စက္ခုပသာဒရုပ် — မြင်သိမှုအတွက် မျက်စိအကြည်ရုပ် — အဆင့်မြင့်/အခြေအနေမှီ သိမ်းဆည်းသုံးသပ်ခြင်း; exact self-identification မခိုင်းခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

1။ ပါဠိဝေါဟာရမှ စတင်သော်လည်း စကားလုံးမှာ မရပ်ရ

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

2။ မနက်က doctrinal identity ကို နေ့လည်မှာ process အဖြစ် ဆက်ကြည့်

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

3။ အယူမှား ၁ — မျက်လုံးတစ်လုံးလုံးကို စက္ခုပသာဒထင်ခြင်း

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

4။ အယူမှား ၂ — မြင်ရသောအရောင်ကို စက္ခုပသာဒထင်ခြင်း

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

5။ အယူမှား ၃ — မြင်သိစိတ်ကို စက္ခုပသာဒထင်ခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

6။ အယူမှား ၄ — မျက်စိ sensation ကို exact pasāda ထင်ခြင်း

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

7။ V3 မှာ exact self-identification မခိုင်းရသည့် အကြောင်း

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

8။ Indirect discernment ဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းမဟုတ်

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

9။ စက္ခုဘက်၊ ရူပါရုံဘက်၊ ဝိညာဏ်ဘက်ကို ခွဲခြင်း

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

10။ ဖြစ်စဉ်လိုက်ခြေရာခံခြင်း—မြင်မှုမဖြစ်မီ assumptions

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

11။ မြင်မှုဖြစ်ချိန် object နဲ့ knowing ကို မရောရ

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

12။ မြင်ပြီးနောက် reaction ပေါ်လာပုံ

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

13။ ကြိုက်ခြင်းက စက္ခုပသာဒမဟုတ်

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

14။ မကြိုက်ခြင်းက စက္ခုပသာဒမဟုတ်

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

15။ အမည်ပေးခြင်း၊ မှတ်မိခြင်းနှင့် မြင်သိခြင်းကို ခွဲခြင်း

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

16။ အာယတန framework နဲ့ process ကို ပြန်စစ်

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

17။ ဓာတ် framework နဲ့ impersonal process ကို ကြည့်

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

18။ ဖဿကို အတ္တလုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ် မယူ

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

19။ conditioned process ကို အနိစ္စဘက်က သုံးသပ်

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

20။ စက္ခုပသာဒကို တိုက်ရိုက်ဖမ်းမရသော်လည်း condition-dependence ကို နားလည်နိုင်

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

21။ မြင်နိုင်စွမ်း ပြောင်းလဲမှုနဲ့ အနိစ္စကို မလွန်ကဲစွာ ဆက်စပ်

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

22။ ဒုက္ခ—အမြဲအားထားလိုမှုနဲ့ conditioned faculty

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

23။ အနတ္တ—မြင်နိုင်စွမ်းကို အမိန့်မပိုင်ခြင်း

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

24။ အနတ္တကို မျက်စိမရှိဘူးဟု မဆိုရ

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

25။ အလင်း/ပုံရိပ် meditation experience ကို ñāṇa မတပ်ရ

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

26။ မျက်စိရောဂါကို attainment သို့ karmic verdict မလုပ်ရ

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

27။ Iti 6 ကို schedule candidate အဖြစ် စစ်ဆေးထားရမည့် နယ်နိမိတ်

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

28။ Topic-direct evidence ကို claim နဲ့ တိတိကျကျချိတ်

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

29။ Abhidhamma technical layer ကို Sutta layer နဲ့ မရော

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

30။ စာရင်းကိုင်—ledger line တစ်ကြောင်းနဲ့ underlying transaction မတူ

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

31။ အော်ဒီတ်—assertion တစ်ခုကို evidence trail နဲ့ စစ်သလို

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

32။ မြင်မှုဖြစ်စဉ်မှာ evidence discipline ကို အသုံးချ

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

33။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ visual attraction ကို process အဖြစ် သိ

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

34။ visual aversion ကို process အဖြစ် သိ

နံနက်မှာ စက္ခုပသာဒဟာ မျက်လုံးအသားတစ်ခုလုံး မဟုတ်၊ မြင်ရသောရူပါရုံ မဟုတ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် မဟုတ်ကြောင်း ခွဲခဲ့ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီခွဲခြားမှုကို အသုံးပြုပြီး မြင်မှုဖြစ်စဉ်ဟာ conditions များအပေါ် မှီပြီး ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း စူးစမ်းရပါတယ်။

