တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်ကြည့်မယ့်အကြောင်းက “တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပါ။
ခေါင်းစဉ်ကို ကြားလိုက်တာနဲ့—
“ဒါဆို လူတစ်ယောက်တည်း ဘာမှမဆုံးဖြတ်ရတော့ဘူးလား”
လို့ မထင်ပါနဲ့။
တစ်ချို့အခြေအနေမှာ တစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်ရပါတယ်။
အရေးပေါ်ဖြစ်နေတယ်။
အချိန်မရှိဘူး။
တာဝန်ယူရတဲ့သူက ရှင်းတယ်။
အချက်အလက်လည်း လုံလောက်တယ်။
ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း၊ မူဝါဒကလည်း ရှင်းတယ်။
အဲဒီလိုအချိန်မှာ—
“လူအားလုံးကို အရင်မေးဦးမယ်”
ဆိုရင်တောင် နောက်ကျသွားနိုင်တယ်။
ကားမောင်းနေတဲ့အချိန် ရှေ့မှာ အန္တရာယ်ပေါ်လာတယ်ဆိုပါစို့။
ယာဉ်မောင်းက—
“နောက်ကခရီးသည်တွေ အားလုံးမဲပေးပြီးမှ ဘရိတ်အုပ်မယ်”
လို့ မလုပ်ဘူး။
လိုအပ်တဲ့အချိန် ဆုံးဖြတ်ရတယ်။
ဒါကြောင့် တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းကိုယ်တိုင်ဟာ အပြစ်မဟုတ်ဘူး။
ပြဿနာက ဘယ်အချိန်မှာ ဖြစ်လာသလဲ။
“ငါပဲသိတယ်”
“ငါ့ကို ဘယ်သူမှ မပြောနဲ့”
“ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မေးခွန်းမထုတ်နဲ့”
“ငါ့အယူအဆနဲ့ မတူရင် မင်းမှားတယ်”
“အချက်အလက် မပြည့်လည်း ငါပဲဆုံးဖြတ်မယ်”
“ငါ့အနားကလူတွေ အမှန်မပြောရဲအောင် ငါ့အာဏာကို သုံးမယ်”
ဆိုတဲ့နေရာရောက်လာရင်—
အန္တရာယ်စပြီ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်မှာ မျက်လုံးနှစ်လုံးရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်မျက်နှာကို ကိုယ့်မျက်လုံးနဲ့ တိုက်ရိုက်အပြည့်အစုံ မြင်နိုင်သလား။
မမြင်နိုင်ဘူး။
မှန်လိုတယ်။
တခြားနေရာက ပြန်ပြပေးမယ့်အရာလိုတယ်။
စိတ်လည်း ဒီလိုပဲ။
ကိုယ့်အတွေးရဲ့ အားနည်းချက်ကို ကိုယ်အမြဲမြင်နိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အကြံကို အားသာချက်ပဲ မြင်တတ်တယ်။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူရဲ့ အကြံကို အားနည်းချက်ပဲ မြင်တတ်တယ်။
ကိုယ်တည်ဆောက်ထားတဲ့ Project ကို မပျက်စေချင်လို့ အန္တရာယ်ကို လျော့မြင်တတ်တယ်။
ကိုယ့်သားသမီးဆိုရင် အပြစ်ကို နည်းနည်းလျော့မြင်တတ်တယ်။
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ဝန်ထမ်းဆိုရင် အမှားသေးသေးကို ကြီးမြင်တတ်တယ်။
ဒီအတွက် ဗုဒ္ဓတရားထဲမှာ အလွန်တိကျတဲ့ သတိပေးချက်ရှိတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ လူတစ်ယောက် မှားယွင်းသောလုပ်ရပ်ကို ပြုစေနိုင်တဲ့ ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးကို ဖော်ပြထားပါတယ်—
လိုချင်နှစ်သက်မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
မုန်းတီးမှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
မသိမမြင်မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။ [၂]
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီလေးခုကို ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းမှာ ထည့်စဉ်းစားကြည့်။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်တဲ့လူမှာ လိုချင်နှစ်သက်မှုရှိနေရင်—
ဘယ်သူက ထောက်ပြမလဲ။
“သူက ငါ့လူ”
ဆိုပြီး Favor လုပ်တယ်။
“ဒီ Product ကို ငါစိတ်ကူးခဲ့တာ”
ဆိုပြီး defect ရှိလည်း မမြင်ချင်ဘူး။
“ဒီ Manager ကို ငါရွေးခဲ့တာ”
ဆိုပြီး သူ့အမှားကို ဝန်မခံချင်ဘူး။
ဒါက နှစ်သက်မှုဘက်လိုက်မှု။
ဒေါသရှိနေရင်—
ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူရဲ့ အကြံက ကောင်းနေတာတောင် မယူချင်ဘူး။
သူ့ကို အပြစ်ပေးချင်လို့ Business decision ကို punishment လုပ်တယ်။
Company အကျိုးထက်—
“သူရှုံးရမယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်က ဦးဆောင်တယ်။
ဒါက မုန်းတီးမှုဘက်လိုက်မှု။
မသိမှုရှိနေရင်—
အချက်အလက် မပြည့်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မေးဖို့ ရှက်တယ်။
“ငါ Owner၊ ငါမသိဘူးလို့ ဘယ်လိုပြောမလဲ”
ဆိုပြီး သိသလိုဆုံးဖြတ်တယ်။
ဒါက မောဟဘက်။
ကြောက်စိတ်ရှိနေရင်—
Powerful လူတစ်ယောက်မကြိုက်မှာ ကြောက်တယ်။
Investor ထွက်သွားမှာ ကြောက်တယ်။
လူတွေ ဝေဖန်မှာ ကြောက်တယ်။
Position ကျမှာ ကြောက်တယ်။
အဲဒီကြောက်စိတ်ကြောင့် မှန်တာမလုပ်ဘဲ မမှန်တာကို လိုက်လုပ်တယ်။
ဒါက ကြောက်ရွံ့မှုဘက်လိုက်မှု။
ဒီတော့ ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်တာမှာ အကြီးဆုံးအန္တရာယ်က အမှားလုပ်နိုင်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ဘက်လိုက်နေမှန်း ကိုယ်မသိနိုင်တာ။
ဒီဟာ ပိုအန္တရာယ်ရှိတယ်။
မှားနေတယ်လို့ သိရင် ပြင်နိုင်တယ်။
မှားနေတာကို “ငါမှန်တယ်” လို့ အပြည့်အဝယုံနေရင် ပြင်ဖို့ ခက်တယ်။
ဒါကြောင့် ပညာရှိတဲ့သူဟာ—
“ငါ့မှာ အာဏာရှိလို့ ငါ့အမြင်မှန်တယ်”
လို့ မယူဘူး။
“ငါ့မှာ အာဏာရှိတဲ့အတွက် ငါ့အမြင်ကို ပိုပြီးစစ်ရမယ်”
လို့ ယူတယ်။
ဒီစကားက အရေးကြီးတယ်နော်။
အာဏာကြီးလာလေလေ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စစ်ဆေးပေးမယ့်စနစ် ပိုလိုတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
သူ့အမှားရဲ့ သက်ရောက်မှု ပိုကြီးနိုင်လို့။
အိမ်မှာ လူတစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်မှားရင် မိသားစုအနည်းငယ်ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ကုမ္ပဏီကြီးမှာ Owner တစ်ယောက်ဆုံးဖြတ်မှားရင် ဝန်ထမ်းရာပေါင်းများစွာ၊ Customer များစွာ၊ Supplier များစွာ ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ရာထူးကြီးလေလေ—
“ငါသိတယ်”
လို့ ပြောဖို့ထက်—
“ဘာကို ငါမသိသေးလဲ”
လို့ မေးတတ်ဖို့ ပိုလိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၇၆ ကို သတိရစရာကောင်းတယ်။
မိမိရဲ့အပြစ်၊ ချို့ယွင်းချက်ကို ထောက်ပြပေးတဲ့ ပညာရှိသူကို မြှုပ်ထားတဲ့ဘဏ္ဍာကို ညွှန်ပြပေးသူလို တန်ဖိုးထားဖို့ သင်ကြားထားတယ်။ အဲဒီလို ထောက်ပြဆုံးမပေးတဲ့ ပညာရှိသူနဲ့ ပေါင်းသင်းရင် ကောင်းကျိုးရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ [၃]
ဒီတရားကို အဖွဲ့အစည်းထဲ ဆင်ခြင်ကြည့်။
Owner တစ်ယောက်အတွက် ဘယ်ဝန်ထမ်းက အဖိုးတန်သလဲ။
Owner ပြောသမျှ—
“ဟုတ်ပါတယ်”
လို့ ပြောတဲ့သူလား။
ဒါမှမဟုတ် လေးစားမှုမပျက်ဘဲ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဒီအန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်”
လို့ ပြောရဲတဲ့သူလား။
ပထမလူက Owner ကို သက်သာစေနိုင်တယ်။
ဒုတိယလူက Owner ကို အမှားကြီးတစ်ခုကနေ ကယ်နိုင်တယ်။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း အန္တရာယ်ကြီးလာတာက—
Owner တစ်ယောက်တည်းရှိတာကြောင့် မဟုတ်ဘူး။
Owner အနားမှာ အမှန်ပြောရဲတဲ့လူ မရှိတော့တာကြောင့်။
တစ်ခါတလေ လူရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် မပြောရဲဘူး။
အဲဒါ ပိုဆိုးတယ်။
Meeting ရှိတယ်။
လူဆယ်ယောက်ထိုင်တယ်။
Owner က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြိုချပြီးသား။
မေးတယ်—
“ဘာထင်လဲ”
လူအားလုံး သိတယ်။
ကန့်ကွက်ရင် Owner စိတ်ဆိုးမယ်။
အဲဒီအခါ အားလုံး—
“ကောင်းပါတယ်”
လို့ပဲ ပြောတယ်။
အပြင်ကြည့်ရင် Consultation ရှိတယ်။
အတွင်းမှာတော့ မရှိဘူး။
တိုင်ပင်ခြင်းဆိုတာ လူတွေကို အခန်းထဲခေါ်ထားရုံ မဟုတ်ဘူး။
မတူတဲ့အမြင်ကို အန္တရာယ်မရှိဘဲ ပြောခွင့်ရှိရမယ်။
ဒါအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ ဝဇ္ဇီတို့နဲ့ဆိုင်တဲ့ ကောင်းကျိုးတိုးတက်စေနိုင်သော အခြေအနေတွေကို ပြောတဲ့နေရာမှာ သူတို့ မကြာခဏစုဝေးခြင်း၊ စည်းဝေးမှုများပြုခြင်း၊ ညီညွတ်စွာ စုဝေးပြီး ညီညွတ်စွာ ဆောင်ရွက်ကြခြင်းကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ [၄]
ဒီကျမ်းကို—
“မြတ်စွာဘုရားက ယနေ့ခေတ် Board Meeting System ကို ဟောခဲ့တယ်”
လို့ မပြောရဘူး။
“Majority vote က ဗုဒ္ဓတရား”
လို့လည်း မပြောရဘူး။
ဒါက မူလအကြောင်းအရာကို ကျော်လွန်သွားမယ်။
ဒါပေမယ့် ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်လို့ရတဲ့ အချက်က—
စုဝေးခြင်း၊ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ညီညွတ်စွာ အရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းဟာ အဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ ကောင်းကျိုးနဲ့ ဆက်နွယ်တဲ့ အရေးကြီးအချက်ဖြစ်တယ်။
ဒီအချက်က တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှုနဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့ “လူတိုင်းအမြဲမဲပေးရမယ်” ဆိုတဲ့တရား မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စမှာ တခြားသူတွေရဲ့ အချက်အလက်ကို မကြားဘူး။
မေးခွန်းမထုတ်ခိုင်းဘူး။
စကားမပြောခိုင်းဘူး။
ပြီးတော့ အမှားဖြစ်သွားမှ—
“ဘာလို့ ဘယ်သူမှ မပြောတာလဲ”
ဆိုရင် တရားမျှတသလား။
မပြောရဲအောင် ကိုယ်လုပ်ထားပြီးမှ—
