Minimum Viable Offer
အနည်းဆုံးဖြင့် တန်ဖိုးအမှန်ကို စမ်းသပ်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ နာယူကြမယ့်အကြောင်းက လုပ်ငန်းစတင်ချင်သူတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်နေသူတွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုအသစ်တစ်ခု ဖန်တီးချင်သူတွေ၊ ကိုယ့်ပညာနဲ့ လူတစ်ယောက်ကို အကျိုးပြုချင်သူတွေအတွက် အလွန်လက်တွေ့ကျတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုပါ။
ခေါင်းစဉ်က—
Minimum Viable Offer။
မြန်မာလို နားလည်လွယ်အောင် ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားမှာ—
“အနည်းဆုံးဖြစ်ပေမယ့် တန်ဖိုးအမှန် ပေးနိုင်တဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်”
လို့ သုံးမယ်။
ဒီစကားကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းထဲမှာ ပါတဲ့ စီးပွားရေးနည်းပညာတစ်ခုလို့ မယူရဘူးနော်။
ဒါဟာ ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဘဝမှာ အသုံးချတဲ့ အယူအဆတစ်ခု။
ဓမ္မဘက်မှာတော့—
ဘာလုပ်မလဲဆိုတာကို အလျင်စလို မလုပ်ဘဲ ပြန်ဆင်ခြင်ခြင်း၊
လူတစ်ဖက်ကို မလိမ်ညာခြင်း၊
တကယ်ပေးနိုင်တာကိုသာ ကတိပေးခြင်း၊
အသက်မွေးမှုကို မှန်ကန်စေခြင်း၊
အကျိုးမရှိတဲ့အရာထဲ အင်အားအကုန်မထည့်ခင် အခြေအနေကို ပညာနဲ့ကြည့်ခြင်း၊
လုပ်ပြီးရင် အကျိုးဆက်ကို ပြန်စစ်ခြင်း—
ဒီလို တရားအလင်းတွေနဲ့ ဆက်စပ်လို့ရတယ်။
အဲဒီနှစ်ခုကို ဦးဇင်းတို့ မရောဘူး။
Business Concept က Business Concept။
ဗုဒ္ဓဟောတရားက ဗုဒ္ဓဟောတရား။
ဒါပေမယ့် လောကီအလုပ်ကို ဓမ္မအလင်းနဲ့ ဘယ်လိုပိုသန့်ရှင်း၊ ပိုရိုးသား၊ ပိုပညာရှိအောင်လုပ်မလဲ—
ဒီဟာကို ဆွေးနွေးမယ်။
ဒကာကြီးတို့…
စတင်လုပ်ငန်းလုပ်တဲ့လူတွေမှာ တစ်ခါတလေ ပြဿနာက—
အရမ်းနည်းလို့ မဟုတ်ဘူး။ အရမ်းများလို့။
စိတ်ကူးတစ်ခုရတယ်။
ချက်ချင်း ပစ္စည်းအများကြီးထုတ်။
ဆိုင်ကြီးငှား။
လူတွေအများကြီးခန့်။
Website ကြီးဆောက်။
System ကြီးလုပ်။
Packaging အကောင်းဆုံးလုပ်။
အခန်းတွေပြင်။
Logo အမျိုးမျိုးစမ်း။
Social Media အားလုံးဖွင့်။
စာရွက်စာတမ်းတွေ အကုန်ပုံနှိပ်။
အဲဒါတွေမကောင်းဘူးလား?
လိုအပ်ရင် ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် အဓိကမေးခွန်းတစ်ခု မဖြေရသေးဘူး—
“လူတစ်ယောက်က ဒီအရာကို တကယ်လိုသလား?”
ပိုနက်သွားရင်—
“သူ့ပြဿနာကို ငါတို့ တကယ်ဖြေရှင်းပေးနိုင်သလား?”
နောက်တစ်ခု—
“သူ့ကိုပေးမယ်လို့ ပြောထားတဲ့ တန်ဖိုးကို တကယ်ပေးနိုင်သလား?”
ဒီမေးခွန်းသုံးခု မရှင်းသေးဘဲ ကျန်တာအများကြီးတည်ဆောက်လိုက်ရင်—
တစ်ခါတလေ ကိုယ်က Business တည်ဆောက်နေတာမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်ယူဆချက်ကြီးကို ပစ္စည်းတွေနဲ့ အလှဆင်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီမှာ Minimum Viable Offer ရဲ့သဘောကို နားလည်ရမယ်။
အနည်းဆုံးဆိုတာ—
အရည်အသွေးညံ့တယ် ဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
လူကို လိမ်ပြီး စမ်းတာ မဟုတ်ဘူး။
မပြီးသေးတာကို ပြီးသလိုရောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
မရှိသေးတာရှိသလို ကတိပေးတာ မဟုတ်ဘူး။
မလိုအပ်တဲ့အရာတွေကို လျှော့ပြီး လူတစ်ယောက်ကို တကယ်တန်ဖိုးပေးနိုင်တဲ့ အဓိကတစ်ခုကို ရှင်းအောင်လုပ်တာ။
ဒါပါပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဥပမာ ရိုးရိုးလေး။
တစ်ယောက်က ကျောင်းသားတွေအတွက် သင်တန်းလုပ်ချင်တယ်ဆိုပါစို့။
အစကနေ—
အခန်းငှား။
ဝန်ထမ်းခန့်။
စာအုပ်ထုတ်။
App ဆောက်။
Video အခန်းတစ်ရာရိုက်။
Certificate Design လုပ်။
ကြော်ငြာအများကြီးလုပ်။
ဒီလိုလုပ်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် မေး—
တကယ် ကျောင်းသားတွေ ဘာအခက်အခဲရှိသလဲ?
ကိုယ့်သင်ကြားနည်းက သူတို့ကို ကူညီနိုင်သလား?
ဒီအကြောင်းကို အရင်သိပြီလား?
မသိသေးဘူး။
ဒါဆို အနည်းဆုံးအကျိုးရှိကမ်းလှမ်းချက်က—
ကျောင်းသားဆယ်ယောက်နဲ့ သင်ခန်းစာလေးပတ် စမ်းသင်။
ဘာလိုအပ်သလဲ နားထောင်။
ဘာအပိုင်းမှာ နားမလည်လဲ စစ်။
တကယ်အကျိုးရှိသလားကြည့်။
ကိုယ်ပေးနိုင်တာကို ရှင်းရှင်းပြော။
အချိန်ဘယ်လောက်?
ဘယ်နှကြိမ်?
ဘာရမယ်?
ဘာမပါဘူး?
ငွေဘယ်လောက်?
ဒီလို။
အနည်းဆုံး။
ဒါပေမယ့် ပြည့်စုံတဲ့ကတိ။
အဲဒါကို ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားမှာ MVO လို့ ဆိုမယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီအကြောင်းမှာ ဦးဇင်းတို့ ပင်မကျမ်းအုတ်မြစ်တစ်ခု ယူမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။
အဲဒီသုတ်တော်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို ကိုယ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှု၊ နှုတ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှု၊ စိတ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှုတွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်မှုဖြင့် ပြုဖို့ လမ်းညွှန်တယ်။
မပြုမီ ဆင်ခြင်။
ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်။
ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်။
ဒီသဘော အလွန်ရှင်းတယ်။
ကိုယ့်ကို နာကျင်စေမလား?
သူတစ်ပါးကို နာကျင်စေမလား?
နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေမလား?
မကောင်းတဲ့အကျိုးရှိရင် မပြု။
ပြုနေတုန်း ထိခိုက်နေတာမြင်ရင် ရပ်။
ပြုပြီးတဲ့နောက် မကောင်းတာတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ ဝန်ခံပြင်ဆင်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ် ထိန်းသိမ်း။
ကောင်းတာဖြစ်တယ်ဆိုရင် ကုသိုလ်ဘက်ကို ဆက်လေ့ကျင့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားက Business Experiment အကြောင်း ဟောတာမဟုတ်ဘူးနော်။
ဒါပေမယ့်—
လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စမ်းသပ်ရာမှာ ကိုယ့်အလုပ်ကို ပြန်ဆင်ခြင်ဖို့ အလွန်ကောင်းတဲ့ ဓမ္မအလင်း ပေးတယ်။
MVO တစ်ခုစမယ်။
မစခင် မေး—
“ငါ့ကမ်းလှမ်းချက်က Customer ကို တကယ်အကျိုးရှိနိုင်သလား?”
“ငါမလုပ်နိုင်တာကို ကတိပေးထားသလား?”
“ငါရယူမယ့်ငွေဟာ သူ့မျှော်လင့်ချက်နဲ့ တန်ဖိုးအကြား ရိုးသားမှုရှိသလား?”
“မသေချာတာကို သေချာတယ်လို့ ပြောထားသလား?”
ဒါ မပြုမီဆင်ခြင်ခြင်း။
Offer စပြီးရောင်းနေပြီ။
Customer စကားပြောနေပြီ။
ပြန်မေး—
“သူတို့က ငါ့စကားကို နားလည်ထားတာနဲ့ ငါပေးနိုင်တာ တူရဲ့လား?”
“အခု Delivery မှာ ပြဿနာတက်နေသလား?”
“တကယ်မပေးနိုင်တော့တဲ့အရာကို ဆက်ကတိပေးနေသလား?”
“သူတို့အတွက် အကျိုးမရှိဘဲ ငွေယူနေတာလား?”
ဒါ ပြုနေစဉ်ဆင်ခြင်ခြင်း။
Customer ကိုပေးပြီးပြီ။
ပြီးတော့—
“သူတကယ်အကျိုးရသလား?”
“ဘယ်ဟာ မကောင်းဘူး?”
“ဘယ်ဟာ ထပ်ပြင်ရမယ်?”
“ငါ့ကတိနဲ့ အကျိုးရလဒ် ကွာခဲ့သလား?”
“မှားခဲ့ရင် ဖုံးမလား၊ ပြင်မလား?”
ဒါ ပြုပြီးနောက်ဆင်ခြင်ခြင်း။
ဒီလိုကြည့်လိုက်ရင် Minimum Viable Offer ဟာ—
“မြန်မြန်ရောင်းနည်း”
တစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ဘူး။
အမှန်ကို စောစောတွေ့နိုင်တဲ့ စမ်းသပ်မှု ဖြစ်လာတယ်။
ဒီစကားလေးမှတ်ထား။
စောစောရောင်းဖို့တင် မဟုတ်ဘူး။
စောစောသိဖို့။
ဘာကိုသိမလဲ?
Customer ဘာလိုသလဲ သိ။
ကိုယ်ဘာပေးနိုင်သလဲ သိ။
ဘာမပေးနိုင်သေးလဲ သိ။
ဘယ်စကားက မရှင်းလဲ သိ။
ဘယ်ဈေးက နှစ်ဖက်လုံးအတွက် မသင့်လဲ သိ။
ဘယ်အလုပ်က အလွန်အကျွံလဲ သိ။
ဘယ်အပိုင်းကို ပြန်တည်ဆောက်ရမလဲ သိ။
ဒါပညာတိုးတာ။
ဒကာကြီးတို့…
MVO မှာ “Minimum” ဆိုတဲ့ စကားကြောင့် လူတော်တော်များများ မှားနိုင်တယ်။
“အနည်းဆုံးဆို အလွယ်လုပ်”
လို့။
မဟုတ်ဘူး။
အနည်းဆုံးဆိုတာ—
မလိုတဲ့အရာတွေကို အရင်မတည်ဆောက်နဲ့။
ဒါပဲ။
Customer ကို အကျိုးမပေးဘဲ လျှော့တာ မဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ—
ဟင်းစားဆိုင်စချင်တယ်။
Menu အမျိုးငါးဆယ် လိုသလား?
မလိုချင်မှ မလိုဘူး။
ပထမဆုံး ကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်တဲ့ ဟင်းငါးမျိုးနဲ့ စမ်းနိုင်တယ်။
ဒါ Minimum။
ဒါပေမယ့်—
အစားအစာသန့်ရှင်းမှုကို လျှော့လို့ရလား?
မရဘူး။
ပါဝင်ပစ္စည်းကို လိမ်ပြောလို့ရလား?
မရဘူး။
Customer မှာ allergy ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အချက်တွေရှိရင် သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်း၊ ကျန်းမာရေးစံနှုန်းကို လိုက်နာရမယ်။
“Minimum” ဆိုတာ Safety လျှော့တာမဟုတ်ဘူး။
Quality ရဲ့ မဖြစ်မနေလိုတဲ့အခြေခံကို လျှော့တာမဟုတ်ဘူး။
Scope ကိုလျှော့တာ။
လိမ်ညာမှုကို မတိုးတာ။
ဒါကို သေချာခွဲ။
တစ်ယောက်က Consulting Service လုပ်မယ်။
Package ဆယ်ခုမလိုဘူး။
ပထမ—
ပြဿနာတစ်မျိုး။
Customer တစ်မျိုး။
ရလဒ်တစ်မျိုး။
ဒီလို ရှင်းရင် MVO ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
မတတ်သေးတာကို ကျွမ်းကျင်တယ်ပြောရင်?
MVO မဟုတ်ဘူး။
မုသား။
Software service လုပ်မယ်။
Feature အများကြီးမလိုဘူး။
တကယ်အရေးကြီးတဲ့လုပ်ငန်းတစ်ခုကို Manual အနည်းငယ်နဲ့ ဖြေရှင်းပေးလို့ရရင် စမ်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Data security မရှိသေးဘဲ “လုံခြုံတယ်” လို့ ပြောမလား?
မရဘူး။
ဒါကြောင့်—
အနည်းဆုံးနှင့် မလုံလောက်မှု မတူဘူး။
အနည်းဆုံးဖြစ်ပေမယ့် Customer က ဝယ်တဲ့အကြောင်းရင်းကို ဖြည့်ပေးနိုင်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ် ကို သတိရရမယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က စကားတစ်ခုကို ပြောရာမှာ—
အမှန်ဖြစ်သလား၊
အကျိုးရှိသလား၊
အချိန်သင့်သလား—
ဒီအချက်တွေကို အလွန်ရှင်းလင်းစွာ ခွဲထားတယ်။
အမှန်မဟုတ်တာ မပြော။
အမှန်ဖြစ်ပေမယ့် အကျိုးမရှိတာလည်း မပြောသင့်တဲ့နေရာရှိတယ်။
အမှန်လည်းဖြစ်၊ အကျိုးလည်းရှိတဲ့အရာကို သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ ပြော။
ဒီသဘော။
ဒကာကြီးတို့…
Offer တစ်ခုရောင်းတာ ဘာလဲ?
စကားတစ်မျိုးပဲ။
“ကျွန်တော်တို့ ဒီပြဿနာကို ဒီလိုကူညီနိုင်ပါတယ်”
ပြောတာ။
ဒါဆို ရောင်းသူရဲ့စကားမှာ သမ္မာဝါစာအလင်း လိုသလား?
လိုတယ်။
Customer ကို—
“သေချာအောင်မြင်မယ်”
လို့ ကိုယ်မသေချာတာကို ပြောလို့ရမလား?
မရဘူး။
“ဒီ Service ယူတာနဲ့ ရောင်းအားနှစ်ဆတက်မယ်”
Evidence မရှိဘဲ အာမခံမလား?
မသင့်ဘူး။
“ဒီအရာသုံးရင် ကျန်းမာရေးပြဿနာ ပျောက်မယ်”
ဆိုတာမျိုး Medical claim ဖြစ်ရင် ပိုမိုတင်းကြပ်တဲ့ သက်ဆိုင်ရာအထောက်အထားနဲ့ စည်းမျဉ်းလိုတယ်။
ဓမ္မတရားက ဆေးသက်သေ မဟုတ်ဘူး။
“Customer အားလုံးကျေနပ်တယ်”
တကယ်မဟုတ်ရင် မပြော။
“လူတိုင်း ဒီဟာလိုအပ်တယ်”
မပြော။
အဲဒီတော့ Minimum Viable Offer တစ်ခုက သေးရင်သေးမယ်။
ဒါပေမယ့်—
စကားက ရိုးသားရမယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ MVO ရဲ့ အခြေခံစံတစ်ခု ထားနိုင်တယ်—
နားထောင်သူ နားလည်သွားတဲ့အရာနဲ့ ကိုယ်ပေးမယ့်အရာ တတ်နိုင်သလောက်တူရမယ်။
ဒါရိုးသားမှု။
“သူ့နားလည်မှုမှားတာ သူ့အပြစ်”
လို့ အလွယ်မပြောနဲ့။
ကိုယ့်Marketing က သိသိနဲ့ သူ့ကို အမှားယုံကြည်စေခဲ့လား?
ပြန်စစ်။
သမ္မာဝါစာအလင်းနဲ့ ကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Minimum Viable Offer မှာ “Offer” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း နားလည်ဖို့လိုတယ်။
Offer က Product တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
လူကို ကိုယ်ဘယ်လိုကူညီမလဲဆိုတဲ့ ကတိတစ်ခု ပါတယ်။
ဘာရမယ်?
ဘယ်အချိန်ရမယ်?
ဘယ်လိုရမယ်?
ဘယ်လောက်ပေးရမယ်?
ဘာမပါဘူး?
ဘယ်အခြေအနေမှာ မဖြစ်နိုင်ဘူး?
