သရဏဂုံသုံးပါး၌ တည်ခြင်း — မနက်က သရဏဂုံ၊ ညနေက ကိုယ့်နေ့ကို ပြန်ကြည့်ခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၇၀ ခုနှစ်

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၄ ရက်

ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ 

သရဏဂုံသုံးပါး၌ တည်ခြင်း — မနက်က သရဏဂုံ၊ ညနေက ကိုယ့်နေ့ကို ပြန်ကြည့်ခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့ရေ…

မနက်ပိုင်းမှာ ဦးဇင်းတို့ “သရဏဂုံသုံးပါး၌ တည်ခြင်း — နေ့သစ်ကို စတင်ရန်” ဆိုပြီး နေ့သစ်ကို ဘာအားကိုးရာနဲ့ စမလဲဆိုတာ နာယူခဲ့ကြပြီးပါပြီ။ အခု ညနေပိုင်းရောက်လာပြီ။ နေဝင်လာပြီ။ အလုပ်အများစုလည်း တဖြည်းဖြည်း ချပြီး အိမ်ပြန်ကြတဲ့အချိန်၊ တစ်နေ့တာအတွင်း စကားတွေ၊ အလုပ်တွေ၊ စိတ်ခံစားချက်တွေကတော့ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ မပြီးသေးတာတွေ ရှိနေတတ်တယ်။

မနက်က “ဘုရားကို အားကိုးရာယူမယ်၊ တရားကို အားကိုးရာယူမယ်၊ သံဃာကို အားကိုးရာယူမယ်” လို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တယ်။ ညနေမှာတော့ မေးခွန်းတစ်ခု ပြောင်းလာရမယ်။ “ဒီနေ့ တကယ်ဘယ်အချိန်မှာ ဘုရားဘက်ကို ရပ်နိုင်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ တရားဘက်ကို ရပ်နိုင်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ကိုယ့်လောဘ၊ ကိုယ့်ဒေါသ၊ ကိုယ့်မာနဘက်ကို ပြန်လွဲသွားသလဲ” ဆိုတာပါပဲ။

မနက်က သရဏဂုံက ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်တယ်။ ညနေက သရဏဂုံက သက်သေပြန်ကြည့်တဲ့အချိန်ဖြစ်တယ်။ မနက်က “ဒီလိုနေမယ်” လို့ ကတိပေးတာ။ ညနေက “တကယ်ဘယ်လိုနေခဲ့သလဲ” လို့ ကိုယ့်စိတ်ကို အေးအေးဆေးဆေး ပြန်မေးတာ။ ဒီနှစ်ခု အတူတူရှိမှ သရဏဂုံက ပါးစပ်ထဲမှာပဲ မနေဘဲ ဘဝထဲကို ရောက်လာတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီညတရားကို အပြစ်ရှာတဲ့တရား မလုပ်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို စိတ်နာအောင် ပြန်နှိပ်စက်တဲ့တရားလည်း မလုပ်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ကို မှန်တစ်ချပ်ရှေ့မှာ မျက်နှာကြည့်သလို အမှန်အတိုင်း ကြည့်မယ်။ ကောင်းတာရှိရင် ကောင်းတာကို သိမယ်။ မှားတာရှိရင် မှားတာကို သိမယ်။ ပြင်စရာရှိရင် ပြင်မယ်။ နောက်နေ့ပိုကောင်းဖို့ သတိယူမယ်။ ဒီလိုပဲ။

သရဏဂုံသုံးပါးရဲ့ မူလရွတ်ဆိုချက်ကို ခုဒ္ဒကပါဌ်အစမှာ ထင်ရှားစွာ ထားရှိပါတယ်။ 

ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဒုတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဒုတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဒုတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

တတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

တတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

တတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

ဒကာ ဒကာမတို့… ဒီစာသားကို မနက်က ရွတ်တဲ့အခါ “ဒီနေ့ရဲ့ ဦးတည်ရာ” လို့ အဓိပ္ပာယ်ယူခဲ့ကြတယ်ဆိုရင် ညနေမှာတော့ “ဒီနေ့ရဲ့ မှန်” လို့ ပြန်သုံးကြည့်နိုင်တယ်။

“ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” — ဒီနေ့ ဘယ်အချိန်မှာ ငါ နိုးနိုးကြားကြားသိခဲ့သလဲ။ ဒေါသတက်နေမှန်း သိခဲ့သလား။ မနာလိုဖြစ်နေမှန်း သိခဲ့သလား။ မာနတက်နေမှန်း သိခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် အာရုံတစ်ခုရောက်လာတာနဲ့ မသိမသာ လိုက်ပြေးသွားခဲ့သလား။ ဘုရားရတနာကို သတိရတာဟာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ နိုးကြားမှုဘက်ကို ပြန်တည်ခြင်းဖြစ်တယ်ဆိုတော့ ညနေမှာ “ဒီနေ့ ငါ ဘယ်နေရာမှာ နိုးခဲ့သလဲ၊ ဘယ်နေရာမှာ မေ့ခဲ့သလဲ” လို့ ပြန်ကြည့်ရမယ်။

“ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” — ဒီနေ့ အဖြစ်အပျက်တွေကို ကိုယ့်အကြိုက်နဲ့ပဲ တိုင်းခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် အကြောင်းအကျိုး၊ အကောင်းအဆိုး၊ ကိုယ်နဲ့သူတစ်ပါး ထိခိုက်မထိခိုက်ကို စဉ်းစားခဲ့သလား။ ကိုယ်ကြိုက်ရင် မှန်၊ မကြိုက်ရင် မှားဆိုတဲ့ဘက်ကို လွဲသွားခဲ့သလား။ ဓမ္မကို သရဏဂုံယူတယ်ဆိုတာ အမှန်တရားကို ကိုယ့်အလိုအတိုင်း လှည့်ပေးခိုင်းတာ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်အလိုကို တရားနဲ့ ပြန်တိုင်းတာတာပါ။

“သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” — ဒီနေ့ ကိုယ့်ထက်ကောင်းကောင်းကျင့်နေသူတွေကို အားကျခဲ့သလား၊ မနာလိုခဲ့သလား။ ဆရာတော်၊ ဆရာသမား၊ သာသနာ့အသိုင်းအဝိုင်း၊ ကောင်းစွာကျင့်နေသူတွေရဲ့ နမူနာကို သတိရခဲ့သလား။ ဒါမှမဟုတ် “ငါ့စိတ်ကြိုက်ပဲ လုပ်မယ်” ဆိုပြီး ကိုယ့်အတ္တကိုပဲ ဆရာလုပ်ခဲ့သလား။ သံဃာရတနာကို သရဏဂုံယူခြင်းက ကောင်းစွာကျင့်နိုင်တဲ့လမ်းကို လေးစားပြီး၊ ကိုယ်လည်း အဲဒီလမ်းပေါ်တက်ဖို့ အားယူတာဖြစ်တယ်။

ဒီလိုပြန်ကြည့်တဲ့အလုပ်အတွက် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရာဟုလာကို သင်ပြတော်မူခဲ့တဲ့ အလွန်ရှင်းလင်းတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ မှန်တစ်ချပ်ရဲ့ အလုပ်က ပြန်လည်ကြည့်ရှုဖို့ဖြစ်သလို ကိုယ်လုပ်မယ့်၊ လုပ်နေတဲ့၊ လုပ်ပြီးသွားတဲ့ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့ကိုလည်း အကြိမ်ကြိမ် ဆင်ခြင်စစ်ဆေးရမယ်လို့ ရာဟုလာကို သင်ကြားတော်မူပါတယ်။ 

ဒီသုတ်မှာ အရေးကြီးတာက “မှားခဲ့ရင် ဘာလုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့အချက်ပါ။ ကိုယ်လုပ်ပြီးတဲ့လုပ်ရပ်က ကိုယ့်ကို ထိခိုက်တယ်၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်တယ်၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်တယ်၊ မကောင်းတဲ့ရလဒ်ဆီ ဦးတည်တယ်လို့ ပြန်မြင်လာရင် ဖုံးထားဖို့ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်ဖော်ဝန်ခံ၊ ရှင်းလင်း၊ နောင်ထပ်မလုပ်ဖို့ ထိန်းသိမ်းလေ့ကျင့်ရမယ်လို့ သင်ပြတော်မူတယ်။ ကောင်းတဲ့လုပ်ရပ်ဖြစ်တယ်၊ မထိခိုက်ဘူး၊ ကုသိုလ်ဘက်ကို ဦးတည်တယ်ဆိုရင်လည်း ကိုယ့်ကောင်းမှုကို မမြင်ချင်သလို မလုပ်ဘဲ ဝမ်းမြောက်စွာ ဆက်လေ့ကျင့်ရမယ်လို့ သင်ပြပါတယ်။

ဒီအချက်က ညနေခင်းတရားအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။ ကိုယ့်နေ့ကို ပြန်ကြည့်တာဟာ “ငါမကောင်းဘူး၊ ငါပျက်သွားပြီ” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို စီရင်ချက်ချဖို့ မဟုတ်ဘူး။ တရားက စီရင်ချက်ထက် သင်ယူမှုကို ဦးစားပေးတယ်။ “ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ ဘာအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သွားသလဲ။ ဘယ်သူထိခိုက်သွားသလဲ။ ပြင်နိုင်တာ ဘာလဲ။ နောက်တစ်ခါ ဘယ်လိုထိန်းမလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မြင်ဖို့ပါ။

အဲဒီတော့ ဒီညမှာ ဦးဇင်းတို့ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ သုံးမျိုးကို တစ်ကြောင်းချင်း ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။

ကိုယ်နဲ့လုပ်ခဲ့တာ ဘာတွေရှိသလဲ။ ကူညီခဲ့တာရှိသလား။ ပျက်စီးစေခဲ့တာရှိသလား။ အလုပ်တာဝန်ကို တာဝန်ရှိစွာ လုပ်ခဲ့သလား။ မလုပ်ချင်လို့ ရှောင်ခဲ့သလား။ ကိုယ်ခန္ဓာကို လွန်လွန်ကဲကဲ အသုံးချပြီး စိတ်တိုစရာအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးခဲ့သလား။

စကားနဲ့လုပ်ခဲ့တာ ဘာတွေရှိသလဲ။ မှန်ခဲ့သလား။ မမှန်ဘူးလား။ မှန်ပေမယ့် ရက်စက်သွားသလား။ အကျိုးရှိတဲ့အချိန်မှာ ပြောခဲ့သလား၊ စိတ်ဆိုးနေတုန်း ပြောခဲ့သလား။ မပြောသင့်တာကို ပြောခဲ့သလား။ ပြောသင့်တာကို ကြောက်လို့ မပြောခဲ့သလား။

စိတ်နဲ့လုပ်ခဲ့တာ ဘာတွေရှိသလဲ။ လူတစ်ယောက်က အောင်မြင်သွားတော့ မနာလိုခဲ့သလား။ ကိုယ့်အမှားပေါ်လာတော့ ဖုံးချင်ခဲ့သလား။ တစ်ယောက်ယောက်က အခက်အခဲတွေ့တော့ ကရုဏာပေါ်ခဲ့သလား။ ကိုယ့်အပေါ် ကောင်းသူကို ကျေးဇူးတင်ခဲ့သလား။ မကောင်းစိတ်ကို မသိမသာ တစ်နေ့လုံး ကျွေးနေခဲ့သလား။

