Pilot Test အပြည့်အဝမချဲ့မီ အကန့်အသတ်ဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်း
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ နာယူကြမယ့်အကြောင်းက Pilot Test — အပြည့်အဝမချဲ့မီ အကန့်အသတ်ဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်း ဆိုတဲ့အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။
“Pilot Test” ဆိုတဲ့စကားက ခေတ်သစ်လုပ်ငန်း၊ ပညာရေး၊ နည်းပညာ၊ စနစ်တည်ဆောက်ရေး စတဲ့နယ်ပယ်တွေမှာ အသုံးများတဲ့ လောကီအသုံးအနှုန်းပါ။ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာထဲမှာ “Pilot Test” ဆိုတဲ့ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းလမ်းကို ဘုရားရှင် ဟောထားတာမဟုတ်ဘူးနော်။
ဒါကို အစကတည်းက ရှင်းရှင်းထားမယ်။
ဘုရားဟောတရားကို ခေတ်သစ် Business Technique တစ်ခုဖြစ်အောင် မလျှော့ဘူး။
Business Technique ကိုလည်း ဘုရားဟောလို့ မတင်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မလုပ်မီ ဆင်ခြင်ခြင်း၊
လုပ်နေစဉ် အကျိုးအပြစ်ကြည့်ခြင်း၊
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ခြင်း၊
မကောင်းတာတွေ့ရင် ရပ်ပြီးပြင်ခြင်း၊
ကောင်းတာတွေ့ရင် ထိန်းသိမ်းတိုးပွားခြင်း၊
ယူဆချက်ကို အဆုံးစွန်အမှန်လို့ အလျင်စလိုမဖမ်းခြင်း၊
တဖြည်းဖြည်း လေ့ကျင့်တိုးတက်ခြင်း၊
အလွန်တင်းလွန်း၊ အလွန်လျော့လွန်းမှုကို ညှိခြင်း—
ဒီလို ဘုရားဟောဓမ္မအလင်းတွေဟာ Pilot Test ဆိုတဲ့ လောကီလုပ်ငန်းနည်းကို ပိုပြီး ပညာရှိရှိ၊ ပိုရိုးသားစွာ၊ ပိုတာဝန်ယူစွာ အသုံးချနိုင်ဖို့ အလင်းပေးနိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ဆိုတာ ရိုးရိုးပြောရရင်—
“အရာအားလုံးကို တစ်ခါတည်း မချဲ့ခင်၊ လုံလောက်တဲ့အတိုင်းအတာတစ်ခုမှာ စမ်းပြီး အမှန်ကိုကြည့်ခြင်း”
ပါပဲ။
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အယူအဆရှိတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ကူးထဲကကောင်းတာနဲ့ လက်တွေ့မှာကောင်းတာ တူရဲ့လား?
မသေချာဘူး။
စနစ်တစ်ခု တည်ဆောက်တယ်။
စာရွက်ပေါ်မှာ အရမ်းလှတယ်။
တကယ်အသုံးပြုတဲ့လူတွေ နားလည်ရဲ့လား?
မသေချာဘူး။
ပစ္စည်းအသစ်ထုတ်မယ်။
Founder ကြိုက်တယ်။
Team ကြိုက်တယ်။
Customer ကြိုက်မကြိုက်?
မသေချာဘူး။
သင်တန်းတစ်ခုဖန်တီးမယ်။
စာသင်သူက ရှင်းတယ်ထင်တယ်။
သင်ယူသူနားလည်လား?
