Day: 143 | ၂၂ မေ ၂၀၂၆ | ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုမှု (Biodiversity & Interdependence) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သဗ္ဗပါဏ | Biodiversity
Day: 143 | ၂၂ မေ ၂၀၂၆ | ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုမှု (Biodiversity & Interdependence) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သဗ္ဗပါဏ | Biodiversity
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၇၀၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၂) ရက်၊ သောကြာနေ့ မနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများနေ့" (International Day for Biological Diversity) ဖြစ်သလို၊ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအတွက် အရေးပါတဲ့ "အာလူးနေ့" (International Potato Day) လည်း ဖြစ်ပါတယ်နော်။ ကမ္ဘာကြီးပေါ်မှာရှိတဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေ၊ အပင်တွေ၊ သီးနှံတွေ အားလုံးဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု "ကွင်းဆက်" (Chain) သဖွယ် ဆက်စပ်နေပြီး အပြန်အလှန် မှီခိုနေကြတယ် ဆိုတာကို သတိရစေတဲ့ နေ့ရက်မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို နေ့ရက်မှာ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အားလုံး၊ မြန်မာနိုင်ငံသူ နိုင်ငံသား အားလုံး... သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ၊ စားရေရိက္ခာ ပေါများကြွယ်ဝကြပါစေ၊ သက်ရှိအားလုံး ဘေးရန်ကင်းရှင်းပြီး သဟဇာတ ဖြစ်စွာ နေထိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုမှု" ဖြစ်ပါတယ်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်လာ "သဗ္ဗပါဏ" (သက်ရှိအားလုံး) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဒေသနာတော်တွေကို ခေတ်သစ် "ဇီဝမျိုးကွဲသိပ္ပံ" (Biodiversity Science) နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးတော့... သစ်ပင်တစ်ပင်၊ ပိုးမွှားတစ်ကောင် ပျက်စီးသွားတာနဲ့ လူသားတွေပါ ဘယ်လို ဒုက္ခရောက်နိုင်တယ် ဆိုတာကို "ပဋ္ဌာန်း" (Paccaya) သဘောတရားနဲ့ အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တောတောင်ရေမြေ ပျက်စီးရင် လူ့ဘဝလည်း ပျက်စီးမှာပဲ ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို ဒီနေ့ တွေ့မြင်ရမှာပါ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
တရားတော်ကို မနာကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကို သဘာဝတရားနဲ့ တသားတည်း ဖြစ်သွားအောင် "သမထ" (Samatha) စွမ်းအင် ယူကြရအောင်။ ဒီနေ့မှာတော့ "မေတ္တာ" (Metta) နဲ့ "သဘာဝဓာတ်" (Nature Elements) ကို တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။ ကဲ... အားလုံးပဲ ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်စိလေးကို မှိတ်ပြီးတော့... ဝင်လေ ထွက်လေကိုပဲ အာရုံပြုပါ။ ဝင်လေလေး ဝင်လာတယ်... သိတယ်... ထွက်လေလေး ထွက်သွားတယ်... သိတယ်။ အသက်ရှူလိုက်တိုင်းမှာ... "ဒီလေကို သစ်ပင်လေးတွေက သန့်စင်ပေးထားတာပါလား" လို့ ကျေးဇူးတင်စိတ်လေး မွေးပါ။ "သစ်ပင်လေးတွေ ကျန်းမာပါစေ၊ တောတောင်ရေမြေတွေ စိမ်းလန်းပါစေ" လို့ မေတ္တာပို့ရင်း... ကိုယ့်အသက်ရှူသံနဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ စည်းချက်ကို ညှိယူလိုက်ပါ။ (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး ရှုမှတ်လိုက်ကြရအောင်...။