ဒီလိုပြန်ကြည့်တဲ့အခါ တစ်ခု သတိထားရမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူကို စစ်တာနဲ့ ကိုယ့်ဘဝတန်ဖိုးကို ဆုံးဖြတ်တာ မတူဘူး။ “ဒီစကားမှားတယ်” လို့ ပြောနိုင်တယ်။ “ငါဟာ အမှားပဲ” လို့ မဖြစ်ရဘူး။ “ဒီလုပ်ရပ်က မကောင်းဘူး” လို့ သိနိုင်တယ်။ “ငါက မကောင်းတဲ့လူတစ်ယောက်ပဲ” လို့ ကိုယ့်ကို ချုပ်တည်းမပစ်ရဘူး။ တရားက ပြင်နိုင်ဖို့ အမှားကို သိခိုင်းတာ။ ပျက်စီးသွားအောင် ကိုယ့်ကို ရိုက်ချိုးခိုင်းတာ မဟုတ်ဘူး။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ မှာ လူဖြစ်စေ၊ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောကျ်ားဖြစ်စေ၊ အိမ်ရှင်ဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မကြာခဏ ပြန်လည်ဆင်ခြင်သင့်တဲ့ အချက်ငါးချက်ကို ဟောထားပါတယ်။ အသက်ကြီးခြင်းမှ မလွတ်၊ နာခြင်းမှ မလွတ်၊ သေခြင်းမှ မလွတ်၊ ချစ်ခင်နှစ်သက်သမျှနှင့် ခွဲခွာရမည်၊ ကိုယ်ပြုသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်ရမည်ဆိုတဲ့ အချက်တွေပါ။ 

ညနေမှာ ဒီအချက်ငါးချက်ကို သရဏဂုံနဲ့ ချိတ်ကြည့်ရင် အလွန်နက်တယ်။ မနက်က ကိုယ်သိပ်ဂုဏ်ယူနေတဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာဟာ အမြဲမတည်ဘူး။ ဒီနေ့ကောင်းနေတဲ့ ကျန်းမာရေးလည်း အာမခံချက်မရှိဘူး။ ကိုယ်မဆုံးရှုံးချင်ဆုံး လူ၊ ပစ္စည်း၊ ရာထူး၊ အခြေအနေတို့လည်း ခွဲရနိုင်တယ်။ နောက်ဆုံး ကိုယ်သယ်သွားနိုင်တာက ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကံနဲ့ အလေ့အကျင့်ဘက်က အကျိုးဆက်တွေပါ။ ဒီလိုပြန်ကြည့်တဲ့အခါ သရဏဂုံက လောကီအရာတွေကို မချစ်ရဘူးလို့ မပြောဘူး။ မမြဲတာကို မြဲသလို မဖမ်းဖို့ သတိပေးတယ်။

ဒီမေးခွန်းတွေကို သရဏဂုံမရှိဘဲ မေးရင် တစ်ခါတလေ စိတ်ပင်ပန်းရုံပဲ ဖြစ်တတ်တယ်။ သရဏဂုံရှိရင်တော့ ပြန်တည်ဖို့ နေရာရှိတယ်။ “ငါ လွဲသွားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ပြန်တည်လို့ရတယ်။” “ငါ ဒေါသလိုက်သွားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒေါသကို အားကိုးရာလုပ်စရာမလိုဘူး။” “ငါ မာနနဲ့ ပြောသွားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တရားဘက် ပြန်လှည့်လို့ရတယ်။” ဒီသဘောက အလွန်အရေးကြီးတယ်။

ဓမ္မပဒ အပ္ပမာဒဝဂ္ဂမှာ အပ္ပမာဒတရားကို အလွန်မြင့်စွာ ချီးမြှောက်ထားပြီး သတိမလွတ်၊ မပေါ့ဆ၊ မမေ့မလျော့နေခြင်းက လမ်းရဲ့ အဓိကအင်အားဖြစ်ကြောင်း ပြထားပါတယ်။  ညနေခင်းပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ ဒီအပ္ပမာဒကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ထည့်သုံးတဲ့နည်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။ 

အပ္ပမာဒဆိုတာ တစ်နေ့လုံး စိုးရိမ်နေဖို့ မဟုတ်ဘူးနော်။ “ဘာမှားသွားမလဲ၊ ဘာဖြစ်မလဲ” ဆိုပြီး အမြဲကြောက်နေဖို့ မဟုတ်ဘူး။ အပ္ပမာဒက အခုဘာဖြစ်နေသလဲ သိတာ၊ ကောင်းတာကို မပျောက်အောင် ထိန်းတာ၊ မကောင်းတာကို မြန်မြန်သိတာ၊ ပြင်စရာကို မရွှေ့တာ။ ဒါကြောင့် ညနေမှာ ကိုယ့်နေ့ကို ပြန်ကြည့်ပြီး မနက်ဖြန်ပြင်မယ့်အချက်တစ်ခု ရွေးလိုက်တာဟာ အပ္ပမာဒရဲ့ လက်တွေ့ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။

မနက်ပိုင်းတရားမှာ သရဏဂုံနဲ့ သီလကို ခွဲမထားသင့်ကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅ မှာ ဥပါသကာဖြစ်ခြင်းကို ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာကို သရဏဂုံယူခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်ပြထားပြီး၊ သီလရှိတဲ့ ဥပါသကာကို ငါးပါးသီလနဲ့ ဆက်ရှင်းပြတယ်။ ထို့ပြင် နာယူထားတဲ့တရားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို စူးစမ်းပြီး တရားနှင့်အညီ လက်တွေ့ကျင့်ခြင်းကို မိမိအကျိုးနှင့် သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးအတွက် အရေးကြီးတဲ့အချက်တွေထဲမှာ ထည့်ထားတယ်။ 

ဒီတော့ ညနေမှာ “သရဏဂုံ ရွတ်ခဲ့သလား” တစ်ခုပဲ မမေးနဲ့။ “သရဏဂုံက ငါ့သီလထဲ ရောက်ခဲ့သလား” လို့ မေး။ ဒီနေ့ မုသားတစ်ခုပြောမိသလား။ မပေးတာကို အခွင့်ကောင်းယူမိသလား။ သူတစ်ပါးအသက်၊ သူတစ်ပါးလုံခြုံမှု၊ သူတစ်ပါးယုံကြည်မှုကို ထိခိုက်မိသလား။ အရက်မူးယစ်မှုကြောင့် သတိလွတ်မိသလား။ အဲဒီအချက်တွေကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြန်ကြည့်ရမယ်။