အနိစ္စကို “အရာအားလုံးပျောက်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားနဲ့သာ မထားပါနဲ့။ မြင်နိုင်စွမ်းဟာ အခြေအနေမတူရင် မတူနိုင်တယ်၊ object နဲ့ illumination ပြောင်းရင် visual experience ပြောင်းနိုင်တယ်၊ attention ပြောင်းရင် သိမြင်ပုံလည်း ပြောင်းနိုင်တယ်။ ဒီ observable conditionality ကို technical pasāda ကို exact self-identify လုပ်တယ်လို့ မပြောင်းဘဲ impermanence framework ဆီ ဆင်ခြင်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

35။ screen/phone အာရုံစူးစိုက်မှုကို ဓမ္မ proof မလုပ်

V3 practice မှာ “ငါ exact pasāda-rūpa ကိုတွေ့နေတယ်” ဆိုတဲ့ certainty ကို မတည်ဆောက်ရပါဘူး။ အစားထိုးလုပ်ရမယ့်အရာက sense-base ရှိမှုကို ကျမ်းအရ သိခြင်း၊ မြင်ရသော object နဲ့ knowing process ကို ခွဲခြင်း၊ reaction ကို သီးခြားသိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို indirect discernment ဟာ guess မဟုတ်ဘဲ evidence-bound understanding ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုက္ခဘက်မှာ မြင်နိုင်စွမ်းကို “အမြဲဒီလိုကောင်းနေရမယ်” လို့ ဆုပ်ထားတဲ့ vulnerability ကို ကြည့်ပါတယ်။ Sense faculty ကို မုန်းဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ faculty ဖြစ်သော်လည်း conditioned ဖြစ်လို့ အပြည့်အဝအားထားလို့မရတဲ့ သဘောကို နားလည်တာပါ။

36။ သစ္စာလေးပါးသို့ မှန်ကန်စွာ ဆင်းခြင်း

တိလက္ခဏာကို သုံးသပ်ရာမှာ technical object ကို မမြင်မိဘဲ မြင်တယ်လို့ မပြောရပါဘူး။ အခြေအနေမှီ sense-function နဲ့ seeing process ကို အခြေခံပြီး ပြောင်းလဲမှု၊ အားထားမရမှု၊ အမိန့်မပိုင်မှုတို့ကို စူးစမ်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ claim ရဲ့ အားကို evidence ရဲ့ အားထက် မကျော်စေရပါဘူး။

အနတ္တဘက်မှာ “မျက်စိမရှိဘူး” လို့ မဆိုပါဘူး။ မေးခွန်းက—ဒီ sense-function ကို အိုမင်းမှု၊ နာမကျန်းမှု၊ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုကင်းအောင် အပြည့်အဝအမိန့်ပေးနိုင်သလား။ Non-mastery ကို သိခြင်းဟာ nihilism မဟုတ်ဘဲ conditioned process ကို မှန်မှန်မြင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

37။ နေ့လည် self-review နှင့် ညနေ Pahāna အတွက် တံခါးဖွင့်

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— “စက္ခုပသာဒ” ဆိုတဲ့ ပါဠိဝေါဟာရကို သိထားတာက အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးကို အလွတ်ကျက်ထားပြီး ကိုယ်တွေ့တစ်ခုကို အတင်းတပ်လိုက်ရင် ပညာမဟုတ်သေးပါဘူး။ ဒီနေ့လည်မှာ ဝေါဟာရကနေ ဖြစ်စဉ်ဆီ ပြန်ဆင်းပြီး ဘာကို သိနိုင်သလဲ၊ ဘာကို exact identification မလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ စူးစမ်းကြမယ်။

မြင်ရသောအရာတစ်ခု ပေါ်လာတဲ့အခါ စိတ်က အလွန်မြန်မြန် “လူ၊ ပစ္စည်း၊ လှ၊ မလှ၊ ငါကြိုက်တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဆောက်တတ်ပါတယ်။ တီရဏပရိညာမှာ အဲဒီဇာတ်လမ်းကို အတင်းဖြတ်ပစ်တာမဟုတ်ဘဲ အဆင့်တွေကို ပြန်ခွဲကြည့်ပါတယ်—မြင်ရသောအရာ၊ မြင်သိမှု၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာ၊ တုံ့ပြန်မှု။ ခွဲသိနိုင်လေလေ တစ်စုတည်းသော “ငါမြင်တယ်” အယူရဲ့ ခိုင်မာမှုကို ပြန်စစ်နိုင်လေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာ practice boundary ကို ပြန်သတိရပါ—မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို သိနိုင်တယ်၊ object နဲ့ knowing ကို ခွဲနိုင်တယ်၊ reaction ကို စောင့်ကြည့်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အလင်း၊ အရောင်၊ မျက်စိထဲ sensation တစ်ခုကို “စက္ခုပသာဒရုပ်ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” လို့ exact identification မလုပ်ရပါဘူး။

