ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ နာယူဆွေးနွေးမယ့် ခေါင်းစဉ်က လုပ်ငန်းရှင်တွေအတွက်တင် မဟုတ်ဘူး။ လူ့ဘဝတစ်ခုလုံးမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းပါ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ခြင်း။
စကားလေးက ရိုးရိုးပဲ။
ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့သီလကို အများဆုံး စမ်းသပ်တတ်တဲ့အချိန်တွေဟာ ဘယ်အချိန်တွေလဲ စဉ်းစားကြည့်။
အရာအားလုံး အဆင်ပြေနေချိန်လား။
ဘဏ်စာရင်းထဲ ငွေပြည့်နေချိန်လား။
Customer တွေတန်းစီနေချိန်လား။
လုပ်သားအင်အားလုံလောက်နေချိန်လား။
ပစ္စည်းအလုံအလောက်ရှိနေချိန်လား။
ဒီလိုအချိန်မှာ—
“ကျွန်တော် မလိမ်ပါဘူး”
ပြောရတာ သိပ်မခက်ဘူး။
စမ်းသပ်ခံရတာ ဘယ်အချိန်လဲ။
ငွေကုန်လာတဲ့အချိန်။
အကြွေးပေးရမယ့်ရက် နီးလာတဲ့အချိန်။
ဝန်ထမ်းလစာပေးဖို့ ခက်လာတဲ့အချိန်။
Customer ကြီးတစ်ယောက် ဆုံးရှုံးတော့မယ့်အချိန်။
ကုန်ပစ္စည်းမှာ အမှားတစ်ခုရှိပေမယ့် ပြန်လုပ်ဖို့ငွေမရှိတဲ့အချိန်။
Investor ကို နံပါတ်ပြရတော့မယ့်အချိန်။
Project က နောက်ကျနေပြီ၊ Customer ကို အမှန်ပြောရင် စာချုပ်ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့အချိန်။
အဲဒီအခါမှာ—
“အမှန်အတိုင်း ပြောမလား၊ အဆင်ပြေအောင် နည်းနည်းလိမ်မလား”
ဆိုတဲ့လမ်းခွဲ ရောက်လာတတ်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ချို့တဲ့မှုဆိုတာ ငွေမရှိတာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ဘူး။
အချိန်ချို့တဲ့နိုင်တယ်။
လူအင်အားချို့တဲ့နိုင်တယ်။
ကျွမ်းကျင်မှုချို့တဲ့နိုင်တယ်။
ကုန်ကြမ်းချို့တဲ့နိုင်တယ်။
Customer ချို့တဲ့နိုင်တယ်။
ယုံကြည်မှုချို့တဲ့နိုင်တယ်။
အတွေ့အကြုံချို့တဲ့နိုင်တယ်။
Credit ချို့တဲ့နိုင်တယ်။
အခွင့်အရေးချို့တဲ့နိုင်တယ်။
မိသားစုမှာတောင် အချိန်ချို့တဲ့နိုင်တယ်။
လူ့ဘဝမှာ လုံးဝမချို့တဲ့ဖူးတဲ့အချိန် ရှားတယ်။
အဲဒီတော့—
ချို့တဲ့မှုကို လုံးဝဖယ်ရှားပြီးမှ ရိုးသားမယ်ဆိုရင် ရိုးသားဖို့အချိန် မရောက်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အရင်ဆုံး ရှင်းရမယ့်အချက်တစ်ခုက—
ချို့တဲ့ခြင်းသည် အပြစ်မဟုတ်။
ငွေနည်းနေတာနဲ့ လူဆိုးမဖြစ်ဘူး။
လုပ်ငန်းငယ်နေတာနဲ့ အရှက်ရစရာမဟုတ်ဘူး။
Resource နည်းနေတာနဲ့ တန်ဖိုးနည်းသွားတာမဟုတ်ဘူး။
မအောင်မြင်သေးတာနဲ့ မရိုးသားရမယ့်အကြောင်း မရှိဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ချို့တဲ့မှုကို အကြောင်းပြပြီး မရိုးမသားလုပ်ခြင်းကတော့ အခြားကိစ္စတစ်ခု။
ဒီနှစ်ခု မရောရဘူး။
“ကျွန်တော့်မှာ မရှိလို့ ဒီလိုလုပ်ရတာပါ”
ဆိုတဲ့စကားမှာ အမှန်တစ်ပိုင်း ရှိနိုင်တယ်။
Pressure ရှိတယ်။
ရွေးချယ်စရာနည်းတယ်။
ဘဝခက်တယ်။
ဒီအခြေအနေကို နားလည်ပေးရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
ခက်ခဲမှုက အဓမ္မကို ဓမ္မမဖြစ်စေနိုင်ဘူး။
ဒီစကားကို ဒီနေ့တရားရဲ့ ကျောရိုးတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ထားကြ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို ဘုရားဟောကျမ်းတစ်ပုဒ်မှာ အလွန်ပြတ်သားစွာ တွေ့ရတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇၊ ဓနဉ္ဇာနိသုတ်။
ဓနဉ္ဇာနိပုဏ္ဏားဟာ မမှန်မကန်နည်းလမ်းတွေနဲ့ ပစ္စည်းရှာနေတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ သိရတယ်။ နောက်ပိုင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာနဲ့ တွေ့တဲ့အခါ ဓနဉ္ဇာနိက သူ့မှာ မိဘကို ကျွေးရတယ်၊ ဇနီးသားသမီးကို ကျွေးရတယ်၊ အလုပ်သမားတွေကို စောင့်ရှောက်ရတယ်၊ မိတ်ဆွေဆွေမျိုး၊ ဧည့်သည်နဲ့ မင်းတာဝန်တွေ ရှိတယ်ဆိုတဲ့သဘောနဲ့ သူ့ဘဝတာဝန်တွေကို ပြောတယ်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာက အလွန်တိကျတဲ့ မေးခွန်းနဲ့ ပြန်စစ်တယ်။
မိဘအတွက်ဆိုပြီး အဓမ္မကျင့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီအကြောင်းပြချက်ကြောင့် မကောင်းမှုရဲ့အကျိုးကနေ လွတ်နိုင်မလား။
သားသမီးအတွက်ဆိုပြီး အဓမ္မကျင့်မယ်ဆိုရင် သားသမီးက လာကယ်ပေးနိုင်မလား။
အလုပ်သမားအတွက်၊ မိတ်ဆွေတွေအတွက်၊ ဆွေမျိုးတွေအတွက်၊ မင်းတာဝန်အတွက်ဆိုပြီး အဓမ္မကျင့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီအကြောင်းပြချက်တွေက အကျိုးဆက်ကို ပြောင်းပေးနိုင်မလား။
ဓနဉ္ဇာနိကိုယ်တိုင်လည်း မပြောင်းနိုင်ကြောင်း ဝန်ခံရတယ်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာကလည်း အဲဒီလို တာဝန်တွေကို ဓမ္မနည်းဖြင့်ပင် ဆောင်ရွက်သူက ပိုကောင်းကြောင်း ပြတ်သားစွာ လမ်းညွှန်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Startup Founder တစ်ယောက်အတွက် ဒီသုတ်တော်က အရမ်းပြင်းတယ်။
“ဝန်ထမ်းတွေ လစာပေးရမှာမို့ လိမ်လိုက်တာပါ”
ဆိုရင်?
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်က ပြန်မေးမယ်။
“ဝန်ထမ်းအတွက်ဆိုပြီး မမှန်တာလုပ်ရင် မမှန်တာဟာ မှန်သွားမလား”
“မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက်ပါ”
ဆိုရင်?
“မိသားစုအတွက်ဆိုတာ အဓမ္မကို ဓမ္မဖြစ်စေသလား”
“Company မပျက်အောင်ပါ”
ဆိုရင်?
“Company အသက်ရှင်ဖို့ဆိုရင် သီလသေသွားလို့ရသလား”
ဒီမေးခွန်းတွေ ပေါ့ပေါ့မေးတာမဟုတ်ဘူး။
ဘဝမှာ တကယ်ကြုံရတယ်။
Company က Cash ပြတ်ခါနီးပြီ။
Investor တစ်ယောက် လာစစ်မယ်။
နံပါတ်က မလှဘူး။
တစ်ချက်ဖောင်းလိုက်ရင် Funding ရနိုင်တယ်။
Funding ရရင် Staff နှစ်ဆယ်လစာပေးနိုင်တယ်။
Founder စိတ်ထဲမှာ—
“ငါ့အတွက်မဟုတ်ဘူး၊ သူတို့နှစ်ဆယ်အတွက်”
လို့ပြောလာတတ်တယ်။
ဒီမှာ ဓနဉ္ဇာနိသုတ် လိုတယ်။
အကြောင်းပြချက်က ကောင်းသလိုကြားရတာနဲ့ နည်းလမ်းမှန်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ နည်းလမ်း နှစ်ခုစလုံး ကြည့်ရမယ်။
ရည်ရွယ်ချက်က လူနှစ်ဆယ်အတွက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မုသားက မုသားပဲ။
ဒါကြောင့် Founder ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် ရိုးသားရမယ်။
“ငါ သူတို့အတွက်လုပ်တာ”
ဆိုတဲ့စကားနောက်မှာ—
“Company ကျသွားရင် ငါ့နာမည်ပျက်မှာ ကြောက်လို့လား”
“Founder Failure လို့ လူတွေပြောမှာကြောက်လို့လား”
“ငါ့အတ္တကို ကာကွယ်ဖို့လား”
ဆိုတာပါ ပြန်စစ်။
တစ်ခါတလေ “သူများအတွက်” ဆိုတာနောက်မှာ ကိုယ့်အတ္တလည်း ပုန်းနေနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မက အပြင်အကြောင်းပြချက်ကိုပဲ မကြည့်ဘူး။
စိတ်ရင်းကို ပြန်ကြည့်ခိုင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုလာတဲ့အခါ မရိုးမသားမှု ဘယ်လိုစတင်တတ်လဲ။
အကြီးကြီးကနေ မစတတ်ဘူး။
“ဒီတစ်ခါလေးပါ”
ကနေစတတ်တယ်။
Customer ကို—
“မနက်ဖြန်သေချာပြီးမယ်”
ပြောတယ်။
တကယ်အတွင်းမှာ မဖြစ်နိုင်မှန်း သိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“အခုအချိန်မှာ သူစိတ်မပူအောင် ပြောလိုက်တာ”
ဆိုတယ်။
နောက်နေ့ မပြီး။
ထပ်ပြော—
“နည်းနည်းပဲကျန်တော့တယ်”
တကယ် မဟုတ်ဘူး။
ဒီလိုနဲ့ အစက လုပ်ငန်းအခက်အခဲလေးတစ်ခုဟာ—
Trust Problem ဖြစ်လာတယ်။
ပစ္စည်းနည်းတာထက် ယုံကြည်မှုနည်းတာ ပိုကြီးလာတယ်။
ဒါကြောင့်—
ချို့တဲ့မှုကို လိမ်ခြင်းနဲ့ ဖုံးလိုက်ရင် ချို့တဲ့မှုတစ်ခုကို နောက်ထပ်ချို့တဲ့မှုတစ်ခုနဲ့ ဖြည့်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်။
ငွေချို့တဲ့တယ်။
အမှန်တရားကို ထပ်ချို့တဲ့လိုက်တယ်။
အချိန်ချို့တဲ့တယ်။
ယုံကြည်မှုကို ထပ်ချို့တဲ့လိုက်တယ်။
Skill ချို့တဲ့တယ်။
ရိုးသားမှုကို ထပ်ချို့တဲ့လိုက်တယ်။
ဒီလိုဖြစ်လာရင်—
ပြဿနာက ပိုငယ်မသွားဘူး။
ပိုနက်တယ်။
အဲဒီတော့ ဒီနေ့ မှတ်စရာစကားတစ်ခွန်း—
ပစ္စည်းချို့တဲ့လို့ သီလမချို့တဲ့စေနဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
ဘုရားရှင်ရဲ့ သမ္မာဝါစာ တရားကို ဒီနေရာမှာ ပြန်ကြည့်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ် မှာ မှန်ကန်သောစကားကို အမှန်မဟုတ်သောစကား၊ ကွဲပြားစေသောစကား၊ ကြမ်းတမ်းသောစကား၊ အကျိုးမရှိသောစကားတို့မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်ရှင်းလင်းထားပြီး၊ မှန်ကန်သောအမြင်၊ မှန်ကန်သောအားထုတ်မှု၊ မှန်ကန်သောသတိတို့က သမ္မာဝါစာနဲ့ သမ္မာအာဇီဝကို ဝန်းရံပံ့ပိုးပုံကိုလည်း ရှင်းထားပါတယ်။
ဒီမှာ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက် နာယူရမယ့်အရာရှိတယ်။
Marketing လုပ်တာ မမှားဘူး။
အကောင်းဘက်ကို ဖော်ပြတာလည်း မမှားဘူး။
Customer နားလည်လွယ်အောင် စကားပြောတာလည်း မမှားဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မရှိတဲ့အရည်အသွေးကို ရှိတယ်လို့ ပြောတာ တစ်မျိုး။
အခုမလုပ်နိုင်တာကို လုပ်နိုင်တယ်လို့ သိသိနဲ့ ပြောတာ တစ်မျိုး။
မရှိတဲ့ Customer ကို ရှိတယ်လို့ပြတာ တစ်မျိုး။
မရသေးတဲ့ Partnership ကို ရပြီးသားလိုပြတာ တစ်မျိုး။
မစမ်းသပ်ရသေးတဲ့ Product ကို အာမခံထားသလိုပြောတာ တစ်မျိုး။
ဒီဟာတွေမှာ စကားလှတာနဲ့ အမှန်မဖြစ်ဘူး။
Business Language သုံးလိုက်လို့ မုသားက မုသားမဖြစ်တော့ဘူးလား။
မဟုတ်ဘူး။
“Marketing”
ဆိုတဲ့အမည်က မုသားကို အမှန်တရားအဖြစ်ပြောင်းမပေးဘူး။
“Pitch”
ဆိုတဲ့အမည်လည်း အတူတူ။
“Negotiation”
ဆိုတဲ့အမည်လည်း အတူတူ။
ဒါကြောင့် Founder တွေ သတိထား။
စကားရဲ့ Function ကို ကြည့်။
နားထောင်သူကို အမှန်အခြေအနေထက် မမှန်တဲ့သဘောတစ်ခု ယုံကြည်အောင် သိသိနဲ့ လုပ်နေတာလား။
ဒါဆို သတိထားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အမှန်ပြောတယ်ဆိုတာလည်း—
တွေ့သမျှပြောချလိုက်တာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ် က အလွန်လှတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိမိမသိတာ၊ အမှန်မဟုတ်တာ၊ အကျိုးမရှိတာကို မပြောတော်မူဘူး။ အမှန်ဖြစ်ပေမယ့် အကျိုးမရှိတာကိုလည်း မပြောတော်မူဘူး။ အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိတဲ့စကားကိုတော့ သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိပြီး ပြောတော်မူကြောင်း ရှင်းပြထားပါတယ်။ အဲဒီအခြေခံမှာ သတ္တဝါတွေအပေါ် ကရုဏာရှိခြင်း ရှိတယ်။
ဒါ Startup Founder တစ်ယောက်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
ရိုးသားမှုဆိုတာ—
Customer ကို Company လျှို့ဝှက်ချက်အကုန်ပေးလိုက်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Employee ကို Confidential Information အကုန်ပြောဖို့မဟုတ်ဘူး။
Investor ကို စကားတိုင်း တစ်နာရီရှင်းပြဖို့မဟုတ်ဘူး။
အမှန်၊ အကျိုးရှိ၊ အချိန်သင့်—
ဒီသဘောက အရေးကြီးတယ်။
ဥပမာ—
Project နောက်ကျနေပြီ။
Customer ဆီကို—
“ကျွန်တော်တို့ လုံးဝမကောင်းတော့ပါဘူး၊ Company အတွင်းကပြဿနာအကုန် ပြောမယ်”
ဆိုတာလည်း မလိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
တကယ်နောက်ကျမယ့်အခြေအနေကို သိနေပြီး—
“မနက်ဖြန်သေချာပြီးပါမယ်”
လို့ပြောတာက အခြားအရာ။
မှန်ကန်တဲ့ပုံစံက—