မသေချာဘူး။
ဒီလို မသေချာမှုတွေရှိတဲ့အခါ—
အရင်းအနှီး၊ အချိန်၊ လူအား၊ နေရာ၊ နာမည်၊ စနစ်အားလုံးကို တစ်ခါတည်း အကြီးအကျယ်မထည့်ခင်—
သင့်တော်တဲ့အတိုင်းအတာတစ်ခုနဲ့ အရင်စမ်းကြည့်ခြင်း ကို Pilot Test လို့ နားလည်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Pilot Test ကို—
“အကြမ်းလုပ်ကြည့်တာ”
လို့ မယူနဲ့။
“ဘာဖြစ်ဖြစ်အရင်လုပ်”
မဟုတ်ဘူး။
“စည်းကမ်းမလိုဘူး၊ စမ်းတာပဲ”
မဟုတ်ဘူး။
“Customer ကို ပစ္စည်းစမ်းတဲ့လူလုပ်လိုက်မယ်”
မဟုတ်ဘူး။
“Safety မသေချာသေးလည်း စမ်းမယ်”
မဟုတ်ဘူး။
ကောင်းတဲ့ Pilot Test မှာ ရှင်းရမယ့်အရာရှိတယ်။
ဘာကိုသိချင်တာလဲ?
ဘယ်နယ်ပယ်အထိ စမ်းမှာလဲ?
ဘယ်လောက်ကြာမှာလဲ?
ဘယ်သူတွေပါမလဲ?
ဘယ်အရာကို မစမ်းသေးဘူးလဲ?
ဘာဖြစ်ရင် ဆက်မလဲ?
ဘာဖြစ်ရင် ပြင်မလဲ?
ဘာဖြစ်ရင် ရပ်မလဲ?
ဒီလိုစဉ်းစားရတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေ့ Pilot Test တရားရဲ့ အဓိကစကားတစ်ခွန်းကို အစကတည်းက မှတ်ထားပါ။
“သေးသေးစမ်းတာဟာ သေးသေးတွေးတာ မဟုတ်ဘူး။ ကြီးကြီးမမှားခင် စောစောသိချင်တာ।”
ဒီစကား။
Vision ကြီးလို့ရတယ်။
ရည်မှန်းချက်ကြီးလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် မသိသေးတဲ့အချက်တွေရှိရင်—
အရင်စမ်းနိုင်တယ်။
တစ်ယောက်က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဆိုင်တစ်ရာဖွင့်ချင်တယ်။
Vision ကြီးတယ်။
ဒါပေမယ့် ပထမဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ Customer ဘာကြောင့်ဝယ်တယ်ဆိုတာတောင် မသိသေးဘူး။
တစ်ရာဖွင့်လိုက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ?
အလုပ်ကောင်းကို ချဲ့နိုင်သလို—
မသိမှုကိုလည်း ချဲ့နိုင်တယ်။
စနစ်ကောင်းကို ချဲ့နိုင်သလို—
စနစ်မှားကိုလည်း ချဲ့နိုင်တယ်။
အကျိုးကို ချဲ့နိုင်သလို—
အမှားကိုလည်း ချဲ့နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Scale မလုပ်ခင် Pilot လုပ်ခြင်းဟာ အမြင်သေးတာမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်သိတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ပထမဆုံး အဓိကဘုရားဟောကျမ်းအုတ်မြစ်က မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် ဖြစ်ပါတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို မှန်တစ်ချပ်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး မေးတော်မူတယ်။
မှန်ဆိုတာ ဘာအတွက်?
ပြန်ကြည့်ဖို့။
အဲဒီလိုပဲ ကိုယ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှု၊ နှုတ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှု၊ စိတ်ဖြင့်ပြုမယ့်အမှုတို့ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်ဖို့ ဟောထားတယ်။
မပြုမီ ကြည့်။
ပြုနေစဉ် ကြည့်။
ပြုပြီးနောက် ကြည့်။
ကိုယ့်ကို ထိခိုက်မလား?
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်မလား?
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်မလား?