တစ်နေ့လုံး အလုပ်များနေတော့ မနက်က သရဏဂုံကို မေ့သွားတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ မေ့သွားတာကြောင့် “မနက်က ရွတ်တာအကျိုးမရှိဘူး” လို့ မဆိုရဘူး။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် မဟာနာမဆိုင်ရာ သုတ်တစ်ပုဒ်မှာ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာတို့ကို လမ်းလျှောက်နေစဉ်၊ ရပ်နေစဉ်၊ ထိုင်နေစဉ်၊ လဲလျောင်းနေစဉ်၊ အလုပ်များနေစဉ်၊ အိမ်တွင်းလူများကြား နေစဉ်မှာတောင် အောက်မေ့ပွားများဖို့ မဟာနာမကို သင်ပြထားပါတယ်။ 

ဒီအချက်က မနက်က တရားနဲ့ ညနေက တရားကို တိုက်ရိုက်ချိတ်ပေးတယ်။ မနက်မှာ အားကိုးရာတည်၊ နေ့အတွင်း မကြာခဏ ပြန်သတိရ၊ ညနေမှာ နေ့တာကို ပြန်ကြည့်။ ဒီသုံးဆင့်က အခမ်းအနားတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ဘဝအလေ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု ဒီနေ့ကို သုံးပိုင်းခွဲပြီး ပြန်ကြည့်ကြည့်ပါ။

မနက်ပိုင်း—အိပ်ရာနိုးပြီးနောက် ပထမဆုံး စိတ်ဘယ်လိုရှိခဲ့သလဲ။ သရဏဂုံနာယူပြီးတဲ့နောက် အေးချမ်းသွားသလား။ အလုပ်စလိုက်တာနဲ့ စိတ်အရှိန်အဟုန်ကြီးသွားသလား။ မနက်က ရည်ရွယ်ချက်ထဲက တစ်ချက်လောက် တည်နိုင်ခဲ့သလား။

နေ့လယ်ပိုင်း—အလုပ်များလာချိန်မှာ ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ အာရုံပေါင်းစုံကြားမှာ ကိုယ့်စိတ်က ဘယ်အရာကို အားကိုးခဲ့သလဲ။ “ငါမြန်မြန်ပြီးရမယ်၊ ငါအနိုင်ရမယ်၊ ငါ့အမြင်ကို လက်ခံရမယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်လား။ “မှန်အောင်လုပ်မယ်၊ မထိခိုက်အောင်ပြောမယ်၊ လိုအပ်တာကို ဖြောင့်ဖြောင့်လုပ်မယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်လား။

ညနေပိုင်း—ပင်ပန်းလာတဲ့အခါ သီလက လျော့သွားသလား။ ပင်ပန်းတော့ စိတ်တိုလာသလား။ အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ အပြင်ကပင်ပန်းမှုကို အိမ်သားပေါ် လွှတ်ချမိသလား။ ဖုန်းကို ကိုင်ပြီး အာရုံတွေထဲ မသိမသာ ပျောက်သွားသလား။ ဒါမှမဟုတ် ခဏရပ်ပြီး “ဒီနေ့ကို သိသိသာသာ ပိတ်ရအောင်” လို့ စိတ်ပြန်တည်နိုင်ခဲ့သလား။

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ကေသမုတ္တိသုတ်မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ ပေါ်လာပြီး လွှမ်းမိုးလာတဲ့အခါ ထိခိုက်ဆင်းရဲမှုဘက်ကို ဦးတည်တတ်ကြောင်း၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟဘက်ကို တည်လာရင် အကျိုးချမ်းသာဘက်ကို ဦးတည်တတ်ကြောင်း ကိုယ်တိုင်သိမြင်သုံးသပ်ဖို့ အားပေးထားပါတယ်။ 

ဒီသုတ်ကို ညနေပြန်ကြည့်ရာမှာ ရိုးရှင်းတဲ့ စစ်ဆေးချက်သုံးခုအဖြစ် သုံးလို့ရတယ်။

“ဒီနေ့ ငါ့အလုပ်တွေထဲမှာ လောဘက ဘယ်လောက် ပါခဲ့သလဲ။” လောဘဆိုတာ ပစ္စည်းလိုချင်တာတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ ချီးမွမ်းခံချင်တာ၊ အနိုင်ရချင်တာ၊ ကိုယ့်အမြင်ကို လက်ခံစေချင်တာ၊ ကိုယ့်အကျိုးကို များများရချင်တာလည်း ပါနိုင်တယ်။

“ဒီနေ့ ဒေါသက ဘယ်လောက် ပါခဲ့သလဲ။” အသံမြင့်တာပဲ ဒေါသမဟုတ်ဘူး။ အေးစက်စွာ ပြောတာ၊ မပြောဘဲ အပြစ်ပေးတာ၊ အွန်လိုင်းမှာ တိုက်ခိုက်ချင်တာ၊ အတွင်းမှာ မုန်းတီးစကားပြန်ပြန်ပြောတာလည်း ဒေါသရဲ့ ပုံစံတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။

“ဒီနေ့ မောဟက ဘယ်လောက် ပါခဲ့သလဲ။” အချက်အလက်မစစ်ဘဲ ယုံလိုက်တာ၊ ကိုယ့်စိတ်အခြေအနေကို မသိဘဲ တုံ့ပြန်လိုက်တာ၊ မပြတ်သားတာကို ပြတ်သားသလို ထင်လိုက်တာ၊ ကိုယ့်အမှားကို မမြင်ချင်တာ—ဒီလိုပုံစံတွေပါ။

ပြီးတော့ ပြန်မေး—“အလောဘ ရှိခဲ့တဲ့အချိန် ဘာလုပ်ခဲ့သလဲ။ အဒေါသ ရှိခဲ့တဲ့အချိန် ဘယ်သူ့ကို နားလည်ပေးနိုင်ခဲ့သလဲ။ အမောဟဘက်ကနေ ဘယ်အချက်ကို စစ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သလဲ။” ကောင်းတာကိုလည်း တွေ့ရမယ်နော်။ မကောင်းတာပဲ ရှာနေတဲ့သူဟာ တရားစစ်ဆေးတာမဟုတ်ဘဲ စိတ်နာမှုကို လေ့ကျင့်နေတာဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ သရဏဂုံသုံးပါးကို “နေ့တာအတွက် မေးခွန်းသုံးခု” အဖြစ် မှတ်နိုင်ပါတယ်။