“လက်ရှိအခြေအနေအရ သတ်မှတ်ရက်ထက် နောက်ကျနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဒီအဆင့်ထိပြီးနေပြီး ဒီနေ့မှာ နောက်ဆုံးအချိန်ဇယား ပြန်ပေးပါမယ်”
ဆိုတာမျိုး။
အမှန်ပြော။
အလွန်အကျွံ မဖုံး။
မလိုအပ်တာ မပေါက်ကြား။
အကျိုးရှိအောင်ပြော။
အချိန်မီပြော။
ဒါ သမ္မာဝါစာရဲ့ လောကီအသုံးချအလင်း။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခုလည်း ခွဲရမယ်။
ကတိမတည်နိုင်ခြင်းတိုင်း မုသားမဟုတ်ဘူး။
ကတိပေးချိန်မှာ တကယ်လုပ်နိုင်မယ်လို့ ယုံခဲ့တယ်။
နောက်ပိုင်း မမျှော်လင့်ထားတဲ့အကြောင်းကြောင့် မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။
ဒါနဲ့—
အစကတည်းက မုသားပြောတာ တစ်မျိုးတည်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မဖြစ်နိုင်တော့တာ သိပြီးနောက်မှာလည်း မပြောဘဲ ဖုံးထားတယ်။
Customer ကို မျှော်လင့်ချက်မှား ဆက်ပေးတယ်။
အဲဒီနေရာမှာ ရိုးသားမှုဘက်ကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
ဒီအချက်က Founder တစ်ယောက်ကို မတရားအပြစ်မပေးဖို့လည်း ကူညီတယ်။
Business မှာ မသေချာမှုရှိတယ်။
တစ်ခါတလေ ရလဒ်မထွက်ဘူး။
အမှားဖြစ်တယ်။
မအောင်မြင်ဘူး။
ရိုးသားမှုဆိုတာ အမြဲအောင်မြင်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
မအောင်မြင်တဲ့အချိန်မှာတောင် အမှန်ကို မဖုံးဖို့။
ဒီကွာခြားချက်ကို သေချာသိ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုလာရင် လူ့စိတ်အောက်မှာ ဘာတက်လာတတ်သလဲ။
လောဘတက်နိုင်တယ်။
ကြောက်စိတ်တက်နိုင်တယ်။
ဒေါသတက်နိုင်တယ်။
မောဟတက်နိုင်တယ်။
“ဒီ Customer မရရင် ငါပျက်ပြီ”
ဆိုတဲ့ Fear။
“ဒီတစ်ခါငွေရမှဖြစ်မယ်”
ဆိုတဲ့ Craving။
“သူဘာလို့ငွေမပေးတာလဲ”
ဆိုတဲ့ Anger။
“ဒီလောက်တော့ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး”
ဆိုတဲ့ Delusion။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅၊ ကေသမုတ္တိသုတ် မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ လွှမ်းမိုးလာတဲ့လူဟာ သတ်ခြင်း၊ မပေးတာယူခြင်း၊ အိမ်ထောင်ရေးအကျင့်ပျက်ခြင်း၊ မုသားပြောခြင်း စတဲ့ အကုသိုလ်ဘက်ကို ဦးတည်နိုင်ပြီး မိမိနဲ့သူတစ်ပါးရဲ့ ထိခိုက်နစ်နာမှုအတွက် ဖြစ်စေကြောင်း စစ်ဆေးမေးမြန်းထားပါတယ်။
ဒီတရားကို Business Psychology အဖြစ် မပြောင်းရဘူး။
ဒါပေမယ့် Founder ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်ဖို့ အရမ်းကောင်းတယ်။
စာချုပ်တစ်ခု လက်မှတ်မထိုးခင်—
“ငါ ဒီအချက်ကို ဘာကြောင့်ဖုံးချင်တာလဲ”
မေး။
လောဘလား။
ကြောက်စိတ်လား။
မာနလား။
Customer ကို ဆုံးရှုံးမှာမခံနိုင်လို့လား။
အဲဒီစိတ်တွေရှိတာကို သိတာနဲ့ အပြစ်ဖြစ်ပြီလို့ မဆိုလိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အဲဒီစိတ်က စကားနဲ့လုပ်ရပ်ကို မောင်းခွင့်ပေးမလား ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်။
စိတ်ထဲမှာ လောဘရှိနေတယ်။
သိ။
ဒါပေမယ့် Invoice ကို မဖောင်း။
စိတ်ထဲမှာ ကြောက်နေတယ်။
သိ။
ဒါပေမယ့် Customer ကို မလိမ်။
စိတ်ထဲမှာ ဒေါသထွက်တယ်။
သိ။
ဒါပေမယ့် Supplier ပစ္စည်းကို မတရားမယူ။
ဒီလို။
သီလဆိုတာ အကုသိုလ်စိတ်လုံးဝမပေါ်တဲ့လူပဲ ထိန်းလို့ရတာ မဟုတ်ဘူး။
ပေါ်လာတဲ့အကုသိုလ်နောက် မလိုက်ဖို့ လေ့ကျင့်တာ။
ဒီအချက် Startup Founder အတွက် အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ မရိုးမသားဖြစ်လာတာ—
ငွေလိုလို့ မဟုတ်ဘူး။
အရှက်ကြောက်လို့။
Company သေးတယ်။
လူတွေ သိမှာရှက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“ကျွန်တော်တို့ Team ကြီးပါတယ်”
လိုပြော။
Customer မများသေးဘူး။
ရှက်တယ်။
“အများကြီးလုပ်ပေးနေပါတယ်”
ဆို။
Product မပြည့်သေးဘူး။
“Market-ready ဖြစ်ပြီ”
ဆို။
ဘာကြောင့်?
ချို့တဲ့မှုကို ချို့တဲ့မှုအဖြစ် ဝန်မခံနိုင်လို့။
ဒီမှာ သီလနဲ့ အတ္တ ဆုံတယ်။
တစ်ခါတလေ ပိုက်ဆံမရှိတာထက်—
“ငါ ပိုက်ဆံမရှိတာ လူသိမှာ” ကို ပိုကြောက်တယ်။
Customer မရှိတာထက်—
“Founder အဖြစ်မအောင်မြင်သေးတာ လူသိမှာ” ကို ပိုကြောက်တယ်။
အဲဒီကြောက်စိတ်က Image ထိန်းဖို့ မုသားဆီ ခေါ်သွားတတ်တယ်။
ဒါကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ဖို့—
ငွေစီမံခန့်ခွဲမှုတင် မလုံလောက်ဘူး။
မာနစီမံခန့်ခွဲမှုလည်း လိုတယ်။
“ကျွန်တော်တို့ အခုအစပဲ ရှိသေးတယ်”
ပြောရဲရမယ်။
“ဒီအပိုင်းမတတ်သေးဘူး”
ပြောရဲရမယ်။
“အခုမလုပ်နိုင်သေးဘူး”
ပြောရဲရမယ်။
ဒီစကားတွေ စီးပွားရေးမှာ အားနည်းသလိုထင်တတ်တယ်။
တကယ်တော့—
အမှန်အတိုင်း ပြောနိုင်တဲ့စိတ်က အားတစ်မျိုး။
ဒါပေမယ့် အမှန်ပြောပြီး ဘာမှမကြိုးစားတော့ဘူးဆိုတာလည်း မဟုတ်ဘူး။
“မလုပ်နိုင်သေးဘူး၊ ဒီအချိန်အထိ လုပ်နိုင်အောင် ဒီလိုပြင်မယ်”
ဆို။
ရိုးသားမှုနဲ့ အားထုတ်မှု တွဲ။
ဒါလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် ကို ဒီနေရာမှာ အလွန်သေချာ နာယူစေချင်တယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အိမ်ရှင်လူဝတ်ကြောင်တစ်ဦး အချိန်အခါအလိုက် ရနိုင်တဲ့ ချမ်းသာလေးမျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
တရားသဖြင့် ရရှိထားသောပစ္စည်း ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၏ချမ်းသာ။
ထိုပစ္စည်းကို အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၏ချမ်းသာ။
အကြွေးကင်းခြင်း၏ချမ်းသာ။
ပြီးတော့—
ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာ။
သုတ်တော်ရဲ့နိဂုံးမှာ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာဟာ အခြားပစ္စည်းဆိုင်ရာချမ်းသာတွေထက် အလွန်မြင့်မားတဲ့တန်ဖိုးရှိကြောင်း ထင်ရှားအောင်ပြထားပါတယ်။
ဒါ Founder တစ်ယောက် စာရေးစားပွဲရှေ့မှာ ကပ်ထားရမယ့် တရားတစ်ပုဒ်လိုပဲ။
Bank Account မှာ ငွေတိုးတယ်။
ကောင်းတယ်။
Company Asset တိုးတယ်။
ကောင်းတယ်။
Debt လျော့တယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အဲဒီအရာတွေအတွက် မုသားပြောခဲ့ရတယ်။
လူတစ်ယောက်ကို မတရားလုပ်ခဲ့ရတယ်။
သိသိနဲ့ Quality Problem ဖုံးခဲ့ရတယ်။
အဲဒီညအိပ်ရာဝင်ရင်—
ဘယ်ချမ်းသာပိုမြင့်သလဲ။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ။
ဒီအချက် ဓမ္မအရ အလွန်နက်တယ်။
လုပ်ငန်းဘက်မှာလည်း ယုံကြည်မှုနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဓမ္မကို Business Profit Formula လို့ မပြောဘူး။
“ရိုးသားရင် သေချာပိုချမ်းသာမယ်”
ဆိုပြီး အာမခံမပေးဘူး။
တစ်ခါတလေ ရိုးသားလို့ စာချုပ်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။
ရိုးသားလို့ Customer တစ်ယောက် ထွက်နိုင်တယ်။
ရိုးသားလို့ အမြတ်လျော့နိုင်တယ်။
သီလဆိုတာ—
အမြတ်ပေးလို့ပဲ ကျင့်တာမဟုတ်ဘူး။ မှန်လို့ ကျင့်တာ။
ဒီစကားကို အထူးမှတ်ထား။
တစ်ခါတလေ “Honesty is good business” ဆိုတာ မှန်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မအရ နက်တဲ့အချက်က—
Honesty က အမြတ်ရှိလို့တန်ဖိုးရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
မုသားကို မပြုခြင်းက ကုသိုလ်ဘက်ဖြစ်လို့ တန်ဖိုးရှိတာ။
ဒီအခြေခံ မပျောက်စေနဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားဖြစ်တာရဲ့ နောက်တစ်နေရာ—
အကြွေး။
တစ်ယောက်မှာ ငွေမလုံလောက်ဘူး။
အကြွေးယူတယ်။
အကြွေးယူတာတစ်ခုတည်းနဲ့ အပြစ်လို့ မပြောရဘူး။
လူ့လောကမှာ သင့်တော်တဲ့စည်းမျဉ်းနဲ့ Borrowing ရှိတယ်။
Business Finance ရှိတယ်။
အရေးကြီးတာ—
အကြွေးယူတဲ့အခါ ကိုယ့်အခြေအနေကို မမှန်ဖော်ပြဘူးလား။
ပြန်ဆပ်နိုင်မှုကို သိသိနဲ့ လိမ်ထားသလား။
ငွေကို ပြောထားတဲ့ရည်ရွယ်ချက်မဟုတ်ဘဲ သုံးသလား။
အကြွေးပေးသူမသိသင့်တဲ့ အချက်တွေကို အပြည့်အဝဖော်ပြရမယ်လို့ အမြဲမဆိုဘူး။ စာချုပ်၊ ဥပဒေ၊ Confidentiality အခြေအနေတွေက ကွာတယ်။
ဒါပေမယ့်—
တစ်ဖက်လူကို သိသိနဲ့ အမှားယုံကြည်စေပြီး ငွေရယူခြင်း ဟာ ရိုးသားမှုနဲ့ ဆိုင်တဲ့ပြဿနာ ဖြစ်လာတယ်။
အာဏဏျသုတ်မှာ အကြွေးကင်းခြင်းရဲ့ ချမ်းသာကို ဟောထားတာလည်း ဒီနေရာမှာ ပြန်သတိရစရာကောင်းတယ်။
အကြွေးရှိပြီဆို—
စာရင်းသေချာထား။
Due Date သိ။
မဆပ်နိုင်တော့မယ့်အခြေအနေ မြင်ရင် စောစောဆက်သွယ်။
အမှန်အတိုင်းညှိနှိုင်း။
ကတိအသစ်ပေးရင် တတ်နိုင်သလောက် ပေးနိုင်တဲ့ကတိပဲပေး။
“မနက်ဖြန်ပေးမယ်”
ဆိုပြီး မနက်ဖြန်တိုင်းရွှေ့တာ—
Problem ကိုဖြေရှင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်နဲ့ရင်ဆိုင်ခြင်းကို ရွှေ့တာ။
တစ်ခါတလေ—
“ကျွန်တော် မပေးနိုင်သေးဘူး”
ဆိုတဲ့ စကားက အရှက်ရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“မနက်ဖြန်သေချာပေးမယ်”
လို့ မမှန်ပြောပြီး နောက်တစ်ကြိမ်ယုံကြည်မှုဖျက်တာထက် ပိုကောင်းနိုင်တယ်။
စကားပြောနည်း၊ စာချုပ်ညှိနည်းက လောကီပညာနဲ့လုပ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က—
မုသားနဲ့ အချိန်မဝယ်နဲ့။
ဒီစကား မှတ်ထား။
မုသားနဲ့ တစ်ပတ်အချိန်ဝယ်လိုက်တယ်။
ယုံကြည်မှုတစ်နှစ်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။
ဒါ လောကီဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခုကို ပြောတာ။
ဓမ္မဘက်မှာတော့ မုသားကို ရှောင်ဖို့က ပိုတိကျတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုလာတဲ့အခါ Product Quality မှာလည်း စမ်းသပ်တယ်။
ကုန်ကြမ်းဈေးတက်တယ်။
Founder မှာရွေးချယ်စရာရှိတယ်။
ဈေးတင်ရင် Customer မဝယ်မှာကြောက်တယ်။
အရည်အသွေးလျှော့မလား။
အရည်အသွေးလျှော့တာတစ်ခုတည်းက မရိုးသားမှုမဟုတ်ဘူး။
Product Level အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်တယ်။
Budget Version လုပ်နိုင်တယ်။
Size လျှော့နိုင်တယ်။
Feature လျှော့နိုင်တယ်။
ဒါ လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်။
ဒါပေမယ့်—
အရင် Quality လို့ပြပြီး အောက်မှာ မပြောဘဲ လျှော့လိုက်တယ်။
Customer ကို အရင်အတိုင်းထင်အောင်ထားတယ်။
ဒါက ရိုးသားမှုဘက် ပြန်စစ်ရမယ့်နေရာ။
ချို့တဲ့မှုကို အရည်အသွေးပြောင်းခြင်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ပြောင်းထားတာကို ဖုံးခြင်းနဲ့ မဖြေရှင်းသင့်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ဆိုင်က—
“ဒီနေ့ ဒီပစ္စည်းမရှိတော့ဘူး”
လို့ပြောရတာကို မရှက်နဲ့။
မရှိတာကို အခြားတစ်ခုနဲ့ မပြောဘဲ အစားထိုးပေးတာက အန္တရာယ်ရှိတယ်။
အစားအသောက်၊ ဆေးဝါး၊ Safety-critical ပစ္စည်းလိုကိစ္စတွေမှာ ပိုပြီး အရေးကြီးတယ်။ အဲဒီကဏ္ဍတွေမှာ ဥပဒေ၊ စံနှုန်း၊ ပညာရှင်ညွှန်ကြားချက်ကို အထူးလိုက်နာရမယ်။ ဓမ္မတရားက နည်းပညာစံနှုန်းကို အစားမထိုးဘူး။
ဒီမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် ကို သတိရ။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် အမှုတစ်ခု မပြုမီ ဆင်ခြင်၊ ပြုနေစဉ်ဆင်ခြင်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ သင်ကြားတယ်။ မိမိကို၊ သူတစ်ပါးကို၊ နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေသလား စစ်ရမယ်။ မကောင်းတဲ့အကျိုးရှိရင် ရပ်ဖို့၊ ပြီးခဲ့တဲ့အမှားဆိုရင် ဖွင့်ဟပြီး နောက်မပြုဖို့ ထိန်းသိမ်းဖို့ လမ်းညွှန်ထားတယ်။