ဒီဟာတွေ ရှင်းရမယ်။
တစ်ခါတလေ Founder က Product အကြောင်း အရမ်းသိလို့—
Customer ကိုလည်း သူသိသလောက်သိတယ်ထင်တယ်။
မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ထဲရှင်းတာနဲ့ သူ့စိတ်ထဲရှင်းတာ မတူဘူး။
ကိုယ်က—
“Consulting Package”
ဆိုတာသိတယ်။
Customer က—
“ဘာရမှာလဲ?”
မသိ။
ကိုယ်က—
“Digital Transformation”
ပြောတယ်။
Customer က—
“ငါ့ပြဿနာဘာဖြေရှင်းပေးမှာ?”
မသိ။
ကိုယ်က—
“Premium Support”
ပြောတယ်။
ဘာအဓိပ္ပာယ်?
တစ်ပတ်ဘယ်နှခါ?
ဘယ်အချိန်?
ဘယ်Channel?
မသိ။
ဒါဆို Offer ရှင်းသလား?
မရှင်းဘူး။
စကားကြီးတာထက် အကျိုးရလဒ်ရှင်းဖို့လိုတယ်။
ဒါ ရိုးရှင်းမှု။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာတစ်ခု ပြောမယ်။
တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ လုပ်ငန်းသမိုင်းမဟုတ်ပါဘူး။
တရားနားလည်ဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပဲ။
လူငယ်တစ်ယောက်က အသေးစားဆိုင်ရှင်တွေအတွက် စာရင်းကူညီပေးတဲ့ Service လုပ်ချင်တယ်ဆိုပါစို့။
သူ့စိတ်ကူးထဲမှာ အရမ်းကြီးတယ်။
App လုပ်မယ်။
ဝန်ထမ်းငါးယောက်ခန့်မယ်။
Office ငှားမယ်။
Website အကြီးလုပ်မယ်။
Accounting Dashboard တည်ဆောက်မယ်။
Customer တစ်ရာရမယ်။
ဒါဟာ Vision။
မကောင်းဘူးလား?
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် အခု သူ့မှာ Customer တစ်ယောက်တောင် မရှိသေးဘူး။
အဲဒီတော့ MVO ဆိုတာ—
“ဆိုင်ရှင်အသေးစားတစ်ယောက်အတွက် တစ်လစာအရောင်း၊ အဝယ်၊ အကြွေး၊ လက်ကျန် စာရင်းကို သူပေးတဲ့အချက်အလက်အပေါ်အခြေခံပြီး ရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံတစ်ခုနဲ့ စုစည်းပေးမယ်။ အပတ်စဉ် တစ်ကြိမ် ပြန်စစ်ပေးမယ်။ ဒီအရာတွေ ပါမယ်။ ဒီအရာတွေ မပါဘူး။ ဒီလောက်ကုန်မယ်”
ဒီလိုစနိုင်တယ်။
ဒါ သေးတယ်။
App မရှိသေးဘူး။
Office မရှိသေးဘူး။
ဒါပေမယ့် Customer ပြဿနာတစ်ခု ဖြေရှင်းပေးနိုင်တယ်။
Customer က ငွေပေးပြီး သုံးကြည့်တယ်။
အခုဘာသိလာမလဲ?
ဆိုင်ရှင်မှာ ဘာData အများဆုံးပျောက်သလဲ သိ။
သူတကယ်လိုတာ Dashboard လား၊ ရိုးရိုးစာရင်းလား သိ။
တစ်လဘယ်လောက်အချိန်ယူသလဲ သိ။
ကိုယ်သတ်မှတ်တဲ့ဈေးနဲ့ ကိုယ့်အလုပ်ချိန် ကိုက်သလား သိ။
Customer ကိုယ်တိုင် ဘာလုပ်ပေးရမလဲ သိ။
ဘယ်အရာကို Software လုပ်ရင် အကျိုးရှိမလဲ သိ။
ဒီသင်ခန်းစာတွေ ရလာပြီ။
အဲဒီတော့ MVO ရဲ့တန်ဖိုးက—
ငွေရဖို့တင်မဟုတ်ဘူး။
မိမိ၏ မသိမှုကို လျှော့ပေးခြင်း။
ဒီစကားလေး အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
Founder တစ်ယောက်ကို အန္တရာယ်အများဆုံးက ဘာလဲ?
တစ်ခါတလေ ငွေနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
မသိတာကို သိတယ်ထင်တာ။
Customer လိုမယ်ထင်တယ်။
Market ရှိမယ်ထင်တယ်။
Feature လိုမယ်ထင်တယ်။
ဈေးပေးမယ်ထင်တယ်။
သူတို့အသုံးပြုမယ်ထင်တယ်။
အကုန် “ထင်တယ်”။
ပြီးတော့ အဲဒီထင်မြင်ချက်ပေါ် အရင်းအနှီးအားလုံးတင်တယ်။
ဒါ Risk ကြီးတယ်။
MVO က—
ထင်တာကို အတွေ့အကြုံနဲ့ စစ် ခိုင်းတယ်။
ဒါ ဓမ္မထဲက verification method လို့ မပြောဘူးနော်။
ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအသုံးချပုံ။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့—
မပြုမီဆင်ခြင်၊
ပြုနေစဉ်ဆင်ခြင်၊
ပြုပြီးပြန်ဆင်ခြင်—
ဆိုတဲ့ တရားအလင်းက ဒီနေရာမှာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၇၊ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ် ကိုလည်း အလင်းယူလို့ရတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်မှုရှိကြောင်း ထင်ရှားစွာပြထားတယ်။
စာရင်းသင်ရာမှာတောင် တစ်၊ နှစ်၊ သုံးကစရတယ်။
လှေကားလည်း တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့်။
ဓမ္မဝိနယမှာလည်း တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် လေ့ကျင့်ပေးတယ်။
ဒီတရားက Minimum Viable Offer သင်ပေးတယ်လို့ မဆိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အကြီးဆုံးပုံစံကို ပထမဆုံးအဆင့်မှာ မတောင်းဘဲ အခြေခံတည်ပြီး တစ်ဆင့်တိုးခြင်း ဆိုတဲ့သဘောမှာ အလင်းယူလို့ရတယ်။
Startup တစ်ခုလည်း—
Customer တစ်ယောက်ကို တန်ဖိုးမပေးနိုင်သေးဘဲ Customer တစ်သောင်းဆီ မပြေးနဲ့။
Order တစ်ခုစနစ်တကျ မပို့နိုင်သေးဘဲ အော်ဒါတစ်ထောင် လိုချင်တာ ဘာလုပ်မလဲ?
ဝန်ထမ်းနှစ်ယောက်နဲ့ ဆက်ဆံမှုမကောင်းသေးဘဲ ဝန်ထမ်းနှစ်ရာ ချဲ့ရင်?
Quality တစ်ခု မထိန်းနိုင်သေးဘဲ Product ဆယ်ခု?
ဒီဟာ လှေကားကို ကျော်တက်ချင်တာ။
ဒါကြောင့်—
သေးသေးစမ်းတာ အမြင်သေးလို့ မဟုတ်ဘူး။
အခြေခံသိချင်လို့။
Vision ကြီးနိုင်တယ်။
Start သေးနိုင်တယ်။
ဒီနှစ်ခုမဆန့်ကျင်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO လုပ်တဲ့အခါ Founder တွေမှာ နောက်တစ်ခုဖြစ်တတ်တယ်။
“စမ်းတာပဲ၊ ဈေးလျှော့ရောင်းမယ်”
ဒါကို စဉ်းစားရမယ်။
Minimum ဆိုတာ Cheap လို့ မဆိုလိုဘူး။
ဈေးနည်းလို့သာ MVO မဖြစ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ သေးတဲ့ Service တစ်ခုက Customer အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။
အဓိက—
နှစ်ဖက်အတွက် ရှင်းလင်းရမယ်။
Customer ဘာရမယ်။
ကိုယ်ဘာပေးရမယ်။
Cost ဘယ်လောက်။
Time ဘယ်လောက်။
ဈေးက တည်နိုင်သလား။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄၊ ဒီဃဇာဏုသုတ် မှာ လူဝတ်ကြောင်တို့ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် ဟောထားတဲ့အချက်တွေထဲက အားထုတ်တတ်မှု၊ ရရှိထားတာကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနဲ့ ပေါင်းသင်းမှု၊ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိပြီး မျှတစွာနေထိုင်မှုတို့ကို သတိရလို့ကောင်းတယ်။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အတွက်—
အလုပ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာလုပ်။
ပျင်းမနေ။
သင့်တော်တဲ့နည်းလမ်းကို စစ်ဆေးစဉ်းစားနိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ လောကီအကျိုးအလင်း အဲဒီသုတ်မှာ တွေ့ရတယ်။
အဲဒီတော့ Offer တစ်ခုမှာ—
“Customer ဝယ်မလား?”
တစ်ခုတည်းမကြည့်နဲ့။
“ငါတကယ်ပေးနိုင်လား?”
ကြည့်။
“ပေးပြီးရင် ငါ့အရင်းကုန်ပြီး နောက်တစ်ယောက်မပေးနိုင်တော့ဘူးလား?”
ကြည့်။
“ဈေးနည်းလွန်းလို့ လုပ်ငန်းရှင်က မခံနိုင်တော့ဘူးလား?”
ကြည့်။
“Customer အတွက် တန်ဖိုးမရှိဘဲ ဈေးကြီးနေလား?”
ကြည့်။
Viable ဆိုတာ နှစ်ဖက်လုံးမှာ တည်နိုင်ဖို့လိုတယ်။
Customer အတွက်တန်ဖိုးရှိရမယ်။
Provider အတွက်လည်း တာဝန်ယူပေးနိုင်ရမယ်။
မဟုတ်ရင်—
ပထမ Customer ကို ဈေးအရမ်းနည်းနည်းရောင်း။
Service အများကြီးပေး။
မနားမနေ လုပ်။
ပြီးတော့ အမြတ်မရှိ။
ဒုတိယလမှာ မခံနိုင်တော့ဘူး။
ဒါ “အောင်မြင်တဲ့ Offer” လား?
မဟုတ်သေးဘူး။
Customer ကြိုက်တာတစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
တည်တံ့နိုင်ရမယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒါကြောင့် MVO တစ်ခုမှာ တစ်ခါတလေ အရေးကြီးဆုံးစကားက—
“မပါပါဘူး”
ဆိုတဲ့စကား။
ဟုတ်တယ်။
Customer က ဘာရမယ်ကိုပဲ ပြောတာမလုံလောက်ဘူး။
ဘာမရဘူးလည်း ပြော။
ဥပမာ—
Consulting သုံးကြိမ်ပါမယ်။
Unlimited မဟုတ်ဘူး။
Report တစ်စောင်ပါမယ်။
Software development မပါဘူး။
Delivery ဆယ်ရက်အတွင်း။
Emergency service မပါဘူး။
Revision တစ်ကြိမ်။
ဘာကြောင့် ဒီလိုရှင်းရမလဲ?
လောဘနည်းဖို့။
တစ်ဖက်လူ မျှော်လင့်ချက်မမှားဖို့။
ကိုယ်လည်း မခံနိုင်တဲ့ကတိ မပေးဖို့။
ဒီဟာ ရိုးသားမှု။
တစ်ခါတလေ Sales သမားက—
“ဘာမဆိုရပါတယ်”
ပြောတယ်။
Deal ရချင်လို့။
Customer လက်မှတ်ထိုးပြီ။
နောက်မှ Team က—
“ဒါဘယ်လိုလုပ်မလဲ?”
ပြဿနာ။
ဒီမှာ Deal ရတာက Success လား?
အဲဒီခဏတော့ Success လိုထင်တယ်။
နောက်ပိုင်း—
ယုံကြည်မှုကျ။
Team ပင်ပန်း။
Customer စိတ်ပျက်။
Refund ပြဿနာ။
ဒါကြောင့်—
Offer ကတိဟာ Delivery စွမ်းရည်နဲ့ ချိတ်ထားရမယ်။
ဒါ MVO ရဲ့ ပင်မစည်းကမ်းတစ်ခုဖြစ်သင့်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂၊ အာဏဏျသုတ် မှာ လူဝတ်ကြောင်တစ်ယောက်အတွက် ရနိုင်တဲ့ ချမ်းသာလေးမျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
တရားသဖြင့် ရရှိထားတဲ့ဥစ္စာပိုင်ဆိုင်ရခြင်းရဲ့ချမ်းသာ။
အဲဒီဥစ္စာကို အသုံးချနိုင်ခြင်းရဲ့ချမ်းသာ။
အကြွေးကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ။
ပြီးတော့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ။
သုတ်တော်မှာ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာကို အလွန်မြင့်စွာ တန်ဖိုးထားတယ်။
ဒါ Founder တစ်ယောက်အတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
MVO စမ်းရင်း Revenue ရလာတယ်။
ကောင်းတယ်။
ပထမ Customer ရလာတယ်။
ကောင်းတယ်။
Deposit ရလာတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ကိုယ်က အဲဒီငွေရဖို့ မရှိသေးတာကိုရှိတယ်ပြောခဲ့လား?
အတုသက်သေပြခဲ့လား?
မရနိုင်တဲ့ရလဒ်အာမခံခဲ့လား?
Customer မသိရင် ဝယ်မှာမဟုတ်တဲ့ အရေးကြီးအချက်ကို သိသိနဲ့ ဖုံးထားလား?
ဒါဆို ငွေဝင်တာတစ်ခုရှိပေမယ့်—
အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာ လျော့နေပြီ။
ဒါကြောင့် MVO ကို Sales Test တစ်ခုတည်းမလုပ်နဲ့။
Integrity Test လည်းလုပ်။
ငွေလိုနေချိန်မှာ အမှန်ပြောနိုင်သလား?
Customer ကို အရမ်းလိုနေချိန်မှာ—
“ဒီအရာကို ကျွန်တော်တို့ မလုပ်နိုင်သေးဘူး”
ပြောနိုင်သလား?
ဒါ Founder Character စမ်းသပ်ချက်။
Customer က—
“ဒီ Feature ပါသလား?”
မပါဘူး။
Deal လက်လွတ်မှာကြောက်။
“မကြာခင်ပါမယ်”
တကယ် မသေချာဘူး။
အဲဒီတုန်းက—
အမှန်ပြောနိုင်သလား?
MVO သေးလို့ သီလသေးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။
စမ်းသပ်မှုဖြစ်လို့ မုသားခွင့်ရှိတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
နောက်ထပ် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇၊ မဟာစတ္တာရီသကသုတ် မှာ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝတို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ရတဲ့ အလွန်နက်တဲ့ သဘောရှိတယ်။
မှန်ကန်တဲ့အသက်မွေးမှုဆိုတာ—
ငွေဝင်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
ဘယ်လိုဝင်လဲ?
ဘယ်လိုအလုပ်ကနေလဲ?
ဘယ်လိုစကားနဲ့ရလဲ?
ဘယ်လိုလုပ်ရပ်နဲ့ရလဲ?
ဒီအရာတွေပါ ကြည့်ရတယ်။
MVO က Customer ကို စမ်းတာမဟုတ်ဘူးနော်။
ဒီစကားကို အထူးပြောချင်တယ်။
Customer ကို စမ်းတာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ယူဆချက်ကို စမ်းတာ။
ဒါကွာတယ်။
Customer ကို အသုံးချပြီး—
“ငါဘာရမလဲ”
ဆိုတာ မဟုတ်။
“ငါထင်ထားတဲ့ ဒီပြဿနာဟာ သူ့အတွက် တကယ်အရေးကြီးသလား?”
“ငါ့ဖြေရှင်းချက်က တကယ်ကူညီသလား?”
“ငါ့ကတိက နားလည်ရလွယ်သလား?”
ဒီဟာစမ်းတာ။
Customer ကို လူအဖြစ်မြင်။
အချက်အလက်တစ်ခုလို မမြင်။
သူ့မှာ ငွေရှိတယ်။
အချိန်ရှိတယ်။
စိတ်ပင်ပန်းမှုရှိတယ်။
မျှော်လင့်ချက်ရှိတယ်။
သူက ငါတို့ရဲ့ စမ်းသပ်ခန်းထဲက ပစ္စည်းမဟုတ်ဘူး။
ဒီဟာ အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Minimum Viable Offer တည်ဆောက်ရင်း Founder တစ်ယောက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒီမေးခွန်းမေးရမယ်—
“Customer က ငါ့ကို ငွေပေးတဲ့အတွက် ငါဘာတာဝန်ယူမလဲ?”
ဒီမေးခွန်း။
အရောင်းရတာနဲ့ ပျော်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် အရောင်းဟာ နောက်ဆုံးမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်စတဲ့နေရာ။
Customer ကငွေပေးလိုက်တာနဲ့—
သူ့ယုံကြည်မှုတစ်စိတ် ကိုယ့်ဆီလာပြီ။
သူ့အချိန် ကိုယ့်ဆီလာပြီ။
သူ့မျှော်လင့်ချက် ကိုယ့်ဆီလာပြီ။
ဒါတွေကို လေးစားရမယ်။
အဲဒါကြောင့်—
MVO မလုပ်ခင် Scope သေးထားရတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုက—
ကတိကိုထမ်းနိုင်ဖို့။
တစ်ခါတလေ Founder က မာနကြောင့် Package ကြီးလုပ်တယ်။
“သေးသလိုမမြင်စေချင်ဘူး”
ဆိုပြီး။
Customer လိုတာ ငါးခုမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခုပဲ။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်က “Premium 20-in-1 Solution” လုပ်။
ဘာကြောင့်?