ကဲ... စိတ်ကလေး တော်တော်လေး ငြိမ်သက်ပြီး သဘာဝတရားနဲ့ ဆက်စပ်မှုကို ခံစားမိပြီ ဆိုရင်တော့... သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ "Ecosystem" (ဂေဟစနစ်) အကြောင်းကို ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ "Biodiversity" (ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ) ဆိုတာ ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ ရှိသမျှ သက်ရှိတွေ (အပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပိုးမွှား၊ မှို၊ ဗိုင်းရပ်စ်) အားလုံးရဲ့ ကွဲပြားစုံလင်မှုကို ပြောတာပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဒီစနစ်ကြီးထဲမှာ သက်ရှိတစ်ခုနဲ့တစ်ခုဟာ သီးခြားစီ နေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ "Food Web" (အစာကွန်ရက်) နဲ့ ရှုပ်ထွေးစွာ ချိတ်ဆက်နေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ကမ္ဘာကြီးကို ဧရာမ "ပိုက်ကွန်" (Net) ကြီးတစ်ခုလို မြင်ကြည့်ပါ။ ပိုက်ကွန်ရဲ့ ကြိုးတစ်ချောင်း ပြတ်သွားရင် ကျန်တဲ့နေရာတွေပါ လျော့ရဲပြီး ပျက်စီးသွားသလိုမျိုး... ဂေဟစနစ်ထဲက သက်ရှိတစ်မျိုး မျိုးသုဉ်းသွားရင် ကျန်တဲ့ သက်ရှိတွေပါ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။ ဥပမာ - ပျားလေးတွေ (Bees) ပျောက်ကွယ်သွားရင် ဝတ်မှုန်ကူးမယ့်သူ မရှိတော့လို့ အသီးအနှံတွေ မသီးတော့ဘူး။ အသီးအနှံ မရှိရင် စားသုံးသူ (လူနဲ့ တိရစ္ဆာန်) တွေ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမယ်။ ဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ "Keystone Species Concept" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အဆောက်အဦးတစ်ခုရဲ့ ထောင့်တိုင် (Keystone) ကို ဆွဲထုတ်လိုက်ရင် တစ်ခုလုံး ပြိုကျသွားသလိုမျိုးပေါ့။
နောက်ထပ် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက "Microbiome" (အဏုဇီဝပိုးမွှားများ) ပါပဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ၊ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ဘက်တီးရီးယား ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ကြပါတယ်။ သူတို့ မရှိရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အစာမကြေနိုင်သလို၊ ရောဂါကာကွယ်ရေးစနစ် (Immune System) လည်း ပျက်စီးသွားမှာပါ။ ဆိုလိုတာက "လူ" ဆိုတာ သီးသန့် တစ်ယောက်တည်း ရပ်တည်နေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သန်းပေါင်းများစွာသော သက်ရှိတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ "Holobiont" (စုပေါင်းသက်ရှိ) တစ်ခု ဖြစ်နေတာပါ။ ဒီအချက်က ဗုဒ္ဓတရားတော်လာ "အနတ္တ" (အတ္တမရှိ၊ အစိုးမရ) သဘောတရားနဲ့ တော်တော်လေး နီးစပ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်တောင် ကိုယ်ပိုင်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူများ (ပိုးမွှားလေးတွေ) ပေါ်မှာ မှီခိုနေရတာကိုး။
ဒါကြောင့် ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး" ဆိုတာ "လူသားမျိုးနွယ် ရှင်သန်ရေး" ပါပဲလို့ သတိပေးနေကြပါတယ်။ တောတောင်တွေ ပျက်စီးရင် ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မယ်၊ ရေကြီးမယ်၊ အစာရေစာ ရှားပါးမယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ "Cause and Effect" (အကြောင်းအကျိုး) ပါပဲ။ ဒီသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ "ပဋ္ဌာန်း" ဒေသနာတော်နဲ့ ဘယ်လို ချိတ်ဆက်မလဲ ဆိုတာကို ဆက်လက် နာကြားကြည့်ကြရအောင်...။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ Ecosystem သဘောတရားကို ဘုရားရှင်ရဲ့ နှုတ်ကပတ်တော်တွေနဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒပါဠိတော်၊ ဒဏ္ဍဝဂ် (မင်းဒဏ်သင့်ခန်း) မှာ သက်ရှိအားလုံးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဒေသနာတော် တစ်ပုဒ်ကို ဘုရားရှင်က ဒီလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေသံ ဇီဝိတံ ပိယံ။
အတ္တာနံ ဥပမံ ကတွာ၊ န ဟနေယျ န ဃာတယေ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်လုံးချင်းစီ ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင်...
