အာပေါဓာတ်ရုပ် — စည်းကပ်စုစည်းတတ်သည့် သဘော — အဆင့်မြင့်/အခြေအနေမှီ သိမ်းဆည်းသုံးသပ်ခြင်း; exact self-identification မခိုင်းခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

 ၁။ အတိုချုံးဇာတ်ကြောင်း—“တွေ့ပြီ” လို့ အလျင်မပြောနဲ့

ယောဂီတစ်ယောက်က ရေချိုးနေတုန်း လက်ပေါ်မှာ စိုစွတ်မှုထင်ရှားလာတော့ “အာပေါဓာတ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ ဝမ်းသာသွားတယ်ဆိုပါစို့။ မေးရမယ့်မေးခွန်းက ဝမ်းသာတာမှားလား မဟုတ်ပါဘူး။ သူသိလိုက်တဲ့အရာက ဘာလဲ၊ သူတပ်လိုက်တဲ့ technical name က ဘာလဲ၊ နှစ်ခုတကယ်တူသလားဆိုတာ စစ်ရမှာပါ။ ဒီနေ့ တီရဏပရိညာက အဲဒီရိုးသားတဲ့ self-check ကနေ စတင်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂။ တီရဏပရိညာဆိုတာ အမည်တပ်ခြင်းမဟုတ်

စူးစမ်းသုံးသပ်ခြင်းဆိုတာ အတွေ့အကြုံတစ်ခုကို “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” လို့ စကားသုံးလုံးကပ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ ဘာဖြစ်စဉ်ကို စူးစမ်းနေတာလဲ၊ ဘာကို direct သိတာလဲ၊ ဘာကို inference နဲ့ သိတာလဲ၊ ဘာအကြောင်းကြောင့် ပြောင်းလဲမှုကိုဆိုတာလဲ—ဒီအဆင့်တွေကို မကျော်ရပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃။ V3 တီရဏပရိညာ၏ အခြေခံစည်းမျဉ်း

ဒီနေ့ topic က V3 ဖြစ်တဲ့အတွက် beginner ကို subtle āpo quality ကို မဖြစ်မနေဖမ်းခိုင်းမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိထင်ရှားတဲ့ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေ၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း/အပြင် အခြေအနေပြောင်းလဲမှုတွေကို အမှန်အတိုင်း သိနိုင်တယ်။ အာပေါဓာတ်ဆိုတဲ့ technical identity ကိုတော့ canonical framework နဲ့ ခွဲသိပြီး exact direct identification မကြေညာဘဲ စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၄။ မေးခွန်းတစ်—“စိုစွတ်မှု” ကို ဘာသိနေသလဲ

စိုတယ်လို့ သိတဲ့အခါ စိတ်က သမုတိအတွေ့အကြုံကို သိနေတာဖြစ်နိုင်တယ်။ အေးတယ်ဆိုရင် တေဇောဘက်က quality ပါဝင်နိုင်တယ်။ ဖိအားရှိရင် ပထဝီဘက်က quality ထင်ရှားနိုင်တယ်။ ရွေ့လျားမှုရှိရင် ဝါယောဘက်က သဘောထင်ရှားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် စိုစွတ်မှုဆိုတဲ့ everyday label တစ်ခုကို technical āpo နဲ့ တန်းတူမထားရပါဘူး။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၅။ မေးခွန်းနှစ်—“စေးကပ်တယ်” ဆိုတာ technical cohesion လား

ကော်၊ ပျားရည်၊ ဆီ စတဲ့ အရာတွေမှာ စေးကပ်သလိုခံစားရနိုင်တယ်။ အဲဒီ tactile experience ကို ဥပမာအဖြစ် သုံးနိုင်ပေမယ့် အာပေါဓာတ်၏ စည်းကပ်စုစည်းသဘောကို အပြည့်အဝ တိုက်ရိုက်သက်သေပြတယ်လို့ မဆိုရပါဘူး။ ဥပမာနဲ့ technical category ကြားမှာ အကွာအဝေးရှိပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၆။ မေးခွန်းသုံး—သိတာလား၊ ယုံတာလား၊ ခန့်မှန်းတာလား