Founder တစ်ယောက် ဒီတရားကို Decision Gate လို သုံးလို့ရတယ်။
Customer ကို စကားမပြောခင်—
“ငါပြောမယ့်ဟာ အမှန်လား”
လုပ်နေတုန်း—
“တစ်ဖက်ကို အမှားယုံကြည်စေသလား”
ပြီးတဲ့နောက်—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဘယ်သူနစ်နာသလဲ”
ပြန်ကြည့်။
အမှားဖြစ်ခဲ့ပြီဆို—
ဖုံးဖို့ နောက်ထပ်မုသား မသုံးနဲ့။
အမှားတစ်ခုကို ဖုံးဖို့ မုသားတစ်ခု။
မုသားကို ကာကွယ်ဖို့ နောက်တစ်ခု။
ဒီလိုဖြစ်ရင်—
ပြဿနာက Product Problem မဟုတ်တော့ဘူး။
Character Problem ဖြစ်လာတယ်။
ဒါကြောင့်—
အမှားဖြစ်ရင် အမြန်ရပ်။
အမှန်ပြောသင့်တဲ့နေရာ ပြော။
ပြင်။
သင်ယူ။
ဒီဟာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ စိတ်ကူးယဉ် Case တစ်ခု ပြောမယ်။
သမိုင်းတကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီမဟုတ်ဘူး။
တရားနားလည်ဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
Startup တစ်ခုရှိတယ်ဆိုပါစို့။
Founder သုံးယောက်။
Customer တချို့ရလာပြီ။
လကုန်ဖို့ နှစ်ပတ်ရှိတယ်။
Cash က ဝန်ထမ်းလစာအပြည့်မလုံလောက်ဘူး။
Investor တစ်ယောက်က စိတ်ဝင်စားတယ်။
ဒါပေမယ့် Investor က—
“နောက်ဆုံးသုံးလရဲ့ Customer Growth ဘယ်လောက်?”
မေးတယ်။
တကယ်က Customer ၁၀ ယောက်က ၁၃ ယောက်ပဲတိုးတယ်။
Founder တစ်ယောက်က ပြောတယ်—
“Trial User တွေပါထည့်လိုက်ရင် ၂၈ ယောက်ဖြစ်တယ်။ ၂၈ လို့ပြလိုက်မယ်။ Funding ဝင်ရင် ဝန်ထမ်းတွေလစာပေးနိုင်မှာပဲ”
နားထောင်ရတာ အကြောင်းပြချက်ရှိတယ်။
လစာပေးဖို့။
Company ကယ်ဖို့။
ဒါပေမယ့် မေး—
Investor က “Paying Customer” ကိုမေးတာကို သိသိနဲ့ Trial User ထည့်ပြီး ပုံဖော်မယ်ဆို—
အမှန်အတိုင်း နားလည်စေသလား။
မဖြစ်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် နည်းတစ်ခု—
“Paying Customer ၁၃ ယောက်၊ Trial ၁၅ ယောက်ရှိပါတယ်”
လို့ခွဲပြ။
Number လှချင်မှ လှမယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်။
Investor က မရင်းနှီးနိုင်ဘူး။
ဒါ နာမယ်။
ဒါပေမယ့်—
မုသားနဲ့ ရတဲ့ Funding ကို ရေရှည်ထိန်းရတာ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ။
နောက်တစ်ကြိမ် Data မေးရင်?
နောက် Round?
Due diligence?
ဒါတွေ လောကီ Risk။
ဓမ္မဘက်မှာတော့—
အရင်ဆုံး မုသားကို မပြုဖို့။
ဒီ Case ကို ထပ်ချဲ့ကြည့်။
ဝန်ထမ်းတွေကို လစာအပြည့်မပေးနိုင်တော့ဘူး။
Founder က ဖုံးထားမလား။
လစာရက်မနက်မှ ပြောမလား။
ဒါမှမဟုတ်—
အခြေအနေသေချာတာနဲ့ တတ်နိုင်သလောက် စောစော ရိုးရိုးသားသားဆွေးနွေးမလား။
ဥပဒေရေးရာနဲ့ လုပ်သားအခွင့်အရေးစည်းမျဉ်းတွေက နေရာအလိုက်ကွာလို့ ဒီတရားမှာ ဥပဒေအဖြေမပေးဘူး။
ဒါပေမယ့် သီလဘက်က—
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝစီမံကိန်းကို ကိုယ့်မုသားနဲ့ မှားယွင်းစေမလား ဆိုတာပြန်ကြည့်။
သူ့မှာ မိသားစုရှိတယ်။
အိမ်လခရှိတယ်။
အကြွေးရှိနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ကိုယ့်ချို့တဲ့မှုကို သူ့အတွက် အမှန်မသိရခြင်းအဖြစ် မပြောင်းနဲ့။
ဒီစကားက ခေါင်းဆောင်တွေအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က—
“အမှန်ပြောရင် လူတွေအကုန်ထွက်မယ်”
ကြောက်တယ်။
ဖြစ်နိုင်တယ်။
တချို့ထွက်နိုင်တယ်။
ဒါကို မလျှော့ပြောဘူး။
ရိုးသားမှုဟာ အကျိုးဆက်မရှိတဲ့ မျက်လှည့်မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မေး—
အမှန်ကိုဖုံးထားလို့ နောက်မှသိတဲ့အခါ ပိုကောင်းမလား။
ဒီမေးခွန်းကို လောကီအသိနဲ့ စဉ်းစား။
ပြီးတော့ ဓမ္မဘက်မှာ—
မုသားကိုမပြောဖို့ ကိုယ့်သီလကို တည်။
ရိုးသားမှုဆိုတာ တစ်ဖက်လူကို အားလုံးသိအောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘူးလို့ ပြန်သတိရ။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်အရ—
အမှန်ဖြစ်ရမယ်။
အကျိုးရှိရမယ်။
အချိန်သင့်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Crisis Communication မှာလည်း—
Panic မဖြန့်။
မုသားမပြော။
သိတာနဲ့ မသိတာခွဲ။
လုပ်မယ့်အရာကို တိတိကျကျပြော။
မသေချာတာကို အာမခံမထား။
ဒီဟာ လက်တွေ့ကျတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
နောက်တစ်ခု—
ချို့တဲ့မှုကြောင့် သူများပစ္စည်းကို ကိုယ့်ပစ္စည်းလို သုံးခြင်း။
“Company ကငွေမရှိတော့လို့ Supplier ပစ္စည်းကို အရင်သုံး၊ နောက်မှစာရင်းလုပ်မယ်”
“Office မှာပစ္စည်းရှိတာပဲ”
“သူလည်းမသိပါဘူး”
ဒီလို။
လိုအပ်ချက်ကြီးလာတာနဲ့ Ownership Boundary ကို မေ့တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် “မပေးအပ်သောအရာကို မယူခြင်း” ဆိုတဲ့ အခြေခံသီလက အရေးကြီးတယ်။
ဒီတရားမှာ လုပ်ငန်းဥပဒေတစ်ခုချင်း မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် သီလရဲ့အခြေခံက ရှင်းတယ်။
မပိုင်တာကို ပိုင်သလို မယူ။
Company Money နဲ့ Personal Money ရောတာလည်း စနစ်ဘက်နဲ့ သီလဘက် နှစ်ဖက်စလုံး စစ်ရမယ်။
တချို့အသေးစားလုပ်ငန်းမှာ Owner နဲ့ Business ရဲ့ ငွေကြေးဥပဒေဆိုင်ရာပုံစံက ကွာနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Staff Money၊ Customer Deposit၊ Partner Money၊ Tax or restricted funds စတာတွေမှာ သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းနဲ့ တာဝန်ကို မမေ့ဖို့လိုတယ်။
ချို့တဲ့တယ်ဆိုတာ—
ကန့်သတ်ထားတဲ့ငွေကို မိမိပိုင်ငွေဖြစ်စေမယ့် မန္တန်မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့် စာရင်းစနစ်က သီလကို ကူတယ်။
ငွေကို ခွဲထား။
အမည်တပ်ထား။
ဘယ်သူ့ငွေလဲ သိ။
ဘာအတွက်သုံးလို့ရလဲ သိ။
ဒီလိုလုပ်ငန်းစနစ်တွေဟာ ဓမ္မမဟုတ်ပေမယ့် သီလထိန်းဖို့ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု သမ္မာအာဇီဝ ဘက်ကိုကြည့်ရအောင်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈၊ ဝိဘင်္ဂသုတ် မှာ မမှန်သောအသက်မွေးမှုကို စွန့်ပြီး မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုနဲ့ အသက်မွေးခြင်းကို သမ္မာအာဇီဝလို့ ဖော်ပြတယ်။ အဲဒီအတူ သမ္မာဝါယာမကိုလည်း မဖြစ်သေးတဲ့အကုသိုလ်မဖြစ်အောင် အားထုတ်၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကိုပယ်၊ မဖြစ်သေးတဲ့ကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေ၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို တည်တံ့တိုးပွားအောင် အားထုတ်ခြင်းလို့ ရှင်းထားပါတယ်။
ဒါ Startup Founder အတွက်—
“မုသားမပြောနဲ့”
တစ်ချက်နဲ့မပြီးဘူး။
မုသားပြောဖို့ အခြေအနေမရောက်အောင် စနစ်တည်ဆောက်။
Cash မမြင်လို့ နောက်ဆုံးရက်မှ လိမ်ရတာဆို—
Cash Forecast လုပ်။
Capacity မသိလို့ Customer ကို Over-promise လုပ်မိတယ်ဆို—
Capacity Review လုပ်။
Quality Error နောက်ဆုံးမှသိလို့ ဖုံးချင်လာတယ်ဆို—
Quality Check အစောထား။
Sales Team က Number အတင်းပြည့်ရလို့ လိမ်ရတာဆို—
Incentive System ကို ပြန်စစ်။
ဒီဟာသမ္မာဝါယာမရဲ့ လောကီအလင်းယူမှု။
မကောင်းမှုမဖြစ်အောင် ကြိုကာကွယ်။
ဒါအရေးကြီးတယ်။
သီလကို Individual Heroism တစ်ခုတည်း မလုပ်နဲ့။
Company စနစ်က လူတွေကို လိမ်ခိုင်းသလို ဖြစ်နေရင် ပြန်ပြင်။
Sales target မပြည့်ရင် အရှက်ခွဲ။
အဲဒါကြောင့် Staff က Number ဖောင်း။
နောက်တော့ Staff ကို—
“မရိုးသားဘူး”
ဆို။
System ကိုလည်းကြည့်။
ဒါပေမယ့်—
System မကောင်းတာက လူတစ်ယောက်ရဲ့ မုသားကို အလိုအလျောက် မှန်စေတယ်လို့လည်း မဆိုဘူး။
နှစ်ဖက်စလုံးကိုကြည့်။
Individual responsibility။
System responsibility။
ဒါ ပိုမျှတတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
“ချို့တဲ့လို့ပါ”
ဆိုတဲ့စကားမှာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ စိတ်ပုံစံတစ်ခုက—
“အခုအသက်ရှင်အောင်လုပ်မယ်၊ နောက်မှကျင့်ဝတ်ပြန်ကြည့်မယ်”
ဆိုတာ။
Survive first, ethics later။
စကားက Practical လိုကြားရတယ်။
ဒါပေမယ့် မေးရမယ်။
နောက်မှဆိုတာ ဘယ်တော့လဲ။
ဒီလ တစ်ခါလိမ်။
နောက်လ အခြေအနေမကောင်းသေး။
ထပ်လိမ်။
Company ကြီးလာတယ်။
အခု ပိုများတဲ့လူကို ကာကွယ်ရတယ်။
“အခု ပိုလို့တောင် လိမ်ရမယ်”
ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
အဲဒီတော့—
သီလကို အဆင်ပြေတဲ့အချိန်မှ စမယ့်အရာ မလုပ်နဲ့။
သီလဟာ Pressure အောက်မှာပဲ တန်ဖိုးပြတာ။
ရေလုံးဝမရှိတဲ့အချိန်မှာ ရေတွင်းဘယ်လောက်အရေးကြီးမှန်း သိသလို။
အခက်အခဲမှာ သီလက Character ကို ထိန်းပေးတယ်။
ဒီအချက်ကို ဓမ္မပဒ ၂၂၄ က လှလှပပ သတိပေးတယ်။
အမှန်ကိုပြော၊ ဒေါသမထား၊ တောင်းလာတဲ့အခါ အနည်းငယ်ရှိလျှင်ပင် ပေးကမ်းဆိုတဲ့ သဘောကို ဟောထားပါတယ်။
သတိထား—
“အနည်းငယ်ရှိလျှင်ပင်”
ဆိုတဲ့သဘော။
ဒါနဲ့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ် အရမ်းတည့်တယ်။
ချို့တဲ့တာက—
အမှန်မပြောဖို့ အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။
အနည်းငယ်ရှိတာနဲ့တောင် ကောင်းမှုလုပ်လို့ရတယ်။
အကုန်ပြည့်မှ ဒါနပြုမယ်—
မဟုတ်။
အကုန်ပြည့်မှ ရိုးသားမယ်—
ပိုပြီးမဟုတ်။
ဒါကြောင့်—
ချို့တဲ့မှုက ကုသိုလ်ကို ဖျက်သိမ်းမပေးဘူး။
ဒါ ကောင်းကောင်းမှတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့ Founder တွေက—
“ကျွန်တော် မလိမ်ဘူး၊ အကုန်မပြောတာပဲ”
ဆိုတယ်။
ဒီကွာခြားချက်က တကယ်ရှိတယ်။
အရာအားလုံးကို လူတိုင်းကို ပြောရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
Confidentiality ရှိတယ်။
Privacy ရှိတယ်။
Negotiation Strategy ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အချက်တစ်ခုကို မပြောထားခြင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ဖက်ကို မမှန်တဲ့သဘောနားလည်စေဖို့လား ဆိုတာ စစ်ရမယ်။
ဥပမာ—
Used product တစ်ခုမှာ အရေးကြီး Defect ရှိတယ်။
Customer မေးတယ်—
“အလုပ်ကောင်းလား”
ကိုယ်က—
“အလုပ်ကောင်းပါတယ်”
ပြောပြီး Defect ကို မပြောဘူး။
ဒီမှာ “မပြောတာပဲ” လို့ လွတ်မလား။
ရိုးသားမှုဘက်က စစ်ရမယ်။
တစ်ဖက်လူရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် အရေးကြီးတဲ့အချက်ကို သိသိနဲ့ဖုံးထားပြီး အမှားယုံကြည်စေသလား။
ဒီလို စိတ်ရင်းနဲ့အကျိုးကို ကြည့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ရဲ့—
အမှန်လား။
အကျိုးရှိလား။
အချိန်သင့်လား—
ဆိုတဲ့အလင်း ဒီမှာ အရမ်းကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ ရိုးသားမှုကို အပြောတစ်ခုတည်းထဲ ထားတတ်တယ်။
တကယ်တော့—
ရိုးသားမှုက Number ထဲမှာလည်းရှိတယ်။
စာရင်းထဲမှာရှိတယ်။
Label ထဲမှာရှိတယ်။
Weight ထဲမှာရှိတယ်။
Quantity ထဲမှာရှိတယ်။
Date ထဲမှာရှိတယ်။
Quality Report ထဲမှာရှိတယ်။
Invoice ထဲမှာရှိတယ်။
CV ထဲမှာရှိတယ်။
Certificate ထဲမှာရှိတယ်။
“စကားနဲ့ မလိမ်ဘူး”
ဆိုပေမယ့် Number ကိုဖောင်းရင်?
