ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်သည်
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်သည်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူ၊ လုပ်ငန်းရှင်၊ အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်နေသူတွေ အထူးသဖြင့် သတိထားစရာကောင်းတဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို နာယူကြမယ်။
“ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်သည်”
ဒီစကားကို ကြားလိုက်တဲ့အခါ တစ်ချို့က—
“ငွေမရှိဘဲ ဘာလုပ်လို့ရမှာလဲ”
လို့ စိတ်ထဲက ပြောချင်မယ်။
မှန်ပါတယ်။
ငွေကို မလိုဘူးလို့ ဦးဇင်းတို့ မပြောဘူး။
လုပ်ငန်းလုပ်ဖို့ အရင်းအနှီးလိုတယ်။
ကုန်ဝယ်ဖို့ ငွေလိုတယ်။
လစာပေးဖို့ ငွေလိုတယ်။
အဆောက်အဦ၊ စက်ပစ္စည်း၊ လုံခြုံရေး၊ ဥပဒေလိုက်နာမှု၊ နည်းပညာ၊ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် စတဲ့အရာတွေမှာ ငွေတကယ်လိုတယ်။
တချို့စနစ်တွေဟာ ငွေမရှိရင် မတည်ဆောက်နိုင်ဘူး။
ဒီအမှန်ကို မဖုံးရဘူး။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောချင်တာက—
စနစ်ရှိဖို့ ငွေအများကြီးရှိမှ စနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆက မမှန်ဘူး ဆိုတာ။
အကြီးစားကွန်ပျူတာစနစ်ဝယ်မှ စနစ်မဟုတ်ဘူး။
ရုံးကြီးရှိမှ စနစ်မဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ရာရှိမှ စနစ်မဟုတ်ဘူး။
စျေးကြီးတဲ့အကြံပေးကုမ္ပဏီငှားမှ စနစ်မဟုတ်ဘူး။
စနစ်ဆိုတာ ရိုးရိုးပြောရရင်—
အလုပ်တစ်ခုကို ဘယ်လိုလက်ခံမလဲ၊ ဘယ်သူလုပ်မလဲ၊ ဘယ်အချိန်ပြီးမလဲ၊ ဘယ်လိုမှတ်တမ်းထားမလဲ၊ ဘယ်လိုစစ်မလဲ၊ မှားရင်ဘယ်လိုပြင်မလဲ ဆိုတဲ့ ထပ်ခါတလဲလဲ ယုံကြည်စွာ လုပ်နိုင်သောပုံစံ ဖြစ်တယ်။
အဲဒီစနစ်ထဲက အချို့ကို စာရွက်တစ်ရွက်နဲ့တောင် စနိုင်တယ်။
မှတ်စုစာအုပ်တစ်အုပ်နဲ့ စနိုင်တယ်။
နံရံကပ်စာရွက်တစ်ချပ်နဲ့ စနိုင်တယ်။
အလုပ်ပေးတဲ့အခါ နာမည်နဲ့ရက်စွဲရေးထားတာကနေ စနိုင်တယ်။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို နေ့တိုင်းမပျက် မှတ်တာကနေ စနိုင်တယ်။
Customer ပြောသမျှကို မေ့မသွားအောင် စာရင်းသွင်းတာကနေ စနိုင်တယ်။
ပစ္စည်းလက်ကျန်ကို နေ့ရက်မှန်မှန်စစ်တာကနေ စနိုင်တယ်။
အမှားဖြစ်ရင်—
“ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ”
မစခင်—
“ဘယ်အဆင့်မှာ ပျက်သွားတာလဲ”
လို့ ပြန်ကြည့်တာကနေ စနိုင်တယ်။
ဒါတွေမှာ လိုတဲ့ အရင်းအနှီးကြီးက ဘာလဲ။
ငွေတင်မဟုတ်ဘူး။
အာရုံစိုက်မှု။
စည်းကမ်း။
မမေ့မလျော့မှု။
ပညာ။
အချိန်။
အမှန်ကြည့်ရဲမှု။
ဒါတွေလည်း အရင်းအနှီးတွေ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ လူတွေ အများဆုံး လွဲတတ်တာတစ်ခုရှိတယ်။
Business တစ်ခု အလုပ်ရှုပ်လာတယ်။
Founder က—
“System ဝယ်ရမယ်”
ဆိုတယ်။
ကောင်းတယ်။
တကယ်လိုအပ်တဲ့ နည်းပညာဆိုရင် ဝယ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် ပထမမေးစရာက—
“System မဝယ်ခင် ကိုယ့်လုပ်ပုံကိုယ် ရှင်းပြနိုင်ပြီလား”
Customer Order တစ်ခု ဝင်လာရင် ဘာအဆင့်တွေ ဖြတ်သွားသလဲ။
ဘယ်သူက လက်ခံ။
ဘယ်သူစစ်။
ဘယ်သူလုပ်။
ဘယ်သူပို့။
ဘယ်သူငွေကောက်။
အမှားတက်ရင် ဘယ်မှာပြန်ကြည့်။
ဒါကို ရှင်းရှင်းမသိဘဲ Software သွင်းလိုက်ရင်—
အရင်က ရှုပ်တာကို ကွန်ပျူတာထဲ ပြောင်းထည့်လိုက်တာပဲ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
မရှင်းတဲ့လုပ်ပုံကို နည်းပညာနဲ့ အလိုအလျောက်လုပ်လိုက်ရင် မရှင်းမှုက ပိုမြန်လာနိုင်တယ်။
ဒီစကားက ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုအမြင်ပါ။
ဘုရားဟောစကားလို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မအလင်းနဲ့ ကြည့်လိုက်ရင်—
အရာတစ်ခုကောင်းလာဖို့ အပြင်က ပစ္စည်းတိုးတာတင် မလုံလောက်ဘူး။
အတွင်းမှာ—
သတိ၊ အားထုတ်မှု၊ စည်းကမ်း၊ ပညာ—
လိုတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅၊ ဥဇ္ဇယသုတ် က ဒီနေ့အကြောင်းနဲ့ အလွန်သင့်တော်တယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အိမ်ရှင်ဘဝအတွက် ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာကို ဖြစ်စေတဲ့ အချက်လေးမျိုးကို ဟောထားတယ်။
အလုပ်ကို နားလည်ပြီး အားထုတ်တတ်ခြင်း။
တရားသဖြင့်ရရှိထားတဲ့ စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်ခြင်း။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်း။
ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစွာအသက်မွေးခြင်း။
သုတ်တော်မှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်သူဟာ မိမိလုပ်ငန်းကို ဘယ်လိုစတင်ရမလဲ၊ ဘယ်လိုစီမံဆောင်ရွက်ရမလဲကို နားလည်နိုင်သူဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့သဘောပါ ပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါကို နားထောင်ကြည့်။
ဘုရားဟောတော်မှာ—
“ငွေအများကြီးအရင်ရအောင်လုပ်၊ ပြီးမှ စီမံ”
လို့ မထားဘူး။
အားထုတ်မှု။
ကာကွယ်မှု။
မိတ်ကောင်း။
ဝင်ထွက်မျှတမှု။
ဒီအရာတွေ တစ်ခုချင်းကြည့်ရင်—
စနစ်နဲ့ တော်တော်နီးတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဥဇ္ဇယသုတ်ကို “ခေတ်သစ်စီးပွားရေးစနစ်စာအုပ်” လို့ မပြောရဘူး။
မူရင်းအဓိပ္ပာယ်က လူဝတ်ကြောင်တစ်ဦးရဲ့ လောကီနဲ့ လောကုတ္တရာအကျိုးဘက်ကို ဟောထားတာ။
ဦးဇင်းတို့က အဲဒီအထဲက သဘောကို လုပ်ငန်းဘဝမှာ အလင်းယူတာ။
ကဲ…
အလုပ်ကို နားလည်ပြီး စီမံတတ်ဖို့ဆိုတာ ဘာလိုမလဲ။
“Order ဝင်ရင် ဒီမှာရေး”
စည်းကမ်းလိုတယ်။
“ငွေဝင်ရင် ဒီစာရင်းထဲဝင်”
စည်းကမ်းလိုတယ်။
“Customer Complaint လာရင် ဒီလူကိုတင်”
စည်းကမ်းလိုတယ်။
“ပစ္စည်းထွက်ရင် အရေအတွက်လျှော့”
စည်းကမ်းလိုတယ်။
“သောကြာနေ့တိုင်း Cash ပြန်စစ်”
စည်းကမ်းလိုတယ်။
ဒီစည်းကမ်းတွေက ငွေသန်းရာချီမလိုဘူး။
တစ်ခါတလေ စာရွက်တစ်ရွက်ပဲလိုတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ရေးထားတဲ့စာရွက်ကို လိုက်နာမယ့်လူ လိုတယ်။
ဒီဟာ ငွေနဲ့ဝယ်ရခက်တယ်။
စည်းကမ်းရှိတဲ့စိတ်ကို တဖြည်းဖြည်း လေ့ကျင့်ရတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ကို တစ်ကြောင်းနဲ့ပြောရရင်—
ပိုက်ဆံနည်းခြင်းက စနစ်မရှိဖို့ အကြောင်းပြချက်အားလုံး မဟုတ်ဘူး။
စနစ်ရဲ့ပထမအုတ်က ကျင့်သုံးပုံမှန်မှု ဖြစ်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
အသေးစားဆိုင်တစ်ဆိုင်ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
တစ်နေ့ရောင်းအားကို မမှတ်ဘူး။
ဝယ်ကုန်ဘယ်လောက်ကုန်သလဲ မမှတ်ဘူး။
အိမ်သုံးငွေနဲ့ ဆိုင်ငွေ ရောတယ်။
Supplier ဘယ်လောက်ပေးရမလဲ မသိဘူး။
Customer ဘယ်လောက်ကြွေးကျန်လဲ မသိဘူး။
လကုန်ရင်—
“အလုပ်တော့ တော်တော်လုပ်ရတာပဲ၊ ငွေဘယ်ရောက်သွားတာလဲ မသိဘူး”
ဖြစ်တယ်။
Founder ပြောတယ်—
“ငွေအရင်းမလုံလောက်ဘူး”
ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
တကယ်ငွေအရင်းနည်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ငွေအရင်းနည်းတာနဲ့ စာရင်းမရှိတာ အကြောင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
ငွေအရင်းနည်းလို့—
နေ့စဉ်စာရင်းမရေးနိုင်ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
ငွေအရင်းနည်းလို့—
ဆိုင်ငွေနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ငွေ မခွဲနိုင်ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
ငွေအရင်းနည်းလို့—
Supplier ကြွေးပေးရက် မရေးထားနိုင်ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
ငွေအရင်းနည်းလို့—
လက်ကျန်စာရင်းမလုပ်နိုင်ဘူးလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
ဒါဆို အရင်ဆုံး ငွေမတိုးခင်—
မြင်နိုင်မှုကို တိုး။
စာရင်းမရှိတဲ့ Business ထဲ ငွေထပ်ထည့်လိုက်ရင်—
ငွေက မမြင်ရတဲ့အပေါက်ထဲ ပိုများများဝင်သွားနိုင်တယ်။
ဒီဟာ သိပ်အရေးကြီးတယ်။
တစ်ယောက်က ရေတိုင်ကီမှာ အပေါက်ရှိတယ်။
ရေနည်းလို့ဆိုပြီး Pump ကြီးဝယ်တယ်။
Pump ပိုကြီးတော့ ရေပိုထည့်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အပေါက်မပိတ်ရင်—
ရေလည်း ပိုမြန်မြန်ပျောက်မယ်။
ဒါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ပဲ။
အင်ဂျင်နီယာသက်သေကို ဓမ္မအဖြစ်တင်တာ မဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းမှာလည်း—
ငွေနည်းတာ ပြဿနာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
စနစ်အပေါက်ရှိရင် ငွေထပ်ထည့်ရုံနဲ့ မပြင်နိုင်ဘူး။
ပထမ—
ဘယ်မှာယိုနေလဲ မြင်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ ရဲ့ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစွာ စီမံဖို့ဆိုတဲ့ အချက်က အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။ သုတ်တော်မှာ ဝင်ငွေနဲ့ထွက်ငွေကို ချိန်ခွင်လို သိပြီး အလွန်အကျွံသုံးခြင်းနဲ့ အလွန်အမင်းချွေတာခြင်း နှစ်ဖက်လုံးကိုရှောင်ဖို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။
ဒီတရားကို Founder တစ်ယောက် သေချာနာယူရမယ်။
“Revenue ဘယ်လောက်?”
သိ။
“Expense ဘယ်လောက်?”