ဝိပဿနာမှာ ဒီမေးခွန်းက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ကျမ်းဖတ်ထားလို့ အာပေါဓာတ်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်သိတာ တစ်မျိုး၊ ဆရာကရှင်းပြထားလို့ conceptual map ရတာတစ်မျိုး၊ လက်ရှိအတွေ့အကြုံမှာ quality တစ်ခုထင်ရှားတာတစ်မျိုး၊ အဲဒီ quality ကို technical āpo လို့ exact ခွဲနိုင်တာတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဆင့်တွေကို တစ်ခုတည်းမလုပ်ရပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၇။ Canonical framework ကို practice ပေါ် အတင်းမတင်ရ

မဇ္ဈိမနိကာယ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခြားသင်ကြားချက်တွေက အာပေါဓာတ်ကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် canonical list ရှိတာနဲ့ “အခုဒီ sensation ကို အာပေါလို့ တပ်” ဆိုတဲ့ technique အလိုအလျောက် မဖြစ်လာပါဘူး။ ကျမ်းက doctrine ကိုပေးတယ်; practice instruction က source fit နဲ့ eligibility ကို ဖြတ်ပြီးမှ လာရပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၈။ Ud 1.5 ကို schedule candidate အဖြစ်သာ အရင်ထားခြင်း

ဒီတရားအတွက် Udāna 1.5 ကို canonical-entry candidate အဖြစ် schedule က သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ Candidate ဆိုတာ research doorway ဖြစ်ပြီး topic ကို direct proof လုပ်ပြီးသားလို့ မဆိုလိုပါဘူး။ Context ကိုဖတ်ပြီး āpo-dhātu နဲ့ direct fit မရှိရင် အတင်းမချိတ်ရပါဘူး။ ဒီလို source discipline ကို ထိန်းခြင်းက တရားကို ပိုယုံကြည်ရစေပါတယ်။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၉။ အတွင်းအာပေါဓာတ်ကို ဆင်ခြင်ရာမှာ ဘာကို မလုပ်ရ

ကိုယ်တွင်းအရည်တစ်မျိုးကို သတိထားမိတိုင်း “အာပေါဓာတ်ကို direct သိပြီ” လို့ မဆိုရပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ကို အစိတ်အပိုင်းနဲ့ ဓာတ်အမြင်ဖြင့် ခွဲဆင်ခြင်နိုင်တယ်။ ဒါဟာ “ငါ့ကိုယ်” ဆိုတဲ့ အစုလိုက်ဆုပ်ကိုင်မှုကို ဖြေလျော့ဖို့ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပေမယ့် subtle technical object ကို အတည်ပြုတဲ့ laboratory test မဟုတ်ပါဘူး။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၀။ အပြင်အာပေါဓာတ်ကို ဆင်ခြင်ရာမှာ ဘာကို မလုပ်ရ

မိုးရေ၊ မြစ်ရေ၊ အစားအသောက်ထဲက အရည် စတဲ့ အပြင်အရာတွေကို မြင်ရင်လည်း သမုတိအရာဝတ္ထုတစ်ခုလုံးကို အာပေါဓာတ်သက်သက်လို့ မယူရပါဘူး။ အပြင်ရုပ်လည်း အကြောင်းအခြေအနေမှီ ရုပ်သဘောအစုအဝေးဖြစ်တယ်။ ဓာတ်ခွဲခြားမှုဟာ အရာဝတ္ထုနာမည်ကို ဓာတ်နာမည်နဲ့ ပြောင်းခေါ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၁။ အနိစ္စကို ဘယ်နေရာမှာ စူးစမ်းမလဲ

V3 topic မှာ အာပေါကို exact direct object လို့ မသေချာသေးရင် “အာပေါပျက်တာကို မြင်” လို့ မခိုင်းရပါဘူး။ အစား လက်ရှိသေချာမြင်နိုင်တဲ့ ရုပ်အခြေအနေပြောင်းလဲမှု၊ ခန္ဓာကိုယ်အရည်အခြေအနေများ ပြောင်းလဲနိုင်မှု၊ အရည်သဘောဆိုင်ရာ အစုအဝေးတွေ အကြောင်းအခြေအနေမှီ ဖြစ်ပြောင်းမှုကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အနိစ္စဆိုတာ စကားလုံးမဟုတ်၊ တည်မြဲမနေမှုကို ပညာနဲ့ စစ်ခြင်းပါ။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၂။ ဒုက္ခကို နာကျင်မှုတစ်ခုတည်းမလုပ်ရ