“မပြောကြဘူး”
လို့ အပြစ်မတင်နဲ့။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်ကို နားလည်ဖို့ အရင်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်အမျိုးအစား ခွဲဖို့လိုတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံးကို Committee မလိုဘူး။
နေ့စဉ်အသေးစားကိစ္စ—
တာဝန်ပေးထားတဲ့ Manager က ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
စည်းမျဉ်းရှင်းတဲ့ကိစ္စ—
သက်ဆိုင်သူ ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
အရေးပေါ်ကိစ္စ—
အချိန်မရှိရင် တာဝန်ရှိသူ ဆုံးဖြတ်ရနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူအများကြီးထိခိုက်မယ့်ကိစ္စ။
ငွေပမာဏကြီးမယ့်ကိစ္စ။
ပြန်ပြင်ဖို့ခက်တဲ့ကိစ္စ။
ကိုယ်ကျင့်တရားနယ်နိမိတ်ထိမယ့်ကိစ္စ။
ကိုယ်မကျွမ်းကျင်တဲ့ကိစ္စ။
အချက်အလက်မပြည့်တဲ့ကိစ္စ။
ကိုယ့်အကျိုးနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်နေတဲ့ကိစ္စ။
ဒီလိုအချိန်မှာ—
“ငါတစ်ယောက်တည်း သိတယ်”
လို့ မလုပ်နဲ့။
တိုင်ပင်ရမယ်။
အချက်အလက်စုရမယ်။
ကိုယ်နဲ့သဘောမတူနိုင်တဲ့လူကိုပါ နားထောင်ရမယ်။
ဒီဟာက အာဏာပျောက်တာမဟုတ်ဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်အရည်အသွေးကို ကာကွယ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဥပမာတစ်ခုအနေနဲ့ စိတ်ကူးထားတဲ့ လုပ်ငန်းအခြေအနေတစ်ခု ပြောမယ်။
ဖြစ်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဖြစ်ရပ်မဟုတ်ဘူး။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ Owner က Branch အသစ်ဖွင့်ချင်တယ်ဆိုပါစို့။
သူက နေရာကို သဘောကျတယ်။
“ဒီနေရာက လူသွားလူလာကောင်းတယ်”
လို့ထင်တယ်။
သူ့စိတ်ထဲက ဆုံးဖြတ်ပြီးသား။
Finance က ပြောတယ်—
“Cash flow ပိုတင်းနိုင်ပါတယ်”
Owner မကြားချင်ဘူး။
Operations က ပြောတယ်—
“လက်ရှိ Team က အလုပ်ပိနေပါပြီ”
Owner က—
“အဆိုးမြင်မနေနဲ့”
လို့ပြောတယ်။
Marketing က—
“Customer demand ကို ထပ်စစ်သင့်ပါတယ်”
Owner က—
“ငါ ဒီ Business လုပ်လာတာ နှစ်ပေါင်းများစွာရှိပြီ”
လို့ပြောတယ်။
ပြီးတော့ Branch ဖွင့်တယ်။
အဲဒါမှန်နိုင်လား။
မှန်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ Owner ရဲ့အတွေ့အကြုံက Team ထက် ပိုမှန်နိုင်တယ်။
ဒါကိုလည်း လက်ခံရမယ်။
ဒါပေမယ့် မေးရမယ့်အချက်က—
ဆုံးဖြတ်ချက်မှန်/မှား မထွက်ခင်ကတည်းက သတိပေးချက်တွေကို ဘာကြောင့် မကြားချင်တာလဲ။
ဒီဟာက ပြဿနာ။
Owner တစ်ယောက် ရဲရင့်တာနဲ့ အခြားသူ့အသံ မကြားတာ မတူဘူး။
Vision ရှိတာနဲ့ အချက်အလက်ပိတ်တာ မတူဘူး။
Confidence ရှိတာနဲ့ မာနကြီးတာ မတူဘူး။
Leader ကောင်းတစ်ယောက်ဟာ—
အားလုံးပြောသမျှ လိုက်လုပ်ရမယ့်သူ မဟုတ်ဘူး။
အားလုံးပြောတာ နားထောင်ပြီးနောက် အကြောင်းရင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့သူ ဖြစ်ရမယ်။
ဒီကွာခြားချက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့က—
“လူများများကို မေးရင် ဆုံးဖြတ်ချက်နှေးသွားမယ်”
လို့ပြောတယ်။
ဟုတ်နိုင်တယ်။
အလွန်တိုင်ပင်နေရင်လည်း ဆုံးဖြတ်ချက်မချနိုင်တဲ့ ပြဿနာရှိတယ်။
တစ်ယောက်က ဒီလိုပြော။
နောက်တစ်ယောက်က ဒီလိုပြော။
နောက်ဆုံး ဘယ်သူမှ ဆုံးဖြတ်မချရဲဘူး။
ဒါလည်း မကောင်းဘူး။
ဒီနေ့တရားက—
တစ်ဦးတည်းမဆုံးဖြတ်နဲ့
လို့ အလွယ်ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီလိုပြောချင်တာ—
နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်သူ တစ်ယောက်ရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမှန်တရားကို တစ်ယောက်တည်း ပိုင်တယ်လို့ မယူနဲ့။
ဒီစကားကို မှတ်ထား။
နောက်ဆုံး CEO က ဆုံးဖြတ်ရနိုင်တယ်။
မိသားစုကိစ္စမှာ တာဝန်ရှိသူတစ်ယောက် ဆုံးဖြတ်ရနိုင်တယ်။
အရေးပေါ်မှာ Doctor က ဆုံးဖြတ်ရနိုင်တယ်—ဒါပေမယ့် ဆေးပညာကိစ္စမှာတော့ သက်ဆိုင်ရာ professional process အတိုင်း ဖြစ်ရမယ်။
အဖွဲ့အစည်းမှာ Chairperson က final call ရှိနိုင်တယ်။
ဒါတွေရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် final call ရှိသူဟာ—
အချက်အလက်အားလုံးကို တစ်ယောက်တည်း သိတယ်လို့ မယူရဘူး။
ဒီဟာပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်တဲ့လူဟာ တစ်ခါတလေ သူ့ကိုယ်သူ မမြင်တာတင်မဟုတ်ဘူး။
သူ့အနားကလူတွေက သူမြင်ချင်တဲ့အရာပဲ ပြလာတတ်တယ်။
Owner က စိတ်ဆိုးလွယ်တယ်ဆိုပါစို့။
တစ်နေ့ Department Head က ပြဿနာအမှန်ကို သွားပြောတယ်။
Owner က လူရှေ့မှာ ဆူတယ်။
နောက်တစ်ခါ ဘာဖြစ်မလဲ။
Department Head က—
“Problem အရမ်းမကြီးသေးဘူး”
လို့ လျော့ပြောမယ်။
နောက်တစ်ခါ—
“အဆင်ပြေပါတယ်”
လို့ပဲ ပြောမယ်။
Owner က—
“ကြည့်၊ ငါ့ Company မှာ Problem မရှိဘူး”
လို့ ထင်တယ်။
တကယ်တော့ Problem မရှိတာမဟုတ်ဘူး။
သတင်းပေးလမ်း ပိတ်သွားတာ။
ဒါကို ဦးဇင်းတို့ သတိထားရမယ်။
ကိုယ်က အာဏာရှိပြီး အမှန်ကြားချင်ရင်—
လူတွေ အမှန်ပြောရဲအောင် နေတတ်ရမယ်။
ဆိုးတဲ့သတင်းလာပေးသူကို မုန်းရင်—
နောက်ပိုင်း ဆိုးတဲ့သတင်းကို မကြားတော့ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဆိုးတဲ့အဖြစ်က မပျောက်ဘူး။
ဒီမှာ ဓမ္မပဒ ၇၆ ရဲ့သဘော အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
အပြစ်ကို ပြောပြတဲ့သူကို ရန်သူလို မမြင်နဲ့။
တစ်ခါတလေ ဘဏ္ဍာညွှန်ပြပေးသူ ဖြစ်နိုင်တယ်။ [၃]
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကို ဆန့်ကျင်သူတိုင်း ပညာရှိလား။
မဟုတ်ဘူး။
ဝေဖန်မှုတိုင်း မှန်လား။
မမှန်ဘူး။
အကြံပေးသူတိုင်း စေတနာကောင်းလား။
မသေချာဘူး။
ဒါကြောင့်—
“တခြားသူပြောတာ နားထောင်”
ဆိုတာနဲ့—
“တခြားသူပြောသမျှ လိုက်လုပ်”
ဆိုတာ မတူဘူး။
အကြံကို ကြား။
အချက်အလက်ကို စစ်။
သူ့ရဲ့ အကျိုးဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုရှိမရှိ ကြည့်။
ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်။
စည်းမျဉ်းကို စစ်။
ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။
ဒီလိုလုပ်ရမယ်။
ပညာရှိတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အများသဘောတူတာကို လိုက်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အများကလည်း လောဘနဲ့ ပြောနိုင်တယ်။
အများကလည်း ကြောက်ပြီး မှားနိုင်တယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ရဲ့ ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးဟာ လူတစ်ယောက်တည်းမှာပဲ ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံးမှာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ [၂]
လူတိုင်း အမြတ်လိုလို့ အန္တရာယ်ကို ပိတ်မြင်နိုင်တယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံး တစ်ယောက်ကိုမုန်းလို့ မျှတမှုမရှိနိုင်တယ်။
လူအားလုံး အချက်အလက်မပြည့်လို့ တစ်ပြိုင်တည်း မှားနိုင်တယ်။
အာဏာရှိသူတစ်ယောက်ကို ကြောက်လို့ အားလုံး တိတ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် လူများတာ = ပညာများတာလို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
အဓိကက—
တဏှာ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုတို့အောက် မကျဘဲ အချက်အလက်နဲ့ ဓမ္မစည်းကို စစ်နိုင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၄၀ ရဲ့ မိမိကိုယ်ကို၊ လောကကို၊ ဓမ္မကို အုပ်ချုပ်မူအဖြစ်ထားခြင်းဆိုတဲ့ သဘောကို ထည့်စဉ်းစားလို့ကောင်းတယ်။
မူလအကြောင်းအရာက ရဟန်းတော်တို့အတွက် ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် Management Model မဟုတ်ဘူး။
သို့သော် အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆင်ခြင်တဲ့အခါ—
လူမမြင်တဲ့နေရာမှာတောင် ကိုယ့်လုပ်ရပ်မှန်မမှန် ကိုယ်သိနေတယ်။
လောကကို လုံးဝဖုံးထားနိုင်တယ်လို့ မယူသင့်ဘူး။
နောက်ဆုံး ဓမ္မကို စံထားပြီး အကုသိုလ်ပယ်၊ ကုသိုလ်ပွားရမယ်ဆိုတဲ့ သဘော အလွန်နက်ပါတယ်။ [၅]
ဒီတရားကို တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ရတဲ့ Leader တစ်ယောက် စိတ်ထဲထားရင် အလွန်ကောင်းတယ်။
“အခုဘယ်သူမှ ငါ့ကိုမတားနိုင်ဘူး”
ဆိုတဲ့အချိန်—
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်တားနိုင်ရမယ်။
လူတိုင်း—
“ဟုတ်ပါတယ်”
လို့ ပြောနေတဲ့အချိန်—
ဓမ္မကို မေးရမယ်။
“ဒီဟာမှန်သလား”
“အကုသိုလ်ပါသလား”
“သူတစ်ပါးကို မတရားထိခိုက်သလား”
“လောဘကြောင့်လား”
“ဒေါသကြောင့်လား”
“မသိလို့လား”
“ကြောက်လို့လား”
လို့ မေး။
အဲဒီအခါ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းရှိနေရင်တောင် တစ်ယောက်တည်းရဲ့ အတ္တကို စံထားတာမဟုတ်တော့ဘူး။
ဓမ္မကို စံထားတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်နောက်တစ်ခုက အလွန်မြန်ခြင်း။
မြန်မြန်ဆုံးဖြတ်တတ်တာ Leadership Skill လို့ လူတွေ ချီးကျူးတတ်တယ်။
တစ်ခါတလေ မှန်တယ်။
အခွင့်အရေးကို မြန်မြန်ဖမ်းနိုင်တယ်။