ဘုရားရတနာကို မေးခွန်းလုပ်ရင်—“ဒီနေ့ ငါ နိုးနိုးကြားကြား နေခဲ့သလား၊ မသိမသာ လိုက်သွားခဲ့သလား။”

တရားရတနာကို မေးခွန်းလုပ်ရင်—“ဒီနေ့ ငါ့ရွေးချယ်မှုတွေက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို ပိုတိုးစေသလား၊ ပိုလျော့စေသလား။ ကိုယ်နဲ့သူတစ်ပါး အကျိုးရှိရာဘက်ကို သွားသလား။”

သံဃာရတနာကို မေးခွန်းလုပ်ရင်—“ဒီနေ့ ကောင်းစွာကျင့်တဲ့လမ်းကို လေးစားလိုက်နာနိုင်ခဲ့သလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်အတ္တကိုပဲ ဆရာလုပ်ခဲ့သလား။”

ဒီမေးခွန်းသုံးခုက တစ်နေ့တာကို ရှင်းအောင်လုပ်ပေးတယ်။ ဘာသာရေးစကားအများကြီး မလိုဘူး။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုချင်းကို ဒီမေးခွန်းနဲ့ ပြန်ကြည့်ရုံပဲ။

စံယုတ္တနိကာယ် ၅၅.၂ မှာ အရိယာသာဝကတစ်ဦး၏ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာအပေါ် အတွေ့အကြုံအခြေပြု ယုံကြည်မှုကို အရိယာတို့ချစ်ခင်သော သီလနဲ့ တွဲဖော်ပြထားပါတယ်။  ဒီအချက်က “ညနေပြန်ကြည့်ရတဲ့အကြောင်း” ကို နောက်တစ်မျိုးနဲ့ ရှင်းပေးတယ်။ သရဏဂုံက ခံစားချက်တစ်ခါတည်းမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်အကျင့်နဲ့ တဖြည်းဖြည်း တည်ငြိမ်လာတဲ့ ယုံကြည်မှုဖြစ်ရမယ်။ 

ဒကာ ဒကာမတို့… အခု ညနေခင်းလက်တွေ့အလုပ်ပေးကို တစ်ဆင့်ချင်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ ဒီဟာကို အချိန်အများကြီး မလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တရားပွဲမှာတော့ အဓိပ္ပာယ်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း နာယူရအောင်။ နေ့စဉ်လက်တွေ့မှာ ငါးမိနစ်၊ ဆယ်မိနစ်နဲ့ စလို့ရတယ်။

ပထမ—ကိုယ်ခန္ဓာကို ရပ်ခိုင်းပါ။ ဖုန်းကို ခဏချ၊ စကားကို ခဏရပ်၊ ထိုင်လို့ရရင် ထိုင်။ အသက်ရှူဝင်တာ သိ၊ ထွက်တာ သိ။ ဒီနေ့ရဲ့ အရှိန်ကို ညထဲအထိ မသယ်သွားခင် ခန္ဓာကိုယ်ကို “ဒီနေ့အလုပ်အခု ခဏရပ်ပြီ” လို့ အချက်ပေးသလို လုပ်ပါ။

ဒုတိယ—သရဏဂုံသုံးပါးကို အလျင်မလိုဘဲ ပြန်ရွတ်ပါ။ အရေအတွက်ပြီးဖို့ မရွတ်နဲ့။ တစ်ကြောင်းတစ်ခဏ ရပ်ပြီး “ငါ ပြန်လာနေတယ်” လို့ စိတ်ထဲမှာ သိပါ။ ဒေါသထဲကနေ ဘုရားဘက် ပြန်လာတယ်။ လောဘထဲကနေ တရားဘက် ပြန်လာတယ်။ ကိုယ့်အတ္တတစ်ယောက်တည်းထဲကနေ ကောင်းစွာကျင့်သူတို့လမ်းဘက် ပြန်လာတယ်။

တတိယ—ဒီနေ့ကို မနက်၊ နေ့လယ်၊ ညနေ သုံးပိုင်းခွဲပြီး တစ်မိနစ်စီ ပြန်ကြည့်ပါ။ အဖြစ်အပျက်အားလုံး မမှတ်ရဘူး။ စိတ်အပူဆုံးတစ်ခု၊ စိတ်အေးဆုံးတစ်ခု၊ သတိလွတ်ဆုံးတစ်ခုလောက် ရွေးပါ။

စတုတ္ထ—ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ သုံးမျိုးနဲ့ ပြန်တိုင်းပါ။ “ဘာလုပ်ခဲ့သလဲ။ ဘာပြောခဲ့သလဲ။ ဘာစိတ်နဲ့လုပ်ခဲ့သလဲ။” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို အေးအေးဆေးဆေး မေးပါ။

ပဉ္စမ—လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ သုံးအမြစ်ကို ကြည့်ပါ။ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုမှာ ဒီသုံးခုထဲက ဘယ်ဟာ အဓိကလဲ။ တစ်ခုတည်းမဟုတ်လည်း ရတယ်။ ဒေါသအောက်မှာ မာနရှိနိုင်တယ်။ ကြောက်စိတ်အောက်မှာ လောဘရှိနိုင်တယ်။ မသေချာမှုအောက်မှာ မောဟရှိနိုင်တယ်။ အလွန်နက်နက်မဆန်းစစ်နိုင်သေးရင် “စိတ်ပူသွားတယ်၊ မခံချင်သွားတယ်၊ လိုချင်သွားတယ်” ဆိုတာလောက် သိရင်လည်း စတင်ဖို့ လုံလောက်တယ်။