သိ။
အရင်ဆုံး ဒီနှစ်ခု။
တစ်ချို့ Business မှာ Founder က Sales Number သိတယ်။
ဒါပေမယ့် Profit မသိဘူး။
Profit သိတယ်။
Cash မသိဘူး။
Cash သိတယ်။
Debt Due Date မသိဘူး။
ဒါဆို—
Number တွေ အများကြီးရှိပေမယ့် System မပြည့်သေးဘူး။
သိသင့်တာကို သတ်မှတ်ရမယ်။
မနေ့က ဘယ်လောက်ရောင်းသလဲ။
ဘယ်လောက်ရတာထက်—
ဘယ်လောက်ကျန်သလဲ။
ဘယ်လောက်ပေးရဦးမလဲ။
ဘယ်လောက်ရစရာရှိသေးလဲ။
ဘယ်ကုန်က အမြတ်ပေး။
ဘယ်ကုန်က မပေး။
ဒီလို တဖြည်းဖြည်း။
ငွေမရှိလည်း—
ငွေသွားရာလမ်းကို မြင်နိုင်အောင် စနစ်ထားနိုင်တယ်။
ဒီဟာ ဒီနေ့တရားရဲ့ အကြီးဆုံးသင်ခန်းစာတစ်ခု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က—
“Accounting Software မရှိသေးလို့ စာရင်းမပြည့်သေးဘူး”
ဆိုတယ်။
Software က လိုအပ်နိုင်တယ်။
လုပ်ငန်းကြီးလာရင် ကောင်းတဲ့စနစ်လိုတယ်။
သက်ဆိုင်ရာစာရင်းကိုင်စည်းမျဉ်းနဲ့ ဥပဒေကို လိုက်နာရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
Software မဝယ်မချင်း ငွေထွက်ကို မမှတ်ဘဲ နေရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အစမှာ စာအုပ်နဲ့ မှတ်နိုင်တယ်။
ရိုးရိုးဇယားနဲ့ မှတ်နိုင်တယ်။
ကွန်ပျူတာအခြေခံဇယားနဲ့ မှတ်နိုင်တယ်။
အရေးကြီးတာက—
အမှန်မှတ်၊ နေ့တိုင်းမှတ်၊ တစ်နေရာတည်းမှတ်၊ ပြန်စစ်။
ဒီလေးချက်မှာ စနစ်ရှိတယ်။
ကိရိယာက နောက်မှ ပိုကောင်းလာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Tool မရှိတာနဲ့ Method မရှိတာ မတူဘူး။
ကိရိယာဈေးကြီးမဝယ်နိုင်တာနဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ မသတ်မှတ်နိုင်တာ မတူဘူး။
ဒီကွာခြားချက် သိရင် အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်တွေ တော်တော်လွတ်လာမယ်။
“အရင်းအနှီးကောင်းလာမှ စနစ်တည်ဆောက်မယ်”
မလုပ်နဲ့။
အရင်းအနှီးနည်းတဲ့အချိန်မှာ ပိုတောင် စနစ်လိုတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
ငွေများတဲ့ Business က အမှားတစ်ခုကို ခဏခံနိုင်တယ်။
ငွေနည်းတဲ့ Business က—
အမှားသေးသေးတစ်ခုတောင် အရေးကြီးတယ်။
ကုန်လွဲပို့တယ်။
ပြန်ပို့ရတယ်။
ကုန်ကျစရိတ်တက်။
ငွေနည်းသူအတွက် နာတယ်။
Stock ပျောက်တယ်။
နာတယ်။
Customer Debt မကောက်မိဘူး။
နာတယ်။
အဲဒီတော့—
အရင်းအနှီးနည်းလေလေ မမေ့မလျော့မှု ပိုလိုလေလေ။
ဒီမှာ အပ္ပမာဒ ထွက်လာတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃၊ အပ္ပမာဒသုတ် မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အပ္ပမာဒတစ်ပါးကို ပွားများလေ့ကျင့်ခြင်းဟာ ယခုဘဝနဲ့ နောင်ဘဝနှစ်မျိုးလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ရစေတယ်လို့ အလေးထားဟောထားပြီး၊ ဆင်ခြေရာက အခြားတိရစ္ဆာန်ခြေရာတွေထဲ အကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ ဥပမာတွေနဲ့ ချီးကျူးထားပါတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီ အပ္ပမာဒကို Business ထဲ ဘယ်လိုအလင်းယူမလဲ။
Order မမေ့။
Payment မမေ့။
Deadline မမေ့။
Customer Promise မမေ့။
Stock ပြန်ဖြည့်ရက် မမေ့။
စာချုပ်သက်တမ်း မမေ့။
ဝန်ထမ်းလစာရက် မမေ့။
Tax လုပ်စရာ မမေ့။
ဒါတွေဟာ Business Application။
ဘုရားရှင်က Invoice Reminder ဟောထားတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မမေ့မလျော့မှုကို တန်ဖိုးထားတဲ့စိတ် က လောကီတာဝန်တွေမှာလည်း အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ်မှာလည်း အားထုတ်သူ၊ သတိရှိသူ၊ အပြုအမူသန့်ရှင်းသူ၊ ဆင်ခြင်တတ်သူ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းတတ်သူ၊ မမေ့မလျော့သူရဲ့ အောင်မြင်မှုတိုးတက်ပုံကို ဟောထားတယ်။ ထို့ပြင် အားထုတ်မှု၊ အပ္ပမာဒ၊ ထိန်းသိမ်းမှုနဲ့ မိမိအတွက် ရေလွှမ်းမိုးမနိုင်တဲ့ ကျွန်းတစ်ခုကဲ့သို့ တည်ဆောက်ဖို့ဆိုတဲ့ ဥပမာလည်း ရှိပါတယ်။
ဒီဂါထာကို Business System ကို ဘုရားဟောတယ်လို့ မပြောင်းရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
စည်းကမ်းနဲ့ တဖြည်းဖြည်း ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ရတယ် ဆိုတဲ့အလင်းက သိပ်ကောင်းတယ်။
တစ်နေ့တည်း ကုမ္ပဏီကြီးမဖြစ်ဘူး။
တစ်နေ့တည်း System ကြီးမဖြစ်ဘူး။
အစ—
စာအုပ်တစ်အုပ်။
နောက်—
စစ်ဆေးရက်တစ်ရက်။
နောက်—
တာဝန်ခွဲခြားမှု။
နောက်—
စာရွက်စာတမ်းပုံစံ။
နောက်—
သင့်တော်တဲ့နည်းပညာ။
ဒီလို တဖြည်းဖြည်း။
စနစ်ဆိုတာ တစ်ခါဝယ်ပြီး ပြီးသွားတဲ့ပစ္စည်းမဟုတ်ဘူး။
အသက်ရှင်နေတဲ့အလေ့အထ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တဲ့ ပထမနေရာက—
အလုပ်ဝင်လာတဲ့လမ်း။
အလုပ်က ဘယ်ကလာလဲ။
ဖုန်း။
စာတို။
Customer Messenger။
လူကိုယ်တိုင်။
Staff ပြောတာ။
Founder စိတ်ကူး။
အကုန်ကနေ အလုပ်ဝင်တယ်။
ဘယ်မှာသိမ်းလဲ။
Founder ခေါင်းထဲ။
ဒါဆို လူတစ်ယောက်က လုပ်ငန်းရဲ့အလုပ်စာရင်းဖြစ်နေတယ်။
မေ့ရင်—
အလုပ်ပျောက်။
ဒါကြောင့်—
ပထမစနစ်က စျေးကြီးတာ မလိုဘူး။
“ဝင်လာတဲ့အလုပ်ကို တစ်နေရာတည်းမှာ မှတ်”
ဒီလောက်။
စာအုပ်။
Whiteboard။
Shared list။
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်လုပ်ငန်းအရွယ်နဲ့ သင့်တော်တာ သုံး။
အလုပ်ဝင်လာရင်—
ဘာအလုပ်?
ဘယ်သူတောင်း?
ဘယ်သူလုပ်?
ဘယ်နေ့လို?
Status ဘာ?
ဒီလောက်ရှိရင် အရင်ထက် ကောင်းလာပြီ။
အခု မေး—
ပိုက်ဆံများလို့ ဖြစ်လာတာလား။
မဟုတ်ဘူး။
အရာတစ်ခုကို မမေ့အောင် ပုံမှန်လုပ်တဲ့စည်းကမ်းကြောင့်။
ဒုတိယ—
တာဝန်ကို လူနာမည်နဲ့ချိတ်။
“Team လုပ်မယ်”
မရေးနဲ့။
ဘယ်သူ?
“Accounting ကြည့်မယ်”
ဘယ်သူ?
“Marketing လုပ်မယ်”
ဘယ်သူ?
တာဝန်မရှင်းရင်—
လူတိုင်းသိတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘယ်သူမှ မလုပ်ဘူး။
ဒီဟာ ငွေပြဿနာ မဟုတ်ဘူး။
ရှင်းလင်းမှု ပြဿနာ။
ဒါကြောင့် ငွေမတိုးခင်—
ရှင်းလင်းမှုတိုး။
ဒီစကားလေး မှတ်ထား။
ပိုက်ဆံနည်းတဲ့ Company တစ်ခုမှာ Role မရှင်းတာက ကုန်ကျစရိတ်ကြီးတယ်။
လူနှစ်ယောက် တစ်အလုပ်ကို နှစ်ကြိမ်လုပ်တယ်။
အခြားအလုပ်တစ်ခု ဘယ်သူမှမလုပ်။
ဒါ Waste။
Waste ကို လျှော့ဖို့ ငွေအရင်လိုသလား။
မဖြစ်မနေ မလိုဘူး။
ပြောရှင်း၊ ရေးရှင်း၊ တာဝန်ရှင်း။
ဒါက စနစ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် ကို အလင်းယူရင် အလွန်ကောင်းတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာအား ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်နဲ့ အမှုတစ်ခုကို မပြုမီ ပြန်ဆင်ခြင်၊ ပြုနေစဉ် ပြန်ဆင်ခြင်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားထားတယ်။ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဦးစလုံးကို ထိခိုက်နစ်နာစေသလား စစ်ဖို့လည်း ပါတယ်။
ဒီဟာ Business Process ဟောထားတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် System Thinking အတွက် အလင်းက—
မလုပ်ခင်စစ်။
လုပ်နေတုန်းစစ်။
လုပ်ပြီးပြန်စစ်။
ကုန်ပစ္စည်းပို့မယ်။
မပို့ခင်—
အမည်မှန်?
လိပ်စာမှန်?
အရေအတွက်မှန်?
လုပ်နေတုန်း—
Packing မှန်?
ပြီးရင်—
ပို့ပြီးပြီလား?
Customer လက်ခံပြီလား?
ဒီလို။
စနစ်ကောင်းတစ်ခုမှာ—
Check point ရှိတယ်။
Check point ရှိဖို့ အမြဲငွေအများကြီး မလိုဘူး။
စာရွက်မှာ အမှန်ခြစ်တစ်ခုတောင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
တချို့ Error တွေဟာ—
အကြီးစားစက်မရှိလို့ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး။
လူနှစ်ယောက်စစ်ရမယ့်နေရာ တစ်ယောက်တည်းလုပ်လို့။
အမည်မတူတာ မစစ်လို့။
ရက်စွဲမရေးလို့။
ဒီဟာတွေကို Process ပြင်လို့ရတယ်။
ဒါကြောင့်—
ငွေမရှိလို့ Quality မရှိရဘူးဆိုတာ မမှန်ဘူး။
Quality တချို့အတွက် ကောင်းတဲ့ပစ္စည်းနဲ့ နည်းပညာလိုတာ မှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် Quality ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတချို့က—
သတိ။
စစ်ဆေးမှု။
သန့်ရှင်းမှု။
ပုံမှန်လုပ်ပုံ။
Documentation။
ဒါတွေ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တဲ့ နောက်တစ်နေရာ—
Customer အကြောင်း မမေ့ခြင်း။
အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်မှာ Customer ဆယ်ယောက်ပဲရှိတယ်ဆိုပါစို့။
Founder အားလုံးမှတ်မိတယ်။
အခု Customer တစ်ရာဖြစ်လာတယ်။
ဘယ်သူဘာဝယ်။
ဘယ်သူ complaint တက်။
ဘယ်သူပြန်ဆက်ရမယ်။
ခေါင်းထဲ မနိုင်တော့ဘူး။
ဒါဆို—
စာရင်းစနစ်လိုတယ်။
စျေးကြီးတဲ့ Customer software အရင်မဝယ်နိုင်သေးရင်—
အခြေခံစာရင်းတစ်ခုထား။
နာမည်။
ဆက်သွယ်ရန်။
နောက်ဆုံးဝယ်သည့်နေ့။
ဘာလိုအပ်။
ဘာပြောထား။
ဘယ်နေ့ပြန်ဆက်။
ဒီလောက်နဲ့ စ။
အရေးကြီးတာ—
Customer ကို လူအဖြစ် မှတ်မိဖို့ စနစ်က အကူအညီပေးရမယ်။
System က လူကို နံပါတ်ဖြစ်အောင်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
လူကို မမေ့အောင် ကူညီတာ။
ဒီအချက်ကို မှတ်ထား။
Company ကြီးလာလို့ Customer ကိုမေ့သွားရင်—
System ရှိတာနဲ့ အကျိုးမရှိဘူး။
ကောင်းတဲ့စနစ်က—
Customer ကို ပိုနားထောင်နိုင်အောင် အထောက်အပံ့ပေးတယ်။
Staff ကို ပိုတရားမျှတအောင် ကူညီတယ်။
Founder ကို ပိုလွတ်စေတယ်။
ဒီလိုဖြစ်ရမယ်။
ဒကာကြီးတို့…
နောက်တစ်နေရာ—
ငွေဝင်ငွေထွက်စနစ်။
ဒီဟာကို ဦးဇင်းတို့ အထူးမှာချင်တယ်။
Business သေးတယ်ဆို—
စာရင်းပိုလိုတယ်။
အိမ်အသုံးနဲ့ ဆိုင်အသုံး ခွဲ။
ငွေထွက်တိုင်း အကြောင်းရေး။
အကြွေးယူရင် Due Date ရေး။
ပေးရမယ့်သူစာရင်း။
ရရမယ့်သူစာရင်း။
ဒါလေးတွေကိုပဲ စနစ်တကျ လုပ်နိုင်ရင်—
Founder ရဲ့အတွေးထဲမှာ အလွန်ကြီးမားတဲ့ရှင်းလင်းမှု ရတယ်။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် ကလည်း အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူဝတ်ကြောင်အတွက် အချိန်အခါအလိုက် ရနိုင်တဲ့ ချမ်းသာလေးမျိုးအဖြစ်—
တရားသဖြင့်ရထားသော စည်းစိမ်ရှိခြင်း၏ချမ်းသာ၊
ထိုစည်းစိမ်ကို သင့်တော်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၏ချမ်းသာ၊
အကြွေးကင်းခြင်း၏ချမ်းသာ၊
ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာ—
တို့ကို ဟောထားပါတယ်။ ထို့ပြင် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို အလွန်မြင့်မားစွာ တန်ဖိုးထားပါတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အကြွေးကင်းခြင်းအကြောင်း ဘုရားရှင်က ချမ်းသာတစ်မျိုးလို့ တိတိကျကျ ပြောထားတယ်။
ဒီနေ့ Company တော်တော်များများမှာ Debt ရှိနိုင်တယ်။
Debt အားလုံးမကောင်းဘူးလို့ ဦးဇင်းတို့ မပြောဘူး။
လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးဆုံးဖြတ်ချက်က ကိုယ့်အခြေအနေ၊ စာချုပ်၊ အတိုးနှုန်း၊ Cash Flow၊ ပညာရှင်အကြံပေးမှုနဲ့ ဆုံးဖြတ်ရတာ။
ဒါပေမယ့်—
Debt ဘယ်လောက်ရှိမှန်း မသိတာတော့ System မရှိတာ။
ဘယ်နေ့ပေးရမလဲ မသိတာ—
System မရှိတာ။
Debt အသစ်ယူတိုင်း စာရင်းမတင်တာ—
System မရှိတာ။
Founder ကို မေး—
“မနက်ဖြန် ဆပ်ရမယ့် အကြွေးဘယ်လောက်?”
မသိဘူး။
“နောက်သုံးလ?”
