တေဇောဓာတ်ရုပ် — ပူ/အေး၊ ရင့်ကျက်စေတတ်သည့် သဘော — နိစ္စ/သုခ/အတ္တသညာနှင့် ဆုပ်ကိုင်မှုကို သိ၍ လျော့ပါးပယ်ခွာခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
၁။ “ပူ” လို့ သိပြီးနောက် ဘာဖြစ်သွားသလဲ
ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— နေ့တစ်နေ့လုံးမှာ ပူခြင်း၊ အေးခြင်းတွေ အကြိမ်ကြိမ်တွေ့ခဲ့ကြမှာပါ။ ညနေတရားမှာ မေးရမယ့်မေးခွန်းက ပူတာကို သိသလားဆိုတာတင်မဟုတ်ပါဘူး။ ပူလာတဲ့အခါ “မကြိုက်ဘူး” လို့ တွန်းထုတ်သလား၊ အေးလာတဲ့အခါ “ဒီလိုပဲ နေချင်တယ်” လို့ ဆုပ်ကိုင်သလား၊ အဲဒီနောက် “ငါပူနေတယ်၊ ငါမခံနိုင်ဘူး” ဆိုတဲ့ အတ္တအယူ ဘယ်လိုဝင်လာသလဲဆိုတာ ပြန်ကြည့်ရမှာပါ။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂။ ပဟာနပရိညာကို အမြစ်ပြတ်ပယ်ခြင်းဟု မယူရ
ဒီနေ့ညနေမှာ “ပယ်” ဆိုတဲ့စကားကို သတိကြီးစွာ သုံးရပါတယ်။ နေ့စဉ်ယောဂီတစ်ယောက်က ပူအေးကို တစ်ကြိမ်မှန်မှန်ရှုမိတာနဲ့ ကိလေသာအမြစ်ပြတ်သွားပြီလို့ မဆိုရပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ ပဟာနဘက်သို့ ဦးတည်ခြင်းဆိုတာ ဆုပ်ကိုင်မှုကို သိခြင်း၊ ထပ်မကျွေးမွေးခြင်း၊ အယူမှားကို ပြန်စစ်ခြင်း၊ လွှတ်ချနိုင်သလောက် လွှတ်ချခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃။ နိစ္စသညာ ဘယ်လိုဝင်လာသလဲ
ပူနေချိန်မှာ “ဒီပူမှု မပြီးတော့ဘူး” လို့ ထင်တတ်ပါတယ်။ အေးမြချိန်မှာ “ဒီသက်သာမှု အမြဲရှိရင်ကောင်းမယ်” လို့ ဆန္ဒပြုတတ်ပါတယ်။ တေဇောဓာတ်ရဲ့ လက်တွေ့ပူအေးဟာ ပြောင်းလဲနေသော်လည်း စိတ်က တည်မြဲမှုကို တောင်းဆိုတတ်ပါတယ်။ ဒီတောင်းဆိုမှုကို သိခြင်းဟာ နိစ္စသညာကို စစ်ခြင်းပါ။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၄။ သုခသညာနှင့် အပူအအေး
အေးမြတာတိုင်း သုခ၊ ပူတာတိုင်း ဒုက္ခလို့ တစ်ကြောင်းတည်း မဆွဲရပါဘူး။ ရာသီအေးလွန်းရင် အပူကိုလိုချင်တတ်သလို အပူလွန်ရင် အအေးကိုလိုချင်တတ်ပါတယ်။ အခြေအနေလိုက်ပြီး နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု ပြောင်းတတ်တာကို မြင်ရင် ရုပ်သဘောကို “အမြဲသက်သာစေမယ့်အရာ” လို့ ဆုပ်ကိုင်မထားနိုင်ကြောင်း ပိုရှင်းလာပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၅။ အတ္တသညာ—“ငါ့အပူ၊ ငါ့ကိုယ်”
ပူခြင်းဟာ လက်ရှိထင်ရှားတဲ့ ရုပ်သဘောဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်က ချက်ချင်း “ငါပူတယ်” လို့ အစုလိုက်ယူတတ်ပါတယ်။ သမုတိအသုံးမှာ ဒီလိုပြောရတာ အဆင်ပြေပါတယ်။ ဝိပဿနာဆင်ခြင်မှုမှာတော့ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ်၊ သိခြင်းကို သိခြင်းအဖြစ် ခွဲကြည့်ပြီး “ငါ” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှု ဘယ်လိုတိုးလာသလဲကို စစ်ရပါတယ်။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၆။ ပူတာကို မုန်းခြင်းသည် ပူခြင်းမဟုတ်
တေဇောဓာတ်ကို သိရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ ခွဲခြားမှုတစ်ခုက ပူခြင်းရုပ်နဲ့ ပူတာကို မကြိုက်တဲ့ စိတ်ကို မရောဖို့ပါ။ ပူခြင်းက ရုပ်ဘက်၊ မကြိုက်မှုက နာမ်ဘက်ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ခုက ဆက်နွယ်နိုင်ပေမယ့် တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၇။ အေးတာကို ချစ်ခြင်းသည် အေးခြင်းမဟုတ်
