“ဖောက်သည်၏ လိုအပ်ချက်ကို မှန်ကန်စွာ နားထောင်ခြင်း” — လက်တွေ့လုပ်ငန်းစနစ်အဖြစ် တည်ဆောက်ခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်၊ သောကြာနေ့

“ဖောက်သည်၏ လိုအပ်ချက်ကို မှန်ကန်စွာ နားထောင်ခြင်း”

— လက်တွေ့လုပ်ငန်းစနစ်အဖြစ် တည်ဆောက်ခြင်း

နားထောင်ခြင်းသည် အရောင်းပညာတစ်ခုသာ မဟုတ်။ အမှန်ကို သိမြင်စေသော သတိ၊ မေတ္တာနှင့် ပညာ၏ အလုပ်ဖြစ်သည်။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒကာ ဒကာမတို့ရေ… ယနေ့ခေတ် အလုပ်အကိုင်လောကမှာ ဖောက်သည်မကျေနပ်ဘူး၊ ဖုန်းပြန်မဖြေဘူး၊ စာမပြန်ဘူး၊ အော်ဒါမထပ်တော့ဘူးဆိုတဲ့ အသံတွေကို မကြာခဏ ကြားရပါတယ်။ အဲဒီအခါ အများစုက ‘ဘယ်လိုပြောရမလဲ’ ကို အရင်စဉ်းစားတတ်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုရားတရားက သင်ပေးတဲ့ လမ်းဟာ ပြောဖို့အရင် မဟုတ်ပါဘူး။ မိမိရှေ့မှာ အမှန်တကယ်ဖြစ်နေတဲ့ ဒုက္ခကို သိဖို့၊ တစ်ဖက်လူရဲ့ အခက်အခဲကို မှန်မှန်ကန်ကန် ကြားဖို့က အရင်ဖြစ်ပါတယ်။

ဖောက်သည်ဆိုတာ ငွေရှင်တစ်ယောက်သာ မဟုတ်ပါဘူး။ တရားနာပရိတ်သတ်တို့က ပစ္စည်းရောင်းသူဖြစ်လျှင် ဝယ်သူက ဖောက်သည်၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူဖြစ်လျှင် လာရောက်အပ်နှံသူက ဖောက်သည်၊ ဆရာဖြစ်လျှင် ကျောင်းသားနှင့် မိဘက ဖောက်သည်၊ ဆေးရုံမှာဆိုလျှင် လူနာနှင့် မိသားစုက ဖောက်သည်၊ သာသနာရေးအဖွဲ့အစည်းမှာဆိုလျှင် ပံ့ပိုးသူ၊ လာရောက်မေးမြန်းသူ၊ ဝန်ထမ်းတို့ကလည်း မိမိဂရုစိုက်ရမည့်သူများ ဖြစ်ပါတယ်။ ‘သူ့လိုအပ်ချက်က ဘာလဲ’ ဟု နားထောင်တတ်ခြင်းမှာ လူကို လူအဖြစ် လေးစားခြင်းပင် ဖြစ်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… နားဖြင့် ကြားရုံကို နားထောင်ခြင်းလို့ မခေါ်သေးပါဘူး။ စကားဆုံးအောင် မစောင့်ဘဲ ကိုယ်သိပြီးသားအဖြေကို ထုတ်ပြောဖို့ စောင့်နေခြင်း၊ မကျေနပ်ချက်ကို ကာကွယ်ရေးစကားနဲ့ တားခြင်း၊ ‘မဖြစ်နိုင်ဘူး’ ‘အရင်ကလည်း ဒီလိုပဲ’ လို့ ပြန်လှန်ခြင်းတို့က ကြားတာသာရှိပြီး နားထောင်တာ မရှိသေးတဲ့ အခြေအနေပါ။ နားထောင်ခြင်းဆိုသည်မှာ စကားလုံးကိုသာ မဟုတ်ဘဲ အခက်အခဲ၊ အကျိုးဆက်၊ မျှော်လင့်ချက်၊ ကြောက်ရွံ့မှုကိုပါ ဂရုတစိုက် စိစစ်ကြားနာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က စကားပြောရာမှာ အချိန်အခါနှင့် ကိုက်ညီခြင်း၊ မှန်ကန်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်း၊ မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ပြောခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီစည်းကမ်းငါးပါးကို အလုပ်ခွင်မှာ ပြောင်းလှန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မိမိက ဖောက်သည်ကို ပြန်ပြောမည့်အခါသာမက၊ ဖောက်သည်ပြောသည့်စကားကို လက်ခံရာမှာလည်း အချိန်ပေးသလား၊ အမှန်ကို ရှာသလား၊ နူးညံ့စွာမေးသလား၊ အကျိုးရှိမည့်နည်းကို ရွေးသလား၊ မေတ္တာမပျက်သလားဆိုတာ မေးရပါမယ်။  

အချို့က ‘နားထောင်လွန်းရင် ဖောက်သည်က အနိုင်ယူသွားမယ်’ လို့ ထင်ကြတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး။ နားထောင်ခြင်းသည် မမှန်သောတောင်းဆိုချက်ကို အလိုလို သဘောတူခြင်းမဟုတ်ပါ။ အမှန်ကို စိစစ်ဖို့ အခွင့်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိမသိသေးသောအရာကို မသိသေးကြောင်း ဝန်ခံနိုင်ခြင်း၊ အချက်အလက်မပြည့်စုံသေးလျှင် စုံစမ်းမည်ဟု ပြောနိုင်ခြင်းက ယုံကြည်မှုကို မလျော့စေဘဲ တိုးစေပါတယ်။

ဥပမာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ အွန်လိုင်းမှ ဝယ်ယူသူတစ်ဦးက ‘ပို့ဆောင်မှုနောက်ကျလို့ အလုပ်ပျက်သွားတယ်’ ဟု စိတ်တိုစွာ စာရေးလာသည်ဟု ယူဆကြပါစို့။ ချက်ချင်း ‘ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီအပြစ်ပါ’ ဟု ဖြေလိုက်လျှင် သူ့ဒုက္ခကို မကြားရာရောက်ပါတယ်။ အရင်ဆုံး ‘ဘယ်နေ့လိုအပ်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ်လိုအကျိုးဆက် ဖြစ်သွားသလဲ၊ အခုအချိန်မှာ ဘာအကူအညီ အမြန်ဆုံးလိုသလဲ’ ဟု မေးလိုက်သောအခါ ပြဿနာသည် နောက်ကျမှုတစ်ခုတည်းမဟုတ်၊ သူ့အလုပ်အတွက် အစားထိုးပစ္စည်းလိုအပ်နေခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဤဥပမာသည် စိတ်ကူးဖြင့် ရှင်းပြသော လက်တွေ့ကိစ္စပုံစံသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ‘ပြဿနာ’ နှင့် ‘လိုအပ်ချက်’ ကို ခွဲသိရပါမယ်။ ပြဿနာက ‘နောက်ကျတယ်’ ဖြစ်နိုင်တယ်။ လိုအပ်ချက်က ‘ယုံကြည်စိတ်ချရသော ရက်စွဲ၊ အမြန်အစားထိုးနည်း၊ နောက်တစ်ကြိမ် မဖြစ်အောင် အာမခံချက်’ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ပြဿနာစကားကိုသာ တုံ့ပြန်လျှင် ခဏငြိမ်းမယ်။ လိုအပ်ချက်ကို သိပြီး စနစ်ပြင်လျှင် အမြစ်က စပြင်မယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… လူတစ်ယောက် စိတ်ဆိုးပြီး ပြောလာတဲ့အခါ သူ၏အသံတက်ခြင်းကိုပဲ မယူကြည့်ပါနဲ့။ ‘ဒီအသံအောက်မှာ ဘာနာကျင်မှုရှိနေသလဲ’ ဟု မေးကြည့်ပါ။ လူတစ်ယောက်က ‘သုံးခါ ဖုန်းဆက်တာ မကိုင်ဘူး’ လို့ ပြောလာလျှင် ပစ္စည်းအကြောင်းသာ မေးနေတာမဟုတ်ပါဘူး။ ‘ငါ့ကို အရေးမထားဘူးလား’ ဟု ခံစားနေရခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီခံစားချက်ကို မနားထောင်ဘဲ စည်းမျဉ်းစာတစ်ကြောင်း ပို့လိုက်လျှင် စိတ်ပိုကွာသွားတတ်ပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကိုယ်ကာယ၊ ဝစီ၊ မနောအမှုကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် သင်ပေးထားပါတယ်။ အလုပ်ခွင်စကားပြောရာတွင်လည်း ဒီသုံးကာလဆင်ခြင်မှုကို ယူသုံးနိုင်ပါတယ်။ ပြန်မဖြေမီ ‘ဒီစကားက သူ့ကို ပိုနာစေမလား’ ဟု စစ်ပါ။ ပြောနေစဉ် ‘သူ နားလည်သလား၊ စိတ်ပိုတင်းလာသလား’ ဟု စောင့်ကြည့်ပါ။ ပြောပြီးနောက် ‘ဒီပြန်လည်ဖြေကြားမှုက အကျိုးရှိသွားသလား၊ ပြန်ပြင်ရန် ဘာလိုသလဲ’ ဟု အကဲဖြတ်ပါ။  

ဒီအချက်ကို လက်တွေ့လုပ်ငန်းစနစ်အဖြစ် တည်ဆောက်မယ်ဆိုလျှင် လူတစ်ဦး၏ စိတ်ကောင်းတစ်ခုပေါ်မှာ မထားဘဲ အဖွဲ့တစ်ခုလုံး လိုက်နာနိုင်သော အဆင့်များအဖြစ် လုပ်ရပါမယ်။ ပထမအဆင့်မှာ ‘မှတ်တမ်းတင်ခြင်း’ ပါ။ ဖောက်သည်ပြောသမျှကို စကားလုံးတိတိကျကျ ကူးရေးရန် မဟုတ်ဘဲ သူပြောသောအခက်အခဲ၊ ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်၊ သူလိုချင်သော ဖြေရှင်းချက်ကို သေချာမှတ်တမ်းတင်ခြင်းပါ။ မှတ်တမ်းမရှိလျှင် နားထောင်မှုက မနက်ဖြန်ရောက်တော့ ပျောက်သွားတတ်ပါတယ်။

နားထောင်မှုကို စနစ်ဖြစ်စေခြင်း

ဒုတိယအဆင့်က ‘ပြန်လည်အတည်ပြုမေးခြင်း’ ပါ။ ‘သင်ပြောလိုတာက ပစ္စည်းအမျိုးအစားမမှန်တာကြောင့် အစီအစဉ်နောက်ကျသွားတယ်၊ အခုက အမြန်လဲလှယ်ပေးဖို့နဲ့ နောက်တစ်ကြိမ် မမှားဖို့ သေချာစေချင်တာ ဟုတ်ပါသလား’ ဟု မေးလိုက်ခြင်းသည် အချိန်ဖြုန်းခြင်းမဟုတ်ပါ။ မိမိကြားသလိုကို သူ့ရှေ့မှာ ပြန်ထားပြခြင်းပါ။ ဒီအဆင့်က မမှန်ကန်သော ခန့်မှန်းချက်များစွာကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

တတိယအဆင့်က ‘အရေးကြီးမှု ခွဲခြားခြင်း’ ပါ။ တချို့ကိစ္စက ချက်ချင်း အန္တရာယ်ကာကွယ်ရမယ်၊ တချို့ကိစ္စက အချိန်ဇယားပြင်ရမယ်၊ တချို့ကိစ္စက စည်းမျဉ်းပြန်ရေးရမယ်၊ တချို့ကိစ္စက ဝန်ထမ်းသင်တန်းလိုမယ်။ အရာအားလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း ဖြေမည်ဆိုလျှင် မျှတမှုမရှိတော့ပါဘူး။ နားထောင်ပြီးမှ သေချာခွဲခြားခြင်းက ပညာနဲ့လုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