မကောင်းတဲ့အကျိုးဖြစ်မယ်ဆို မပြုသင့်ဘူး။
ပြုနေတုန်း မကောင်းတာမြင်လာရင် ဆက်မလုပ်သင့်ဘူး။
ပြုပြီးမှ မကောင်းတာတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ ဖော်ထုတ်၊ ပြင်ဆင်၊ နောင်မှာထိန်းသိမ်းဖို့ ဟောထားတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီသုတ်တော်ဟာ Pilot Test ဟောတာမဟုတ်ဘူး။
ဒါကို ထပ်ပြောမယ်။
ဒါပေမယ့် Pilot Test ကို ဓမ္မအလင်းနဲ့ကြည့်ဖို့ အလွန်တန်ဖိုးရှိတဲ့ အခြေခံတစ်ခုရတယ်။
Pilot မစခင်—
မပြုမီ ဆင်ခြင်။
Pilot လုပ်နေစဉ်—
ပြုနေစဉ် ဆင်ခြင်။
Pilot ပြီးသွားပြီ—
ပြုပြီးနောက် ဆင်ခြင်။
ဒီသုံးဆင့်ဟာ အရေးကြီးတယ်။
တချို့ Founder က Pilot စပြီးတာနဲ့—
“အစီအစဉ်အတိုင်း ပြီးအောင်လုပ်ရမယ်”
လို့ ထင်တယ်။
ဒါပေမယ့် စမ်းနေတုန်း လူကို ထိခိုက်နေပြီဆို?
ရပ်ရမယ်။
Customer data ပေါက်ကြားနေတာတွေ့ပြီဆို?
“Pilot ပြီးအောင်စောင့်”
မလုပ်ရဘူး။
အစားအစာ Safety ပြဿနာတွေ့ပြီဆို?
“နောက်တစ်ပတ် Review မှာပြောမယ်”
မဖြစ်ဘူး။
ရပ်။
ပြင်။
ဒါ MN 61 ရဲ့ အလင်းနဲ့ အရမ်းရှင်းတယ်။
စမ်းသပ်မှုရဲ့အချိန်ဇယားထက် လူ့အကျိုး၊ အန္တရာယ်က ပိုအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test ကောင်းတစ်ခုမှာ ပထမဆုံးမေးခွန်းက—
“ဘာကို စမ်းမှာလဲ?”
အရမ်းရိုးတဲ့မေးခွန်းပဲ။
ဒါပေမယ့် လူတော်တော်များများ အဲဒီမေးခွန်းမရှင်းဘူး။
“Product စမ်းမယ်”
ဆိုတယ်။
Product ရဲ့ ဘာကို?
ဈေးလား?
အသုံးဝင်မှုလား?
အရည်အသွေးလား?
ပို့ဆောင်မှုလား?
Customer ရဲ့လိုအပ်ချက်လား?
သုံးစွဲရလွယ်ကူမှုလား?
Team လုပ်ဆောင်နိုင်မှုလား?
တစ်ခုမှ မရှင်းဘူး။
ပြီးရင် Pilot လုပ်။
Pilot ပြီးတော့—
“ကောင်းပါတယ်”
ဆို။
ဘာကောင်းတာလဲ?
မသိ။
ဒီလိုဖြစ်ရင် စမ်းသပ်မှုက ဗဟုသုတမပေးဘူး။
အလုပ်ပဲတိုးတယ်။
ဒါကြောင့် Pilot မစခင်—
“ဒီ Pilot ပြီးရင် ငါတို့ ဘာကို အရင်ထက် ပိုသေချာသိချင်တာလဲ?”
မေး။
ဒီမေးခွန်း။
ဥပမာ စိတ်ကူးယဉ်လုပ်ငန်းတစ်ခုကြည့်ရအောင်။
ဒီဟာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့လုပ်ငန်းသမိုင်းမဟုတ်ဘူးနော်။ သင်ကြားဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ ဥပမာပါ။
လူတစ်ယောက်က အသေးစားဆိုင်ရှင်တွေအတွက် စာရင်းစနစ်တစ်ခု ဖန်တီးချင်တယ်ဆိုပါစို့။
သူမေး—
“ဒီစနစ်က ကောင်းလား?”
အရမ်းကျယ်တယ်။
Pilot မေးခွန်းကို ရှင်းအောင်လုပ်—
“နေ့စဉ်အရောင်းနဲ့ အကြွေးစာရင်းကို ဒီပုံစံနဲ့ ဆိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် ဆယ်မိနစ်အတွင်း ဖြည့်နိုင်သလား?”