ဒုက္ခလက္ခဏာကို “နာတာ” တစ်ခုတည်းနဲ့ မညီမျှရပါဘူး။ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ရုပ်ကို “ဒီအတိုင်းပဲ အမြဲဖြစ်ရမယ်” လို့ မှီခိုမရခြင်း၊ ထိန်းချုပ်အာမခံလို့မရခြင်း၊ ဖောက်ပြန်နိုင်ခြင်းတို့ဘက်က စူးစမ်းရပါတယ်။ အာပေါ technical object ကို exact ဖမ်းမထားနိုင်သေးလည်း conditioned rūpa ရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုကို စနစ်တကျ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၃။ အနတ္တကို “ငါမရှိ” ဟု နှုတ်ကပြောခြင်းမလုပ်ရ

အနတ္တကို nihilistic slogan မလုပ်ရပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အရည်ဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်တွေကို “ငါလိုချင်သလို မပြောင်းစေနဲ့” လို့ အပြည့်အဝ အမိန့်ပေးနိုင်သလား၊ အခြေအနေတွေကို အပြည့်အဝထိန်းနိုင်သလားဆိုတာ စစ်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီစူးစမ်းမှုက အတ္တသဘောဆုပ်ကိုင်မှုကို ပြန်စစ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၄။ တိလက္ခဏာကို အတင်းမထည့်ရ

ယောဂီတွေ တစ်ခါတလေ sensation တစ်ခုတွေ့တိုင်း “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” လို့ မြန်မြန်ပြောတတ်တယ်။ စကားမှန်ပေမယ့် စူးစမ်းမှုမရှိရင် label repetition ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ တီရဏပရိညာမှာ တကယ်ထင်ရှားတဲ့ change, instability, non-mastery ကို စစ်ရပါတယ်။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၅။ တစ်ချိန်တည်းမှာ လက္ခဏာသုံးပါးအားလုံး မထင်ရှားနိုင်

အတွေ့အကြုံတစ်ခုပေါ်မှာ အနိစ္စဘက်က ပိုရှင်းနိုင်တယ်၊ တစ်ခါတလေ မထိန်းနိုင်မှုဘက်က ပိုရှင်းနိုင်တယ်။ သုံးပါးလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် dramatic insight အဖြစ် ဖြစ်ရမယ်လို့ မမျှော်လင့်ရပါဘူး။ တကယ်ထင်ရှားတာကိုပဲ မှန်မှန်စူးစမ်းခြင်းက ပိုရိုးသားပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၆။ Formal sitting မှာ V3 ကို ဘယ်လိုလုံခြုံစွာသုံးမလဲ

ထိုင်နေချိန်မှာ လက်ရှိထင်ရှားတဲ့ ဖိအား၊ ခက်မာမှု၊ ပူအေးမှု၊ တင်းလျော့မှု၊ ရွေ့လျားမှု စတာတွေကို သူတို့ထင်ရှားသလို သိနိုင်ပါတယ်။ အာပေါကိုတော့ “ရှာဖမ်း” မနေပါနဲ့။ စာအရ အာပေါဓာတ်ရှိကြောင်း သိထားပြီး exact subtle identification ကို မတောင်းဆိုဘဲ ရုပ်အစုအဝေးဟာ အခြေအနေမှီဖြစ်ကြောင်း ပညာဘက်က ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၇။ လမ်းလျှောက်ရာမှာ ဘာလုပ်မလဲ

လမ်းလျှောက်ရာမှာ ထိတွေ့မှု၊ ဖိအားပြောင်းလဲမှု၊ တင်းလျော့၊ ပူအေး၊ ရွေ့လျားမှုတွေ ပိုထင်ရှားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီထင်ရှားတာတွေကို အာပေါလို့ အတင်းမတပ်ပါနဲ့။ လက်ရှိရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို သေချာသိပြီး “ရုပ်တစ်ခုလုံးကို ငါ” လို့ စုစည်းဆုပ်ထားမှုက ဘယ်လိုဖြစ်လာသလဲကို စစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၈။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ရေသောက်ခြင်းကို ဥပမာယူခြင်း