အရေးပေါ်မှာ နောက်မကျဘူး။
ဒါပေမယ့် အလျင်လိုခြင်းနဲ့ ပြတ်သားခြင်း မတူဘူး။
အချက်အလက်မကြားဘဲ မြန်တာ—
ပြတ်သားတာမဟုတ်ဘူး။
အလျင်လိုတာ။
ကိုယ့်အမြင်ကို မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ မြန်တာ—
ယုံကြည်မှုမဟုတ်ဘူး။
မာနဖြစ်နိုင်တယ်။
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမချမီ မေးရမယ့်စကားလေးတွေ ရှိတယ်။
“အခု ငါ့မှာ မသိသေးတာ ဘာရှိလဲ”
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဘယ်သူ ထိခိုက်နိုင်လဲ”
“ဘယ်သူ့အသံကို ငါမကြားရသေးလဲ”
“ငါ့အမြင်ကို သက်သေမပြနိုင်တဲ့ အချက်ရှိသလား”
ဒီမေးခွန်းတွေက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နှေးအောင်လုပ်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
အမှားကြီးတစ်ခုမဖြစ်အောင် ခဏစစ်တာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ ရာဟုလာကို လုပ်ရပ်တစ်ခုမပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်နဲ့ ပြုပြီးနောက် ပြန်စစ်ဖို့ သင်ကြားထားတယ်။
မိမိကို ထိခိုက်မလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်မလား။
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်မလား။
အကုသိုလ်အကျိုး ဆောင်မလားဆိုတာ ပြန်သုံးသပ်ရတယ်။ လုပ်ပြီးနောက် မမှန်တာတွေ့ရင် ဖော်ပြဝန်ခံပြီး နောင်မပြုဖို့ ထိန်းရမယ့်သဘောလည်း ပါတယ်။ [၆]
ဒီဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသူအတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့ အလေ့အကျင့်။
မဆုံးဖြတ်မီ—
စစ်။
ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်နေစဉ်—
ထပ်စစ်။
ရလဒ်ထွက်ပြီး—
ပြန်စစ်။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်တဲ့လူရဲ့ အန္တရာယ်က တစ်ခါဆုံးဖြတ်ပြီးသွားရင်—
“ငါဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ၊ ပြန်မပြင်ဘူး”
ဆိုတဲ့ မာန။
အဲဒါ မကောင်းဘူး။
ကောင်းတဲ့ Leader က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
အချက်အလက်အသစ် ရလာလို့။
အန္တရာယ်အသစ် တွေ့လာလို့။
မူလယူဆချက်မှားနေမှန်း သိလာလို့။
ဆုံးဖြတ်ချက်ပြောင်းတာတိုင်း Weakness မဟုတ်ဘူး။
တချို့အခါ ပညာတိုးလာတာ။
ဒါပေမယ့် အကြောင်းမရှိဘဲ နေ့တိုင်းပြောင်းတာလည်း မကောင်းဘူး။
ဒီမှာ Balance လိုတယ်။
အထောက်အထားအသစ်ရလို့ ပြင်တာ — ပညာ။
မျက်နှာမပျက်ချင်လို့ မပြင်တာ — မာနဖြစ်နိုင်တယ်။
လူတစ်ယောက်ပြောတိုင်း ပြောင်းတာ — မတည်ငြိမ်မှုဖြစ်နိုင်တယ်။
ခွဲသိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အိမ်ထောင်စုထဲမှာ တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု ဘယ်လိုဖြစ်တတ်သလဲ။
“ငါပိုက်ဆံရှာတာ၊ ငါပဲဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုတယ်။
မိသားစုအတွက် အိမ်ဝယ်မယ်။
ဘယ်သူမှ မတိုင်ပင်ဘူး။
အကြွေးယူမယ်။
အိမ်ထောင်ဖက်ကို နောက်မှပြောတယ်။
သားသမီးပညာရေးကို—
“ငါပြောတဲ့ကျောင်းပဲ တက်”
ဆိုတယ်။
တစ်ဖက်ရဲ့အမြင် ဘာလဲ မမေးဘူး။
ဒီနေရာမှာ မိသားစုတိုင်းရဲ့အခြေအနေ မတူဘူး။
ဥပဒေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ငွေကြေးတာဝန် မတူနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်က မေးရမယ့်အချက်—
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် တိုက်ရိုက်အသက်ရှင်ရမယ့်သူတွေရဲ့အသံကို ကိုယ်နားထောင်သလား။
ကိုယ်ငွေရှာတာမှန်တယ်။
ဒါပေမယ့် အိမ်မှာနေသူတွေရဲ့ဘဝလည်း သက်ရောက်တယ်။
ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ရှိ/မရှိဆိုတာတစ်ခု။
တိုင်ပင်သင့်/မသင့်ဆိုတာ တစ်ခု။
အရာအားလုံး မဲပေးရမယ်လို့ မဆိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ငါ့ဟာ၊ ငါသိတယ်”
လို့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ဘဝကို တစ်ယောက်တည်း သတ်မှတ်ဖို့ သတိထားရမယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ကိုယ်တိုင်မှာလည်း အိမ်ထောင်စု၊ ဆရာတပည့်၊ မိတ်ဆွေ၊ အလုပ်ရှင်အလုပ်သမားတို့ကြား အပြန်အလှန်တာဝန် တွေကို ဖော်ပြထားတယ်။ တစ်ဖက်တည်းက အခွင့်အရေးပဲ မဟုတ်ဘူး။ [၇]
ဒါကြောင့် အိမ်မှာ—
“ငါပဲဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုတဲ့စိတ်ကို သတိထား။
အဲဒီစိတ်နောက်မှာ—
ငွေရှာပေးထားလို့လား။
အသက်ကြီးလို့လား။
မိဘဖြစ်လို့လား။
ယောက်ျားဖြစ်လို့လား။
မိန်းမဖြစ်လို့လား။
ဘွဲ့ပိုရှိလို့လား။
အဲဒီအကြောင်းတွေက အမြဲအမှန်ပေးသလား။
မပေးဘူး။
ရာထူးက အကြံပိုင်ခွင့်ပေးနိုင်တယ်။
အမှန်တရားပိုင်ခွင့် မပေးဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်ဖြစ်တဲ့ နောက်တစ်နေရာက ဆွေမျိုး၊ ချစ်သူ၊ ကိုယ့်လူ ဖြစ်တယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က နှစ်သက်မှုကြောင့် လမ်းလွဲနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတာ ဒီနေရာမှာ တိကျတယ်။ [၂]
အလုပ်တစ်ခုရှိတယ်။
လူနှစ်ယောက် လျှောက်တယ်။
တစ်ယောက်က ကိုယ့်ဆွေမျိုး။
တစ်ယောက်က အရည်အချင်းပိုကောင်းတယ်။
Owner တစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်တယ်။
ဘယ်သူရမလဲ။
ဒီမှာ စိတ်စစ်။
“ငါ့လူ” ဆိုတဲ့ ချစ်ခင်မှုက မျှတမှုကို လွှမ်းသွားသလား။
တစ်ချို့နေရာမှာ Family Business ဖြစ်တဲ့အတွက် မိသားစုဝင်ကို ရည်ရွယ်ပြီး လေ့ကျင့်ပေးထားတာ ရှိနိုင်တယ်။
ဒါကို အကုန် nepotism လို့ အလွယ်မသတ်မှတ်ရဘူး။
ဒါပေမယ့်—
သူ့အရည်အချင်း၊ တာဝန်၊ အခြားသူအပေါ် တရားမျှတမှုကို လုံးဝမစစ်ဘဲ—
“ငါ့သားဖြစ်လို့”
ဆိုရင်တော့ ဘက်လိုက်မှုဝင်ပြီ။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူက ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကို တားဖို့ စံနှုန်း လိုတယ်။
လူကိုမကြည့်ခင် Criteria ကြည့်။
အရည်အချင်း။
အတွေ့အကြုံ။
သီလ။
တာဝန်ယူမှု။
အလုပ်လိုအပ်ချက်။
ဒီလိုရှင်းထားရင် ပိုတရားမျှတနိုင်တယ်။
ဒါက ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းလမ်းကို ဓမ္မလို့ သတ်မှတ်တာမဟုတ်ဘူး။
လောကီစနစ်က ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုကို လျှော့ကူနိုင်တယ်လို့ ဆင်ခြင်တာပဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူရဲ့ အန္တရာယ် နောက်တစ်ခုက—
သဘောမတူသူကို မသစ္စာရှိသူလို့ ထင်ခြင်း။
Owner ပြောတာကို ဆန့်ကျင်ရင်—
“သူ ငါ့ဘက်မဟုတ်ဘူး”
လို့ထင်တယ်။
မိဘပြောတာကို သားသမီး မတူရင်—
“သူမရိုသေဘူး”
လို့ထင်တယ်။
ဆရာပြောတာကို တပည့် မေးခွန်းထုတ်ရင်—
“ငါ့ကို မယုံဘူး”
လို့ထင်တယ်။
ဒီဟာ အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
သဘောမတူခြင်းနဲ့ မလေးစားခြင်း မတူဘူး။
တစ်ယောက်ကို ချစ်ပြီး သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို သဘောမတူနိုင်တယ်။
အဖွဲ့အစည်းကို သစ္စာရှိပြီး မူဝါဒတစ်ခုကို ကန့်ကွက်နိုင်တယ်။
တကယ်တော့ အဖွဲ့ကို ချစ်လို့—
“ဒီဟာ အန္တရာယ်ရှိတယ်”
လို့ ပြောသူရှိနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူက—
“ငါ့ကို သဘောတူမှု” နဲ့ “အဖွဲ့အပေါ် သစ္စာရှိမှု” ကို မရောနဲ့။
ဒီကွာခြားချက်ကို မသိရင် အနားမှာ Yes ပြောတဲ့လူပဲ ကျန်တတ်တယ်။
အမှန်ပြောတဲ့လူတွေ တဖြည်းဖြည်း ထွက်သွားတယ်။
နောက်ဆုံး Leader က—
“အားလုံးငါ့ကို သဘောတူကြတယ်”
လို့ထင်တယ်။
တကယ်တော့ မသဘောတူသူတွေ မပြောတော့တာ။
အဲဒါကို သတိထား။
ဓမ္မပဒ ၇၆ ရဲ့ စကားဟာ ဒီနေရာမှာ ထပ်ပြီး အသက်ဝင်တယ်။
အပြစ်ပြောပေးသူကို ဘဏ္ဍာညွှန်ပြသူလို မြင်နိုင်ဖို့။ [၃]
ဒကာ ဒကာမတို့…
“တိုင်ပင်ရင် ဘယ်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ရမလဲ”
ဒီမေးခွန်းလည်း အရေးကြီးတယ်။
လူများများနဲ့ ပြောတာတစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ မှာ အိမ်ထောင်ရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ ယခုဘဝကောင်းကျိုးအတွက် လုံ့လဝီရိယ၊ ရရှိထားတာကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းရှိမှုနဲ့ ဝင်ငွေထွက်ငွေ မျှတစွာစီမံမှုတို့ကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ [၈]
ဒီထဲက မိတ်ကောင်းဆိုတာ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
ကိုယ့်ကို ချီးကျူးသူပဲ မိတ်ကောင်းမဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်မကောင်းတာကို ရပ်အောင်ပြောနိုင်သူ။
ကိုယ်မမြင်တာ ပြပေးသူ။
ကိုယ့်အတ္တကို အားမပေးသူ။
ကိုယ့်ကောင်းကျိုးကို အမှန်တကယ်လိုလားသူ။
ဒီလိုလူလိုတယ်။
အကြံပေးသူရွေးတာမှာလည်း—
အမြဲကိုယ်နဲ့အတူတူတွေးတဲ့လူပဲ မရွေးနဲ့။
Finance ကိစ္စဆို Finance သိသူ။
Technical ကိစ္စဆို Technical သိသူ။
Human issue ဆို လူ့သက်ရောက်မှုကို သိသူ။
Legal matter ဆို သက်ဆိုင်ရာဥပဒေပညာရှင်။
Ethical matter ဆို သီလနဲ့နယ်နိမိတ်ကို မမေ့သူ။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူဟာ ကျွမ်းကျင်သူအားလုံး ဖြစ်လို့မရဘူး။