စာရွက်က လိမ်တယ်။
ကိုယ့်လက်ကရေးတာ။
ဒါကြောင့် သမ္မာဝါစာရဲ့အလင်းကို ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းမှာ အသုံးချတဲ့အခါ—
အပြောစကားတင်မဟုတ်ဘဲ communicated information ကိုလည်း ရိုးသားဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ လောကီကျင့်ဝတ်ဘက်က ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။
ဒါ canonical definition ကို တိုးချဲ့ပြောတာမဟုတ်ဘူး။
ခေတ်သစ်အသုံးချမှုအဖြစ် ခွဲပြောတာ။
ဒီလိုခွဲမှ ဓမ္မကို မလွဲဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုနဲ့ တရားမျှတမှုအကြောင်းပြောရင် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅၊ ဥဇ္ဇယသုတ် ကိုလည်း မမေ့ရဘူး။
ဒီသုတ်မှာ လောကီအကျိုးအတွက် အားထုတ်တတ်မှု၊ ရရှိထားတဲ့ပစ္စည်းကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း၊ ဝင်ငွေနဲ့ထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစွာအသက်မွေးမှုတို့ကို ဟောထားပါတယ်။ ပစ္စည်းကို ရိုးသားအားထုတ်မှုနဲ့ ရရှိထားခြင်းကိုလည်း အခြေခံထားတယ်။
ဒါ ချို့တဲ့မှုကို ဖြေရှင်းတဲ့ လမ်းတစ်လမ်းပြတယ်။
ငွေနည်းလို့ လိမ်—
မဟုတ်။
အားထုတ်။
ရထားတာကာကွယ်။
မိတ်ကောင်းရှာ။
ဝင်ထွက်သိ။
Balanced Finance လုပ်။
ဒါ တရားသဖြင့် Resource Scarcity ကို ရင်ဆိုင်တဲ့လမ်း။
ဒကာကြီးတို့…
Company မှာ Cash နည်းတယ်ဆို—
မရိုးမသားလုပ်ဖို့ မလိုဘူး။
လုပ်နိုင်တာ ဘာရှိသလဲ။
Expense လျှော့။
မလိုတာရပ်။
Scope လျှော့။
Customer နဲ့ Payment Term ညှိ။
Supplier နဲ့ ရိုးသားစွာ ညှိ။
Product version သေးသေးထုတ်။
စရံယူမယ်ဆို Terms ရှင်းရှင်းပြော။
Partner ရှာ။
Founder ကိုယ်တိုင်အသုံးစရိတ်လျှော့လို့ရမလားကြည့်။
Project တချို့နောက်ရွှေ့။
ဒါတွေက လောကီရွေးချယ်စရာတွေ။
အခြေအနေတိုင်းမှာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အဓိကသဘောက—
မုသားဟာ Scarcity Solution တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
စိတ်ပူချိန်မှာ မုသားက လွယ်ဆုံးလမ်းလိုမြင်တတ်တယ်။
ဒါကြောင့် အခြားရွေးချယ်စရာကို စနစ်တကျရှာ။
ဒီနေရာမှာ အရင်တရားတွေက Resource Mapping၊ Feasibility Study၊ Risk Register လို အကြောင်းတွေ တန်ဖိုးရှိလာတယ်။
ဘာရှိ?
ဘာလို?
ဘယ်လောက်ခံနိုင်?
ဘာရပ်လို့ရ?
ဘာကို Phase လုပ်လို့ရ?
ဒီမေးခွန်းတွေက—
မရိုးမသားလုပ်ရမှ ရမယ်ဆိုတဲ့ false choice ကို ချိုးဖျက်ပေးနိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ အမှန်က—
Company ကို မကယ်နိုင်တော့ဘူး။
ဒီ possibility ကိုလည်း ရိုးသားစွာမြင်ရမယ်။
အလုပ်တိုင်းကို မဖြစ်မနေကယ်ရမယ်လို့ ဘုရားရှင် မဟောဘူး။
Company ပိတ်ရနိုင်တယ်။
Project ရပ်ရနိုင်တယ်။
Loss ခံရနိုင်တယ်။
ဒါ နာတယ်။
ဒါပေမယ့်—
လုပ်ငန်းပျက်ခြင်းနဲ့ သီလပျက်ခြင်းဟာ တစ်ခုမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းပျက်တာ လောကီဆုံးရှုံးမှု။
သီလကို သိသိနဲ့လဲတာက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ကမ္မဘက်အထိ နက်တယ်။
ဒါကြောင့် တစ်ခါတလေ အကောင်းဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်က—
အမြတ်မရဘဲ ရပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
အရှုံးလက်ခံခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
“ဒီအခြေအနေမှာ အာမခံမပေးနိုင်တော့ဘူး”
ပြောခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီလိုဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ခက်တယ်။
ဒါပေမယ့် သီလနဲ့ လုပ်ရင်—
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ ကျန်တယ်။
အာဏဏျသုတ်ကို ပြန်သတိရ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ မရှုံးချင်ခြင်း နဲ့ မရိုးမသားမှု ဆက်နေတဲ့နေရာကို ကြည့်ရမယ်။
Founder က—
“ငါသုံးနှစ်လုပ်ထားတာ၊ အခုမပျက်ရဘူး”
ဆိုပြီး စွဲတယ်။
ဒီစွဲလမ်းမှုက Decision ကို လွဲနိုင်တယ်။
ထပ်ချေး။
ထပ်ဖုံး။
ထပ်လိမ်။
အရာအားလုံးပစ်သွင်း။
ဘာကြောင့်?
ရှုံးတာကို လက်မခံနိုင်လို့။
ဒီလိုဆို ချို့တဲ့မှုရဲ့အောက်မှာ—
ဥပါဒါန် ရှိတယ်။
“ငါ့ Company”
“ငါ့အောင်မြင်မှု”
“ငါ့နာမည်”
“ငါ့အိပ်မက်”
ဒီအရာတွေ ပျက်မရဘူးလို့ဖမ်းထားရင်—
သီလကိုလည်း လဲဖို့ စိတ်လာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မနဲ့လုပ်ငန်း ဆုံတဲ့ နက်တဲ့နေရာက—
အောင်မြင်ရမယ်ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှုထက် မှန်ကန်စွာလုပ်ရမယ်ဆိုတဲ့ တန်ဖိုးကို ပိုမြင့်ထားနိုင်သလား။
ဒီမေးခွန်း။
Founder အတွက် အလွန်ခက်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စနဲ့ပဲ ဓမ္မလိုတာ။
ဒကာကြီးတို့…
မရိုးမသားမဖြစ်ဖို့ တစ်ယောက်တည်းစိတ်ကောင်းရှိတာတင်မလုံလောက်ဘူး။
Company မှာ အမှန်တရားထွက်လာလို့ရတဲ့စနစ် ရှိရမယ်။
ဥပမာ—
Sales report ကို တစ်ယောက်တည်းပြင်လို့ရလား။
Quality problem တက်ရင် Founder သိအောင် Channel ရှိလား။
Staff တစ်ယောက်က—
“ဒီ Number မှားနေတယ်”
လို့ပြောရင် နားထောင်လား။
ဒါမှမဟုတ်—
“အဆိုးမြင်တယ်”
လို့ ပိတ်လား။
လုပ်ငန်းမှာ အမှန်ပြောသူကို အပြစ်ပေးရင်—
နောက်ဆုံး Founder ဆီ အမှန်မရောက်တော့ဘူး။
ဒါ အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
Founder က ရိုးသားချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Staff အားလုံး အမှန်ဖုံးနေတယ်။
ဘာကြောင့်?
Founder ကို မကောင်းတဲ့သတင်းပြောရင် ဆူလို့။
ဒါဆို System က မုသားကို မွေးနေတယ်။
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ပြန်ဆင်ခြင်ခြင်းနဲ့ အမှားရှိရင် ဖွင့်ဟပြင်ဆင်ခြင်းသဘော အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
Error Report လာရင်—
“ဘယ်သူ့အပြစ်?”
မစခင်—
“အမှန်ဘာဖြစ်?”
မေး။
ဖုံးထားရင်တော့ ပြဿနာ။
ဒါပေမယ့် ရိုးသားစွာပြောလာတဲ့ Error ကို—
အရင်သင်ယူ။
ဒီလို Culture က သီလကို System နဲ့ကူတယ်။
ဒါ လောကီအဖွဲ့အစည်းစီမံမှုအမြင်။
ဗုဒ္ဓဟော Company Culture Formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို ခွဲထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့လူက—
“လူတိုင်းဒီလိုပဲလုပ်ကြတာ”
ဆိုတယ်။
ဒါ မရိုးမသားမှုရဲ့ အကြီးဆုံးအကြောင်းပြချက်တစ်ခု။
“Industry မှာ ဒီလိုပဲ”
“Customer လည်းနားလည်တယ်”
“Competitor အကုန်ဒီလို”
“Number နည်းနည်းလှအောင်လုပ်တာ normal ပဲ”
တစ်ခုသတိထား—
လူများလုပ်တာနဲ့ ကုသိုလ်ဖြစ်မသွားဘူး။
အကုသိုလ်ကို Majority Vote နဲ့ ကုသိုလ်မပြောင်းနိုင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ ကေသမုတ္တိသုတ်ရဲ့ စစ်ဆေးပုံကို အလင်းယူလို့ရတယ်။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ လုပ်တဲ့အရာတွေဟာ မိမိနဲ့အခြားသူကို ထိခိုက်စေသလား စစ်။ ပညာရှိတို့ကဲ့ရဲ့မလား၊ လိုက်နာရင် အနစ်နာခံရမလားဆိုတဲ့ စစ်ဆေးမှုမျိုးတွေပါရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
“အကုန်လုပ်တယ်”
ဆိုတာ Evidence မဟုတ်ဘူး။
“လုပ်သင့်တယ်”
ဆိုတာကို သီးခြားစစ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့က—
“မုသားလေးတစ်ခါနဲ့ Company ကို ကယ်နိုင်ရင် မကောင်းဘူးလား”
မေးနိုင်တယ်။
ဒီမေးခွန်းမှာ လူ့ဘဝရဲ့ Moral Tension တကယ်ရှိတယ်။
ဦးဇင်းတို့ အားနာလို့ ပျော့ပျော့မပြောဘူး။
ဗုဒ္ဓတရားအရ မုသာဝါဒကို ရှောင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ စကားပြောရာမှာ Privacy၊ Confidentiality၊ အချိန်သင့်မှု၊ နားလည်မှုကွာခြားချက် ရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
မလိမ်ခြင်း နဲ့ အကုန်ပြောခြင်း ကို မရော။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ကိုပြန်သတိရ။
အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိတဲ့စကားကို သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာပြောတယ်။
တစ်ခုခုကို မပြောဘဲထားဖို့ တရားဝင်အကြောင်းရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် မေး—
တစ်ဖက်လူ မေးလိုက်တဲ့အခါ မှားအောင် ဖြေမှာလား။
မရှိတာရှိတယ်လို့ ပြောမှာလား။
ဒါဆို ရိုးသားမှုအခြေခံကို ပြန်ကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မရိုးမသားမှုရဲ့ Cost တစ်ခုက—
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် မယုံနိုင်တော့တာ။
တစ်ခါလိမ်။
ပြီးရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို—
“ဒီတစ်ခါလေး”
ပြော။
နောက်တစ်ခါ—
“အရင်လည်းလုပ်ခဲ့တာပဲ”
ဖြစ်လာတယ်။
တဖြည်းဖြည်း သီလရဲ့ boundary လျော့တယ်။
ပထမ သိန်းတစ်သိန်းဖောင်းတာ မလုပ်ရဲဘူး။
နောက်တော့ လုပ်နိုင်တယ်။
ပထမ Customer ကို အမှားဖုံးတာ စိတ်မကောင်းဘူး။
နောက်တော့ ပုံမှန်ဖြစ်တယ်။
ဒါ အန္တရာယ်။
အပြစ်လုပ်တာကြောင့် လောကီဥပဒေအကျိုးဆက် ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာက ကိစ္စအလိုက်ကွာတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်လေ့ကျင့်မှုဘက်မှာ—
လုပ်ရပ်ထပ်တလဲလဲ လုပ်ရင် အလေ့အထဖြစ်တတ်တယ်ဆိုတာ ရိုးရိုးဘဝအတွေ့အကြုံနဲ့တောင် မြင်တယ်။
ဓမ္မဘက်မှာလည်း အကုသိုလ်ကို မဖြစ်အောင်ကြိုကာကွယ်၊ ဖြစ်ပြီးသားကို ပယ်ဖို့ သမ္မာဝါယာမက အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ဒါကြောင့်—
ပထမအကြိမ်မှာပဲ ရပ်။
နည်းနည်းဆိုပြီး မပေါ့။
အလေ့အထမဖြစ်ခင် ရပ်။
ကဲ… အမှားဖြစ်ခဲ့ပြီးပြီဆို?