ဆဋ္ဌမ—ပြင်စရာတစ်ခု ရွေးပါ။ ဒီနေ့ တောင်းပန်စရာရှိသလား။ ပြန်ပေးစရာရှိသလား။ မမှန်တာကို ပြန်ပြင်စရာရှိသလား။ မနက်ဖြန် တိတိကျကျ လုပ်ရမယ့်အလုပ်တစ်ခုရှိသလား။ “နောင်မမှားတော့ဘူး” ဆိုတဲ့ ကြီးမားတဲ့ကတိထက် “မနက်ဖြန် မနက် ဒီလူကို ဖုန်းခေါ်ပြီး စကားပြန်ရှင်းမယ်” ဆိုတဲ့ သေးသေးတိတိကျကျ အလုပ်က ပိုအသုံးဝင်တယ်။

သတ္တမ—ကောင်းတာတစ်ခုကို ဝမ်းမြောက်ပါ။ ကိုယ်ထိန်းနိုင်ခဲ့တဲ့ စကားတစ်ခွန်း၊ ကိုယ်ကူညီခဲ့တဲ့အလုပ်တစ်ခု၊ ကိုယ်မတုံ့ပြန်ဘဲ ခဏရပ်နိုင်ခဲ့တဲ့အချိန်တစ်ခု၊ ကိုယ်မှန်မှန်ပြောနိုင်ခဲ့တဲ့အချက်တစ်ခု—အဲဒါကို အောက်မေ့ပြီး “ဒီလမ်းကို ဆက်သွားမယ်” လို့ အားယူပါ။

အဋ္ဌမ—အနိစ္စသဘောကို သတိရပါ။ အသက်ကြီးခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ချစ်ရာနှင့်ခွဲရခြင်း၊ ကိုယ်ပြုသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်ရခြင်းကို ရက်စက်စွာ မတွေးနဲ့။ ဘဝအချိန်ကန့်သတ်ထားတာကို သိပြီး မနက်ဖြန်ကို အဓိပ္ပာယ်ရှိအောင် နေဖို့ သတိယူပါ။

နဝမ—နောက်နေ့အတွက် စိတ်ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်း ရွေးပါ။ “မနက်ဖြန် ဒေါသစကားမပြောခင် တစ်ခါရပ်မယ်။” “မသေချာတာကို သေချာသလို မပြောဘူး။” “တစ်ယောက်ယောက်ကို ကျေးဇူးတင်စကားပြောမယ်။” “တစ်နေ့လုံး တစ်ကြိမ်တော့ သရဏဂုံကို ပြန်သတိရမယ်။” တစ်ခုတည်းရွေးပြီး အိပ်ပါ။

ဒီလက်တွေ့အလုပ်ပေးက မနက်တရားနဲ့ မတူဘူး။ မနက်မှာ ဦးတည်ရာရွေးတယ်။ ညနေမှာ လျှောက်ခဲ့တဲ့လမ်းကို ပြန်ကြည့်တယ်။ မနက်မှာ သရဏဂုံက ရှေ့ကိုညွှန်တယ်။ ညနေမှာ သရဏဂုံက နောက်ကိုကြည့်ပြီး ပြန်တည်စေတယ်။ နှစ်ခုလုံးရှိရင် နေ့တိုင်း နည်းနည်းစီ လေ့ကျင့်မှု တိုးလာတယ်။

အခု တရားနာနေရင်းပဲ စိတ်ထဲမှာ ဒီနေ့အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ရွေးကြည့်ပါ။ အကြီးဆုံးပြဿနာ မရွေးလည်းရတယ်။ ဒီနေ့ ကိုယ့်စိတ်လှုပ်သွားတဲ့အချိန်တစ်ခု ရွေးပါ။

အဲဒီအချိန် ကိုယ်ခန္ဓာ ဘယ်လိုဖြစ်သလဲ။ နှလုံးခုန်မြန်သလား။ မျက်နှာပူသလား။ လက်တင်းသလား။ အဲဒါတွေကို သတိရ။

အဲဒီအချိန် စိတ်ထဲ ဘာစကားပေါ်သလဲ။ “သူဘယ်လိုလုပ် ဒီလိုပြောတာလဲ” လား။ “ငါမရရင် မဖြစ်ဘူး” လား။ “လူတွေ ငါ့ကို မလေးစားဘူး” လား။ အဲဒီစကားကို သတိရ။

ပြီးတော့ မေး—“အဲဒီအချိန် ငါ့အားကိုးရာ ဘာဖြစ်သွားသလဲ။” ဒေါသဖြစ်သွားသလား။ မာနဖြစ်သွားသလား။ ကြောက်စိတ်ဖြစ်သွားသလား။

အခု တစ်ခါ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” လို့ အတွင်းက ပြန်သတိရ။ “အခု ငါ သိနေတယ်” လို့ပဲ မှတ်။

“ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” — “ဖြစ်ပြီးသားကို မပြောင်းနိုင်ပေမယ့် အခုကနေ ဘာအကျိုးရှိမလဲ သိနိုင်တယ်” လို့ မှတ်။

“သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” — “ကောင်းစွာကျင့်နိုင်တဲ့လမ်းရှိတယ်။ ငါလည်း လေ့ကျင့်နိုင်တယ်” လို့ မှတ်။

ဒီသုံးချက်လောက်နဲ့ပဲ အဖြစ်အပျက်ကို ပြန်ပြင်မပစ်နိုင်ပေမယ့် ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ ဆက်သွားမယ့်လမ်းကို ပြောင်းနိုင်တယ်။ တရားရဲ့ လက်တွေ့တန်ဖိုးက အဲဒီမှာပါ။

သူတော်ကောင်းတို့… ညနေပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်းမှာ အရေးကြီးဆုံးက “ပြန်တည်” ဆိုတဲ့စကားလေးပါ။ သရဏဂုံတည်သူဆိုတာ တစ်နေ့လုံး မလွဲတဲ့သူကိုပဲ မဆိုလိုဘူး။ လွဲသွားမှန်း သိပြီး ပြန်လာတတ်တဲ့သူလည်း သရဏဂုံကို အသက်ဝင်အောင် လေ့ကျင့်နေသူပဲ။

ဒီညအိပ်ရာမဝင်ခင် အရမ်းရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး မလုပ်နိုင်ရင်တောင် မေးခွန်းသုံးခုလောက် မေးကြည့်ပါ။