မသိဘူး။
ဒါဆို—
အရင်းအနှီးမရှိတာထက် ပိုအရေးကြီးတဲ့ ပြဿနာရှိတယ်။
အမှန်အခြေအနေ မမြင်တာ။
ဒါကြောင့် ငွေမရှိတဲ့အချိန်မှာတောင်—
စာရင်းရှိရမယ်။
ပိုက်ဆံနည်းရင် ပိုတောင် သိရမယ်။
ဒီနေ့ ဘယ်လောက်ရှိ။
ဘယ်လောက်ပေးရ။
ဘယ်လောက်ရမယ်။
ဘယ်အရာမဖြစ်မနေ။
ဘယ်အရာစောင့်လို့ရ။
ဒီလောက်သိရင်—
စနစ်စပြီ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့ Business က ငွေမရှိဘူးလို့ပြောပြီး ဝယ်ချင်တာ အရမ်းများတယ်။
Office ပြင်ချင်တယ်။
Logo ပြောင်းချင်တယ်။
ပစ္စည်းအသစ်ဝယ်ချင်တယ်။
Software ဈေးကြီးလိုချင်တယ်။
ဒါတွေအားလုံး မလိုဘူးလို့မပြောဘူး။
တစ်ခုချင်း လိုချင်လိုနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဥဇ္ဇယသုတ်မှာ—
ဝင်ငွေနဲ့ထွက်ငွေကို သိပြီး အလွန်အကျွံမသုံး၊ အလွန်အမင်းလည်း မချွေတာဘဲ မျှတစီမံရမယ်ဆိုတဲ့သဘော အလွန်ရှင်းတယ်။
Founder က—
“ဒီအရာက တကယ်ငွေထုတ်ပေးမယ့် System လား၊ ငါ့ကို Professional လို့ ခံစားစေမယ့် Decoration လား”
မေး။
စကားပြင်းတယ်နော်။
ဒါပေမယ့် မေးရမယ်။
တစ်ခါတလေ စနစ်တည်ဆောက်နေတယ်ဆိုပြီး—
Tool ဝယ်တယ်။
Logo ပြင်တယ်။
Office ဝယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Customer Order Process မရှင်းဘူး။
Finance Review မရှိဘူး။
ဝန်ထမ်းတာဝန်မရှင်းဘူး။
ဒါဆို အရင်ဆုံး ဘာပြင်ရမလဲ။
အလုပ်လည်ပတ်ပုံ။
နောက်မှ ကိရိယာ။
အဲဒီလို။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စနစ်ဆိုတာ စည်းမျဉ်းတွေ အများကြီးလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အကောင်းဆုံးစနစ်က—
အလွန်ရှင်းလင်းတဲ့ စည်းကမ်းသေးသေးလေး။
ဥပမာ—
“Customer ကို နေ့တစ်နေ့ထက်မကျော်ဘဲ ပြန်စာပို့မယ်”
“ကုန်ပစ္စည်းပို့မီ အမည်၊ ပစ္စည်း၊ အရေအတွက် သုံးခုစစ်မယ်”
“ငွေထွက်တိုင်း Receipt မရှိရင် Reason ရေးမယ်”
“သောကြာနေ့တိုင်း ရရမယ့်ငွေ စစ်မယ်”
“Meeting ပြီးတိုင်း ဘယ်သူ၊ ဘာ၊ ဘယ်နေ့ ဆိုတဲ့ သုံးခုရေးမယ်”
“အသစ်ဝင်ဝန်ထမ်းကို ပထမရက်မှာ လုပ်ပုံမှတ်တမ်းပြမယ်”
ဒါတွေမှာ စနစ်ရှိတယ်။
လိုက်နာမှုမရှိရင်—
စာရွက်ဖြစ်တယ်။
ဒါကြောင့် စနစ်တည်ဆောက်ရာမှာ နောက်တစ်ခု—
အလွန်များတဲ့ Rule မလုပ်နဲ့။
လူလိုက်နိုင်သလောက်။
အရေးကြီးဆုံးကနေစ။
ကုမ္ပဏီသေးသေးက တစ်နေ့တည်း Policy စာမျက်နှာတစ်ရာရေးရင်—
ဘယ်သူဖတ်မလဲ။
System ရှိတာမဟုတ်ဘူး။
Paperwork ရှိတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အလုပ်စနစ်က—
အသုံးဝင်ရမယ်။
နားလည်လွယ်ရမယ်။
လိုက်နာနိုင်ရမယ်။
ပြန်စစ်နိုင်ရမယ်။
ဒါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ၂၄–၂၅ ရဲ့ အားထုတ်မှု၊ သတိ၊ အပြုအမူသန့်ရှင်းမှု၊ ဆင်ခြင်မှု၊ ထိန်းသိမ်းမှုတို့ကို တွဲဖက်ပြထားတဲ့သဘောကို ပြန်သတိရ။
ကောင်းတဲ့စနစ်လည်း ဒီလို။
Rule ကြီးမဟုတ်ဘူး။
လူ့အကျင့်ကို ချောမွေ့အောင် လမ်းညွှန်ပေးတာ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ တစ်ခုသေချာမှာချင်တယ်။
“ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တယ်” ဆိုတာ “ဝန်ထမ်းကို မပေးဘဲ စနစ်နဲ့ဖိလို့ရတယ်” လို့ မဆိုလိုဘူး။
အဲဒီလို လုံးဝမယူနဲ့။
လူကို တရားမျှတတဲ့ အခကြေးငွေ၊ အလုပ်အခြေအနေ၊ လုံခြုံရေးပစ္စည်း၊ လိုအပ်တဲ့ပညာ၊ ကိရိယာ မပေးဘဲ—
“System ကောင်းရင်ရပါတယ်”
ဆိုတာ မမှန်ဘူး။
System က Resource မရှိမှုအားလုံးကို ကုသပေးတဲ့ ဆေးမဟုတ်ဘူး။
လုံခြုံရေးပစ္စည်းလိုတဲ့လုပ်ငန်းမှာ—
ပစ္စည်းဝယ်ရမယ်။
ဥပဒေအရ Professional လိုတဲ့နေရာ—
Professional သုံးရမယ်။
Staff အလွန်နည်းပြီး အလုပ်အလွန်များနေရင်—
Process တစ်ခုတည်းနဲ့ လူလိုအပ်ချက်ကို ဖျောက်မပစ်ရဘူး။
ဒါကို သေချာခွဲ။
ဒီနေ့တရားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က—
ငွေအများကြီးမရှိသေးတာကို အကြောင်းပြုပြီး စည်းကမ်း၊ ရှင်းလင်းမှု၊ စာရင်း၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုတို့ကို ရွှေ့မထားနဲ့ ဆိုတာ။
ဒါပဲ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
စနစ်တည်ဆောက်ဖို့ နောက်ထပ် ငွေမလိုပဲ စနိုင်တဲ့အရာ—
Weekly Review — တစ်ပတ်တစ်ခါ ပြန်ကြည့်ခြင်း။
မြန်မာလို ရိုးရိုးပဲ—
တစ်ပတ်တစ်ခါ နာရီဝက်ဖြစ်ဖြစ် ထိုင်။
ဒီတစ်ပတ်—
ဘာပြီး?
ဘာမပြီး?
ဘာကြာ?
ဘာမှား?
ဘယ်ငွေရမလဲ?
ဘယ်ငွေပေးရမလဲ?
Customer Complaint ဘာရှိ?
Stock ဘာနည်း?
နောက်တစ်ပတ် အရေးကြီးဆုံးသုံးခု ဘာ?
ဒါကို Founder တစ်ယောက်နဲ့ Manager တစ်ယောက်တောင် လုပ်လို့ရတယ်။
ငွေဘယ်လောက်ကုန်လဲ။
နာရီဝက်။
ဒါပေမယ့် ဒီနာရီဝက်မရှိလို့—
ပြဿနာတစ်ခု လေးပတ်လုံးဆက်သွားတတ်တယ်။
ဒီမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ပြုနေစဉ်နဲ့ ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်မှုအလင်း အလွန်သင့်တော်တယ်။
တစ်ပတ်တစ်ခါ ပြန်ကြည့်တာဟာ—
Founder ကို ကိုယ့်အလုပ်ကို မှန်တစ်ချပ်ပြပေးတာ။
မကြည့်ရင်—
အလုပ်များနေတယ်။
“ကောင်းနေတယ်ထင်တယ်”
ဒါပဲ။
ကြည့်လိုက်မှ—
အလုပ်နှစ်ဆယ်ထဲ ဆယ်ခုက အရင်ပတ်ကတည်းက မပြီးသေး။
တွေ့မယ်။
Customer complaint တူတာ သုံးခါတက်။
တွေ့မယ်။
စာရင်းကောက်ရမယ့်ငွေ ပုံလာတယ်။
တွေ့မယ်။
ဒီလိုတွေ့မှ ပြင်နိုင်မယ်။
မမြင်တဲ့ပြဿနာကို ပြင်လို့မရဘူး။
စနစ်က မြင်အောင်လုပ်ပေးတယ်။
ဒါကြောင့်—
စနစ်ရဲ့တန်ဖိုးက Automation တင်မဟုတ်ဘူး။
Visibility — အမှန်အခြေအနေ မြင်နိုင်ခြင်း။
မြန်မာလိုပဲ မှတ်—
“မြင်အောင်လုပ်သောစနစ်”
ကောင်းတဲ့စနစ်တစ်ခု။
ဒကာကြီးတို့…
နောက်တစ်ခု—
စာရေးထားခြင်း။
စနစ်မရှိတဲ့ Business မှာ ဘာဖြစ်တတ်လဲ။
Founder ပြောတယ်။
Staff မှတ်ထား။
နောက် Staff ထွက်။
အသိပညာပါထွက်။
အသစ်ဝင်လာတော့—
Founder ထပ်သင်။
ဒါကို နှစ်တိုင်းလုပ်။
စနစ်ရှိတဲ့ Business မှာ—
အရေးကြီးတဲ့လုပ်ပုံလေးတွေ ရေးထား။
အရှုပ်မများဘူး။
တစ်မျက်နှာလောက်။
ဥပမာ—
ကုန်ပစ္စည်းပို့နည်း။
Complaint လက်ခံနည်း။
ငွေတောင်းခံနည်း။
ဆိုင်ဖွင့်အဆင့်။
ဆိုင်ပိတ်အဆင့်။
စက်စစ်အဆင့်။
အသစ်ဝင် Staff အတွက် ပထမနေ့အလုပ်။
ဒီဟာ Documentation။
ပိုက်ဆံအများကြီးလိုသလား။
မလိုချင်မှ မလိုဘူး။
အချိန်တော့လိုတယ်။
အာရုံစိုက်မှုလိုတယ်။
ဒီအရာတွေက Resource ပဲ။
ဒါကြောင့်—
“Free” လို့ မပြောဘူး။
Low-money system လို့ ပြောရင်ပိုမှန်တယ်။
ငွေမများပေမယ့် အချိန်နဲ့ စည်းကမ်းလိုတယ်။
ဒါကို လက်တွေ့မှာ မဖုံးရဘူး။
ကဲ… လုပ်ပုံရေးတဲ့အခါ Founder တစ်ယောက် အမှားတစ်ခုလုပ်တတ်တယ်။
သူက အကုန်ရေးချင်တယ်။
အလုပ်မစတော့ဘူး။
မရေးနဲ့။
အရင်ဆုံး—
မကြာခဏမှားတဲ့အလုပ်။
လူအသစ်တိုင်းမေးရတဲ့အလုပ်။
Founder မရှိရင် ရပ်တဲ့အလုပ်။
အဲဒီသုံးမျိုးကနေစ။
အရင်ရေး။
ဒါ Practical။
စနစ်တည်ဆောက်တာက “အကုန်စနစ်တကျဖြစ်မှ စ” မဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးဆုံးတစ်ခုကို စနစ်တကျလုပ်ပြီး နောက်တစ်ခုဆီသွား။
ဒီနေရာမှာ သမ္မာဝါယာမရဲ့သဘောကို အလင်းယူလို့ကောင်းတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုကို မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်မဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်ဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို တည်တံ့တိုးပွားအောင် အားထုတ်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဟာ Business Process Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် System Improvement အတွက် အလင်းယူရင်—
မဖြစ်သေးတဲ့အမှား ကြိုကာကွယ်။
ဖြစ်နေတဲ့အမှား ပြင်။
မရှိသေးတဲ့ကောင်းတဲ့ Process တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့ Process မပျောက်အောင် ထိန်း။
ဒီလိုပဲ။
စနစ်တစ်ခုကို တစ်ကြိမ်ရေးပြီး အမြဲတမ်းအတိအကျမထားနဲ့။
မအလုပ်ဖြစ်ရင် ပြင်။
အသစ်လာရင် ထည့်။
မလိုတော့ရင် ဖျက်။
System ဟာ အသက်ရှိတဲ့အရာ။
အဲဒီတော့—
စနစ်တည်ဆောက်သူဟာ စည်းကမ်းရှိရုံတင် မဟုတ်ဘူး၊ ပြန်လည်သင်ယူတတ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေမရှိတဲ့အချိန်မှာ လူအများဆုံးမှားတာ—
“လူထပ်ခန့်နိုင်မှ အလုပ်ခွဲမယ်”
ဆိုတာ။
လူတစ်ယောက်ပဲရှိရင်တောင် အလုပ်ကို Role အလိုက်ခွဲထားလို့ရတယ်။
ဒီမနက် Sales Role။
ဒီနေ့လည် Finance Review Role။
ညနေ Operations Role။
လူတစ်ယောက်ပဲ ဖြစ်နေတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Role ကို စိတ်ထဲခွဲ။
အချိန်ခွဲ။
စာရင်းခွဲ။
ဘာကြောင့်လဲ။
မဟုတ်ရင် တစ်နေ့လုံး မီးလောင်ရာလိုက်ငြှိမ်းနေရမယ်။
Customer ဖုန်းဝင်—
Finance ပစ်။
Finance လုပ်—
Staff လာမေး။
Staff ဖြေ—
Supplier ဖုန်းဝင်။
နောက်ဆုံး တစ်ခုမှမပြီး။
ဒါကြောင့် စနစ်တည်ဆောက်ဖို့ လူအများကြီးအရင်မလိုဘူး။
Time Block လေးတောင် System ဖြစ်နိုင်တယ်။
မနက် ၉–၁၁ Customer အရေး။
၁၁–၁၂ ငွေစာရင်း။
ညနေ Delivery Review။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းနဲ့ ကိုက်သလို။
ဒါကို အလွန်တိကျတဲ့ Rule လို့ မယူနဲ့။
ဥပမာပဲ။
သဘောက—
အလုပ်ကို အလုပ်အလိုက် နေရာပေး။
မဟုတ်ရင် အရာအားလုံး “အခု” ဖြစ်နေမယ်။
အရာအားလုံး အရေးကြီးရင်—
ဘယ်ဟာမှ အရေးကြီးတာ မကျန်တော့ဘူး။
ဒါ Founder ပင်ပန်းရတဲ့အကြောင်းတစ်ခု။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စနစ်ဆိုတာ—
ကိုယ်တိုင်အကုန်လုပ်တာကို အဆင်ပြေအောင်လုပ်ပေးတဲ့အရာ မဟုတ်ဘူး။
တဖြည်းဖြည်း—
အခြားသူလည်းလုပ်နိုင်အောင် ရှင်းပေးရမယ်။
ဒီနေ့စာရင်းကို Founder တစ်ယောက်ပဲ နားလည်တယ်ဆို—
အပြည့်အဝ System မဟုတ်သေးဘူး။
Tomorrow အခြားသူကိုရှင်းပြနိုင်လား။
ဒါစစ်။
ဒါပေမယ့်—
ငွေမရှိလို့ လူမခန့်နိုင်သေးရင်?
အခုတည်းက စနစ်ရေးထား။
နောက်လူဝင်လာတဲ့အခါ လွှဲရလွယ်မယ်။
ဒီနေ့ တစ်ယောက်ထဲလုပ်နေရတာကို—
“ငါတစ်ယောက်ပဲရှိလို့ စနစ်မလိုဘူး”
မထင်နဲ့။
တစ်ယောက်တည်းရှိတဲ့အချိန်က စနစ်ရေးဖို့ အကောင်းဆုံးအချိန်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ်လုပ်ပုံကို ကိုယ်သိတယ်။
အခုရေးထား။
နောက်လူဝင်မှ အလျင်လို ပြန်သင်စရာ မလိုဘူး။
ဒီဟာ လက်တွေ့အမြင်။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ လူ့အရင်းအနှီးအကြောင်း နည်းနည်းပြောချင်တယ်။
ပိုက်ဆံတင် အရင်းအနှီးမဟုတ်ဘူးဆိုတာ ဘုရားဟောတော်မှာလည်း ပိုနက်တဲ့အဓိပ္ပာယ်နဲ့ တွေ့ရတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၄၇၊ ဓနသုတ် မှာ “ဓန”၊ စည်းစိမ်ဆိုတဲ့စကားကို သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂနဲ့ ပညာစတဲ့ အတွင်းအရည်အသွေးတွေကို စည်းစိမ်အဖြစ် ဟောထားပါတယ်။
ဒါကို Business Capital နဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ရဘူး။
ဓမ္မအဓိပ္ပာယ်က ပိုနက်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်အတွက် အလင်းတစ်ခုကတော့—
လူတစ်ယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးဟာ ငွေမဟုတ်ဘူး။
ယုံကြည်ထိုက်မှုရှိတယ်။
ဒါ အရင်းအနှီး။
သီလရှိတယ်။
ဒါ အရင်းအနှီး။
ပညာရှိတယ်။
ဒါ အရင်းအနှီး။
လေ့လာထားတယ်။
ဒါ အရင်းအနှီး။
မျှဝေတတ်တယ်။
ဒါ အရင်းအနှီး။
လုပ်ငန်းမှာလည်း—
Customer Trust ရှိတယ်။
အဖိုးတန်တယ်။
Team Knowledge ရှိတယ်။
အဖိုးတန်တယ်။
လုပ်ပုံကောင်းရှိတယ်။
အဖိုးတန်တယ်။
Brand နာမည်ကောင်းရှိတယ်။
အဖိုးတန်တယ်။
Founder ရဲ့စည်းကမ်းရှိတယ်။
အဖိုးတန်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“ငွေမရှိဘူး” ဆိုတာ “ဘာမှမရှိဘူး” မဟုတ်ဘူး။
ဒီစကား အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တစ်ယောက်က ငွေနည်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အလုပ်တတ်တယ်။
စာရင်းတိကျတယ်။
အချိန်မှန်တယ်။
Customer ကို မလိမ်ဘူး။
လေ့လာတတ်တယ်။
အမှားပြင်တတ်တယ်။
သူမှာ အရင်းအနှီးအမျိုးမျိုးရှိတယ်။
တစ်ယောက်က ငွေများတယ်။
ဒါပေမယ့်—
စာရင်းမရှိ။
သီလမရှိ။
အလုပ်မသိ။
Team မရှိ။
အမှန်မနားထောင်။
သူ့ရဲ့ ငွေအရင်းအနှီးကြီးက အခြားအားနည်းချက်တွေအားလုံးကို အမြဲကယ်နိုင်မလား။
မကယ်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Capital ကို ငွေတစ်မျိုးတည်း မကြည့်နဲ့။
ဒါပေမယ့် ငွေရဲ့လိုအပ်ချက်ကိုလည်း လျှော့မပြောနဲ့။
Balance။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
အခု စိတ်ကူးယဉ်လုပ်ငန်းဥပမာတစ်ခု ကြည့်မယ်။
ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ သမိုင်းမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ မှတ်တမ်းမဟုတ်ဘူး။
တရားရှင်းပြဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
လူနှစ်ယောက်နဲ့ စားသောက်ကုန်အသေးစားလုပ်ငန်းတစ်ခု စတယ်ဆိုပါစို့။
အရင်းအနှီးနည်းတယ်။
ရုံးမရှိဘူး။
စျေးကြီးတဲ့ Software မရှိဘူး။
Founder တစ်ယောက်၊ Helper တစ်ယောက်ပဲ။
ပထမလ—
Order ဝင်တာ ဖုန်းနဲ့မှတ်တယ်။
တချို့မေ့။
တချို့ကုန်လွဲ။
Customer Complaint တက်။
Founder က—
“ငွေရှိရင် System ဝယ်မယ်”
လို့ပြောတယ်။
နောက်တော့ သတိရတယ်—
“ငွေမရှိတာနဲ့ Order မမှတ်နိုင်တာ ဘာဆိုင်လဲ”
ဆိုပြီး စာရွက်တစ်ရွက်တင်တယ်။
Order တစ်ခုဝင်ရင်—
နာမည်။
ပစ္စည်း။
အရေအတွက်။
လိပ်စာ။
ငွေပေးပြီး/မပေး။
ပို့ရက်။
ရေး။
ပို့ပြီးရင် အမှန်ခြစ်။
ဒါပထမ System။
နောက်—
ကုန်လွဲပို့နေတယ်။
Packing မပိတ်ခင်—
နာမည်၊ ပစ္စည်း၊ အရေအတွက်—
သုံးချက်စစ်။
ဒုတိယ System။
နောက်—
နေ့ကုန်ရင် Cash မကိုက်။
ဒါကြောင့် ဆိုင်ငွေကို Box သီးသန့်ထား။
ကိုယ်ပိုင်အသုံးငွေခွဲ။
နေ့ဆုံးတိုင်း ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေ စာရင်းကိုက်။
တတိယ System။
နောက်—
Customer Complaint ပြန်မဖြေမိ။
Complaint List တစ်ခုထား။
ဘယ်သူ့ကိစ္စ?