ပညာရှိတဲ့ Leader ဆိုတာ အရာအားလုံး သိတဲ့သူမဟုတ်ဘူး။
ဘယ်အရာကို ဘယ်သူ့ဆီ မေးရမလဲ သိတဲ့သူ။
ဒီစကားကို ယူသွား။
သူတော်ကောင်းတို့…
တိုင်ပင်တာမှာ အန္တရာယ်တစ်ခုက—
ကိုယ်ကြားချင်တဲ့အမြင်ကိုပဲ သွားမေးခြင်း။
ဆုံးဖြတ်ပြီးသား။
ပြီးတော့ ကိုယ့်အမြင်နဲ့တူသူကို—
“မင်းဘယ်လိုထင်လဲ”
လို့ မေးတယ်။
သူက—
“မှန်ပါတယ်”
ဆိုတော့—
“ငါတိုင်ပင်ပြီးသား”
လို့ပြောတယ်။
ဒါ Consultation မဟုတ်ဘူး။
Confirmation ရှာတာ။
တကယ်တိုင်ပင်ချင်ရင်—
“ဒီအကြံမှားနိုင်တဲ့နေရာ ဘာလဲ”
လို့ မေးကြည့်။
“ငါမမြင်တဲ့ risk ဘာရှိသလဲ”
လို့ မေး။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို မလုပ်သင့်ဘူးဆိုရင် ဘာကြောင့်လဲ”
လို့ မေး။
ဒီလိုမေးရင် မတူတဲ့အသံထွက်လာတယ်။
Owner တစ်ယောက်အတွက် အလွန်အသုံးဝင်တဲ့စကားက—
“ငါ့အကြံကို ချီးကျူးမပြောနဲ့၊ ချို့ယွင်းချက်ကို အရင်ပြော”
ဆိုတာ။
ဒါပေမယ့် အဲဒီလိုမေးပြီး ပြောသူကို စိတ်ဆိုးရင် နောက်တစ်ခါ မပြောတော့ဘူး။
ဒီတော့ နားထောင်နိုင်တဲ့ Character လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်ကို သိတဲ့အခါ—
တစ်ဖက်စွန်းကို မသွားနဲ့။
“ဒါဆို လူတိုင်းပါမှ ဆုံးဖြတ်မယ်”
လို့ လုပ်နေရင်လည်း Organization မလည်နိုင်ဘူး။
Team Member တစ်ယောက်ချင်းစီကို ကော်ဖီဘယ်လိုဝယ်မလဲ မဲပေးရမယ်ဆိုရင် အလုပ်မဖြစ်ဘူး။
အာဏာခွဲရမယ်။
ဘယ်ကိစ္စ ဘယ်သူဆုံးဖြတ်ရမလဲ ရှင်းရမယ်။
ဒီနေရာမှာ စည်းမျဉ်းနဲ့ တာဝန်ခွဲဝေမှုက အရေးကြီးတယ်။
တိုင်ပင်ခြင်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို ခွဲ။
လူအများကို မေးနိုင်တယ်။
နောက်ဆုံးတစ်ယောက်က ဆုံးဖြတ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဆုံးဖြတ်ပြီးရင် အကြောင်းရင်းရှင်းနိုင်ရမယ်။
“ဘာကြောင့် ဒီလမ်းရွေးတာလဲ”
ဆိုတာ ပြောနိုင်ရမယ်။
အထူးသဖြင့် အခြားလူတွေရဲ့အမြင်ကို မယူခဲ့ရင်—
ဘာကြောင့်မယူတာလဲ ရှင်းလင်းနိုင်ရမယ်။
ဒီလိုရှိရင် တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှုဟာ လျှို့ဝှက်အာဏာမဟုတ်ဘဲ တာဝန်ခံဆုံးဖြတ်မှု ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့ Leader တွေက—
“ငါ့မှာ Experience အများကြီးရှိတယ်”
လို့ပြောတယ်။
Experience အရေးကြီးပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အတွေ့အကြုံမှာ အန္တရာယ်တစ်ခုရှိတယ်။
အရင်ကအောင်မြင်ခဲ့တဲ့နည်းကို—
“အခုလည်း အမြဲမှန်မယ်”
လို့ ထင်တတ်တယ်။
အရင် Market နဲ့ အခု Market မတူနိုင်ဘူး။
အရင်လူတွေနဲ့ အခုလူတွေ မတူနိုင်ဘူး။
အရင် Customer နဲ့ အခု Customer မတူနိုင်ဘူး။
အရင် Technology နဲ့ အခုမတူနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Experience က အဖိုးတန်တယ်။
ဒါပေမယ့် Experience ကို အမှန်တရားအပြီးသတ် မလုပ်နဲ့။
အတွေ့အကြုံကို Evidence တစ်ခုအဖြစ်ယူ။
အချက်အလက်အသစ်နဲ့ပြန်စစ်။
လူငယ်အသံလည်း နားထောင်။
အသက်ကြီးသူရဲ့ အတွေ့အကြုံလည်း နားထောင်။
နောက်ဆုံး ပညာနဲ့ရွေး။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ ရဲ့ လူတစ်ယောက်ကို အချိန်ယူပြီး အတူနေ၊ ဆက်ဆံ၊ အခက်အခဲ၊ ဆွေးနွေးမှုတွေထဲမှာ သိနိုင်တဲ့သဘောကို သတိရလို့ကောင်းတယ်။
လူကို တစ်ချက်ကြည့်ပြီး မသိနိုင်သလို—
ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကိုလည်း ကိုယ့် impression တစ်ခုနဲ့ မပြီးသင့်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှုဟာ မိသားစုလုပ်ငန်းတွေမှာ ပိုလွယ်တတ်တယ်။
Founder က စတုန်းက အကုန်သူလုပ်ခဲ့တယ်။
Accounting သူ။
Sales သူ။
Purchasing သူ။
Hiring သူ။
နှစ်ပေါင်းများစွာ လုပ်လာတော့—
“ဒီ Company အကြောင်း ငါထက် ဘယ်သူမှ မသိဘူး”
ဆိုတဲ့စိတ် ဖြစ်လာတယ်။
အရင်က မှန်နိုင်တယ်။
ကုမ္ပဏီငယ်တုန်းက သူက တကယ်အကုန်သိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ကုမ္ပဏီကြီးလာပြီ။
ဝန်ထမ်း တစ်ရာရှိပြီ။
Branch များလာပြီ။
System များလာပြီ။
Founder တစ်ယောက်တည်း အားလုံးအကြောင်း အနက်ဆုံးသိနိုင်သလား။
ခက်လာတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်က စတုန်းကပုံစံအတိုင်း—
“အကုန်ငါပဲ ဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုနေတယ်။
ဒီမှာ Organization ကြီးလာပြီး Owner ရဲ့ Decision Structure မကြီးသေးဘူး။
အဲဒါအန္တရာယ်။
စီးပွားရေးတိုးလာတာနဲ့ Decision Process လည်း တိုးတက်ဖို့လိုတယ်။
ဒါက လောကီစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ဆင်ခြင်ချက်။
ဓမ္မဘက်ကတော့—
အတ္တကို သိဖို့။
“ငါတည်ဆောက်ခဲ့တာ”
ဟုတ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ငါတစ်ယောက်တည်းပဲ အမြဲသိနိုင်တယ်”
လို့ ဖက်တွယ်နေသလား။
ဒါကို စစ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်တွေထဲမှာ ဆက်ခံမှု လည်း ပါတယ်။
Founder က အရာအားလုံးဆုံးဖြတ်တယ်။
ဘယ် Process မှ မရေးထားဘူး။
အရေးကြီးတဲ့အချက်အလက်အားလုံး သူ့ခေါင်းထဲမှာ။
ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြည့်မသင်ဘူး။
ဘယ်သူမှ သူ့နေရာမှာ ဆုံးဖြတ်ခွင့်မရှိဘူး။
တစ်နေ့ Founder မရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
Organization ရပ်တယ်။
ဒါဆို—
“တစ်ယောက်တည်းအာဏာရှိခြင်း” ဟာ လက်ရှိမှာ မြန်နိုင်ပေမယ့် အနာဂတ်မှာ အားနည်းချက်ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
ကောင်းတဲ့ခေါင်းဆောင်က—
ကိုယ်မရှိလည်း System က ဆက်လည်နိုင်အောင် တည်ဆောက်တယ်။
လူသင်တယ်။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို အဆင့်လိုက်ပေးတယ်။
အမှားသေးသေးလုပ်ခွင့်ပေးပြီး သင်ခန်းစာယူစေတယ်။
အရာအားလုံးကို အမြဲကိုယ်ပဲဆုံးဖြတ်နေရင် နောက်မျိုးဆက်က ဆုံးဖြတ်တတ်လာမလား။
မတတ်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Delegation ဆိုတာ အလုပ်လျှော့ဖို့တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အနာဂတ်ခေါင်းဆောင်တွေကို ဆုံးဖြတ်တတ်အောင် သင်ပေးခြင်းလည်း ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် Delegation လုပ်ပြီဆိုပြီး—
“ငါနဲ့မဆိုင်တော့ဘူး”
လို့ မပြောရဘူး။
ဒါက အရင်တရားနဲ့လည်း ဆက်တယ်။
ပိုင်ရှင်ဖြစ်ခြင်းနဲ့ တာဝန်ယူခြင်း။
အလုပ်ကို လွှဲနိုင်တယ်။
တာဝန်ကို အဆင့်လိုက်ခွဲနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Owner၊ Leader အဖြစ် System ရဲ့အရေးကြီးတဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို မျက်စိပိတ်လို့မရဘူး။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်တာ မကောင်းသလို၊ လွှဲထားပြီး လုံးဝမစောင့်ကြည့်တာလည်း မကောင်းဘူး။
အလယ်မှာ ပညာလိုတယ်။
Authority ပေး။
Accountability ထား။
Review လုပ်။
အမှားတွေ့ရင် ဆုံးမ၊ သင်၊ ပြင်။
ဒါက တည်ဆောက်မှု။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းဖို့ လူတိုင်းအမြင်တူဖို့ လိုသလား။
မလိုဘူး။
တစ်ခါတလေ ကျန်းမာတဲ့အဖွဲ့မှာ သဘောမတူမှုရှိတယ်။
Finance က—
“မလုပ်သင့်သေးဘူး”
လို့ပြောတယ်။
Marketing က—
“အချိန်ကောင်းတယ်”
လို့ပြောတယ်။
Operations က—
“လုပ်နိုင်ပေမယ့် လူတိုးရမယ်”
လို့ပြောတယ်။
အဲဒါ မညီညွတ်တာလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
သူတို့အခန်းကဏ္ဍအလိုက် အန္တရာယ်ကွာမြင်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ကောင်းတဲ့ Leader က ဒီမတူမှုတွေကို စုတယ်။
ပြီးမှ မေး—
“ဘယ်အချက်က Fact လဲ”
“ဘယ်အချက်က Assumption လဲ”
“ဘယ်အချက်က Fear လဲ”
“ဘယ်အချက်က Personal preference လဲ”
ဒီလို ခွဲ။
ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။
ဒါက တိုင်ပင်မှု။
ညီညွတ်မှုဆိုတာ အားလုံးတစ်စကားတည်းပြောတာပဲ မဟုတ်ဘူး။
မတူတာကို လေးစားစွာပြောပြီး နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ထွက်လာတဲ့အခါ အဖွဲ့အနေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းလည်း ညီညွတ်မှုရဲ့ လက်တွေ့ပုံစံတစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ ဝဇ္ဇီတို့ရဲ့ စုဝေးမှုနဲ့ ညီညွတ်စွာဆောင်ရွက်မှုကို ကောင်းကျိုးတိုးတက်စေတဲ့အချက်အဖြစ် ဖော်ပြထားတာ ဒီဆင်ခြင်ချက်အတွက် နောက်ခံအထောက်အပံ့ဖြစ်တယ်။ [၄]
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်က အာဏာနှင့် အချက်အလက် တစ်နေရာတည်းပိတ်မိခြင်း။
သူပဲ ဆုံးဖြတ်တယ်။
သူ့ဆီရောက်လာတဲ့ Report ကိုလည်း သူရွေးတယ်။
သူနဲ့သဘောမတူတဲ့လူ မရှိတော့ဘူး။
အမှားစစ်မယ့်သူလည်း မရှိဘူး။
အဲဒီအခါ—
မှားရင် တားဖို့နည်းတယ်။
ဒါကြောင့် အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ တချို့အရေးကြီးတဲ့အလုပ်တွေကို လူနှစ်ယောက်စစ်တာ၊ အတည်ပြုသူနဲ့ လုပ်သူ ခွဲတာ စတဲ့ လောကီစနစ်တွေ ရှိတတ်တယ်။
ဒါဟာ ဗုဒ္ဓတရားက ဒီနည်းလမ်းကို တိုက်ရိုက်သင်ကြားတယ်လို့ မဆိုလိုဘူး။
