အာပေါဓာတ်ရုပ် — စည်းကပ်စုစည်းတတ်သည့် သဘော — ကျမ်းအရ သဘာဝလက္ခဏာ၊ အကြောင်းအခြေအနေ၊ တိုက်ရိုက်/သွယ်ဝိုက် သိမ်းဆည်းနိုင်မှုကို ခွဲသိခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

 ၁။ ရေတစ်ခွက်ကို မြင်တိုင်း အာပေါဓာတ်ကို မြင်တာလား

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ရေတစ်ခွက်ကို လက်ထဲကိုင်ထားပြီး “ဒါဟာ အာပေါဓာတ်” လို့ ပြောလိုက်တာ လွယ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓမ္မကို အမည်တပ်သိရုံနဲ့ ပရမတ္ထသဘောကို ခွဲသိပြီးပြီလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ရေဆိုတာ သမုတိအမည်၊ အာပေါဓာတ်ဆိုတာ ရုပ်ဓမ္မကို ခွဲခြားရှင်းလင်းရာမှာ သုံးတဲ့ ဓာတ်အယူအဆဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို တစ်ထပ်တည်းထားလိုက်ရင် မနက် ဉာတပရိညာရဲ့ ပထမအလုပ်ကတည်းက လွဲသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂။ ဒီနေ့ရဲ့ မေးခွန်း—အာပေါဓာတ်ကို ဘာကြောင့် V3 လို့ သတ်မှတ်ထားသလဲ

ပထဝီဓာတ်လို ခက်မာမှု၊ ပျော့ပျောင်းမှု၊ ထောက်ကန်မှုတွေကို လက်ရှိထိတွေ့မှုထဲမှာ ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ခွဲနိုင်တဲ့အခြေအနေရှိပါတယ်။ အာပေါဓာတ်ကိုတော့ beginner တစ်ယောက်အား “အခုဒီနေရာမှာ အတိအကျ အာပေါဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်ဖမ်း” လို့ ခိုင်းတာဟာ စာသဘောကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ရဲ့အလုပ်က အရင်ဆုံး doctrinal identity ကို မှန်အောင်သိပြီး direct နဲ့ inferred ကို မရောဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၃။ “စည်းကပ်စုစည်းတတ်သည့် သဘော” ဟူသော သင်ရိုးအဓိပ္ပာယ်

ဒီသင်ရိုးမှာ အာပေါဓာတ်ကို “စည်းကပ်စုစည်းတတ်သည့် သဘော” လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားပါတယ်။ ဒီစကားဟာ ရုပ်အစုအဝေးကို စည်းနှောင်ထားသည့် cohesion ဘက်ကို နားလည်ဖို့ သင်ကြားရေးဝင်ပေါက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို လက်မှာ ကော်စေးကပ်သလိုခံစားရတာတစ်ခုတည်းနဲ့ မညီမျှရပါဘူး။ “စည်းကပ်” ဆိုတဲ့ မြန်မာစကားကို tactile stickiness တစ်ခုနဲ့ပဲ ရောလိုက်ရင် technical meaning က ကျဉ်းသွားပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၄။ မဟာဘူတလေးပါးထဲက အာပေါဓာတ်

ရုပ်ကို ဓာတ်အမြင်နဲ့ ခွဲရာမှာ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ မဟာဘူတလေးပါးကို သီးခြားအမည်နဲ့ ရှင်းပြပေမယ့် အတွေ့အကြုံရှိ ရုပ်အစုကို လေးခုက အပြန်အလှန်မဆိုင်သလို ခွဲထုတ်ထားတဲ့ ပစ္စည်းလေးမျိုးလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ သင်ကြားရာမှာ လက္ခဏာခွဲသိဖို့ သီးခြားပြောရပေမယ့် ရုပ်ဖြစ်စဉ်ဟာ အကြောင်းအခြေအနေမှီပြီး ဆက်စပ်နေပါတယ်။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၅။ ပထဝီနဲ့ အာပေါ မတူပုံ