ကြီးသလိုမြင်ချင်လို့။
ဒီမှာ Customer အကျိုးမဟုတ်ဘူး။
Founder Image ဝင်လာတယ်။
ဒါကြောင့် MVO ဟာ မာနကို စစ်တဲ့နေရာလည်း ဖြစ်တယ်။
“ငါ့ Company ကြီးသလိုမြင်ဖို့လိုသလား၊ Customer အကျိုးရဖို့လိုသလား?”
ဒီမေးခွန်း။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေက—
“အနည်းဆုံး offer ဆိုတော့ အပြည့်မလုပ်ရသေးဘူး၊ Customer ကိုစမ်းရောင်းလိုက်မယ်”
ဆိုတယ်။
ဒီမှာ သတိအရမ်းထား။
မပြီးသေးတဲ့အရာကို ပြီးတယ်လို့ပြောပြီး ပိုက်ဆံယူတာ MVO မဟုတ်ဘူး။
မရှိသေးတာကိုရှိသလို လိမ်တာ MVO မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စမ်းသပ်မှုရဲ့ risk ကို Customer မသိအောင် ဖုံးထားတာ MVO မဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ Software တစ်ခု မရှိသေးဘူး။
ဒါပေမယ့် Manual နဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပေးလို့ရတယ်။
Customer ကို—
“အခု ကျွန်တော်တို့ Manual Service အဖြစ် ပေးပါမယ်”
လို့ ရှင်းပြ။
ရိုးသား။
အဲဒါကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“AI Platform အပြည့်အဝလုပ်နေပါပြီ”
ဆိုပြီး တကယ်နောက်ကလူနဲ့ လက်ဖြင့်လုပ်နေပြီး Customer အတွက် အရေးကြီးတဲ့ကွာခြားချက်ကို သိသိနဲ့ဖုံးရင်—
ပြန်စစ်ရမယ်။
MVO သည် အနည်းဆုံးအခြေခံကို ရိုးသားစွာပေးခြင်း ဖြစ်ရမယ်။
အယောင်ဆောင်မှု မဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ ကိုလည်း မှတ်စရာရှိတယ်။
လူဝတ်ကြောင်တစ်ယောက် ရှောင်သင့်တဲ့ ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို ဟောထားတယ်—
လက်နက်၊
အသက်ရှိသတ္တဝါများ၊
အသား၊
မူးယစ်စေသောအရာများ၊
အဆိပ်အတောက်—
စတဲ့ ကုန်သွယ်မှုတွေ။
ဒီသုတ်တော်က Modern Startup Checklist မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရေးကြီးတဲ့အချက်ပြတယ်—
Business Opportunity တိုင်းဟာ ဓမ္မအရ လုပ်သင့်တဲ့ Opportunity မဟုတ်ဘူး။
Customer ဝယ်တယ်။
Market ရှိတယ်။
Profit ရတယ်။
ဒါနဲ့တင် အကုန်မှန်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီဟာ MVO မှာလည်း စရမယ့်အရင်ဆုံး မေးခွန်း။
“ဝယ်မလား?”
မမေးခင်—
“ရောင်းသင့်သလား?”
မေး။
ဒီစကား အရေးကြီးတယ်။
Market Demand ရှိတာနဲ့ Moral Permission မတူဘူး။
လူက အန္တရာယ်ရှိတာလိုချင်နိုင်တယ်။
လူက အလေ့အထပျက်စေတဲ့အရာလိုချင်နိုင်တယ်။
လူက အခြားသူကို ထိခိုက်စေတဲ့အရာလိုချင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်—
“Customer wants it”
တစ်ခုတည်းနဲ့ မပြီးဘူး။
“ဒီအလုပ်ဟာ ငါ့သီလနဲ့ကိုက်သလား?”
ပြန်ကြည့်။
ဒီအချက်က သမ္မာအာဇီဝ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO မှာ နောက်ထပ်အရေးကြီးတာ—
Price။
Price ကိုပြောရင် လူတော်တော်များများ အရှက်ရှိတတ်တယ်။
“Customer မဝယ်မှာကြောက်တယ်”
အဲဒါကြောင့် ဈေးသိပ်လျှော့။
နောက်ဆုံးကိုယ်မခံနိုင်။
တစ်ဖက်မှာ—
လောဘကြောင့် တန်ဖိုးမပေးဘဲ အရမ်းတင်။
နှစ်ခုလုံးမမျှတ။
ဒီနေရာမှာ ဒီဃဇာဏုသုတ်ရဲ့ မျှတစွာအသက်မွေးမှုအလင်းကို သတိရလို့ကောင်းတယ်။
ဝင်ငွေထွက်ငွေ သိ။
ကိုယ့်အခြေအနေ သိ။
MVO ဆိုတာ—
“ပထမ Customer မို့ Free ပေးမယ်”
လို့ အမြဲမဆိုလိုဘူး။
Free စမ်းသပ်မှုက အခြေအနေတစ်ချို့မှာ အသုံးဝင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူက “အခမဲ့ဆိုယူမယ်” ပြောတာနဲ့ “ငွေပေးပြီးလိုချင်တယ်” တူသလား?
မတူနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် အကယ်၍ ဦးတည်ချက်က အမှန်တကယ် စီးပွားရေးအဖြစ်တည်မလား စစ်တာဆို—
တစ်ချိန်မှာ တကယ်တန်ဖိုးလဲလှယ်မှု ကို တွေ့ရမယ်။
ဒါ Business reasoning။
Canonical doctrine မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် လောကီအလုပ်မှာ ပညာရှိစွာစမ်းသပ်ဖို့ လိုတယ်။
တစ်ဖက်မှာ Customer ငွေပေးတာကိုမြင်ပြီး—
“ရပြီ၊ proof”
လို့လည်း အမြန်မပြောနဲ့။
Customer တစ်ယောက်ဝယ်တယ်။
Market တစ်ခုလုံးရှိကြောင်း သက်သေမဟုတ်ဘူး။
တစ်ယောက်မဝယ်ဘူး။
Idea အကုန်မကောင်းဘူးလို့လည်း အလိုအလျောက်မဆိုနိုင်ဘူး။
Data နည်းတယ်။
ဒါကြောင့်—
အတွေ့အကြုံကို လေ့လာ၊ မာနနဲ့အဓိပ္ပာယ်မပေး။
ဒါပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
MVO တစ်ခု ရောင်းပြီး Customer က မဝယ်ဘူးဆိုပါစို့။
Founder က ဘယ်လိုယူမလဲ?
“ငါ့ကို မကြိုက်ဘူး”
မယူနဲ့။
“ငါ failure”
မယူနဲ့။
“Customer က နားမလည်ဘူး”
လို့လည်း ချက်ချင်းမပြောနဲ့။
ပြန်မေး—
ပြဿနာမကြီးလို့လား?
ကမ်းလှမ်းချက်မရှင်းလို့လား?
ဈေးမသင့်လို့လား?
Timing မမှန်လို့လား?
ယုံကြည်မှုမရှိလို့လား?
မှန်တဲ့ Customer မဟုတ်လို့လား?
ဖြေရှင်းချက် မလိုလို့လား?
အဲဒီအဖြေမသိသေးဘူး။
ဒါကြောင့်—
No ဆိုတဲ့စကားက အရှုံးမဟုတ်ဘူး။ Information ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် “No အားလုံး data ပဲ” ဆိုပြီး လူ့ခံစားချက်ကို မမေ့နဲ့။
Customer ကို ဂရုတစိုက်နားထောင်။
လေးစား။
အတင်းမရောင်း။
သွားချင်သူကို သွားခွင့်ပေး။
သူ့ “မဝယ်ဘူး” ကိုလည်း အချက်အလက်တစ်ခုလို့ ယူလို့ရတယ်။
ဒီဟာ စီးပွားရေးအလင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
စမ်းသပ်ရောင်းတဲ့အခါ Founder ကို အရှုံးက ဘာနာစေလဲ?
ငွေမရတာပဲလား?
တစ်ခါတလေ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်စိတ်ကူးကို လူမရွေးတာ နာတယ်။
ဒီမှာ အတ္တပါလာတယ်။
ကိုယ့် Idea = ကိုယ်။
Customer က Idea ကိုငြင်း = ကိုယ့်ကိုငြင်း။
ဒီလိုရောလိုက်ရင်—
Feedback နားမထောင်နိုင်တော့ဘူး။
Customer ကို အပြစ်ပြောမယ်။
“သူတို့ မသိဘူး”
“Market မကောင်းဘူး”
“လူတွေက Cheap ပဲလိုတယ်”
ဒီလို။
တစ်ခါတလေ ဟုတ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြဲမဟုတ်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မက ကိုယ့်အတ္တကို ပြန်ကြည့်ခိုင်းတယ်။
Offer ဟာ “ငါ” မဟုတ်ဘူး။
Offer တစ်ခုမအောင်မြင်လို့ လူတစ်ယောက်တန်ဖိုးမကျ။
Project တစ်ခုရပ်လို့ လူတစ်ယောက်ပျက်မသွားဘူး။
ဒီလိုခွဲနိုင်ရင် Feedback နားထောင်ရ လွယ်လာတယ်။
အမှားပြင်ရ လွယ်လာတယ်။
ဒါကြောင့် MVO ဟာ Product ကို စမ်းသပ်သလို—
Founder ရဲ့ အတ္တခံနိုင်ရည် ကိုလည်း စမ်းတတ်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ Customer က—
“ဒါမလိုဘူး။ ဒါလေးသာ လိုတယ်”
ပြောတယ်။
Founder က မနားထောင်ဘူး။
ဘာကြောင့်?
သူ ခြောက်လလုပ်ထားတဲ့ Feature ကို ချစ်လို့။
Customer မလိုပေမယ့်—
“အရမ်းကောင်းတာ၊ မင်းနားမလည်သေးလို့”
ဆိုတယ်။
ဒီဟာ ဘာလဲ?
ဖမ်းဆုပ်မှု။
ကိုယ်လုပ်ထားတာကို စွန့်မလွှတ်နိုင်တာ။
MVO ရဲ့အားက—
မဆောက်ရသေးခင် ဒီအမှန်ကိုသိရင် ဆုံးရှုံးမှုနည်းနိုင်တယ်။
ပြီးမှသိတာထက် စောတယ်။
ဒါကြောင့်—
စောစောသိခြင်းဟာ အရှုံးမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အရှုံးကြီးကို ကာကွယ်ပေးတာ။
ဒါကို Risk Management လို့ လောကီဘက်က ပြောနိုင်တယ်။
ဓမ္မဘက်ကတော့—
မှားတဲ့ယူဆချက်ကို မဖမ်းဘဲ အမှန်မြင်လာခြင်းက ပိုပညာရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Minimum Viable Offer စမ်းရာမှာ အများကြီးအတည်ပြုချက် ရှာချင်တဲ့စိတ် လည်းသတိထား။
Founder တစ်ယောက် Idea ကို ချစ်နေပြီ။
Customer ဆယ်ယောက်ပြောတယ်—
“မလိုဘူး”
တစ်ယောက်က—
“ကောင်းတယ်”
Founder က ဘယ်ဟာယူမလဲ?
“တွေ့ပြီ! Market ရှိတယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
ကိုယ်ကြားချင်တာပဲ ကြားတတ်တယ်။
ဒါ Confirmation Bias ဆိုတဲ့ ခေတ်သစ်စိတ်ပညာဝေါဟာရမျိုးနဲ့ ရှင်းနိုင်ပေမယ့် ဒီတရားမှာ technical claim မလိုဘူး။
ရိုးရိုးပြောရင်—
လူက ကိုယ်လိုချင်တဲ့အဖြေကို လိုက်ရှာတတ်တယ်။
အဲဒါကြောင့် MVO စမ်းရင်—
အတည်ပြုချက်ပဲ မရှာနဲ့။
ဆန့်ကျင်တဲ့အချက်လည်း နားထောင်။
Customer က ဘာကြောင့် မဝယ်လဲ?
ဘာကြောင့် အသုံးမပြုလဲ?
ဘာကြောင့် ပြန်မလာလဲ?
တကယ်မကြိုက်တာ ဘာလဲ?
ဒါတွေ နားထောင်။
ကိုယ့်ကိုကဲ့ရဲ့ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Product ကောင်းဖို့။
ပညာတိုးဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ “ပြုပြီးနောက် ပြန်ဆင်ခြင်” ဆိုတဲ့အလင်းနဲ့ အထူးချိတ်ချင်တယ်။
အလုပ်တစ်ခု ပြီးတဲ့နောက်—
သူ့အကျိုးရလဒ်ကို ပြန်ကြည့်။
မကောင်းတာတွေ့ရင်—
“ငါမှားတယ်ဆိုတာ လူသိမှာရှက်တယ်”
ဆိုပြီး ဖုံးမထားနဲ့။
ပြင်။
ဒီသုတ်မှာ မကောင်းတဲ့အမှုတွေ့ရင် ဖော်ထုတ်ဝန်ခံပြီး အနာဂတ်မှာ ထိန်းသိမ်းဖို့ သဘောရှိတယ်။
Startup ဘက်မှာ—
Customer ကို မှားကတိပေးမိပြီဆို—
ပြင်။
Delivery နောက်ကျမယ်ဆို—
စောစောပြော။
Price က မဖြစ်နိုင်တာ သိပြီဆို—
နောက်အကြိမ်ပြင်။
Service က တကယ်အကျိုးမရှိတာ မြင်ပြီဆို—
“ဆက်ရောင်းရင်ငွေရမယ်”
ဆိုပြီး မဆက်။
ရပ်ပြီးပြင်။
ဒီဟာ Integrity ပါတဲ့ Learning။
ဒကာကြီးတို့…
MVO ကို အောင်မြင်ဖို့ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ စကားတစ်ခုက—
“Manual လုပ်ရတာကို မရှက်နဲ့”
ခေတ်သစ် Startup တွေမှာ Automation၊ AI၊ Software၊ Scale စကားတွေ အများကြီးရှိတယ်။
ဒါကောင်းပါတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ပထမ Customer သုံးယောက်အတွက် လက်နဲ့လုပ်ပေးရတာ ရှက်စရာလား?
မဟုတ်ဘူး။
အကယ်၍ လက်နဲ့လုပ်ပေးခြင်းက Customer Problem ကို ရိုးသားစွာဖြေရှင်းပေးနိုင်ပြီး စမ်းသပ်သင်ယူနိုင်တယ်ဆို—
အဲဒါက အဖိုးတန်နိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
Process ကို ကိုယ်မြင်မယ်။
Customer ဘယ်မှာနာသလဲ မြင်မယ်။
ဘယ်အဆင့်က ထပ်လုပ်နေသလဲ သိမယ်။
နောက်မှ Automation လုပ်ရင်—
တကယ်လိုတဲ့အရာကိုလုပ်နိုင်တယ်။
မသိဘဲ Automation လုပ်ရင်—
မလိုတဲ့အလုပ်ကို မြန်မြန်လုပ်နိုင်တဲ့စနစ် ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ဒီစကားလေး တန်ဖိုးရှိတယ်။
“Efficiency” ဆိုတာ—
မမှန်တဲ့အလုပ်ကို မြန်အောင်လုပ်နိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။
အရင် မှန်တဲ့အလုပ် ကို ရှာ။
ပြီးမှ မြန်အောင်လုပ်။
ဒါ MVO ရဲ့အလင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အလုပ်တစ်ခုကို “Scale” ချဲ့မယ်ဆို—
ပထမ ဘာချဲ့နေတာလဲ မေး။
Customer value လား?
မုသားလား?
Quality problem လား?
မရှင်းတဲ့ Process လား?
စနစ်မတည်တဲ့အရာကို ချဲ့လိုက်ရင်—
ပြဿနာကို ချဲ့နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
MVO ကို သေးသေးစမ်းတာဟာ ကြီးမားတဲ့ Vision ကို ဆန့်ကျင်တာ မဟုတ်ဘူး။
Scale မလုပ်ခင် ဘာကိုချဲ့မယ်ဆိုတာ သိချင်တာ။
ဒီအချက်နက်တယ်။
ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ မကောင်းတဲ့ Customer Experience ရှိနေတယ်။
Marketing ပိုလုပ်။
Customer ပိုလာ။
အခု Complaint ပိုများ။
ဘာဖြစ်လဲ?