ဒါက စနစ်ရေးရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်ပဲ။
တူတဲ့အချက်က—
ကိုယ့်အမှားကို ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း အမြဲဖမ်းနိုင်တယ်လို့ မယူဖို့။
စာရေးတဲ့သူ ကိုယ်တိုင်ပြန်ဖတ်ရင် typo တချို့ မမြင်တတ်ဘူး။
တခြားလူဖတ်ရင် ချက်ချင်းမြင်တတ်တယ်။
ဒီလိုပဲ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာလည်း—
တခြားမျက်လုံးတစ်စုံက ကိုယ်မမြင်တာ မြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Second opinion ရှိတာဟာ Owner ကို အားနည်းစေတာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ Owner ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပိုခိုင်မာစေတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူက မိမိကိုယ်ကို စစ်ဖို့ နေ့စဉ် မေးခွန်းလေးခု သုံးနိုင်တယ်။
ဒီမေးခွန်းလေးခုဟာ ကျမ်းထဲက နာမည်ပေးထားတဲ့စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ရဲ့ ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးကို လက်တွေ့ပြန်စစ်ဖို့ စုစည်းထားတဲ့ ဆင်ခြင်နည်းပါ။
“ငါ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို သဘောကျလို့ပဲ တွန်းနေတာလား”
ဒါ လိုချင်နှစ်သက်မှုကို စစ်တာ။
“တစ်ယောက်ယောက်ကို မကြိုက်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ပြောင်းနေတာလား”
ဒါ ဒေါသကို စစ်တာ။
“ငါ့မှာ အချက်အလက်မပြည့်ဘဲ သိသလိုလုပ်နေတာလား”
ဒါ မောဟကို စစ်တာ။
“လူတစ်ယောက်၊ လူအုပ်တစ်ခု၊ ဆုံးရှုံးမှုတစ်ခုကို ကြောက်လို့ မှန်တာမလုပ်ရဲတာလား”
ဒါ ကြောက်ရွံ့မှုကို စစ်တာ။
ဒီလေးခု ဖြတ်နိုင်ရင် ဆုံးဖြတ်ချက် ပိုသန့်လာတယ်။
မဖြတ်နိုင်ရင်—
ခဏရပ်။
တိုင်ပင်။
အချက်အလက် ထပ်ယူ။
စိတ်ငြိမ်မှ ပြန်ဆုံးဖြတ်။
ဒါ အားနည်းတာ မဟုတ်ဘူး။
ပညာရှိတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမှာ ကိုယ့်စိတ် အရမ်းတက်နေတဲ့အချိန် အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်မချရင် ပိုကောင်းတတ်တယ်။
အရမ်းဒေါသထွက်နေတယ်။
ချက်ချင်း လူထုတ်မယ်။
အရမ်းဝမ်းသာနေတယ်။
ချက်ချင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ်။
အရမ်းကြောက်နေတယ်။
ချက်ချင်း Project ပိတ်မယ်။
အရမ်းမာနတက်နေတယ်။
ချက်ချင်း Expansion လုပ်မယ်။
ဒီလိုအချိန်တွေမှာ ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးထဲ တစ်မျိုးမျိုး အားကောင်းနေနိုင်တယ်။
အရေးပေါ်မဟုတ်ရင်—
ခဏအချိန်ယူ။
အိပ်ရေးဝအောင်အိပ်။
စိတ်ငြိမ်အောင်ထား။
နောက်တစ်ယောက်နဲ့ပြော။
ပြီးမှဆုံးဖြတ်။
ဒါက ခေတ်သစ်စိတ်ပညာကို ဓမ္မသက်သေအဖြစ် အသုံးပြုတာ မဟုတ်ဘူး။
နေ့စဉ်အတွေ့အကြုံအရ ကိုယ့်စိတ်ကို အေးချမ်းစေပြီးမှ ဓမ္မနဲ့ပြန်စစ်ဖို့ အကြံပြုတာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်ကို နောက်ထပ်နက်အောင်ကြည့်ရင်—
အခြားသူ့အသံပိတ်တာထက် ကိုယ့်အတွင်းက သတိပေးသံကို ပိတ်တာက ပိုအန္တရာယ်ရှိတယ်။
စိတ်ထဲက—
“ဒီဟာ မမှန်ဘူးထင်တယ်”
လို့ သိတယ်။
ဒါပေမယ့် Profit ကြောင့် လုပ်တယ်။
“ဒီ Staff ကို လူရှေ့မှာ ဆဲတာ မသင့်ဘူး”
လို့ သိတယ်။
ဒေါသကြောင့် ပြောတယ်။
“ဒီနေရာမှာ Expert ကို မေးသင့်တယ်”
လို့ သိတယ်။
မာနကြောင့် မမေးဘူး။
“ဒီပစ္စည်း Quality မသေချာသေးဘူး”
လို့ သိတယ်။
Deadline ကြောင့် ထုတ်လိုက်တယ်။
အဲဒါ တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းရဲ့ အနက်ဆုံးအန္တရာယ်—
ကိုယ့်အတွင်းဓမ္မအသံကို ကိုယ့်အာဏာနဲ့ ဖိခြင်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၄၀ က—
မိမိကိုယ်တိုင် မှန်မမှန်သိနေကြောင်း၊ ဓမ္မကို အုပ်ချုပ်မူအဖြစ်ထားပြီး အပြစ်ရှိတာပယ်၊ အပြစ်ကင်းတာကို ပွားဖို့ သတိပေးတယ်။ [၅]
ဒါကြောင့် လောကမှာ ဘယ်သူမှ ကိုယ့်ကိုမတားနိုင်တဲ့အချိန်မှာ—
ကိုယ့်သီလက ကိုယ့်ကို တားနိုင်ရမယ်။
ဒါမှ စိတ်မှာ အစိုးရကောင်းရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေဟာ—
“ငါ့ကို မေးခွန်းထုတ်တာကို မကြိုက်ဘူး”
လို့ ပြောတတ်တယ်။
ဘာကြောင့် မကြိုက်တာလဲ။
တစ်ခါတလေ မေးခွန်းထုတ်ပုံ မယဉ်ကျေးလို့ ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒါပြင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ မေးခွန်းကိုယ်တိုင်ကြောင့် မကြိုက်တာ။
ဘာကြောင့်လဲ။
ကိုယ့်အာဏာကို စိန်ခေါ်သလို ခံစားရလို့။
ဒီအခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေး—
“သူမေးတဲ့ပုံစံကို မကြိုက်တာလား”
“မေးခွန်းရဲ့အဖြေကို မပေးနိုင်တာကို မကြိုက်တာလား”
နှစ်ခု ခွဲ။
အမှန်တကယ် အကြောင်းပြချက်ကောင်းရှိရင် ရှင်းပြလို့ရတယ်။
မရှင်းနိုင်ဘဲ—
“ငါပြောတာ လုပ်”
ဆိုရင် ပြန်စစ်။
Authority ဟာ reason ကို အစားမထိုးသင့်ဘူး။
တချို့အရေးပေါ်ကိစ္စမှာတော့ ရှင်းပြဖို့ အချိန်မရှိနိုင်ဘူး။
အဲဒါ နောက်မှ ရှင်းပြလို့ရတယ်။
အရေးပေါ်အာဏာနဲ့ အမြဲတမ်းအာဏာကို မရောနဲ့။
Emergency အတွက်ထားတဲ့ တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို နေ့တိုင်းသုံးနေရင် အဖွဲ့က အားနည်းလာမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကလေးတွေကို ပြုစုပျိုးထောင်ရာမှာလည်း ဒီတရား အရေးကြီးတယ်။
ကလေးငယ်တုန်း မိဘက အများကြီးဆုံးဖြတ်ရတယ်။
အန္တရာယ်ရှိတာ မလုပ်ခိုင်းဘူး။
ကျောင်းပို့တယ်။
စားစရာစီမံတယ်။
ဒါ မိဘတာဝန်။
ဒါပေမယ့် ကလေးကြီးလာတယ်။
အသက်ရလာတယ်။
စဉ်းစားနိုင်လာတယ်။
အဲဒီအချိန်တိုင်း—
“ငါမိဘ၊ ငါပဲဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
ကလေးက ဆုံးဖြတ်တတ်အောင် ဘယ်တော့သင်မလဲ။
အမှားအသေးလေးလုပ်ပြီး သင်ယူဖို့ အခွင့်အရေးမပေးဘူး။
အရာအားလုံး မိဘပဲရွေးတယ်။
နောက်ဆုံး ကလေးကြီးလာတဲ့အခါ—
“ဘာလို့ ကိုယ့်ဘာသာ မဆုံးဖြတ်တတ်တာလဲ”
လို့ မေးတယ်။
မိဘက ဆုံးဖြတ်ခွင့် မပေးခဲ့ရင် ဆုံးဖြတ်တတ်မှု ဘယ်လိုပေါ်မလဲ။
ဒါကြောင့် Authority ကို အဆင့်လိုက်လွှဲပေးတတ်ဖို့လိုတယ်။
ဒါဟာ မိဘအာဏာစွန့်တာ မဟုတ်ဘူး။
သားသမီးရင့်ကျက်အောင် သင်ပေးတာ။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းက ခဏတစ်ဖြုတ် ဘဝကို လွယ်စေနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် အမြဲလုပ်ရင် တခြားလူတွေရဲ့ ပညာကို မကြီးစေနိုင်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဖွဲ့အစည်းမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
Manager က အရာအားလုံးကို ဆုံးဖြတ်တယ်။
ဝန်ထမ်းတွေကို—
“မင်းတို့ စဉ်းစားစရာမလိုဘူး”
လို့လုပ်ထားတယ်။
နှစ်ကြာလာရင် Staff ဘာဖြစ်မလဲ။
ညွှန်ကြားချက်စောင့်တတ်တယ်။
ကိုယ့်ဘာသာ ဆုံးဖြတ်မချရဲဘူး။
Problem တွေမြင်လည်း—
“Boss ပြောမှ”
ဆိုတယ်။
နောက်ဆုံး Boss က—
“ငါမရှိရင် ဘာမှမလုပ်တတ်ဘူး”
လို့ စိတ်ညစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီ Culture ကို ဘယ်သူတည်ဆောက်ခဲ့သလဲ။
ပြန်စစ်ရမယ်။
Leadership ရဲ့အလုပ်တစ်ခုက—
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကောင်းရုံမဟုတ်ဘူး။
အောက်ကလူတွေကို ကောင်းကောင်းဆုံးဖြတ်တတ်လာအောင် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း။
ဒါကြောင့် အသေးစားဆုံးဖြတ်ချက်တွေ လွှဲ။
စံနှုန်းပြော။
အမှားသေးသေးလုပ်ရင် သင်ပေး။
အန္တရာယ်ကြီးတာကိုတော့ စောင့်ကြည့်။
ဒီလိုအဆင့်လိုက် တိုး။
ဒါက Organization ကို ရင့်ကျက်စေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း အန္တရာယ်နောက်တစ်ခုက—
ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို တစ်ထပ်တည်းထားခြင်း။
ကိုယ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာမှားရင်—
“ငါတန်ဖိုးမရှိဘူး”
လို့ ခံစားတယ်။
ဒါကြောင့် မှားတာကို ဝန်မခံချင်ဘူး။
တကယ်တော့—
ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုမှားတာနဲ့ လူတစ်ယောက်လုံး မှားတာ မဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့ Leader က—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှားတယ်”
လို့ ပြောနိုင်တယ်။
အဲဒါကို—
“ငါလူဆိုး”
လို့ မပြောင်းဘူး။
အဲဒီလိုခွဲနိုင်မှ အမှားကို သင်ခန်းစာဖြစ်အောင်လုပ်နိုင်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာလည်း လုပ်ပြီးနောက် မကောင်းမှုဖြစ်တယ်ဆိုရင် ဝန်ခံဖော်ပြပြီး အနာဂတ်မှာ ထိန်းဖို့ သင်ကြားထားတာ တာဝန်ယူမှုရဲ့ နက်တဲ့ပုံစံတစ်ခုကို ပြတယ်။ [၆]
အမှားကို ဖုံးရင်—
တစ်ခါမှားတာ နှစ်ခါဖြစ်တယ်။
ပထမ—ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတယ်။
ဒုတိယ—အမှားဖုံးတယ်။
တစ်ခါတလေ ဒုတိယအမှားက ပထမထက်ကြီးတယ်။
ဒါကို သတိထား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ လက်တွေ့သုံးလို့ရတဲ့ စစ်ဆေးမှုတစ်ခု အခုလုပ်ကြည့်မယ်။
ဒီစာရင်းဟာ ကျမ်းထဲက တိုက်ရိုက်စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်အတွက် ဆင်ခြင်ထားတဲ့ လက်တွေ့အလေ့အကျင့်။
