖြစ်မှုကို မကြာခဏဆင်ခြင်ဖို့ ဟောထားတယ်။
Founder တစ်ယောက်အတွက် အဲဒီဆင်ခြင်မှုက—
“အချိန်အဆုံးမရှိဘူး”
လို့မယူစေဘူး။
Idea တစ်ခုကို ဆယ်နှစ် Research လုပ်နေမယ်လို့ မထင်တော့ဘူး။
တစ်ချိန်တည်းမှာ—
“ရှိသမျှငွေ ဒီနေ့သုံးမယ်”
လည်း မဖြစ်ဘူး။
ကိုယ်ပြုတဲ့အမှုရဲ့ အမွေခံဖြစ်ရမယ်ဆိုတာ သိလို့—
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပိုတာဝန်ယူမယ်။
ဒါ Balanced Mind။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီ Basic Feasibility Study ခေါင်းစဉ်မှာ သိပ်အရေးကြီးတဲ့ အမှားတစ်ခုရှိတယ်။
“အောင်မြင်နိုင်မလား” ကိုသာ မေးခြင်း။
တကယ်မေးရမှာ—
“အောင်မြင်ခဲ့ရင် ဆက်ထိန်းနိုင်မလား?”
တချို့ Business တွေ Failure ကြောင့်မပြိုဘူး။
Success ကြောင့်ပြိုတယ်။
Order ဆယ်ခုကို Handle လုပ်နိုင်တယ်။
တစ်နေ့တည်း Order တစ်ထောင်ဝင်တယ်။
Production မနိုင်။
Quality ကျ။
Customer Complaint တက်။
Cash ရပေမယ့် Refund များ။
Staff ပင်ပန်း။
ဒါဆို Demand ရှိတာကောင်းပေမယ့် Capacity မရှိဘူး။
Feasibility Study မှာ—
အနည်းဆုံးအောင်မြင်ရင်ဘယ်လို?
တင်မဟုတ်ဘူး။
အရမ်းအောင်မြင်သွားရင် ဘယ်လို?
လည်းမေး။
Supply တိုးနိုင်လား။
Quality ထိန်းနိုင်လား။
Staff ရှိလား။
System ခံနိုင်လား။
ဒါ Growth Feasibility။
စတုန်းက အကုန်မသိနိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရင်းအမြစ်အကြမ်းကို ကြည့်။
ဒကာကြီးတို့…
အဲဒီတော့ Basic Feasibility Study ဆိုတာ—
ကြီးမားတဲ့ Report တစ်စောင်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
Founder ရဲ့ ဆင်ခြင်တတ်တဲ့စိတ် ဖြစ်ရမယ်။
Idea ပေါ်လာတိုင်း—
“ငွေရမလား”
တင်မမေးဘဲ—
“မှန်လား”
“လိုအပ်လား”
“လုပ်နိုင်လား”
“ခံနိုင်လား”
“လူထိခိုက်လား”
“မအောင်မြင်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ”
“အငယ်ဆုံးဘယ်လိုစမ်းမလဲ”
မေးတတ်လာရမယ်။
အဲဒီဟာ Founder ရဲ့ Decision Quality ကို မြှင့်တင်တယ်။
အခုတရားရဲ့ အဓိကကျမ်းတွေကို စဉ်းစားကြည့်ရင်—
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ က—
မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင် ဖို့ သတိပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ က—
အားထုတ်၊ ကာကွယ်၊ ကလျာဏမိတ်ရှိ၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတစီမံ ဖို့ အလင်းပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ က—
အကြွေးကင်းခြင်းနဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်း၏တန်ဖိုး ကို ဖော်ပြတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က—
စည်းစိမ်ယိုစီးစေတဲ့ အလေ့အထ၊ မိတ်ဆွေရွေးချယ်မှု၊ ပျင်းရိမှု စတာတွေကို သတိပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ က—
လုပ်လို့ရတိုင်း လုပ်သင့်တာမဟုတ်ကြောင်း—မလုပ်သင့်တဲ့ အရောင်းအဝယ်ကန့်သတ်ချက် ကို ပြတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ က—
အန္တရာယ်တချို့ကို ဆင်ခြင်ပြီး ရှောင်ရမယ် ဆိုတာ ပြတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ က—
ကောင်းတဲ့မိတ်ဆွေကောင်း၏တန်ဖိုး ကို ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ က—
အပ္ပမာဒ၊ မမေ့မလျော့အားထုတ်မှု ကို အလေးထားတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ က—
အချိန်၊ အသက်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတို့ အမြဲမတည်ကြောင်း မကြာခဏ ဆင်ခြင် စေတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ က—
တရားသဖြင့်ရတဲ့စည်းစိမ်ကို အကျိုးရှိအောင် အသုံးပြု၊ ကာကွယ် ဖို့ ဖော်ပြတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ နဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ က—