အခုရှင်းသွားပြီ။
ဒီ Pilot မှာ စမ်းရမယ့်အရာက—
တစ်နိုင်ငံလုံး Market ရှိမရှိ မဟုတ်ဘူး။
Software အကုန်ကောင်းမကောင်း မဟုတ်ဘူး။
ဆိုင်ရှင်က နေ့စဉ်အသုံးပြုနိုင်ရဲ့လား—
ဒါကို စမ်းတာ။
ဒါကြောင့် Pilot ရဲ့အောင်မြင်မှုလည်း ရှင်းလာတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
မေးခွန်းမရှင်းရင် အဖြေမရှင်းဘူး။
ဒါ Pilot ရဲ့ ပထမအခြေခံ။
တရားဘက်မှာလည်း ဦးဇင်းတို့ကြည့်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉၊ ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင် မဘုရားဖြစ်မီ ဘုရားလောင်းအဖြစ် ကျင့်ကြံစဉ် စိတ်အတွေးတွေကို နှစ်စုခွဲပြီး အကျိုးအပြစ်ကို ကြည့်တော်မူခဲ့ပုံ ဟောထားတယ်။
ကာမဘက်၊ မုန်းတီးဘက်၊ ထိခိုက်လိုဘက် အတွေးတွေ ပေါ်လာရင်—
ဒီအတွေးက ကိုယ့်ကိုထိခိုက်သလား၊ သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်သလား၊ နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်သလား၊ ပညာကိုဖုံးကွယ်သလား—
ဆိုတာ ကြည့်ပြီး ပယ်တယ်။
နက္ခမ္မဘက်၊ မမုန်းတီးဘက်၊ မထိခိုက်လိုဘက် အတွေးတွေကိုလည်း အကျိုးဘက်နဲ့ ကြည့်တယ်။ ကောင်းတဲ့အတွေးဖြစ်ပေမယ့် အလွန်ကြာအောင် ဆက်တွေးနေရင် ကိုယ်ပင်ပန်းပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်နိုင်တာကိုပါ သိပြီး စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီမှာ အလွန်ကောင်းတဲ့ သဘောတစ်ခုရှိတယ်။
နာမည်ကိုမကြည့်ဘူး။ အကျိုးကိုကြည့်တယ်။
“ဒီဟာက Idea ကောင်းတယ်”
ဆိုတဲ့နာမည်တပ်ထားလို့ မပြီးဘူး။
လက်တွေ့အကျိုးကြည့်။
“ဒီဟာ Innovation”
လို့ခေါ်ထားလို့ မပြီးဘူး။
လူ့အကျိုးကြည့်။
“ဒီဟာ New System”
လို့ခေါ်ထားလို့ မပြီးဘူး။
အသုံးဝင်မဝင်ကြည့်။
“ဒီဟာ Pilot”
လို့ နာမည်တပ်ထားလို့လည်း မှန်မသွားဘူး။
အန္တရာယ်ရှိသလား?
ရိုးသားသလား?
တကယ်သင်ယူစရာရှိသလား?
ကြည့်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test ရဲ့ ဒုတိယအရေးကြီးဆုံးအချက်က—
နယ်ပယ်ကန့်သတ်ခြင်း။
Pilot ဆိုတာ အကုန်လုံးကို အပြည့်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
အဲဒီလိုလုပ်ရင် Pilot မဟုတ်တော့ဘူး။
Full Launch နဲ့မကွာတော့ဘူး။
Pilot မှာ—
ဘယ်Customer အုပ်စု?
ဘယ်ဆိုင်တစ်ဆိုင်?
ဘယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့?
ဘယ်အချိန်ကာလ?
ဘယ်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ပိုင်း?
ဘယ်Feature?
ကို အရင်စမ်းမလဲ ရှင်းရတယ်။
ဒါ ဘာကြောင့်လဲ?