သဗ္ဗေ = အလုံးစုံကုန်သော (All beings)။
သတ္တာ = သတ္တဝါတို့သည်။
ဒဏ္ဍဿ = ဒဏ်ကို (Punishment/Harm)။
တသန္တိ = ထိတ်လန့်ကြကုန်၏ (Tremble in fear)။
သဗ္ဗေသံ = အလုံးစုံကုန်သော သတ္တဝါတို့အား။
ဇီဝိတံ = အသက်သည် (Life)။
ပိယံ = ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်၏ (Is dear)။
အတ္တာနံ = မိမိကိုယ်ကို။
ဥပမံ ကတွာ = ဥပမာပြု၍ (Comparing oneself with others)။
န ဟနေယျ = ကိုယ်တိုင်လည်း မသတ်ရာ (Should not kill)။
န ဃာတယေ = သူတစ်ပါးကိုလည်း မသတ်ခိုင်းရာ (Should not cause to kill)။
ဘုရားရှင် ဆိုလိုတာက... လူမှ အသက်ကို ချစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ တိရစ္ဆာန်တွေ၊ ပိုးမွှားတွေ၊ အပင်တွေ (အသက်ရှိသလို ရှင်သန်နေသူတွေ) အားလုံးဟာ သူတို့ဘဝကို တန်ဖိုးထားကြပါတယ်။ ကိုယ် နာကျင်ရင် ကြောက်သလို၊ သူတို့လည်း ကြောက်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်စိတ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး (Empathy) ဘယ်သက်ရှိကိုမှ မဖျက်ဆီးသင့်ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ "မသတ်ရာ" ဆိုတာ တိုက်ရိုက် သတ်တာတင် မကပါဘူး၊ သူတို့ရဲ့ နေထိုင်ရာ (Habitat) ဖြစ်တဲ့ တောတောင်ရေမြေတွေကို ဖျက်ဆီးတာဟာလည်း သွယ်ဝိုက်သောနည်းနဲ့ သတ်တာပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ပဋ္ဌာန်းတရားတော်မှာ "အညမညပစ္စည်း" (Mutuality Condition) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ "တုတ် ၂ ချောင်း ထောက်ထားသလို" တစ်ခုကို တစ်ခုက ပြန်ပြီး ကျေးဇူးပြုနေတာပါ။ သစ်ပင်က လူကို အောက်ဆီဂျင် ပေးတယ် (ဥပနိဿယ)၊ လူက သစ်ပင်ကို ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပြန်ပေးတယ်။ တောတောင်က ရေကို ထိန်းထားပေးတယ် (အာရမ္မဏ)၊ ရေက လယ်ကွင်းတွေကို စိုစွတ်စေတယ်။ ဒီလို အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနေတဲ့ ကွင်းဆက် (Cycle) ကြီးကို နားလည်မှသာ သဘာဝတရားကို တန်ဖိုးထားတတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကဲ... အခု တရားရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ဘက်ကို ကူးကြရအောင်။ ဒီနေ့ ရှုကွက်မှာတော့ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၅၂) မှာ ပါရှိတဲ့ "သတိန္ဒြေ" (Satindriya) သဘောတရားနဲ့ "အပြန်အလှန် မှီခိုမှု" (Interdependence) ကို တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။
ရှုမှတ်ပုံ အဆင့်ဆင့် (The Mechanism):
၁။ မေတ္တာပို့ခြင်း (Metta Initialization): အရင်ဆုံး စိတ်ကို ကျယ်ပြန့်သွားအောင် မေတ္တာပို့ပါ။ "ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ ရှိကြတဲ့ အပင်တွေ၊ တိရစ္ဆာန်တွေ၊ ပိုးမွှားတွေ... အားလုံး ကျန်းမာကြပါစေ၊ ဘေးရန်ကင်းကြပါစေ" လို့ ၃ ကြိမ်လောက် ရွတ်ဆိုလိုက်ပါ။
၂။ အပြန်အလှန် မှီခိုမှုကို ရှုမြင်ခြင်း (Contemplating Interdependence): အခု ကိုယ် စားနေတဲ့ ထမင်းတစ်လုပ်ကို စိတ်ကူးကြည့်ပါ။