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
ပထမ—
ဆုံးဖြတ်ရမယ့်အရာ ဘာလဲဆိုတာ တိတိကျကျ ရှင်း။
တစ်ခါတလေ Problem တောင် မရှင်းဘဲ Solution ဆုံးဖြတ်နေတယ်။
ဒုတိယ—
ဘယ်သူတွေ ထိခိုက်မလဲ ကြည့်။
ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းလား။
Staff လား။
မိသားစုလား။
Customer လား။
Partner လား။
တတိယ—
အချက်အလက် ဘာလိုသေးလဲ မေး။
မသိတာကို ဖော်ထုတ်။
စတုတ္ထ—
ကိုယ်နဲ့ မတူနိုင်တဲ့လူတစ်ယောက်ကို မေး။
ကိုယ့်အကြံကို ချီးကျူးဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အမှားရှာဖို့။
ပဉ္စမ—
ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးကို စစ်။
ချစ်လို့လား။
မုန်းလို့လား။
မသိလို့လား။
ကြောက်လို့လား။
ဆဋ္ဌမ—
သီလနယ်နိမိတ် စစ်။
ဒီအမြတ်ရဖို့ မုသားပြောရမလား။
မတရားလုပ်ရမလား။
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်စေမလား။
သတ္တမ—
ဆုံးဖြတ်။
တိုင်ပင်ပြီးသွားရင် မဆုံးဖြတ်ဘဲ အမြဲဆွဲမထားနဲ့။
အဋ္ဌမ—
နောက်မှပြန်စစ်။
Result ဘယ်လိုထွက်လဲ။
ဘာသင်ယူရလဲ။
ဒီလိုဆို တိုင်ပင်မှုလည်းရှိတယ်။
ဆုံးဖြတ်နိုင်မှုလည်းရှိတယ်။
တာဝန်ယူမှုလည်းရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ စကားတစ်ကြောင်း အထူးမှတ်ထားချင်တယ်။
တိုင်ပင်ခြင်းဟာ အာဏာဆုံးရှုံးခြင်းမဟုတ်ဘူး။
မမြင်တဲ့အရာကို မြင်နိုင်အောင် မျက်လုံးချေးခြင်း။
ဒါလှတယ်။
ကိုယ့်မှာ မျက်လုံးရှိတယ်။
တခြားသူ့မျက်လုံးလည်း သုံး။
ကိုယ့်မှာ ဉာဏ်ရှိတယ်။
တခြားသူ့အတွေ့အကြုံလည်း နားထောင်။
နောက်ဆုံး ကိုယ့်တာဝန်နဲ့ ကိုယ်ဆုံးဖြတ်။
ဒါက ခေါင်းဆောင်ကောင်းရဲ့ ရင့်ကျက်မှု။
“ငါ့ကို မေးခွန်းထုတ်လို့မရဘူး”
ဆိုတဲ့လူက အပြင်မှာ အာဏာကြီးနိုင်တယ်။
အတွင်းမှာတော့ အမှားကို ကြောက်နေသူဖြစ်နိုင်တယ်။
“ငါ့အမြင်မှားနိုင်တယ်၊ ပြောပါ”
ဆိုနိုင်တဲ့လူက အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
သူ့အတ္တထက် အမှန်ကို ပိုတန်ဖိုးထားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ အကြံပေးကောင်းတဲ့ မိတ်ဆွေဟာ မကောင်းမှုကနေ တားမြစ်တယ်၊ ကောင်းမှုဘက်ကို ညွှန်ပြတယ်၊ သိသင့်တာကို ပြောပြတယ်ဆိုတဲ့သဘောတွေ ပါပါတယ်။ [၇]
ဒါကြောင့် Owner တစ်ယောက်က အနားမှာ—
မကောင်းတာလုပ်ရင်တောင်—
“အရမ်းကောင်းပါတယ်”
လို့ပြောတဲ့လူတွေကိုပဲ ထားမယ်ဆိုရင် သတိထား။
မိတ်ကောင်းဆိုတာ အမြဲသက်သာစေသူ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ မသက်သာတဲ့အမှန်ကို ပြောပေးသူ။
အဲဒီလိုလူကို ရှာ။
ကိုယ်တိုင်လည်း တခြားသူအတွက် ဒီလိုမိတ်ဆွေဖြစ်နိုင်ဖို့ လေ့ကျင့်။
ဒါပေမယ့် အမှန်ပြောတယ်ဆိုပြီး ကြမ်းတမ်းလို့ မရဘူး။
သမ္မာဝါစာလိုတယ်။
အချိန်သင့်။
စကားသင့်။
စေတနာသင့်။
သက်သေရှိ။
ဒီလိုပြော။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်ကြောင့် တစ်ခါတလေ Organization မှာ “Consensus” ကို အလွန်အကျွံသွားတတ်တယ်။
အားလုံးသဘောတူမှ လုပ်မယ်။
တစ်ယောက်မတူရင် ရပ်မယ်။
အဲဒါလည်း အမြဲမဖြစ်နိုင်ဘူး။
အရေးကြီးတဲ့အချက်က—
အသံအားလုံးကြားရခြင်းနဲ့ အသံအားလုံးအတိုင်းလိုက်ခြင်း မတူဘူး။
Leader က အားလုံးကြားရမယ်။
ဒါပေမယ့် အားလုံးအတိုင်း မလိုက်နိုင်ဘူး။
ဘာကြောင့်လဲ။
အမြင်တွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆန့်ကျင်နိုင်တယ်။
နောက်ဆုံးရွေးချယ်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် ရွေးချယ်ပြီးရင်—
ရွေးချယ်တဲ့အကြောင်းပြချက် ရှိရမယ်။
တာဝန်ယူရမယ်။
ရလဒ်ပြန်စစ်ရမယ်။
ဒီလိုဆို final decision တစ်ဦးတည်းရှိတာနဲ့ တစ်ဦးတည်းအာဏာရှင်ဆန်တာ မတူဘူး။
တစ်ယောက်တည်း final call ချနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် process အတွင်း—
တခြားသူ့အမြင် ပါတယ်။
အချက်အလက်ပါ။
သီလစစ်တယ်။
ရလဒ်ပြန်ကြည့်တယ်။
ဒါဆို ပိုလုံခြုံတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မနက်အလုပ်သွားတဲ့အခါဖြစ်ဖြစ်၊ Meeting မစခင်ဖြစ်ဖြစ် လေ့ကျင့်လို့ရတဲ့ အလေ့အကျင့်လေးတစ်ခုရှိတယ်။
မိနစ်တစ်မိနစ်ပဲ။
ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဒီလိုမေး—
“ဒီနေ့ ငါ ဘယ်ကိစ္စမှာ တစ်ယောက်တည်းဆုံးဖြတ်ရမလဲ”
ပြီးရင်—
“ဒီကိစ္စမှာ ငါ့အမြင်မှားနိုင်တဲ့နေရာ ဘာရှိလဲ”
မေး။
ပြီးတော့—
“အမှန်ပြောပေးနိုင်တဲ့သူ ဘယ်သူလဲ”
စဉ်းစား။
Meeting ထဲရောက်ရင်—
ပထမဆုံး ကိုယ့်အဖြေကို မပြောသေးဘဲ Team ကို အရင်မေးကြည့်။
Owner က အရင်ပြောလိုက်ရင် တခြားလူတွေ Owner နဲ့လိုက်ပြောတတ်တယ်။
အဲဒီအတွက်—
“မင်းတို့အမြင်အရ ဘာ risk ရှိလဲ”
အရင်မေး။
လူတစ်ယောက်ချင်းစီ ပြောစေ။
နောက်မှ ကိုယ့်အမြင်ပြော။
ဒီနည်းဟာ ဗုဒ္ဓတရားက တိုက်ရိုက်ပေးထားတဲ့ Meeting Technique မဟုတ်ဘူး။
လောကီလုပ်ငန်းအတွင်း မတူတဲ့အမြင်ကို ကြားနိုင်ဖို့ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ လက်တွေ့နည်းတစ်ခု။
ဒါကို ဓမ္မထဲက ဘက်လိုက်မှုလျော့ဖို့ ဆင်ခြင်ချက်နဲ့ အသုံးချနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ရာမှာ အန္တရာယ်ရှိတယ်ဆိုပေမယ့် တစ်ခါတလေ တစ်ဦးတည်းမဆုံးဖြတ်ရဲခြင်း လည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
လူတိုင်းဆီ တာဝန်ပို့တယ်။
ဘယ်သူမှ final call မချဘူး။
အရေးပေါ်မှာ—
“Committee ခေါ်ဦးမယ်”
ဆိုပြီး နောက်ကျတယ်။
ဒီအခါ ပြဿနာက တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှုမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ရှောင်မှု။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့တရားကို တစ်ဖက်စွန်း မယူနဲ့။
ဆုံးဖြတ်သင့်ချိန်မှာ ဆုံးဖြတ်။
တိုင်ပင်သင့်ချိန်မှာ တိုင်ပင်။
ပြန်စစ်သင့်ချိန်မှာ ပြန်စစ်။
မှားရင် ဝန်ခံပြီး ပြင်။
ဒီလေးခု Balance ဖြစ်ဖို့လိုတယ်။
အဲဒီထဲမှာ အဓိကက သတိ။
အတ္တနဲ့ ဆုံးဖြတ်မနေဖို့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်သူတစ်ယောက်ဟာ ဘယ်လိုအခြေအနေမှာ အန္တရာယ်ကြီးဆုံးလဲဆိုတာ ပြန်ချုပ်ကြည့်မယ်။
ကိုယ့်အကျိုးတိုက်ရိုက်ပါနေတယ်။
ဒေါသထွက်နေတယ်။
အချက်အလက်မပြည့်ဘူး။
Expert knowledge လိုတယ်။
အခြားသူများစွာ ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ပြန်ပြင်ဖို့ခက်တယ်။
အမှားပြောပေးသူ မရှိဘူး။
ကိုယ့်ကို အားလုံးကြောက်တယ်။
ကိုယ်က ဆုံးဖြတ်ပြီးသားကို အတည်ပြုဖို့ပဲ တိုင်ပင်တယ်။
ဒီလိုအချက်တွေများလာလေလေ—
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှု အန္တရာယ်များလာလေလေ။
ဒီအချိန်—
အရှိန်လျှော့။
လူကိုမေး။
အချက်အလက်ယူ။
ကိုယ့်စိတ်စစ်။
ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။
ဒါဟာ မရဲတာမဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်ကို သိတဲ့ပညာ။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ ကိုယ့်အတ္တကို နည်းနည်းပိုနက်စွာ ကြည့်ကြရအောင်။
ဘာကြောင့် လူတစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်ချင်တာလဲ။
တစ်ချို့အခါ လိုအပ်လို့။
တစ်ချို့အခါ မြန်လို့။
တစ်ချို့အခါ တာဝန်ရှင်းလို့။
ဒါတွေကောင်းနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ချို့အခါ—
Control ကြိုက်လို့။
သူများပြောတာနားထောင်ရတာ မကြိုက်လို့။
ငါမှားနိုင်တယ်ဆိုတာ မခံနိုင်လို့။
ငါ့ထက်သူပိုသိတာ မကြိုက်လို့။
အာဏာကို လူ့တန်ဖိုးအဖြစ် ခံစားလို့။
ဒီအချက်တွေရှိနိုင်တယ်။
ဒီမှာ ဓမ္မအလုပ်စတယ်။
ကိုယ့်အတ္တကို သိ။
“ငါ့ဆုံးဖြတ်ခွင့်” ဆိုတဲ့အရာက ကိုယ့် Identity ဖြစ်နေသလား။
တစ်ယောက်က ကိုယ့်အကြံပြင်လိုက်ရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သေးသွားသလို ခံစားရသလား။
ဒီလိုဖြစ်ရင် ဆုံးဖြတ်ချက်က အမှန်ရှာတာ မဟုတ်တော့ဘူး။
အတ္တကာကွယ်တာ ဖြစ်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်မှာ စကားတစ်ကြောင်းကို မကြာခဏ ပြောတတ်ဖို့ လိုတယ်—
“ဒီအချက်ကို ကျွန်တော် မသိသေးဘူး။”
ဒီစကားက အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
မသိဘူးလို့ ပြောနိုင်တဲ့သူမှ သိသူဆီမေးနိုင်တယ်။
မသိဘဲ သိသလိုနေတဲ့လူက အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
မောဟကြောင့် လမ်းလွဲနိုင်ခြင်းကို ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က သတိပေးထားတယ်။ [၂]
“မသိဘူး”
ဆိုတာ ရှုံးတာမဟုတ်ဘူး။
“မသိဘူး၊ စစ်မယ်”
ဆိုတာ ပညာရဲ့အစ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Owner က ဒီစကားပြောနိုင်ရင် Staff လည်း မသိတာ ဖုံးစရာမလိုတော့ဘူး။
Staff မသိတာဖုံးလို့ မရတဲ့ Culture တည်ဆောက်နိုင်တယ်။
အမှားတွေ ပိုစောစောပေါ်တယ်။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်တဲ့ Culture မှာ လူတွေ သိသလိုလုပ်ရတတ်တယ်။
မေးရင် Weak လို့ ထင်ခံရမှာ ကြောက်တယ်။