Problem ကို scale လုပ်လိုက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
အရင် Service quality ကိုတည်။
MVO က ဒီအခြေခံကို စောစောတွေ့အောင် ကူညီနိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈၊ ဝိဘင်္ဂသုတ် ရဲ့ သမ္မာဝါယာမကို ပြန်သတိရ။
မဖြစ်သေးတဲ့အကုသိုလ် မဖြစ်အောင် အားထုတ်။
ဖြစ်ပြီးသား အကုသိုလ်ကို ပယ်။
မဖြစ်သေးတဲ့ ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်။
ဖြစ်ပြီးသား ကုသိုလ် မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားအောင် အားထုတ်။
လုပ်ငန်းဘက်ကို အလင်းယူလိုက်ရင်—
MVO စမ်းပြီး ကောင်းတာတွေ့ပြီ။
ကောင်းတာကို ထိန်း။
Customer ကြိုက်တဲ့ အဓိကတန်ဖိုးတစ်ခုတွေ့ပြီ။
အဲဒါကို မပျောက်စေနဲ့။
Founder တော်တော်များများ ဒီနေရာမှာ အမှားလုပ်တယ်။
Product သေးသေးတုန်း Customer အရမ်းကြိုက်တယ်။
ကြီးလာတော့ Feature တွေအများကြီးထည့်။
အဓိကတန်ဖိုးပျောက်။
ပထမတုန်းက Customer နဲ့တိုက်ရိုက်နားထောင်တယ်။
ကြီးလာတော့ မနားထောင်တော့။
ပထမတုန်းက ရိုးရှင်းတယ်။
နောက်တော့ Complexity အရမ်းများ။
ဒါကြောင့်—
အသစ်တိုးတာထက် ကောင်းတာမပျောက်အောင် ထိန်းတာလည်း တိုးတက်မှု။
သမ္မာဝါယာမရဲ့အလင်း အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO မှာ Offer ကို ဘယ်သူ့အတွက်လဲ မရှင်းရင် မရဘူး။
“လူတိုင်းအတွက်”
ဆိုတဲ့စကား ချိုတယ်။
ဒါပေမယ့် စတင်သူအတွက် တစ်ခါတလေ အန္တရာယ်ရှိတယ်။
လူတိုင်းပြဿနာတူလား?
မတူဘူး။
လူတိုင်းရဲ့အခြေအနေတူလား?
မတူဘူး။
အလွန်ကျယ်ရင် စကားမရှင်း။
ဥပမာ—
“လူတိုင်းကို Business Growth ကူညီပေးမယ်”
ဆိုတာ ဘာလုပ်မလဲ?
မရှင်း။
“အသေးစားစားသောက်ဆိုင်ရှင်တွေ အပတ်စဉ် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို ရှင်းအောင် စာရင်းစုစည်းပေးမယ်”
ဆိုတာ ပိုရှင်းတယ်။
ဒါဆို ဘာဖြစ်လဲ?
ကိုယ်မကူညီနိုင်တဲ့လူကို—
“ကျွန်တော်နဲ့မကိုက်နိုင်ပါဘူး”
ပြောနိုင်တယ်။
ဒီစကားရောင်းအားလျော့နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ရိုးသားမှုတိုးတယ်။
လူတိုင်းကို Customer လုပ်ချင်စိတ်က တစ်ခါတလေ လောဘ။
ကိုယ်တကယ်အကျိုးပေးနိုင်သူကို သိတာ ပညာ။
ဒီအချက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
MVO မှာ Customer Problem ရှင်းရမယ်။
ဒါပေမယ့် လူကို အကြောက်နဲ့ ဖိအားပေးပြီး Problem ကို အကြီးချဲ့မလား?
မလုပ်သင့်ဘူး။
Sales Copy တချို့က—
“ဒီဟာမဝယ်ရင် သင့်ဘဝပျက်မယ်”
“အခုမဝယ်ရင် နောက်ကျသွားမယ်”
“သင်ဒီလိုဖြစ်နေတာ သင့်အပြစ်”
ဆိုပြီး Fear သုံးတတ်တယ်။
Fear ရှိတဲ့ Marketing အားလုံး မမှန်ဘူးလို့ တစ်ချက်တည်း မဆိုဘူး။
အန္တရာယ်တကယ်ရှိရင် အမှန်ပြောလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
မရှိတဲ့အန္တရာယ်ကို ဖန်တီးပြီး လူကို ဖိအားပေးတာ ရိုးသားမှုဘက် ပြန်စစ်ရမယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ ရဲ့ အမှန်၊ အကျိုးရှိ၊ အချိန်သင့် စကားအလင်းကို ပြန်သတိရ။
Customer ရဲ့ကြောက်စိတ်ကို အမြတ်ရင်းမြစ် မလုပ်နဲ့။
ပြဿနာကို ရှင်းပြ။
ဖြေရှင်းချက်ကို ရှင်းပြ။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပေး။
ဒါ ပိုလေးစားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ MVO ကို စမ်းသပ်ရာမှာ Founder က Pre-order ယူတယ်။
Deposit ယူတယ်။
ဒါ Business Model အမျိုးအစားအလိုက် အဆင်ပြေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Customer က ဘာအခြေအနေကို နားလည်ထားသလဲ အရေးကြီးတယ်။
Product မပြီးသေးဘူးလား?
Delivery risk ရှိသလား?
Refund term ဘာလဲ?
ပေးပို့မယ့်အချိန် ဘယ်လောက်?
သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ consumer protection၊ contract rules တွေလည်း တည်နေရာနဲ့လုပ်ငန်းအလိုက် ကွာမယ်။
အဲဒါတွေကို သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်နဲ့ စစ်ရမယ်။
ဓမ္မတရားက ဥပဒေအစားမထိုးဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က ရှင်းတဲ့အချက်ရှိတယ်—
သိသိနဲ့ အမှားယုံကြည်စေပြီး ငွေမယူ။
ဒါ။
ဒကာကြီးတို့…
Minimum Viable Offer တစ်ခုတည်ဆောက်တဲ့အခါ ရိုးရိုးလေး မေးရမယ့်အရာတွေရှိတယ်။
“ဘယ်သူ့ကို ကူညီမလဲ?”
“သူ့ရဲ့ ဘယ်ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြေရှင်းမလဲ?”
“ဘာရလဒ်ပေးမလဲ?”
“ဘာတွေပါမလဲ?”
“ဘာတွေမပါဘူး?”
“ဘယ်လောက်ကြာမလဲ?”
“ငွေဘယ်လောက်?”
“Customer ဘာလုပ်ပေးရမလဲ?”
“ကိုယ်ဘာတာဝန်ယူမလဲ?”
ဒါတွေဟာ ဗုဒ္ဓဟော checklist မဟုတ်ပါဘူး။
ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းအတွက် လက်တွေ့မေးခွန်းတွေ။
ဒါပေမယ့်—
ဒီမေးခွန်းတစ်ခုချင်းစီကို ရိုးသားမှု၊ မထိခိုက်မှု၊ မှန်ကန်အသက်မွေးမှု အလင်းနဲ့ ဖြေ။
ဒါဆို Business လည်းရှင်း။
စိတ်လည်းရှင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခုကို အထူးမှာချင်တယ်။
MVO ကို Customer ရဲ့ငွေကို ယူပြီး ကိုယ့်ပညာသင်တဲ့နည်း မလုပ်နဲ့။
ဘယ်လိုဆိုလိုလဲ?
ကိုယ်က ဘာမှမတတ်သေးဘူး။
Customer ကို ပညာရှင်လို့ပြော။
သူ့ငွေနဲ့ စမ်းသပ်လေ့လာ။
ဒီဟာ မရိုးသားဘူး။
MVO မှာ ကိုယ့် Skill လုံလောက်ရမယ်။
အနည်းဆုံး ကတိပေးထားတဲ့အတိုင်း အကျိုးပေးနိုင်မယ့် အရည်အချင်းရှိရမယ်။
မရှိရင်—
လေ့လာ။
Mentor နဲ့လုပ်။
Partner နဲ့လုပ်။
Pilot လို့ ရှင်းရှင်းပြော။
အခမဲ့စမ်းလို့ သင့်တော်တဲ့ကိစ္စဆို သတ်မှတ်ပြီးစမ်း။
ဒါပေမယ့်—
Customer ကို မသိအောင် ပညာသင်တန်းအဖြစ် မသုံး။
ဒီဟာ Integrity။
ဒကာကြီးတို့…
Founder တစ်ယောက်ရဲ့ လောဘက အမြဲ “ငွေ” ပဲ မဟုတ်ဘူး။
အမြန်ကြီးချင်ခြင်း လည်း လောဘပုံစံတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်။
MVO တစ်ခု အဆင်ပြေပြီ။
Customer သုံးယောက်ကျေနပ်တယ်။
ချက်ချင်း—
“အခုလူတစ်သောင်းဆီ သွားမယ်”
ပြော။
စနစ်မတည်သေး။
Quality control မရှိသေး။
ငွေစီးဆင်းမှုမရှင်း။
People system မတည်။
ဒါဆို ဘာဖြစ်မလဲ?
တစ်ခါတလေ Success ကို ထိန်းမနိုင်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် အောင်မြင်မှုတစ်စက်တွေ့တာနဲ့ အမြန်ချဲ့မသွားဖို့ လိုတယ်။
ပြန်စစ်—
Repeatable လား?
Customer တစ်ယောက်မဟုတ်ဘဲ အခြားသူတွေဆီလည်းတန်ဖိုးရှိလား?
Delivery တူတူပေးနိုင်လား?
Quality ကျသွားလား?
Cost တက်လား?
Founder ကိုယ်တိုင်မလုပ်ရင် အလုပ်ဖြစ်လား?
ဒီလို။
Business မှာ Expansion Decision။
ဓမ္မဘက်မှာ—
လောဘနဲ့ အပ္ပမာဒ ခွဲ။
အခွင့်အရေးကိုမြင်။
ဒါပေမယ့် အလျင်မပြေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ “Minimum” ဆိုတာ Founder စိတ်ကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်တယ်။
ဘယ်လို?
အကြီးကြီးစရင်—
Failure က အရမ်းနာတယ်။
ဘာကြောင့်?
ငွေအများကြီးထည့်ထားတယ်။
အချိန်အများကြီး။
မာနအများကြီး။
လူအများကြီးသိနေပြီ။
အဲဒီတော့ မကောင်းတဲ့ Idea ဖြစ်နေတာမြင်လည်း ရပ်မရတော့ဘူး။
“ငါဒီလောက်လုပ်ပြီးပြီ”
ဆိုပြီး ဆက်။
ဒါကို လောကီစီမံခန့်ခွဲမှုမှာ sunk-cost ပုံစံမျိုးနဲ့ ရှင်းကြတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဒီမှာ technical proof မပြောဘူး။
ရိုးရိုးဘဝထဲလည်း မြင်ရတယ်။
အကုန်ထည့်ပြီးရင် လက်လွှတ်ရခက်တယ်။
အနည်းဆုံးစမ်းရင်—
အမှားသိတာနဲ့ ပြင်ရလွယ်တယ်။
ရပ်ရလွယ်တယ်။
ဒီလမ်းမဟုတ်ရင် ပြောင်းရလွယ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
MVO ရဲ့အကျိုးတစ်ခုက ကိုယ့်အတ္တကို Idea နဲ့ အရမ်းမချိတ်ခင် Reality ကို တွေ့ခွင့်ရခြင်း။
ဒီဟာ နက်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တရားလမ်းမှာလည်း မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၇ ရဲ့ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှုကို ပြန်ကြည့်။
အကြီးအကျယ်ပြောပြီး အခြေခံသီလမတည်ရင် မလုံလောက်ဘူး။
“ပညာအရမ်းနက်မယ်”
ဆိုပြီး ရိုးရိုးအမှန်ပြောမှု မရှိရင်?
အခြေခံပျက်။
လုပ်ငန်းလည်း တူတယ်။
Vision လှတယ်။
Mission Statement လှတယ်။
Branding လှတယ်။
ဒါပေမယ့် Customer တစ်ယောက်ကို အချိန်မီမပို့နိုင်။
ဒါဆို အခြေခံကို ပြန်ကြည့်။
Vision က Delivery ကို အစားမထိုးဘူး။
ဒီစကား အရေးကြီးတယ်။
Mission Statement မှာ—
“ကမ္ဘာကြီးပြောင်းလဲမယ်”
ရေးထားတယ်။
ပထမ Customer ကို ပြောထားတဲ့အချိန်မမီဘူး။
ဘယ်ဟာက သီလ?
အကြီးကြီးပြောတာလား?
ကတိတည်တာလား?
အဲဒီတော့ MVO က—
စကားကြီးမပြောခင် ကတိသေးသေးကို တည်ဖို့ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က Customer ကို မေး—
“ဒီဟာကောင်းလား?”
Customer က—
“ကောင်းပါတယ်”
ပြော။
Founder ပျော်။
ဒါပေမယ့် ကောင်းတယ်ဆိုတာ ဘာလဲ?
သူဝယ်မလား?
သုံးမလား?
သူ့အလုပ်ထဲ ထည့်မလား?
ပြန်လာမလား?
တစ်ယောက်ကို recommend လုပ်မလား?
“ကောင်းပါတယ်” နဲ့ မသေချာသေးဘူး။
လူတွေ တစ်ဖက်ကို မနာကျင်စေချင်လို့ အကောင်းပြောတတ်တယ်။
ဒါကြောင့် MVO မှာ—
Compliment ကို Demand မထင်နဲ့။
ဒါ Business insight။
တကယ်အချက်အလက်ကိုရှာ။
သူ့အချိန်ပေးမလား?
ငွေပေးမလား?
အလုပ်ပုံစံပြောင်းမလား?
အဲဒီ Commitment မျိုးကို ကြည့်။
ဒါပေမယ့် လူကို ဖိအားပေးမရ။
ပြတ်ပြတ်သားသားမေး။
အဖြေကိုလေးစား။
ဒီဟာပိုကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Minimum Viable Offer ရဲ့ အလှတစ်ခုက—
Customer နဲ့ပြောခွင့်ရတယ်။
Product အခန်းထဲထိုင်ပြီး ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း အတွေးများတာထက်—
လူနဲ့တွေ့။
နားထောင်။
ဒီနေရာမှာ “Customer ကို အမြတ်ရင်းမြစ်မဟုတ် လူအဖြစ်မြင်” ဆိုတဲ့ သဘောတရားနဲ့လည်း ဆက်တယ်။
သူ့ကို ငွေထုတ်စက်မမြင်။
သူ့ပြဿနာကို တကယ်နားထောင်။
တစ်ယောက်ပြောနေတုန်း ကိုယ့်Offer ရောင်းဖို့ပဲ မစောင့်နဲ့။
တစ်ခါတလေ နားထောင်ပြီးနောက်—
“ကျွန်တော်တို့ Service က ခင်ဗျားအတွက်မသင့်ပါဘူး”
လို့တောင် ပြောရနိုင်တယ်။
အဲဒီစကားက အရောင်းဆုံးရှုံးတယ်။
ဒါပေမယ့် ယုံကြည်မှုထိန်းတယ်။
သီလထိန်းတယ်။
ဒါ ပိုတန်ဖိုးရှိနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Customer ရဲ့ပြဿနာကို ကိုယ့်Product နဲ့ကိုက်အောင် ပုံဖော်တတ်တယ်။
လက်ထဲ Hammer တစ်လက်ရှိလို့ အရာအားလုံးကို သံချောင်းလိုမြင်တယ်ဆိုတဲ့ လောကီဥပမာမျိုး ရှိတယ်။
ဒီကို ဓမ္မသက်သေမယူပါဘူး။
သဘောကိုပဲကြည့်။
ကိုယ့်မှာ Course ရှိတယ်။
လူတိုင်းကို Course လိုတယ်ထင်။
ကိုယ့်မှာ Software ရှိတယ်။
ပြဿနာတိုင်း Software နဲ့ဖြေရှင်းချင်။
ကိုယ့်မှာ Consulting ရှိတယ်။
လူတိုင်း Consultant လိုတယ်ထင်။
တကယ်သူလိုတာ တခြားအရာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Solution မတိုင်ခင် Problem ကို နားထောင်။
MVO ရဲ့တန်ဖိုးက ဒီအရာကို စောစောသင်ပေးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
MVO တစ်ခုအတွက် “အောင်မြင်တယ်” ဆိုတာ ဘာလဲ?
Sale တစ်ခုရတာလား?
တစ်ပိုင်း။
Customer ပျော်တာလား?
တစ်ပိုင်း။
ကိုယ့် Cost ကိုက်တာလား?
တစ်ပိုင်း။
ပြန်လုပ်လို့ရတာလား?
တစ်ပိုင်း။
Ethically ကောင်းတာလား?