မနေ့က ပထဝီဓာတ်မှာ ခက်မာ/ပျော့ပျောင်း၊ ထောက်ကန်မှုဘက်ကို လေ့လာခဲ့တယ်။ ဒီနေ့ အာပေါဓာတ်မှာ အဲဒီခက်မာမှုကို ထပ်ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး။ ပထဝီဓာတ်နဲ့ အာပေါဓာတ်ကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် ရောလိုက်ရင် ဓာတ်ခွဲခြားမှုရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပျောက်သွားတယ်။ ဒါကြောင့် သိသာလွယ်တဲ့ tactile quality တစ်ခုကိုတွေ့တိုင်း အာပေါလို့ အမည်မတပ်ဘဲ သဘောတရားကို အရင်ခွဲရပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၆။ “ရေ” နှင့် “အာပေါဓာတ်” ကို မတူအောင်ထားရမည့်အကြောင်း

လူ့ဘာသာစကားမှာ ရေ၊ သွေး၊ ဆီး၊ ချွဲ စသဖြင့် အရာဝတ္ထုအမည်တွေရှိတယ်။ ဓာတ်ခွဲခြားမှုမှာတော့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုလုံးကို ဓာတ်တစ်ခုတည်းလို့ မယူရပါဘူး။ ရေတစ်ခွက်မှာတောင် အပူအအေး၊ ထုထည်၊ ရွေ့လျားမှု စသည့် အခြားရုပ်သဘောတွေကို သဘောတရားအရ ခွဲစဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။ “ရေ = အာပေါဓာတ်သက်သက်” ဆိုတာ သင်ကြားရေးအလွယ်ပြောနည်းအဖြစ်တောင် သတိထားရမယ့် အချက်ပါ။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၇။ အတွင်းအာပေါဓာတ်ကို ကျမ်းက ဘယ်လိုမြင်စေသလဲ

မဇ္ဈိမနိကာယ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခြားသင်ကြားချက်တွေမှာ ကိုယ်တွင်းရှိ အရည်သဘောဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများကို အတွင်းအာပေါဓာတ်အဖြစ် စုစည်းဖော်ပြတဲ့ canonical framework ရှိပါတယ်။ ဒီစာရင်းရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က “ကိုယ်” လို့ တစ်လုံးတည်းဆုပ်ထားတာကို ဓာတ်သဘောနဲ့ ခွဲမြင်စေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် အဲဒီစာရင်းထဲက အရာတစ်ခုကို ခံစားမိတာနဲ့ subtle technical āpo quality ကို beginner က exact direct recognition ရပြီလို့ မဆိုရပါဘူး။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၈။ အပြင်အာပေါဓာတ်—“အပြင်” ဆိုတာလည်း အတ္တမဟုတ်

ကိုယ်ပြင်ပက ရုပ်လောကကို ကြည့်တဲ့အခါလည်း အရည်အစုအဝေးတွေကို သမုတိအမည်နဲ့ ခေါ်ကြတယ်။ ဓာတ်အမြင်က “အတွင်းဟာ ငါ့ဟာ၊ အပြင်ဟာ သူ့ဟာ” ဆိုတဲ့ စိတ်ကူးထက် ရုပ်သဘောကို ရုပ်သဘောအဖြစ် ခွဲစေပါတယ်။ အတွင်း/အပြင်ခွဲခြားမှုက လေ့လာရေးအတွက် အသုံးဝင်ပေမယ့် ဓာတ်တစ်ခုကို အတ္တအဖြစ် ထူထောင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၉။ အာပေါဓာတ်၏ အကြောင်း–အခြေအနေမြေပုံ