တရားတော်နိဂုံး

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့— ဒီနေ့လည်မှာ စက္ခုပသာဒရုပ်ကို beginner direct object အဖြစ် ဖမ်းခိုင်းခြင်းမရှိဘဲ မြင်မှုဖြစ်စဉ်ကို ခြေရာခံပြီး စူးစမ်းခဲ့ကြပါတယ်။ မျက်လုံးအင်္ဂါ၊ ရူပါရုံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်၊ မှတ်သားမှု၊ ဝေဒနာနဲ့ reaction ကို မရောဘဲ ခွဲကြည့်ခဲ့ကြတယ်။ Conditioned sense-function ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဘက်က claim မလွန်ဘဲ ဆင်ခြင်ခဲ့ကြတယ်။

အရေးကြီးဆုံးက “ငါ technical object ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ပြီ” ဆိုတဲ့ certainty မတည်ဆောက်ဘဲ ကျမ်းအရ သိနိုင်သလောက်၊ အတွေ့အကြုံအရ သိနိုင်သလောက်ကို သီးခြားထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပညာအခြေခံက ညနေမှာ မြင်ရသောအရာအပေါ် တပ်မက်မှု၊ မနှစ်သက်မှု၊ “ငါမြင်တယ်/ငါ့အမြင်” ဆိုတဲ့ ဆုပ်ကိုင်မှုနဲ့ ဝိပလ္လာသကို ပညာဖြင့် ပယ်ခွာဘက်သို့ ဦးတည်ဖို့ တံခါးဖွင့်ပေးပါစေ။

သာဓု သာဓု သာဓု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပလာလက

https://orcid.org/0009-0000-0697-4760

 ကျမ်းကိုးနှင့် အထောက်အထားမှတ်စု

၁။ Sermon 062 သည် V3 — Advanced / Indirect Discernment ဖြစ်ပြီး File 09 safety flag သည် V3_DIRECT_INFERRED_CAUTION ဖြစ်သည်။ Beginner ကို cakkhu-pasāda exact self-identification မခိုင်းရ။

၂။ စက္ခု–ရူပ–စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် sense-process ခွဲခြားမှုအတွက် သံယုတ္တနိကာယ် သဠာယတနဆိုင်ရာ canonical framework များကို topic-direct source အဖြစ် စစ်ဆေးအသုံးပြုရမည်။

၃။ စက္ခုပသာဒရုပ်၏ technical classification ကို Abhidhamma/commentarial layer အဖြစ် provenance ခွဲထားရမည်; Sutta wording အဖြစ် မတင်ရ။

၄။ Schedule-assigned Iti 6 သည် canonical-entry candidate သာဖြစ်သည်။ Context verification မပြည့်စုံသေးသဖြင့် cakkhu-pasāda direct doctrinal proof အဖြစ် မသုံးထားပါ။

၅။ Direct canonical Pāḷi quotation မထည့်ထားပါ။ Controlled Myanmar-script Chaṭṭha Saṅgāyana source verification မပြီးမချင်း direct quotation မပြုရ။

၆။ Accounting/audit ဥပမာများသည် evidence discipline ကို ရှင်းပြသည့် modern illustration သာဖြစ်ပြီး Buddhist doctrinal evidence မဟုတ်ပါ။

၇။ အလင်း၊ visual image, eye sensation, clarity သို့မဟုတ် meditation experience တစ်ခုတည်းကို ñāṇa, Magga, Phala သို့မဟုတ် cakkhu-pasāda exact identification အဖြစ် မသတ်မှတ်ရ။

References

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂဆိုင်ရာ စက္ခု–ရူပ–စက္ခုဝိညာဏ် သင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တိပိဋက — အာယတန၊ ဓာတ်နှင့် ဝိညာဏ် ခွဲခြားသင်ကြားချက်များ။

ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ အဘိဓမ္မပိဋက — ပသာဒရုပ်နှင့် ရုပ်ခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