အရေးကြီးတယ်။
ဒါကြောင့် Success ကို တစ်နံပါတ်တည်းနဲ့ မတိုင်းနဲ့။
ငွေဝင်တယ်။
Quality မကောင်း။
မတည်သေး။
ငွေဝင်တယ်။
Founder တစ်ယောက်ညမအိပ်ရ။
မတည်။
Customer ကြိုက်တယ်။
တိုင်းပြည်စည်းမျဉ်းနဲ့ မကိုက်ဘူး။
မလုပ်သင့်။
Revenue ရတယ်။
မရိုးသားတဲ့ကတိနဲ့။
သီလပျက်။
ဒါကြောင့်—
Viability = ရောင်းနိုင်မှုတင်မဟုတ်ဘူး။
ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားရဲ့အလင်းနဲ့ ပြောရင်—
တန်ဖိုးပေးနိုင်မှု၊
ပေးနိုင်တဲ့စွမ်းရည်၊
ငွေကြေးမျှတမှု၊
ရိုးသားမှု၊
သမ္မာအာဇီဝနဲ့ မဆန့်ကျင်မှု—
ဒါတွေပါကြည့်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ ရဲ့ “အားထုတ်တတ်မှု” ကို နည်းနည်းပိုကြည့်။
လူတစ်ယောက် မိမိအသက်မွေးရာအလုပ်မှာ ကျွမ်းကျင်၊ မပျင်း၊ သင့်တော်တဲ့နည်းလမ်းကို စဉ်းစားတတ်ပြီး လုပ်နိုင်စီမံနိုင်စွမ်းရှိဖို့ သဘောကို ပြထားတယ်။
ဒီဟာ Founder အတွက် အရမ်းကောင်းတယ်။
MVO က—
“အလွယ်လုပ်”
ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ MVO က Full Product ထက် ပိုခက်နိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
Customer ကို တိုက်ရိုက်တွေ့ရတယ်။
ပြဿနာတကယ်ကြားရတယ်။
Manual လုပ်ရတယ်။
အမှားကို ဖုံးလို့မရဘူး။
အခြားနည်းမရှိဘူး။
ဒါကြောင့်—
Minimum complexity၊ Maximum learning လို့ Business သဘောနဲ့ နားလည်လို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီစကားကို Buddhist quote မထင်နဲ့။
အလင်းယူပုံပဲ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က—
“Customer ရလာမှ Quality ပြင်မယ်”
ပြောတယ်။
မသင့်ဘူး။
MVO မှာ Quality အကုန်မပြည့်နိုင်ပေမယ့်—
မဖြစ်မနေလိုတဲ့ Quality floor ရှိရမယ်။
အစားအသောက်ဆို Safety။
ပညာရေးဆို မမှန်တဲ့သတင်းမသင်။
ဆေးပညာဆိုင်ရာဆို ကိုယ့်အခွင့်အာဏာကျော်မပြော။
Finance ဆို ဥပဒေနဲ့ Professional standard သတိထား။
Software ဆို Data/privacy ကိစ္စမှာ မလျစ်လျူရှု။
Physical product ဆို Safety စံနှုန်းရှိရင်လိုက်နာ။
ဒါတွေ “နောက်မှ” မဟုတ်ဘူး။
Minimum ဖြစ်လို့ သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းမပျောက်ဘူး။
သေးသေးစရင်တောင် တာဝန်သေးသွားတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါမှတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO တစ်ခုက ပထမဆုံးမှာ Manual ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Founder တစ်ယောက် အမြဲ Manual ဖြစ်နေပြီး—
“Minimum ပဲ”
ဆိုတာနဲ့လည်း မပြီးဘူး။
တဖြည်းဖြည်း လေ့လာပြီး—
ဘယ်အပိုင်း repeat ဖြစ်လဲ?
ဘယ်အပိုင်း standardize လို့ရလဲ?
ဘယ်အရာကို ပြန်လည်လုပ်စရာမလိုအောင် စနစ်တည်လို့ရလဲ?
အဲဒါတွေလေ့လာ။
ဒီမှာ “Minimum” က သေချာအနည်းဆုံးမှာနေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
သိပြီးမှ တိုးဖို့။
ဒီဟာ အရင်တရား “များများစမည့်အစား မှန်မှန်စခြင်း” နဲ့ ဆက်စပ်ပေမယ့် မတူတဲ့အချက်ရှိတယ်။
အရင်တရားက—
အများကြီးမစဘဲ မှန်မှန်ဆက်လုပ်ခြင်း။
ဒီတရားက—
ကြီးကြီးမဆောက်ခင် တန်ဖိုးအဓိကကို စမ်းသပ်သိခြင်း။
ဒီကွာခြားချက်။
ဒကာကြီးတို့…
MVO ကို သတိရှိရှိလုပ်တဲ့ Founder တစ်ယောက်ဟာ—
“ငါဘာပေးချင်လဲ”
တစ်ခုတည်းမမေးတော့ဘူး။
“သူဘာလိုသလဲ”
မေးတယ်။
“ငါဘယ်လောက်ရမလဲ”
တစ်ခုတည်းမမေးတော့ဘူး။
“သူဘာတန်ဖိုးရမလဲ”
မေးတယ်။
“ဘယ်လိုမြန်မြန်Scale လုပ်မလဲ”
မမေးခင်—
“အခုကတိကိုကောင်းကောင်းထမ်းနိုင်ပြီလား”
မေးတယ်။
ဒီလိုမေးခွန်းတွေဟာ Business ကို လူသားဆန်စေတယ်။
ဒါဓမ္မကို Business strategy လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ငန်းထဲမှာ မေတ္တာ၊ သီလ၊ ပညာ မပျောက်စေဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခုနည်းနည်း နက်သွားရအောင်။
MVO လုပ်ရတဲ့ အကြောင်းနောက်မှာ ဘာရှိလဲ?
မသေချာမှု။
Customer ဘာလိုသလဲ မသေချာ။
ဘယ်ဈေးဝယ်မလဲ မသေချာ။
ကိုယ့်အလုပ်တကယ်အသုံးဝင်မလား မသေချာ။
ဒါကြောင့် စမ်းတယ်။
လူတွေက မသေချာတာ မကြိုက်ဘူး။
သေချာချင်တယ်။
Founder က—
“ဒီ Idea သေချာအောင်မြင်မယ်”
ဆိုတဲ့သေချာမှုလိုချင်တယ်။
ဒါပေမယ့် လောကီလုပ်ငန်းမှာ အဲဒီလိုအာမခံမှု အမြဲမရှိဘူး။
ဒါကို မခံနိုင်ရင်—
အတုသေချာမှု ဖန်တီးတတ်တယ်။
Projection ကို Fact လုပ်။
မျှော်လင့်ချက်ကို Forecast လုပ်။
Forecast ကို Guarantee လုပ်။
ဒီဟာ အန္တရာယ်။
ဓမ္မက လောကရဲ့ အနိစ္စသဘောကို မြင်ခိုင်းတယ်။
အရာတွေပြောင်းတယ်။
အခြေအနေတွေပြောင်းတယ်။
Customer taste ပြောင်းတယ်။
Market ပြောင်းတယ်။
ကိုယ့်အားလည်းပြောင်းတယ်။
ဒီအရာတွေကြားမှာ—
ပညာရှိတာက “အကုန်သေချာတယ်” လို့ဟန်ဆောင်တာမဟုတ်ဘူး။
မသေချာတာကို မသေချာတယ်လို့ သိပြီး သင့်တော်သလောက် စမ်း၊ သင့်တော်သလောက် တာဝန်ယူ။
ဒီစိတ်ထား တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒါပေမယ့် “မသေချာဘူး” ဆိုပြီး တာဝန်မယူတာလည်း မလုပ်နဲ့။
“Startup ပဲလေ”
ဆိုပြီး Deadline ပျက်။
“စမ်းသပ်တာပဲ”
ဆိုပြီး Quality မရှိ။
“Pilot ပဲ”
ဆိုပြီး Customer ကို မလေးစား။
မသင့်ဘူး။
မသေချာမှုကို ဝန်ခံတာနဲ့ ပေါ့ဆမှု မတူဘူး။
ဒီမှာ အပ္ပမာဒ လိုတယ်။
မမေ့မလျော့။
တာဝန်သိ။
အနည်းဆုံးဖြစ်လည်း တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်လုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Customer က မေး—
“ဒီ Project မှာ ရလဒ်သေချာလား?”
ကိုယ့်အလုပ်အမျိုးအစားအလိုက် အဖြေကကွာမယ်။
တချို့ Deliverable ကို အာမခံနိုင်တယ်။
“Report ကို ဆယ်ရက်အတွင်းပေးမယ်”
လို။
ဒါက ကိုယ့်control ထဲရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီ Report ယူရင် Revenue ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းတက်မယ်”
ဆိုတာ ကိုယ့်control ထဲမရှိချင်မှ မရှိဘူး။
Market၊ Execution၊ Customer behavior စတဲ့အရာတွေပါမယ်။
ဒါကြောင့် Offer မှာ—
ကိုယ်ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ကတိ နဲ့
ကိုယ်မထိန်းနိုင်တဲ့ ရလဒ် ကို ခွဲ။
ဒီဟာ ရိုးသားမှု။
ဒီလိုပြောရင် Sales နည်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ယုံကြည်မှုတည်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
MVO တစ်ခုက တကယ်ကောင်းလာပြီဆို—
Customer က ဘာကြောင့်ဝယ်လဲ သိလာမယ်။
အဲဒီအခါ Founder က—
“အခု Feature ထပ်ထည့်မယ်”
စိတ်လာတယ်။
Feature တိုးတာက Growth တစ်ခုလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ—
ရှင်းတာကို ရှုပ်အောင်လုပ်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Customer က ရိုးရှင်းတဲ့အရာကိုကြိုက်တယ်။
Founder က—
“Competitor မှာရှိတယ်”
ဆိုပြီးထည့်။
နောက်တစ်ခု။
နောက်တစ်ခု။
အဆုံးမှာ အစကတန်ဖိုး မမြင်တော့ဘူး။
ဒါကြောင့် MVO က သင်ပေးနိုင်တဲ့ အရေးကြီးဆုံးအလေ့အထက—
Add မလုပ်ခင် မေး။
ဒီအရာက Customer ရဲ့ အဓိကပြဿနာကို ပိုကောင်းဖြေရှင်းလား?
မဖြေရှင်းရင် မထည့်သေး။
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ သေးတဲ့Offer ကို လူကြီးCompany မလုပ်သင့်ဘူးထင်တယ်။
MVO က Startup ပဲလား?
ဒီတရားရဲ့အသုံးချမှုအရ—
မဟုတ်ဘူး။
Company ကြီးလည်း Service အသစ်၊ Market အသစ်၊ Product အသစ်ကို သေးသေးစမ်းနိုင်တယ်။
မိသားစုလုပ်ငန်းလည်း Menu အသစ်ကို နည်းနည်းစမ်းနိုင်တယ်။
ဘုန်းကြီးကျောင်းသင်တန်းဆိုတောင် လူတွေလိုအပ်ချက်ကို နားထောင်ပြီး အစမ်းအစီအစဉ်သေးသေးလုပ်လို့ရတယ်—ဒါပေမယ့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာကို ဈေးကွက်တန်ဖိုးတစ်ခုနဲ့ မရောထွေးရဘူး။
သဘောက—
အပြည့်အစုံမဆောက်ခင် လက်တွေ့အကျိုးကို စစ်။
ဒါပါ။
ဒကာကြီးတို့…
MVO ကို အလွန်စီးပွားရေးဆန်ဆန်ပဲ မမြင်နဲ့။
နေ့စဉ်ဘဝမှာလည်း အသုံးချသဘောရှိတယ်။
လူတစ်ယောက် ကျန်းမာရေးပြောင်းမယ်။
အစကနေ ဘဝအကုန်ပြောင်းမယ်မလုပ်ဘဲ—
အခုလက်ရှိလုပ်နိုင်တဲ့ အနည်းဆုံးကောင်းတဲ့အကျင့်တစ်ခု စ။
ဒါပေမယ့် ကျန်းမာရေးကိစ္စဆို ပညာရှင်ညွှန်ကြားချက် လိုတဲ့အရာကို ကိုယ့်စိတ်နဲ့ မဆုံးဖြတ်။
စာဖတ်မယ်။
စာအုပ်တစ်ရာမဝယ်။
တစ်အုပ်ကို အချိန်သတ်မှတ်ပြီး ဖတ်။
မိသားစုနဲ့ဆက်ဆံရေးပြင်မယ်။
“အခုကစပြီး ငါ perfect parent”
မလုပ်။
ညတိုင်း ဆယ်မိနစ်ကလေးကို တကယ်နားထောင်။
ဒီသဘော။
ဒါ MVO အတိအကျမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် သေးသေးဖြင့်အမှန်ကို စမ်းပြီး တည်ဆောက်ခြင်း ဆိုတဲ့ ပုံစံကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလင်းယူလို့ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO ရဲ့အန္တရာယ်ကိုလည်း ပြောရမယ်။
တချို့လူက—
“စမ်းနေတုန်းပဲ”
ဆိုပြီး တစ်နှစ်လုံး မပြီး။
Pilot။
Pilot။
Pilot။
Customer Feedback။
Feedback။
ဒါပေမယ့် ဘယ်တော့မှ Commitment မလုပ်။
ဒါလည်း အန္တရာယ်။
MVO ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က—
သေးသေးပဲ အမြဲနေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကိုသိပြီး—
ဆက်တိုးမလား၊
ပြင်မလား၊
ရပ်မလား—
ဆုံးဖြတ်ဖို့။
ဒါကြောင့် စမ်းသပ်မှုတိုင်းမှာ Decision Point ရှိရမယ်။
ဘယ်အချိန်ပြန်စစ်?
ဘာအချက်တွေကြည့်?
ဘာဖြစ်ရင် ဆက်?
ဘာဖြစ်ရင် ပြင်?
ဘာဖြစ်ရင် ရပ်?
ဒီဟာ လောကီစီမံခန့်ခွဲမှု။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က—
အမြဲမဆုံးဖြတ်ဘဲ ရှောင်နေခြင်းလည်း ပမာဒဖြစ်နိုင်တယ်။
စမ်းပြီးတော့ ဆုံးဖြတ်။
ဒကာကြီးတို့…
Founder တစ်ယောက် MVO ကို အရမ်းချစ်ပြီး—
“Data ပြောတာပဲလိုက်မယ်”
ဆိုနိုင်တယ်။
ဒီမှာ သတိထား။
Data အရေးကြီးတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Data တစ်ခုတည်းက သီလဆုံးဖြတ်ချက်မပေးဘူး။
Customer ဆယ်ယောက်က လိမ်ညာတဲ့Feature ကိုပိုဝယ်မယ်ဆိုရင်?
ဝယ်လို့ရောင်းသင့်သလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
Profit ပိုကောင်းတာနဲ့ မှန်ကန်သွားလား?
မဟုတ်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Evidence က “ဘာဖြစ်နေတယ်” ပြတယ်။
သီလနဲ့ပညာက “ဘာလုပ်သင့်တယ်” ကို ဆုံးဖြတ်ရာမှာ ပါဝင်ရတယ်။
ဒီခွဲခြားမှု အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
Market က Demand ပြတယ်။
ဓမ္မက သမ္မာအာဇီဝ မမေ့စေဘူး။
Customer က “ဝယ်မယ်” ပြတယ်။
သမ္မာဝါစာက ဘယ်လိုရောင်းမလဲ ပြန်စစ်ခိုင်းတယ်။
Revenue က တိုးတယ်။
အာဏဏျသုတ်က အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာကို သတိပေးတယ်။
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO တည်ဆောက်သူတစ်ယောက်မှာ မိတ်ကောင်း လိုတယ်။
ဘာကြောင့်?
Founder ကိုယ်တိုင် Idea ထဲမှာ အရမ်းနီးလို့ မမြင်နိုင်တာရှိတယ်။
မိတ်ကောင်းတစ်ယောက်က—
“ဒီကတိကြီးလွန်းတယ်”
ပြောပေးနိုင်တယ်။
“ဒီCustomer အတွက် မသင့်ဘူး”
ပြောပေးနိုင်တယ်။
“ဒီဈေးနဲ့ မင်းကိုယ်တိုင်မခံနိုင်ဘူး”
ပြောပေးနိုင်တယ်။
“ဒီဟာ သီလဘက် ပြန်စစ်”
ပြောပေးနိုင်တယ်။
ဒီဃဇာဏုသုတ်ထဲမှာလည်း မိတ်ကောင်းနဲ့ ပေါင်းသင်းမှုကို ယခုဘဝအကျိုးအတွက် အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုအဖြစ် ဟောထားတယ်။
ဒါကြောင့် Founder တစ်ယောက်—
Feedback အားလုံး Customer ဆီကပဲ မယူနဲ့။
ပညာရှိ Mentor။
လုပ်ငန်းနားလည်သူ။
စာရင်းကိုင်။
ဥပဒေပညာရှင်လိုတဲ့နေရာမှာ ပညာရှင်။
Ethics ဘက်မှာ အမှန်ပြောရဲတဲ့မိတ်ဆွေ။
ဒီလို။
မိတ်ကောင်းက Customer validation ကို မအစားထိုးဘူး။
ဒါပေမယ့် ကိုယ်မမြင်တာ မြင်ပေးနိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
MVO တစ်ခုရောင်းပြီး မအောင်မြင်တဲ့ Founder နှစ်မျိုးရှိတယ်။
ပထမတစ်ယောက်—
စိတ်ကျ။
“အကုန်ပျက်ပြီ”
လို့ ရပ်။
ဒုတိယတစ်ယောက်—
မအောင်မြင်တာကို အဓိပ္ပာယ်ကောင်းကောင်းယူ။
ဘာဖြစ်လဲ?