အေးမြတဲ့လေတိုက်လာတဲ့အခါ သက်သာတယ်၊ ကြိုက်တယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အေးခြင်းရုပ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်သလို ကြိုက်နှစ်သက်မှုကိုလည်း နာမ်ဘက်က ခွဲသိရပါတယ်။ ဒီခွဲခြားမှုမရှိရင် တေဇောဓာတ်ကို ရာဂနဲ့ ရောထွေးသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၈။ တုံ့ပြန်မှုကို မကျွေးမွေးခြင်း
ပူလာတာကို သိပြီး “မကြိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့ တုံ့ပြန်မှုထပ်တိုးလာရင် အဲဒီတုံ့ပြန်မှုကိုလည်း သိပါ။ မုန်းတီးမှုကို ထပ်ပြီးအကြောင်းပြချက်ရှာမပေးဘဲ၊ ဖြစ်စဉ်ကို အမှန်အတိုင်း ပြန်ကြည့်ပါ။ မကျွေးမွေးခြင်းဟာ အတင်းဖိနှိပ်ခြင်းမဟုတ်ပါဘူး။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၉။ လွှတ်ချခြင်းနှင့် ဖိနှိပ်ခြင်း မတူ
“မကြိုက်ရဘူး” လို့ စိတ်ကို အတင်းပိတ်တာ ပဟာနမဟုတ်ပါဘူး။ မကြိုက်မှုရှိရင် ရှိတာကို သိ၊ အဲဒါကို “ငါ့ဒေါသ” လို့ ထပ်ဆုပ်မထားဘဲ အကြောင်းအခြေအနေမှီ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နာမ်ဖြစ်စဉ်အဖြစ် မြင်နိုင်အောင် ဆင်ခြင်ရပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၀။ ပူအေးကို အမိန့်ပေးနိုင်သလား
ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်၊ ရာသီဥတု၊ အစားအသောက်၊ လှုပ်ရှားမှု စတဲ့ အခြေအနေတွေကြောင့် ပူအေးပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ “ငါလိုချင်သလိုပဲ အမြဲဖြစ်စေ” လို့ အပြည့်အဝ အမိန့်ပေးမရတာကို လက်တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီ non-mastery ကို သိခြင်းက အတ္တဆုပ်ကိုင်မှုကို ဖြေလျော့စေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၁။ ရင့်ကျက်စေတတ်သည့် သဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်း
တေဇောဓာတ်ကို ပူအေး sensation တစ်ခုတည်းနဲ့ မကုန်စေရပါဘူး။ ရုပ်ခန္ဓာရဲ့ ရင့်ကျက်ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ function ကိုလည်း doctrinal map ထဲမှာ ထည့်သိရပါတယ်။ သို့သော် ဒီ function ကို လက်ရှိ sensation တစ်ခုနဲ့ တန်းတူမထားဘဲ source-layer အတိုင်း ခွဲသိရပါတယ်။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၂။ အိုမင်းမှုကို “ငါ့အရှုံး” လို့သာ မမြင်ရ
ခန္ဓာရင့်ကျက်လာခြင်း၊ အိုမင်းလာခြင်းကို တွေ့တဲ့အခါ ဝမ်းနည်းမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဓမ္မဘက်ကတော့ “ငါ့ပိုင်ဆိုင်မှု ပျက်သွားတယ်” ဆိုတဲ့အမြင်တစ်ခုတည်းထဲ မပိတ်ဘဲ conditioned rūpa ရဲ့ ပြောင်းလဲသဘောကို မြင်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၃။ ပူအေးပြောင်းတာကို အနိစ္စအဖြစ် ပြန်မြင်ခြင်း
မနက်နဲ့ နေ့လည်မှာ သိခဲ့တဲ့ ပူအေးကို ညနေမှာ ပြန်ကြည့်ပါ။ ပူတာ တစ်သမတ်တည်းမနေရ၊ အေးတာလည်း တစ်သမတ်တည်းမနေရ။ တည်မြဲမှုကို စိတ်ကလိုချင်သော်လည်း ဖြစ်စဉ်က မလိုက်နာပါဘူး။ ဒီအချက်က နိစ္စသညာကို လျော့ပါးစေဖို့ အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၄။ ပြောင်းလဲရခြင်းကို ဒုက္ခဘက်က မြင်ခြင်း
