အောင်မြင်မှုကို အဖွဲ့နှင့် မျှဝေတတ်ခြင်း

 သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၂ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်။

နံနက်ပိုင်း တရားတော်

တိုးတက်မှု၊ ချဲ့ထွင်မှုနှင့် လူမှုတာဝန်

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ‑ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန‑ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ‑ဂေါပန‑ပရိဟာရ‑ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။

ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။

နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။

စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။

ဒကာ ဒကာမတို့… နံနက်တစ်နံနက် စျေးဆိုင်တံခါးဖွင့်ချိန်၊ စက်ရုံမီးဖွင့်ချိန်၊ ကျောင်းတံခါးဖွင့်ချိန်၊ ရုံးခန်းကွန်ပျူတာဖွင့်ချိန်မှာ “ဒီနေ့ ပိုတိုးတက်ရမယ်” လို့ စိတ်ကူးကြတယ်။ တိုးတက်ချင်ခြင်းကိုယ်တိုင်က မမှားပါဘူး။ မိသားစုကို ပြေလည်စေချင်တာ၊ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်တည်မြဲစေချင်တာ၊ ပညာရေးကောင်းစေချင်တာ၊ လုပ်ငန်းကို ကျယ်စေချင်တာ—all ဒီစိတ်ကူးတွေမှာ အားထုတ်ခြင်းရှိတယ်။ သို့သော် ဓမ္မဘက်က မေးခွန်းတစ်ခုရှိတယ်။ “ကြီးလာတာက ဘယ်သူ့အတွက် ကြီးလာတာလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။

လက်ဝါးတစ်ဖက်တည်းနဲ့ လက်ခုပ်တီးလို့မရသလို၊ လုပ်ငန်းတစ်ခု၏တိုးတက်မှုဟာ ပိုင်ရှင်တစ်ယောက်တည်း၏အမည်နဲ့ မပေါက်ဖွားပါဘူး။ နံနက်စောစောဆိုင်ဖွင့်ပေးသူ၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်သူ၊ ဖောက်သည်စကားနားထောင်သူ၊ စာရင်းကိုင်သူ၊ အမှားကို ရိုးရိုးသားသားသတိပေးသူ၊ အိမ်မှာစောင့်ရှောက်လို့ အလုပ်လာနိုင်သူ—ဒီလူတွေ၏ အချိန်နဲ့စိတ်အားက အောင်မြင်မှုရဲ့အမြစ်ပါ။ အမြစ်ကို မမြင်တော့ဘဲ အဖျားကိုသာကြည့်လျှင် သစ်ပင်က မကြာခင်ခြောက်တတ်တယ်။

ဒီနေ့တရားမှာ တိုးတက်မှုကို မပိတ်ခိုင်းပါဘူး။ ချဲ့ထွင်မှုကို မကြောက်ခိုင်းပါဘူး။ သို့သော် တိုးတက်လာသမျှကို မေတ္တာ၊ သီလ၊ တရားမျှတမှုနဲ့ လမ်းညွှန်ဖို့ ဟောမယ်။ အဖွဲ့ရဲ့အောင်မြင်မှုကို ဘယ်လိုပြောမလဲ၊ ဘယ်လိုခွဲဝေမလဲ၊ ဘယ်လိုအခွင့်အလမ်းဖွင့်မလဲ၊ ဘယ်လိုလူမှုအဝန်းကို ပြန်အကျိုးပြုမလဲ—အဲဒါတွေကို ဓမ္မအလင်းနဲ့ စဉ်းစားကြမယ်။

တိုးတက်မှုကို “ပိုရခြင်း” တစ်ခုတည်းမဟုတ် “ပိုကောင်းခြင်း” ဟုမြင်ပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… ဝင်ငွေတိုးလာပြီး လူတွေ၏စိတ်ကျေနပ်မှုလျော့သွားလျှင် အဲဒီတိုးတက်မှုက ကိန်းဂဏန်းတိုးခြင်းသာ ဖြစ်တယ်။ လူများပိုလာလို့ ရုံးကျပ်လာ၊ အလုပ်ပင်ပန်းလာ၊ စကားကြမ်းလာ၊ လစာမမျှလာလျှင် ချဲ့ထွင်မှုဟာ အကျိုးထက် ဒုက္ခကိုချဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ ဓမ္မမှာ အကျိုးရှိမှုကို သီလကင်းကင်းနဲ့ မချိန်ပါဘူး။ ရလာသမျှသည် မိမိနှင့်အခြားသူကို မပျက်စီးစေရဘူး။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ လုပ်ငန်းတစ်ခုက အော်ဒါများလာလို့ နေ့စဉ်ပိုလုပ်ခိုင်းတယ်။ အပိုဝင်ငွေရှိလာပေမယ့် အလုပ်ချိန်၊ အနားယူခွင့်၊ လုံခြုံရေးကို မပြင်ဘူးဆိုပါစို့။ အလုပ်သမားတွေ ငြိမ်ငြိမ်လေးနေပေမယ့် အားကုန်လာတယ်။ တစ်ချိန်မှာ အမှားများလာ၊ မကျေနပ်မှုများလာ၊ အတွေ့အကြုံရှိသူတွေ ထွက်သွားတယ်။ ဒီအချိန်မှာ “ကျွန်ုပ်တို့ကြီးလာပြီ” ဟုမပြောခင် “လူတွေချမ်းသာနေကြသလား” လို့ မေးရမယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဒီအပတ်အတွင်း မိမိလုပ်ငန်း၏ တိုးတက်မှုကို ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုတည်းနဲ့မတိုင်းပါနဲ့။ လူဘယ်နှယောက်အသစ်ရလာသလဲ၊ ဘယ်နှယောက်စွမ်းရည်တိုးလာသလဲ၊ ဘယ်အိမ်ထောင်စုအတွက် တည်ငြိမ်မှုဖြစ်လာသလဲ၊ ဘယ်လိုပျက်စီးမှုကိုလျှော့နိုင်သလဲဆိုတာလည်း ရေတွက်ကြည့်ပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