အဲဒါ မကောင်းဘူး။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ပြောတဲ့တရားထဲမှာ “တိုင်ပင်ခြင်း” ကို အလွန်ချီးမွမ်းထားသလို ထင်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တိုင်ပင်သူကိုလည်း ရွေးရတယ်။
မကောင်းတဲ့အကြံပေးသူရှိတယ်။
ကိုယ့်အကျိုးအတွက် အကြံပေးတယ်။
Owner ကို ချီးကျူးပြီး ကိုယ်အခွင့်အရေးရချင်တယ်။
သူက Owner ရဲ့လောဘကို ပိုအားပေးတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ မိတ်ဆွေအတုနဲ့ မိတ်ဆွေကောင်းကို ခွဲပြထားပြီး၊ ချီးကျူးပေါင်းသင်းပေမယ့် တကယ်အကျိုးမရှိသူ၊ မကောင်းမှုကနေ တားပေးပြီး ကောင်းမှုကို ညွှန်သူတို့ကို ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ [၇]
ဒါကြောင့်—
Advisor ရှိတာနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
Advisor က ဘယ်လိုလူလဲ။
အမှန်ပြောရဲသလား။
ကိုယ့်အကျိုးလိုသလား။
Ethical boundary ရှိသလား။
ဒီကိုကြည့်။
မိတ်ကောင်းတစ်ယောက်ဟာ Owner ကို ပိုလောဘကြီးအောင် မလုပ်ဘူး။
ပိုကောင်းလာအောင် လုပ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ဦးဇင်းတို့ ဒီတရားရဲ့ လက်တွေ့အပိုင်းကို နောက်ဆုံးတစ်ကြိမ် နက်နက်လုပ်ကြည့်ရအောင်။
နောက်ခုနစ်ရက်အတွင်း အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို ရွေး။
အလုပ်ကိစ္စဖြစ်နိုင်တယ်။
မိသားစုကိစ္စဖြစ်နိုင်တယ်။
ငွေကြေးကိစ္စဖြစ်နိုင်တယ်။
ပြီးရင် ဒီလိုလုပ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ—
ကိုယ့်အမြင်ကို စာတစ်ကြောင်းရေး။
“ငါဘာလုပ်ချင်တယ်”
ရေး။
ပြီးရင်—
“ငါဘာကြောင့် ဒီလိုလုပ်ချင်တာလဲ”
ရေး။
နောက်—
“ငါ့အမြင်ကို ဆန့်ကျင်နိုင်တဲ့ အကြောင်းကောင်းသုံးခု ဘာရှိလဲ”
ရှာ။
နောက်—
ကိုယ့်ကို မကြောက်တဲ့ လူတစ်ယောက်ကို မေး။
“ငါမမြင်တာ ဘာရှိလဲ”
မေး။
ပြီးတော့ ဘက်လိုက်မှုလေးမျိုးစစ်။
နှစ်သက်မှု။
မုန်းတီးမှု။
မောဟ။
ကြောက်ရွံ့မှု။
နောက်ဆုံး ကိုယ့်တာဝန်နဲ့ ဆုံးဖြတ်။
တစ်ပတ်နောက်—
Result ပြန်ကြည့်။
ဒီလေ့ကျင့်မှုက ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပိုနှေးစေဖို့ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အတ္တထက် အမှန်ကို ပိုကြီးအောင်ထားဖို့။
ဒါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု သစ္စာလေးပါးဘက်ကို ဒီခေါင်းစဉ်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း ဆင်းသက်ကြည့်ရအောင်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ မှာ ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း၊ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းခြင်းနဲ့ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းကို ဖော်ပြပြီး၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းကို တဏှာနဲ့ ဆက်စပ်ဖော်ပြကာ ချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းကို အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးအဖြစ် ရှင်းထားပါတယ်။ [၉]
ဒီနေ့ “တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ အန္တရာယ်” ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ပြန်ကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
အရာအားလုံးကို ကိုယ်ပဲဆုံးဖြတ်ရတဲ့သူ ပင်ပန်းတယ်။
အမှားအန္တရာယ်ကြီးတယ်။
လူတွေ အမှန်မပြောတော့ရင် ပိုပင်ပန်းတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မှားရင် Organization ထိခိုက်တယ်။
မိသားစုထိခိုက်တယ်။
Trust ကျတယ်။
ကိုယ့်အတ္တနဲ့ ဆုံးဖြတ်နေသူက—
မေးခွန်းထုတ်ခံရတာကိုတောင် ဒုက္ခခံစားတယ်။
တခြားသူ ပိုသိတာကို မခံနိုင်ဘူး။
အမှားဝန်ခံဖို့ ပင်ပန်းတယ်။
ဒီဟာတွေအားလုံး အစွဲနဲ့တွဲလာတဲ့ ဒုက္ခ။
သစ္စာလေးပါးထဲက ဒုက္ခသစ္စာကို ဒီလောကီပြဿနာတစ်ခုတည်းအဖြစ် လျှော့မပြောရဘူး။
နက်ရှိုင်းတဲ့အဓိပ္ပာယ်မှာ ဖက်တွယ်ထားသော ခန္ဓာငါးပါးကိုယ်တိုင် ဒုက္ခဖြစ်တယ်။ [၉]
ဒါပေမယ့် နေ့စဉ်ဘဝမှာ—
Control ဖက်တွယ်မှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ပူလောင်မှုကို ဒီတရားကနေ စမြင်နိုင်တယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
ဘာကြောင့် တစ်ယောက်တည်းပဲ အမြဲဆုံးဖြတ်ချင်တာလဲ။
“ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ တဏှာ။
“ငါမှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ မာန။
“အာဏာငါ့လက်ထဲပဲ ရှိရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖက်တွယ်မှု။
“တခြားသူ့အကြံယူရင် ငါသေးသွားမယ်”
ဆိုတဲ့ အတ္တ။
“အမြတ်လျော့မှာ ကြောက်တယ်”
ဆိုတဲ့ကြောက်စိတ်။
ဒီအရာတွေ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လွှမ်းနိုင်တယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ ရဲ့ နှစ်သက်မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုဆိုတဲ့ လမ်းလွဲစေသောအကြောင်းတွေဟာ ဒီနေရာမှာ သမုဒယရဲ့ လက်တွေ့ပုံစံကို မြင်ဖို့ အကူအညီပေးတယ်။ [၂]
နက်ရှိုင်းတဲ့ သမုဒယသစ္စာကတော့ တဏှာကိုယ်တိုင်။
ဒါကို ပယ်ရမယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်ခွင့်အားလုံးကို စွန့်လိုက်တာ နိရောဓမဟုတ်ဘူး။
ရာထူးမရှိလည်း Control craving ရှိနိုင်တယ်။
အဖွဲ့ကောင်းလည်း အတ္တရှိနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် နိရောဓဘက်ကို ဆင်ခြင်ရင်—
“ငါမှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့တင်းမာမှု လျော့လာခြင်း။
“မသိဘူး”
လို့ ပြောနိုင်ခြင်း။
တခြားသူအကြံကောင်းရင် လက်ခံနိုင်ခြင်း။
မတူတဲ့အသံကြောင့် ဒေါသမတက်ခြင်း။
အမှားတွေ့ရင် မျက်နှာကယ်ဖို့ မဖုံးခြင်း။
Final call ကို ကိုယ်ချရတောင်—
“ဒီဟာလည်း ပြောင်းနိုင်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်”
လို့ ပညာနဲ့ ထားနိုင်ခြင်း။
ဒီလို စိတ်က နူးညံ့လာတယ်။
ပူလောင်မှု လျော့တယ်။
အဆုံးစွန်နိရောဓကတော့ တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဒီနေ့ Business peace နဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို တစ်ထပ်တည်း မလုပ်ဘူး။
ဒီလောကီအလေ့အကျင့်ကနေ တဏှာလျော့ရာကို စလေ့ကျင့်တာ။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
“ငါ့အမြင် = အမှန်”
လို့ မရော။
ကိုယ့်အမြင်မှာ ဘက်လိုက်မှုရှိနိုင်တယ်ဆိုတာ သိ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လောဘ၊ ဒေါသ၊ ထိခိုက်လိုမှု မမောင်းစေဖို့ စိတ်ကို စစ်။
သမ္မာဝါစာ—
Meeting မှာ အမှန်ပြောခွင့်ပေး။
ကိုယ်လည်း မုသားမသုံး။
အမြင်မတူသူကို စကားနဲ့ မနှိပ်စက်။
သမ္မာကမ္မန္တ—
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို အားနည်းသူအား မတရားထိခိုက်စေဖို့ မသုံး။
သမ္မာအာဇီဝ—
“အမြတ်ရတယ်” တစ်ခုတည်းမကြည့်ဘဲ လုပ်ငန်းကိုယ်တိုင် မှန်ကန်သလား စစ်။
သမ္မာဝါယာမ—
ကိုယ့်ဘက်လိုက်မှုတွေ ပယ်ဖို့ အားထုတ်။
ကောင်းတဲ့အကြံကို လက်ခံတတ်ဖို့ လေ့ကျင့်။
သမ္မာသတိ—
ဆုံးဖြတ်မီ၊ ဆုံးဖြတ်နေစဉ်၊ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ကိုယ့်စိတ်နဲ့ အကျိုးဆက်ကို သိ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ ရဲ့ ပြန်စစ်ခြင်းသဘောကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသက်သွင်း။ [၆]
သမ္မာသမာဓိ—
အရေးကြီးတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ စိတ်မလွင့်။
ချီးကျူးမှုကြောင့် မတက်။
ကန့်ကွက်မှုကြောင့် မဒေါသထွက်။
စိတ်တည်ပြီး အမှန်ကို ကြည့်။
ဒီလိုပဲ မဂ္ဂတရားကို ဆုံးဖြတ်ချက်ဘဝထဲ အသက်သွင်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားရဲ့ အနှစ်ကို စကားလေးတစ်ကြောင်းနဲ့ ယူသွားချင်တယ်—
“နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကိုယ်ချနိုင်တယ်။
အမှန်တရားကိုတော့ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း ပိုင်တယ်လို့ မယူနဲ့।”
ဒီစကားကို Owner တွေ ယူသွား။
Manager တွေ ယူသွား။
မိဘတွေ ယူသွား။
ဆရာတွေ ယူသွား။
အဖွဲ့အစည်းခေါင်းဆောင်တွေ ယူသွား။
ကိုယ့်အောက်မှာ လူတစ်ယောက်တောင် ရှိရင် ယူသွား။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်လည်း အသုံးချ။
စိတ်ထဲ—
“ငါမှန်တယ်”
ဆိုတဲ့အသံတက်လာရင်—
“မှားနိုင်တဲ့နေရာ ဘာရှိလဲ”
လို့ မေး။
“သူမသိဘူး”
လို့ထင်ရင်—
“သူမြင်ပြီး ငါမမြင်တာ ဘာရှိလဲ”
လို့ မေး။
“ငါပဲဆုံးဖြတ်မယ်”
ဆိုတဲ့အခါ—
“ဒီကိစ္စမှာ တိုင်ပင်သင့်သူ ရှိသလား”
မေး။
တိုင်ပင်ပြီးသွားရင်လည်း—
မဆုံးဖြတ်ဘဲ ကြောက်မနေ။
တာဝန်နဲ့ ဆုံးဖြတ်။
မှားရင် ပြင်။
ဒီလိုဆို တစ်ဦးတည်းဆုံးဖြတ်မှုက အတ္တအာဏာမဟုတ်တော့ဘဲ—
တာဝန်ရှိတဲ့ ဆုံးဖြတ်မှု ဖြစ်လာမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်နေ့မှာ ကိုယ့်ရာထူးကို အခြားသူယူမယ်။
ကိုယ့် Team ကို နောက်တစ်ယောက် ဦးဆောင်မယ်။
ကိုယ့်သားသမီး ကိုယ့်စကားမလိုဘဲ သူတို့ဘဝကို ဆုံးဖြတ်ရမယ့်အချိန် ရောက်မယ်။