ဒုက္ခကို နာကျင်မှုတစ်ခုတည်းမယူရပါဘူး။ ပြောင်းလဲနေတဲ့အရာကို တည်မြဲစွာ အားထားမရခြင်း၊ ကိုယ်လိုချင်သလို အမြဲထိန်းမရခြင်း၊ ဖောက်ပြန်နိုင်ခြင်းတို့ကို စူးစမ်းရပါတယ်။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၅။ အနတ္တကို အယူဝါဒစကားမလုပ်ရ
“အနတ္တ” လို့ ပြောရုံနဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှု မလျော့ပါဘူး။ ပူအေးကို ကြည့်ပြီး “ဒီရုပ်သဘောက ငါ့အမိန့်အောက်မှာလား” လို့ တည်ငြိမ်စွာ စစ်ကြည့်ရပါတယ်။ မထိန်းနိုင်မှုကို လက်တွေ့သိလာရင် အတ္တသညာအပေါ် အားကိုးမှု လျော့နိုင်ပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၆။ အပူကို ကြောက်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးသတိ
တကယ်ဖျားနာခြင်း၊ အဖျားကြီးခြင်း၊ အပူလွန်ကဲခြင်း၊ အအေးလွန်ကဲခြင်း စတဲ့ ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်ရှိရင် “ဝိပဿနာအရာ” လို့သာယူပြီး ကုသမှုကို မလျစ်လျူရှုရပါဘူး။ ဓမ္မဆင်ခြင်မှုနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှုကို သီးခြားမှန်ကန်စွာ ထိန်းရပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၇။ သက်သာမှုကို ဆုပ်ကိုင်ခြင်း
အေးမြပြီး သက်သာလာတဲ့အခါ “ဒီအခြေအနေ မပျောက်စေချင်ဘူး” ဆိုတဲ့ တဏှာ ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ သက်သာမှုကို မငြင်းပယ်ဘဲ၊ အဲဒီသက်သာမှုအပေါ် ဆုပ်ကိုင်လိုစိတ်ကို သိပါ။ သက်သာတာကို သက်သာသလို သိပြီး ပိုင်ဆိုင်ချင်မှုကို ထပ်မကျွေးမွေးတာက ညနေ practice ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အပိုင်းပါ။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၈။ မသက်သာမှုကို တွန်းထုတ်ခြင်း
ပူလွန်းတာ၊ အေးလွန်းတာမှာ မနှစ်သက်မှု တက်လာနိုင်ပါတယ်။ လုံခြုံရေးအရ posture ပြောင်းဖို့၊ အပူချိန်ညှိဖို့ လိုရင် ပြောင်းပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ အန္တရာယ်ကို သည်းခံပြိုင်ပွဲမဟုတ်ပါဘူး။ လုံခြုံစွာပြင်ဆင်ပြီးနောက် စိတ်တုံ့ပြန်မှုကို ပြန်သိနိုင်ပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၁၉။ “ငါက ပူဒဏ်ခံနိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ မာန
အတွေ့အကြုံကို သည်းခံနိုင်တာက ကောင်းနိုင်ပေမယ့် အဲဒါကို identity လုပ်ပြီး အခြားသူနဲ့ ယှဉ်ရင် မာနဝင်နိုင်ပါတယ်။ ပူအေးကို သိခြင်းဟာ ပြိုင်ပွဲမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်ခံနိုင်မှုကို ဉာဏ်အဆင့်အဖြစ် မသတ်မှတ်ရပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၀။ ထူးခြားတဲ့ အပူအတွေ့အကြုံ ≠ ဉာဏ်အဆင့်
တရားထိုင်ရင်း အပူတက်တာ၊ အေးမြသွားတာ၊ ကိုယ်ထဲ အပူလှိုင်းလို ခံစားရတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအတွေ့အကြုံတစ်ခုတည်းနဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ရပြီ၊ မဂ်ဖိုလ်နီးပြီလို့ မသတ်မှတ်ရပါဘူး။ အတွေ့အကြုံကို အရင်ဖော်ပြပြီး အဆင့်အမည်တပ်ဖို့ မလောရပါဘူး။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၁။ ဘဏ္ဍာရေးဥပမာ—အပူတက်တဲ့ဈေးကွက်