အန္တရာယ်ကို ထိန်းဖို့။
ကုန်ကျစရိတ်ကို ထိန်းဖို့။
အကြောင်းအကျိုးကို ပိုရှင်းဖို့။
အမှားတွေ့ရင် ပြန်ပြင်လို့ရဖို့။
နောက်တစ်ခု—
သင်ယူချင်တဲ့အချက် မပျောက်ဖို့။
တစ်ခါတည်း အရာတစ်ရာပြောင်းရင် ဘာကြောင့်ကောင်း၊ ဘာကြောင့်ဆိုး မသိတော့ဘူး။
ဥပမာ—
စားသောက်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ Service အသစ်စမ်းတယ်။
Menu ပြောင်း။
ဈေးပြောင်း။
ဝန်ထမ်းပြောင်း။
ဆိုင်အပြင်အဆင်ပြောင်း။
Opening hour ပြောင်း။
Promotion ပြောင်း။
အကုန်တစ်ခါတည်း။
ရောင်းအားတက်တယ်။
ဘယ်ဟာကြောင့်?
မသိ။
ကျတယ်။
ဘယ်ဟာကြောင့်?
မသိ။
ဒါ Pilot ကောင်းလား?
သင်ယူမှုအတွက် မရှင်းဘူး။
ဒါကြောင့်—
တစ်ခါတည်း အကုန်ပြောင်းတာထက် သိချင်တဲ့မေးခွန်းကို ရှင်းအောင် စမ်း။
ဒီဟာ လောကီစီမံခန့်ခွဲမှုအလင်း။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီသဘောကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၅၊ စင်္ကီသုတ် နဲ့လည်း အလင်းယူလို့ရတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ ယုံကြည်မှု၊ ကိုယ်နှစ်သက်မှု၊ အစဉ်အလာ၊ ဆင်ခြင်ယူဆမှု စတာတွေဟာ မှန်နိုင်သလို မမှန်နိုင်တာလည်းရှိတဲ့အတွက် “ငါ့အမြင်တစ်ခုတည်းသာ အမှန်” ဆိုပြီး အလျင်စလို အဆုံးသတ်မထားဖို့ အလွန်သတိရှိစေတယ်။ အမှန်ကို ကာကွယ်တဲ့သူဟာ ကိုယ်ယုံတာကို “ငါယုံတာဒီလို” လို့ မှန်ကန်စွာ ပြောနိုင်ပေမယ့် အဲဒါတစ်ခုတည်းနဲ့ အဆုံးစွန်အမှန်လို့ မကြေညာသင့်သေးကြောင်း ရှင်းပြထားတယ်။
ဒီသဘော Founder အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
“Customer ဒီFeature ကြိုက်မှာ”
ဆိုရင်—
“ဒါ ငါ့ယူဆချက်”
လို့သိ။
“သေချာကြိုက်မယ်”
မလုပ်နဲ့။
“ဒီဈေး Market က လက်ခံမယ်”
ယူဆတယ်။
ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“Market လက်ခံပြီးသား”
မပြောနဲ့။
Pilot လုပ်ရတဲ့အကြောင်းက အဲဒီယူဆချက်ကို လက်တွေ့နဲ့တွေ့ဖို့။
ယူဆချက်ဟာ စမ်းသပ်ရမယ့်အရာ။ ကာကွယ်ရမယ့်အတ္တမဟုတ်ဘူး။
ဒီစကား အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Pilot မလုပ်ချင်တဲ့အကြောင်းက—
Founder က ကိုယ့်Idea ကို အရမ်းယုံလို့။
“ငါသိတယ်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာနဲ့သိ?
ကိုယ်ကြိုက်လို့လား?
Team ကြိုက်လို့လား?
အတွေ့အကြုံတစ်ခုရှိလို့လား?
Customer အတည်ပြုပြီးပြီလား?
Data ရှိလား?
ဒီအရာတွေ ခွဲရမယ်။
ယုံကြည်မှုက အရေးကြီးတယ်။
ယုံကြည်မှုမရှိရင် ဘယ်လိုစမလဲ?