ဘာဖြစ်?
ဘာပြန်လုပ်?
ပြီးပြီလား?
စတုတ္ထ System။
နောက်—
Founder တစ်ယောက်မရှိရင် အလုပ်ရပ်။
ဒါကြောင့် Helper ကို Order Process တစ်ဆင့်ချင်း သင်။
တစ်မျက်နှာစာရေးထား။
ပဉ္စမ System။
ဒီ Company မှာ ငွေတိုးလာပြီလား။
တစ်ခါတည်း မတိုးချင်မှ မတိုးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မှားမှုနည်းလာတယ်။
မေ့မှုနည်းလာတယ်။
အလုပ်ပြန်လုပ်ရတာနည်းလာတယ်။
ငွေဘယ်ရောက်သလဲ ပိုမြင်လာတယ်။
Founder ခေါင်းထဲက အလုပ်တချို့ စာရွက်ပေါ် ရောက်လာတယ်။
ဒီဟာ System ရဲ့ အကျိုး။
နောက်ပိုင်း Revenue တိုးလာတယ်ဆိုရင်—
အခု Software ထည့်လို့ရပြီ။
ဘာကြောင့်လဲ။
အလုပ်ပုံကိုယ် သိပြီးသား။
နည်းပညာက အလုပ်ကောင်းတစ်ခုကို ပိုမြန်အောင်ကူညီမယ်။
ဒါပိုကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာကို ထပ်ကြည့်။
Founder က ငွေရလာတာနဲ့ စျေးကြီးတဲ့စနစ်ဝယ်တယ်ဆိုပါစို့။
ဒါပေမယ့်—
Staff ဘယ်သူသုံးမလဲ မသတ်မှတ်။
Data ဘယ်သူထည့်မလဲ မသိ။
Review ဘယ်သူလုပ်မလဲ မသိ။
အဟောင်းနဲ့အသစ်နှစ်ခုလုံးသုံး။
နောက်ဆုံး—
Tool က ရှိတယ်။
System မရှိဘူး။
ဒါကြောင့်—
နည်းပညာဝယ်နိုင်ခြင်းနဲ့ စနစ်တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း မတူဘူး။
စနစ်ကို နည်းပညာက ထောက်ပံ့တယ်။
အစားမထိုးဘူး။
ဒီခွဲခြားချက် ကောင်းကောင်းသိ။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
System စလုပ်မယ့်အခါ ဘာစရမလဲ မသိရင်—
ဦးဇင်းတို့ ရိုးရိုးပဲ မေးစေချင်တယ်။
“ဒီလုပ်ငန်းမှာ အခုအများဆုံး ဘာမေ့နေလဲ?”
အဲဒါပထမ System။
“ဘာအမှားကို ထပ်ခါထပ်ခါလုပ်နေလဲ?”
အဲဒါ ဒုတိယ System။
“Founder မရှိရင် ဘာရပ်သလဲ?”
အဲဒါ တတိယ System။
“ငွေဘယ်မှာယိုနေလဲ?”
အဲဒါ စတုတ္ထ System။
“Customer ဘာကို အများဆုံးမကျေနပ်လဲ?”
အဲဒါ ပဉ္စမ System။
အကုန်တစ်ခါတည်း မပြင်နဲ့။
အရေးကြီးဆုံးတစ်ခု။
ပြီးရင် နောက်တစ်ခု။
ဒါနဲ့ System Build လုပ်တယ်။
ဒီဟာ Business Practice။
ဗုဒ္ဓဟော Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အပ္ပမာဒနဲ့ သမ္မာဝါယာမရဲ့အလင်းနဲ့ သုံးလို့ကောင်းတယ်။
မဖြစ်သေးတဲ့အမှား ကြိုကာကွယ်။
ဖြစ်ပြီးသားအမှား ဖယ်။
ကောင်းတဲ့နည်း အသစ်တည်ဆောက်။
ကောင်းပြီးသား မပျောက်အောင် ထိန်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စနစ်တည်ဆောက်ရာမှာ နောက်တစ်ခု—
ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ခြင်း။
ဥဇ္ဇယသုတ်မှာ တရားသဖြင့်ရရှိတဲ့ ပစ္စည်းကို အာဏာပိုင်၊ သူခိုး၊ မီး၊ ရေ စတဲ့ အန္တရာယ်တွေကနေ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ တိတိကျကျ ဟောထားပါတယ်။
ဒီနေ့ Business အလင်းနဲ့ဆို—
ပစ္စည်းလက်ကျန် မပျောက်ဖို့ စာရင်းရှိလား။
Cash Access ဘယ်သူရှိလဲ။
Data Backup ရှိလား။
အရေးကြီးစာချုပ် ဘယ်မှာရှိလဲ။
Password တစ်ယောက်တည်းသိလား။
မီးဘေးလုံခြုံရေးလိုအပ်ချက် ရှိလား။
Insurance လိုအပ်သလား။
ဒါတွေက လုပ်ငန်းအမျိုးအစားနဲ့ ကိုက်အောင် သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်၊ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ လုပ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ထားက—
ရထားတာကို မပျက်မကွက် ကာကွယ်။
ငွေအနည်းငယ်ရှိတဲ့သူအတွက် ပိုအရေးကြီးတယ်။
ရှိသမျှ ငွေကို မကာကွယ်ဘဲ—
“ငွေမရှိဘူး”
ပြောတာ မလုံလောက်ဘူး။
အရင်—
ရှိတာ မယိုအောင်ကြည့်။
ဒါစနစ်။
ကဲ… အပြစ်ကင်းမှု။
ဒီနေ့ Business System တည်ဆောက်တဲ့အခါ—
အလွန်အရေးကြီးတာ သီလကို System ထဲထည့်ဖို့။
ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။
Staff သိထားရမယ်—
မမှန်တာ မရေးရဘူး။
မမှန်တဲ့ Invoice မလုပ်ရဘူး။
Customer ကို မသေချာတာကို သေချာတယ်လို့ မပြောရဘူး။
Safety ပြဿနာကို မဖုံးရဘူး။
Complaint ဖျက်မထားရဘူး။
Cash Error တွေ့ရင် ပြောရမယ်။
ဒါဟာ Ethical Control။
ပိုက်ဆံမလိုဘူး။
ဒါပေမယ့် Character လိုတယ်။
Culture လိုတယ်။
Leader ကိုယ်တိုင်လိုက်နာရတယ်။
Founder က—
“ဒီတစ်ခါတော့ Number လှအောင် ဒီလိုရေးလိုက်”
လို့ တစ်ခါပြောလိုက်ရင်—
စာမျက်နှာတစ်ရာ Policy ရေးထားလည်း အကုန်ပျက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် System ရဲ့ထိပ်မှာ—
Leader အပြုအမူ ရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ မှာ အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို အလွန်တန်ဖိုးထားထားတာ ဒီနေရာမှာ အလွန်လှတယ်။
ငွေရှိတာ ချမ်းသာ။
အသုံးပြုနိုင်တာ ချမ်းသာ။
အကြွေးကင်းတာ ချမ်းသာ။
ဒါပေမယ့်—
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာက ပိုမြင့်တယ်။
လုပ်ငန်းတည်ထောင်သူ ဒီစကား နားထောင်။
Company စနစ်ကောင်းပြီး လိမ်ညာမှုစနစ်ဖြစ်နေရင်—
ကောင်းတဲ့ System မဟုတ်ဘူး။
ပိုပြီး ထိရောက်တဲ့ အကုသိုလ်စနစ် ဖြစ်သွားမယ်။
ဒါအန္တရာယ်ကြီးတယ်။
ဒါကြောင့်—
Efficiency တင်မဟုတ်ဘူး။ Rightness လိုတယ်။
မြန်မြန်လုပ်တာတင် မဟုတ်ဘူး။
မှန်မှန်လုပ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ နဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ မှာ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုကို မမှန်သောအသက်မွေးမှုမှ ခွဲခြားဖို့၊ မှန်ကန်သောအမြင်၊ အားထုတ်မှု၊ သတိတို့နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတာ အရေးကြီးတယ်။
System က အမြတ်တိုးပေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
အမြတ်တိုးပေးတာတင် System ကောင်းလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
လူနစ်နာသလား။
လိမ်ရသလား။
သီလပျက်ရသလား။
ဒီအချက်တွေပါ စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ “ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တယ်” ပြောနေရာမှာ—
“ငွေကို မလိုဘူး” လို့ ငွေကို အထင်သေးမနေဘူးနော်။
ဘုရားဟောတော်တွေမှာ တရားသဖြင့်ရရှိတဲ့စည်းစိမ်ကို အိမ်ရှင်တစ်ယောက်အတွက် လက်တွေ့အကျိုးရှိတဲ့အရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ နဲ့ ၅.၄၁ တို့မှာ တရားသဖြင့် အားထုတ်ရရှိထားတဲ့ ပစ္စည်းကို ကိုယ်တိုင်၊ မိဘ၊ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေတို့ရဲ့ အကျိုးအတွက် သင့်တော်စွာအသုံးပြုခြင်း၊ အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေအတွက် အသုံးပြုခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါကြောင့် ငွေက မကောင်းဘူးမဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတယ်။
ပြဿနာက—
ငွေကိုတစ်ခုတည်းသောအဖြေလို့ ထင်တာ။
ငွေ + ပညာမရှိ = အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်။
ငွေ + စည်းကမ်းမရှိ = ယိုနိုင်တယ်။
ငွေ + သီလမရှိ = ပိုကြီးတဲ့ထိခိုက်မှုလုပ်နိုင်တယ်။
ငွေ + စနစ်ကောင်း + သီလ + ပညာ = ပိုအကျိုးရှိနိုင်တယ်။
ဒါ လောကီအမြင်နဲ့ စုစည်းပြောတာ။
ဗုဒ္ဓဟော Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် ငွေလိုရင် ရှာ။
တရားသဖြင့်ရှာ။
ရလာရင် သိသိသာသာသုံး။
ကာကွယ်။
မပျက်မကွက်စာရင်းထား။
ကောင်းကျိုးအတွက်သုံး။
အဲဒါ ဓမ္မနဲ့လည်း သဟဇာတဖြစ်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စနစ်တည်ဆောက်ရာမှာ မိတ်ကောင်း ကလည်း ပိုက်ဆံထက်တန်တဲ့အချိန် ရှိတယ်။
ဥဇ္ဇယသုတ်မှာ လက်ရှိဘဝအကျိုးအတွက် အချက်လေးမျိုးထဲ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းကို ထည့်ထားပါတယ်။ အဲဒီမိတ်ကောင်းတွေမှာ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ စာဂ၊ ပညာတို့ရှိပြီး ကိုယ်ကလည်း အဲဒီအရည်အသွေးတွေကို လိုက်ယူဖို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Business အတွက် အလင်းယူရင်—
ကိုယ်မသိတဲ့ Accounting နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိသူကို မေး။
Legal ဘက် မသိရင် ပညာရှင်ကို မေး။
Operations ကောင်းတဲ့သူကို လေ့လာ။
လူကောင်းတွေနဲ့ပေါင်း။
Peer တစ်ယောက်နဲ့ တစ်လတစ်ခါ စနစ်ပြန်ဆွေးနွေး။
အကြံအားလုံးငွေပေးဝယ်မှရတာ မဟုတ်ဘူး။
စာအုပ်ရှိတယ်။
သင်တန်းအခမဲ့ရှိတယ်။
မိတ်ဆွေရှိတယ်။
အဖွဲ့အစည်းရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အခမဲ့ဆိုတိုင်းမှန်တာမဟုတ်ဘူး။
အရင်းအမြစ်ကို စစ်ရမယ်။
လုပ်ငန်းအရေးကြီးဆုံးကိစ္စမှာ Professional လိုရင် Professional သုံးရမယ်။
ဒီ Balance လိုတယ်။
မိတ်ကောင်းရှိတာကို—
Free Consultant ရဖို့ပဲ မယူနဲ့။
အမှန်ပြောပေးမယ့်သူရှိတာ ပိုတန်ဖိုးရှိတယ်။
“မင်းလုပ်ပုံဒီမှာရှုပ်နေတယ်”
ပြောပေးမယ့်သူ။
“ဒီ Number မကိုက်ဘူး”
ပြောပေးမယ့်သူ။
“ဒီအလုပ်က သီလနဲ့မကိုက်ဘူး”
သတိပေးမယ့်သူ။
ဒီလို မိတ်ကောင်းက System တည်ဆောက်ရာမှာတောင် တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စနစ်တစ်ခုကောင်းဖို့ နောက်တစ်ခု—