ရထားသောစည်းစိမ်ကို သုံးတတ်ခြင်းသည် တာဝန်၏အစ

ဒကာ ဒကာမတို့… အနဏသုတ်မှာ ရိုးသားစွာရသောစည်းစိမ်၊ ထိုစည်းစိမ်ကို သုံးစွဲခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်း၊ အပြစ်ကင်းခြင်းတို့ကို လူ့ဘဝချမ်းသာမှုအဖြစ် မိန့်တော်မူတယ်။  အဲဒီထဲက အရေးကြီးတာက “ရခြင်း” နဲ့ “သုံးတတ်ခြင်း” ကို ခွဲပြထားခြင်းပါ။ တိုးတက်မှုက ဝင်လာတာသာမဟုတ်ဘဲ ဝင်လာတာကို ဘယ်ဘက်သုံးမလဲဆိုတာနဲ့ လူ့တန်ဖိုးပေါ်လာတယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စက်ရုံတစ်ခု အမြတ်တိုးလာပြီဆိုပါစို့။ စက်အသစ်ဝယ်တာလည်း လိုတယ်၊ အရံငွေထားတာလည်း လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် လုံခြုံရေးပစ္စည်းဟောင်းနေသေး၊ နေမကောင်းသူကုသခွင့်မရှိသေး၊ လစာအချိန်မီမထွက်သေးလျှင် အမြတ်သုံးစွဲပုံကို ပြန်မေးရမယ်။ အောင်မြင်မှုကိုအဖွဲ့နဲ့မျှဝေတတ်ခြင်းဆိုတာ ပွဲတစ်ပွဲလုပ်ပေးခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ လူတွေအတွက်လုံခြုံမှုဖြစ်စေမည့် စနစ်ကို ဦးစားပေးခြင်းပါ။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဝင်ငွေအသစ်ရလာတိုင်း “လူ၏အလုပ်အခြေအနေ၊ အရည်အသွေး၊ အနာဂတ်အရံ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းသုံးခုနဲ့ သုံးစွဲချက်ကို ဆင်ခြင်ပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

လုပ်အားကို မြင်အောင်ပြောပေးခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… အဖွဲ့တစ်ခုမှာ အလုပ်အမျိုးမျိုးရှိတယ်။ မျက်နှာစာမှာရပ်သူကိုသာ ချီးကျူးလွယ်ပြီး နောက်ကွယ်ကလုပ်သူကို မေ့လွယ်တယ်။ မေ့နေခြင်းကလည်း စိတ်ထဲမှာ “ငါသာအဓိက” ဆိုတဲ့မာနကို ကြီးစေတတ်တယ်။ တစ်ယောက်၏အမည်ကိုသာ ကြီးအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အဖွဲ့ရဲ့လုပ်အားကို လူမြင်အောင် ဖော်ပြပေးခြင်းက စိတ်ဓာတ်ကိုကြီးစေတယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ဆုတစ်ဆုရသောနေ့မှာ ခေါင်းဆောင်က စင်မြင့်ပေါ်တက်တယ်။ “ဒီဆုဟာ ငါ့ဆု” လို့ပဲပြောလျှင် နောက်ကွယ်ကအဖွဲ့၏ရင်ထဲမှာ တိတ်ဆိတ်သွားနိုင်တယ်။ “ဒီအချက်အလက်ကိုစစ်ပေးသူ၊ အချိန်မီပို့ပေးသူ၊ ဖောက်သည်အခက်အခဲကို သည်းခံနားထောင်သူတို့ကြောင့်” လို့ အမည်နှင့်တကွ ဖော်ပြလျှင် ချီးကျူးခြင်းက လုပ်ငန်းအင်အားဖြစ်လာတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အစည်းအဝေးတိုင်းမှာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ပြောလျှင် အနည်းဆုံး နောက်ကွယ်မှပါဝင်သူတစ်ဦး၏ လုပ်အားကို အမည်နှင့်တကွ မှတ်တမ်းတင်ပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