ဒါပေမယ့်—
ယုံကြည်မှုဟာ အဖြစ်မှန်စစ်ဆေးမှုကို ဖယ်ရှားခွင့်မပေးဘူး။
စင်္ကီသုတ်အလင်းက ဒီနေရာမှာ အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အမှန်ကိုချစ်တဲ့လူက—
“ငါမှားနိုင်တယ်”
ဆိုတဲ့တံခါးကို ဖွင့်ထားတယ်။
ဒီတံခါးရှိမှ သင်ယူလို့ရတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ရဲ့ နောက်တစ်ချက်က—
အောင်မြင်မှုကို မစခင် သတ်မှတ်ထား။
ဒီစကားကို လုပ်ငန်းရှင်တွေ အထူးမှတ်။
Pilot လုပ်ပြီးမှ အောင်မြင်မှုစံကို ပြောင်းလိုက်ရင်—
ကိုယ်လိုချင်တဲ့အဖြေကို ကိုယ်ဖန်တီးလို့ရတယ်။
ဥပမာ—
ပထမက—
“Customer ဆယ်ယောက်ထဲ ရှစ်ယောက်က နောက်တစ်ခါထပ်သုံးရင် ဆက်ချဲ့မယ်”
လို့ထား။
Pilot ပြီးတော့ လေးယောက်ပဲ ထပ်သုံးတယ်။
Founder က—
“လေးယောက်ကလည်း မဆိုးပါဘူး၊ အောင်မြင်တယ်”
ပြော။
ဒါဘာဖြစ်လဲ?
အဖြေမြင်ပြီး စံပြောင်းတာ။
အဲဒီလိုဆို အမှန်သိချင်တာမဟုတ်ဘူး။
Idea ကို ကာကွယ်ချင်တာ။
ဒါကြောင့် Pilot မစခင်ကတည်းက—
“ဘာတွေ့ရင် ဆက်မလဲ?”
“ဘာတွေ့ရင် နောက်တစ်ကြိမ်ပြင်ပြီး ထပ်စမ်းမလဲ?”
“ဘာတွေ့ရင် ရပ်မလဲ?”
ကို သတ်မှတ်ထား။
ဒီအရေအတွက်၊ စံတွေဟာ လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် မတူနိုင်တယ်။
Universal နံပါတ်တစ်ခု ဦးဇင်းတို့ မတီထွင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် Principle ကရှင်းတယ်—
ရလဒ်မြင်ပြီးမှ စည်းကမ်းပြန်မရေးနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ စိတ်က ဘာလုပ်တတ်လဲ?
ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အဖြေကို ကြီးမြင်တယ်။
မကြိုက်တဲ့အဖြေကို သေးမြင်တယ်။
Customer ဆယ်ယောက်ထဲ နှစ်ယောက်အရမ်းကြိုက်တယ်။
ရှစ်ယောက် မကြိုက်။
ကိုယ်က နှစ်ယောက်ကိုပဲ အာရုံစိုက်။
“Market Validation ရပြီ”
ဆို။
တစ်ခါတလေ ရှစ်ယောက်က ကိုယ့်Customer မဟုတ်တာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ခါတလေ နှစ်ယောက်က အထူးအခြေအနေကြောင့် ကြိုက်တာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဖြေကို ချက်ချင်းမပြောနဲ့။
အချက်အလက်ကို အမှန်အတိုင်းထား။
ပြီးမှ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်။
ဒီလိုစိတ်ထားဟာ စင်္ကီသုတ်ရဲ့ “အမှန်ကို မလွန်ကဲဘဲ ကာကွယ်ခြင်း” နဲ့ အလွန်ကိုက်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test မှာ နောက်ထပ် အန္တရာယ်ကြီးတစ်ခု—
Pilot participant က တကယ့်အခြေအနေနဲ့ မတူတာ။
ကိုယ့်မိတ်ဆွေတွေကို စမ်း။
အကုန်—
“ကောင်းတယ်”
ပြောတယ်။
Market တကယ်ကောင်းပြီလား?
မသေချာဘူး။
ဘာကြောင့်?