ဒီထမင်း ဖြစ်လာဖို့ စပါးပင် လိုတယ်။ (အပင်)
စပါးပင် ရှင်သန်ဖို့ မြေကြီး၊ ရေ၊ နေရောင်ခြည် လိုတယ်။ (ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး)
မြေကြီး ကောင်းဖို့ တီကောင်လေးတွေ၊ ပိုးမွှားလေးတွေ လိုတယ်။ (သတ္တဝါ)
ဒီအစာကို စိုက်ပျိုးပေးတဲ့ တောင်သူဦးကြီး လိုတယ်။ (လူ)
ဒါကို ဆက်စပ်ကြည့်လိုက်ရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်တည်း ရပ်တည်နေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ စကြဝဠာကြီး တစ်ခုလုံးက ဝိုင်းဝန်း ထောက်ပံ့ထားလို့ ရှင်သန်နေရတာပါလား ဆိုတဲ့ "ပဋ္ဌာန်းဉာဏ်" ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။
၃။ သတိန္ဒြေကို တည်ဆောက်ခြင်း (Mindfulness of Nature): သတိ (Sati) ဆိုတာ အောက်မေ့မှု၊ သတိရမှုပါ။ လမ်းလျှောက်နေရင်း သစ်ပင်လေး တစ်ပင်ကို တွေ့ရင် "သူ ရှိလို့ ငါ အသက်ရှူလို့ ရတာပါလား" လို့ သတိရလိုက်ပါ။ ရေသောက်ရင် "ဒီရေဟာ တောတောင်တွေက ပေးတာပါလား" လို့ သတိရလိုက်ပါ။ ဒီလို သတိထားလိုက်တိုင်းမှာ "ကျေးဇူးတင်စိတ်" (Gratitude) နဲ့ "မေတ္တာ" (Adosa) ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ စေတသိက်တွေက စိတ်ကို နူးညံ့ပျော့ပျောင်းစေပါတယ်။
၄။ ပျက်စီးမှုကို ဆင်ခြင်ခြင်း (Impermanence): တောတောင်တွေ ပျက်စီးရင်၊ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ရင် ငါတို့လည်း ဒုက္ခရောက်မှာပဲ။ ဒါဟာ "အနိစ္စ" (မမြဲခြင်း) သဘောပါပဲ။ ဘယ်အရာမှ အမြဲတမ်း တည်မြဲနေတာ မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းတရား (သဘာဝ) ပျက်ရင် အကျိုးတရား (လူ) လည်း ပျက်မှာပဲ။ ဒါကြောင့် မပျက်စီးခင်မှာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမယ် ဆိုတဲ့ "သံဝေဂ" ဉာဏ်ကို ရယူပါ။
တရားတော်ကို လက်တွေ့ဘဝနဲ့ ချိတ်ဆက်ဖို့အတွက် (Case-2543) လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကျေးရွာလေး တစ်ရွာရဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
အဲဒီရွာက အာလူးစိုက်ပျိုးရေးနဲ့ အသက်မွေးတဲ့ ရွာလေးပါ။ တခါတုန်းက ရွာသားတွေက အထွက်နှုန်း တိုးချင်လို့ ပိုးသတ်ဆေးတွေ အလွန်အကျွံ သုံးလိုက်တယ်။ ပိုးမွှားတွေ သေကုန်တော့ ဝမ်းသာကြတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ မကြာခင်မှာ ပြဿနာ တက်လာတယ်။ မြေကြီးထဲက အာလူးပင်ကို အကျိုးပြုတဲ့ မှိုတွေ၊ တီကောင်တွေပါ သေကုန်တယ်။ မြေဆီလွှာ ပျက်စီးသွားတယ်။ ပြီးတော့ ဝတ်မှုန်ကူးပေးတဲ့ ပျားတွေ၊ လိပ်ပြာတွေလည်း ပျောက်ကုန်တယ်။ နောက်နှစ်ကျတော့ အာလူးခင်းတွေ ပျက်စီးပြီး ရွာလုံးကျွတ် အကြွေးတင်ကုန်တယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် တစ်ယောက် ရောက်လာပြီး Policy 27, Article 27.3 ဖြစ်တဲ့ "Biodiversity Conservation Policy" (ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ) ကို ရှင်းပြတယ်။ သူက ပြောတယ်... "ဒကာကြီးတို့... ပိုးမွှားတိုင်းက