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့ရဲ့ အရေးကြီးမှု ကို ရှင်းတယ်။
အဲဒီအမြင်တွေကို Business Formula လို့ မပြောင်းရဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder ဘဝအတွက် အလင်းယူလိုက်ရင်—
မစခင် စစ်။
စစ်ပြီး မကြောက်နဲ့။
သီလမကိုက်ရင် မစနဲ့။
သီလကိုက်ပြီး Evidence ရှိရင် စမ်း။
စမ်းပြီး အမှန်ကို နားထောင်။
မှားရင် ပြင်။
မဖြစ်ရင် လွှတ်။
ဖြစ်ရင်လည်း မစွဲ။
ဒီလောက်က သိပ်ကောင်းတဲ့ Founder Mind ဖြစ်လာတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
အခု ဒီအကြောင်းကို သစ္စာလေးပါးဆီ တဖြည်းဖြည်းပြန်ဆင်းကြည့်ရအောင်။
Founder တစ်ယောက် Feasibility မစစ်ဘဲ အလောတကြီးပြေးတယ်။
အရင်းထည့်တယ်။
နောက်မှ Market မရှိမှန်းသိတယ်။
ငွေဆုံးတယ်။
အကြွေးတင်တယ်။
Staff ပင်ပန်းတယ်။
မိသားစုစိတ်ပူတယ်။
တစ်ဖက်မှာ Founder တစ်ယောက်က—
စစ်ပြီးစစ်။
ကြောက်ပြီးကြောက်။
ဘယ်တော့မှ မစဘူး။
အခွင့်အရေးလွတ်တယ်။
နောင်တရတယ်။
ဒီနှစ်ဖက်စလုံးမှာ ဒုက္ခ ရှိတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
မဆင်မခြင်လောဘရဲ့ ဒုက္ခ။
တစ်ဖက်မှာ—
ကြောက်ရွံ့စွဲလမ်းမှုရဲ့ ဒုက္ခ။
ပြီးတော့ Project စပြီးနောက်—
Result ကို ဖမ်းထားတယ်။
“မဖြစ်မနေ အောင်မြင်ရမယ်”
ဆိုတယ်။
Market က မဟုတ်ဘူးပြောလည်း မနားထောင်။
ငွေထပ်ထည့်။
ဒီဟာလည်း ဒုက္ခ။
ဒါဆို သမုဒယ ဘက် ဘာရှိသလဲ။
“အမြတ်ရရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါ့ Idea မှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်။
“ငါ Founder ကောင်းတယ်ဆိုတာ သက်သေပြရမယ်”
ဆိုတဲ့ မာန။
မကောင်းတဲ့ Data ကို မကြိုက်တဲ့ ဒေါသ။
မသိဘဲ သိတယ်ထင်တဲ့ မောဟ။
ရှုံးမှာကြောက်တဲ့ ဘယ။
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်မှာ ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် မကောင်းမှုဘက်ကို လွန်ကျူးနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတာကို ပြန်သတိရနိုင်တယ်။
Feasibility Study ဟာ အပြင်စာရင်းတင်မဟုတ်ဘူး။
ဒီ အတွင်းက သမုဒယ ကိုလည်း မြင်ရမယ်။
ကိုယ် Data ပြောင်းချင်တာ ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ် Risk လျှော့မတွက်ချင်တာ ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ် Project မလွှတ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ။
စိတ်ကိုကြည့်။
နောက် နိရောဓ ဘက်။
Business Risk အကုန်ပျောက်သွားတာ နိရောဓမဟုတ်ဘူး။
Feasibility Study လုပ်ပြီး အောင်မြင်မှု ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းသေချာသွားတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
ဒီတရားအရ Founder စိတ်ဘက်က အေးချမ်းမှုကိုကြည့်ရင်—
Idea ကို မစွဲတော့ဘူး။
Data က “No” ဆိုရင် လက်ခံနိုင်တယ်။
Pilot Fail ရင် ကိုယ့်အတ္တ မသေဘူး။
အောင်မြင်ရင်လည်း မူးမသွားဘူး။
အမြတ်ရနိုင်ပေမယ့် သီလမကိုက်ရင် ငြင်းနိုင်တယ်။
အရှုံးခံနိုင်ပေမယ့် အကျိုးမရှိရင် မလုပ်နိုင်တယ်။
ကိုယ့်အမြင်ထက် အမှန်ကို တန်ဖိုးထားလာတယ်။
ဒီစွဲမှုလျော့ခြင်း၊ အေးခြင်းက နိရောဓဘက်ကို အလင်းပေးတယ်။
နောက် မဂ္ဂ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
Business Idea ကို အမှန်အတိုင်းကြည့်။
ကောင်းတဲ့အချက်သာ မရွေးကြည့်နဲ့။
Risk ကိုလည်းကြည့်။
လုပ်လို့ရတာနဲ့ လုပ်သင့်တာ ခွဲသိ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
လုပ်ငန်းစတင်ရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သန့်ရှင်းအောင်ကြည့်။
လောဘ၊ အငြိုး၊ ထိခိုက်လိုမှု မမောင်းစေ။
သမ္မာဝါစာ—
Partner၊ Investor၊ Customer၊ Staff ကို Feasibility Data လိမ်မပြော။
Cost မသိရင် မသိဘူးပြော။
Projection ကို Guarantee လို့မပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ—
Project စဖို့ မမှန်တဲ့နည်း မသုံး။
Permit လိုတာရှိရင် လိုက်နာ။