စတုတ္ထအဆင့်က ‘တာဝန်ရှင်သတ်မှတ်ခြင်း’ ပါ။ ဖောက်သည်တစ်ဦးက သူ့အရေးကို ပြောပြီး ‘ကျွန်တော်တို့ ဆက်ကြည့်ပါမယ်’ ဆိုသည့် အဖြေတစ်ခုသာ ရလာလျှင် မျှော်လင့်ချက်မတည်မြဲပါဘူး။ ဘယ်သူက ဆက်သွယ်မလဲ၊ ဘယ်အချိန် ပြန်ဖြေမလဲ၊ ဘယ်ဆုံးဖြတ်ချက်အထိ သူ့လက်ထဲမှာ ရှိမလဲဆိုတာ ရှင်းရပါမယ်။ တာဝန်မရှင်းလျှင် မေတ္တာကောင်းစိတ်ရှိသူများပင် အလုပ်များကြားတွင် မမေ့မလျော့နိုင်တော့ပါဘူး။

ပဉ္စမအဆင့်က ‘ပြန်လည်အသိပေးခြင်း’ ပါ။ ဖြေရှင်းပြီးမှသာ စကားပြောမယ်ဆိုရင် နောက်ကျနိုင်ပါတယ်။ စစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်လျှင်လည်း ‘သင်ပြောခဲ့တာကို လက်ခံမှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်၊ ဒီနေ့အတွင်း စစ်ဆေးပြီး ဘယ်အချိန် ပြန်ကြားမယ်’ ဟု ပြောနိုင်ပါတယ်။ စကားလုံးနည်းနည်းပေမယ့် အဲဒီစကားက လူတစ်ဖက်ရဲ့ မသေချာမှုကို လျှော့ချပေးတတ်ပါတယ်။

ဆဋ္ဌမအဆင့်က ‘အမြစ်အကြောင်းရင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း’ ပါ။ အတူတူမကျေနပ်ချက် သုံးခါ၊ လေးခါပြန်လာလျှင် ဖောက်သည်ကိုသာ ပြန်ဖြေနေခြင်း မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ ပစ္စည်းစစ်ဆေးမှုလား၊ ဖုန်းလက်ခံစနစ်လား၊ ဈေးနှုန်းရှင်းပြချက်လား၊ ဝန်ထမ်းအခွင့်အာဏာလား ဆိုတာကို အဖွဲ့လိုက် ပြန်ကြည့်ရပါမယ်။ မကျေနပ်ချက်သည် အပြစ်တင်စာ မဟုတ်ဘဲ စနစ်ကောင်းဖို့ရသော သတင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ဦးဇင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်… ဖောက်သည်က စကားအများကြီးပြောတယ်ဆိုပြီး မကြိုက်တဲ့စိတ် ထွက်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မိမိလုပ်ငန်းအတွင်းမှာ မပြောနိုင်သူတွေ၊ မသက်သာလို့သာ ထွက်သွားသူတွေက ပိုများနိုင်တယ်။ ပြောလာသူတစ်ယောက်ဟာ အဆက်အသွယ် မပြတ်သေးသူ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအသံကို မလေးစားလျှင် နောက်တစ်ကြိမ် သူက မပြောတော့ဘဲ ဝေးသွားနိုင်ပါတယ်။

သို့သော် နားထောင်သူကိုယ်တိုင်လည်း စိတ်မတည်ငြိမ်လျှင် မရပါဘူး။ ကာဠကူပမသုတ်တွင် ဆန့်ကျင်စကားများ ကြုံရလျှင်ပင် စိတ်မပျက်စေဘဲ မေတ္တာစိတ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ညွှန်ပြထားပါတယ်။ ဒီမှာဆိုလိုတာက ဖောက်သည်၏ စိတ်ဆိုးသံကို အမှားအားလုံးအဖြစ် လက်ခံလိုက်ပါဟု မဟုတ်ပါ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ဒေါသကို မီးမပေးဘဲ အကြောင်းအရာကို စစ်နိုင်အောင် ရပ်တည်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။  

နားထောင်ရင်း ကိုယ့်စိတ်က တင်းလာလျှင် ခဏရပ်ပါ။ ချက်ချင်း ပြန်မရိုက်ပါနဲ့။ အသက်ရှူဝင်၊ ထွက်ကို နှစ်ကြိမ် သတိထားပါ။ ‘ဒီအခိုက်အတန့်မှာ ငါက အနိုင်ယူချင်တာလား၊ အမှန်ကို သိချင်တာလား’ လို့ မေးပါ။ အနိုင်ယူချင်စိတ်ဖြင့် ရေးသောစာ၊ ပြောသောစကားက အဖွဲ့အစည်း၏ဂုဏ်ကို မကာကွယ်နိုင်ပါ။ အမှန်ကို သိချင်စိတ်ဖြင့် ရပ်သည့်ခဏကသာ နည်းလမ်းကောင်းကို ဖွင့်ပေးပါတယ်။

ဤအချက်ကို လေ့ကျင့်ဖို့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ ‘အကြောင်းပြန်မီ သုံးမေးခွန်း’ စနစ်ထားနိုင်ပါတယ်။ (၁) သူ့အဓိကအခက်အခဲကို စကားတစ်ကြောင်းဖြင့် ပြောနိုင်ပြီလား။ (၂) သူအခုလိုချင်တာကို မေးပြီးပြီလား။ (၃) မိမိမသေချာသေးတာကို မသေချာသေးကြောင်း ပြောနိုင်ပြီလား။ သုံးခုထဲက တစ်ခုမပြည့်သေးလျှင် ချက်ချင်းဖြေစာ မပို့သေးဘဲ နားထောင်မှုကို ဆက်လုပ်သင့်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ မှန်ကန်မှုဆိုတာ ‘သူပြောသမျှကို အတည်ပြုခြင်း’ မဟုတ်သလို ‘မိမိလုပ်ငန်းက မမှားဘူး’ ဟုသာ ပြောခြင်းလည်း မဟုတ်ပါ။ အချက်အလက်နှစ်ဘက်ကို စုစည်းပြီး ဘယ်အရာက ဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ်အရာကို ပြုပြင်နိုင်သလဲ၊ ဘယ်အရာကို မပြုလုပ်နိုင်သလဲကို သန့်ရှင်းစွာ ပြောခြင်းပါ။ အမှန်တရားကို နူးညံ့စွာပြောနိုင်ခြင်းက စီးပွားရေးအကျိုးနဲ့ သီလအကျိုး နှစ်ခုလုံးကို ကာကွယ်ပါတယ်။