ရန်သူ မဟုတ်ဘူး။ တချို့က မိတ်ဆွေတွေ။ အားလုံးကို သတ်ပစ်လိုက်ရင် ဂေဟစနစ် ပျက်ပြီး ကိုယ်ပါ ဒုက္ခရောက်မယ်" တဲ့။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် ဒကာကြီးရေ... ရွာသားတွေက သဘောပေါက်သွားပြီး "Organic Farming" (သဘာဝ မြေဩဇာသုံး စိုက်ပျိုးရေး) ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးလိုက်တယ်။ သစ်ပင်တွေ ပြန်စိုက်တယ်၊ ပိုးသတ်ဆေး လျှော့သုံးတယ်။ ၂ နှစ်လောက် ကြာတဲ့အခါမှာ ပျားလေးတွေ ပြန်ရောက်လာတယ်၊ မြေကြီး ပြန်ကောင်းလာတယ်၊ အာလူးတွေလည်း အထွက်နှုန်း တိုးလာတယ်။ ရွာလေးဟာ ပြန်လည် စည်ပင်လာတယ်။
ဒီ Case Study က ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာကတော့... "သဘာဝတရားကို ဖျက်ဆီးတာဟာ ကိုယ့်ထမင်းအိုး ကိုယ်ခွဲတာနဲ့ အတူတူပဲ" ဆိုတာပါပဲ။ "Biodiversity" ဆိုတာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေအတွက်ပဲ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စားဝတ်နေရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ "Life Support System" ကြီး ဖြစ်ပါတယ် ဒကာကြီး။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ "ကမ္ဘာ့ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများနေ့" မှာ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင်...
သစ်ပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ လူသား အားလုံးဟာ ကွန်ရက်ကြီးတစ်ခု (Web of Life) ထဲမှာ အတူတူ ရှိနေကြတာပါ။ တစ်ခုပျက်ရင် အားလုံး ပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို "ပဋ္ဌာန်း" ဉာဏ်နဲ့ မြင်ပြီး သဘာဝတရားကို မေတ္တာထား ထိန်းသိမ်းကြဖို့ လိုပါတယ်။
အခု ဟောကြားခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှု၊ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှု၊ အစာရေစာ ရှားပါးမှုတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။
အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ "ငါ့အဖို့သာ ကြည့်မယ်" ဆိုတဲ့ လောဘနဲ့ အတ္တတွေဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။
သဘာဝတရားနဲ့ သဟဇာတဖြစ်စွာ နေထိုင်ပြီး အားလုံး မျှဝေခံစားခြင်းက "နိရောဓသစ္စာ" (ငြိမ်းချမ်းရေး) ပါ။
ဒီလို နေထိုင်နိုင်ဖို့ သတိ၊ မေတ္တာ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ တရားတွေကို ကျင့်သုံးတာက "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပါပဲ။
ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့်... ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အားလုံး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။ စားရေရိက္ခာ ပေါများကြွယ်ဝကြပါစေ။ သက်ရှိအားလုံးအပေါ် ကိုယ်ချင်းစာစိတ်၊ မေတ္တာစိတ်များ ထားနိုင်ကြပြီး... သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၂ မေ ၂၀၂၆
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