“ဒီနေ့ ဘာကောင်းခဲ့သလဲ။”

“ဒီနေ့ ဘာပြင်ရမလဲ။”

“မနက်ဖြန် ဘယ်အချက်တစ်ခုကို သတိပိုထားမလဲ။”

ပြီးရင် သရဏဂုံကို ပြန်ရွတ်ပြီး အိပ်ပါ။ ဒီသုံးမေးခွန်းက လွန်ခဲ့တဲ့အဖြစ်အပျက်ကို အမြဲမပြန်နေဖို့ ကူညီတယ်။ ပြင်နိုင်တာကို ပြင်ဖို့ ရွေးပေးတယ်။ ပြင်မနိုင်တာကို လွှတ်ဖို့ သင်ပေးတယ်။ မနက်ဖြန်အတွက် သတိတစ်ချက် ယူသွားစေတယ်။

ကဲ… အခု ဒီညတရားကို သစ္စာလေးပါးဘက်သို့ သဘာဝကျကျ ဆင်းကြည့်ရအောင်။ ညနေမှာ ကိုယ့်နေ့ကို ပြန်ကြည့်လို့ ရတဲ့အရာတွေက သစ္စာလေးပါးကို စာအုပ်ထဲကနေ ဘဝထဲ ရောက်လာစေတယ်။

ဒုက္ခသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—ဒီနေ့ စိတ်ပူခဲ့တာ၊ စိတ်တိုခဲ့တာ၊ မနာလိုခဲ့တာ၊ မျှော်လင့်ချက်မပြည့်လို့ နာခဲ့တာ၊ ချီးမွမ်းမခံရလို့ မခံချင်ခဲ့တာ၊ ပင်ပန်းလို့ အိမ်သားကို စိတ်မရှည်ခဲ့တာ၊ အပြစ်တစ်ခုကို ဖုံးချင်ခဲ့တာ—ဒါတွေကို အမှန်အတိုင်း သိရမယ်။ “တရားနာသူဆိုတော့ ဒုက္ခမရှိရဘူး” လို့ ဖုံးမထားရဘူး။ ဒုက္ခရှိတာကို သိခြင်းကပဲ ပထမသစ္စာနဲ့ တွေ့ခြင်းဖြစ်တယ်။

သမုဒယသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—ဒီဒုက္ခတွေရဲ့ နောက်က “ငါ့လိုချင်တာဖြစ်ရမယ်၊ သူက ငါ့ကို လေးစားရမယ်၊ ဒီအရာ မပျောက်ရဘူး၊ ငါမမှားရဘူး၊ ငါအနိုင်ရရမယ်” ဆိုတဲ့ တဏှာနဲ့ စွဲလမ်းမှုတွေကို တွေ့လာတယ်။ တချို့ဒုက္ခက အပြင်အဖြစ်အပျက်ကြောင့်ပဲ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီအဖြစ်အပျက်ကို ကိုယ်ဘယ်လိုဖမ်းထားသလဲဆိုတာကြောင့် ပိုပူလာတာလည်း ရှိတယ်။ ညနေပြန်ကြည့်ခြင်းက အဲဒီအကြောင်းရင်းကို မြင်စေတယ်။

နိရောဓသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—ဒီနေ့တစ်နေ့အတွင်းမှာပဲ အပူငြိမ်းသွားတဲ့ အချိန်သေးသေးလေးတွေ ရှိနိုင်တယ်။ ပြန်ဆဲချင်တာကို မပြန်ဘဲ ရပ်နိုင်လိုက်တဲ့အချိန်။ ကိုယ့်အမှားကို ကာကွယ်မနေဘဲ ဝန်ခံလိုက်တဲ့အချိန်။ မနာလိုစိတ်ထဲမှာ ကျေးဇူးတင်စိတ်ပေါ်လာတဲ့အချိန်။ ဖုန်းကိုချပြီး အသက်ရှူကို သိလိုက်တဲ့အချိန်။ ဒီအချိန်တွေမှာ တဏှာ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို မကျွေးတော့လို့ စိတ်အပူ နည်းနည်းငြိမ်းသွားတာကို ကိုယ်တိုင် သိနိုင်တယ်။ ဒီဟာက နိရောဓအပြည့်အစုံကို ပေါ့ပေါ့တန်တန် သတ်မှတ်တာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းရာဘက်ကို ဘယ်လမ်းသွားရမလဲဆိုတာ လက်တွေ့ထဲမှာ အရိပ်အမြွက် မြင်ရတာ။

မဂ္ဂသစ္စာဘက်က ကြည့်ရင်—ညနေပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ မနက်ဖြန် မဂ္ဂကို ဘယ်လိုလေ့ကျင့်မလဲ ပြင်ဆင်ပေးတယ်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့ ကိုယ့်အလွဲကို အမှန်အတိုင်းမြင်။ သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့ မနက်ဖြန် အမုန်းမကျွေးဖို့ ရည်ရွယ်။ သမ္မာဝါစာနဲ့ ပြင်ရမယ့်စကားကို ပြင်။ သမ္မာကမ္မန္တနဲ့ ထိခိုက်ထားတာကို တတ်နိုင်သလောက် ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်း။ သမ္မာအာဇီဝနဲ့ အလုပ်မှာ မမှန်တာကို မဆက်လုပ်။ သမ္မာဝါယာမနဲ့ မကောင်းတဲ့အလေ့အကျင့်ကို လျော့၊ ကောင်းတာကို တိုး။ သမ္မာသတိနဲ့ နေ့အတွင်း ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်သိ။ သမ္မာသမာဓိနဲ့ စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုမှာ ငြိမ်ငြိမ်တည်အောင် လေ့ကျင့်။ ဒီလိုနဲ့ သရဏဂုံက သစ္စာလေးပါးနဲ့ မဂ္ဂလမ်းထဲကို တကယ်ဝင်လာတယ်။