“ငါပျက်ပြီ”
မယူနဲ့။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ အရ—
ပြန်ဆင်ခြင်။
ဖွင့်ဟပြင်ဆင်ရမယ့်နေရာ ပြင်။
နောက်မလုပ်ဖို့ စောင့်ထိန်း။
ဒီလမ်းရှိတယ်။
ဓမ္မဟာ—
အမှားမလုပ်ဖူးသူတွေအတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
အမှားကို သိပြီး ပြန်တည့်ချင်သူအတွက်လည်း ဖြစ်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက် အရင်က Number ဖောင်းခဲ့ဖူးတယ်ဆို—
အခုကစ ပြန်တည့်။
“အရင်လုပ်ခဲ့လို့ ဆက်လုပ်ရမယ်”
မရှိဘူး။
ဒီနေ့မှန်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဣတိဝုတ္တက ၃၁၊ အတာပနီယသုတ် မှာ ကောင်းတာလုပ်ခဲ့ခြင်းနဲ့ မကောင်းတာ မလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နောင်တပူပန်စရာမရှိခြင်းကို ဟောထားပါတယ်။
ဒီတရားကို Founder ဘဝထဲပြန်ထည့်ကြည့်။
ညအိပ်ရာဝင်တော့—
“ဒီနေ့ Customer ကို ငါမလိမ်ခဲ့ဘူး”
“ငွေလိုနေပေမယ့် မပိုင်တာမယူခဲ့ဘူး”
“အခက်အခဲရှိပေမယ့် Staff ကို အမှန်ပြောခဲ့တယ်”
“Loss ခံလိုက်တယ်၊ ဒါပေမယ့် မမှန်တာ မလုပ်ခဲ့ဘူး”
ဒီစိတ်အေးချမ်းမှုကို Balance Sheet မှာ မထည့်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် တန်ဖိုးမရှိဘူးလား။
ရှိတယ်။
အာဏဏျသုတ်ရဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ နဲ့ ဒီအချက်ဆုံတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေက—
“ရိုးသားတဲ့လူဆို ဆင်းရဲမှာပဲ”
ဆိုတဲ့ Cynicism ရှိတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒီမှာ—
“ရိုးသားရင် ချမ်းသာမယ်”
လို့ အပြန်အလှန် အာမခံမပေးဘူး။
အဲဒီလိုပြောရင်လည်း မမှန်ဘူး။
လောကီအောင်မြင်မှုမှာ အကြောင်းတရားများစွာရှိတယ်။
Market၊ Timing၊ Capital၊ Skill၊ Network၊ Regulation၊ Competition၊ Luck လို့ လူတွေခေါ်တဲ့ မမျှော်လင့်နိုင်တဲ့အခြေအနေတွေ—
အများကြီး။
ဒါကြောင့်—
ရိုးသားမှုဟာ အမြတ်အာမခံမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မရိုးသားမှုဟာ သီလပျက်ခြင်းကို အာမခံနီးပါးဖြစ်စေတယ် ဆိုတာတော့ ရှင်းတယ်၊ သိသိနဲ့ မုသားပြောတဲ့အခါ။
ဒါကြောင့် ဓမ္မမှာ—
Profit Guaranteed ဆိုတဲ့အကြောင်းမဟုတ်ဘူး။
ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကို ခွဲခြားပြီး ကောင်းတာကိုရွေးခြင်း။
ဒီဟာ အဓိက။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့ Founder တွေအတွက် ချို့တဲ့မှုရဲ့ စမ်းသပ်ချက်က—
ဝန်ထမ်းလစာ။
ငွေမလုံလောက်ဘူး။
ဒါအရမ်းခက်တဲ့အခြေအနေ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ့အခြေအနေကိုပေါ့မထားဘူး။
ဝန်ထမ်းလစာ မပေးနိုင်တာက လူ့ဘဝတွေပေါ် ထိခိုက်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder က အစကတည်းက Cash Discipline ပိုလိုတယ်။
လစာအတွက်ထားတဲ့ငွေကို အခြားအရာသုံးမသုံး စစ်။
Hiring များလွန်းလား စစ်။
Revenue မတည်သေးဘဲ Fixed Cost များလားစစ်။
ဒါ business management။
ဒါပေမယ့် အခြေအနေဖြစ်ပြီးပြီဆို—
မုသားနဲ့ ဖုံးတာကိုတော့ မဖြေရှင်းချက်အဖြစ် မယူနဲ့။
အခြေအနေကို တတ်နိုင်သလောက်စောပြော။
သက်ဆိုင်ရာဥပဒေနဲ့ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးကို လိုက်နာ။
ငွေရှာနိုင်တဲ့တရားဝင်လမ်းတွေ ရှာ။
Founder ကိုယ်တိုင်ခံနိုင်တဲ့ sacrifice ဘာရှိလဲကြည့်။
ဒီလို။
မဟုတ်ရင်—
Founder လစာယူတယ်။
Staff ကို—
“Bank transfer problem ဖြစ်နေတယ်”
ဆိုပြီး မမှန်ပြောတယ်။
ဒါဆို ချို့တဲ့မှုမဟုတ်တော့ဘူး။
Priority နဲ့ honesty ပြဿနာပါလာပြီ။
ဒါကြောင့်—
ချို့တဲ့မှုမှာ တရားမျှတမှုကို ပိုသေချာကြည့်။
လူတိုင်းကို အညီအမျှနစ်နာစေဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
အခြေအနေကွာတယ်။
ဒါပေမယ့် မိမိအာဏာရှိလို့ အားနည်းသူဘက်ကိုပဲ burden ပို့နေတာလား ဆိုတာ စစ်။
ဒီဟာ ဓမ္မစိတ်ထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်တစ်မျိုး—
ချို့တဲ့မှုကြောင့် Customer ကို အတင်းရောင်းခြင်း။
Sales မရဘူး။
Target မပြည့်။
ငွေလိုတယ်။
အဲဒီအခါ Customer မလိုတဲ့အရာကို လိုတယ်လို့ ယုံအောင်ပြော။
Fear သုံး။
သတင်းအမှားပေး။
“ဒီနေ့မဝယ်ရင် နောက်တစ်ခါမရတော့ဘူး”
တကယ်မဟုတ်ဘူး။
“လူတိုင်းဝယ်နေတယ်”
မဟုတ်ဘူး။
“နောက်ဆုံးတစ်ခု”
တကယ် Stock အများကြီးရှိတယ်။
ဒါတွေအားလုံး ရိုးသားမှုဘက်စစ်ရမယ်။
Persuasion နဲ့ Deception မတူဘူး။
Customer ကို Product ရဲ့တန်ဖိုးရှင်းပြတာ—
Persuasion။
မရှိတဲ့အချက်ကိုရှိသလိုပြတာ—
Deception။
Discount deadline တကယ်ရှိရင် ပြော။
မရှိဘဲ urgency အတုလုပ်တာ—
ပြန်စစ်။
ဒီလိုလုပ်ငန်းကျင့်ဝတ်က သမ္မာဝါစာနဲ့ သမ္မာအာဇီဝအလင်းနဲ့ ဆင်ခြင်သင့်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
အခု သမ္မာအာဇီဝ ကို နည်းနည်းပိုနက်ကြည့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ မှာ မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုနဲ့ မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို ခွဲသိခြင်းမှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှေ့ကနေ အရေးကြီးတယ်ဆိုတာ ထင်ရှားတယ်။
အဲဒီတော့—
“ပိုက်ဆံဝင်ရင်ပြီးရော”
ဆိုတာ သမ္မာအာဇီဝ မဟုတ်ဘူး။
ဘယ်လိုဝင်လဲ?
ဘယ်လိုအလုပ်လဲ?
ဘယ်သူထိခိုက်လဲ?
ဘယ်လိုစကားနဲ့ရောင်းလဲ?
ဘယ်လိုပစ္စည်းနဲ့လုပ်လဲ?
ဒီလိုကြည့်။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် Founder က—
“ဒီ Product တစ်ခါပဲ၊ နောက်တော့မလုပ်တော့ဘူး”
ဆိုပြီး မမှန်တဲ့အလုပ်ကို ယူမလား။
သတိထား။
အခက်အခဲက မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို မှန်ကန်မပေးဘူး။
ဒါ အရင် ဓနဉ္ဇာနိသုတ်နဲ့ တစ်ကြောင်းတည်း ဆုံတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု လုပ်ငန်းမဟုတ်တဲ့ မိသားစုဘက်က ကြည့်။
အိမ်မှာငွေမလုံလောက်ဘူး။
သားသမီးတောင်းတယ်။
မိဘက ရှက်တယ်။
“မနက်ဖြန်ဝယ်ပေးမယ်”
တကယ်မဝယ်နိုင်သေးဘူး။
ကလေးကို မပူစေချင်လို့ မမှန်ပြောတာ။
ဒီနေရာမှာ အရွယ်၊ အခြေအနေ၊ စကားပြောနည်း ကွာတယ်။
ကလေးကို လူကြီးပြဿနာအကုန် ထမ်းခိုင်းဖို့ မလိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အသက်အရွယ်နဲ့ကိုက်အောင်—
“အခုမဝယ်နိုင်သေးဘူး၊ နောက်မှစီစဉ်ကြမယ်”
ဆိုတာ သင်လို့ရတယ်။
ကလေးလည်း—
ချို့တဲ့မှုရှိတာကို အရှက်မဖြစ်စေဘဲ နားလည်လာတယ်။
မိဘလည်း မုသားနဲ့ Image မထိန်းရဘူး။
ဒါမျိုးဟာ မိသားစုထဲမှာ ရိုးသားမှုကို လေ့ကျင့်တာ။
တစ်ခါတလေ ချို့တဲ့မှုကို ဖုံးဖို့ လူတွေ မလိုအပ်တဲ့ Debt ယူတတ်တယ်။
သူများနဲ့တူအောင်။
ပွဲတစ်ပွဲမှာ အရှက်မရအောင်။
ဒီဟာတော့ ကိုယ့်အခြေအနေပေါ်မူတည်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဥဇ္ဇယသုတ်ရဲ့ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစွာနေဖို့ဆိုတဲ့အလင်း အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ချို့တဲ့မှုကို ဖုံးဖို့ အသုံးစရိတ်တိုးမလုပ်နဲ့။
ရှိတာကို ရှိသလိုသိ။
ဒါ ပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီတရားမှာ အရေးကြီးဆုံး စိတ်လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခု ပေးချင်တယ်။
အခက်အခဲတက်လာပြီ။
မရိုးမသားလုပ်ချင်စိတ်တက်လာပြီ။
ချက်ချင်းမလုပ်နဲ့။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒီလိုမေး—
“ငါ မရှိတာကို ဘာလို့ ရှိသလိုပြချင်တာလဲ?”
ပြီးတော့—
“အမှန်ပြောရင် ဘာဆုံးရှုံးမလဲ?”
Customer?
ငွေ?
မျက်နှာ?
နာမည်?
အောင်မြင်သူဆိုတဲ့ပုံရိပ်?
နောက်မေး—
“ဒီဆုံးရှုံးမှုကို ငါခံနိုင်သလား?”
တစ်ခါတလေ အဖြေက—
“ခံရခက်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ခံလို့ရတယ်”
ဖြစ်မယ်။
ဒါဆို သီလကို ကာကွယ်။
တစ်ခါတလေ—
“မိသားစုစားစရာတောင်မရှိတော့ဘူး”
လို အလွန်ခက်တဲ့အခြေအနေ။
အဲဒီလိုဆို ပညာရှိသူ၊ မိတ်ကောင်း၊ လူမှုအကူအညီ၊ တရားဝင်ငွေကြေးအကြံပေးမှု စတဲ့ အကူအညီကိုရှာ။
အခက်အခဲကို ရိုးသားစွာအကူအညီတောင်းတာ—
အရှက်မဟုတ်ဘူး။
မရိုးမသားလုပ်တာထက် ပိုကောင်းတယ်။
“ကျွန်တော် လိုနေပါတယ်”
လို့ ပြောရဲတာတောင် ရိုးသားမှု။
ဒါကို လူတွေ မလုပ်ရဲဘူး။
ဘာကြောင့်?