Offer မရှင်း။
Customer မမှန်။
Price မကိုက်။
Delivery ခက်။
အဲဒါတွေထဲက ဘာဖြစ်လဲ စစ်။
ပြင်။
နောက်တစ်ကြိမ် စမ်း။
ဒီနှစ်ယောက်ကြား ကွာတာ—
အရှုံးမရှိတဲ့လူနဲ့ အရှုံးရှိတဲ့လူ မဟုတ်ဘူး။
အရှုံးကို သင်ခန်းစာအဖြစ် အသုံးချနိုင်မှု။
ဒီအချက်က အရင်တရား “မအောင်မြင်မှုကို ဆရာလုပ်ခြင်း” နဲ့ ဆက်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့အဓိကက—
ကြီးကြီးအရှုံးခံပြီးမှ သင်မယ့်အစား—
သေးသေးစမ်းပြီး စောစောသင်။
ဒီဟာ MVO။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခုလည်း ထပ်သတိပေးမယ်။
MVO ဆိုပြီး Customer စကားကို အကုန်လိုက်ရင်လည်း မကောင်းဘူး။
Customer က လူတစ်ယောက်။
သူ့လိုအပ်ချက်တစ်ခု။
Customer တစ်ယောက်က Feature တစ်ခုတောင်းတယ်။
ချက်ချင်းထည့်။
နောက်တစ်ယောက် တစ်မျိုးတောင်း။
ထည့်။
အဆုံးမှာ Product ရှုပ်သွားတယ်။
ဒါကြောင့်—
နားထောင်။
ဒါပေမယ့် ပညာနဲ့ ခွဲ။
Repeated pattern ရှိသလား?
Core problem နဲ့ဆိုင်သလား?
ကိုယ့်ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ကိုက်သလား?
Delivery လုပ်နိုင်သလား?
ဒီလို။
နားထောင်ခြင်း = အမိန့်လိုက်ခြင်း မဟုတ်ဘူး။
မေတ္တာရှိတာနဲ့ ပညာမပျောက်ရဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO ရဲ့အတွင်းမှာ “Enough” ဆိုတဲ့သဘောကိုလည်း နားလည်ရမယ်။
“ဒီစမ်းသပ်မှုအတွက် ဘယ်လောက်လုံလောက်သလဲ?”
ဒါမသိရင် Founder က အပြည့်အစုံထပ်ဆောက်မယ်။
စမ်းဖို့ Landing Page တစ်ခုလုံလောက်နေတယ်။
သူက Full platform ဆောက်ချင်တယ်။
Customer ဆယ်ယောက်နဲ့စကားပြောလို့ရတယ်။
သူက Survey လူတစ်သောင်းလုပ်ချင်တယ်။
တစ်ခါတလေ Research က လုပ်ငန်းကိုရှောင်တဲ့နည်းဖြစ်သွားတယ်။
“နောက်ထပ်သိမှစမယ်”
“နောက်ထပ်လေ့လာမှ”
“နောက်ထပ်ပြင်မှ”
အဆုံးမရှိ။
ဒါကြောင့်—
အလုံအလောက်သိပြီဆို လက်တွေ့တွေ့။
ဒီဟာ Action။
ဒါပေမယ့် မသိသေးတာကို မသိသလိုဝန်ခံ။
ဒီ balance။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ဖက်မှာ အလျင်စလိုစမ်းတာကလည်း မကောင်းဘူး။
Customer တစ်ယောက်ပြောတာနဲ့ Product ပြောင်း။
တစ်ယောက်မဝယ်တာနဲ့ Idea ပစ်။
တစ်ယောက်ဝယ်တာနဲ့ Scale။
ဒါကလည်း မတည်။
ဒါကြောင့် MVO က—
မြန်မြန် သင်ယူခြင်း လို့ နားလည်ရင်တောင်
မြန်မြန် အထင်အမြင်ချခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ဒီဟာကွာတယ်။
သတိရှိ။
Data စု။
သဘောတရားကိုစစ်။
ပြန်လည်သုံးသပ်။
ဒါ MN 61 ရဲ့ repeated reflection နဲ့ တော်တော်ကိုက်တဲ့ လောကီအသုံးချတစ်ခု။
ဒကာကြီးတို့…
အခု စိတ်ကူးယဉ် Case တစ်ခု ထပ်ကြည့်မယ်။
ဒီဟာလည်း သင်ကြားဖို့ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
တစ်ယောက်က Online အစားအသောက်အစီအစဉ် Service လုပ်ချင်တယ်။
ပထမစိတ်ကူး—
App အကြီးလုပ်မယ်။
အစားအသောက်ဆိုင်တွေ ချိတ်မယ်။
Nutrition dashboard လုပ်မယ်။
Subscription အမျိုးမျိုးလုပ်မယ်။
အရင်းအနှီးလိုတယ်။
မလုပ်ခင် သူက MVO ပုံစံနဲ့ စမ်းတယ်။
Customer အမျိုးအစားတစ်ခုရွေးတယ်။
ဥပမာ အလုပ်များတဲ့ရုံးဝန်ထမ်းအုပ်စု။
သူတို့ကို—
“တနင်္လာကနေ သောကြာအထိ နေ့လယ်စားစရာ မရွေးချယ်ရအောင် မနက်ကြိုသတ်မှတ်ထားတဲ့ Menu ကနေ သတ်မှတ်ချိန်အတွင်း ပို့ပေးမယ်”
လို Offer တစ်ခု စမ်းတယ်ဆိုပါစို့။
လူဆယ်ယောက်။
တစ်ပတ်။
Manual order။
အခုသိလာတယ်—
လူတွေ Menu variety ထက် Delivery time ကိုပိုဂရုစိုက်တယ်။
တချို့က Subscription မလိုဘူး။
တချို့က တစ်ပတ်သုံးရက်ပဲလိုတယ်။
Packaging cost များတယ်။
Delivery route ပြဿနာ။
ဒီသင်ခန်းစာတွေ ပေါ်လာတယ်။
အဲဒီတော့—
App မရှိတာ failure လား?
မဟုတ်ဘူး။
တကယ်က App မဆောက်ခင် ကိုယ်လိုအပ်တာ ဘာလဲ သိလာတယ်။
ဒီဟာ MVO ရဲ့အကျိုး။
ဒါပေမယ့်—
အစားအသောက် Safety မကောင်းဘူးဆို?
ရပ်။
Minimum လို့ အကြောင်းပြလို့မရ။
Customer မသိဘဲ ပါဝင်ပစ္စည်းပြောင်း?
မရိုးသား။
Delivery မရောက်နိုင်တော့တာသိပြီး မပြော?
ပြန်စစ်။
ဒီလို Learning နဲ့ Ethics ကို တစ်ပြိုင်နက်ထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Minimum Viable Offer တစ်ခုမှာ Founder က သူ့ကိုယ်သူ တိုင်းတာရမယ့်အချက် လည်းရှိတယ်။
“ဒီ Customer တစ်ယောက်အတွက် လုပ်ရတာ ငါဘယ်လောက်အချိန်ယူ?”
“ဒီအချိန်ကို ဈေးထဲထည့်ထားလား?”
“ညတိုင်းသုံးနာရီအပိုလုပ်မှ ပို့နိုင်တာလား?”
“တစ်ယောက်ပိုလာရင် မခံနိုင်တော့ဘူးလား?”
“မိသားစု၊ ကျန်းမာရေး၊ သီလကို ဖျက်ပြီး Delivery လုပ်နေတာလား?”
ဒီမေးခွန်းတွေ အရေးကြီးတယ်။
Business တည်တယ်ဆိုတာ—
Customer ကိုတန်ဖိုးပေးရုံတင် မဟုတ်ဘူး။
Founder ကိုပါ မဖျက်စီးသင့်ဘူး။
လောကီဘဝမှာ တာဝန်အမျိုးမျိုးရှိတယ်။
အဲဒီတော့ MVO စမ်းရင်း—
ကိုယ့်Capacity ကို သိ။
ဒီဟာ အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
ပညာ။
“Customer ရရင် ဘာမဆိုလုပ်မယ်”
ဆိုတာ စစချင်းရဲရင့်သလိုကြားတယ်။
ဒါပေမယ့် ရေရှည်မှာ မတည်နိုင်ရင်?
ပြန်စစ်။
ဒကာကြီးတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ ရဲ့ အပြစ်ကင်းခြင်းရဲ့ချမ်းသာကို ပြန်သတိရ။
တစ်ခါတလေ MVO စမ်းရင်း စီးပွားရေးအရ “မအောင်မြင်” နိုင်တယ်။
Customer မဝယ်။
ဒါပေမယ့်—
မလိမ်ခဲ့ဘူး။
မပိုင်တာမယူခဲ့ဘူး။
မဖြစ်နိုင်တာမကတိပေးခဲ့ဘူး။
လူကိုမဖိအားပေးခဲ့ဘူး။
အဲဒီအခါ Business Test မအောင်မြင်ပေမယ့်—
သီလစမ်းသပ်မှု အောင်မြင်နိုင်တယ်။
ဒီဟာ တန်ဖိုးကြီးတယ်။
တစ်ဖက်မှာ—
ငွေရတယ်။
ဒါပေမယ့် လိမ်ရတယ်။
Sales Test အောင်မြင်သလိုမြင်တယ်။
သီလဘက်မှာ?
မအောင်မြင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Founder Scoreboard မှာ Revenue တစ်ခုတည်း မထားနဲ့။
ကိုယ်ကျင့်တရားလည်းကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO တည်ဆောက်တဲ့အခါ Customer ရဲ့ တကယ်လိုချင်တာ နဲ့ သူပြောတာ က တစ်ခါတလေ ကွာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မေးခွန်းကောင်းလိုတယ်။
“ဒီFeature ကြိုက်လား?”
ဆိုရင်—
“ကြိုက်ပါတယ်”
လွယ်တယ်။
“အခုဒီပြဿနာဖြေရှင်းဖို့ ဘာလုပ်နေသလဲ?”
ပိုကောင်းတယ်။
“အခုဘယ်လောက်ကုန်နေလဲ?”
“ဘယ်နေရာအခက်ဆုံး?”
“နောက်ဆုံးဘယ်တုန်းက ဒီပြဿနာဖြစ်?”
ဒီလို Actual behavior ဆီသွား။
ဒါ Customer Research ဘက်။
ဒီတရားမှာ Methodology အပြည့်မသင်ဘူး။
အဓိကက—
ယူဆချက်ပြောမယ့်အစား နားထောင်။
ဒီဟာ လူဆက်ဆံရေးမှာလည်း တန်ဖိုးရှိတယ်။
ကိုယ်သိတယ်ထင်တာနည်းပြီး တစ်ဖက်စကားနားထောင်နိုင်ရင်—
ပညာတိုးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Minimum Viable Offer ရဲ့နောက်မှာ အရေးကြီးတဲ့အရာတစ်ခုရှိတယ်—
“ငွေယူဖို့ အဆင်သင့်လား”
လူတချို့က ငွေမယူရဲဘူး။
ကိုယ့်တန်ဖိုးကို မယုံလို့။
တစ်ချို့က အလျင်စလိုယူ။
တန်ဖိုးမပေးနိုင်သေးဘူး။
နှစ်ဖက်လုံး ပြန်စစ်ရမယ်။
ငွေယူတယ်ဆိုတာ—
တစ်ဖက်လူရဲ့ အားထုတ်မှုနဲ့ရတဲ့ ပစ္စည်းကို လက်ခံတာ။
ဒါကြောင့်—
“သူပေးတာပဲ”
ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့မမြင်နဲ့။
ကိုယ့်ကတိကို ထမ်း။
အာဏဏျသုတ်မှာတောင် တရားသဖြင့် ကိုယ့်အားထုတ်မှုနဲ့ရတဲ့ ပစ္စည်းရဲ့ချမ်းသာကို ဖော်ပြထားတယ်။
လူ့ငွေမှာ လူ့အားထုတ်မှုရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
Customer ရဲ့ငွေကို လေးစား။
Supplier ရဲ့ငွေကို လေးစား။
Staff လစာကို လေးစား။
အဲဒါ Business Ethics။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MVO ကို “အမြန်ငွေရှာနည်း” လို့သာ သင်ရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။
အချို့ Internet marketing က—
“ဒီ Weekend Offer ထုတ်၊ ချက်ချင်းငွေရ”
လို ပြောနိုင်တယ်။
တစ်ချို့အခြေအနေမှာ ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားမှာ အဲဒီလို အာမခံမပေးဘူး။
MVO လုပ်လို့ မရောင်းရနိုင်တယ်။
ရောင်းရပေမယ့် စီးပွားရေးမတည်နိုင်ဘူး။
ပြန်ပြင်ရနိုင်တယ်။
အဓိက—
အရင်းအနှီးအကုန်မထည့်ခင် တန်ဖိုးအမှန်ကို သေသေချာချာ စမ်းသပ်နိုင်ဖို့။
ဒါလောကီရည်ရွယ်ချက်။
ဓမ္မဘက်မှာ—
သီလမလဲ၊ မုသားမပြော၊ မထိခိုက်၊ အမှန်ပြန်ကြည့်။
ဒီဟာ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ယောက်က MVO စမ်းတယ်။
မဝယ်ဘူး။
နောက်တစ်ခါ ပြင်။
မဝယ်ဘူး။
တတိယအကြိမ်။
မဝယ်။
ဘယ်တော့ရပ်မလဲ?
ဒီမေးခွန်းခက်တယ်။
Universal formula မရှိဘူး။
Industry၊ cost၊ cycle၊ regulation၊ customer behavior ကွာတယ်။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့ နံပါတ်အတုမပေးဘူး။
ဒါပေမယ့် မေးရမယ့်အချက်—
“အသစ်အသစ် သင်ယူနေသလား?”
မသင်ယူတော့ဘူး။
အဖြေတူတူပဲ။
Problem မရှိတာ သေချာလာတယ်။
Customer willingness မရှိဘူး။
Economics မကိုက်။
ဒါဆို ရပ်ဖို့စဉ်းစား။
တစ်ဖက်မှာ—
Signal ရှိတယ်။
Customer လိုတယ်။
ဒါပေမယ့် Offer မရှင်း။
Price issue။
Delivery issue။
ပြင်နိုင်တယ်။
ဒါဆို စမ်း။
အဲဒီတော့—
Persistence နဲ့ attachment မရော။
ဆက်လုပ်တာကောင်းတယ်။
ဖမ်းထားတာက မကောင်းနိုင်ဘူး။
ဒီခွဲဖို့ ပညာလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားကို မိသားစုဘဝနဲ့ ဆက်သွားကြည့်။
အိမ်မှာ ကလေးပညာရေးပြင်ချင်တယ်။
မိဘက—
အချိန်ဇယားကြီး။
သင်တန်းသုံးခု။
စာအုပ်ငါးအုပ်။
ဖုန်းပိတ်။
အကုန်တစ်ခါတည်း။
ကလေးမခံနိုင်။
တစ်ပတ်ပြီး အကုန်ပျက်။
အဲဒီအစား—
အဓိကပြဿနာ ဘာလဲ?
စာဖတ်လေ့မရှိတာလား?
Homework မစတာလား?
အိပ်ချိန်မမှန်တာလား?
တစ်ခုစ။
ဒီသဘောက MVO မဟုတ်ပေမယ့်—
ပြဿနာအဓိကကို သေးသေးနဲ့စမ်းပြီး ပြန်ကြည့် ဆိုတဲ့လမ်းကို အလင်းယူလို့ရတယ်။
မိသားစုမှာလည်း—
အပြောင်းအလဲကြီးကြီးကြောင့် တစ်ခါတလေ လူတွေမခံနိုင်။
တစ်ခုစပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုကြည့်။
ဒါပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
တရားအားထုတ်မှုမှာလည်း—
စခန်းအကြီးကြီးဝင်မယ်။
တစ်နေ့ဆယ်နာရီထိုင်မယ်။
အဲဒါကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အိမ်ရောက်ရင် ဘာမှမကျန်ရင်?
နေ့စဉ်ဘဝမှာ အနည်းဆုံးတရားအလေ့အထရှိဖို့ လိုတယ်။
ဒါ MVO မဟုတ်ဘူးနော်။
ဒါပေမယ့် တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှုရဲ့သဘော။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၇ ကို ပြန်သတိရ။
အခြေခံတည်။
တစ်ဆင့်တက်။
ဦးဇင်းတို့ ဘဝမှာ အများကြီး စတင်ကြတယ်။
အများကြီးဆုံးဖြတ်ကြတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခုကို တည်အောင်လုပ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။
MVO မှာလည်း—
Offer တစ်ခု။
Customer group တစ်ခု။
Problem တစ်ခု။
Result တစ်ခု။
အရင်ရှင်း။
ဒါမှ သင်ယူမှုရှင်းတယ်။
အရာဆယ်ခုတစ်ခါတည်းပြောင်းရင်—
ဘာကြောင့်အောင်မြင်၊ ဘာကြောင့်မအောင်မြင် မသိတော့ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ စိုက်ပျိုးရေးပျိုးခင်းတစ်ခုနဲ့ ဥပမာယူရအောင်။
ဒါ ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ပါဘူး။
နှိုင်းယှဉ်ချက်သာ။
မျိုးစေ့တစ်မျိုး ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ မသိသေးဘူးဆို—
လယ်ဧကတစ်ရာလုံး တစ်ခါတည်း မစိုက်ဘဲ အနည်းငယ်ပျိုးကြည့်နိုင်တယ်။
မြေကိုက်လား?
ရေဘယ်လောက်လို?
ပိုးကျလား?
ဘယ်လိုထိန်း?
သိလာတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ပျိုးခင်းဆိုပြီး ရေမလောင်းဘူးဆို?