ဒီနေ့ DM-052 က အကြောင်း–အခြေအနေမြေပုံဟောနည်းဖြစ်လို့ အာပေါဓာတ်ကို သီးခြားတည်နေတဲ့ အနှစ်သာရတစ်ခုလို မဟောရပါဘူး။ ရုပ်ဖြစ်စဉ်ဟာ အခြေအနေတွေ၊ အခြားရုပ်သဘောတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ အကြောင်းအခြေအနေကို မမြင်ဘဲ “ဒီဟာက အာပေါ” လို့ အမည်တပ်နေရုံဟာ ဉာတပရိညာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်မပြည့်စုံပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၀။ အာပေါဓာတ်နှင့် ရူပက္ခန္ဓာ

အာပေါဓာတ်ကို ရူပက္ခန္ဓာနဲ့ မကင်းဘဲ နားလည်ရပါတယ်။ ရူပက္ခန္ဓာဆိုတာ အာပေါဓာတ်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ မဟာဘူတနဲ့ မဟာဘူတကိုမှီသော ရုပ်အမျိုးမျိုးပါဝင်တဲ့ ကျယ်ပြန့်သော အုပ်စုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ အာပေါကို သီးခြားသင်တာဟာ ရူပက္ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို အာပေါအဖြစ် လျှော့ချဖို့မဟုတ်ဘဲ ရုပ်ကို ပိုင်းခြားသိနိုင်ဖို့ပါ။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၁။ နာမ–ရူပ ခွဲခြားမှုမှာ အာပေါဓာတ်၏နေရာ

“စိုတယ်” လို့ သိတဲ့အသိနဲ့ ရုပ်သဘောကို တစ်ခုတည်းမယူရပါဘူး။ သိမှု၊ ခံစားမှု၊ မှတ်သားမှုနဲ့ ရုပ်သဘောတို့ကို အားလုံး “ရေ” ဆိုတဲ့ အယူတစ်ခုထဲ မထည့်ရပါဘူး။ ဉာတပရိညာက ဘာက ရုပ်၊ ဘာက သိနေတဲ့ နာမဘက်ဆိုတာ ပိုမိုရှင်းလင်းစေဖို့ အခြေခံပေးပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၂။ တိုက်ရိုက်သိမှုနဲ့ သွယ်ဝိုက်သိမှု

တိုက်ရိုက်သိမှုဆိုတာ လက်ရှိအတွေ့အကြုံထဲမှာ ထင်ရှားတဲ့ quality ကို သိတာ။ သွယ်ဝိုက်သိမှုဆိုတာ ကျမ်း၊ အကြောင်းအခြေအနေ၊ ဆက်စပ်လက္ခဏာတွေကို အခြေခံပြီး technical category ကို ခွဲသိတာ။ V3 topic မှာ ဒီနှစ်မျိုးကို ရောမထားရပါဘူး။ “ကျမ်းအရ အာပေါဓာတ်ဖြစ်တယ်လို့ သိတယ်” ဆိုတာနဲ့ “အခုအတိအကျ direct object အဖြစ် ထင်ရှားတယ်” ဆိုတာ မတူပါဘူး။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၃။ Beginner ကို exact self-identification မခိုင်းရသည့်အကြောင်း

ယောဂီတစ်ယောက်ကို “အာပေါကို ရှာ၊ တွေ့အောင်ရှု” လို့ ဖိအားပေးရင် သူက စိတ်ကူးဖန်တီးနိုင်တယ်။ စိုစွတ်မှု၊ အေးမှု၊ ဖိအား၊ လှုပ်ရှားမှု စတဲ့ ထင်ရှားတာတွေထဲက တစ်ခုကို အာပေါလို့ အလျင်အမြန်တပ်နိုင်တယ်။ ဒီလိုဆိုရင် ဝိပဿနာက ဖြစ်နေသလိုသိခြင်းကနေ ဖြစ်ရမယ်ထင်သလိုဖန်တီးခြင်းဘက် ရွေ့သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၄။ အတွေ့အကြုံကို ကျမ်းနဲ့အတင်းကိုက်မထားရ