မိတ်ဆွေက အားနာနိုင်တယ်။
အခမဲ့သုံးတာနဲ့ ငွေပေးသုံးတာ မတူနိုင်ဘူး။
Founder ကိုသိတဲ့သူနဲ့ မသိတဲ့Customer မတူနိုင်ဘူး။
Pilot သုံးတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်က တကယ့်အသုံးပြုမှုနဲ့ မတူနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Pilot သေးရမယ်ဆိုပေမယ့် မေးခွန်းအတွက် သင့်တော်တဲ့လူတွေ ဖြစ်ရမယ်။
အသေးစားဆိုတာ အလွယ်ရွေးတာမဟုတ်ဘူး။
သင့်တော်စွာရွေးတာ။
ဒါကို Business Research ရဲ့ လောကီစည်းကမ်းအဖြစ်ယူ။
ဘုရားဟောစာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အမှန်ကို မဖျက်ချင်တဲ့စိတ်ထားနဲ့ ကိုက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ယောက်က Online Course တစ်ခုလုပ်မယ်ဆိုပါစို့။
ဒီဟာလည်း စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာ။
သူက ပညာရှင်မိတ်ဆွေဆယ်ယောက်ကို Video ပို့။
အကုန်—
“အရမ်းကောင်းတယ်”
ပြော။
ဒါနဲ့ Beginner တွေအတွက် သင်တန်းထုတ်လိုက်တယ်။
Beginner တွေ နားမလည်။
ဘာဖြစ်လဲ?
Pilot participant မှားတယ်။
Expert က နားလည်တာနဲ့ Beginner နားလည်တာ မတူဘူး။
ဒါကြောင့် ကိုယ်သိချင်တာ—
“Beginner နားလည်လား?”
ဆိုရင် Beginner နဲ့ စမ်း။
ဒါ ရိုးရိုးပဲ။
ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ အများကြီးမှားတတ်တယ်။
ဒီနေရာမှာ Pilot Test ဟာ လုပ်ငန်းထက်ပိုပြီး မေးခွန်းရှင်းမှု ကို စမ်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ရဲ့နောက်ထပ်အချက်က—
Pilot မှာ စာရင်းမှတ်တမ်းရှိရမယ်။
ဘာကြောင့်?
လူ့မှတ်ဉာဏ်က ကိုယ်ကြိုက်တာ မှတ်တတ်တယ်။
အမှားတွေ ပျော့သွားတတ်တယ်။
တစ်လကြာ—
“အရမ်းကောင်းခဲ့တာပဲ”
ထင်တတ်တယ်။
တကယ်တော့ Complaint ခုနစ်ခုရှိခဲ့တယ်။
ဒါကြောင့် Pilot လုပ်ရင်—
မစခင် ဘာယူဆခဲ့?
ဘာဖြစ်ခဲ့?
ဘယ်ပြဿနာပေါ်?
ဘယ်အချိန်?
ဘယ်လိုဖြေရှင်း?
နောက်ထပ်ဘာလို?
စာရင်းထား။
ဒီဟာ လောကီစီမံခန့်ခွဲမှုနည်း။
ဒါပေမယ့် အပ္ပမာဒ၊ မမေ့မလျော့မှု ကို ကူညီတယ်။
MN 61 ရဲ့ ပြုပြီးနောက်ဆင်ခြင်မှုကို တကယ်အသုံးချချင်ရင်—
မှတ်တမ်းက အထောက်အကူဖြစ်တယ်။
“ထင်တာနဲ့” မဆင်ခြင်ဘူး။
ဖြစ်ခဲ့တာကို ကြည့်ပြီး ဆင်ခြင်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test ရဲ့နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့စကားက—
“Stop Rule” — ရပ်ရမယ့်အချက်။
ဒါကို မြန်မာလို—
“ဘယ်အခြေအနေရောက်ရင် ချက်ချင်းရပ်မလဲ”
လို့ ရိုးရိုးပြောမယ်။
Pilot တစ်ခုမှာ—
ငွေကုန်ကျစရိတ် ဒီထက်မကျော်ရ။
Safety issue တစ်ခုဖြစ်လာရင် ရပ်။
Customer တစ်ဖက်ကို မထင်မှတ်တဲ့ထိခိုက်မှုဖြစ်လာရင် ရပ်။
Data privacy ချိုးဖောက်နိုင်တာ တွေ့ရင် ရပ်။
အရည်အသွေးက အနည်းဆုံးစံမမီရင် ရပ်။
ဒီလို။
ဘာကြောင့် ကြိုသတ်မှတ်ရတာလဲ?