ဘဏ္ဍာရေးလောကမှာ ဈေးကွက် “ပူလာတယ်” လို့ ဥပမာပြောတတ်ပါတယ်။ အဲဒါဟာ တေဇောဓာတ်မဟုတ်ပါဘူး။ သို့သော် အမြတ်မျှော်လင့်ချက်ကြောင့် စိတ်ပူပန်မှု၊ လောဘ၊ အလျင်လိုမှု တက်လာပုံကို ပြန်ကြည့်ဖို့ ဥပမာအဖြစ် သုံးနိုင်ပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၂။ အမြတ်ရရင် ဆုပ်၊ အရှုံးရရင် တွန်း
ငွေကြေးမှာ အမြတ်ရရင် “ဒီလိုပဲ ဆက်ရမယ်” လို့ ဆုပ်ကိုင်တတ်ပြီး အရှုံးရရင် မုန်းတီးကြောက်ရွံ့တတ်ပါတယ်။ ပူအေးအတွေ့အကြုံနဲ့ doctrinally တူတယ်လို့ မဆိုပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဆုပ်ကိုင်မှုနဲ့ တွန်းထုတ်မှုရဲ့ စိတ်အလေ့အထကို မြင်ဖို့ illustrative mirror တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၃။ ဘဏ္ဍာရေးရိုးသားမှုနှင့် မသေချာမှု
အမြတ်သေချာမဟုတ်တာကို သေချာသလိုပြောရင် ဘဏ္ဍာရေးကျင့်ဝတ် ပျက်နိုင်ပါတယ်။ ဝိပဿနာမှာလည်း ကိုယ်မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်းက ရိုးသားမှုပါ။ Modern example က ဓမ္မကို သက်သေပြတာမဟုတ်ဘဲ claim discipline ကို နားလည်ဖို့သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၄။ လက်တွေ့ညနေဆင်ခြင်မှု—ပထမအဆင့်
အခုကိုယ်မှာ ပူခြင်း သို့မဟုတ် အေးခြင်း ထင်ရှားနေသလား ကြည့်ပါ။ မထင်ရှားရင် မဖန်တီးပါနဲ့။ ထင်ရှားရင် အမည်တပ်ဖို့ အလျင်မလိုဘဲ တကယ်ထင်ရှားတဲ့ quality ကို သိပါ။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၅။ ဒုတိယအဆင့်—တုံ့ပြန်မှုကို ခွဲသိ
ပူအေးကို သိပြီးနောက် ကြိုက်ခြင်း၊ မကြိုက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း၊ ပိုင်ချင်ခြင်း တစ်ခုခု တက်လာသလား ကြည့်ပါ။ ရုပ်ကို ရုပ်အဖြစ်၊ နာမ်တုံ့ပြန်မှုကို နာမ်အဖြစ် ခွဲသိပါ။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၆။ တတိယအဆင့်—ဆုပ်ကိုင်မှုကို မကျွေးမွေး
“ဒီအေးမြမှု မပျောက်စေချင်ဘူး” သို့မဟုတ် “ဒီပူမှု ချက်ချင်းပျောက်ရမယ်” ဆိုတဲ့ demand တက်လာရင် demand ကို သိပါ။ အဲဒီ demand အတွက် ဇာတ်လမ်းရှည်မဆောက်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စိတ်ဖြစ်စဉ်အဖြစ်သာ သိထားပါ။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၇။ စတုတ္ထအဆင့်—လွှတ်ချမှုဘက်သို့
လွှတ်ချတယ်ဆိုတာ sensation ကို ဖျောက်ပစ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ ပူတာရှိရင် ပူတာရှိသလို၊ အေးတာရှိရင် အေးတာရှိသလို သိပြီး “ဒါက ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုမှုကို အနည်းငယ်ချနိုင်ခြင်းပါ။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၈။ ဒုက္ခသစ္စာနှင့် ချိတ်ခြင်း
တေဇောဓာတ်တစ်ခုတည်းကို ဒုက္ခသစ္စာတစ်ခုလုံးလို့ မဆိုရပါဘူး။ ရုပ်ခန္ဓာကို ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာဆိုင်ရာ ဒုက္ခ framework ထဲမှာ ဒီရုပ်သဘောကို နေရာချပြီး စူးစမ်းရပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၂၉။ သမုဒယသစ္စာနှင့် မရောရမည့်အရာ