ကျမ်းစာဖတ်ပြီးနောက် တရားထိုင်တဲ့အခါ စာထဲက category ကို ကိုယ်ထဲမှာ မဖြစ်မနေရှာချင်တတ်တယ်။ ဒါဟာ သင်ယူလိုစိတ်ကောင်းတစ်ခုကနေ စနိုင်ပေမယ့် သတိမထားရင် confirmation bias လိုပုံစံဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဓမ္မလေ့ကျင့်မှုမှာ “ဖြစ်နေသလောက် သိ” ရမယ်။ မထင်ရှားသေးတဲ့ subtle category ကို ထင်ရှားသလို မကြေညာရပါဘူး။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၅။ အာပေါဓာတ်နှင့် ထိတွေ့အာရုံအကြား သတိထားရမည့်ကွာခြားချက်

ထိတွေ့မှုမှာ ခက်မာ၊ ပျော့ပျောင်း၊ ပူ၊ အေး၊ တင်း၊ ရွေ့ စတဲ့ quality တွေ ထင်ရှားနိုင်တယ်။ အာပေါဓာတ်ကို tactile sensation တစ်ခုလို အလွယ်တကူသတ်မှတ်ခြင်းက ဒီနေ့ V3 boundary နဲ့ မကိုက်ပါဘူး။ အာပေါကို doctrinally သိနိုင်ပေမယ့် “ဒီထိတွေ့မှုတစ်ခုကပဲ အာပေါ” လို့ beginner အတွက် exact direct assignment မလုပ်ရပါဘူး။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၆။ “စေးကပ်ခြင်း” ကို အာပေါဓာတ်နှင့် တန်းတူမထားရ

လက်မှာ ပျားရည်ကပ်တာ၊ ကော်ကပ်တာကို စေးကပ်တယ်လို့ ခေါ်တယ်။ ဒီ everyday stickiness က သင်ကြားရေးဥပမာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် technical cohesion ကို အပြည့်အဝသက်သေမပြနိုင်ပါဘူး။ ဥပမာဟာ ဓမ္မကို နားလည်ဖို့တံခါးဖြစ်ရမယ်၊ ဓမ္မအဓိပ္ပာယ်ကို ဥပမာထဲမှာ ပိတ်မထားရပါဘူး။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၇။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အရည်အစုအဝေးများကို ဘယ်လိုဆင်ခြင်မလဲ

ကိုယ်တွင်းအရည်များကို ဆင်ခြင်ရာမှာ ရွံရှာစေဖို့မဟုတ်၊ “ငါ့ကိုယ်ဟာ တစ်ခုတည်းသော အနှစ်သာရ” ဆိုတဲ့ စုစည်းအယူကို ခွဲဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ anatomical description နဲ့ ဓမ္မဆိုင်ရာ dhātu contemplation ကို မရောရပါဘူး။ ဆေးပညာက biological function ကို ရှင်းပြနိုင်တယ်; ဓမ္မက ဆုပ်ကိုင်မှုနဲ့ အတ္တအယူကို ခွဲမြင်စေတဲ့ အခြားရည်ရွယ်ချက်ရှိပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၈။ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် အာပေါဓာတ်တရား

ရေဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်း၊ သွေး၊ ဆီး၊ ချွဲ စတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဓမ္မနာမတပ်ပြီး ဆေးကုသမှုအစားထိုးမသုံးရပါဘူး။ ရောဂါလက္ခဏာက medical assessment လိုနိုင်တယ်။ ဓာတ်ဆင်ခြင်မှုက ကျန်းမာရေး diagnosis မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီခွဲခြားမှုဟာ လက်တွေ့ဘေးကင်းမှုအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၁၉။ အာပေါဓာတ်ကို အမြဲတည်သော substance အဖြစ် မယူရ