စမ်းတာမဟုတ်ဘူး။
ပေါ့ဆတာ။
ဒီလိုပဲ MVO။
သေးတယ်။
ဒါပေမယ့် အရည်အသွေးရှိရမယ်။
လေ့လာနိုင်ရမယ်။
အဲဒီကနေ တိုး။
ဒီဥပမာရဲ့ ကန့်သတ်ချက်လည်းရှိတယ်။
လူနဲ့ ဈေးကွက်ဟာ အပင်လို တိတိကျကျမဟုတ်ဘူး။
Customer တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်ကွာတယ်။
ဒါကြောင့် ဥပမာအဖြစ်ပဲယူ။
ဒကာကြီးတို့…
အခု MVO တစ်ခုကို တကယ်လုပ်တော့မယ်ဆို Founder စိတ်ထဲမှာ—
“ငါ ပိုက်ဆံရမလား”
တစ်ခုတည်းမထား။
အောက်ပါသဘောတွေ စိတ်ထဲထား။
ငါဘယ်သူ့ကို ကူညီမလဲ။
သူ့ပြဿနာဘာလဲ။
တကယ်ပေးနိုင်တာ ဘာလဲ။
မပေးနိုင်တာဘာလဲ။
ဘယ်စကားကို အလွန်မပြောရဘူးလဲ။
ငါ့အလုပ်သီလနဲ့ကိုက်သလား။
လုပ်ပြီးရင် ဘာပြန်သင်ယူမလဲ။
ဒီအရာတွေက MVO ကို ဓမ္မအလင်းနဲ့သုံးတဲ့ပုံ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Founder က MVO အောင်မြင်လာတဲ့အခါ အမှန်တရားကို ပိုမိုလွယ်လွယ် လွဲနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
ပထမတုန်းက Customer တစ်ယောက်။
ရိုးသားလွယ်တယ်။
နောက်ပိုင်း Revenue target ရှိလာပြီ။
Investor ရှိလာပြီ။
Staff လစာရှိလာပြီ။
Growth pressure ရှိလာပြီ။
အဲဒီအခါ—
ကမ်းလှမ်းချက်ကို ချဲ့ပြောချင်လာနိုင်တယ်။
“ဒီတစ်ခါလေး”
ဆိုပြီး။
ဒါကြောင့် MVO stage မှာ တည်ခဲ့တဲ့ ရိုးသားမှုစံ ကို Growth stage မှာမပျောက်စေနဲ့။
အစက—
“ဒီဟာပဲလုပ်နိုင်တယ်”
လို့ ရိုးရိုးသားသားပြောတယ်။
ကြီးလာတော့—
“Deal ရရင်ဘာမဆိုပြော”
မဖြစ်စေနဲ့။
ဒီမှာ SN 45.8 ရဲ့ ဖြစ်ပြီးသားကောင်းမှုကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားစေဖို့ဆိုတဲ့ အလင်း အရမ်းကောင်းတယ်။
ရိုးသားမှုတည်နေပြီ—ကာကွယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခုလည်း အလေးထားချင်တယ်။
Minimum Viable Offer လုပ်တဲ့အခါ—
တစ်ခါတလေ Customer ကို မေးခွန်းတွေမေး၊ Pain point တွေရှာ၊ အဲဒီအရာကို အသုံးပြုပြီး Manipulation လုပ်ချင်စိတ် ဖြစ်နိုင်တယ်။
“သူ့ဒုက္ခကို သိပြီ၊ အခု အဲဒါကို ဖိရောင်းမယ်”
ဆိုတာ မေတ္တာနည်းသွားတယ်။
သူ့ဒုက္ခကို သိရင်—
ကူညီဖို့သုံး။
မဟုတ်ရင် မရောင်းဖို့သုံး။
တစ်ခါတလေ—
“ဒီ Product မဝယ်လည်းသူ့အတွက်ကောင်းတယ်”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါဆို မရောင်း။
ဒီလိုလုပ်နိုင်တာ သမ္မာအာဇီဝဘက်မှာ တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Business မှာ တစ်ခါတလေ ကိုယ့်Customer ဖြစ်ဖို့မသင့်တဲ့လူရှိတယ်။
Budget မကိုက်။
Problem မကိုက်။
Expectation မကိုက်။
ကိုယ့်Skill မကိုက်။
ဒါဆို—
“မရောင်းပါဘူး”
ပြောနိုင်တာလည်း စီးပွားရေးပညာ။
Revenue လက်လွတ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Problem ကြီးကို ကာကွယ်။
ဒါကြောင့်—
ကောင်းတဲ့ Offer မှာ “Yes” တင်မဟုတ်ဘူး။ “No” ကိုလည်းရှင်းနိုင်ရမယ်။
ဘယ်သူ့အတွက်မဟုတ်ဘူး?
ဘာမလုပ်ဘူး?
ဘယ်ရလဒ်ကို မအာမခံဘူး?
ဒီဟာတွေ ရှင်း။
ဒါကိုနားလည်ရင်—
Customer ကိုလည်း လေးစားတယ်။
Team ကိုလည်းကာကွယ်တယ်။
Founder ကိုလည်း ကာကွယ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီတရားရဲ့ အရေးကြီးဆုံးအစိတ်အပိုင်းတစ်ခု—
MVO = Promise Discipline။
ကတိရဲ့စည်းကမ်း။
ကိုယ်ဘာကတိပေးသလဲ?
အရမ်းမပေး။
နည်းလွန်းလို့ တန်ဖိုးမရှိမဖြစ်။
ပေးနိုင်သလောက်ပေး၊ ပေးထားသလောက်တည်။
ဒီဟာ အရမ်းလှတယ်။
လူတစ်ယောက်—
“ကျွန်တော်တစ်ပတ်အတွင်း Report ပေးမယ်”
ဆို။
တစ်ပတ်အတွင်းပေး။
မရတော့ရင် စောစောပြော။
“ဒီအပိုင်းမပါဘူး”
ဆို။
မပါ။
Customer က တောင်းလာလို့ Scope ပြောင်းရင် ညှိ။
ဒါက ကတိတည်မှု။
စတင်လုပ်ငန်းမှာ Reputation မရှိသေးဘူး။
Brand မရှိသေးဘူး။
Office မရှိသေးဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ကတိတည်မှုရှိနိုင်တယ်။
ဒီဟာ အရင်းအနှီးကြီး။
ဒကာကြီးတို့…
အရင်းအနှီးဆိုရင် ငွေပဲမဟုတ်ဘူး။
ယုံကြည်မှုလည်းအရင်း။
တရားမျှတမှုလည်းအရင်း။
ပညာလည်းအရင်း။
မိတ်ကောင်းလည်းအရင်း။
အလုပ်တတ်မှုလည်းအရင်း။
ဒါကြောင့် MVO အချိန်မှာ ငွေအရင်းနည်းလို့ မကြောက်။
ကတိတည်မှုကို အသုံးချ။
Customer ကိုနားထောင်။
တန်ဖိုးတစ်ခုကောင်းကောင်းပေး။
ဒီဟာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဒီတရားရဲ့ လက်တွေ့လေ့ကျင့်မှုတစ်ခု ပေးချင်တယ်။
လုပ်ငန်းအသစ်တစ်ခုစချင်ရင် စာရွက်တစ်ရွက်ယူ။
အပေါ်မှာ—
“ငါဘာကြီးတည်ဆောက်ချင်သလဲ”
မရေးခင်—
“လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘယ်ဒုက္ခတစ်ခုကို အခုတကယ်လျှော့ပေးနိုင်သလဲ”
ရေး။
နောက်—
“ငါပေးနိုင်တဲ့ အနည်းဆုံးပြည့်စုံတဲ့ ရလဒ်က ဘာလဲ?”
“ဘာမပါဘူး?”
“ဘာကို မသေချာသေးဘူး?”
“ဘယ်ကတိကို မပေးသင့်ဘူး?”
“တစ်ဖက်လူ ငွေပေးရင် သူဘာကို နားလည်ထားသင့်သလဲ?”
“ပေးပြီးနောက် ဘာပြန်စစ်မလဲ?”
ဒီမေးခွန်းတွေ။
ဒီဟာ ဗုဒ္ဓဟောစာရင်းမဟုတ်ဘူး။
MVO လက်တွေ့အသုံးချမှု။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်မှုနဲ့ ရိုးသားမှုအလင်းကို ဒီမေးခွန်းတွေပေါ် ထည့်သုံးနိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ပြီးတော့ Customer ရလာပြီ။
Delivery ပြီးပြီ။
နောက်နေ့ ချက်ချင်း Product အသစ်မစနဲ့။
ပြန်ထိုင်။
မေး—
ဘာက ကတိထက်ကောင်းသွားလဲ?
ဘာက ကတိမမီလဲ?
Customer တကယ်တန်ဖိုးထားတာ ဘာလဲ?
ကိုယ်ထင်ထားပေမယ့် သူမဂရုစိုက်တာ ဘာလဲ?
ဘယ်အလုပ်ကို မလိုဘဲ လုပ်နေခဲ့လဲ?
ဘယ်အလုပ်ကို နောက်တစ်ကြိမ်ပိုကောင်းအောင်လုပ်ရမလဲ?
ဒါဆို တစ် Customer က ငွေတင်မပေးဘူး။
ပညာပေးတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့ကို လေးစားပြီး တန်ဖိုးပေးထားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Minimum Viable Offer မှာ လူတော်တော်များများမမြင်တဲ့ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
ပထမ Customer နဲ့ အရမ်းလိုက်လျောပြီး—
ကိုယ့်လုပ်ငန်းဟာ Custom Service အပြည့်ဖြစ်သွားတတ်တယ်။
တစ်ယောက်တောင်းတာ တစ်မျိုး။
နောက်တစ်ယောက်တစ်မျိုး။
နောက်ဆုံး repeat မရ။
ဒါကြောင့် ပြန်စစ်—
ဘာက Core?
ဘာက Custom?
ဘာကို Standard လုပ်နိုင်?
ဒါ Business design။
ဒီအချက်ကို ဓမ္မအဖြစ်မတင်။
ဒါပေမယ့် ပညာရှိစွာစီမံဖို့လိုတယ်။
Minimum ဆိုတာ ကတိနည်းတယ်။
Viable ဆိုတာ ထပ်လုပ်နိုင်ဖို့လည်း ကြည့်ရမယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့ Founder တွေ Offer မထုတ်ရဲဘူး။
ဘာကြောင့်?
Perfect မဖြစ်သေးလို့။
Website မလှသေး။
Logo မပြီးသေး။
Content မလုံလောက်သေး။
Certificate မရှိသေး။
Office မရှိသေး။
“နောက်မှ”
ဒီလို။
MVO က ဒီကြောက်စိတ်ကို ချိုးပေးနိုင်တယ်။
လူကို တကယ်တန်ဖိုးပေးနိုင်ပြီဆို စမ်းတွေ့။
ဒါပေမယ့် “မပြည့်စုံသေးလို့ စမ်း” နဲ့ “အရည်အချင်းမရှိသေးဘဲ ရောင်း” မရော။
ဒီ boundary သေချာသိ။
Perfect မဟုတ်လည်း ကောင်းတယ်။
Responsible ဖြစ်ရမယ်။
ဒါ အဓိက။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ဖက်မှာ Founder တစ်ယောက်က အပြည့်အစုံတည်ဆောက်ချင်တာကြောင့် မစဘူး။
သူ့အောက်မှာ ဘာစိတ်ရှိလဲ?
တစ်ခါတလေ Perfection မဟုတ်ဘူး။
အရှုံးကြောက်ခြင်း။
Market ဆီသွားရင် အဖြေတကယ်သိရမယ်။
“မလိုဘူး”
ကြားရနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အခန်းထဲမှာ ပြင်နေတယ်။
Feature ထပ်ထည့်။
Logo ပြင်။
Website ပြင်။
အဲဒီအလုပ်တွေမှာ rejection မရှိဘူး။
Customer ဆီသွားမှ rejection ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် MVO ရဲ့ တကယ်ခက်တဲ့အပိုင်း—
Product သေးအောင်လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်Idea ကို လောကအမှန်နဲ့ တွေ့ခိုင်းတာ။
ဒီဟာရဲရင့်မှုလိုတယ်။
ဒါပေမယ့်—
Customer အဖြေကို အတ္တမချိတ်။
သင်ယူ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မအောင်မြင်မှုကို သင်ယူတဲ့အခါ—
မိမိကိုယ်ကို မညှင်းပန်းနဲ့။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ လမ်းညွှန်မှုမှာ မှားတာတွေ့ရင် ဝန်ခံ၊ နောက်အတွက်ထိန်းဆိုတဲ့ Repair path ရှိတယ်။
အမှားတွေ့လို့—
“ငါမကောင်းဘူး”
နဲ့ ရပ်မနေနဲ့။
ဘာပြင်မလဲ ဆီသွား။
Founder ရဲ့သဘောမှာ ဒါအရေးကြီးတယ်။
Error = Identity မဟုတ်ဘူး။
Error = Information + Responsibility။
မှားရင် ပြင်။
ဒါပဲ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ အခုနိဂုံးဘက် ဆင်းကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ
Founder တစ်ယောက်မှာ အရင်းအနှီးနည်းတယ်။
မသေချာမှုများတယ်။
Customer ဘာလိုသလဲ မသိ။
လုပ်ငန်းတည်မတည် မသိ။
ဒီဟာ လောကီဒုက္ခ။
အလုပ်မအောင်မြင်နိုင်တယ်။
ငွေဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။
ဝေဖန်ခံရနိုင်တယ်။
ဒါတွေ ဒုက္ခ။
တစ်ဖက်မှာ—
အကုန်ကြီးကြီးတည်ဆောက်ပြီး နောက်မှ “လူမလိုဘူး” သိရရင် နာတယ်။
ငွေပိုဆုံးရှုံး။
အချိန်ပိုဆုံးရှုံး။
အတ္တပိုနာ။
ဒါလည်း ဒုက္ခ။
MVO က ဒီဒုက္ခအားလုံး ပျောက်မယ်လို့ မပြောနိုင်ဘူး။
စမ်းသပ်ပေမယ့် ပျက်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ပညာနဲ့ စောစောသိဖို့ အခွင့်ပေးနိုင်တယ်။
ပိုနက်တဲ့ဒုက္ခက—
“ငါ့စိတ်ကူး အောင်မြင်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
“Customer က Yes ပြောမှ ငါတန်ဖိုးရှိမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု။
ဒါတွေက စိတ်ဒုက္ခကို တိုးစေတယ်။
သမုဒယသစ္စာ
ဘာက အဲဒီဒုက္ခကို ပိုတိုးစေသလဲ?
တဏှာ။
အမြန်ကြီးချင်တယ်။
လူတွေမြင်ချင်တယ်။
အောင်မြင်သူဆိုတဲ့ပုံရိပ်လိုချင်တယ်။
ငွေမြန်မြန်လိုချင်တယ်။
ကိုယ့်Idea မှားနိုင်တယ်ဆိုတာ မခံချင်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
အမှန်မသိသေးဘဲ ကြီးကြီးဆောက်။
Feedback မနားထောင်။
Customer မဝယ်တာကို အပြစ်ပြော။
မအောင်မြင်တာ ဖုံး။
မရှိတာရှိသလိုပြော။
ဒီလို တဏှာက မရိုးမသားမှုထိ တွန်းပို့နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် MVO စမ်းတာတောင်—
တဏှာကြီးရင် အရင်းသန့်မသွားဘူး။
နည်းလမ်းသေးပေမယ့် လောဘကြီးနိုင်တယ်။
ဒီဟာသတိထား။
နိရောဓသစ္စာ
တစ်ခါတလေ Founder စိတ်ပေါ့သွားတာ ဘယ်အချိန်လဲ?