လူကို မနာစေ။
သမ္မာအာဇီဝ—
Feasible ဖြစ်ပေမယ့် မမှန်သောအသက်မွေးမှုကို မရွေး။
သမ္မာဝါယာမ—
မဖြစ်သင့်တဲ့အန္တရာယ်ကို ကြိုကာကွယ်။
Pilot မှားတာပြင်။
ကောင်းတဲ့ Capability အသစ်တည်ဆောက်။
ကောင်းပြီးသား Quality ကို မပျောက်အောင်ထိန်း။
သမ္မာသတိ—
Idea ကြားတာနဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားတာကို သိ။
မကောင်းတဲ့ Data မြင်တဲ့အခါ စိတ်မကြိုက်တာကို သိ။
ကြောက်လို့ မစချင်တာကို သိ။
လောဘကြောင့် အလျင်လိုနေတာကို သိ။
သမ္မာသမာဓိ—
အပြင်ကအသံတိုင်းနောက် မလိုက်ဘဲ အရေးကြီးတဲ့မေးခွန်းကို စိတ်တည်တည်နဲ့ စဉ်းစားနိုင်အောင် လေ့ကျင့်။
ဒီလိုဆို—
Basic Feasibility Study ဟာ Excel File တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
ပညာ၊ သတိ၊ သီလနဲ့ ဆုံးဖြတ်တတ်တဲ့အလေ့အထ တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး Founder တစ်ယောက်အနေနဲ့ Idea အသစ်ရလာတိုင်း ချက်ချင်း—
“လုပ်မယ်”
မပြောနဲ့။
ချက်ချင်း—
“မဖြစ်ဘူး”
လည်း မပြောနဲ့။
စကားတစ်ခွန်းပြော။
“အရင်စစ်ကြည့်မယ်။”
ဒါ စိတ်ပျော့တာမဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
ပြီးတော့ စစ်ပြီးပြီဆို—
“Data က ကောင်းတယ်၊ Risk ခံနိုင်တယ်၊ သီလနဲ့ကိုက်တယ်၊ Pilot လုပ်လို့ရတယ်”
ဆိုရင်—
အဲဒီအချိန်—
ရဲရင့်စွာ စ။
Study ကို Fear အတွက် အကာမလုပ်နဲ့။
အခြားတစ်ဖက်မှာ—
“Market မရှိဘူး၊ Cash မလုံလောက်ဘူး၊ Risk မခံနိုင်ဘူး၊ သီလနဲ့မကိုက်ဘူး”
ဆိုရင်—
ရဲရင့်စွာ မစနဲ့။
No ပြောနိုင်တာလည်း Leadership။
အဲဒီနှစ်ခုစလုံးအတွက် Wisdom လိုတယ်။
စတင်ရဲဖို့ သတ္တိလိုတယ်။
မစသင့်တာကို ငြင်းရဲဖို့လည်း သတ္တိလိုတယ်။
Feasibility Study က ဒီနှစ်မျိုးကို ခွဲပေးရမယ်။
တရားနာပရိသတ်တို့…
ဒီနေ့တရားနာယူရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့်—
အလုပ်၊ စီးပွား၊ စီမံကိန်းများ စတင်ကြသည့်အခါ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် မပြေးဘဲ ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
မစခင် စစ်တတ်ကြပါစေ။
လုပ်နေစဉ် သတိထား ပြန်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အယူအဆကို သက်သေပြဖို့ Data ရှာခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမှန်တရားကို သိဖို့ Data ရှာနိုင်ကြပါစေ။
မသိသောအရာကို မသိကြောင်း ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
ယူဆချက်ကို အမှန်တရားအဖြစ် မဖော်ပြကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ အမြတ်အစွန်းကိုသာ မကြည့်ဘဲ တရားသဖြင့် လုပ်နိုင်ခြင်းကို အရင်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
မမှန်သောအသက်မွေးမှုတို့မှ ရှောင်ကြဉ်နိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့်ရသောပစ္စည်းကို အားထုတ်ရှာဖွေတတ်ကြပါစေ။
ရရှိပြီးသောပစ္စည်းကိုလည်း မမေ့မလျော့ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေကို သိ၍ မျှတစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
အကြွေးကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
မိတ်ဆွေကောင်း၊ ဆရာကောင်း၊ အကြံပေးကောင်း၊ အမှန်ကို ပြောနိုင်သောသူများနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ကြပါစေ။
စည်းစိမ်ယိုယွင်းစေသော ပျင်းရိမှု၊ မူးယစ်မှု၊ လောင်းကစားမှုနှင့် မိတ်ဆွေဆိုးတို့မှ ဝေးနိုင်ကြပါစေ။
အန္တရာယ်ကို ကြောက်လွန်၍ လုပ်သင့်သောအလုပ် မလွတ်ကြပါစေနှင့်။
အန္တရာယ်ကို လျစ်လျူရှု၍ မဆင်မခြင်လည်း မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
ရှောင်သင့်တာကို ပညာဖြင့် ရှောင်နိုင်ကြပါစေ။
သည်းခံသင့်တာကို သည်းခံနိုင်ကြပါစေ။
ဖယ်ရှားသင့်တာကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