“ဓာတ်” ဆိုတဲ့စကားကြောင့် မပြောင်းလဲတဲ့ အခြေခံပစ္စည်းတစ်မျိုးရှိတယ်လို့ ထင်နိုင်ပါတယ်။ Theravāda ရုပ်ခွဲခြားမှုမှာ ဓာတ်ကို အတ္တ၊ ထာဝရ substance အဖြစ် ထူထောင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေ့ နံနက်ပိုင်းမှာ အရင်ဆုံး technical category ကိုသိပြီး conditioned nature ဘက်ကို ဦးတည်သိရပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၀။ စီးပွားရေးပညာမှ ဥပမာ—အရင်းအနှီးစုစည်းမှုနဲ့ အာပေါကို မတန်းတူထားရ

စီးပွားရေးမှာ လူ၊ ငွေ၊ အရင်းအနှီး၊ supply chain တို့ စုစည်းမှ လုပ်ငန်းတစ်ခု လည်ပတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပမာပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါက “အစိတ်အပိုင်းတွေ ဆက်စပ်စည်းကပ်နေခြင်း” ကို နားလည်ဖို့ ပုံရိပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ Economic cohesion ဟာ āpo-dhātu မဟုတ်ပါဘူး။ Modern domain ကို Dhamma အတွက် illustration အဖြစ်သာသုံးရမယ်။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၁။ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် category တပ်ခြင်း

လူ့စိတ်ဟာ အရာတွေကို အမည်တပ်၊ အုပ်စုခွဲပြီး သိရလွယ်အောင်လုပ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် “အာပေါ” ဆိုတဲ့ label သင်ပြီးရင် အတွေ့အကြုံတိုင်းမှာ အဲဒီ label ကို ရှာချင်တတ်တယ်။ ဉာတပရိညာမှာ label သိတာနဲ့ phenomenon သိတာ မတူကြောင်း သတိထားရပါတယ်။ အမည်က လမ်းညွှန်မြေပုံ; အတွေ့အကြုံနဲ့ ပညာက လမ်းလျှောက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၂။ SN 1.6 ကို ဘယ်လိုသုံးရမလဲ

ဒီတရားအတွက် schedule က SN 1.6 ကို canonical-entry candidate အဖြစ် ချထားပါတယ်။ Candidate ဖြစ်တာနဲ့ အာပေါဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်သက်သေပြတဲ့ ကျမ်းလို့ မယူရပါဘူး။ Context fit မရှိရင် အတင်းမထည့်ရပါဘူး။ Schedule ကိုလေးစားတာနဲ့ evidence ကိုလေးစားတာ နှစ်ခုလုံးလိုပါတယ်—schedule assignment ဟာ research doorway ဖြစ်ပြီး doctrinal proof မဟုတ်ပါဘူး။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၃။ အာပေါဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်ရှင်းပြရာမှာ အသုံးဝင်သော canonical framework

အာပေါဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်နားလည်ဖို့ မဇ္ဈိမနိကာယ်ထဲက ဓာတ်ခွဲခြားသင်ကြားချက်များက ပိုသင့်တော်တဲ့ အခြေခံပေးပါတယ်။ အတွင်း/အပြင် ဓာတ်ခွဲခြားမှု၊ ကိုယ်တွင်းအရည်အစုများကို ဓာတ်အဖြစ်ဆင်ခြင်မှု၊ ဓာတ်ကို အတ္တအဖြစ် မယူသင့်သည့် လမ်းကြောင်းတို့ကို context အပြည့်နဲ့ လေ့လာရပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၄။ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်၏ သင်ကြားရေးအရေးပါမှု

မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်မှာ ဓာတ်ဆင်ခြင်မှုကို အတွင်း/အပြင်အမြင်နဲ့ သင်ကြားထားတဲ့ canonical framework ရှိပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတာက စာရင်းမှတ်မိခြင်းထက် “ဤရုပ်သဘောကို ငါ၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့အတ္တ” လို့ ခိုင်မာစွာဆုပ်ထားမှုကို ပညာနဲ့ပြန်စစ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမနက်မှာတော့ အနတ္တဆင်ခြင်မှုကို နေ့လည်/ညနေထက် မကျော်ဘဲ identity map အဖြစ်သာ တည်ဆောက်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၅။ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်မှ ဓာတ်အမြင်

မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်ကလည်း မဟာဘူတဓာတ်တွေကို ခွဲခြားဆင်ခြင်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ canonical context ပေးပါတယ်။ ဒီလို source တွေက schedule candidate ကို အစားထိုးဖျက်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ topic အတွက် direct evidence ကို ဖြည့်ပေးတာပါ။ Evidence hierarchy ကို ထိန်းထားမှ “ခေါင်းစဉ်ရှိလို့ ကျမ်းတစ်ခုကို အတင်းချိတ်” ဆိုတဲ့အမှား မဖြစ်ပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၆။ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်နှင့် ခွဲခြားပညာ

ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်ဟာ လူကို “လူတစ်ယောက်” လို့ အစုလိုက်ပဲ မကြည့်ဘဲ ဓာတ်ခွဲခြားသဘောနဲ့ ပညာတည်ဆောက်ဖို့ အထောက်အကူပြုတဲ့ canonical framework တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ရဲ့ အာပေါဓာတ်သင်ကြားမှုကိုလည်း ဒီကျယ်ပြန့်တဲ့ dhātu-analysis ထဲမှာ နေရာချရမယ်။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၇။ သတိပဋ္ဌာန်၏ ဓာတုမနသိကာရနှင့် ဆက်စပ်မှု

ကာယကို ဓာတ်လေးပါးအဖြစ် ဆင်ခြင်ခြင်းဟာ သတိပဋ္ဌာန်ဆိုင်ရာ canonical practice framework ထဲမှာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီအချက်ရှိတာကြောင့် V3 topic ကို beginner အတွက် subtle exact direct object အဖြစ် အတင်းပြောင်းလို့ မရပါဘူး။ Canonical contemplation framework နဲ့ curriculum eligibility ကို နှစ်ခုလုံးထိန်းရပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၈။ ဒီမနက်မှာ လက်တွေ့ဘာလုပ်နိုင်သလဲ

Beginner အတွက် ဒီမနက်ရဲ့လက်တွေ့က “အာပေါကို ရှာဖမ်း” တာမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်ခန္ဓာကို “ငါ့ကိုယ်တစ်ခု” လို့သာ စုစည်းမြင်နေတဲ့အခါ ဓာတ်အမြင်ရှိကြောင်း သိထားနိုင်တယ်။ လက်ရှိထင်ရှားတဲ့ ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဆိုင်ရာ quality တွေကို သူတို့အတိုင်း သိနိုင်တယ်။ အာပေါကိုတော့ ကျမ်းအရ identity နဲ့ relation ကို သဘောပေါက်ပြီး exact self-identification မလုပ်ဘဲ ထားနိုင်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၂၉။ အဆင့်မြင့်ယောဂီအတွက်လည်း မာနမတက်ရ

အတွေ့အကြုံများလာသူက subtle distinction ပိုမိုနားလည်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “ငါအာပေါကို တိုက်ရိုက်သိပြီ” ဆိုတဲ့ အတွေ့အကြုံတစ်ခုကို ဉာဏ်အဆင့်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်နဲ့ မချိတ်ရပါဘူး။ Technical discernment တစ်ခုရှိခြင်းဟာ attainment certificate မဟုတ်ပါဘူး။ အတွေ့အကြုံကို တိကျစွာပြောနိုင်ခြင်းနဲ့ အရိယအဆင့်ကို အတည်ပြုခြင်းဟာ လုံးဝမတူပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်က အမည်နဲ့ အရာကို မရောဖို့ပါ။ “အာပေါ” ဆိုတဲ့စကားကို မှတ်မိနေခြင်းဟာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ပညာရဲ့အဆုံးမဟုတ်ပါဘူး။ စကားလုံးက သဘောတရားဆီ ညွှန်ပြပေးတယ်; သဘောတရားကို စကားလုံးအတွင်း ပိတ်မထားရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၃၀။ သစ္စာတရားနဲ့ ချိတ်ရာမှာ မလျှော့ချရ