ကိုယ်အပူတက်ရတဲ့ physical cause ကို ဒုက္ခသမုဒယသစ္စာနဲ့ တန်းတူမထားရပါဘူး။ Physical causation တစ်လွှာ၊ တဏှာဆိုင်ရာ noble-truth analysis တစ်လွှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်လွှာကို ခွဲနိုင်မှ သစ္စာတရား မလျော့ကျပါဘူး။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃၀။ နိရောဓသစ္စာကို အေးသွားခြင်းဟု မယူရ
ပူတာပျောက်ပြီး အေးသွားတာဟာ conditioned change ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကို နိရောဓသစ္စာ၊ နိဗ္ဗာန်နဲ့ တစ်ထပ်တည်းမထားရပါဘူး။ Temporary relief နဲ့ liberation terminology ကို ခွဲထားရပါတယ်။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃၁။ မဂ္ဂသစ္စာကို နည်းတစ်ခုတည်းမလုပ်ရ
ပူအေးကို သတိထားနိုင်တာ အရေးကြီးပေမယ့် မဂ္ဂသစ္စာတစ်ခုလုံးကို ဒီ technique တစ်ခုနဲ့ မညီမျှရပါဘူး။ အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂရဲ့ ကျယ်ပြန့်သော training ကို မလျှော့ချရပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃၂။ ကျမ်းသို့ ပြန်ချိတ်ခြင်း
ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— တေဇောဓာတ်ကို ဓာတ်အဖြစ် ခွဲသိဖို့ သင်ကြားထားတဲ့ canonical framework ဆီ ပြန်သွားရပါတယ်။ Schedule ထဲက သံယုတ္တနိကာယ်ဝင် candidate ကိုလည်း context မစစ်ဘဲ topic proof မလုပ်ရပါဘူး။ ဓမ္မကို ကျမ်းနဲ့ချိတ်တယ်ဆိုတာ ကျမ်းနာမည်ကပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ claim နဲ့ evidence တကယ်ကိုက်ညီစေခြင်းပါ။
ယောဂီတစ်ယောက်အတွက် ဒီခွဲခြားမှုဟာ အလွန်လက်တွေ့ကျပါတယ်။ Sensation ကို ဖျောက်ပစ်ဖို့ မကြိုးစားရ၊ စိတ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း အတင်းဖိမထားရပါဘူး။ ဖြစ်နေတဲ့အရာကို မှန်မှန်သိပြီး ထပ်မံအင်အားမဖြည့်ပေးခြင်းက ပဟာနဘက်ကို ဦးတည်တဲ့ သတိပညာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃၃။ ဒီညရဲ့ လွှတ်ချမှုဆင်ခြင်
ဒီနေ့ကြုံခဲ့တဲ့ ပူခြင်းတစ်ခု၊ အေးခြင်းတစ်ခုကို သတိရပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ဆုပ်ကိုင်ခဲ့တာ၊ တွန်းထုတ်ခဲ့တာ ရှိရင် အပြစ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘဲ သိဖို့ပါ။ “ဖြစ်ပြီးသားကို ငါ့အဖြစ် မတင်းကျပ်စွာဆုပ်တော့ဘူး၊ နောက်ထပ်တဏှာဇာတ်လမ်း မကျွေးတော့ဘူး” ဆိုတဲ့ ပညာဘက်ကို ဦးတည်ပါ။
သတိထားရမယ့်အချက်က “မဆုပ်ကိုင်ရ” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နောက်ထပ်အတ္တဖိအားမလုပ်ဖို့ပါ။ မဆုပ်နိုင်သေးရင် ဆုပ်နေတယ်လို့ သိပါ။ မကြိုက်သေးရင် မကြိုက်နေတယ်လို့ သိပါ။ သိခြင်းကနေ ပညာဝင်လာပြီး ပညာကနေ လွှတ်ချနိုင်မှု တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
၃၄။ Day 19 အဆုံးသတ်