လူသင်ပေးနိုင်ရမယ်။
Founder က—
“ငါသိပါတယ်”
လုံလောက်လား။
မလုံလောက်ဘူး။
ကိုယ်သိတာကို တခြားသူ လုပ်နိုင်အောင် ရှင်းနိုင်ရမယ်။
ဒီမှာ စျေးကြီးတဲ့ Training Department မရှိလည်း စနိုင်တယ်။
လူအသစ်ဝင်လာတယ်ဆို—
အရေးကြီးဆုံးအလုပ်သုံးခု။
တစ်ခုချင်း။
ပြ။
လုပ်ခိုင်း။
စစ်။
ပြန်ရှင်း။
စာရွက်တစ်မျက်နှာပေး။
ဒါပဲ။
နေ့တစ်နေ့နဲ့မသင်နိုင်ရင်—
တစ်ပတ်အစီအစဉ်။
ပထမနေ့ဘာ။
ဒုတိယနေ့ဘာ။
ဒီဟာ Training System။
တချို့အသေးစားလုပ်ငန်းတွေမှာ လူအသစ်ဝင်ရင်—
“ဟိုလူနောက်လိုက်”
ဆိုပြီးပဲ ထားတယ်။
ဟိုလူကလည်း Busy။
တစ်ဝက်သင်။
တစ်ဝက်မသင်။
အသစ်က မှား။
Founder ဆူ။
ဒီပြဿနာရဲ့အကြောင်းက—
Staff မတော်လို့လား။
တစ်ခါတလေ Training System မရှိလို့။
ဒါကြောင့်—
လူမကောင်းတာမပြောခင် သင်ပေးပုံကောင်းမကောင်း ပြန်စစ်။
ဒီဟာ စနစ်စဉ်းစားခြင်း။
ပိုက်ဆံနည်းလည်း စနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Time လိုတယ်။
စိတ်ရှည်မှုလိုတယ်။
ဒါကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရမယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စနစ်အကြောင်းပြောရင်း လူကို မေ့မသွားနဲ့။
တစ်ခါတလေ System ကြီးလာရင်—
လူတွေကို စက်လိုဆက်ဆံတတ်တယ်။
“Process အတိုင်းပဲ”
ဆိုတယ်။
ဒါမကောင်းဘူး။
System က လူကို ကူဖို့။
လူက System အတွက် အညှာတာမဲ့ခံရဖို့မဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ—
ဝန်ထမ်းမိသားစုအရေးပေါ်ဖြစ်တယ်။
Rule က Rule ပဲဆိုပြီး လူ့အခြေအနေမကြည့်ဘူး။
ဒါ System ကောင်းတယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
တစ်ဖက်မှာလည်း—
“လူသားဆန်ရမယ်”
ဆိုပြီး Rule အားလုံးမရှိရင် အလွဲသုံးစားမှုဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
စည်းကမ်း + မေတ္တာ။
ဒီနှစ်ခုလိုတယ်။
စနစ်ရှိလို့ မေတ္တာပျောက်စရာမလိုဘူး။
မေတ္တာရှိလို့ စနစ်မရှိရဘူးလည်း မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခုက တစ်ခုကို ကူရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တဲ့ နောက်တစ်နေရာ—
ဆုံးဖြတ်ချက်မှတ်တမ်း။
Founder တစ်ယောက် Meeting ထဲမှာ ဆုံးဖြတ်တယ်။
“ဒီစျေးနှုန်းပြောင်းမယ်”
တစ်လနောက်—
ဘာကြောင့်ပြောင်းခဲ့တာ မမှတ်မိ။
Result မကောင်း။
ပြန်ကြည့်စရာမရှိ။
ဒါကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အကြီးတွေကို ရိုးရိုးလေး မှတ်။
နေ့စွဲ။
ဘာဆုံးဖြတ်။
ဘာအကြောင်း။
ဘာမျှော်လင့်။
ဘယ်နေ့ပြန်စစ်။
ဒီလောက်။
ဘာအကျိုးရှိလဲ။
သုံးလနောက်—
ကိုယ့်အတွေးမှန်မမှန် ပြန်သင်နိုင်တယ်။
ဒီဟာ အတွေ့အကြုံကို ပညာဖြစ်အောင်လုပ်တဲ့ System။
မဟုတ်ရင်—
Founder တစ်ယောက် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရာချတယ်။
ကောင်းတာပဲ မှတ်မိ။
မကောင်းတာ မေ့။
နောက်ဆုံး ကိုယ့်ကိုယ်ကို—
“ငါ့ Feeling မှန်တယ်”
ထင်နေမယ်။
Record ရှိရင်—
Reality ပြန်ပြတယ်။
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ “ပြုပြီးနောက်ပြန်ဆင်ခြင်” ဆိုတဲ့ အလင်းနဲ့ ဆက်လို့ကောင်းတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက် မှန်တယ်ဆို—
ဘာကြောင့်မှန်။
မှားတယ်ဆို—
ဘာကြောင့်။
ဒီဟာ Learning System။
ပိုက်ဆံလိုသလား။
စာမျက်နှာတစ်ရွက်နဲ့ စနိုင်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စနစ်ရှိတယ်ဆိုပြီး အမြဲနှေးရမယ် လို့ မထင်နဲ့။
ကောင်းတဲ့စနစ်က တချို့နေရာမှာ အလုပ်ကို မြန်စေတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
မေးစရာနည်းတယ်။
ဘယ်သူလုပ်မလဲ သိတယ်။
ဘယ်မှာဖိုင်ရှိသလဲ သိတယ်။
Approval ဘယ်သူလဲ သိတယ်။
အမှားပြန်လုပ်ရတာ နည်းတယ်။
Founder ကို အရာတိုင်းမမေးရတော့ဘူး။
ဒါပေမယ့် စနစ်မကောင်းရင်—
အဆင့်များလွန်းတယ်။
လူတိုင်းလက်မှတ်ထိုး။
သေးတဲ့အရာကို ငါးယောက် Approve။
ဒါကြောင့် System ရဲ့ Goal က—
စာရွက်တိုးဖို့မဟုတ်ဘူး။
ရှုပ်ထွေးမှုလျော့ဖို့။
ဒါကို မကြာခဏပြန်မေး။
“ဒီအဆင့် ဘာအတွက်ရှိတာလဲ?”
အကြောင်းမရှိတော့ရင် ဖျက်။
“ဒီအချက်ကို လူနှစ်ယောက်ရေးနေသလား?”
တစ်ခုလုပ်။
“ဒီ Meeting မှာ Decision ထွက်လား?”
မထွက်ရင် ပုံစံပြောင်း။
System ကလည်း ပမာဒဝင်နိုင်တယ်။
တစ်ခါကလိုလို့ ထည့်ထားတယ်။
ငါးနှစ်နောက် မလိုတော့။
ဒါပေမယ့် ဆက်လုပ်။
ဒါ Waste။
ဒီမှာ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုရဲ့—
ကောင်းတာကို ထိန်း၊ မကောင်းတာကို ပယ်—
ဆိုတဲ့သဘောကို ပြန်အလင်းယူနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ စကားရဲ့ အခြားမျက်နှာတစ်ခုက—
ငွေနည်းတာကို စနစ်တည်ဆောက်ရာ အားသာချက်အဖြစ် သုံးနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
Resource နည်းတော့—
မလိုတာကို ခွဲရတယ်။
အရေးကြီးဆုံးကို ရွေးရတယ်။
Waste မခံနိုင်ဘူး။
ဒါက Discipline သင်ပေးနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ငွေနည်းခြင်းကို romanticize မလုပ်နဲ့။
ဆင်းရဲမှုက ကောင်းတယ်၊ အရင်းမရှိတာက blessing လို့ မပြောဘူး။
Resource နည်းတာက တကယ်နာတယ်။
Opportunity လျော့နိုင်တယ်။
Safety ပြဿနာတက်နိုင်တယ်။
Growth ကန့်သတ်နိုင်တယ်။
ဒါကို မဖုံး။
ဦးဇင်းတို့ပြောတာက—
ရင်းမြစ်နည်းနေတဲ့အချိန်မှာ ရှိတာကို ပိုစနစ်တကျသုံးဖို့။
ဒါ ပိုမှန်တယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
Company က သေးတယ်။
Founder နှစ်ယောက်။
ငွေနည်းတယ်။
ဒီအချိန် စနစ်တည်ဆောက်ရမှာ—
အထူးခက်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
“ငါတို့နှစ်ယောက်ပဲ၊ ပြောလိုက်ရင်ပြီးတာပဲ”
ထင်တယ်။
အစမှာ မှန်တယ်။
နောက်တဖြည်းဖြည်း—
လူသုံးယောက်။
ငါးယောက်။
ဆယ်ယောက်။
အခု အရင်သဘောတူထားတာ အခြားသူမသိဘူး။
Founder A တစ်မျိုးပြော။
Founder B တစ်မျိုးပြော။
Staff ရှုပ်။
ဒါကြောင့် သေးတုန်းကတောင်—
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရေးထား။
ဘယ်သူတာဝန်?
ငွေဘယ်လောက်အထက်ဆို နှစ်ယောက်သဘောတူ?
Customer Refund ဘယ်လို?
Staff ခန့်ရာ ဘယ်သူဆုံးဖြတ်?
ဒီလိုအရေးကြီးတာကို စောစောရှင်း။
ဒါ Governance အစ။
Board ကြီးမလိုဘူး။
ရှင်းလင်းမှုလိုတယ်။
စနစ်ရဲ့ပထမအဆင့်ကို တစ်ခါတလေ—
“မပြောလည်း သိမှာပဲ” ဆိုတာကို ဖျက်ခြင်း လို့တောင် ပြောလို့ရတယ်။
မပြောလည်းသိမယ် မထင်နဲ့။
ရေး။
ရှင်း။
ဒါကုန်ကျစရိတ်နည်းတဲ့ System။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စနစ်ကောင်းတစ်ခု တည်ဆောက်ဖို့ နောက်တစ်ခုလိုတယ်—
အမှားပြောလို့ရတဲ့ Culture။
စာရင်းရှိတယ်။
Staff တစ်ယောက် Error တွေ့တယ်။
Founder ဆူမှာကြောက်လို့ မပြောဘူး။
ဒါဆို System ပျက်တယ်။
Check list ရှိတယ်။
လူတွေ အမှန်ခြစ်ပဲ ခြစ်တယ်။
တကယ်မစစ်ဘူး။
ဒါ System ပျက်တယ်။
အဲဒီတော့—
စနစ်မှာ စာရွက်အပြင် စိတ်နေစိတ်ထားလိုတယ်။
“မှားတာတွေ့ရင် ပြော”
“သိပြီးဖုံးတာကိုတော့ မလက်ခံဘူး”
“ရိုးသားတဲ့အမှားကို သင်ယူပြီး ပြင်”
ဒီလို Culture။
ဒီနေရာမှာ သီလက ပြန်ဝင်လာတယ်။
အမှန်ပြောခြင်းမရှိရင် System အားလုံးက Data အမှားပေါ် တည်မယ်။
ဒါ အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်က မိသားစုအတွက်၊ ဝန်ထမ်းအတွက်၊ လုပ်ငန်းအတွက် ရုန်းကန်နေရတယ်။
တစ်ခါတလေ—
“သူတို့အတွက်မို့ ဒီတစ်ခါ မမှန်တာလုပ်ရတာ”
ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို အကြောင်းပြတတ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇၊ ဓနဉ္ဇာနိသုတ် က အလွန်သတိပေးစရာကောင်းတယ်။
ဓနဉ္ဇာနိဟာ မိဘ၊ ဇနီးသားသမီး၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေ စတဲ့ တာဝန်တွေ အများကြီးရှိကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ပြောတဲ့အခါ—မိဘအတွက်ဖြစ်စေ၊ မိသားစုအတွက်ဖြစ်စေ မမှန်သောအကျင့်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ရုံနဲ့ အဲဒီအကြောင်းပြချက်က မကောင်းမှုရဲ့အကျိုးမှ ကယ်တင်ပေးနိုင်မလားဆိုတဲ့ အလွန်ပြတ်သားတဲ့ သတိပေးမှု ရှိပါတယ်။
ဒီဟာ Founder အတွက် အရေးကြီးတယ်။
“Company အသက်ရှင်ဖို့ဆို မလိမ်မဖြစ်”
စကားနဲ့ သီလကို မပစ်နဲ့။
Business System တည်ဆောက်တဲ့အခါ—
သီလကို Constraint မယူနဲ့။ Foundation လို့ယူ။
မလိမ်ရ။
မခိုးရ။
မတရားမလုပ်ရ။
ဒီ Foundation ပေါ်မှာ စနစ်တည်။
အဲဒီ System က ရေရှည်ခိုင်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ငွေမရှိတဲ့အချိန် အကြီးဆုံး System တစ်ခုက—
“မဝယ်သင့်တာ မဝယ်ခြင်း”
လည်းဖြစ်တယ်။
Expense Approval System။
လူနှစ်ယောက် Company လည်းလုပ်လို့ရတယ်။
ဝယ်မယ်ဆို—
ဒီအရာက Revenue တိုးမလား?
Cost လျှော့မလား?
Risk လျှော့မလား?
မဖြစ်မနေလိုအပ်လား?
ဒါမှမဟုတ် လှချင်လို့လား?