အကျိုးအမြတ်မျှဝေခြင်းကို ကရုဏာနှင့် စည်းကမ်းနှစ်ခုလုံးဖြင့်လုပ်ပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… မျှဝေခြင်းဆိုတာ စိတ်ကြိုက်ပေးကမ်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရားမျှတသောစည်းကမ်းရှိရမယ်။ မရှင်းလင်းသောဆုကြေး၊ လူနီးလူဝေးအလိုက်ခွဲပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသာလွန်လွန်ကဲကဲပေးခြင်းတို့က ရန်လိုမှုမွေးစေတတ်တယ်။ မျှဝေခြင်းတွင် မေတ္တာလိုသလို စနစ်လည်းလိုတယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ နှစ်ကုန်အမြတ်ကိုဆုကြေးခွဲရာမှာ အုပ်ချုပ်သူနီးစပ်သူများသာပိုရတယ်ဆိုပါစို့။ အလုပ်ကောင်းသူများက စိတ်အားကျ၊ အဖွဲ့က ပိုင်းကွဲ၊ သတင်းက ပိုကြမ်းတတ်တယ်။ ပြန်လည်ပြင်လိုလျှင် စံနှုန်း၊ အလုပ်ရလဒ်၊ အဖွဲ့ဝင်အခန်းကဏ္ဍ၊ အခြေအနေတူညီမှုကို ကြိုတင်ရှင်းပြဖို့လိုတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဆုကြေး၊ ရာထူးတိုး၊ သင်တန်းအခွင့်အရေးအတွက် စံနှုန်းကို ရေးသားထားပါ။ စံနှုန်းကို မသိသူမရှိအောင် ရှင်းပြပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

မုဒိတာဖြင့် အခြားသူတိုးတက်မှုကို ချီးကျူးပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… သူများတိုးတက်တာကို မြင်ရင် မိမိတန်ဖိုးလျော့သွားသလို ခံစားရတာဟာ လူ့စိတ်ရဲ့ အားနည်းရာတစ်ခုပါ။ ဒါကိုမသိဘဲထားရင် အဖွဲ့ထဲမှာ အောင်မြင်သူကို ဆွဲချချင်စိတ် ဖြစ်လာတတ်တယ်။ မုဒိတာဆိုတာ သူတစ်ပါးကောင်းခြင်း၌ ဝမ်းမြောက်ခြင်းပါ။ အဖွဲ့တစ်ခုမှာ မုဒိတာရှိရင် အောင်မြင်သူက လုံခြုံ၊ နောက်လာသူက အားတက်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ လူငယ်တစ်ဦးက အရောင်းအောင်မြင်လို့ ရာထူးတိုးတယ်။ အကြီးတစ်ဦးက “သူက ငယ်သေးတယ်” ဟု တားဆီးမည့်အစား သူ့ကောင်းချက်ကို ချီးကျူးပြီး အားနည်းချက်ကို သင်ပေးတယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီသဘောက အဖွဲ့ထဲမှာ “တက်လာလို့ ရန်သူမဖြစ်ဘူး” ဆိုတဲ့ယုံကြည်မှုကို ထောင်ပေးတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး၏ ကောင်းမှုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ချီးကျူးပါ။ ချီးကျူးစကားဟာ မျက်နှာချိုသာဖို့မဟုတ်ဘဲ သက်သေအခြေပြုဖြစ်ရမယ်။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

အခွင့်အလမ်းကို မျှဝေခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… ငွေကိုမျှဝေခြင်းထက် ပိုရှည်လျားတဲ့အကျိုးရှိတာက အခွင့်အလမ်းကိုမျှဝေခြင်းပါ။ သင်တန်းတက်ခွင့်၊ လုပ်ငန်းသစ်စမ်းခွင့်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အစည်းအဝေးထဲပါခွင့်၊ ဖောက်သည်နဲ့တွေ့ခွင့်—ဒါတွေက လူတစ်ယောက်၏ဘဝကိုပြောင်းပေးနိုင်တယ်။ အခွင့်အလမ်းကို ကိုယ့်နီးစပ်သူများထဲမှာသာပိတ်ထားရင် အဖွဲ့၏အနာဂတ်က ကျဉ်းသွားတယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ သင်တန်းနေရာနှစ်နေရာပဲရှိတယ်ဆိုပါစို့။ အမြဲတမ်းအကြီးတန်းသူများပဲသွားရင် အတွေ့အကြုံဟာ လူနည်းနည်းမှာပဲစုနေမယ်။ တစ်ယောက်သွားပြီးလျှင် ပြန်သင်ပေးရမယ့်စနစ်ထား၊ နောက်တစ်ခေါက်မှာ အခြားသူကိုအခွင့်ပေးလျှင် အသိပညာက အဖွဲ့ပိုင်ဖြစ်လာတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အခွင့်အလမ်းစာရင်းတစ်ခုလုပ်ပါ။ ဘယ်သူဘာသင်တန်းရခဲ့သလဲ၊ ပြန်လည်မျှဝေခဲ့သလဲ၊ နောက်တစ်ယောက်အလှည့်ကဘယ်သူလဲဆိုတာ ဖွင့်လှစ်မြင်နိုင်အောင်ထားပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