ကိုယ်တည်ဆောက်ထားတဲ့လုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်မရှိတော့တဲ့နေ့လည်း ရောက်နိုင်တယ်။
အဲဒီနေ့မှာ—
“ငါဘယ်လောက်ဆုံးဖြတ်ခဲ့လဲ”
ဆိုတာထက်—
“ငါ့အနားကလူတွေကို ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်းဆုံးဖြတ်တတ်အောင် သင်ပေးခဲ့လဲ”
ဆိုတာ ပိုအရေးကြီးလာနိုင်တယ်။
ကိုယ်မရှိလည်း အမှန်ပြောရဲတဲ့ Culture ရှိသလား။
လူတွေ မေးခွန်းထုတ်ရဲသလား။
သီလကို အမြတ်ထက် အောက်မထားဘူးလား။
အမှားဝန်ခံနိုင်သလား။
လူတစ်ယောက်တည်းကို မမှီတဲ့စနစ်ရှိသလား။
ဒါက ကောင်းတဲ့အမွေ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ တရားနာယူရတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုအဖို့ကို မိဘဆရာသမားများ၊ ကျေးဇူးရှင်များ၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများ၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား အမျှပေးဝေပါ၏။
မိမိတို့၏ မိသားစု၊ အလုပ်၊ စီးပွားရေး၊ အဖွဲ့အစည်းတို့တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းများ ချနိုင်ကြပါစေ။
အာဏာရှိသည့်အခါ အာဏာကို မာနအဖြစ် မသုံးမိကြပါစေနဲ့။
မိမိထက် အတွေ့အကြုံနည်းသူ၏အမြင်ကိုလည်း သင့်တင့်ရာ၌ နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိထက် အတွေ့အကြုံများသူထံမှလည်း အရှက်မရှိဘဲ သင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
မသိသည်ကို မသိကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
မေးသင့်သည့်အခါ မေးနိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်သင့်သည့်အခါ မကြောက်ဘဲ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
လိုချင်နှစ်သက်မှုကြောင့် လမ်းမလွဲကြပါစေနဲ့။
မုန်းတီးမှုကြောင့် လမ်းမလွဲကြပါစေနဲ့။
မသိမမြင်မှုကြောင့် လမ်းမလွဲကြပါစေနဲ့။
ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လမ်းမလွဲကြပါစေနဲ့။
မိမိ၏အပြစ်ကို သင့်တင့်စွာ ထောက်ပြပေးသူများကို ရန်သူလို မမြင်ဘဲ ပညာရှိစွာ နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ပြောသူကို အပြစ်မပေးမိကြပါစေနဲ့။
လူတွေ မပြောရဲအောင် အာဏာမသုံးမိကြပါစေနဲ့။
အမြင်မတူမှုကို အမုန်းအဖြစ် မပြောင်းမိကြပါစေနဲ့။
တိုင်ပင်ခြင်းကို အားနည်းမှုလို့ မထင်ကြပါစေနဲ့။
တိုင်ပင်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်မချရဲသည့် အားနည်းမှုထဲလည်း မကျကြပါစေနဲ့။
မလုပ်မီ စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်နေစဉ် ပြန်သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ပြီးနောက် ရလဒ်ကို ရိုးရိုးသားသား ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားရှိလျှင် ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ခံပြီး ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်ပြီး ထပ်မဖြစ်စေရန် ပညာတိုးနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
“ငါပဲ မှန်ရမယ်၊ ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်” ဟူသော တဏှာ၊ မာန၊ ဖက်တွယ်မှုတို့ကို သမုဒယအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုတဏှာတို့ လျော့ပါးချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိမှ သမ္မာသမာဓိအထိ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို မိမိတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်း၊ စကားတိုင်း၊ လုပ်ရပ်တိုင်းအတွင်း ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်သူ ဖြစ်ရသည့်အခါ တာဝန်ရှိစွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
တစ်ယောက်တည်း အာဏာရှိလာသည့်အခါ ဓမ္မကို စံထားနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အသံတစ်သံတည်း မကြားဘဲ အမှန်တရား၏အသံကို ကြားနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] ရက်စွဲ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်သည် အင်္ဂါနေ့ဖြစ်ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၉ ရက်၊ သာသနာနှစ် ၂၅၇၀ အတွင်း ကျရောက်ကြောင်း မြန်မာပြက္ခဒိန်မှတ်တမ်းနှင့် နိုင်ငံတကာ Gregorian calendar မှ အပတ်စဉ်ရက်ကို နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။
[၂] ဒီဃနိကာယ် ၃၁။ အိမ်ထောင်ရှင်လူငယ် သိင်္ဂါလအား ဟောကြားရာ၌ နှစ်သက်လိုမှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မသိမမြင်မှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် မကောင်းမှုဘက်သို့ လမ်းလွဲနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် ခေတ်သစ် “decision bias theory” ဟု ကျမ်းကို ပြန်အမည်တပ်ခြင်းမပြုဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွင်း ဘက်လိုက်မှုကို ဆင်ခြင်ရန်သာ အသုံးပြုထားသည်။
[၃] ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၇၆။ မိမိအပြစ်ကို ထောက်ပြ၍ ဆုံးမပေးသော ပညာရှိသူကို ဘဏ္ဍာမြှုပ်နေရာညွှန်ပြသူကဲ့သို့ သဘောထားရန်နှင့် ထိုကဲ့သို့သော ပညာရှိသူနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းသည် ကောင်းကျိုးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် ဝေဖန်မှုအားလုံးမှန်သည်ဟု မဆိုဘဲ အမှန်တကယ်အကျိုးလိုလားသော ပြုပြင်ထောက်ပြမှုကို တန်ဖိုးထားရန် အသုံးပြုထားသည်။
[၄] ဒီဃနိကာယ် ၁၆။ ဝဇ္ဇီတို့၏ ကောင်းကျိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများထဲတွင် မကြာခဏစုဝေးခြင်း၊ အစည်းအဝေးများပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ညီညွတ်စွာ စုဝေး၊ ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယခုတရားတွင် ယင်းကို ခေတ်သစ်မဲပေးစနစ် သို့မဟုတ် ကော်ပိုရိတ်အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမပြုဘဲ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုနှင့် ညီညွတ်သော ဆောင်ရွက်မှုတို့၏ တန်ဖိုးကိုသာ ဆင်ခြင်ထားသည်။
[၅] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၄၀။ မိမိကိုယ်ကို၊ လောကကို၊ ဓမ္မကို အုပ်ချုပ်မူအဖြစ်ထားခြင်းဟူသော သုံးမျိုးကို ဖော်ပြပြီး၊ မိမိသည် မိမိပြုလုပ်ရာ မှန်/မမှန်ကို သိနေကြောင်းနှင့် အကုသိုလ်ပယ်၍ ကုသိုလ်ပွားရန် ဦးတည်ထားသည်။ မူလသုတ်သည် ရဟန်းကျင့်စဉ်ဖြစ်ပြီး ယခုတရားတွင် ခေတ်သစ်ခေါင်းဆောင်မှုသီအိုရီအဖြစ် မပြောင်းဘဲ အတွင်းတာဝန်ယူမှု၏ မှန်အဖြစ်သာ အသုံးပြုထားသည်။
[၆] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁။ ရာဟုလာအား ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် လုပ်ရပ်တစ်ခုမပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်နှင့် ပြုပြီးနောက် ကိုယ့်ကို၊ သူတစ်ပါးကို သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်စေမစေ ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန် သင်ကြားထားသည်။ ပြုလုပ်ပြီးနောက် အကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ပါက ဖော်ပြဝန်ခံပြီး နောင်၌ ထိန်းသိမ်းရန်လည်း သင်ကြားထားသည်။
[၇] ဒီဃနိကာယ် ၃၁။ မိတ်ဆွေအတုနှင့် မိတ်ကောင်းများကို ခွဲခြားဖော်ပြရာ၌ မကောင်းမှုမှ တားမြစ်၍ ကောင်းမှုကို ညွှန်ပြသူ၊ သိသင့်သည်ကို ပြောပေးသူတို့ကို မိတ်ကောင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားတို့အကြား အပြန်အလှန်တာဝန်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
[၈] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄။ အိမ်ထောင်ရှင်၏ လက်ရှိဘဝကောင်းကျိုးနှင့်ဆိုင်သော အချက်များအဖြစ် လုံ့လဝီရိယ၊ ရရှိထားသည့်စည်းစိမ်ကို စောင့်ရှောက်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေကို မျှတစွာ စီမံခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယခုတရားတွင် အကြံပေးကောင်းနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း၏ ဆင်ခြင်ချက်အတွက် သုံးထားသည်။
[၉] သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁။ ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း၊ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းခြင်းနှင့် ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းဟူသော သစ္စာလေးပါးကို ဖော်ပြကာ မဂ္ဂသစ္စာကို အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးအဖြစ် ရှင်းထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
ဓမ္မပဒ — ဂါထာ ၇၆။
ဒီဃနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၁၆၊ ၃၁။
မဇ္ဈိမနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၆၁။
သံယုတ္တနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၅၆.၁၁။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၃.၄၀၊ ၈.၅၄။