စိတ်မပျက်ဘဲ အမှန်ကိုကြားခြင်း

ဓမ္မပဒတွင် မှန်ကန်သောဆုံးဖြတ်မှုသည် အလျင်လိုက်၍ မဖြစ်၊ ကိစ္စကို ပညာဖြင့် စိစစ်သူကိုသာ ဓမ္မ၌တည်သူဟု ဆိုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဖောက်သည်မကျေနပ်ချက်တစ်ခုရောက်လာတိုင်း ဘယ်သူအသံကျယ်သလဲကို လိုက်၍ မဆုံးဖြတ်ရန် သတိပေးချက်ပါ။ စစ်ဆေးရမည့်အရာကို စစ်ဆေးပြီး၊ မျှတရမည့်အရာကို မျှတပြီး၊ အမှားရှိလျှင် ပြင်ခြင်းက တရားနည်းလမ်းနဲ့ လုပ်ငန်းနည်းလမ်း ကိုက်ညီသည့်နေရာပါ။  

လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်သည့် နောက်ဥပမာတစ်ခုကို ကြည့်ပါ။ သင်တန်းကျောင်းတစ်ခုမှာ မိဘတစ်ဦးက ‘ဆရာမက ကလေးကို မဂရုစိုက်ဘူး’ ဟု ပြောလာနိုင်ပါတယ်။ ချက်ချင်း ဆရာမဘက်က ကာကွယ်ပြောလျှင် မိဘရဲ့ စိုးရိမ်မှုကို မကြားရာရောက်တယ်။ တစ်ဖက်တည်း မေးလျှင်လည်း ဆရာမကို မမျှတရာရောက်တယ်။ မှန်ကန်စွာနားထောင်ခြင်းမှာ ကလေး၊ မိဘ၊ ဆရာမ၊ အတန်းမှတ်တမ်းတို့ကို လေးဘက်လုံးကြားနာပြီး ‘ဘယ်လိုအကူအညီက ကလေးအတွက် အကောင်းဆုံးလဲ’ ဟု စိတ်တည်ငြိမ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဤသည်လည်း ရှင်းပြရန် ဖန်တီးထားသော အခြေအနေဥပမာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဖောက်သည်၏အသံကို စနစ်တည်ဆောက်ဖို့ အသုံးချရာတွင် လျှို့ဝှက်ချက်နှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို မမေ့ရပါ။ မကျေနပ်ချက်ကို အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးမှာ လူနာမည်များနှင့် ဖော်ပြလျှင် ပြင်ဆင်မှုထက် အရှက်ခွဲမှု ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ စနစ်သုံးသပ်ရာတွင် လိုအပ်သလောက်သာ မျှဝေပါ၊ လူကို အပြစ်တင်မည့်အစား လုပ်ငန်းစဉ်ကို စစ်ပါ၊ အရေးကြီးသောအချက်အလက်ကို တာဝန်ရှိသူများသာ ကိုင်တွယ်ပါ။

နားထောင်ခြင်းက နေ့စဉ်အစည်းအဝေးထဲမှာလည်း လိုပါတယ်။ အစည်းအဝေးမှာ အကြီးအကဲတစ်ယောက်ပြောပြီး အခြားသူများက ခေါင်းညိတ်ရုံဖြစ်နေပါက သတင်းအမှန် မတက်လာပါဘူး။ ‘ဖောက်သည်က ဘာပြောလဲ’ ‘အဲဒီစကားကို ထောက်ခံသည့် အချက်အလက်က ဘာလဲ’ ‘ဘယ်သူက ပြန်ဆက်သွယ်မလဲ’ ‘ဘယ်နေ့ ပြန်သုံးသပ်မလဲ’ ဟု မေးခွန်းလေးခုထားလိုက်လျှင် အစည်းအဝေးက စကားဝိုင်းမှ လုပ်ငန်းစနစ်သို့ ရောက်လာနိုင်ပါတယ်။

ဝန်ထမ်းများကိုလည်း နားထောင်တတ်ရပါမယ်။ ဖောက်သည်နှင့် နီးကပ်စွာတွေ့နေသူက လက်ခံဝန်ထမ်း၊ ပို့ဆောင်သူ၊ ဆရာ၊ အကူအညီပေးသူ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သူတို့က ပြောလာတဲ့ အခက်အခဲကို ‘အကြောင်းပြချက်ပေးနေတယ်’ လို့သာ မယူလိုက်ပါနဲ့။ မျက်နှာပြင်ရှေ့က လူများသတိထားမိသော အချက်တစ်ခုက စနစ်ပြင်ရန် အရေးကြီးသောသတင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကျွမ်းကျင်သောစားဖိုမှူးက မိမိအရှင်၏ အရသာကို အချက်ပြများဖြင့် သိအောင် စောင့်ကြည့်သကဲ့သို့၊ လေ့ကျင့်သူသည် ဖြစ်ပျက်နေသော အခြေအနေမှ သင်ယူရမည်ဟု ဥပမာပေးထားပါတယ်။ အလုပ်ခွင်အတွက် ယူသုံးမယ်ဆိုရင် စိတ်ကူးတစ်ခုကောင်းတယ်လို့ ထင်ရုံနဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ၊ ဖောက်သည်တုံ့ပြန်မှု၊ ပြန်လည်လာရောက်မှု၊ အမှားပြန်ဖြစ်မှု၊ အကူအညီတောင်းသည့်ပုံစံကို လေ့လာရမယ်လို့ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ ဒါသည် သုတ္တန်ဥပမာကို ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် ရှင်းပြသည့်အသုံးချမှုသာ ဖြစ်ပြီး ဓမ္မကို စီးပွားရေးအောင်မြင်မှုအာမခံအဖြစ် မပြောလိုပါ။  

သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရာမှာ အရေအတွက်တစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ‘မကျေနပ်သူ ၁၀ ယောက်’ ဆိုတာကိုသာကြည့်လျှင် ဘာကိုပြင်ရမလဲ မသိနိုင်ဘူး။ သူတို့၏ပြဿနာက အတူတူလား၊ မတူလား၊ ဘယ်အဆင့်မှာ စဖြစ်လဲ၊ ဘယ်အုပ်စုကို ပိုထိခိုက်လဲ၊ ဖြေရှင်းပြီးနောက် ပြန်ဖြစ်သလားကို စနစ်တကျ ကြည့်ရပါတယ်။ ဒေတာဟာ လူရဲ့အသံကို ဖျောက်ပစ်ဖို့မဟုတ်၊ လူရဲ့အသံကို မပျောက်အောင် စုစည်းဖို့ ဖြစ်ရပါမယ်။

မေးခွန်းမေးနည်းလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ‘ဘာလို့ အဲလောက်စိတ်ဆိုးနေတာလဲ’ ဆိုလျှင် တစ်ဖက်လူက မိမိကို အပြစ်တင်တယ်လို့ ခံစားနိုင်ပါတယ်။ ‘ဒီအခက်အခဲက ဘယ်အချိန်က စတင်ခဲ့သလဲ’ ‘အခုအချိန်မှာ ဘယ်လိုဖြေရှင်းချက်က အကောင်းဆုံးဖြစ်မလဲ’ ‘နောက်တစ်ကြိမ် အဆင်ပြေဖို့ ဘာကိုပြောင်းစေချင်သလဲ’ ဟု မေးလျှင် ပြဿနာကို အတူတကွကြည့်နိုင်ပါတယ်။ မေးခွန်းကောင်းသည် စုံစမ်းခြင်းမဟုတ်၊ နားလည်မှုအတွက် တံခါးဖွင့်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

စကားအနည်းငယ်ဖြင့် ကျေနပ်အောင်လုပ်ဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ မတတ်နိုင်သောအရာကို ‘ရပါတယ်’ လို့ ကတိပေးပြီး နောက်မှမပြီးလျှင် ယုံကြည်မှုက နှစ်ဆကျတတ်ပါတယ်။ တာဝန်ရှိသူက မသေချာသေးလျှင် ‘ဒီအချက်ကို အတည်ပြုပြီးမှ အချိန်ဘယ်လောက်အတွင်း ပြန်ဖြေမယ်’ ဟု ပြောပါ။ မှန်ကန်သော ကန့်သတ်ချက်ကို ပြောနိုင်ခြင်းဟာ ဝန်ဆောင်မှုအားနည်းတာမဟုတ်၊ သစ္စာကို ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

လုပ်ငန်းမှာ လျှော့ဈေးပေးခြင်း၊ လဲလှယ်ပေးခြင်း၊ ပြန်အမ်းပေးခြင်းတို့ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေဟာ နားထောင်ခြင်းရဲ့ နောက်ဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ ငွေကြေးတစ်ခု ပေးလိုက်တာနဲ့ မကျေနပ်ချက်က ပျောက်သွားနိုင်ပေမယ့် မေးခွန်းမေးချင်သူ မေးလို့မရတဲ့စနစ်၊ ပြန်လည်အသိပေးသူမရှိတဲ့စနစ်၊ အမှားပြန်ဖြစ်နေတဲ့စနစ်က မပြင်လျှင် အနာက ထပ်ဖြစ်နေမယ်။

အိမ်ထောင်စုထဲမှာလည်း ဒီတရားက အသုံးဝင်ပါတယ်။ မိသားစုတစ်ယောက်က ‘အိမ်ကဘယ်သူမှ ငါ့ကိုနားမလည်ဘူး’ လို့ ပြောလာလျှင် အကြံပေးဖို့ အလျင်မလိုပါ။ ‘နင်အခု ဘာအခက်အခဲကို အများဆုံးခံနေရလဲ’ လို့ မေးပြီး စကားဆုံးအောင် နားထောင်ပေးပါ။ အလုပ်ခွင်မှာ ဖောက်သည်ကို နားထောင်ခြင်းလို့ ခေါ်သလို အိမ်မှာ မေတ္တာနှင့် နားထောင်ခြင်းလို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ အခြေခံစိတ်ကတော့ တစ်ခုတည်းပါ—မိမိအဖြေထက် တစ်ဖက်ရဲ့အမှန်ကို အရင်ထားခြင်း။

အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ လေ့ကျင့်မှုမရှိလျှင် စကားကောင်းကောင်းပြောသူတစ်ယောက် မရှိသည့်နေ့မှာ စနစ်ပျက်သွားတတ်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ထမ်းသစ်ဝင်တိုင်း နားထောင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း ထည့်ပေးပါ။ ဖောက်သည်တစ်ဦး၏စာကိုဖတ်ပြီး ‘အချက်အလက်’ ‘ခံစားချက်’ ‘လိုအပ်ချက်’ ‘နောက်အဆင့်’ ဟူ၍ လေးပိုင်းခွဲရေးခိုင်းပါ။ ပြန်စာမရေးခင် သူပြောထားတာကို စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းဖြင့် ပြန်အတည်ပြုခိုင်းပါ။ ဒီလိုလေ့ကျင့်ထားလျှင် အရေးကြီးချိန်မှာ အလေ့အကျင့်က ကူညီပေးပါတယ်။