တိုးချဲ့ခြင်းမတိုင်မီ လူ၏ခံနိုင်ရည်ကို တိုင်းပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… ဆိုင်ခွဲတိုးမယ်၊ ဝန်ဆောင်မှုတိုးမယ်၊ ထုတ်လုပ်မှုတိုးမယ်ဆိုတာ စက်ပစ္စည်းအရေအတွက်ကိုသာမေးလို့မရဘူး။ လုပ်နေသူတွေက ဘယ်လောက်ခံနိုင်သလဲ၊ သင်တန်းရပြီးပြီလား၊ အရေးပေါ်အချိန်မှာဘယ်သူကအစားထိုးနိုင်သလဲ၊ မိသားစုဘဝထိခိုက်မလားဆိုတာမေးရမယ်။ လူကိုစက်လိုသုံးမိရင် ချဲ့ထွင်မှုက မေတ္တာပျောက်တတ်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ဆေးရုံဝန်ဆောင်မှုကိုချဲ့မယ်ဆိုပြီး ရှိပြီးသားဝန်ထမ်းကိုပဲ နှစ်ဆအလုပ်ပေးတယ်ဆိုပါစို့။ လူနာများများလက်ခံနိုင်ပေမယ့် ဂရုစိုက်မှုနည်းလာနိုင်တယ်။ လုပ်ငန်းအရည်အသွေးကို ထိန်းဖို့ အလုပ်ခွဲဝေမှု၊ အနားယူချိန်၊ စွမ်းရည်တိုးသင်တန်းကို တစ်ပြိုင်နက်ထည့်ရမယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… တိုးချဲ့မည့်ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမတိုင်မီ “လူ၊ အချိန်၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ လုံခြုံရေး” စစ်ဆေးချက်လေးခုကို စာဖြင့်ရေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

အမှားသတိပေးသူကို အကျိုးပြုအဖွဲ့ဝင်ဟုမြင်ပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… တိုးတက်မှုကာလမှာ “အဆင်ပြေပါတယ်” လို့သာပြောသူများကို အနားထားလွယ်တယ်။ ဒါပေမယ့် အန္တရာယ်ကိုစောစောပြောသူ၊ ဖောက်သည်နာကျင်မှုကိုတင်ပြသူ၊ စာရင်းမကိုက်တာကို ထုတ်ပြောသူက အဖွဲ့ကိုကာကွယ်နေသူဖြစ်နိုင်တယ်။ သူ့ကိုအရှက်ခွဲလျှင် နောက်တစ်ခါဘယ်သူမှ အမှန်မပြောတော့ဘူး။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ လုပ်ငန်းသစ်တစ်ခု မြန်မြန်ဖွင့်ဖို့ ကြိုးစားနေချိန်မှာ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးက လုံခြုံရေးစစ်ဆေးချက်မပြီးသေးကြောင်းပြောတယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီသူကို “အောင်မြင်မှုကိုဖျက်တယ်” လို့ဆိုလျှင် အန္တရာယ်ကိုသာဖုံးထားရာရောက်တယ်။ “သတိပေးလို့ကျေးဇူးတင်တယ်၊ ဘာလိုသလဲ” လို့မေးရင်တော့ အမှားမဖြစ်မီပြင်နိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အမှားသတိပေးမှုအတွက် အပြစ်မပေးသည့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုထားပါ။ ပြောသူကိုမရှာခင် အချက်ကိုပြင်ဖို့ဦးစားပေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

လူမှုအဝန်းကို ပြန်ကြည့်သော ချဲ့ထွင်မှု

ဒကာ ဒကာမတို့… လုပ်ငန်းတစ်ခုကြီးလာလျှင် အနီးအနားလူမှုအဝန်းအပေါ်သက်ရောက်မှုလည်းကြီးလာတယ်။ လမ်းပိတ်မှု၊ အသံ၊ အမှိုက်၊ ရေသုံးစွဲမှု၊ အငယ်စားဆိုင်များအပေါ်သက်ရောက်မှု—ဒီလိုအရာတွေကို “လုပ်ငန်းပြင်ပ” ဟုဖြတ်မထားသင့်ဘူး။ လူမှုတာဝန်ဆိုတာ လှူဒါန်းပွဲနေ့တစ်နေ့သာမဟုတ်၊ နေ့စဉ်မပျက်စီးအောင်လုပ်ခြင်းပါ။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စက်ရုံတစ်ခုက အလုပ်အကိုင်များစွာဖန်တီးပေးတယ်၊ ဒါပေမယ့် အနီးအနားရေစီးကြောင်းကို ဂရုမစိုက်ဘူးဆိုပါစို့။ အလုပ်ရသူများပျော်နိုင်သလို ထိခိုက်သူများလည်းရှိနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့်အောင်မြင်မှုကို တိုင်းတဲ့အခါ အမြတ်စာရင်းဘေးမှာ လူမှုအဝန်းနားထောင်မှုစာရင်းလည်းလိုတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… လစဉ်တစ်ကြိမ် အနီးအနားအသိုင်းအဝိုင်းထံမှ အကြံပြုချက်နားထောင်သည့်အချိန် သတ်မှတ်ပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