ရေသောက်တဲ့အခါ အေးခြင်း၊ ပူခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ ရွေ့လျားခြင်း၊ အရည်ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ သမုတိအသိ စသဖြင့် အတွေ့အကြုံအလွှာများရှိပါတယ်။ “ရေသောက်နေတယ်” ဆိုတဲ့အစုလိုက်အတွေ့အကြုံကို ခွဲကြည့်နိုင်ပေမယ့် အာပေါဓာတ်ကို exact direct sensation တစ်ခုအဖြစ် အတင်းရွေးမထားရပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၁၉။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ရေချိုးခြင်းကို ဥပမာယူခြင်း

ရေချိုးရာမှာ စိုစွတ်မှု၊ အပူအအေး၊ ဖိအား၊ ရွေ့လျားမှု၊ သက်သာမှု/မသက်သာမှုတွေ ပေါင်းနေတယ်။ ဒီအတွေ့အကြုံက category မျိုးစုံကို ခွဲသိဖို့ ကောင်းတဲ့ self-check ဖြစ်တယ်။ “စိုတယ်ဆိုတာ အာပေါပဲ” လို့ မလျှော့ဘဲ အတွေ့အကြုံဟာ ဘယ်လောက်ပေါင်းစပ်နေသလဲကို မြင်စေပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၀။ ကိုယ်တွင်းအရည်ပြောင်းလဲမှုနဲ့ ကျန်းမာရေး

ချွေးထွက်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးပြောင်းလဲခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်း စတာတွေကို ဝိပဿနာ label တစ်ခုနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဓိပ္ပာယ်အစား မသုံးရပါဘူး။ လိုအပ်ရင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုယူရမယ်။ ဓမ္မဆင်ခြင်မှုက diagnosis မဟုတ်ဘူးဆိုတာ အမြဲခွဲထားရပါတယ်။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၁။ စီးပွားရေးပညာမှ လက်တွေ့ဥပမာ—cash flow

လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ငွေဝင်ငွေထွက်ကို “cash flow” လို့ခေါ်တယ်။ စီးဆင်းမှုရပ်သွားရင် လုပ်ငန်းအခက်အခဲဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကို အာပေါဓာတ်နဲ့ တန်းတူမထားရပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အစုအဝေးတစ်ခုဟာ အခြေအနေများပေါ် မှီခိုပြီး တည်ရှိပုံကို နားလည်ဖို့ modern illustration အဖြစ် သုံးနိုင်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၂။ စီးပွားရေးဥပမာက ဘယ်နေရာမှာ ရပ်ရမလဲ

စီးပွားရေးစနစ်က လူမှုတည်ဆောက်မှု၊ အာပေါဓာတ်က Buddhist rūpa analysis ထဲက technical category ဖြစ်တယ်။ နှစ်ခုတူတယ်လို့ မဆိုရပါဘူး။ ဥပမာဟာ အာရုံဖမ်းဖို့ပဲ; doctrine ကို အတည်ပြုဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီ boundary ကို ထိန်းထားမှ modern domain က တရားကို မဖုံးလွှမ်းနိုင်ပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၃။ “ငါ့ကိုယ်ထဲက ရေ” ဆိုတဲ့ appropriation ကို စစ်ခြင်း

“ငါ့သွေး၊ ငါ့ချွေး၊ ငါ့ကိုယ်ရည်” ဆိုတဲ့ သမုတိအသုံးအနှုန်းတွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ လိုအပ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဆင်ခြင်မှုမှာတော့ ဒီ “ငါ့” ဆိုတဲ့ appropriation ဘယ်လိုခိုင်လာသလဲကို စစ်နိုင်တယ်။ သမုတိအသုံးကို ဖျက်ဖို့မဟုတ်ဘဲ ပရမတ္ထဘက်မှာ အတ္တအနှစ်သာရထူထောင်မထားဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၄။ “အာပေါကို သိပြီ” ဆိုတဲ့ မာနကို စစ်ခြင်း