အဖွဲ့တစ်ခုလုံး၏ လေ့ကျင့်မှု

နားထောင်ခြင်းအတွက် အကြီးအကဲ၏နမူနာက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်က မေးခွန်းမေးလာသူကို ရိုက်ချိုးတတ်လျှင် ဝန်ထမ်းများက မကောင်းသတင်းကို ဖုံးထားတတ်ကြတယ်။ ခေါင်းဆောင်က ‘ဒီပြဿနာကို ပြောလာတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်၊ အချက်အလက်ကို အတူစစ်ကြမယ်’ ဟု ပြောတတ်လျှင် အမှားတွေ မြန်မြန်ပေါ်လာတယ်။ အမှားမြန်မြန်ပေါ်လာတာဟာ အဖွဲ့ဂုဏ်ကျတာမဟုတ်၊ ပြင်ဆင်နိုင်စွမ်း တိုးတာဖြစ်ပါတယ်။

တချို့အခါ ဖောက်သည်၏တောင်းဆိုချက်က စည်းမျဉ်းနှင့် မကိုက်နိုင်တယ်။ အဲဒီအခါလည်း မေးခွန်းကို မပယ်လိုက်ပါနဲ့။ ‘ဒီတောင်းဆိုချက်ကို ဒီအကြောင်းကြောင့် မလုပ်နိုင်ပါ၊ ဒါပေမယ့် ဒီနည်းလမ်းနှစ်ခုထဲက ဘယ်တစ်ခုကို ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်’ ဟု အခြားလမ်းကို ရှင်းပြပါ။ စည်းမျဉ်းရှိခြင်းနဲ့ ကရုဏာရှိခြင်းဟာ ဆန့်ကျင်တာ မဟုတ်ပါ။ စည်းမျဉ်းကို လူမနာအောင် ရှင်းပြနိုင်ခြင်းက ပညာပါ။

မင်္ဂလသုတ်မှာ နားထောင်ခြင်းနှင့် သင်ယူခြင်းကို မင်္ဂလာတရားများအဖြစ် ဖော်ပြထားပါတယ်။ သင်ယူခြင်းသည် စာအုပ်ဖတ်ခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ ကိုယ့်အလုပ်အပေါ် လာသောတုံ့ပြန်မှုကို သင်ခန်းစာအဖြစ် ခံယူနိုင်ခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ‘သူက ငါ့ကိုဝေဖန်တယ်’ မှ ‘ဒီကိစ္စက ဘာသင်ပေးနေသလဲ’ သို့ ပြောင်းနိုင်တဲ့အခါ အပြစ်တင်မှုက ပညာဖြစ်လာပါတယ်။  

ဒကာ ဒကာမတို့… တစ်နေ့တာအဆုံးမှာ မိမိအဖွဲ့ကို သုံးမေးခွန်းမေးကြည့်ပါ။ ဒီနေ့ ဘယ်ဖောက်သည်ရဲ့စကားကို အဆုံးထိနားထောင်ခဲ့သလဲ။ ဘယ်နေရာမှာ မသေချာဘဲ အဖြေပေးမိသလဲ။ နောက်နေ့မှာ ဘာတစ်ခု ပြင်မလဲ။ ဒီသုံးမေးခွန်းကို ငါးမိနစ်လောက်မျှ အဖွဲ့လိုက် ပြန်သုံးသပ်နိုင်လျှင် အလုပ်ရလဒ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ လူများ၏စိတ်နေစိတ်ထားပါ ပြောင်းလာနိုင်ပါတယ်။

နားထောင်ခြင်းကို စနစ်တည်ဆောက်ရာမှာ အမှားတစ်ခု မလုပ်သင့်ပါ။ ဖောင်များစွာ၊ စာရင်းများစွာ၊ အစည်းအဝေးများစွာလုပ်ပြီး ဖောက်သည်ကို စောင့်ခိုင်းထားခြင်းပါ။ စနစ်ဆိုတာ လူကိုပိုပင်ပန်းစေဖို့ မဟုတ်ပါ။ မိမိမမေ့အောင်၊ တာဝန်မပျောက်အောင်၊ အမှားမပြန်ဖြစ်အောင် ကူညီဖို့ပါ။ ဖောင်တစ်ခုက အဖြေမမြန်စေဘူးဆိုရင် ဖောင်ကိုလည်း ပြန်ပြင်ရပါမယ်။

အွန်လိုင်းခေတ်မှာ နားထောင်ခြင်းက စာတိုတစ်ကြောင်းအောက်မှာလည်း စတင်နိုင်တယ်။ သို့သော် စာမျက်နှာပေါ်က စကားအနည်းငယ်ကိုသာ ကြည့်ပြီး လူတစ်ယောက်ကို အတိအကျဆုံးဖြတ်မိရန် သတိထားပါ။ စာရေးသူ၏အခြေအနေ၊ အရင်ဆက်သွယ်မှု၊ မှာယူချက်အမှတ်၊ ဖြစ်စဉ်အချိန်ကို စစ်ပါ။ နည်းပညာက စာကိုမြန်မြန်ရစေတယ်၊ သတိနဲ့ကရုဏာကသာ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကို ရစေပါတယ်။

ဖောက်သည်၏လိုအပ်ချက်ကို သိဖို့ မေးမြန်းချက်များစုဆောင်းရမယ်ဆိုပြီး မလိုအပ်သောကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို မကောက်သင့်ပါ။ လိုအပ်သလောက်သာ မေးပါ။ လိုအပ်သလောက်သာ သိမ်းပါ။ တာဝန်ရှိသူသာ အသုံးပြုပါ။ လူတစ်ယောက်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်ဆိုပြီး သူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို မပျက်စီးစေရ။ ဒီလည်း သီလလမ်းကြောင်းနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။