ပေးကမ်းခြင်းကို လက်ကျန်မှမစောင့်ပါနဲ့

ဒကာ ဒကာမတို့… ဣတိဝုတ္တကမှာ ပေးကမ်းမျှဝေခြင်း၏အကျိုးကို မိန့်တော်မူထားတယ်။  ဒီတရားက “လက်ကျန်များမှပေး” ဟုသာမဟုတ်ဘဲ စေးနဲခြင်းကိုစိတ်ထဲအမြစ်မစွဲစေဖို့ သတိပေးတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ အရမ်းပြည့်စုံမှပေးမယ်ဆိုရင် ပေးရမည့်နေ့မရောက်ဘဲ ဘဝကုန်သွားတတ်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ဆိုင်တစ်ဆိုင်က ရောင်းအားကောင်းလာလို့ အကြီးမားဆုံးလှူဒါန်းမှုကိုသာစောင့်နေတယ်ဆိုပါစို့။ သို့သော် နေ့စဉ်မှာ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်၏ဖျားနာမှု၊ အနီးအနားကျောင်း၏စာအုပ်လိုအပ်မှုကိုမမြင်ဘူးဆိုရင် မေတ္တာက ရှေ့မရောက်ဘူး။ နည်းနည်းဖြစ်စေ စနစ်တကျဖြစ်စေ၊ လူကိုချီးမြှောက်စေတဲ့ပေးကမ်းမှုက တိုးတက်မှုကိုသန့်စင်စေတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… တစ်လစာလူမှုအကျိုးပြုဘတ်ဂျက်ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ပါ။ လိုအပ်မှုနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို အဖွဲ့နဲ့အတူရွေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

မေတ္တာမရှိသောကြီးထွားမှုကို ကန့်သတ်နိုင်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… ကရဏီယမေတ္တသုတ်မှာ သတ္တဝါအားလုံးချမ်းသာစေလိုသောစိတ်ကို လေ့ကျင့်ရန်မိန့်တော်မူတယ်။  မေတ္တာဆိုတာ အမြတ်မလိုချင်တော့ဘူးလို့ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။ အမြတ်ရဖို့အတွက် မည်သူ့ကိုမှ မနာစေချင်တဲ့စိတ်ထားပါ။ တစ်ဖက်ကလည်း အောင်မြင်မှုလိုချင်တယ်၊ တစ်ဖက်ကလည်း လူနာကျင်မှုမလိုချင်ဘူး—ဒီနှစ်ဖက်ကိုတစ်ပြိုင်နက်ကိုင်နိုင်မှ ဓမ္မအခြေပြုတိုးတက်မှုဖြစ်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ဖောက်သည်ကိုအမြတ်များစေမယ့်ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကို ကြော်ငြာချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် မလိုအပ်သူကိုပါစိုးရိမ်စိတ်ဖြစ်အောင် ရောင်းမယ်ဆိုရင် မေတ္တာနဲ့မညီဘူး။ မမှန်တာမပြော၊ မလှုံ့ဆော်သင့်တာမလှုံ့ဆော်၊ လိုအပ်သူအတွက်ရိုးသားစွာရှင်းပြခြင်းက ရေရှည်ယုံကြည်မှုကိုတည်ဆောက်ပေးတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမှာ “ဒီအရာက ဘယ်သူ့ကိုနာစေမလဲ၊ နာစရာမလိုအောင်ဘယ်လိုပြင်နိုင်မလဲ” ဟု မေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