မာန။
ဒါကြောင့်—
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ဖို့ တစ်ခါတလေ အကူအညီတောင်းရဲရမယ်။
ဒါလည်း အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မိတ်ကောင်းရဲ့တန်ဖိုးကြီးလာတယ်။
ဥဇ္ဇယသုတ်မှာလည်း လောကီအကျိုးအတွက် မိတ်ကောင်းကို ထည့်ထားတယ်။
ချို့တဲ့တဲ့အချိန်မှာ—
“ဒီတစ်ခါ Number ဖောင်းလိုက်ရမလား”
ကိုယ့်တစ်ယောက်တည်းစိတ်နဲ့ မဆုံးဖြတ်နဲ့။
ရိုးသားတဲ့ Mentor တစ်ယောက်မေး။
စာရင်းကိုင်သိသူကို မေး။
ဥပဒေလိုရင် သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်မေး။
ဓမ္မအမြင်လိုရင် ပညာရှိဆရာသမားကို မေး။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကြောက်စိတ်ထဲမှာ ကိုယ့်အကြောင်းပြချက်ကို ကိုယ်ယုံလွယ်တယ်။
အပြင်က ပညာရှိသူက—
“မင်းအခု Company ကို ကယ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့မာနကို ကယ်နေတာ”
ပြောပေးနိုင်တယ်။
အဲဒီမိတ်ဆွေ တန်ဖိုးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ ရိုးသားမှုကို အားနည်းခြင်းလိုမြင်တတ်တယ်။
Negotiation မှာ အကုန်အမှန်ပြောရင် ရှုံးမယ်။
အဲဒါကြောင့်—
အမှန်မပြောရဘူးထင်တယ်။
ပြန်ခွဲ။
Negotiation မှာ ကိုယ့်အနိမ့်ဆုံးဈေးကို မပြောတာ—
မုသားမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်Strategy ကို ထိန်းထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်က—
“ဒီ Product Cost ဘယ်လောက်?”
လို့ မေးတိုင်း ဖြေရမယ်လို့ မဆိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ကုန်ကျစရိတ် သိန်းတစ်ရာတက်နေတယ်”
လို့ မရှိတာ ဖန်တီးပြောတာ—
တခြားကိစ္စ။
ဒါကြောင့်—
ရိုးသားမှု = မိမိနယ်နိမိတ်မရှိခြင်း မဟုတ်ဘူး။
မပြောခွင့်ရှိတာ မပြော။
ဒါပေမယ့် ပြောတဲ့အရာမှာ မုသားမထည့်။
ဒီဟာ လက်တွေ့ကျတယ်။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်ရဲ့ အမှန်၊ အကျိုးရှိ၊ အချိန်သင့် စကားပြောမှုကို ပြန်သတိရ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Engineering analogy လေးတစ်ခုနဲ့ ကြည့်ရအောင်။
တံတားတစ်စင်းမှာ Load Capacity ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
တံတားခံနိုင်တာ တန် ၁၀ ပဲ။
ကားက တန် ၁၅။
ဘာလုပ်ရမလဲ။
ကားအလေးချိန်ကို တန် ၉ လို့ စာရွက်မှာပြောင်းရေးလိုက်ရင်—
တံတားက သိလား?
မသိဘူး။
Reality က မပြောင်းဘူး။
Number ပြောင်းတာနဲ့ Load မလျော့ဘူး။
Business လည်း ဒီလိုပဲ။
Cash က နှစ်ပတ်ပဲခံနိုင်တယ်။
Spreadsheet ထဲ သုံးလလို့ရေးလိုက်တာနဲ့ Cash မတိုးဘူး။
Production capacity က တစ်နေ့ ၁၀၀ ပဲ။
Customer ကို ၅၀၀ လုပ်နိုင်တယ်ပြောတာနဲ့ Capacity မတိုးဘူး။
Skill မရှိသေးဘူး။
CV ထဲထည့်လိုက်တာနဲ့ Skill မတိုးဘူး။
မုသားက မြေပုံကိုပြောင်းတယ်။ မြေပြင်ကို မပြောင်းဘူး။
ဒီဥပမာက ဓမ္မသက်သေ မဟုတ်ဘူးနော်။
Engineering analogy ပဲ။
ဒါပေမယ့် နားလည်ရလွယ်တယ်။
တစ်ခါတလေ မုသားပြောပြီးနောက် ကိုယ်ပါ ကိုယ့်စာရွက်ကို ယုံလာတယ်။
အဲဒါပိုအန္တရာယ်။
Reality မသိတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် Startup မှာ—
Bad news ကို လှအောင်မပြင်နဲ့။
Bad news ကို အလုပ်လုပ်လို့ရအောင် ရှင်းအောင်ပြ။
ဒါပိုကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
သီလက Innovation ကို တားသလား။
မတားဘူး။
တကယ်တော့ Constraint ရှိတဲ့အခါ—
မုသားမသုံးရဘူးဆိုတဲ့ Ethical Boundary က အခြားနည်းရှာခိုင်းတယ်။
ငွေမရှိဘူး။
လိမ်ပြီးချေးမလား။
မဟုတ်။
အခြားနည်း—
Pilot သေးသေးလုပ်။
Pre-order လုပ်မယ်ဆို Terms ရှင်းရှင်းနဲ့လုပ်။
Partnership။
Rent။
Share resource။
Founder service work လုပ်ပြီး funding ရှာ။
Scope လျှော့။
ဒါတွေ စဉ်းစားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
သီလဟာ စီးပွားရေးဖန်တီးမှုရဲ့ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
“ဒီလမ်းမသွားရဘူး”
ဆိုတဲ့ boundary က—
“ဒါဆို ဘယ်လမ်းသွားမလဲ”
ဆိုပြီး ပညာကို အသုံးချခိုင်းတယ်။
ဒါက ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုလည်း သတိပေးချင်တယ်။
ရိုးသားမှုကို ကိုယ်တိုင်နဲ့ သူများပေါ် အရမ်းကြမ်းတဲ့အပြစ်ပေးစံ မဖြစ်စေနဲ့။
တစ်ယောက်အမှားပြောမိတယ်။
Intent ရှိသလား။
မသိလို့လား။
နားလည်မှုလွဲလို့လား။
Memory Error လား။
သိသိနဲ့ အမှားယုံကြည်စေချင်တာလား။
ခွဲ။
မုသားဆိုတာ စိတ်ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဆိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Error တိုင်းကို—
“လူလိမ်”
တပ်မထားနဲ့။
ဓမ္မမှာ စိတ်က အရေးကြီးတယ်။
လုပ်ငန်းမှာလည်း Correction Process လိုတယ်။
“ဒီ Report မှားနေတယ်”
ဆိုရင် ပြင်။
“ဘယ်သူလိမ်လဲ”
မစခင်—
ဘယ်လိုမှား?
Intent?
System?
ဒီလိုစစ်။
ဒါက တရားမျှတတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ ချို့တဲ့မှုဟာ တစ်ဦးချင်းမဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို ဖိအားပေးတယ်။
Company ပြောတယ်—
“ဒီ Quarter Target မပြည့်ရင် ဘယ်သူမှ Bonus မရဘူး”
Staff တွေ Number ကိုဖောင်းတယ်။
Management သိသိနဲ့ မျက်စိမှိတ်တယ်။
နောက်ဆုံး—
“Staff မရိုးသားဘူး”
ပြောတယ်။
ဒါ မလုံလောက်ဘူး။
အဖွဲ့အစည်းမှာ—
မုသားကို ဆုချနေသလား စစ်။
Target ပြည့်တဲ့လူ ဘယ်လိုလုပ်လုပ် ဆုရတယ်။
အမှန်ပြောပြီး Target မပြည့်သူ အပြစ်ပေးခံရတယ်။
ဒါဆို Culture က ဘာသင်ပေးလဲ။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက် သမ္မာဝါယာမအလင်းနဲ့—
အကုသိုလ်မဖြစ်အောင် System ပြင်။
မမှန်တဲ့ Incentive ရှိရင်ပြင်။
Quality ဖုံးထားရင် ဆုမပေး။
Bad news ပြောသူကို ကာကွယ်။
ဒီလို။
ဒါ Business Governance အသုံးချမှုပါ။
Canonical corporate rule မဟုတ်ဘူး။
သဘောကိုသာ အလင်းယူတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၇၅၊ ပထမသမ္ပဒါသုတ် မှာလည်း အားထုတ်တတ်မှု၊ ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ မျှတတဲ့ဘဏ္ဍာစီမံမှုနဲ့အတူ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ စာဂ၊ ပညာတို့ကို ပြည့်စုံမှုများအဖြစ် ချုပ်ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအချက်က ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ပြောတဲ့အကြောင်းကို ပိုပြည့်စုံစေတယ်။
လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက်—
အားထုတ်မှုလိုတယ်။
ကာကွယ်မှုလိုတယ်။
ငွေစာရင်းလိုတယ်။
Network လိုတယ်။
ဒါပေမယ့်—
သီလမပါရင် မပြည့်စုံသေးဘူး။
ပညာမပါရင် မပြည့်စုံသေးဘူး။
ဒါကြောင့် Startup Founder ရဲ့ Resource Map မှာ—
Cash။
People။
Technology။
Network။
အဲဒါတွေပြည့်သွားပြီဆို—
အကုန်ရှိပြီလား?
မဟုတ်သေးဘူး။
သီလရှိလား။
ဒါလည်း အရေးကြီးတယ်။
ရိုးသားမှုဟာ Soft Skill လေးတစ်ခုမဟုတ်ဘူး။
လူ့ဘဝအခြေခံ။
ဒကာကြီးတို့…
အခု တစ်ခုကို တော်တော်ပြတ်ပြတ်ပြောမယ်။
မရိုးမသားရရှိလာတဲ့ Resource ကို Success လို့ အလွယ်မခေါ်နဲ့။
ငွေရတယ်။
ဒါပေမယ့် လိမ်ပြီးရတယ်။
Customer ရတယ်။
ဒါပေမယ့် အမှားယုံကြည်စေပြီးရတယ်။
Staff ဆက်နေတယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်မသိလို့ ဆက်နေတာ။
Investor ဝင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Data မမှန်လို့ဝင်တာ။
အပြင်ကကြည့်ရင် Resource တိုးတယ်။
အတွင်းမှာ?
Integrity လျော့တယ်။
ဒါကြောင့်—
Resource Gain နဲ့ Moral Gain မတူဘူး။
Company Growth နဲ့ Dhamma Growth မတူဘူး။
နှစ်ခုက ဆုံနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အလိုအလျောက်မဆုံဘူး။
ဒီခွဲခြားမှုအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုကို ရိုးသားစွာ ရင်ဆိုင်ဖို့ နည်းတစ်ခုက—
“မရှိဘူး” ဆိုတဲ့စကားကို ပြောနိုင်ခြင်း။
Stock မရှိဘူး။
ပြော။
Capacity မရှိဘူး။
ပြော။
ဒီ Feature မရှိဘူး။
ပြော။
မတတ်သေးဘူး။
ပြော။
ဒီ Deadline မဖြစ်နိုင်ဘူး။
ပြော။
ဒါပေမယ့် ပြောပြီးရပ်မနေနဲ့။
“မရှိသေးဘူး၊ ဒီရွေးချယ်စရာရှိတယ်”
“မလုပ်နိုင်သေးဘူး၊ ဒီနေ့အထိ ဒီအဆင့်ပဲရမယ်”
“ဒီပစ္စည်းမရှိဘူး၊ အခြားအမျိုးအစားရှိတယ်”
ဆို။
ရိုးသားမှု + ဖြေရှင်းချက်။
ဒီနှစ်ခုတွဲ။
တစ်ချို့လူက ရိုးသားတယ်ဆိုပြီး—
“မရှိဘူး၊ မရဘူး၊ မလုပ်နိုင်ဘူး”
ပဲပြော။
ဒါလည်း Business မတိုးဘူး။
ဒါကြောင့်—
အမှန်ကို လက်ခံပြီး ပညာနဲ့ လမ်းရှာ။
ဒါ ဓမ္မနဲ့ လုပ်ငန်းဆုံတဲ့နေရာ။
ဒကာကြီးတို့…
မရိုးမသားဖြစ်စေတဲ့ အတွင်းစိတ်ကို တစ်ခါတလေ “ကြောက်စိတ်” တစ်ခုပဲ ထင်တယ်။
တကယ်တော့—
တဏှာ ပါတယ်။
“ဒီ Deal ကိုရကိုရရမယ်”
“ဒီ Company မပျက်ရဘူး”
“ငါအောင်မြင်သူ ဖြစ်ရမယ်”
ဒီ “ရရမယ်” တွေက အရမ်းတင်းလာရင်—
နည်းလမ်းမှန်မမှန် မကြည့်တော့ဘူး။
ဒါ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ရည်မှန်းချက်ရှိတာမကောင်းဘူး မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ရည်မှန်းချက်ကို—
သီလထက် အပေါ်မတင်နဲ့။
“ငါတို့ငါးနှစ်အတွင်း Number One ဖြစ်မယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Number One ဖြစ်ဖို့ မုသားပြောရမယ်ဆို?
မဖြစ်။
“Revenue နှစ်ဆတိုးမယ်”
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Customer ကို မမှန်တဲ့အရာရောင်းရမယ်ဆို?
မဖြစ်။
Goal က Method ကို သန့်ရှင်းမပေးဘူး။
ဒါ မှတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဒီတရားကို နေ့စဉ်အသုံးချဖို့ Founder တစ်ယောက် အပတ်တိုင်း ပြန်စစ်နိုင်တဲ့ Reflection တစ်ခု ပေးမယ်။
စာရွက်ယူပြီး—
“ဒီအပတ် ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဘယ်နေရာမှာ အမှန်ကို ဖုံးချင်ခဲ့သလဲ”
ရေး။
ပြီးတော့—
“ဘယ် Fear ကြောင့်လဲ”
ရေး။
“ဘာကို ဆုံးရှုံးမှာကြောက်တာလဲ”
ရေး။
“အမှန်ကို ပြောပြီး ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ အခြားလမ်းဘာရှိလဲ”
ရေး။
“System ဘာပြင်ရင် နောက်တစ်ခါ ဒီဖိအားမဖြစ်မလဲ”
ရေး။
ဒီ Reflection ဟာ ကျမ်းထဲက Form မဟုတ်ဘူး။
လက်တွေ့အသုံးချဖို့ ဦးဇင်းတို့ စုစည်းထားတာ။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်မှုနဲ့ သမ္မာဝါယာမရဲ့ ကာကွယ်/ပယ်/ဖြစ်စေ/တိုးပွားသဘောတို့နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ application ဖြစ်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခုထပ်—
“ဘယ်အရာကို အမှန်အတိုင်းပြောရင် ငါ့Company ပိုသေးသလိုမြင်မလဲ”
ဒီမေးခွန်းက မာနကိုဖမ်းတယ်။
“Team size”
“Customer count”
“Revenue”
“Experience”
“Product maturity”
အဲဒီထဲမှာ ဘယ်ဟာကို ဖောင်းချင်နေသလဲ။
ဒါကို ကြိုသိ။
ကြိုသိရင်—
Pitch မတိုင်ခင် စိတ်ပြင်လို့ရတယ်။
ဒီဟာ သမ္မာသတိ။
မုသားထွက်ပြီးမှ သတိရတာထက် မုသားမထွက်ခင် စိတ်ကိုသိတာ ပိုကောင်းတယ်။
ဒါကြောင့် သမ္မာဝါစာတစ်ပါးတည်း မဟုတ်ဘူး။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ ဝန်းရံရတယ်ဆိုတဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ ရဲ့ အလင်းက တကယ်လှတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder တွေက—
“မလိမ်ရင် Deal မရဘူး”
ဆိုတယ်။
အဲဒီ Deal မရတာကို လက်ခံနိုင်သလား။
ဒီဟာ ဓမ္မစမ်းသပ်ချက်။
အကုန်မရနိုင်ဘူး။
အချို့ Customer ကို လက်လွှတ်ရမယ်။
အချို့ Opportunity ကို လက်လွှတ်ရမယ်။
အချို့ Growth ကို နှေးရမယ်။
သီလမှာ စွန့်လွှတ်မှု ပါတယ်။
မကောင်းတဲ့အခွင့်အရေးကိုလည်း စွန့်ရတယ်။
ဒီနေ့လူတွေ “Opportunity” ဆိုတာ အမြဲကောင်းတာလို မြင်တတ်တယ်။
တကယ်—
Opportunity တိုင်း မယူသင့်ဘူး။
ပစ္စည်းရမယ်၊ သီလပျက်မယ်ဆို—
အဲဒါ Opportunity လား၊ Trap လား ပြန်ကြည့်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ ရိုးသားသူက တိုက်ရိုက် Loss ဖြစ်တတ်တယ်။
Customer က—
“ဒီ Error ကို မပြောလို့ရတာပဲ”
ဆိုပြီး အခြားCompany ကို သွားနိုင်တယ်။
ဒါတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ရိုးသားမှုကို Customer response နဲ့သာ မတိုင်းနဲ့။
ကောင်းမှုကို Popularity နဲ့သာ မတိုင်းနဲ့။
ဓမ္မပဒမှာ—
လူတိုင်းကဲ့ရဲ့မှုကနေ လုံးဝလွတ်တဲ့သူ မရှိကြောင်းလည်း သတိပေးထားပါတယ်။
အမှန်ပြောလည်း လူကြိုက်ချင်မှကြိုက်မယ်။
မပြောလည်း ကဲ့ရဲ့မယ်။
ဒါကြောင့်—
လူကြိုက်မကြိုက်ထက် မှန်မမှန်ကို အဓိကထား။
အဘယရာဇကုမာရသုတ်မှာလည်း အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိပေမယ့် နားထောင်သူမနှစ်သက်တဲ့စကားကိုတောင် သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ပြောနိုင်ကြောင်းပြထားတယ်။
Founder အတွက်—
“ဒီကိစ္စကို ပြောရင် Team မကြိုက်ဘူး”
ဆိုတာ တစ်ခုတည်းကြောင့် မဖုံးနဲ့။
အမှန်လား?