“ဒီ Idea အောင်မြင်ရကိုရရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာတဲ့အချိန်။
“အမှန်ဘာဖြစ်သလဲ သိချင်တယ်”
ဆိုတဲ့စိတ် ဝင်လာတယ်။
Customer မလိုဘူးဆို—
သိ။
ပြင်ရင်ပြင်။
ရပ်ရင်ရပ်။
ကိုယ့်တန်ဖိုးမပျက်။
အဲဒီအခါ စိတ်ပေါ့တယ်။
လောကီအဆင့်မှာ—
Reality ကို လက်ခံနိုင်တာ စိတ်အေးတယ်။
နက်တဲ့ဓမ္မဘက်မှာ—
တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့ အေးလာခြင်းသည် နိရောဓဘက်ကို ဦးတည်တယ်။
“ငါ့Product”
“ငါ့Company”
“ငါ့Success”
ဆိုတဲ့ ဖမ်းဆုပ်မှု နည်းလာရင်—
အမှန်ကိုမြင်ရ လွယ်လာတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
Market ရှိတာနဲ့ လုပ်သင့်တာ မတူကြောင်း သိ။
Customer “Yes” ပြောတာနဲ့ ဓမ္မအရမှန်သွားတာမဟုတ်ကြောင်း သိ။
ကိုယ့်ယူဆချက်ကို Fact မလုပ်။
အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း သိဖို့ကြိုးစား။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
လူကို အသုံးချဖို့မဟုတ်။
အကျိုးပေးဖို့။
မထိခိုက်ဖို့။
လောဘတစ်ခုတည်းနဲ့ Offer မတည်။
သမ္မာဝါစာ—
Offer ကို အမှန်ပြော။
ရှိတာရှိတယ်ပြော။
မရှိတာမရှိဘူးပြော။
မသေချာတာ မသေချာဘူးပြော။
အကျိုးရှိစွာ၊ အချိန်သင့်စွာပြော။
သမ္မာကမ္မန္တ—
Customer ကို တန်ဖိုးတကယ်ပေး။
သူ့အခွင့်အရေးမချိုးဖောက်။
မပေးအပ်တာမယူ။
ကတိပေးထားတာကို တာဝန်ရှိစွာလုပ်။
သမ္မာအာဇီဝ—
ငွေဝင်တာတစ်ခုတည်း မကြည့်။
အသက်မွေးမှုရဲ့အမျိုးအစားနဲ့ နည်းလမ်းကိုကြည့်။
မမှန်တဲ့ကုန်သွယ်မှု၊ မမှန်တဲ့နည်းနဲ့ ငွေရှာမှုကို ရှောင်။
သမ္မာဝါယာမ—
မကောင်းတဲ့အလေ့အထ မဖြစ်ခင်ကာကွယ်။
မှားတဲ့ Offer ဖြစ်နေပြီဆို ပယ်။
ကောင်းတဲ့တန်ဖိုးသစ်ကို ဖြစ်အောင်အားထုတ်။
ဖြစ်ပြီးသား ယုံကြည်မှုနဲ့ ရိုးသားမှုကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားစေ။
သမ္မာသတိ—
ရောင်းချင်လွန်းတဲ့စိတ်ကိုသိ။
ကြောက်နေတဲ့စိတ်ကိုသိ။
Customer မဝယ်လို့ ဒေါသထွက်တာသိ။
Feedback မကြားချင်တဲ့စိတ်သိ။
သိပြီးတော့ မှန်တဲ့အလုပ်ဆီ ပြန်လာ။
သမ္မာသမာဓိ—
Idea တစ်ခုနောက် အလိုလိုမပြေး။
စိတ်ကိုတည်။
အချက်အလက်ကိုကြည့်။
တစ်ဆင့်ချင်း ဆုံးဖြတ်။
ဒီလို မဂ္ဂလမ်းရဲ့အလင်းနဲ့ လောကီလုပ်ငန်းကို သန့်ရှင်းအောင်အသုံးချ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားကို စကားအနည်းငယ်နဲ့ အချုပ်ချင်တယ်။
အကြီးကြီးမဆောက်ခင် တန်ဖိုးအမှန်ကို သိအောင် စမ်း။
စမ်းတယ်ဆိုပြီး မလိမ်နဲ့။
Minimum ဆိုတာ အရည်အသွေးညံ့တာမဟုတ်ဘူး။ မလိုတာလျှော့တာ။
Viable ဆိုတာ ရောင်းရုံမဟုတ်ဘူး။ Customer အတွက်တန်ဖိုးရှိ၊ ကိုယ့်ဘက်ကလည်း တာဝန်ယူပေးနိုင်ရမယ်။
Offer ဆိုတာ Product list မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်ပေးမယ့် ကတိ။
ကတိအများကြီးမပေးနဲ့။ ပေးထားတဲ့ကတိကို တည်။
Customer ကို စမ်းသပ်မယ့်ပစ္စည်းမမြင်နဲ့။ ကိုယ့်ယူဆချက်ကို စမ်း။
No ကြားရတာ Failure တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။ အမှန်သိလာတဲ့အချက် ဖြစ်နိုင်တယ်။
Yes ကြားရတာလည်း အကုန်သေချာပြီလို့ မယူနဲ့။ ထပ်စစ်။
Data ကိုနားထောင်၊ သီလကို မလဲ။
Market လိုတယ်ဆိုတာနဲ့ ရောင်းသင့်တယ်လို့ မဆုံးဖြတ်နဲ့။ သမ္မာအာဇီဝပြန်ကြည့်။
အရင်းအနှီးနည်းလည်း ရိုးသားမှုရှိနိုင်တယ်။
Office မရှိလည်း ကတိတည်နိုင်တယ်။
App မရှိလည်း တန်ဖိုးပေးနိုင်တယ်။
Brand မကြီးလည်း လူတစ်ယောက်ရဲ့ပြဿနာကို ကောင်းကောင်းဖြေရှင်းနိုင်တယ်။
ဒီဟာ MVO ရဲ့လှပတဲ့အစ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အောင်မြင်တဲ့ Founder ဖြစ်ဖို့သာ မဆုတောင်းဘူး။
အောင်မြင်မှုရရင်တောင် သီလမပျောက်တဲ့ Founder ဖြစ်ဖို့ ပိုအရေးကြီးတယ်။
အလုပ်သေးတုန်း အမှန်ပြောပြီး—
အလုပ်ကြီးလာတော့ မုသားများသွားရင် မကောင်းဘူး။
ပထမ Customer တုန်းက လေးစားပြီး—
Customer တစ်သောင်းရတော့ Number လို့ပဲမြင်ရင် မကောင်းဘူး။
ငွေမရှိတုန်း တရားမျှတပြီး—
ငွေရှိလာတော့ လောဘကြီးရင် မကောင်းဘူး။
ဒါကြောင့် MVO က Stage သေးသေးပေမယ့်—
သီလ Character ကို အစကတည်းက တည်ဆောက်တဲ့နေရာ လို့ယူ။
ပထမ Customer ကို ဘယ်လိုဆက်ဆံလဲ—
နောက် Customer တစ်သောင်းနဲ့ဆက်ဆံမယ့် Culture ရဲ့မျိုးစေ့ဖြစ်နိုင်တယ်။
ပထမ Invoice ကို ဘယ်လိုရေးလဲ—
နောက်ပိုင်းစာရင်းယဉ်ကျေးမှုရဲ့မျိုးစေ့။
ပထမ Complaint ကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်လဲ—
နောက်ပိုင်း Responsibility Culture ရဲ့မျိုးစေ့။
ပထမ Error ကို ဖုံးလား၊ ပြင်လား—
နောက်ပိုင်း Integrity ရဲ့မျိုးစေ့။
ဒါကြောင့် အစသေးလို့ ပေါ့မထားနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ယနေ့နာယူရသော တရားကုသိုလ်အကြောင်းကြောင့်—
မိမိတို့သည် လူများတကယ်လိုအပ်သောအရာကို ပညာနှင့် နားထောင်သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်စိတ်ကူးကို အမှန်တရားထက် အပေါ်မတင်ကြပါစေနှင့်။
ကြီးမားသောပုံရိပ်များ တည်ဆောက်ရန် အလျင်မလိုဘဲ လူတစ်ဦးကို တန်ဖိုးအမှန် ပေးနိုင်ခြင်းမှ စတင်နိုင်ကြပါစေ။
မပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် အကျိုးကို ရိုးသားစွာ ပြန်လည်ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
မှားယွင်းသောအမှုတွေ့လျှင် ဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုဘဲ ဝန်ခံပြင်ဆင်၍ နောက်တစ်ကြိမ် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ။
Customer များအား ငွေရင်းမြစ်သက်သက်အဖြစ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။
အကျိုးလိုအပ်နေသော လူသားများအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
သူတို့၏အချိန်ကို လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူတို့၏ငွေကို လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူတို့၏ယုံကြည်မှုကို လေးစားနိုင်ကြပါစေ။
မိမိမပေးနိုင်သောအရာကို မကတိပေးကြပါစေနှင့်။
မရှိသေးသောအရာကို ရှိသကဲ့သို့ မပြောကြပါစေနှင့်။
မသေချာသောရလဒ်ကို သေချာသကဲ့သို့ မအာမခံကြပါစေနှင့်။
Offer ၏ အားသာချက်ကို ရှင်းပြရာတွင် အမှန်ကိုသာ အခြေခံနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်လည်းဖြစ်၊ အကျိုးလည်းရှိသောစကားကို အချိန်သင့်စွာ ပြောတတ်ကြပါစေ။
ငွေလိုချင်မှုကြောင့် သမ္မာဝါစာ မပျက်ကြပါစေနှင့်။
Growth လိုချင်မှုကြောင့် သမ္မာအာဇီဝ မပျက်ကြပါစေနှင့်။
Customer ရလိုမှုကြောင့် သီလမပျက်ကြပါစေနှင့်။
အကြီးကြီးမစခင် အခြေခံကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
ပထမ Customer တစ်ဦးအပေါ် တာဝန်တည်နိုင်ကြပါစေ။
ပထမကတိကို တည်နိုင်ကြပါစေ။
ပထမအမှားကို ရိုးသားစွာ ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပထမရရှိသောယုံကြည်မှုကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းကြီးလာသောအခါလည်း ထိုရိုးသားမှု မပျောက်ကြပါစေနှင့်။
မိမိတို့၏ အားထုတ်မှု၊ စည်းစိမ်၊ မိတ်ကောင်းနှင့် အသက်မွေးမှုတို့ကို ပညာရှိစွာ စီမံနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် ရရှိသောဥစ္စာကို ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၏ချမ်းသာကို ခံစားနိုင်ကြပါစေ။
တရားသဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ကြပါစေ။
အကြွေးဘေးကို မပေါ့ဆကြပါစေနှင့်။
အထူးသဖြင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို အမြင့်ဆုံးအဖိုးတန်သော ချမ်းသာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
အမြတ်ရသောလုပ်ငန်းဖြစ်သော်လည်း မှားယွင်းသောအသက်မွေးမှုဖြစ်ပါက ရှောင်ရဲကြပါစေ။
Market ရှိသော်လည်း သီလနှင့်မကိုက်လျှင် မလုပ်ရဲကြပါစေ။
အခွင့်အရေးကြီးသော်လည်း လူကိုထိခိုက်မည်ဆိုလျှင် ပြန်လည်စဉ်းစားရဲကြပါစေ။
“လူတွေဝယ်တယ်” ဟူသောအကြောင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် မကောင်းမှုကို တရားမျှတမလုပ်ကြပါစေနှင့်။
Customer က မဝယ်သောအခါ အရှုံးသမားဟု မိမိကိုယ်ကို မသတ်မှတ်ကြပါစေနှင့်။
အမှန်တရားကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြန်လည်သင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ပြင်သင့်ပါက ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ရပ်သင့်ပါက ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဆက်သင့်ပါက တည်ငြိမ်စွာဆက်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏ စိတ်ကူး၊ Product၊ Company၊ Brand တို့ကို “ငါ” ဟု အလွန်မဖမ်းကြပါစေနှင့်။
အောင်မြင်မှုရလျှင် မာနမတက်ကြပါစေနှင့်။
မအောင်မြင်လျှင် မျှော်လင့်ချက်မပျက်ကြပါစေနှင့်။
အတွေ့အကြုံတိုင်းမှ ပညာယူနိုင်ကြပါစေ။
Customer တစ်ဦးကို တကယ်ကူညီနိုင်ခြင်း၏ တန်ဖိုးကို သိနိုင်ကြပါစေ။
လူတစ်ဦး၏ ဒုက္ခကို အကျိုးရှိစွာ လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်းကို အမြတ်တစ်ခုတည်းထက်လည်း တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့လုပ်ငန်းသည် မိမိတို့၏လောဘကိုသာ ချဲ့ထွင်သောစနစ် မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
လူ့အသိုင်းအဝိုင်းကို အကျိုးပြုသော မှန်ကန်သည့်အသက်မွေးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
မသေချာမှု၊ ဆုံးရှုံးမှု၊ ပျက်ကွက်မှုနှင့် ပြောင်းလဲမှုတို့ကို လောကသဘောအဖြစ် ပညာဖြင့် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့စိတ်ကူး အောင်မြင်ရမည်၊ ငါ့လုပ်ငန်း ကြီးရမည်၊ လူတိုင်း လက်ခံရမည်” ဟူသော တဏှာနှင့် ဥပါဒါန်တို့သည် မိမိတို့၏စိတ်ကို မည်သို့ပူလောင်စေကြောင်း သမုဒယဘက်မှ သိမြင်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်ယူဆချက်ကို ဖမ်းဆုပ်ခြင်း လျော့ပါး၍ အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း လက်ခံနိုင်သော အေးချမ်းမှုကို ရနိုင်ကြပါစေ။
တဏှာနှင့် ဥပါဒါန်တို့ အေးငြိမ်းရာ နိရောဓအလင်းဘက်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြင့် မှန်၊ မှားကို ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပဖြင့် လောဘမကြီးဘဲ အကျိုးပြုလိုစိတ် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါစာဖြင့် Customer များအား အမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာကမ္မန္တဖြင့် တာဝန်ရှိသောအမှုတို့ကို ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာအာဇီဝဖြင့် တရားသဖြင့် အသက်မွေးနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ငန်းအလေ့အထတို့ကို ပယ်၍ ကောင်းသောအလေ့အထတို့ကို ဖြစ်စေ၊ ထိန်းသိမ်း၊ တိုးပွားစေနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသတိဖြင့် လောဘ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ မာနနှင့် အလျင်လိုမှုတို့ ပေါ်လာတိုင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာသမာဓိဖြင့် အရာများစွာနောက် ပျံ့နှံ့မသွားဘဲ မှန်ကန်သောတန်ဖိုးတစ်ခုကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ဖန်တီးပေးနိုင်ကြပါစေ။
အနည်းဆုံးဖြင့် စတင်သော်လည်း—
ရိုးသားမှု အနည်းဆုံး မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
Quality အနည်းဆုံး မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
သီလ အနည်းဆုံး မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
မေတ္တာ အနည်းဆုံး မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
တာဝန်ယူမှု အနည်းဆုံး မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
Scope ကိုသာ လိုသလောက် အနည်းဆုံးထား၍
တန်ဖိုး၊ ရိုးသားမှု၊ သီလနှင့် တာဝန်ယူမှုတို့ကို အပြည့်အဝထားနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုဖြင့် ဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိနှင့်သူတစ်ပါးအကျိုးကို ပညာဖြင့် ချိန်ဆနိုင်ကြပါစေ။
အပ္ပမာဒတရား၊ သတိတရား၊ သီလတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံလာကြပါစေ။
သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ တဖြည်းဖြည်း ပြည့်စုံဖွံ့ဖြိုး၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ပြုမည့်အမှုတို့ကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ထပ်ခါတလဲလဲဆင်ခြင်၍ မိမိ၊ သူတစ်ပါး သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်၊ မှားယွင်းမှုတွေ့လျှင် ဖော်ထုတ်ပြင်ဆင်၍ နောင်တွင်ထိန်းသိမ်းရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ — အဘယရာဇကုမာရသုတ်။ စကားပြောရာတွင် အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်းနှင့် သင့်တော်သောအချိန်ကို သိခြင်းတို့ကို အလေးထားထားသည်။ Offer နှင့် Marketing စကားများ၏ ရိုးသားမှုကို ဆင်ခြင်ရာတွင် ဓမ္မအလင်းအဖြစ် အသုံးချထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၇ — ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်။ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းပြုလုပ်မှုနှင့် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်မှုတို့ကို လှေကား၊ ပညာသင်ယူမှု၊ စာရင်းတွက်မှုတို့နှင့် ချိတ်ဆက်၍ ရှင်းလင်းထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ — မဟာစတ္တာရီသကသုတ်။ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝတို့နှင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိတို့ အပြန်အလှန်ပံ့ပိုးဆက်စပ်ပုံကို ရှင်းလင်းထားသည်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — ဝိဘင်္ဂသုတ်။ မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုနှင့် မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုကို ဖော်ပြပြီး မဖြစ်သေးသောအကုသိုလ်ကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေခြင်းနှင့် ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေခြင်းတို့ကို ရှင်းလင်းထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ — ဒီဃဇာဏုသုတ်။ လူဝတ်ကြောင်တို့၏ ယခုဘဝအကျိုးချမ်းသာအတွက် အားထုတ်တတ်မှု၊ ရရှိထားသောစည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိမှုနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို သိ၍ မျှတစွာအသက်မွေးမှုတို့ကို ဟောထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၆၂ — အာဏဏျသုတ်။ တရားသဖြင့်ရရှိသောဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်ရခြင်း၊ အသုံးပြုရခြင်း၊ အကြွေးကင်းခြင်းနှင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာတို့ကို ဖော်ပြထားပြီး အပြစ်ကင်းခြင်း၏ချမ်းသာကို အလွန်မြင့်စွာတန်ဖိုးထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၇၇ — ဝဏိဇ္ဇာသုတ်။ လူဝတ်ကြောင်တစ်ဦး ရှောင်သင့်သည့် လက်နက်၊ သတ္တဝါ၊ အသား၊ မူးယစ်စေသောအရာနှင့် အဆိပ်အတောက်တို့ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုငါးမျိုးကို ဖော်ပြထားသည်။ Market demand နှင့် သမ္မာအာဇီဝကို မရောထွေးရန် အလင်းပေးသည်။
ဓမ္မပဒ ၁၁၆–၁၁၈။ ကောင်းမှုကို မနှောင့်နှေးဘဲ ပြုရန်၊ ကောင်းမှုကို ထပ်ခါတလဲလဲပြု၍ ကောင်းမှု၌ စိတ်ကိုမွေ့လျော်စေရန် သတိပေးထားသည်။
ဓမ္မပဒ ၁၂၂။ ကောင်းမှုကို သေးငယ်သည်ဟု မထင်ရန်၊ ရေစက်တစ်စက်ချင်းဖြင့် ရေအိုးပြည့်သကဲ့သို့ ပညာရှိသူသည် ကောင်းမှုကို တဖြည်းဖြည်းစုဆောင်း၍ ပြည့်စုံလာကြောင်း သတိပေးထားသည်။