စစ်ဆေးရမည့်အရာကို စစ်ဆေးပြီးနောက် ဆုံးဖြတ်ရမည့်အချိန်တွင် ကြန့်ကြာမနေဘဲ မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏အသက်၊ ကျန်းမာရေး၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် အခွင့်အရေးတို့သည် အမြဲမတည်ကြောင်း မမေ့ကြပါစေနှင့်။
မိမိပြုသောအမှု၏ အမွေခံဖြစ်ရမည်ကို အမြဲဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
Project တစ်ခုကို ချစ်လို့ အမှန်ကို မငြင်းကြပါစေနှင့်။
Idea တစ်ခုကို ကြာကြာစဉ်းစားခဲ့လို့ မဖြစ်နိုင်တာကို အတင်းဆက်မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
လွှတ်သင့်တဲ့အခါ လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်သင့်တဲ့အခါ ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
စမ်းသင့်တဲ့အခါ စမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ရပ်သင့်တဲ့အခါ ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်များကို လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့က မမောင်းနှင်ကြပါစေနှင့်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် အမှန်ကိုမြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို သန့်စင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် အချက်အလက်ကို မလိမ်ညာဘဲ ဆက်သွယ်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ မတရားမထိခိုက်ဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် မကောင်းမှုကို ကာကွယ်၊ ပယ်ရှား၍ ကောင်းမှုကို တည်ဆောက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် မိမိတို့၏စိတ်၊ ယူဆချက်၊ လောဘနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် အရေးကြီးသောဆုံးဖြတ်ချက်တို့ကို စိတ်တည်ငြိမ်စွာ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့ Idea အောင်မြင်ရမယ်၊ ငါ့အမြတ်ရရမယ်၊ ငါ့အမြင်မှန်ရမယ်” ဟူသော တဏှာနှင့် ဥပါဒါန်တို့သည် ဆုံးဖြတ်ချက်ဒုက္ခကို ဘယ်လိုဖန်တီးနေကြောင်း သမုဒယဘက်မှ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း လက်ခံပြီး မိမိ၏အယူအဆ၊ အမြတ်၊ အောင်မြင်မှုတို့ကို အလွန်မစွဲလမ်းရာ အေးငြိမ်းခြင်းဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများရင်း လောကီလုပ်ငန်းကိုလည်း ပညာရှိစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းအောင်မြင်ခြင်းကိုသာ မလိုက်ဘဲ—
အပြစ်ကင်းသောအောင်မြင်ခြင်း၊
တရားသဖြင့်ရသောအောင်မြင်ခြင်း၊
လူကို အကျိုးပြုသောအောင်မြင်ခြင်း၊
မိမိစိတ်ကို မဖျက်ဆီးသောအောင်မြင်ခြင်း ကို ရှာနိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်တစ်ခု မစမီ—
“ဖြစ်နိုင်သလား” လို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
ထို့ထက်နက်စွာ—
“မှန်ကန်သလား” လို့ မေးနိုင်ကြပါစေ။
ထို့ထက်နက်စွာ—
“ဒီအလုပ်ကြောင့် ကိုယ့်စိတ်ဟာ ကုသိုလ်ဘက်ကို ရောက်မလား၊ အကုသိုလ်ဘက်ကို ရောက်မလား” လို့လည်း ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဒီနေ့တရား၏အကျိုးကြောင့် ဒကာ ဒကာမအပေါင်းတို့သည် လောကီအလုပ်ကိစ္စများမှာ ပညာရှိစွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
သီလနှင့် စီးပွားရေးကို မခွဲကြပါစေနှင့်။
သတိနှင့် စီမံကိန်းကို မခွဲကြပါစေနှင့်။
ကရုဏာနှင့် အမြတ်အစွန်းကို ဆန့်ကျင်ဘက်မလုပ်ဘဲ မှန်ကန်သောအချိုးအစားဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
ဘေးအန္တရာယ်ခပ်သိမ်းမှ ကင်းလွတ်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
မိမိနှင့် မိသားစု၊ ဝန်ထမ်း၊ Customer၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတို့၏ အကျိုးကို မျှတစွာ ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
လောကီအကျိုး၊ လောကုတ္တရာအကျိုး နှစ်ဖြာတိုးပွားနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