အာပေါဓာတ်ကို သိတာဟာ ဒုက္ခသစ္စာတစ်ခုလုံးကို သိပြီးပြီလို့ မဆိုရပါဘူး။ ရုပ်ခန္ဓာဟာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာအတွင်း အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သမုဒယသစ္စာကိုလည်း physical cohesion ရဲ့ cause လို့ မလျှော့ရပါဘူး။ နိရောဓကို အရည်ခြောက်သွားခြင်းနဲ့ မညီမျှရ၊ မဂ္ဂကိုလည်း element-labeling technique တစ်ခုအဖြစ် မလျှော့ရပါဘူး။

ဉာတပရိညာအဆင့်မှာ သိရမယ့်အရာကို မှန်မှန်သိခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ မသိသေးတာကို သိပြီလို့ မပြောခြင်း၊ မထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလို မလုပ်ခြင်း၊ source က မပြောတာကို source ပြောသလို မချဲ့ခြင်း—ဒီရိုးသားမှုဟာ တရားလေ့လာမှုရဲ့ အခြေခံပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၃၁။ အကြောင်း–အခြေအနေမြေပုံကို ပြန်စုစည်းခြင်း

အခုထိ လေ့လာခဲ့တာကို မြေပုံတစ်ခုလို ပြန်ကြည့်ကြပါစို့။ သမုတိအရာဝတ္ထုအမည်တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီအောက်မှာ ရုပ်သဘောအမျိုးမျိုးရှိတယ်။ မဟာဘူတလေးပါးကို ခွဲသင်တယ်။ အာပေါဓာတ်ကို cohesion ဘက်က သိတယ်။ အတွင်း/အပြင်ခွဲတယ်။ ရူပက္ခန္ဓာထဲမှာ နေရာချတယ်။ direct/inferred ကို ခွဲတယ်။ V3 ဖြစ်လို့ beginner exact identification မခိုင်းဘူး။ ဒီမြေပုံက နေ့လည် Tīraṇa-pariññā အတွက် အခြေခံဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို နေ့စဉ်ဘဝထဲ ပြန်ယူတဲ့အခါလည်း အရာတစ်ခုကို အမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ အပြည့်အစုံနားလည်ပြီလို့ မယူသင့်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်အကိုင်၊ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်ပုံစံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခါတည်းသတ်မှတ်သလို မလုပ်ဘဲ အကြောင်းအခြေအနေကို ခွဲကြည့်နိုင်တာက ပညာရဲ့သဘောနဲ့ ကိုက်ညီပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

 ၃၂။ အတိုချုံးသတိပေးချက်ဖြင့် နံနက်တရားပိတ်ခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ အာပေါဓာတ်ကို မမြင်မဖြစ် ရှာဖို့မလိုပါဘူး။ “ရေ” ကို မြင်တာနဲ့ အာပေါဓာတ်ကို ပရမတ္ထတိတိကျကျ မြင်ပြီလို့ မယူပါနဲ့။ “စေးတယ်” လို့ ခံစားတာနဲ့ အာပေါကို exact direct object အဖြစ် အတည်မပြုပါနဲ့။ ကျမ်းအရ identity ကို မှန်အောင်သိ၊ မဟာဘူတအပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုကို သိ၊ ကိုယ်ကို အစုလိုက်အတ္တအဖြစ် ဆုပ်ထားမှုကနေ ဓာတ်ခွဲခြားပညာဘက်ကို ဦးတည်ပါ။ မထင်ရှားသေးတာကို မဖန်တီးခြင်းဟာလည်း မှန်ကန်တဲ့ လေ့ကျင့်မှုတစ်ခုပါ။