အဖွဲ့အတွင်း အမှားအယွင်းတစ်ခု ပေါ်လာသောအခါ ‘ဘယ်သူမှားလဲ’ ဟု မေးခြင်းထက် ‘ဘယ်အဆင့်မှာ လွဲသွားလဲ’ ဟု မေးကြည့်ပါ။ လူတစ်ယောက်ကိုပဲ အပြစ်တင်ခြင်းက နောက်တစ်ကြိမ် အမှားကို ဖုံးကွယ်စေနိုင်တယ်။ လုပ်ငန်းစဉ်ကို မြင်ခြင်းက တားဆီးနည်းကို ရှာစေနိုင်တယ်။ ဒီသဘောကို လက်ခံလျှင် ဖောက်သည်ပြောလာသည့် နာကျင်စကားကိုပင် စနစ်ကောင်းစေရန် အခွင့်အလမ်းအဖြစ် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။

အမှန်တကယ်နားထောင်သူသည် အချိန်ကိုစီမံတတ်ရမယ်။ အလုပ်များလှလို့ လူတိုင်းနဲ့ နာရီပေါင်းများစွာ မပြောနိုင်တာ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် အရေးပေါ်ကိစ္စ၊ လုပ်ငန်းစနစ်ပြင်ရမည့်ကိစ္စ၊ ရိုးရိုးအချက်အလက်တောင်းဆိုမှုကို ခွဲခြားပြီး သင့်တော်သည့်အချိန်နှင့် တာဝန်ရှင်ကို ဆက်သွယ်ပေးရမယ်။ အချိန်ကိုစနစ်တကျသုံးခြင်းဟာ နားထောင်မှုကို ပျက်စီးစေခြင်းမဟုတ်၊ လူတိုင်းကို သင့်တော်သောတုံ့ပြန်မှုရစေရန် ကူညီခြင်းပါ။

တချို့ဖောက်သည်က မျက်နှာချင်းဆိုင်ပြောတတ်တယ်၊ တချို့က စာရေးမှသာ အဆင်ပြေတယ်၊ တချို့က ဖုန်းခေါ်မှ နားလည်တယ်။ တစ်ပုံစံတည်းသာ ထားလျှင် အချို့လူများ၏အသံ မရောက်တော့နိုင်ပါဘူး။ အဖွဲ့အစည်းမှာ သင့်တော်သလောက် ဆက်သွယ်နည်းလမ်း အမျိုးမျိုးထားခြင်းက မျက်နှာသာပေးခြင်းမဟုတ်၊ အားလုံးနားလည်နိုင်အောင် လမ်းဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

မိမိပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် အဖွဲ့၏ကန့်သတ်ချက်ကို ရိုးသားစွာပြောပါ၊ ဒါပေမယ့် စကားကို ခြောက်သွေ့အောင် မပြောပါနဲ့။ ‘စည်းမျဉ်းအရ မရပါ’ ဟုသာဆိုလျှင် တံခါးပိတ်သလို ဖြစ်တယ်။ ‘ဒီအချက်ကို မလုပ်နိုင်သော်လည်း၊ သင်အခက်အခဲမဖြစ်အောင် ဒီနည်းနဲ့ ကူညီနိုင်ပါတယ်’ ဟု ဆက်ပြောလျှင် တစ်ဖက်လူက မိမိကို အနည်းဆုံးနားထောင်ပေးတယ်ဟု ခံစားနိုင်တယ်။

သစ္စာလေးပါးသို့ ဆင်းသက်ခြင်း

ဓမ္မက ‘တစ်ဖက်လူကို အမြဲကျေနပ်အောင်လုပ်’ ဟု မသင်ပေးပါ။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ မတိုးပွားစေဘဲ အကျိုးရှိသောနည်းကို ရွေးရန် သင်ပေးပါတယ်။ ဖောက်သည်ကိုနားထောင်မှုဟာ လောဘဖြင့် ရောင်းချမှုမဖြစ်စေရ။ မမှန်သောကြော်ငြာနဲ့ အလိုလိုက်မှုကို မလုပ်စေရ။ လူအကျိုးနှင့် အဖွဲ့အစည်း၏သန့်ရှင်းမှု နှစ်ခုလုံးကို ထိန်းနိုင်ရန် သတိပညာဖြင့် နားထောင်ခြင်း ဖြစ်ရပါမယ်။

ဒီတရားကို နားလည်ပြီး လက်တွေ့လုပ်မယ်ဆိုရင် မနက်ဖြန်မှ အစကြီးတစ်ခု မလိုပါဘူး။ မိမိလုပ်ငန်းမှာ လာသည့် ပထမဆုံး မေးခွန်းတစ်ခုကို အဆုံးထိဖတ်ပါ။ ချက်ချင်းအဖြေမပို့ခင် သူ့လိုအပ်ချက်ကို စာကြောင်းတစ်ကြောင်းဖြင့် ရေးပါ။ မသေချာတာတစ်ခုကို ပြန်မေးပါ။ ပြန်လည်ဆက်သွယ်ရမည့်အချိန်ကို ပေးပါ။ ဒါက စနစ်တည်ဆောက်မှုရဲ့ ပထမခြေလှမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

အခြားတစ်ဖက်မှာ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးကို ဒီနေ့ ‘မင်းကြုံနေရတဲ့ဖောက်သည်အခက်အခဲထဲမှာ ထပ်ခါထပ်ခါဖြစ်နေတာ ဘာလဲ’ ဟု မေးကြည့်ပါ။ သူပြောရာကို မဖြတ်ဘဲ မှတ်ပါ။ နောက်တစ်ပတ်အစည်းအဝေးမှာ အဲဒီအချက်တစ်ခုကိုသာ ပြန်သုံးသပ်ပါ။ ပြုပြင်မှုတစ်ခုကို တာဝန်ရှင်နှင့် ရက်စွဲထည့်ပြီး စမ်းလုပ်ပါ။ နောက်တစ်ပတ်မှာ ပြန်ကြည့်ပါ။ ဒီလိုအသေးကစ အမြဲလုပ်ခြင်းက လှပတဲ့စကားထက် အဖွဲ့အစည်းကို ပြောင်းလဲစေပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… နားထောင်ခြင်းရဲ့အကျိုးက ဖောက်သည်ပြန်လာတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ မိမိအတွင်းက အလျင်စလိုဆုံးဖြတ်ချင်စိတ်ကို လျှော့ပေးတယ်၊ တစ်ဖက်လူကို လူအဖြစ်မြင်စေတယ်၊ စကားပြောရာမှာ မေတ္တာရှိစေတယ်၊ အမှားကိုပြင်ရဲစေတယ်။ အဲဒီသဘောများက လုပ်ငန်းတစ်ခုကိုသာ မဟုတ်ဘဲ မိသားစု၊ ပညာရေး၊ လူမှုရေးအားလုံးမှာ အသုံးဝင်တဲ့ ဓမ္မအကျင့် ဖြစ်ပါတယ်။