မနက်မှာ တေဇောဓာတ်ကို မှန်ကန်စွာခွဲသိခဲ့တယ်။ နေ့လည်မှာ ပူအေးဖြစ်စဉ်ကို တိလက္ခဏာဘက်က စူးစမ်းခဲ့တယ်။ ညနေမှာ အဲဒီအတွေ့အကြုံပေါ်က နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တသညာနဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှုကို ပြန်စစ်ပြီး မကျွေးမွေးဘဲ လျော့ပါးလွှတ်ချဘက်ကို ဦးတည်ပါတယ်။ ဒီလိုပဲ ပရိညာသုံးဆင့်ဟာ သိခြင်း၊ စူးစမ်းခြင်း၊ ပယ်ခွာဘက်ဦးတည်ခြင်းအဖြစ် တစ်နေ့တာအတွင်း ဆက်စပ်လာပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အလျင်လိုစရာမရှိပါဘူး။ ပညာဟာ အတွေ့အကြုံကို အမည်ကြီးကြီးတပ်ပေးတာထက် ဖြစ်နေတဲ့အတိုင်း ပိုတိကျစွာ သိနိုင်ခြင်းကနေ ကြီးထွားပါတယ်။ ပူခြင်းကို ပူခြင်းအဖြစ် သိပြီး အဲဒီနောက် စိတ်က ထပ်ဆောက်တဲ့ ဆန္ဒ၊ မနှစ်သက်မှု၊ အတ္တအယူကို သီးခြားမြင်နိုင်ရင် ဆုပ်ကိုင်မှုအတွက် နေရာနည်းလာပါတယ်။
ဒီအချက်ကို တစ်နေ့တာအတွေ့အကြုံနဲ့ ပြန်ချိတ်ကြည့်ပါ။ ပူအေးကို သိခြင်းမှာ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက်သိနိုင်ပေမယ့် အဲဒီအပေါ် ဖြစ်လာတဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ပိုင်ဆိုင်လိုမှုတွေကို ရုပ်နဲ့ မရောဘဲ ခွဲသိရပါတယ်။ ခွဲသိနိုင်သလောက် ဆုပ်ကိုင်မှုကို အလိုအလျောက်လိုက်မသွားဘဲ ရပ်ကြည့်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ပေါ်လာပါတယ်။
တရားတော်နိဂုံး
ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီည တေဇောဓာတ်တရားကို ပူအေး sensation တစ်ခုမှာပဲ ရပ်မထားကြပါနဲ့။ ပူအေးကို သိပြီးနောက် စိတ်က ဘာလုပ်သလဲကို ဆက်သိကြပါ။ တည်မြဲစေချင်သလား၊ သက်သာတာကို ဆုပ်ထားသလား၊ မသက်သာတာကို မုန်းသလား၊ “ငါ့ကိုယ်၊ ငါ့အပူ” လို့ အတ္တအယူတိုးသလား—ဒီနေရာတွေမှာ ပဟာနဘက်က အလုပ်ရှိပါတယ်။ ဆုပ်ကိုင်မှုကို သိပါ၊ မကျွေးမွေးပါနဲ့၊ အယူမှားကို ပြန်စစ်ပါ၊ လွှတ်ချနိုင်သလောက် လွှတ်ချပါ။ ဒါကို နေ့စဉ်မဂ်အဆင့်အမြစ်ပြတ်ပယ်ခြင်းလို့ မကြေညာဘဲ ပညာဖြင့် ပယ်ခွာဘက်သို့ ဦးတည်ခြင်းလို့ မှန်မှန်ထားကြပါစို့။
သာဓု သာဓု သာဓု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက
https://orcid.org/0009-0000-0697-4760
ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု
၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62) — မဟာဘူတဓာတ်လေးပါး၊ အတွင်း/အပြင် ဓာတ်ဆင်ခြင်မှုအတွက် အဓိက canonical framework။
၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28) — ဓာတ်ခွဲခြားဆင်ခြင်မှုနှင့် ရုပ်အပေါ် ဆုပ်ကိုင်မှုလျော့ပါးရေးဆိုင်ရာ canonical support။
၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140) — ဓာတ်ခွဲခြားသိမြင်မှု၏ canonical framework။
၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10); ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22) — ကာယကို ဓာတ်အဖြစ် ဆင်ခြင်သည့် framework။
References
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62)။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28)။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140)။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10)။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22)။