တရားတော်အတွင်း အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းကိုးများ
၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ မိမိပြုမည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အမှုကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန်နှင့် မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဦးစလုံးအား ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်။
၂။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ — ဥဇ္ဇယသုတ်။ အားထုတ်မှု၊ ပစ္စည်းကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတစီမံမှုတို့ကို လက်ရှိဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် ဖော်ပြထားခြင်း။
၃။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။ တရားသဖြင့် ပိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်း၊ အပြစ်ကင်းခြင်းတို့မှ ရသော ချမ်းသာများ။
၄။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ — သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်။ ဆန္ဒ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် အမှားပြုနိုင်မှု၊ စည်းစိမ်ယိုယွင်းစေသော အလေ့အထများ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် စည်းစိမ်စီမံမှုဆိုင်ရာ သင်ကြားချက်များ။
၅။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ — ဝဏိဇ္ဇာသုတ်။ လူဝတ်ကြောင် မလုပ်သင့်သော အရောင်းအဝယ်ငါးမျိုးကို ဖော်ပြထားခြင်း။
၆။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၂ — သဗ္ဗာသဝသုတ်။ ဆင်ခြင်သိမြင်ခြင်း၊ စောင့်စည်းခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ပယ်ဖျောက်ခြင်း၊ ပွားများခြင်း စသည်ဖြင့် သင့်တော်သောနည်းအမျိုးမျိုး အသုံးပြုရပုံ။
၇။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ — ကလျာဏမိတ္တသုတ်။ ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်းသည် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် ရှေ့ပြေးအကြောင်းအဖြစ် အရေးပါကြောင်း။
၈။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ — အပ္ပမာဒသုတ်။ အပ္ပမာဒတရားကို ပွားများခြင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောင်ဘဝအကျိုးတို့အတွက် အရေးကြီးကြောင်း။
၉။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ — အဘိဏှပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဌာနသုတ်။ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ချစ်ခင်ရာမှ ခွဲခွာရခြင်းနှင့် မိမိကံ၏ အမွေခံဖြစ်ခြင်းတို့ကို မကြာခဏ ဆင်ခြင်ရန်။
၁၀။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ — ပတ္တကမ္မသုတ်။ တရားသဖြင့် အားထုတ်ရရှိသောစည်းစိမ်ကို မိမိ၊ မိသားစုနှင့် အခြားသင့်လျော်ရာတို့အတွက် အသုံးပြုခြင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်တို့မှ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့အတွက် အသုံးပြုခြင်း။
၁၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ — မဟာစတ္တာရီသကသုတ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိနှင့် သမ္မာအာဇီဝတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြထားခြင်း။
၁၂။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ခွဲခြားဖော်ပြသောသုတ်။ သမ္မာဝါယာမအပါအဝင် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ဖော်ပြထားခြင်း။
၁၃။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁ တွင်ပါဝင်သော စည်းစိမ်ယိုယွင်းမှုနှင့် ပျင်းရိမှုဆိုင်ရာ သင်ကြားချက်များ။ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် လုပ်သင့်တာ မလုပ်ခြင်းကြောင့် မရသေးသောစည်းစိမ်မရ၊ ရှိပြီးသားလည်း ယိုယွင်းနိုင်ကြောင်း။