အထူးသဖြင့် V3 အကြောင်းအရာမှာ “အတွေ့အကြုံရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို သတိထားသုံးရပါတယ်။ အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိတာ၊ technical category ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲသိတာ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တစ်ဆင့်ကို ရောက်တာ၊ မဂ်ဖိုလ်ရတာ—ဒီလေးမျိုးကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အစားမထိုးရပါဘူး။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီအချက်ကို နားလည်ရာမှာ “သိရမယ့်အရာ” နဲ့ “လုပ်ရမယ့်အရာ” ကို ခွဲထားပါ။ နံနက်ပိုင်းမှာ doctrinal identity ကို တည်ဆောက်တာ အဓိကဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် subtle object တစ်ခုကို မဖြစ်မနေ ဖမ်းယူခိုင်းခြင်းထက် ဘာကို အာပေါဓာတ်လို့ သင်ကြားထားသလဲ၊ ဘာနဲ့ မရောရဘူးလဲ၊ ဘယ်အဆင့်မှာ direct လို့ ပြောနိုင်ပြီး ဘယ်အဆင့်မှာ inference လို့ ပြောရမလဲဆိုတာ ရှင်းဖို့လိုပါတယ်။

ဒီလို ရှင်းလင်းမှုရှိလာရင် နေ့လည် တီရဏပရိညာမှာ စူးစမ်းသုံးသပ်တဲ့အခါ စာအုပ်ထဲက အယူအဆကို အတွေ့အကြုံပေါ် အတင်းတင်မထားတော့ဘူး။ ညနေ ပဟာနပရိညာမှာလည်း “ငါသိပြီ” ဆိုတဲ့ identity နဲ့ experience-clinging ကို လျော့ဖို့ အခြေခံကောင်းလာပါတယ်။

တရားတော်နိဂုံး

အာပေါဓာတ်ကို သိခြင်းမှာ အရေးကြီးဆုံးက “ရေ” ဆိုတဲ့ သမုတိအမည်နဲ့ မရောခြင်း၊ tactile stickiness တစ်ခုနဲ့ မညီမျှခြင်း၊ မဟာဘူတလေးပါးအနက် သီးခြားသဘောအဖြစ် ခွဲသိခြင်း၊ ရူပက္ခန္ဓာနှင့် အကြောင်းအခြေအနေဆက်စပ်မှုကို သိခြင်း၊ အတွင်း/အပြင်ခွဲခြားမှုကို အတ္တတည်ဆောက်ဖို့ မသုံးခြင်း၊ V3 ဖြစ်သောကြောင့် beginner ကို exact direct identification မခိုင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ မထင်ရှားသေးတာကို မဖန်တီးဘဲ ကျမ်းအရ မှန်ကန်သောမြေပုံကို အရင်တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းကလည်း ဉာတပရိညာရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အကျိုးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

သာဓု သာဓု သာဓု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက

https://orcid.org/0009-0000-0697-4760

 ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု

၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62) — မဟာဘူတဓာတ်များကို အတွင်း/အပြင် ခွဲခြား၍ ဓာတ်အဖြစ် ဆင်ခြင်သည့် canonical framework အတွက်။

၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28) — အတွင်း/အပြင် မဟာဘူတဓာတ်ဆိုင်ရာ ခွဲခြားသင်ကြားမှုအတွက်။

၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140) — ဓာတ်ခွဲခြားပညာ၏ ကျယ်ပြန့်သော canonical framework အတွက်။

၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10) နှင့် ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22) — ကာယကို မဟာဘူတဓာတ်လေးပါးအဖြစ် ဆင်ခြင်သည့် ဓာတုမနသိကာရ framework အတွက်။

References

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22)။