ခေါင်းဆောင်သည် အောင်မြင်မှု၏ပိုင်ရှင်မဟုတ် ထိန်းသိမ်းသူ

ဒကာ ဒကာမတို့… ခေါင်းဆောင်က အဖွဲ့၏အောင်မြင်မှုကို မိမိနာမည်တံဆိပ်တင်ဖို့မဟုတ်ဘဲ နောက်လူများအသုံးချနိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးရတယ်။ အဲဒီလိုလူက ချီးကျူးမှုရလာလျှင် အဖွဲ့ကိုပြန်ပေးတယ်၊ ဝေဖန်မှုရလာလျှင် မိမိတာဝန်ယူတယ်။ အထက်မှာသာစကားကြီးပြီး အောက်မှာသာအပြစ်ပုံချမိရင် လူတွေက မျှဝေချင်စိတ်ပျောက်တတ်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စီမံကိန်းကောင်းသွားရင် ခေါင်းဆောင်က စင်မြင့်ပေါ်တက်၊ မကောင်းရင် ဝန်ထမ်းကိုသာတင်ပြောတယ်ဆိုပါစို့။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာ လူတွေက အန္တရာယ်မယူချင်တော့ဘူး။ ကောင်းတာကိုအဖွဲ့နဲ့မျှဝေ၊ မကောင်းတာကိုမိမိဦးစွာတာဝန်ယူပြီး အဖြေရှာသူကတော့ ယုံကြည်မှုကိုမြှင့်ပေးတယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… နောက်တစ်ကြိမ် အောင်မြင်မှုရလျှင် “ဒီအောင်မြင်မှုမှာ ဘယ်သူတွေပါဝင်ခဲ့သလဲ” ကိုဦးစွာပြောပါ။ အခက်အခဲရလျှင် “ဘာကိုပြင်မလဲ” ကိုဦးစွာမေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လူတွေပါဝင်စေခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… လူတစ်ယောက်တည်းမြင်တာနဲ့ စနစ်တစ်ခုလုံးကိုမမြင်နိုင်ဘူး။ ချဲ့ထွင်ရေးဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အရောင်း၊ ငွေကြေး၊ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှု၊ လူမှုအဝန်းနဲ့ ထိတွေ့သူတို့အသံပါရမယ်။ ပါဝင်ခွင့်ရသူက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မိမိအလုပ်လိုသဘောထားတတ်တယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ ရုံးတည်နေရာပြောင်းမယ်ဆိုတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အထက်လူကြီးများပဲချတယ်ဆိုပါစို့။ သွားလာရေးအခက်အခဲ၊ ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး၊ အလုပ်ချိန်အပြောင်းအလဲကို မကြိုတင်သိနိုင်ဘူး။ ကြိုတင်နားထောင်လျှင် မဖြစ်နိုင်တာကို မပေးမိဘဲ၊ ဖြစ်နိုင်တာကို အဆင်ပြေအောင်ဖန်တီးနိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အရေးကြီးဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ အဖွဲ့မှမတူညီသောအခန်းကဏ္ဍသုံးခုထက်မနည်းကို နားထောင်ပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

မနက်တိုင်း ကမ္မကို သတိရသော လုပ်ငန်းယဉ်ကျေးမှု

ဒကာ ဒကာမတို့… အုပဇ္ဈတ္ထာနသုတ်မှာ မိမိသည် မိမိကံ၏အရှင်၊ မိမိကံ၏အမွေခံဖြစ်သည်ဟု ဆင်ခြင်ရန်မိန့်တော်မူတယ်။  အောင်မြင်တဲ့အချိန်မှာ ဒီသတိက အလွန်လိုတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ရလာတဲ့အာဏာနဲ့အမြတ်ကို ဘယ်လိုသုံးခဲ့သလဲဆိုတာက မိမိ၏ကံဖြစ်လာလို့ပါ။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ မနက်အစည်းအဝေးမှာ “ဒီနေ့ ဘယ်လောက်ရမလဲ” ကိုသာမေးတယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီမေးခွန်းနဲ့အတူ “ဒီနေ့ ဘယ်သူ့ကိုမျှတစွာဆက်ဆံမလဲ၊ ဘယ်အမှားကိုမဖုံးမလဲ၊ ဘယ်အကူအညီကိုပေးမလဲ” လို့မေးနိုင်ရင် လုပ်ငန်းရဲ့စိတ်ဝိညာဉ်ကပြောင်းလာမယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… နံနက်အစည်းအဝေးမှာ မိနစ်တစ်မိနစ်ပဲဖြစ်စေ “မှန်ကန်စွာလုပ်မည်၊ လူမနာစေမည်၊ အကျိုးကိုမျှဝေမည်” ဟုသတိပေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

အငြင်းပွားမှုတွင်လည်း မျှဝေတတ်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… အောင်မြင်မှုမျှဝေတတ်ဖို့ဆိုတာ ရလဒ်ကောင်းရင်သာမဟုတ်၊ အကြံကောင်းကိုလည်းအခြားသူမှလာနိုင်ကြောင်း လက်ခံခြင်းပါ။ မိမိအကြံမဟုတ်လို့ ပယ်ချမိရင် အဖွဲ့ဉာဏ်ပညာကိုဆုံးရှုံးတတ်တယ်။ ဓမ္မပဒမှာ ဒေါသကိုမဒေါသ၊ မကောင်းကိုကောင်းခြင်း၊ စေးနဲခြင်းကိုပေးကမ်းခြင်းနဲ့ အနိုင်ယူရန် မိန့်တော်မူတယ်။  အလုပ်ခွင်အငြင်းအခုံမှာလည်း ရန်သူကိုအနိုင်ယူဖို့မဟုတ်ဘဲ ပြဿနာကိုဖြေရှင်းဖို့လိုတယ်။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စီမံကိန်းအကြံပြုချက်နှစ်ခုကွာတယ်ဆိုပါစို့။ တစ်ဖက်ကိုအရှက်ခွဲဖို့ကြိုးစားလျှင် အကြံရဲ့တန်ဖိုးကို မမြင်တော့ဘူး။ အချက်အလက်၊ အန္တရာယ်၊ လူအပေါ်သက်ရောက်မှုကိုခွဲပြောလျှင် အကြံကောင်းကိုမည်သူပေးပေး လက်ခံနိုင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… အငြင်းပွားတိုင်း “ဘယ်သူမှန်သလဲ” မေးခွန်းမတိုင်မီ “ဘယ်အကျိုးကို ကာကွယ်ချင်ကြသလဲ” ဟုမေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