အခုတရားအဆုံးပိုင်းမှာ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။ ဖောက်သည်တစ်ယောက်ရဲ့ မကျေနပ်မှု၊ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ မပြောနိုင်သောအခက်အခဲ၊ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ယုံကြည်မှုကျဆင်းခြင်း—ဒါတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာကို လက်တွေ့မြင်ရသည့်နေရာများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုက္ခကို ‘မဖြစ်ပါဘူး’ လို့ ဖုံးလိုက်လျှင် မပျောက်ပါ။ အရင်ဆုံး ရှိနေကြောင်း မြင်ရပါမယ်။

အဲဒီဒုက္ခ၏ သမုဒယကို ရှာကြည့်လျှင် အလျင်လိုမှု၊ မာန၊ မိမိဘက်ကသာမှန်တယ်လို့ စွဲလမ်းမှု၊ မေးခွန်းမေးမီ ကာကွယ်ပြောလိုမှုတို့ကို တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ‘ငါ့အဖြေကို နားထောင်ပါ’ ဆိုတဲ့စိတ်ကြီးနေသရွေ့ ‘သူ့အမှန်ကို ငါကြားမယ်’ ဆိုတဲ့နေရာ မရောက်နိုင်ပါဘူး။

နိရောဓဆိုတာ ပြဿနာတစ်ခုမျှမရှိတော့ခြင်းကိုသာ မဆိုလိုပါ။ ဒေါသဖြင့် ပြန်မရေးခြင်း၊ မသိသေးတာကို မသိသေးဟု ပြောခြင်း၊ တစ်ဖက်ရဲ့နာကျင်မှုကို ကြားပြီး သင့်တော်တဲ့လမ်း ရှာခြင်းတို့ကြောင့် မီးတောက်နေသော ဆက်ဆံရေး ငြိမ်းသွားနိုင်ခြင်းပါ။ ယုံကြည်မှုက တစ်နေ့တည်းနဲ့ပြန်မတက်နိုင်ပေမယ့် မှန်ကန်တဲ့လမ်းပေါ်မှာ စတင်နိုင်ပါတယ်။

မဂ္ဂသစ္စာအဖြစ် ဒီနေ့ကစပြီး သမ္မာဝါစာကို လက်တွေ့သုံးကြပါစို့။ မပြောမီ နားထောင်ပါ။ မသေချာလျှင် မေးပါ။ မှန်ကန်မှုကို စစ်ပါ။ အကျိုးရှိသောလမ်းကို ရွေးပါ။ မေတ္တာမပျက်ဘဲ ပြန်လည်အသိပေးပါ။ ထပ်ဖြစ်နေသောအမှားကို စနစ်ဖြင့်ပြင်ပါ။ ဒီလမ်းက ဖောက်သည်အတွက်သာမက မိမိစိတ်အတွက်လည်း ငြိမ်းချမ်းမှုကို ဆောင်ယူပေးမယ့် လမ်းဖြစ်ပါတယ်။

ဤတရားနာရသော ကုသိုလ်၊ မေတ္တာစိတ်ဖြင့် နားထောင်လိုသော ကုသိုလ၊ အမှန်ကိုမဖုံးဘဲ ပြင်ဆင်လိုသော ကုသိုလတို့ကြောင့် ဖောက်သည်၊ ဝန်ထမ်း၊ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ အားလုံး အပြန်အလှန် နားလည်မှုတိုးပွားကြပါစေ။ စကားက မီးမဖြစ်ဘဲ မေတ္တာတံတား ဖြစ်ပါစေ။ လုပ်ငန်းတိုင်းမှာ သစ္စာ၊ ကရုဏာ၊ ပညာနှင့် တာဝန်ယူမှု တိုးပွားကြပါစေ။

သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု၊ အနီဃာ ဟောန္တု၊ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန်တု။

 

မှတ်စုနှင့် ကိုးကားစာရင်း

၁။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဝါစာသုတ် (AN 5.198) — အချိန်မှန်၊ မှန်ကန်၊ နူးညံ့၊ အကျိုးရှိ၊ မေတ္တာဖြင့် စကားပြောခြင်းဆိုင်ရာ သုတ်တန်။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.

၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 61) — ကိုယ်၊ ဝစီ၊ မနောအမှု မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်ခြင်း။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.

၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ကကစူပမသုတ် (MN 21) — ဆန့်ကျင်မှုတွင် စိတ်မပျက်စေဘဲ မေတ္တာစိတ်ထိန်းသိမ်းခြင်း။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.

၄။ ဓမ္မပဒ၊ ဓမ္မဋ္ဌဝဂ်၊ ဂါထာ ၂၅၆–၂၅၇ — အလျင်လိုက် မဆုံးဖြတ်ဘဲ ပညာဖြင့် စိစစ်ဆုံးဖြတ်ခြင်း။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.

၅။ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသံယုတ္တ၊ သူဒသုတ် (SN 47.8) — အခြေအနေအချက်ပြများကို သတိပြု၍ သင်ယူခြင်း၏ ဥပမာ။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.

၆။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌ၊ မင်္ဂလသုတ် (Khp 5) — နားထောင်ခြင်းနှင့် သင်ယူခြင်း၏ မင်္ဂလာတရားဆိုင်ရာ အခြေခံ။ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပာဠိအခြေခံစာမူ; SuttaCentral edition.