Advanced topic တွေမှာ နည်းပညာစကားလုံးတွေ သိလာတာနဲ့ “ငါပိုသိတယ်” ဆိုတဲ့ subtle identity ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ တရားသိခြင်းဟာ အခြားယောဂီနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အာပေါကို exact direct object အဖြစ် မသေချာရင် မသေချာဘူးလို့ သိနိုင်ခြင်းက ပညာနဲ့ ရိုးသားမှုနှစ်ခုလုံးပါ။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၅။ အတွေ့အကြုံကို ဉာဏ်အဆင့်တံဆိပ်မတပ်ရ

စိုစွတ်မှုထူးခြားတာ၊ ကိုယ်အတွင်း စီးဆင်းသလိုခံစားရတာ၊ ကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျော်ဝင်သလိုခံစားရတာ စတဲ့ experience တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအတွေ့အကြုံတွေကို အာပေါဓာတ်ကို direct သိပြီ၊ ဉာဏ်အဆင့်တစ်ခုရပြီ၊ မဂ်ဖိုလ်နီးပြီလို့ အလိုအလျောက် မသတ်မှတ်ရပါဘူး။ Experience ≠ attainment ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၆။ သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ရာမှာ ပထမက ဒုက္ခသစ္စာ

ရုပ်ကို စူးစမ်းရာမှာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ၏ ဒုက္ခသစ္စာဆိုင်ရာ framework ထဲမှာ နေရာချရပါတယ်။ အာပေါဓာတ်တစ်ခုကို သိတာနဲ့ ဒုက္ခသစ္စာအပြည့်သိပြီးပြီလို့ မဆိုရပါဘူး။ Topic-specific discernment ဟာ သစ္စာတရားတစ်ခုလုံးရဲ့ အစားထိုးမဟုတ်ပါဘူး။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၇။ သမုဒယသစ္စာကို physical cause မလုပ်ရ

ခန္ဓာကိုယ်အရည်ဖြစ်ပေါ်မှုမှာ biological/physical conditions ရှိနိုင်တယ်။ ဒါတွေကို ဒုက္ခသမုဒယသစ္စာဖြစ်တဲ့ တဏှာနဲ့ တစ်ထပ်တည်းမထားရပါဘူး။ Physical causation နဲ့ noble-truth causation ကို မရောရခြင်းဟာ Sacca ကို မလျှော့ချဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၈။ နိရောဓသစ္စာကို sensation ပျောက်ခြင်းမလုပ်ရ

စိုစွတ်မှုတစ်ခု ပျောက်သွားတာ၊ ရေငတ်မှုငြိမ်သွားတာ၊ ချွေးခြောက်သွားတာကို နိရောဓသစ္စာရပြီလို့ မဆိုရပါဘူး။ Conditioned phenomenon တစ်ခု ခဏချုပ်တာနဲ့ Nibbāna ကို တစ်ထပ်တည်းမထားရပါဘူး။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၂၉။ မဂ္ဂသစ္စာကို technique တစ်ခုတည်းမလုပ်ရ

“အာပေါကို ခွဲသိတဲ့နည်း” တစ်ခုရှိရုံနဲ့ မဂ္ဂသစ္စာတစ်ခုလုံးမဖြစ်ပါဘူး။ မဂ္ဂသစ္စာဟာ အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ၏ ကျယ်ပြန့်သော training framework ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ practice ဟာ ပညာတိုးတက်ရေးအတွက် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃၀။ Self-check လေးချက်

ပထမ—အခုငါ direct သိနေတာ ဘာလဲ။ ဒုတိယ—technical āpo လို့ ငါတပ်တာ source-based inference လား။ တတိယ—အနိစ္စ/ဒုက္ခ/အနတ္တကို အတွေ့အကြုံကနေ စူးစမ်းနေတာလား၊ စကားလုံးပဲပြောနေတာလား။ စတုတ္ထ—မသေချာတာကို သေချာသလိုပြောချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိသလား။ ဒီလေးချက်ဟာ ဒီနေ့ Tīraṇa-pariññā ရဲ့ လက်တွေ့အနှစ်ချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃၁။ Advanced yogi အတွက် prerequisite