မေး။
ဒါ Zero-based thinking လို့ ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ အမျိုးမျိုးခေါ်နိုင်တယ်။
နာမည်ထက် Principle က အရေးကြီးတယ်။
သုံးမယ့်ငွေကို ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ချိတ်။
ဒီသဘောဟာ ဥဇ္ဇယသုတ်ရဲ့ မျှတသောအသက်မွေးမှုနဲ့ တော်တော်ကိုက်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ နဲ့ ၅.၄၁ တို့မှာလည်း တရားသဖြင့် ရရှိတဲ့ပစ္စည်းကို မိမိနဲ့အခြားသူတွေအကျိုးအတွက် သင့်လျော်စွာအသုံးချခြင်းကို ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါဆို ငွေသုံးတာ အပြစ်လား။
မဟုတ်ဘူး။
မသိဘဲ သုံးတာကို ပြန်ကြည့်။
ငွေနည်းလို့ မသုံးရဘူးမဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတာအတွက် သုံး။
အရေးမကြီးတာ စောင့်။
ဒါ စနစ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
“ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်သည်” ဆိုတဲ့ စကားကို ကိုယ့်ဘဝထဲပြန်သွားကြည့်။
အိမ်မှာလည်း System ရှိလို့ရတယ်။
အိမ်အသုံးစရိတ်မှတ်။
အကြွေးရှိရင် စာရင်းထား။
Important Document တစ်နေရာထား။
ဆေးဝါးသောက်ရက် လိုရင် မှတ်။
မိဘဆေးရုံရက်မှတ်။
ကလေးကျောင်းရက်မှတ်။
ဒီဟာတွေမှာ ပိုက်ဆံအများကြီးမလိုဘူး။
ရှင်းလင်းမှုလိုတယ်။
မိသားစုမှာ အမြဲပြဿနာဖြစ်တဲ့အရာတစ်ခုရှိရင်—
လူတစ်ယောက်ကိုပဲ အပြစ်တင်မနေဘဲ—
“လုပ်ပုံမှာ System ပြင်လို့ရသလား”
မေး။
ဥပမာ—
Bill Due အမြဲမေ့။
Reminder System။
အိမ်မှာ ဘာဝယ်ထားလဲမသိ။
စာရင်း။
မိသားစုတစ်ယောက်စီ အလုပ်တာဝန်မရှင်း။
ခွဲ။
ဒါ System Thinking။
ဒါပေမယ့် အိမ်ကို Company လို မေတ္တာမဲ့စီမံဖို့ မဟုတ်ဘူး။
System က လူတွေကို အဆင်ပြေစေဖို့။
ဒီ Balance ကို ထိန်း။
ဒကာကြီးတို့…
ငွေနည်းတဲ့အခါ Founder ရဲ့အချိန်ကလည်း အရင်းအနှီး။
အချိန်ကို မစနစ်တကျသုံးရင်—
အရင်းအနှီးယိုတယ်။
Meeting နှစ်နာရီ။
ဆုံးဖြတ်ချက်မရှိ။
အဲဒါ Cost။
Founder လုပ်ရမယ့်အလုပ်မလုပ်ဘဲ အသေးစားကိစ္စတွေ တစ်နေ့လုံး။
Cost။
ဒီနေ့လုပ်ရမယ့်အရေးကြီးတာကို နောက်ကျ။
Cost။
ဒါကြောင့်—
ငွေမရှိတဲ့ Business မှာ အချိန်စာရင်း ပိုတောင်အရေးကြီးတယ်။
“ဒီအပတ် အရေးကြီးဆုံး ရလဒ်သုံးခု”
ရှင်း။
အလုပ်တိုင်းတူတူမဟုတ်ဘူး။
ဒီဟာ အရင်ပြောခဲ့တဲ့ Time Management တရားနဲ့ ဆက်စပ်သော်လည်း ဒီနေ့အဓိကက အချိန်စီမံမှုမဟုတ်ဘူး။
အချိန်လည်း System ထဲထည့်လို့ရတဲ့ Resource တစ်ခု ဆိုတာ။
ငွေနည်းပြီး အချိန်ပါယိုနေရင်—
နှစ်ဆနာမယ်။
ဒါကြောင့် Meeting စမယ်ဆို—
ရည်ရွယ်ချက်။
အဆုံးမှာ ဘာဆုံးဖြတ်မလဲ။
ဘယ်သူလုပ်မလဲ။
ပြီးရက်။
ဒီလိုရိုးရိုးလုပ်။
လူငါးယောက် နာရီတစ်နာရီထိုင်တာ—
တကယ်တော့ အလုပ်ချိန်ငါးနာရီကုန်တာ။
ဒါကို Founder သတိထား။
ငွေမမြင်လို့ Cost မဟုတ်ဘူးလို့ မထင်နဲ့။
အချိန်ကလည်း Cost။
စနစ်က အဲဒီ Cost ကို လျှော့နိုင်တယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
တစ်ချို့ Founder က စနစ်မလုပ်ချင်တာ—
“ငါတို့က Creative Business၊ Rule တွေမလိုဘူး”
ဆိုတယ်။
Creative ဖြစ်တာနဲ့ စနစ်မရှိရတာ မတူဘူး။
ဖန်တီးမှုမှာ လွတ်လပ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဖိုင်မပျောက်ဖို့ System လိုတယ်။
Customer Deadline မမေ့ဖို့ System လိုတယ်။
Version မှားမပို့ဖို့ System လိုတယ်။
Invoice မမေ့ဖို့ System လိုတယ်။
Creativity နဲ့ Administration ခွဲ။
System က Creativity ကို သတ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
Creativity အတွက် စိတ်လွတ်အောင် routine အလုပ်တွေကို ရှင်းပေးဖို့။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအမြင်။
ဓမ္မဘက်ကတော့—
စည်းကမ်းရှိတာနဲ့ ပညာပိတ်မသွားဘူး။
အပ္ပမာဒနဲ့ လွတ်လပ်မှု ဆန့်ကျင်တာမဟုတ်ဘူး။
မမေ့မလျော့သူက အရေးကြီးတာကို ပိုလွတ်လပ်စွာ လုပ်နိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေ့ တစ်ခုလုပ်စေချင်တယ်။
မနက်ဖြန်မစောင့်နဲ့။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ ပိုက်ဆံမသုံးဘဲ ပြင်လို့ရတဲ့ System တစ်ခု ရှာ။
တစ်ခုပဲ။
စာရွက်ယူ။
ရေး—
“ဘယ်ပြဿနာကို ကျွန်တော်တို့ ထပ်ခါထပ်ခါ ကြုံနေလဲ?”
ဥပမာ—
Order မေ့။
Payment နောက်ကျ။
Customer Reply နောက်ကျ။
Stock မသိ။
Meeting Action မပြီး။
Staff အသစ်အလုပ်မသိ။
Founder မရှိရင် Decision ရပ်။
ဒီထဲက တစ်ခုရွေး။
ပြီးတော့—
အခုကစပြီး လုပ်ပုံတစ်ကြောင်း ဘာပြောင်းမလဲ?
Order မေ့—
Order တစ်နေရာတည်းဝင်။
Payment—
Due Date list။
Complaint—
နေ့စဉ်နှစ်ကြိမ်စစ်။
Meeting—
ဘယ်သူ၊ ဘာ၊ ဘယ်နေ့ ရေး။
Staff—
တစ်မျက်နှာ Training Checklist။
ဒါနဲ့စ။
တစ်ပတ်နောက် ပြန်ကြည့်။
အလုပ်ဖြစ်လား။
မဖြစ်ရင်ပြင်။
ဒီဟာ System Building။
ကြီးကြီးမစနဲ့။
အလေ့အထသေးသေးလေးကို တည်ငြိမ်အောင်လုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ တစ်ခါတလေ Founder ပြောတယ်—
“Staff က System မလိုက်ဘူး”
မေး—
System ကို သူတို့နားလည်လား။
ဘာကြောင့်လိုတာ ပြောထားလား။
လုပ်ရတာ အလွန်ခက်လား။
အဆင့်များလား။
Founder ကိုယ်တိုင်လိုက်လား။
ဒီနောက်ဆုံးဟာ အရေးကြီးတယ်။
Founder က—
“Expense တိုင်းမှတ်”
ပြောတယ်။
ကိုယ်က မမှတ်။
Staff ဘာသင်မလဲ။
“Meeting နောက်မကျနဲ့”
ပြောတယ်။
Founder အမြဲနောက်ကျ။
System ပျက်မယ်။
ဒါကြောင့်—
System ဟာ Leader ရဲ့အပြုအမူထက် အားမကြီးဘူး။
Policy ရေးထားတာထက် Founder လုပ်ပြတာကို လူတွေလိုက်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် ငွေမရှိလည်း System ရှိနိုင်တာမှန်သလို—
Leader စည်းကမ်းမရှိရင် ငွေရှိလည်း System မတည်နိုင်ဘူး။
ဒီစကား ပိုအရေးကြီးတယ်။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ အပ္ပမာဒကို ပြန်သတိရ။
အပ္ပမာဒဟာ “အခြားသူမမေ့အောင်ပြောခြင်း” မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်တိုင် မမေ့မလျော့ဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စနစ်ကောင်းတစ်ခုမှာ—
ပြဿနာကို စောစောမြင်တဲ့ Signal ရှိတယ်။
ငွေနည်းတဲ့ Company က ဒီဟာပိုလိုတယ်။
ဥပမာ—
Cash နည်းလာရင် ဘယ် Amount အောက်ကျရင် Founder သိရမလဲ။
Stock နည်းလာရင် ဘယ်အဆင့်မှာ Order တင်မလဲ။
Customer Complaint ဘယ်နှစ်ခုဖြစ်ရင် Root Cause Review လုပ်မလဲ။
Payment Due ဘယ်နှစ်ရက်ကျော်ရင် Follow-up လုပ်မလဲ။
ဒီလို trigger ရှိ။
ဒါဆို—
ပြဿနာအကြီးဖြစ်မှ မသိဘူး။
ဒီဟာ Initial Risk Register တရားနဲ့ ဆက်စပ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့အဓိက—
Signal တည်ဆောက်ဖို့ အမြဲငွေအများကြီးမလိုဘူး။
တစ်ခုချင်းစီမှာ မေး—
“ဘယ်အခြေအနေကို မြင်ရင် Action လုပ်မလဲ”
သတ်မှတ်။
ဒါ System။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
အခုတစ်ခု ပိုနက်စဉ်းစား။
ဘာကြောင့် လူတွေ System မလုပ်ကြတာလဲ။
ငွေမရှိလို့တစ်ခု။
အချိန်မရှိလို့တစ်ခု။
မသိလို့တစ်ခု။
ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ—
System လုပ်လိုက်ရင် ကိုယ့်အမှားမြင်ရမှာမို့ မလုပ်ချင်တာ။
စာရင်းမရှိရင်—
“အဆင်ပြေပါတယ်”
ပြောလို့ရတယ်။
စာရင်းရှိရင်—
တစ်လလုံး အမြတ်မရှိတာ ပေါ်လာတယ်။
Customer Complaint မမှတ်ရင်—
“လူတွေကြိုက်ပါတယ်”
ပြောလို့ရတယ်။
မှတ်လိုက်ရင်—
Complaint pattern ပေါ်လာတယ်။
Task List မရှိရင်—
“အလုပ်များလို့ မပြီးတာ”
ပြောလို့ရတယ်။
စာရင်းရှိရင်—
Founder ကိုယ်တိုင် အရေးကြီးတာကို နောက်ကျနေတာ ပေါ်လာတယ်။
ဒါကြောင့် System ဆိုတာ—
အမှန်မြင်ချင်သူအတွက် မိတ်ဆွေ။
အမှန်မမြင်ချင်သူအတွက် စိတ်မသက်သာစရာ မှန်တစ်ချပ်။
ဒီအချက်က ဓမ္မနဲ့ နက်နက်ဆက်တယ်။
ဓမ္မလေ့ကျင့်တာလည်း—
ကိုယ့်စိတ်ကို အမှန်ကြည့်ရတာ။
လောဘရှိရင် ရှိတာကိုမြင်။
ဒေါသရှိရင် မြင်။
မောဟရှိရင် မြင်။
Founder လည်း—
Business မှာ Loss ရှိရင် ရှိတာမြင်။
System ကောင်းမကောင်းမြင်။
အမှန်ကို မဖုံး။
ဒါ ပညာရဲ့အစ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုထပ်။
စနစ်က ပိုက်ဆံရလာဖို့အတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
လူကို မပင်ပန်းအောင်။
မမှားအောင်။
မတရားမဖြစ်အောင်။
တာဝန်မပျောက်အောင်။
သင်ယူမှုမပျောက်အောင်။
ဒါတွေအတွက်လည်း စနစ်ရှိတယ်။
ဥပမာ—
လူနာဆေးပေးတဲ့လုပ်ငန်းမျိုး၊ အစားအသောက်လုပ်ငန်းမျိုး၊ စက်မှုလုပ်ငန်းမျိုးမှာ Safety System က Profit ထက် လူ့အသက်နဲ့ ဆိုင်နိုင်တယ်။
ဒီလိုနေရာတွေမှာ—
“ငွေမရှိလို့ System ရိုးရိုးပဲ”
ဆိုပြီး Safety Standard လျှော့လို့မရဘူး။
သက်ဆိုင်ရာဥပဒေ၊ စံနှုန်း၊ ပညာရှင်ညွှန်ကြားချက်ကို မဖြစ်မနေလိုက်။
ဒီနေ့တရားကို အကြောင်းပြပြီး Safety ကို လျှော့ချခွင့် မရှိဘူး။
ဒါ Truth before fluency။
ဓမ္မမှာလည်း မိမိနဲ့ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်နစ်နာစေမလား ဆင်ခြင်ဖို့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ က အလွန်ရှင်းတယ်။
ဒါကြောင့် Business System ရဲ့ စံနှုန်းတစ်ခုက—
“ဒီ Process က လူကို မထိခိုက်စေဘူးလား”
မေး။
စျေးသက်သာတာတင် မရွေးနဲ့။
Safe ဖြစ်လား။
Ethical ဖြစ်လား။
Legal ဖြစ်လား။
ဒီအရာတွေကို ငွေနဲ့သာ မတိုင်းနဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
System တည်ဆောက်တာရဲ့ နောက်ဆုံးရည်ရွယ်ချက်က Founder ကို အရာအားလုံးကနေ ဝေးစေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Founder က အရေးကြီးဆုံးအရာကို လုပ်နိုင်ဖို့။
Founder တစ်နေ့လုံး—
Printer paper ဝယ်။
Delivery နောက်ကျတာလိုက်။
Invoice တစ်ခုတစ်ခုစစ်။
Staff attendance လိုက်။
ဒီအရာအားလုံး ကိုယ်လုပ်နေရင်—
Strategy ဘယ်တော့စဉ်းစားမလဲ။
Customer ဘယ်တော့နားထောင်မလဲ။
လူတည်ဆောက်တာ ဘယ်တော့လုပ်မလဲ။
ဒီတော့ System က—
routine ကို ယုံကြည်စွာလည်စေပြီး Founder ကို ပိုတန်ဖိုးရှိတဲ့အလုပ်ဆီ ပြန်ပို့ရမယ်။
ဒီအချက်က အရင် “အရာအားလုံးကိုယ်တိုင်လုပ်ခြင်း၏အန္တရာယ်” နဲ့ ဆက်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ထူးခြားချက်က—
လူများမှ လွှဲလို့ရမယ်မဟုတ်ဘူး။
System မရှိဘဲ လူထပ်ခန့်တာနဲ့ ရှုပ်ထွေးမှု တိုးနိုင်တယ်။
လူမခန့်နိုင်သေးလည်း စနစ်စ။
လူခန့်နိုင်လာရင် စနစ်ပေါ် လွှဲ။
ဒါ ပိုကောင်းတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
တစ်ယောက်က—
“ကျွန်တော့်မှာ ငွေမရှိဘူး”
ပြောရင်—
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ကစပြီး နောက်မေးခွန်းတစ်ခု ထပ်မေးချင်တယ်။
“ငွေမရှိသေးပေမယ့် ဘာကို စနစ်တကျလုပ်နိုင်သေးလဲ?”
စာရင်း?
အချိန်?
Customer follow-up?
Training?
အလုပ်ခွဲမှု?
Cash review?
Stock review?
Risk list?
Decision log?
Meeting action?
Documentation?
ဒီထဲက တစ်ခုခုတော့ ရှိတယ်။
ဒါကိုစ။
အခြားသူတွေမှာရှိတဲ့ Tool အားလုံးမရှိလို့ စိတ်မကျနဲ့။
ရှိတာနဲ့ အကောင်းဆုံးလုပ်။
ဒါပေမယ့်—
လိုအပ်တဲ့ Resource ကို ရှာဖို့လည်း မရပ်နဲ့။
ဒီနှစ်ခုတွဲ။
ရှိတာကို စနစ်တကျသုံး။
လိုတာကို တရားသဖြင့် ရှာ။
ဒီစကားက ပိုပြည့်စုံတယ်။
ဥဇ္ဇယသုတ်မှာလည်း အားထုတ်လုပ်ကိုင်မှု၊ စည်းစိမ်ကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ မျှတသောဘဏ္ဍာစီမံမှုကို တစ်ပြိုင်တည်းထားတာ ကြည့်လို့ကောင်းတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
System နဲ့ပတ်သက်ပြီး နောက်ထပ် အရေးကြီးတာ—
စနစ်ကို နာမည်လှလှမပေးနဲ့၊ အသုံးဝင်အောင်လုပ်။
တချို့ Company—
Process Transformation။
Digital Excellence။
Operational Framework။
နာမည်တွေ ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် Customer အီးမေးလ်ကို သုံးရက်မပြန်။
ဒါ System ကောင်းလား။
နာမည်အရေးမကြီးဘူး။
အလုပ်ဖြစ်မဖြစ်။
ဒါ အရေးကြီးတယ်။
ကျွန်တော်တို့ အသေးစားလုပ်ငန်းမှာ—
“နေ့ဆုံးစာရင်း”
လို့ပဲခေါ်။
ကောင်းတယ်။
“သောကြာငွေစစ်”
ခေါ်။
ကောင်းတယ်။
“Order Board”
ခေါ်။
ကောင်းတယ်။
အမည်ထက်—
လိုက်နာမှု။
ဒါကြောင့် မြန်မာလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ English Term မသိလည်း System မလုပ်နိုင်ဘူး မထင်နဲ့။
ကိုယ်နားလည်တဲ့ဘာသာနဲ့ ရေး။
Staff နားလည်တဲ့ဘာသာနဲ့ ရေး။
အရေးကြီးတာ—
အဓိပ္ပာယ်ရှင်း။
ဒါ File နာမည်အင်္ဂလိပ်လို မသိလို့ Business မလည်ဘူးမဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့လုပ်ပုံ သိရမယ်။
ဒီဟာ ဒီနေ့တရားမှာ အထူးပြောချင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု System တည်ဆောက်ရာမှာ သင်ယူမှု အကြောင်း ပြန်ဆင်းမယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၄၇ မှာ သုတ—လေ့လာနာယူမှုကို စည်းစိမ်တစ်မျိုးအဖြစ် ထည့်ထားတယ်။
Founder ကို ငွေနည်းလို့ Course မတက်နိုင်ဘူးဆိုပါစို့။
အခမဲ့အရင်းအမြစ် ရှာ။
စာအုပ်ငှား။
မိတ်ဆွေနဲ့ဖလှယ်။
ကိုယ့်အမှားကို သင်ခန်းစာယူ။
Customer ကို မေး။
Staff ကို မေး။
Learning System တည်ဆောက်။
အပတ်စဉ်—
“ဒီအပတ် ဘာသင်ယူခဲ့?”