အောင်မြင်မှုကို အမွေမဟုတ် အလင်းအဖြစ်ထားပါ

ဒကာ ဒကာမတို့… အဆုံးမှာ ဒကာ ဒကာမတို့… မိမိတို့ချန်ထားရမယ့်အမွေက ငွေကြေးစာရင်းတစ်အုပ်တည်းမဟုတ်ပါဘူး။ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက “ဒီနေရာမှာ ကျွန်ုပ်ကိုလူတစ်ယောက်လိုမြင်တယ်” လို့ပြောနိုင်ခြင်း၊ လူငယ်တစ်ဦးက “ဒီနေရာမှာ သင်ယူခွင့်ရတယ်” လို့ပြောနိုင်ခြင်း၊ လူမှုအဝန်းက “ဒီလုပ်ငန်းကြီးလာလို့ ငါတို့မနာဘူး” လို့ပြောနိုင်ခြင်း—ဒါတွေက ထင်ရှားတဲ့အမွေပါ။

ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ အဖွဲ့ကိုကြာကြာဦးဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး အနားယူတော့မယ်ဆိုပါစို့။ သူ့အတွက် အကြီးဆုံးအောင်မြင်မှုက သူမရှိလည်း အဖွဲ့က မေတ္တာနဲ့ တရားမျှတမှုရှိရှိ ဆက်သွားနိုင်ခြင်းပါ။ မျိုးဆက်တစ်ဆက်ကို မိမိအပေါ်မူတည်စေခြင်းထက် စနစ်ကောင်း၊ စကားကောင်း၊ စိတ်ကောင်းထားခဲ့ခြင်းကပိုမြတ်တယ်။

ဒီနေရာမှာ အပြစ်ရှာဖို့မဟုတ်ဘဲ သတိရဖို့လိုတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မျှဝေသည်ဆိုတာ လူတိုင်းကိုတူညီအောင်လုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ တာဝန်၊ လုပ်အား၊ လိုအပ်ချက်တို့ကိုမြင်ပြီး မျှတအောင်ထားခြင်းပါ။ မျှတခြင်းမရှိလျှင် လူရဲ့စိတ်ကွဲတတ်တယ်။ စိတ်ကွဲလျှင် လုပ်ငန်းအပြင်ပန်းကြီးသော်လည်း အတွင်းကအားနည်းတတ်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့… ယနေ့ကစပြီး မိမိလုပ်ငန်း၊ မိသားစု၊ ကျောင်း၊ အဖွဲ့ထဲမှာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုရတိုင်း “ဒီအလင်းကို ဘယ်သူနဲ့မျှဝေမလဲ” ဟုမေးပါ။ ဒီအလုပ်ဟာ ရုံးခန်းကြီးရှိမှမဟုတ်ပါ။ မိသားစုဆိုင်ငယ်၊ စာသင်ခန်း၊ စေတနာအသင်း၊ ကျောင်းတိုက်ကိစ္စ၊ အွန်လိုင်းအဖွဲ့လေးမှာတောင် စတင်နိုင်တယ်။ နေ့တိုင်း တစ်ယောက်ကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ တစ်ယောက်ကိုသင်ပေးခြင်း၊ တစ်ယောက်၏ဒုက္ခကိုနားထောင်ခြင်းက တိုးတက်မှုရဲ့မေတ္တာအခြေခံဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်ချက်ကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ယနေ့ မိမိလက်ထဲက အာဏာဟာ ခဏတာသာပါ။ ရာထူးလည်းပြောင်းမယ်၊ စျေးကွက်လည်းပြောင်းမယ်၊ အသက်လည်းပြောင်းမယ်။ သို့သော် မိမိကြောင့် တစ်ယောက်ယောက် စိတ်အားတက်သွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် အလုပ်တစ်ခု တရားမျှတသွားခြင်း၊ မိမိကြောင့် လိုအပ်သူတစ်ဦးအခွင့်အလမ်းရသွားခြင်းကတော့ ကောင်းသောအလေ့အကျင့်အဖြစ် ဆက်ကျန်တတ်တယ်။ အဲဒီအရာကိုပဲ ဓမ္မနှင့်ညီသောတိုးတက်မှုလို့ ခေါ်ချင်တယ်။

တစ်ခါတစ်ရံ “မျှဝေရင် ငါ့အတွက်လျော့မလား” လို့ စိုးရိမ်တတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် တရားမျှတစွာမျှဝေခြင်းက ယုံကြည်မှုကိုပိုစေတယ်။ ယုံကြည်မှုရှိလျှင် လူတွေက ပြဿနာကိုဖုံးမထားဘဲပြောတတ်တယ်၊ အကြံကောင်းကိုမချုပ်ထားဘဲပေးတတ်တယ်၊ အလုပ်ရှုပ်တဲ့နေ့မှာ အချင်းချင်းကူတတ်တယ်။ ဒီလိုအဖွဲ့မှာသာ ချဲ့ထွင်မှုက အခြေတည်တတ်တယ်။ အပြင်ပန်းအမြတ်က တစ်ခါတစ်ရံကျနိုင်ပေမယ့် လူ၏ယုံကြည်မှုကျသွားရင် ပြန်တက်ဖို့အလွန်ခက်တယ်။