ဒကာ ဒကာမတို့ရေ… မနက်က သရဏဂုံနဲ့ စတင်ခဲ့တယ်။ ညနေမှာ သရဏဂုံနဲ့ ပြန်ကြည့်တယ်။ အိပ်ရာဝင်ချိန်မှာတော့ ကိုယ့်နေ့ကို လွှတ်တတ်ဖို့ လိုတယ်။ ပြင်စရာကို မနက်ဖြန်အတွက် မှတ်ထား။ ကောင်းတာကို ဝမ်းမြောက်။ မပြင်နိုင်သေးတာကို စိတ်ထဲမှာ အကြိမ်ကြိမ်မနှိပ်စက်နဲ့။ တရားဘက် ပြန်တည်ပြီး အနားယူ။

ဒီညကစပြီး တစ်နေ့တာပြီးတိုင်း ကိုယ့်စိတ်ကို သုံးပါးရတနာအိမ်ပြန်ပို့ကြည့်ပါ။ လောဘအိမ်မှာ မအိပ်နဲ့။ ဒေါသအိမ်မှာ မအိပ်နဲ့။ မာနအိမ်မှာ မအိပ်နဲ့။ စိုးရိမ်မှုအိမ်မှာ မအိပ်နဲ့။ နိုးကြားမှု၊ တရား၊ ကောင်းစွာကျင့်မှုတို့ဘက်ကို စိတ်ပြန်တည်ပြီး အိပ်ကြည့်ပါ။

အဲဒီလို နေ့တိုင်း ပြန်ကြည့်နိုင်ရင် ညနေခင်းဟာ အဆုံးတစ်ခု မဟုတ်တော့ဘူး။ မနက်ဖြန်အတွက် ဓမ္မစတင်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ အမှားတစ်ခုကလည်း အရှုံးတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ ပညာဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ကောင်းမှုတစ်ခုကလည်း တစ်ခဏပျော်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။ ဆက်လေ့ကျင့်ဖို့ အင်အားဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ယနေ့အတွင်း ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ဝမ်းမြောက်နိုင်ကြပါစေ။ မသိမသာ မှားယွင်းခဲ့သမျှကို မြင်နိုင်တဲ့ သတိရှိကြပါစေ။ သိပြီးသားအမှားကို ဖုံးမထားဘဲ ပြင်နိုင်တဲ့ သတ္တိရှိကြပါစေ။ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်ခဲ့ရင် တောင်းပန်နိုင်တဲ့ နှိမ့်ချမှုရှိကြပါစေ။ သူတစ်ပါးက ကိုယ့်ကို ထိခိုက်ခဲ့ရင် မုန်းတီးမှုကို အိပ်ရာထဲအထိ မသယ်သွားဘဲ လွှတ်နိုင်သလောက် လွှတ်နိုင်ကြပါစေ။

ယနေ့နာယူရသော ဓမ္မကုသိုလ်အကျိုးကြောင့် ဘုရားရတနာကို အောက်မေ့၍ နိုးကြားမှုတိုးပွားကြပါစေ။ တရားရတနာကို အောက်မေ့၍ အမှန်အကျိုးကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။ သံဃာရတနာကို အောက်မေ့၍ ကောင်းစွာကျင့်သုံးလိုသော စိတ်ပိုမိုခိုင်မာကြပါစေ။ မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ မိသားစုများ၊ အလုပ်အတူလုပ်သူများ၊ မိတ်ဆွေများနှင့် သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ။

ဒီနေ့တစ်နေ့ကို ဓမ္မနဲ့ ပြန်ကြည့်နိုင်တဲ့ ကုသိုလ်ကို သတ္တဝါအားလုံးအား မျှဝေကြရအောင်။ အမှားကို မြင်နိုင်ခြင်းကြောင့် စိတ်ပျက်မသွားဘဲ ပညာတိုးကြပါစေ။ ကောင်းမှုကို မြင်နိုင်ခြင်းကြောင့် မာနမတက်ဘဲ ကုသိုလ်တိုးကြပါစေ။ မနက်ဖြန် နေ့သစ်ကို ပိုမိုသတိရှိစွာ စတင်နိုင်ကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု

ကျမ်းကိုးစာရင်း

၁။ TDKS Project Calendar Record, 27 August 2026; Yadanarbon Newspaper, 27-08-26 date line, Myanmar Era 1388, Wagaung waxing 14, Thursday.

၂။ Vipassana Research Institute, ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ဒစ်ဂျစ်တယ် တိပိဋက၊ ခုဒ္ဒကပါဌ် ၁၊ သရဏတ္တယ; SuttaCentral root text, ခုဒ္ဒကပါဌ် ၁၊ သရဏဂုံသုံးပါး။

၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်; SuttaCentral, အရှင် သုဇာတော ဘာသာပြန်; I. B. Horner ဘာသာပြန်နှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး။

၄။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇၊ အဘိဏှပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဋ္ဌာနသုတ်; SuttaCentral, အရှင် သုဇာတောနှင့် အရှင် ဗောဓိ ဘာသာပြန်များ။

၅။ ဓမ္မပဒ ၂၁–၃၂၊ အပ္ပမာဒဝဂ္ဂ; SuttaCentral, အရှင် အာနန္ဒဇောတိနှင့် အရှင် သုဇာတော ဘာသာပြန်များ။

၆။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၂၅၊ မဟာနာမသုတ်; SuttaCentral, အရှင် ဗောဓိ ဘာသာပြန်။

၇။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၁.၁၂၊ ဒုတိယမဟာနာမသုတ်; မနက်ပိုင်းတရား၏ source record တွင် အသုံးပြုထားသော SuttaCentral display; အရှင် ဌာနိဿရော ဘာသာပြန်။ Parallel များတွင် နံပါတ်ကွာခြားနိုင်သဖြင့် locator ကို edition/display-specific အဖြစ် ဖတ်ရှုရမည်။

၈။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိ/ကေသပုတ္တိယသုတ်; SuttaCentral, အရှင် ဗောဓိ ဘာသာပြန်; Access to Insight, အရှင် ဌာနိဿရော ဘာသာပြန်နှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး။

၉။ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၅.၂၊ ဗြဟ္မစရိယောဂဓသုတ်; SuttaCentral, အရှင် သုဇာတော ဘာသာပြန်။