မေး။
ဒီလို။
ငွေတင်မဟုတ်ဘူး။
Learning Capacity ကိုတည်ဆောက်။
တစ်ယောက်က ငွေများတယ်။
ဒါပေမယ့် မသင်ယူ။
နောက်တစ်ယောက် ငွေနည်းတယ်။
နေ့တိုင်းပိုသိလာတယ်။
ကြာလာရင် ဘယ်သူပိုခိုင်မလဲ။
အခြေအနေများစွာပေါ်မူတည်တယ်။
တစ်ကြောင်းနဲ့ အာမခံမရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
သင်ယူနိုင်စွမ်းက ရေရှည်တန်ဖိုးကြီးတာ သေချာတယ်။
ဒါကြောင့် System ထဲမှာ—
Learning Loop ထည့်။
မြန်မာလို—
လုပ်။
ပြန်ကြည့်။
သင်ယူ။
ပြင်။
ထပ်လုပ်။
ဒါပဲ။
ဒီဟာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်မှုနဲ့ အလင်းယူလို့ အလွန်ကောင်းတယ်။
ကဲ… ဒကာကြီးတို့။
စနစ်ကောင်းတစ်ခုက လူ့မှတ်ဉာဏ်ကို မယုံလွန်းဘူး။
“မှတ်ထားပါ့မယ်”
ဒါ System မဟုတ်ဘူး။
“မမေ့ပါဘူး”
ဒါ System မဟုတ်ဘူး။
ရေးထား။
Reminder ထား။
Checklist ထား။
ဘာကြောင့်လဲ။
လူက မေ့တတ်တယ်။
အလုပ်များရင်ပိုမေ့။
Founder အရမ်းတော်လည်း မေ့တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် စနစ်က လူကို အပြစ်တင်တာမဟုတ်ဘူး။
လူ့အကန့်အသတ်ကို အသိအမှတ်ပြုတာ။
ကောင်းတဲ့စနစ်က—
“လူတွေမမှားရဘူး”
မပြောဘူး။
“လူမှားနိုင်လို့ ဘယ်လိုစောစောဖမ်းမလဲ”
စဉ်းစားတယ်။
ဒီဟာပညာရှိတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ repeated checking သဘောနဲ့ ဒီလိုအလင်းယူလို့ရတယ်။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ငွေမရှိလည်း စနစ်ရှိနိုင်တဲ့ နောက်ဆုံးအဓိကနေရာ—
ကိုယ့်စိတ်။
အပြင် Process ရှိတယ်။
ကိုယ့်စိတ် Process မရှိဘူး။
စိတ်ထဲမှာ လောဘတက်ရင် ချက်ချင်းဝယ်။
ဒေါသတက်ရင် ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်။
Fear တက်ရင် ချက်ချင်း Project ရပ်။
မာနတက်ရင် အကြံမနားထောင်။
ဒါဆို အပြင်စနစ်က ကယ်ဖို့ခက်တယ်။
Founder ကိုယ့်မှာလည်း—
Pause System လိုတယ်။
စကားပြင်းတယ်ဆိုရင်—
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်အခါ—
အရင် Data။
ပြီးရင် တခြားသူအမြင်။
ပြီးရင် ကိုယ့်စိတ် အေးမအေး။
ပြီးမှဆုံးဖြတ်။
ဒါ လက်တွေ့စည်းကမ်း။
ဘုရားဟော Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့ရဲ့အလင်းနဲ့ ကိုက်တယ်။
Founder ရဲ့စိတ်က—
လုပ်ငန်းရဲ့ အကြီးဆုံးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
စိတ်မတည်ရင်—
Rule ပြောင်း။
စျေးပြောင်း။
လူပြောင်း။
Strategy ပြောင်း။
နေ့တိုင်း။
Team မလိုက်နိုင်။
ဒါကြောင့်—
အပြင် System မတည်ခင် အတွင်းဆုံးဖြတ်ချက်သဘောကိုလည်း လေ့ကျင့်။
ဒီဟာ ဓမ္မရဲ့ အထူးတန်ဖိုး။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
ဒီနေ့တရားကို လက်တွေ့အရ အခုချုပ်ကြည့်မယ်။
ငွေမများသေးရင်—
အရင်ဆုံး ကွန်ပျူတာစနစ်ကြီး မရှာနဲ့။
တစ် — အလုပ်ဝင်ရာတစ်နေရာထား။
နှစ် — လုပ်မယ့်သူနဲ့ ရက်စွဲရှင်း။
သုံး — ငွေဝင်ငွေထွက် နေ့စဉ်မှတ်။
လေး — အိမ်ငွေနဲ့ လုပ်ငန်းငွေ ခွဲ။
ငါး — ရရမယ့်ငွေ၊ ပေးရမယ့်ငွေ စာရင်းသီးသန့်။
ခြောက် — ထပ်ခါထပ်ခါလုပ်တဲ့အလုပ်ကို တစ်မျက်နှာရေး။
ခုနစ် — တစ်ပတ်တစ်ခါ ပြန်ကြည့်။
ရှစ် — အမှားဖြစ်တိုင်း လူအပြစ်မတင်ခင် Process စစ်။
ကိုး — Founder မရှိရင် ရပ်တဲ့အလုပ်ကို ရှာ။
ဆယ် — သီလပျက်စေတဲ့လုပ်ပုံကို စနစ်ကောင်းလို့ မခေါ်။
ဒီဆယ်ချက်ကို ဗုဒ္ဓဟော Business Checklist လို့ မယူရဘူး။
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ကို လက်တွေ့အသုံးချဖို့ စုစည်းထားတာ။
ဓမ္မအခြေခံကတော့—
အားထုတ်မှု။
ကာကွယ်မှု။
မိတ်ကောင်း။
မျှတသောဘဏ္ဍာစီမံမှု။
အပ္ပမာဒ။
မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်မှု။
မှန်ကန်သောအားထုတ်မှု။
မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှု။
အပြစ်ကင်းခြင်း။
ဒါတွေ။
ဒကာကြီးတို့…
အခု တရားရဲ့အနက်ပိုင်းကို ဆင်းကြည့်မယ်။
“ငွေမရှိဘူး”
ဆိုတဲ့စကားဟာ တစ်ခါတလေ အမှန်။
တကယ်မရှိဘူး။
တစ်ခါတလေတော့—
အလုပ်မစချင်တဲ့စိတ်ရဲ့ အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
“ပိုက်ဆံရရင် စာရင်းလုပ်မယ်”
“လူရရင် System တည်မယ်”
“Office ရရင် Professional ဖြစ်မယ်”
“Software ရရင် စနစ်ကျမယ်”
ဒီလိုနဲ့—
အပြင်အခြေအနေ ပြည့်မှ စမယ်။
ဘယ်တော့ပြည့်မလဲ။
မသိဘူး။
ဓမ္မက—
ရှိတဲ့အခြေအနေမှာ ကုသိုလ်ကို စလုပ်ဖို့ အမြဲသတိပေးတယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း—
ရှိတဲ့ Resource နဲ့ မှန်ကန်စွာ စ။
ဒါပေမယ့် မလုံလောက်တာကို အတင်းဖုံးမထား။
လိုတာရှာ။
ဒီ Balance။
တစ်ချို့က—
“ငွေမရှိပေမယ့် စိတ်ရှိရင်ရတယ်”
အရမ်း romantic ဖြစ်သွားတယ်။
မမှန်ဘူး။
စိတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ Factory မတည်နိုင်ဘူး။
ဆေးရုံမလည်နိုင်ဘူး။
လစာမပေးနိုင်ဘူး။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်းပြော။
ဒီနေ့စကားက—
စနစ်ရဲ့အစကို ငွေအကြောင်းပြချက်နဲ့ မနှောင့်နှေးစေနဲ့။
ဒီလောက်ပဲ။
ကဲ… ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ ကို တစ်ကြိမ်ထပ်ပြန်ကြည့်။
လုပ်ငန်းကို တတ်ကျွမ်းစွာ အားထုတ်ခြင်း။
ရထားတာကို ကာကွယ်ခြင်း။
လူကောင်းနဲ့ပေါင်းခြင်း။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိခြင်း။
ဒီလေးခုလုံးမှာ—
“ငွေများမှ”
ဆိုတာမရှိဘူး။
ရရှိထားတဲ့အခြေအနေကို ပညာရှိစွာစီမံဖို့ ပြောတာ။
ဒါကြောင့် အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့—
ကိုယ့်မှာ ငွေနည်းရင်—
ငွေရှိသူကို မနာလိုနဲ့။
သူ့မှာရှိတာ သူ့အခြေအနေ။
ကိုယ့်မှာရှိတာကြည့်။
ကိုယ့်အလုပ်တတ်မှု။
ကိုယ့်မိတ်ဆွေ။
ကိုယ့်Customer Trust။
ကိုယ့်အချိန်။
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံ။
ကိုယ့်သီလ။
ကိုယ့်ပညာ။
ကိုယ့်စည်းကမ်း။
ဒီအရာတွေ စု။
ဒါက အရင်းအနှီး။
ပြီးမှ လိုအပ်တဲ့ငွေကို တရားသဖြင့်ရှာ။
ဒီလိုသွားရင်—
စိတ်လည်း မကျိုးဘူး။
Reality လည်း မဖုံးဘူး။
ကဲ… ဒကာ ဒကာမတို့။
System ကို တစ်ခါတလေ လူတွေ “Freedom ရဲ့ရန်သူ” လို့ မြင်တယ်။
Rule မကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ကောင်းတဲ့ System က—
Freedom ကို တိုးစေနိုင်တယ်။
နေ့တိုင်း—
“ငွေဘယ်လောက်ရှိလဲ”
မသိလို့ စိတ်ပူတာထက်—
စာရင်းရှိလို့ သိတာ—
စိတ်လွတ်တယ်။
Order မေ့မလား စိတ်ပူတာထက်—
စာရင်းရှိတာ—
စိတ်လွတ်တယ်။
Founder တစ်ယောက်မရှိရင် ဘာမှမလည်တာထက်—
လုပ်ပုံရေးထားတာ—
Founder လွတ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
စည်းကမ်းက လွတ်လပ်မှုကို အမြဲဆန့်ကျင်တာမဟုတ်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့စည်းကမ်းက ရှုပ်ထွေးမှုကနေ လွတ်စေနိုင်တယ်။
ဓမ္မမှာလည်း သီလက တားမြစ်ချက်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာရှိတယ်။
မလိမ်တဲ့သူက—
လိမ်ထားတာ မှတ်နေရတာနည်းတယ်။
မခိုးတဲ့သူက—
ဖော်ထုတ်ခံရမှာကြောက်စရာ နည်းတယ်။
System မှာလည်း—
မှန်ကန်တဲ့စည်းကမ်းက စိတ်အားကို လွတ်ပေးတယ်။
ကဲ… တရားနာပရိသတ်တို့။
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချပြီး နိဂုံးဘက်ဆင်းကြမယ်။
ပထမ—
ဒုက္ခ။
လုပ်ငန်းစနစ်မရှိရင် ဘာဒုက္ခရှိလဲ။
မေ့တယ်။
ရှုပ်တယ်။
ထပ်လုပ်ရတယ်။
ငွေဘယ်ရောက်မသိ။
လူအချင်းချင်း အပြစ်တင်။
Founder ပင်ပန်း။
Customer မကျေနပ်။
အလုပ်တစ်ခု အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လုပ်။
Staff မသိ။
Founder မရှိရင်ရပ်။
ဒီလို လောကီဒုက္ခတွေ။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က ပိုနက်ကြည့်ရင်—
စနစ်ရှိနေပါစေ။
ငွေရှိနေပါစေ။
လုပ်ငန်းရှိနေပါစေ။
ဒါတွေအားလုံး အမြဲမတည်ဘူး။
တိုးတက်မယ်။
ကျမယ်။
လူပြောင်းမယ်။
အခြေအနေပြောင်းမယ်။
ခန္ဓာကိုယ်ပြောင်းမယ်။
တစ်နေ့ လုပ်ငန်းကိုလည်း ခွဲရမယ်။
ဒါ ဒုက္ခသစ္စာကို မမေ့ဖို့။
System က လောကကို ထာဝရမလုပ်ပေးနိုင်ဘူး။
စနစ်က—
လောကီဒုက္ခတချို့ကို စီမံနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် သံသရာဒုက္ခရဲ့ အဆုံးမဟုတ်ဘူး။
ဒီကွာခြားချက်ထား။
ပြီးတော့ သမုဒယ။
စနစ်မရှိရတဲ့အကြောင်းတချို့က—
ပျင်းရိမှု။
ပမာဒ။
မာန။
“ငါမှတ်မိတယ်”
ဆိုတဲ့မာန။
“ငါမရှိရင်မဖြစ်ဘူး”
ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု။
ပိုက်ဆံရှိတာနဲ့ အကုန်ဖြေရှင်းမယ်ဆိုတဲ့ လောဘ။
Company ကြီးရမယ်၊ အမြန်ကြီးရမယ်ဆိုတဲ့ တဏှာ။
Tool အသစ်တိုင်းလိုချင်တဲ့ဆန္ဒ။
ဒီအရာတွေ စနစ်ထက်တောင် ပြဿနာပိုဖန်တီးနိုင်တယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
“ငွေမရှိလို့ ဘာမှမလုပ်နိုင်ဘူး”
ဆိုပြီး မိမိအားထုတ်မှုကိုပစ်တာလည်း မောဟတစ်မျိုးဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အပြင် System ပြင်ရင်း—
အတွင်းက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကိုလည်း စစ်။
ဒါ သမုဒယဘက်ကို မြင်တာ။
ကဲ… နိရောဓ။
လောကီအဆင့်မှာ—
ရှုပ်ထွေးမှုလျော့တယ်။
မေ့မှုလျော့တယ်။
ငွေယိုမှုလျော့တယ်။
Founder အရာအားလုံးမထမ်းရတော့ဘူး။
ဒါတွေက လောကီအေးချမ်းမှု။
ဒါပေမယ့် နိရောဓသစ္စာရဲ့ နက်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်က—
ကုမ္ပဏီကောင်းလာတာထက် အများကြီးပိုနက်တယ်။
တဏှာချုပ်ရာ။
စွဲလမ်းမှုအေးရာ။
“ငါ့ကုမ္ပဏီ”
“ငါ့ငွေ”
“ငါ့အောင်မြင်မှု”
ဆိုပြီး ဖမ်းထားတဲ့စိတ်ကို တဖြည်းဖြည်းမြင်ပြီး လွှတ်နိုင်ရာ။
System ကောင်းလာလို့ Founder မာနပိုကြီးရင်—
ဓမ္မအကျိုး မရသေးဘူး။
System တည်ဆောက်ရင်း—
ကိုယ့်တာဝန်ကို ပိုမှန်မှန်လုပ်။
အတ္တကို ပိုလျှော့။
အခြားလူကို ယုံကြည်။
သီလကို ပိုခိုင်။
ဒါဖြစ်ရင်—
လောကီတိုးတက်မှုနဲ့ ဓမ္မတိုးတက်မှု ဆုံနိုင်တယ်။
ပြီးတော့ မဂ္ဂ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
“ငွေမရှိဘူး” ဆိုတာ Fact လား၊ Excuse လား ခွဲ။
ရှိတဲ့ Resource ကို အမှန်အတိုင်းသိ။
လိုတဲ့ Resource ကို အမှန်အတိုင်းသိ။
Tool နဲ့ System ကို ခွဲ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
စနစ်ကို လူဖိအားပေးဖို့ မတည်ဆောက်။
မေတ္တာ၊ မထိခိုက်လိုမှု၊ လောဘလျှော့မှုနဲ့ စဉ်းစား။
သမ္မာဝါစာ—
စာရင်းအမှန်ရေး။
Report အမှန်ပြော။
Staff ကို ရှင်းရှင်းပြော။
Customer ကို မလိမ်။
သမ္မာကမ္မန္တ—
Process ကောင်းတယ်ဆိုပြီး မမှန်တာလုပ်မထား။
မိမိနဲ့ သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေဖို့ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်။
သမ္မာအာဇီဝ—
စနစ်ကျတဲ့လုပ်ငန်းဖြစ်ရုံတင် မလုံလောက်ဘူး။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုဖြစ်ရမယ်။
သမ္မာဝါယာမ—
မဖြစ်သေးတဲ့ အမှားကို ကြိုကာကွယ်။
ဖြစ်နေတဲ့ အမှားကို ပြင်။
မရှိသေးတဲ့ ကောင်းတဲ့လုပ်ပုံတည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားကောင်းတဲ့လုပ်ပုံကို တိုးပွားထိန်းသိမ်း။
သမ္မာသတိ—
ငွေဝင်ငွေထွက်မှာ သတိရှိ။
Customer မှာ သတိရှိ။
Team မှာ သတိရှိ။
အဲဒီထက် ပိုနက်စွာ—
ကိုယ့်စိတ်မှာ လောဘတက်တာ၊ ဒေါသတက်တာ၊ မာနတက်တာကို သိ။
သမ္မာသမာဓိ—
အလုပ်တစ်ရာကြားမှာ စိတ်မပျံ့ဘဲ အရေးကြီးတာကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်လုပ်နိုင်အောင် စိတ်ကို လေ့ကျင့်။
ဒီလိုမဂ္ဂလမ်းနဲ့ သွား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားအဆုံးမှာ စကားတချို့ မှတ်စေချင်တယ်။
ငွေနည်းရင် စနစ်မနည်းပါနဲ့။
လူနည်းရင် ရှင်းလင်းမှုမနည်းပါနဲ့။
Tool နည်းရင် စည်းကမ်းမနည်းပါနဲ့။
အရင်းအနှီးနည်းရင် အပ္ပမာဒမနည်းပါနဲ့။
လုပ်ငန်းသေးရင် သီလမသေးပါနဲ့။
ဒီစကားတွေ အရေးကြီးတယ်။
ငွေကြီးလာမှ စနစ်မလုပ်နဲ့။
စနစ်ရှိလာမှ ငွေကြီးလာမယ်လို့လည်း အာမခံမထားနဲ့။
စျေးကွက်အခြေအနေ၊ Product၊ Customer၊ Competition၊ Capital၊ Execution စတဲ့ အကြောင်းများစွာရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
စနစ်ကောင်းတစ်ခုဟာ—
ရှိတာကို ပိုမြင်စေတယ်။
မေ့မှုလျှော့တယ်။
အမှားကနေ သင်ယူစေတယ်။
တာဝန်ရှင်းစေတယ်။
Founder အားကို အရေးကြီးရာဆီ ပြန်သွားစေတယ်။
ဒီတန်ဖိုးတွေရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