အဆင့်မြင့် discernment ကို ဆက်လုပ်မယ့်သူအတွက် စာတမ်းအမည်သိခြင်းတင် မလုံလောက်ပါဘူး။ rūpa categories, mahābhūta distinction, direct/inferred boundary, attention stability, teacher/lineage context, experience reporting honesty စတာတွေ လိုပါတယ်။ အဆင့်မြင့်ဆိုတာ dramatic experience မဟုတ်ဘဲ ပိုတိကျတဲ့ differentiation နဲ့ ပိုသတိကြီးတဲ့ claim discipline ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

ဒီလိုခွဲခြားနိုင်လာတာက ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာရိုးသားမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပါတယ်။ ကိုယ်မသိတာကို သိတယ်မပြောခြင်း၊ ကိုယ်မြင်တာထက်ပိုပြီး မချဲ့ခြင်း၊ ဆရာပြောတာကို ကိုယ်တိုင်သိသလို မပြောခြင်းဟာ meditation report မှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃၂။ Beginner အတွက် အကောင်းဆုံးအလုပ်

Beginner အတွက် မသေချာတဲ့ āpo ကို ရှာမယ့်အစား လက်ရှိထင်ရှားတဲ့ ရုပ်သဘောကို သတိနဲ့သိပါ။ အာပေါဓာတ်ကို ကျမ်းအရ သင်ယူပါ။ “ဒီဟာပဲ” လို့ အတင်းမသတ်မှတ်ပါနဲ့။ မသေချာမှုကို လက်ခံပြီး မှန်ကန်တဲ့ source နဲ့ ဆရာညွှန်ကြားမှုအောက်မှာ တဖြည်းဖြည်းခွဲသိတာက ပိုလုံခြုံပါတယ်။

တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံကို မနှိုင်းယှဉ်ပါနဲ့။ အခြားယောဂီက subtle object တစ်ခုကို ရှင်းတယ်လို့ ပြောလို့ ကိုယ်လည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဖိအားမယူရပါဘူး။ ဒီလိုဖိအားက observation ထက် imagination ကို ပိုကျွေးနိုင်ပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃၃။ နေ့လည်တရား၏ အလှည့်အပြောင်း

အစမှာ “အာပေါကို တွေ့ပြီ” လို့ ထင်တဲ့ ဇာတ်ကြောင်းကနေ စခဲ့တယ်။ အခု ပြန်ကြည့်ရင် တရားရဲ့အကျိုးက “တွေ့ပြီ” ဆိုတဲ့စကားကို မြန်မြန်ပြောနိုင်ခြင်းမဟုတ်ဘူး။ ဘာတွေ့တာလဲဆိုတာ ပိုတိကျစွာ ပြောနိုင်ခြင်း၊ မသေချာတာကို မသေချာဘူးလို့ သိနိုင်ခြင်း၊ အယူအဆနဲ့ အတွေ့အကြုံကို မရောခြင်းပါ။

ဒီအချက်ကို ပိုရှင်းအောင် ခွဲကြည့်ရင် “အရာဝတ္ထု”, “ခံစားသိရှိရသော quality”, “စိတ်ကတပ်သောအမည်”, “ကျမ်းကသတ်မှတ်သော technical category” ဆိုပြီး အနည်းဆုံး အလွှာလေးလွှာရှိနိုင်ပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ အဲဒီအလွှာတွေ အလွန်မြန်မြန်ပေါင်းသွားလို့ တစ်ခုတည်းလို ထင်ရတတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာရဲ့ တာဝန်က ပေါင်းသွားတာကို ပြန်ခွဲပြီး မှန်မှန်စစ်ဖို့ပါ။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

 ၃၄။ တိတ်ဆိတ်ခဏနားရန်ဖိတ်ခေါ်ခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— အခု စကားကို ခဏရပ်ကြပါစို့။ ကိုယ်မှာ အခုတကယ်ထင်ရှားနေတာ ဘာလဲဆိုတာ အေးအေးဆေးဆေး သိကြည့်ပါ။ အာပေါကို ရှာဖို့မလိုပါဘူး။ မသေချာတာကို နာမည်မတပ်ပါနဲ့။ ထင်ရှားတာကို ထင်ရှားသလောက်သိပါ။ ပြောင်းနေတာကို ပြောင်းနေသလောက်သိပါ။ အပြည့်အဝအမိန့်ပေးလို့မရတာကို အဲဒီအတိုင်း သိပါ။ အခု ခဏတိတ်ဆိတ်ကြပါစို့။