နံနက်အလုပ်စမည့်အချိန် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲမှာသုံးချက်ကိုထားကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ဆောင်မှုက ဘယ်သူ့ကိုအကျိုးဖြစ်စေမလဲ။ ဒီနေ့ ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်က ဘယ်သူ့ကိုမနာစေဖို့လိုမလဲ။ ဒီနေ့ရလာမည့်ကောင်းမှုကို ဘယ်သူနှင့် မျှဝေမလဲ” လို့မေးပါ။ ဒီမေးခွန်းသုံးခုက ကြီးမားတဲ့ကုန်ကျစရိတ်မလိုဘဲ စိတ်ကိုမှန်တဲ့လမ်းပေါ်တင်ပေးနိုင်တယ်။

သစ္စာလေးပါးဖြင့် အဆုံးသတ်ဆင်ခြင်ခြင်း

ဒကာ ဒကာမတို့… အောင်မြင်မှုကို မမျှဝေတတ်သောအခါ ဒုက္ခဖြစ်တတ်တယ်။ မမြင်ခံရသူ၏နာကျင်မှု၊ အခွင့်အလမ်းမရသူ၏စိတ်ကျမှု၊ အလုပ်များလွန်းသူ၏ပင်ပန်းမှု၊ လူမှုအဝန်းနာကျင်ရမှု—ဒါတွေက ဒုက္ခသစ္စာပါ။

ဒီဒုက္ခဖြစ်ရခြင်း၏သမုဒယကိုကြည့်ရင် “ငါရရင်လုံလောက်ပြီ” ဆိုတဲ့မာန၊ ပိုယူချင်တဲ့လောဘ၊ အခြားသူတက်လာမည်ကိုစိုးရိမ်တဲ့ဒေါသ၊ အကျိုးဆက်ကိုမမြင်တဲ့မောဟတို့ကိုတွေ့ရတယ်။ အောင်မြင်မှုကို မလိုချင်ရဘူးဆိုတာမဟုတ်ပါ။ အောင်မြင်မှုကို အတ္တအစာမလုပ်ဖို့သာလိုတယ်။

နိရောဓဆိုတာ အကျိုးအမြတ်မရှိတော့တာမဟုတ်ပါ။ ကျေးဇူးကိုမြင်နိုင်သောခဏ၊ လူတစ်ဦး၏လုပ်အားကိုအသိအမှတ်ပြုနိုင်သောခဏ၊ အခွင့်အလမ်းကိုလက်ဆင့်ကမ်းနိုင်သောခဏ၊ လူမှုအဝန်းမနာအောင်ဆုံးဖြတ်နိုင်သောခဏမှာ စိတ်၏စေးနဲခြင်းလျော့သွားတာပါ။

မဂ္ဂကတော့ မှန်ကန်သောအမြင်ဖြင့် လူအားလုံး၏ပါဝင်မှုကိုမြင်ခြင်း၊ မှန်ကန်သောရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ချဲ့ထွင်ခြင်း၊ မှန်ကန်သောစကားဖြင့်ချီးကျူးခြင်း၊ မှန်ကန်သောအလုပ်ဖြင့် အကျိုးကိုမျှဝေခြင်း၊ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့်လူမှုအဝန်းကိုမထိခိုက်စေခြင်း၊ သတိနှင့်ပညာဖြင့်နေ့စဉ်ဆုံးဖြတ်ခြင်းပါ။ သစ္စာလေးပါးကို ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်၌ မိန့်တော်မူထားပါတယ်။ 

အောင်မြင်မှုကို မျှဝေတတ်သောစိတ်များ တိုးပွားပါစေ။ မိမိတို့၏အဖွဲ့၊ မိသားစု၊ လုပ်ငန်းနှင့် လူမှုအဝန်းတို့မှာ မေတ္တာ၊ မုဒိတာ၊ ကရုဏာ၊ တရားမျှတမှုတို့ ခိုင်မာပါစေ။ ဤတရားနာရသောကုသိုလ်ကြောင့် မိဘ၊ ဆရာသမား၊ အဖွဲ့အစည်းအဝန်းနှင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်းသာကြပါစေ။ 

ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ကလောင်ရှင် — စ၀်ဓမ္မသာမိ (ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက)

ကိုးကားကျမ်းစာရင်း

၁။ ပဠိတိပိဋက၊ ချဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ။

၂။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အနဏသုတ်။

၃။ ဣတိဝုတ္တက ၁.၂၆၊ ဒါနသုတ်။

၄။ သုတ္တနိပါတ ၁.၈၊ ကရဏီယမေတ္တသုတ်။

၅။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇၊ အုပဇ္ဈတ္ထာနသုတ်။

၆။ ဓမ္မပဒ၊ ကောဓဝဂ်၊ ဂါထာ ၂၂၃။

၇။ သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်။

၈။ ဒီဃနိကာယ် ၃၁၊ သီဂါလောဝါဒသုတ် (လုပ်ရှင်၊ အလုပ်သမားနှင့် အပြန်အလှန်တာဝန်များဆိုင်ရာ အပိုင်း)။