ငွေမရှိသေးလို့ စနစ်ကို နောက်မထားနဲ့။
ရှိတာနဲ့ စ။
စာရွက်တစ်ရွက်နဲ့ စရင်စ။
အမှန်မှတ်။
မှန်မှန်လုပ်။
ပြန်စစ်။
တဖြည်းဖြည်းတိုး။
ငွေရလာတဲ့အခါ—
ကောင်းတဲ့စနစ်ထဲ ငွေထည့်။
အဲဒီအခါ ငွေက System ကို အားကောင်းစေမယ်။
မဟုတ်ရင်—
System မရှိတဲ့နေရာထဲ ပိုက်ဆံအများကြီး ထည့်လိုက်တာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုပြန်သတိရ။
ဥဇ္ဇယသုတ်က—
အားထုတ်တတ်မှု၊ ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ မျှတသောဘဏ္ဍာစီမံမှု—
လေးချက်ကို ထားတယ်။
ဓမ္မပဒက—
အားထုတ်မှု၊ အပ္ပမာဒ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းမှုနဲ့ ရေလွှမ်းမိုးမနိုင်တဲ့ကျွန်းတစ်ခုကဲ့သို့ တည်ဆောက်ဖို့ အလင်းပေးတယ်။
အာဏဏျသုတ်က—
အကြွေးကင်းမှုနဲ့ အပြစ်ကင်းမှုရဲ့ ချမ်းသာကို သတိပေးတယ်။
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်က—
မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်တယ်။
မဂ္ဂဝိဘင်္ဂသုတ်က—
မကောင်းတာကို ကြိုကာကွယ်၊ ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်၊ ကောင်းတာကို တည်ဆောက်၊ တည်ပြီးသားကို တိုးပွားဖို့ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုကို သင်တယ်။
ဒါဆို—
Founder တစ်ယောက်အတွက် ငွေမရှိတဲ့နေ့မှာတောင်—
ဘာရှိသေးလဲ။
အားထုတ်မှုရှိနိုင်တယ်။
အပ္ပမာဒရှိနိုင်တယ်။
စာရင်းရှိနိုင်တယ်။
သီလရှိနိုင်တယ်။
မိတ်ကောင်းရှိနိုင်တယ်။
ပညာရှာနိုင်တယ်။
မှားတာပြင်နိုင်တယ်။
စနစ်ရှိနိုင်တယ်။
ဒီအရာတွေကို တည်ဆောက်။
ပြီးတော့ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ရှာ။
ရလာတာကို ကာကွယ်။
မှန်ကန်စွာအသုံးချ။
အပြစ်ကင်းအောင်နေ။
ဒီလိုသွား။
တရားနာပရိသတ်အပေါင်းတို့…
ယနေ့ နာယူရသော ကုသိုလ်အကြောင်းကြောင့်—
မိမိတို့တွင် ပစ္စည်းဥစ္စာနည်းပါးနေသောအခါ စိတ်ပျက်အားလျော့ခြင်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
မရှိသေးသောအရာကိုသာ ကြည့်၍ ရှိပြီးသားအရည်အသွေးများကို မမေ့ကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့၌ ရှိသောအချိန်၊ ပညာ၊ သီလ၊ အတွေ့အကြုံ၊ ယုံကြည်မှုနှင့် မိတ်ကောင်းတို့ကို တန်ဖိုးရှိသောအရင်းအမြစ်များအဖြစ် ပညာဖြင့် အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အားထုတ်၍ စည်းစိမ်ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ။
ရရှိထားသောစည်းစိမ်ကို ပညာဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းတို့နှင့် ဆုံတွေ့နိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို အမှန်အတိုင်းသိ၍ မျှတစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
အကြွေးကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ထို့ထက် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ ချမ်းသာကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
အလုပ်မစမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်နေစဉ် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိအမှားကို စနစ်မရှိမှုကြောင့် ထပ်ခါထပ်ခါ မခံရကြပါစေနှင့်။
အမှားတစ်ခုမှ သင်ခန်းစာတစ်ခု ထုတ်ယူပြီး လုပ်ပုံတစ်ခုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသော မကောင်းမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားမကောင်းမှုကို ပြင်ဆင်ပယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
မရှိသေးသော ကောင်းသောအလေ့အထနှင့် ကောင်းသောစနစ်တို့ကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ရှိပြီးသားကောင်းသောအရာများကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
ငွေနည်းပါးခြင်းကို ပမာဒ၏အကြောင်းပြချက် မပြုကြပါစေနှင့်။
ငွေများပြားခြင်းကိုလည်း မာနနှင့် ပမာဒ၏အကြောင်း မပြုကြပါစေနှင့်။
ရှိတာနည်းပါက ရှိတာကို ပိုမိုသေချာစွာ ထိန်းသိမ်းအသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
ရှိတာများလာပါက သီလနှင့် ပညာကို ပိုမိုတိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလို စာရင်းမှန်လာကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလို တာဝန်ရှင်းလာကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလို Founder တစ်ယောက်ပေါ် မှီခိုမှုလျော့လာကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသလို Customer ကို မမေ့ကြပါစေနှင့်။
ဝန်ထမ်းကို လူအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အကျိုးအမြတ်တိုးလာသလို မေတ္တာ၊ ဒါန၊ တာဝန်နှင့် သီလတိုးလာကြပါစေ။
ပစ္စည်းဥစ္စာကို တရားသဖြင့် ရှာဖွေ၍ မိမိ၊ မိဘ၊ မိသားစု၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကို အသက်ရှင်စေရန်ဟုဆိုကာ မမှန်သောအမှုကို အကြောင်းပြ မပြုကြပါစေနှင့်။
မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုကို ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
ပစ္စည်းစည်းစိမ်တစ်မျိုးတည်းကိုသာ ချမ်းသာမှုဟု မယူကြပါစေနှင့်။
သဒ္ဓါ၏စည်းစိမ်၊ သီလ၏စည်းစိမ်၊ သုတ၏စည်းစိမ်၊ စာဂ၏စည်းစိမ်၊ ပညာ၏စည်းစိမ်တို့ကိုလည်း ပြည့်စုံတိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
လောကီဘဝမှာ—
ငွေကို မှန်ကန်စွာ ရှာနိုင်ကြပါစေ။
ငွေကို စနစ်တကျ ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ငွေကို ပညာရှိစွာ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
ငွေနည်းသောအခါ စိတ်မကျိုးဘဲ လုပ်ပုံကို ပိုရှင်းအောင် ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ငွေများသောအခါ စနစ်မရှိဘဲ အလဟဿမဖြစ်စေကြပါစေနှင့်။
လောကုတ္တရာဘက်မှာ—
ပစ္စည်းရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း နှစ်ဖက်စလုံးအပေါ် စွဲလမ်းမှုကို ပညာဖြင့် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့ငွေ၊ ငါ့လုပ်ငန်း၊ ငါ့အောင်မြင်မှု” ဟူသော ဥပါဒါန်ကို တဖြည်းဖြည်း လျော့ချနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
ငွေမလုံလောက်မှု၊ အလုပ်ရှုပ်ထွေးမှု၊ မေ့လျော့မှု၊ အမှားထပ်တလဲလဲဖြစ်မှုတို့ကြောင့် ပေါ်လာသော လောကီဒုက္ခကို မှန်မှန်မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုဒုက္ခ၏အောက်မှာ ပမာဒ၊ လောဘ၊ မာန၊ အလျင်လိုမှု၊ ဖမ်းဆုပ်မှုတို့ မည်သို့ပါဝင်နေကြောင်း သမုဒယဘက်မှ သိနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနှင့် ဖမ်းဆုပ်မှု အေးလာသည့် အေးငြိမ်းရာ နိရောဓဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် အမှန်ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို သန့်ရှင်းစေနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် အမှန်ကို ရိုးသားစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် မိမိနှင့်သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေသောအလုပ်ကို ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် မကောင်းမှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်၊ ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်၊ ကောင်းမှုကို တည်ဆောက်၊ ဖြစ်ပြီးသားကောင်းမှုကို တိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် မိမိတို့၏ အလုပ်ကိုလည်း သိ၊ စိတ်ကိုလည်း သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် အလုပ်များကြားမှာ စိတ်မပျံ့လွင့်ဘဲ အရေးကြီးသောအရာကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါစေ။
ငွေနည်းသော်လည်း ပမာဒမနည်းကြပါစေနှင့်။
ငွေနည်းသော်လည်း သီလမနည်းကြပါစေနှင့်။
ငွေနည်းသော်လည်း ပညာရှာမှုမနည်းကြပါစေနှင့်။
ငွေနည်းသော်လည်း စနစ်မနည်းကြပါစေနှင့်။
ရှိတာကို တန်ဖိုးထား၍ စနစ်တကျ အသုံးချနိုင်ကြပါစေ။
လိုအပ်တာကို တရားသဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ။
ရရှိလာသောစည်းစိမ်နှင့်အတူ တာဝန်၊ သီလ၊ ပညာတို့လည်း ပိုမိုကြီးထွားလာနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
ပမာဒမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းသော အသက်မွေးမှုနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးပြည့်စုံ၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းများ
၁။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ — ဥဇ္ဇယသုတ်။ လူဝတ်ကြောင်အတွက် ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာကို ဖြစ်စေသော အားထုတ်တတ်မှု၊ တရားသဖြင့်ရသောစည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ပေါင်းသင်းမှု၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိ၍ မျှတစွာစီမံမှု။
၂။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။ တရားသဖြင့်ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၊ စည်းစိမ်ကို သုံးစွဲနိုင်ခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် အပြစ်ကင်းခြင်းတို့၏ ချမ်းသာ။
၃။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၃ — အပ္ပမာဒသုတ်။ မမေ့မလျော့မှုကို ပွားများခြင်းသည် ယခုဘဝနှင့် နောင်ဘဝအကျိုးနှစ်မျိုးလုံးအတွက် အရေးကြီးကြောင်း။
၄။ ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ် ၂၁–၃၂။ အားထုတ်မှု၊ အပ္ပမာဒ၊ အပြုအမူသန့်ရှင်းမှု၊ ဆင်ခြင်မှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းမှုတို့၏ တန်ဖိုး။
၅။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အမှုတို့ကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်၍ မိမိနှင့်သူတစ်ပါးအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်။
၆။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — ဝိဘင်္ဂသုတ်။ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှု၊ မဖြစ်သေးသောအကုသိုလ်ကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကိုပယ်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေခြင်းနှင့် ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို တိုးပွားထိန်းသိမ်းခြင်းဟူသော သမ္မာဝါယာမ။
၇။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ — မဟာစတ္တာရီသကသုတ်။ မှန်ကန်သောအမြင်၊ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှု၊ မှန်ကန်သောသတိနှင့် မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုတို့၏ ဆက်စပ်မှု။
၈။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၄၇ — ဓနသုတ်။ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂနှင့် ပညာတို့ကို စည်းစိမ်အမျိုးအစားများအဖြစ် ဟောထားခြင်း။
၉။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၁ — ပတ္တကမ္မသုတ်။ တရားသဖြင့်ရသော ပစ္စည်းစည်းစိမ်ကို ကိုယ်တိုင်၊ မိသားစုနှင့် ဆက်နွယ်သူတို့၏ အကျိုးအတွက် သင့်တော်စွာအသုံးချခြင်းနှင့် အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ခြင်း။
၁၀။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၄၁ — အာဒိယသုတ်။ တရားသဖြင့် အားထုတ်ရရှိသော ပစ္စည်းကို မိမိ၊ မိဘ၊ ဇနီးသားသမီး၊ အလုပ်သမား၊ မိတ်ဆွေများနှင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများအတွက် သင့်တော်စွာ အသုံးပြုခြင်း။
၁၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇ — ဓနဉ္ဇာနိသုတ်။ မိသားစုနှင့် လူမှုရေးတာဝန်များရှိခြင်းကို မမှန်သော၊ အကျင့်ပျက်သောအမှု၏ အကြောင်းပြချက်အဖြစ် မသုံးသင့်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ သတိပေးထားခြင်း။
၁၂။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၇၅ — ပထမသမ္ပဒါသုတ်။ အားထုတ်တတ်မှု၊ ကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် မျှတသောဘဏ္ဍာစီမံမှုတို့ကို အိမ်ရှင်ဘဝဆိုင်ရာ ပြည့်စုံမှုများအဖြစ် ပြန်လည်အကျဉ်းချုပ်ထားခြင်း။