အကျိုးရှိလား?
အချိန်လား?
ဒီသုံးခုစစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ဖို့—
လူ့အဖွဲ့အစည်းကလည်း အကူအညီပေးရမယ်။
ဒီဟာကိုလည်း ပြောချင်တယ်။
လူတစ်ယောက် ချို့တဲ့နေတယ်။
အကူအညီတောင်းရင် အရှက်ခွဲ။
Fail ဖြစ်ရင် အားလုံးက လှောင်။
Business ပိတ်ရင် လူတန်ဖိုးမရှိသလို ပြော။
ဒါဆို လူတွေ အမှန်ဖုံးဖို့ ဖိအားပိုရနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မိသားစုမှာ၊ Team မှာ—
“အမှန်ပြောလို့ရတဲ့နေရာ”
ဖန်တီး။
ကလေးက—
“စာမရဘူး”
ပြောလာရင် အရင်မဆူ။
အမှန်ပြောတာကို အသိအမှတ်ပြု။
ပြီးမှ ဖြေရှင်း။
Staff က—
“ဒီအပတ်မပြီးနိုင်ဘူး”
ပြောလာရင်—
တကယ်ပျင်းလို့လား၊ Capacity issue လား စစ်။
အမှန်ပြောတာနဲ့ အပြစ်မပေး။
မဟုတ်ရင်—
နောက်အပတ် သူက “ပြီးပါမယ်” လို့ပဲ ပြောတော့မယ်။
ဒါကြောင့် Integrity ဟာ တစ်ယောက်တည်းရဲ့သီလဖြစ်သလို—
အမှန်ကို ခံနိုင်တဲ့ပတ်ဝန်းကျင် လည်းလိုတယ်။
ဒီဟာ လောကီအဖွဲ့စီမံမှုအမြင်ပါ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေ့တရားကို အခု နက်နက်အကျဉ်းချုပ်ကြည့်။
ချို့တဲ့မှု ရှိတယ်။
ဒါ ဒုက္ခ။
လိုသလိုမရတာ။
ငွေမလုံလောက်တာ။
အချိန်မလုံလောက်တာ။
လူမလုံလောက်တာ။
Customer မလုံလောက်တာ။
ပစ္စည်းမလုံလောက်တာ။
ရင်းမြစ်နည်းတာ။
ဒီဟာ လောကီဒုက္ခ။
ဒါပေမယ့်—
ချို့တဲ့မှုထက် နောက်တစ်ထပ်ဒုက္ခရှိတယ်။
မုသားပြောပြီး ဖုံးထားရတဲ့ဒုက္ခ။
လူမသိအောင် ကြောက်နေရတဲ့ဒုက္ခ။
စာရင်းတစ်ခုနဲ့တစ်ခု မကိုက်အောင် လိုက်ပြင်ရတဲ့ဒုက္ခ။
Customer မေးမှာကြောက်ရတဲ့ဒုက္ခ။
ကိုယ်ပြောခဲ့တာကို ကိုယ်မှတ်နေရတဲ့ဒုက္ခ။
အပြစ်ရှိစိတ်ရဲ့ဒုက္ခ။
ဒါက ကိုယ်ထပ်ဖန်တီးတဲ့ ဒုက္ခ။
အဲဒီတော့ ပထမဆုံး—
ဒုက္ခကို နှစ်ဆမလုပ်နဲ့။
ငွေမရှိတာက ဒုက္ခတစ်ခု။
မုသားထပ်မပေါင်းနဲ့။
Customer နည်းတာ ဒုက္ခတစ်ခု။
Fake Review ထပ်မပေါင်းနဲ့။
Project နောက်ကျတာ ဒုက္ခတစ်ခု။
မမှန်တဲ့ Timeline ထပ်မပေါင်းနဲ့။
ဒါ ဒုက္ခသစ္စာနဲ့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်ဆုံတဲ့နေရာ။
ကဲ… သမုဒယ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဘာလို့မရိုးမသားဖြစ်သလဲ။
ချို့တဲ့မှုတစ်ခုတည်းကြောင့်မဟုတ်ဘူး။
ချို့တဲ့မှုကို—
“မဖြစ်မနေ အခုဖြည့်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါမရှုံးရဘူး”
ဆိုတဲ့စွဲလမ်းမှု။
“ငါ့နာမည်မကျရဘူး”
ဆိုတဲ့မာန။
“ဒီ Deal မရရင် ငါမတန်ဘူး”
ဆိုတဲ့ အတ္တဖမ်းမှု။
“အမှန်ပြောရင် လူတွေဘယ်လိုမြင်မလဲ”
ဆိုတဲ့ Fear။
ဒီအရာတွေက မုသားဆီ တွန်းတယ်။
အဲဒီတော့ သမုဒယကို အပြင်မှာပဲ မရှာနဲ့။
“ငွေမရှိလို့”
ဆိုပြီးအဆုံးမသတ်။
ငွေမရှိတာပေါ် ဘယ်တဏှာတက်နေလဲ ဆက်ကြည့်။
ငွေလိုတာ သဘာဝ။
ဒါပေမယ့်—
“ဘယ်နည်းနဲ့မဆိုရရမယ်”
ဆိုတာ တဏှာပြင်းလာတဲ့နေရာ။
အဲဒီမှာ ပညာလိုတယ်။
ကဲ… နိရောဓ။
ချို့တဲ့မှုအားလုံး ပျောက်မှ စိတ်အေးမယ်ဆို—
မလွယ်ဘူး။
လူ့ဘဝမှာ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု နည်းနေတာရှိမယ်။
နိရောဓဘက်ကို ဒီတရားနဲ့ ဆက်စပ်ကြည့်ရင်—
မရှိတာကို မရှိတဲ့အတိုင်း လက်ခံနိုင်လာခြင်း။
“ဟုတ်တယ်၊ ဒီလ ငွေနည်းတယ်”
ဒါပဲ။
အရှက်မပေါင်း။
မုသားမပေါင်း။
“ဒီအလုပ်မတတ်သေးဘူး”
ဒါပဲ။
Fake certificate မပေါင်း။
“ဒီ Customer မရဘူး”
ဒါပဲ။
Fake customer မပေါင်း။
အမှန်အတိုင်း ရှိနိုင်လာတဲ့အခါ—
မုသားအတွက် အပိုပူစရာလျော့တယ်။
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ နီးလာတယ်။
နက်နက်ကြည့်ရင်—
ပစ္စည်းအပေါ် ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့။
နာမည်အပေါ် ဖမ်းဆုပ်မှုလျော့။
Company ကို “ငါ” လို့ အလွန်မဖမ်း။
အောင်မြင်မှုကို “ငါ့တန်ဖိုး” လို့ မလုပ်။
ဒီလို တဏှာ၊ ဥပါဒါန်အေးလာတဲ့ဘက်ဟာ ဓမ္မရဲ့ နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တယ်။
ကဲ… မဂ္ဂ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
ချို့တဲ့မှုကို အမှန်အတိုင်းမြင်။
ချို့တဲ့တာဟာ အပြစ်မဟုတ်ဘူး။
မရိုးမသားလုပ်ခြင်းကိုတော့ ချို့တဲ့မှုနဲ့ မတရားမျှတစေ။
လုပ်နိုင်တာနဲ့ မလုပ်နိုင်တာ ခွဲ။
အမှန်နဲ့ ဆင်ခြေ ခွဲ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
“ဘယ်နည်းနဲ့မဆို ရရမယ်”
ဆိုတဲ့ လောဘနောက်မလိုက်။
သူများကို ထိခိုက်ဖို့၊ ဖိအားပေးဖို့ မရည်ရွယ်။
စွန့်လွှတ်တတ်။
Deal မမှန်ရင် စွန့်။
အမြတ်မမှန်ရင် စွန့်။
သမ္မာဝါစာ—
မုသားမပြော။
မရှိတာကို ရှိသလိုမပြော။
Data မဖောင်း။
Customer ကို အမှားယုံကြည်စေဖို့ စကားမသုံး။
အမှန်၊ အကျိုးရှိ၊ အချိန်သင့်အောင် ပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ—
မပိုင်တာမယူ။
အမှားကို ဖုံးဖို့ အခြားသူနစ်နာစေမယ့်အလုပ် မလုပ်။
မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် မိမိနဲ့သူတစ်ပါးထိခိုက်မှုကို ပြန်စစ်။
သမ္မာအာဇီဝ—
ငွေလိုတယ်ဆိုပြီး မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုဘက် မသွား။
လုပ်ငန်းကိုယ်တိုင် မှန်ကန်မှုရှိမရှိ စစ်။
အသက်မွေးမှုထဲမှာ မုသားကို ပုံမှန်စနစ်မလုပ်။
သမ္မာဝါယာမ—
မုသားဖြစ်စေမယ့်ဖိအားကို ကြိုမြင်။
စနစ်ပြင်။
ဖြစ်ပြီးသားမရိုးသားမှုကို ပယ်။
ရိုးသားတဲ့အလေ့အထကို တည်ဆောက်။
ရှိပြီးသားသီလကို မပျက်အောင် ပိုခိုင်။
သမ္မာသတိ—
ချို့တဲ့လာတဲ့အခါ ကိုယ့်စိတ်ကိုသိ။
“အခု ငါကြောက်နေတယ်”
“အခု ငါ့နာမည်ပျက်မှာ မခံနိုင်ဘူး”
“အခု ငါလိမ်ချင်နေတယ်”
သိ။
သိတာနဲ့ မုသားမဖြစ်သေးဘူး။
သိပြီး မှန်တဲ့လမ်းရွေး။
သမ္မာသမာဓိ—
ဖိအားများတဲ့အချိန် စိတ်မပျံ့ဘဲ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကြည့်။
Panic နဲ့ ဆုံးဖြတ်မချ။
တစ်ညအိပ်ပြီးကြည့်လို့ရတဲ့ကိစ္စဆို ခဏထား။
ပညာရှိသူနဲ့တိုင်ပင်။
ဒီလို မဂ္ဂလမ်းနဲ့—
ချို့တဲ့မှုကို လောကီပညာနဲ့လည်း ဖြေရှင်း၊ ဓမ္မနဲ့လည်း စိတ်ကိုထိန်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ကစပြီး လုပ်ငန်းမှာ အခက်အခဲတက်တိုင်း စကားလေးတစ်ခွန်း မှတ်ထားကြ။
“ငွေချို့တဲ့နိုင်တယ်—သီလမချို့တဲ့စေနဲ့။”
လူချို့တဲ့နိုင်တယ်—
အမှန်တရားမချို့တဲ့စေနဲ့။
အချိန်ချို့တဲ့နိုင်တယ်—
ကတိတည်မှုမချို့တဲ့စေနဲ့။
Customer ချို့တဲ့နိုင်တယ်—
အမှန်ပြောမှုမချို့တဲ့စေနဲ့။
အရင်းအနှီးချို့တဲ့နိုင်တယ်—
ပညာမချို့တဲ့စေနဲ့။
Opportunity ချို့တဲ့နိုင်တယ်—
သမ္မာအာဇီဝမချို့တဲ့စေနဲ့။
ဒါ ဒီနေ့တရားရဲ့နှလုံးသား။
ချို့တဲ့မှုရောက်လာပြီဆို—
မိမိကိုယ်ကို—
“ငါဘာလိမ်လိုက်ရမလဲ”
မမေးနဲ့။
“ဘာကိုလျှော့ရမလဲ”
မေး။
“ဘာကိုရပ်ရမလဲ”
မေး။
“ဘယ်သူ့ကို အမှန်ပြောရမလဲ”
မေး။
“ဘယ်သူ့ဆီ အကူအညီတောင်းရမလဲ”
မေး။
“ဘယ်အရာကို စွန့်လွှတ်ရမလဲ”
မေး။
“ဘယ်စနစ်ကို ပြင်ရမလဲ”
မေး။
ဒါတွေဟာ မုသားအစား သုံးလို့ရတဲ့လမ်းတွေ။
အခြေအနေတိုင်းမှာ လွယ်မှာမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ဓမ္မက လွယ်တာကိုသာ သင်ပေးတာမဟုတ်ဘူး။
မှန်တာကို သင်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်ကို နောက်ဆုံးတစ်ခါ သတိရ။
“မိဘအတွက်”
“သားသမီးအတွက်”
“အလုပ်သမားအတွက်”
“တာဝန်အတွက်”
ဆိုတဲ့ စကားတွေဟာ လူ့ဘဝမှာ တကယ်မြတ်တဲ့တာဝန်တွေ။
ဒါပေမယ့်—
မြတ်တဲ့တာဝန်ကို အဓမ္မနည်းနဲ့ ဆောင်ရွက်မယ်ဆို တာဝန်ရဲ့မြတ်မှုက နည်းလမ်းကို သန့်ရှင်းမပေးဘူး။
ဒါကြောင့်—
မိဘကို ကျွေး။
တရားသဖြင့်ကျွေး။
သားသမီးကို စောင့်ရှောက်။
တရားသဖြင့်စောင့်ရှောက်။
ဝန်ထမ်းကို လစာပေး။
တရားသဖြင့်ရှာပြီးပေး။
Company ကို ကယ်တင်ဖို့ကြိုးစား။
တရားသဖြင့်ကြိုးစား။
မကယ်နိုင်ရင်—
အမှန်ကို ရင်ဆိုင်။
ဒါက အလွန်ခက်ပေမယ့် အလွန်မြတ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ရိုးသားမှုဟာ လူတွေမြင်အောင် ပြရတဲ့ Marketing Asset မဟုတ်ဘူး။
“ကျွန်တော်တို့ Company အရမ်းရိုးသားပါတယ်”
ပြောနေရတာ မလိုဘူး။
လုပ်ရပ်နဲ့ ထွက်လာရမယ်။
Customer တစ်ယောက်မှ မသိလည်း—
မုသားမပြော။
Staff မမြင်လည်း—
မပိုင်တာမယူ။
Audit မလာလည်း—
စာရင်းမဖောင်း။
Social Media မတင်လည်း—
လူကို တရားမျှတစွာဆက်ဆံ။
အဲဒါသီလ။
သီလက Audience လိုမလား။
မလိုဘူး။
ဒါကြောင့် ရိုးသားမှုကို Reputation Strategy အဖြစ်သာ မထားနဲ့။
ကိုယ့်ရဲ့အခြေခံကျင့်ဝတ်အဖြစ်ထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်နေ့ Company အောင်မြင်လာမယ်ဆိုပါစို့။
ငွေမချို့တဲ့တော့ဘူး။
လူမချို့တဲ့တော့ဘူး။
အဲဒီအခါ ဒီတရား မလိုတော့ဘူးလား?
လိုသေးတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
ချို့တဲ့မှုက ပုံစံပြောင်းသွားမယ်။
ငွေရှိတယ်။
အခု Growth ချို့တဲ့တယ်။
Growth ရှိတယ်။
Market Share ချို့တဲ့တယ်။
Market Share ရတယ်။
Prestige ချို့တဲ့တယ်။
လူ့တဏှာက—
ရှိတာထက် မရှိတာကိုဆက်ကြည့်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ချို့တဲ့မှုရဲ့နောက်ဆုံးအဆုံးကို လောကမှာရှာနေရင် ခက်တယ်။
တဏှာ မပြတ်သရွေ့—
“မလုံလောက်သေးဘူး”
ဆိုတဲ့အသံရှိနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ဓမ္မက Resource Planning ထက် ပိုနက်တယ်။
“ဘယ်အချိန်လောက်ဆို လုံလောက်ပြီလဲ”
ဆိုတဲ့ စိတ်ကိုပါ ပြန်ကြည့်ခိုင်းတယ်။
ဒါ ဒီတရားရဲ့ သံဝေဂပိုင်း။
ချို့တဲ့မှုကို ဖြေရှင်း။
ဒါပေမယ့် တဏှာရဲ့အဆုံးမရှိသောချို့တဲ့မှုကိုလည်း မြင်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တရားနာယူခဲ့ရတဲ့ ကုသိုလ်အကြောင်းကြောင့်—
မိမိတို့သည် ချို့တဲ့မှုကို အပြစ်အဖြစ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် ငွေမလုံလောက်သောအခါ အရှက်ကြောင့် မုသားမပြောကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် အချိန်မလုံလောက်သောအခါ မဖြစ်နိုင်သောကတိ မပေးကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် လူအင်အားမလုံလောက်သောအခါ အလုပ်သမားများကို မတရားမဖိအားပေးကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် ကျွမ်းကျင်မှုမလုံလောက်သောအခါ မတတ်တာကို တတ်သကဲ့သို့ မပြောကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် Customer မလုံလောက်သောအခါ မရှိသော Customer ကို ရှိသကဲ့သို့ မဖော်ပြကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူမရှိသေးသောအခါ မရှိသော Partnership ကို ရှိသကဲ့သို့ မပြောကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် ပစ္စည်းချို့တဲ့သောအခါ သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို မိမိပိုင်သကဲ့သို့ မယူကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့တွင် အကြွေးရှိသောအခါ ဖုံးကွယ်လှည့်စားခြင်းမပြုဘဲ ရိုးသားစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို ငွေကြေးချမ်းသာထက်ပင် အလွန်တန်ဖိုးရှိသော ချမ်းသာအဖြစ် သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိဘ၊ သားသမီး၊ ဇနီးခင်ပွန်း၊ ဝန်ထမ်း၊ မိတ်ဆွေတို့အတွက် ရုန်းကန်ရသောအခါ—
“သူတို့အတွက်မို့”
ဟူသောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် အဓမ္မကို မပြုကြပါစေနှင့်။
သူတို့အတွက်လည်း ဓမ္မနည်းဖြင့်ပင် ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ။
မုသားပြောလိုသောစိတ် ပေါ်လာသောအခါ သတိနှင့် သိနိုင်ကြပါစေ။
လောဘကြောင့်လား။
ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့်လား။
မာနကြောင့်လား။
တဏှာကြောင့်လား။
ပညာဖြင့် ခွဲခြားသိနိုင်ကြပါစေ။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ လွှမ်းမိုးနေသောအခါ မိမိနှင့်သူတစ်ပါး ထိခိုက်ရာသို့ မသွားကြပါစေနှင့်။
အမှုတစ်ခုမပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတွေ့ပါက ဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုဘဲ ပြင်ဆင်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ် မဖြစ်စေရန် စောင့်ထိန်းနိုင်ကြပါစေ။
စကားပြောရာ၌—
အမှန်ကို ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အကျိုးရှိသောစကားကို ရွေးနိုင်ကြပါစေ။
အချိန်သင့်စွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို အကျိုးရှိစွာ ပြောခြင်းနှင့် မုသားဖြင့် ခဏတာပြဿနာဖုံးခြင်းတို့ကို ခွဲခြားနိုင်ကြပါစေ။
ချို့တဲ့သောအခါ—
အားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။
ရရှိထားသောအရာကို ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းသင်းနိုင်ကြပါစေ။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိ၍ မျှတစွာစီမံနိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသောအကုသိုလ် မဖြစ်လာအောင် ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်တရားကို အမြတ်အတွက် မရောင်းကြပါစေနှင့်။
သီလကို Funding အတွက် မလဲကြပါစေနှင့်။
ရိုးသားမှုကို Growth အတွက် မလဲကြပါစေနှင့်။
လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို Cost Reduction အတွက် မလဲကြပါစေနှင့်။
မမှန်သောအသက်မွေးမှုကို စွန့်၍ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
အနည်းငယ်သာရှိသောအခါလည်း အမှန်ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အနည်းငယ်သာရှိသောအခါလည်း ကောင်းမှုကို ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဓမ္မပဒတော်၏ “အမှန်ကိုပြော၊ ဒေါသမထား၊ အနည်းငယ်ရှိလျှင်ပင် ပေးကမ်း” ဟူသောအလင်းကို ဘဝထဲ အသက်သွင်းနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းရှုံးနိုင်သော်လည်း သီလမရှုံးကြပါစေနှင့်။
Deal ဆုံးရှုံးနိုင်သော်လည်း အမှန်တရားမဆုံးရှုံးကြပါစေနှင့်။
Customer ဆုံးရှုံးနိုင်သော်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုမဆုံးရှုံးကြပါစေနှင့်။
ငွေချို့တဲ့နိုင်သော်လည်း သဒ္ဓါမချို့တဲ့ကြပါစေနှင့်။
အရင်းအနှီးချို့တဲ့နိုင်သော်လည်း သီလမချို့တဲ့ကြပါစေနှင့်။
နည်းပညာချို့တဲ့နိုင်သော်လည်း ပညာရှာမှုမချို့တဲ့ကြပါစေနှင့်။
အခွင့်အရေးချို့တဲ့နိုင်သော်လည်း ကုသိုလ်အခွင့်အရေး မချို့တဲ့ကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့သည်—
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကို ဖုံးကွယ်ရန် မုသား၊ လိမ်ညာမှု၊ တရားမဲ့လုပ်ရပ်တို့ ထပ်ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဒုက္ခကို နှစ်ဆမပြုကြပါစေနှင့်။
“မရှိတာကို ရှိစေချင်သော တဏှာ၊ မရှုံးချင်သောစွဲလမ်းမှု၊ ငါ့နာမည်မကျစေချင်သောမာန” တို့သည် မရိုးမသားမှုဘက်သို့ မည်သို့တွန်းပို့နိုင်ကြောင်း သမုဒယဘက်မှ ပညာဖြင့် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
မရှိတာကို မရှိတဲ့အတိုင်း လက်ခံနိုင်ပြီး၊ ရှိတာကို ရှိတဲ့အတိုင်း အသုံးချနိုင်ကာ၊ သီလမပျက်ဘဲ စိတ်အေးချမ်းရာ နိရောဓအလင်းဘက်သို့ နီးကပ်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် လောဘ၊ အငြိုး၊ ထိခိုက်လိုမှုတို့မှ ဝေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် မုသားမှ ရှောင်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် မပေးအပ်သောအရာကို မယူဘဲ မှန်ကန်သောအမှုကို ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် အကုသိုလ်ကို ကာကွယ်ပယ်ရှား၍ ကုသိုလ်ကို တိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် ဖိအားအောက်၌ပင် မိမိစိတ်ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် ခက်ခဲသောဆုံးဖြတ်ချက်များကို စိတ်တည်ငြိမ်စွာ ပြုနိုင်ကြပါစေ။
အပြစ်ကင်းစွာ နေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နောင်တပူပန်မှုကင်းသော စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရနိုင်ကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မရိုးမသားမဖြစ်ဘဲ—
ချို့တဲ့မှုကြောင့် ပိုမိုပညာရှိလာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် ပိုမိုစည်းကမ်းရှိလာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် ပိုမိုရိုးသားလာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မိမိ၏အတ္တကို ပိုမိုသိမြင်လာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် သူတစ်ပါးဒုက္ခကို ပိုမိုကိုယ်ချင်းစာလာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် မိမိ၏သီလကို ဆုံးရှုံးခြင်းမရှိဘဲ ပိုမိုခိုင်မာလာကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
ချို့တဲ့မှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ပူပန်ခြင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။
မရိုးသားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော နောင်တ၊ ဘေး၊ ပူပန်မှုတို့မှ ကင်းဝေးကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် ရှာဖွေနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် သုံးစွဲနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အကျိုးပြုနိုင်ကြပါစေ။
သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ တဖြည်းဖြည်း ပြည့်စုံဖွံ့ဖြိုး၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းများ
၁။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၇ — ဓနဉ္ဇာနိသုတ်။ မိဘ၊ သားသမီး၊ အလုပ်သမား၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေစသော တာဝန်များကို အကြောင်းပြု၍ အဓမ္မနည်းဖြင့် ပြုမူခြင်းသည် တရားမျှတသွားခြင်းမရှိကြောင်းနှင့် ထိုတာဝန်များကို ဓမ္မနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သူက ပိုကောင်းကြောင်း ရှင်းလင်းစွာပြထားသည်။
၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ — မဟာစတ္တာရီသကသုတ်။ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝတို့ကို မှန်ကန်သောအမြင်၊ အားထုတ်မှုနှင့် သတိတို့က ပံ့ပိုးပုံကို ရှင်းလင်းထားသည်။
၃။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ — အဘယရာဇကုမာရသုတ်။ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်းနှင့် အချိန်သင့်ခြင်းတို့ကို ချိန်ဆ၍ စကားပြောခြင်းအကြောင်း သင်ကြားထားသည်။
၄။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အမှုကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်၍ မိမိနှင့်သူတစ်ပါးတို့ကို ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် သင်ကြားထားသည်။
၅။ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — ဝိဘင်္ဂသုတ်။ သမ္မာအာဇီဝနှင့် သမ္မာဝါယာမကို ရှင်းလင်းထားပြီး၊ အကုသိုလ်ကို မဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကိုပယ်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ကိုဖြစ်စေ၍ တိုးပွားစေခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။
၆။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။ တရားသဖြင့် ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၊ အသုံးပြုရခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်း၊ ကိုယ်နှုတ်စိတ် အပြစ်ကင်းခြင်းတို့၏ ချမ်းသာကို ဖော်ပြပြီး အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို အလွန်မြင့်မားစွာ တန်ဖိုးထားသည်။
၇။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၅ — ဥဇ္ဇယသုတ်။ အားထုတ်တတ်မှု၊ ရရှိထားသောစည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိမှု၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိ၍ မျှတစွာစီမံမှုတို့ကို ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် အရေးကြီးသည့်အချက်များအဖြစ် ဟောထားသည်။
၈။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၇၅ — ပထမသမ္ပဒါသုတ်။ လောကီဘဝဆိုင်ရာ အားထုတ်မှု၊ ကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်း၊ ဘဏ္ဍာမျှတမှုတို့နှင့်အတူ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ စာဂ၊ ပညာတို့ကို ပြည့်စုံမှုများအဖြစ် အကျဉ်းချုပ်ထားသည်။
၉။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅ — ကေသမုတ္တိသုတ်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ လွှမ်းမိုးသောအခါ မိမိနှင့်သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေသော အကုသိုလ်လုပ်ရပ်များနှင့် မုသားစကားတို့ဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ပုံကို စစ်ဆေးမေးမြန်းထားသည်။
၁၀။ ဓမ္မပဒ ၂၂၃–၂၂၄။ မကောင်းမှုကို ကောင်းမှုဖြင့်၊ မုသားကို အမှန်တရားဖြင့် အနိုင်ယူရန်နှင့် အမှန်ကိုပြော၊ ဒေါသမထား၊ အနည်းငယ်ရှိလျှင်ပင် ပေးကမ်းရန် သင်ကြားထားသည်။
၁၁။ ဣတိဝုတ္တက ၃၁ — အတာပနီယသုတ်။ ကောင်းမှုကို ပြု၍ မကောင်းမှုကို မပြုခြင်းကြောင့် နောင်တပူပန်စရာမရှိသောအခြေအနေကို ဖော်ပြထားသည်။
၁၂။ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ နှင့် သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈။ မှန်ကန်သောစကား၊ မှန်ကန်သောအလုပ်၊ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုတို့သည် လောကီဝင်ငွေရှာဖွေရေးနှင့် သီလကို ခွဲမထားဘဲ ပေါင်းစည်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးသော မဂ္ဂင်အခြေခံများ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။