တရားထိုင်ရာမှာ အတွေ့အကြုံကို ဖန်တီးဖို့ မလိုပါဘူး။ အတွေ့အကြုံက စာအုပ်နဲ့မတူလို့ စိတ်မပျက်ပါနဲ့။ စာအုပ်က မြေပုံပေးတယ်; လက်ရှိဖြစ်စဉ်က စူးစမ်းရမယ့်အရာပေးတယ်။ မြေပုံကို လမ်းပေါ်အတင်းခင်းတာမဟုတ်ဘဲ လမ်းမလွဲဖို့ အသုံးပြုရပါတယ်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့ရဲ့ စူးစမ်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးဟာ ကိုယ်တိုင်တကယ်သိနေတဲ့အရာထက် ပိုမပြောဖို့ပါ။ Direct ဖြစ်တာကို direct လို့ သိ၊ inference ဖြစ်တာကို inference လို့ သိ၊ သမုတိအမည်ကို သမုတိအမည်အဖြစ် သိ၊ technical category ကို technical category အဖြစ် သိပါ။ ဒီလိုခွဲနိုင်ခြင်းက စိတ်ရှုပ်စရာမဟုတ်ဘဲ ပညာပိုတိကျလာခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

တိလက္ခဏာကိုလည်း ဒီတိကျမှုအပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ မမြင်ရသေးတဲ့ āpo object ကို စိတ်ကူးနဲ့ဖန်တီးပြီး “ဒါပျက်တယ်” လို့ မလုပ်ဘဲ၊ အမှန်တကယ် သိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ဘက်မှာ change, instability, non-mastery ကို စစ်ပါ။ ဒီလိုစူးစမ်းမှုက စကားလုံးသုံးပါးကို ရွတ်ဆိုခြင်းထက် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။

တရားတော်နိဂုံး

ဒီနေ့ နေ့လည်တရားရဲ့ အနှစ်ချုပ်က—အာပေါဓာတ်ကို ကျမ်းအရ မှန်ကန်စွာသိရမယ်၊ ဒါပေမယ့် V3 ဖြစ်လို့ beginner ကို exact direct identification မခိုင်းရဘူး။ စိုစွတ်မှု၊ စေးကပ်မှု၊ အေးမှု၊ စီးဆင်းမှု စတဲ့ အတွေ့အကြုံတစ်ခုကို အာပေါနဲ့ အလွယ်တကူ တန်းတူမထားရဘူး။ လက်ရှိသေချာသိနိုင်တဲ့ conditioned rūpa ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဘက်က စူးစမ်းနိုင်တယ်။ မသေချာတာကို မသေချာဘူးလို့ သိနိုင်ခြင်း၊ အယူအဆနဲ့ အတွေ့အကြုံကို မရောခြင်း၊ အတွေ့အကြုံကို ဉာဏ်အဆင့်တံဆိပ်မတပ်ခြင်းတို့ဟာ ဒီနေ့ တီရဏပရိညာရဲ့ လက်တွေ့ပညာဖြစ်ပါတယ်။

သာဓု သာဓု သာဓု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက

https://orcid.org/0009-0000-0697-4760

 ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု

၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62) — မဟာဘူတဓာတ်များကို အတွင်း/အပြင် ခွဲခြားဆင်ခြင်သည့် canonical framework အတွက်။

၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28) — မဟာဘူတဓာတ်ဆိုင်ရာ ခွဲခြားသင်ကြားမှုနှင့် ဓာတ်အမြင်အတွက်။

၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140) — ဓာတ်ခွဲခြားပညာ၏ ကျယ်ပြန့်သော canonical framework အတွက်။

၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10); ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22) — ကာယကို မဟာဘူတဓာတ်လေးပါးအဖြစ် ဆင်ခြင်သည့် framework အတွက်။

References

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် (MN 62)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် (MN 28)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် (MN 140)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သတိပဋ္ဌာနသုတ် (MN 10)။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် (DN 22)။