အလုပ်စပြီးတာနဲ့ စိတ်က ရပ်ရခက်သွားတတ်လို့။
“ဒီလောက်လုပ်ပြီးပြီ”
“ဒီလောက်သုံးပြီးပြီ”
“နောက်နည်းနည်းဆို အဆင်ပြေမှာ”
ဆိုပြီး ဆက်တတ်တယ်။
တစ်ခါတလေ အဲဒါဇွဲမဟုတ်ဘူး။
ဖမ်းဆုပ်မှု။
ဒီအချက်ကို ဓမ္မဘက်က စဉ်းစားရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မကောင်းတဲ့အကျိုးကို ရှင်းရှင်းမြင်နေပြီး—
“ငါစထားတာ၊ ငါပြီးအောင်လုပ်မယ်”
ဆိုတာ မှန်တဲ့ဇွဲလား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ မှာ ပြုနေစဉ် အမှုတစ်ခုက ထိခိုက်မှုဆီ ဦးတည်နေတာကို သိရင် ပယ်ဖို့ ရှင်းတယ်။
ဒါကြောင့်—
ရပ်တတ်ခြင်းလည်း ပညာ။
စတတ်တာကိုပဲ ချီးကျူးတယ်။
ဆက်တတ်တာကို ချီးကျူးတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ရပ်သင့်ချိန် ရပ်တတ်ခြင်းကိုလည်း ချီးကျူးရမယ်။
တချို့အလုပ်တွေမှာ ရပ်ခြင်းဟာ အရှုံးမဟုတ်ဘူး။
ပိုကြီးတဲ့အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်တာ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၅၊ သောဏသုတ် ကို ပြန်ကြည့်။
အရှင်သောဏ အလွန်အားထုတ်ပြီး စိတ်ပျက်လာချိန် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဗီဏာကြိုးအကြောင်း မေးတော်မူတယ်။
အရမ်းတင်းရင် အသံကောင်းမထွက်။
အရမ်းလျော့ရင်လည်း အသံကောင်းမထွက်။
သင့်တော်စွာညှိရတယ်။
အဲဒီလို အားထုတ်မှုကိုလည်း သင့်တော်အောင်ညှိဖို့ လမ်းညွှန်တယ်။
Pilot Test အတွက် ဒီအလင်း တန်ဖိုးကြီးတယ်။
Pilot မကောင်းဘူးဆိုတာတွေ့ပြီ။
ဘာလုပ်မလဲ?
တစ်ဖက်က—
“ပစ်လိုက်”
တစ်ခါတည်း။
နောက်တစ်ဖက်က—
“ဘာဖြစ်ဖြစ်ဆက်”
အဆုံးမရှိ။
နှစ်ခုလုံး မဖြစ်စေချင်ဘူး။
ညှိ။
ပြဿနာက Idea ကိုယ်တိုင်လား?
Implementation လား?
ဈေးလား?
Customer အုပ်စုလား?
Timing လား?
Training မလုံလောက်လို့လား?
ပြန်ကြည့်။
ပြင်နိုင်တဲ့အရာဆို ပြင်ပြီး ထပ်စမ်း။
အခြေခံယူဆချက်မှားတာသေချာလာရင် ရပ်။
ဒီဟာ ပညာနဲ့ဇွဲကို အတူထားတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေက—
“Pilot မအောင်မြင်ရင် Full Launch ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?”
လို့ စိတ်ပူတယ်။
ဒါကြောင့် Pilot ရလဒ်ကို လှပအောင် ဖျောက်တတ်တယ်။
ဒီဟာ အန္တရာယ်အရမ်းကြီးတယ်။
Pilot ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က ဘာလဲ?
ပြဿနာကို စောစောတွေ့ဖို့။
ဒါပေမယ့် ပြဿနာတွေ့တော့ ဖုံးလိုက်တယ်။
ဒါဆို Pilot လုပ်ရတဲ့အကျိုး ဘယ်မှာလဲ?
ဥပမာ Pilot store တစ်ဆိုင်မှာ Inventory problem အကြီးကြီးရှိတယ်။
Founder က—
“Full Launch ရက်သတ်မှတ်ပြီးပြီ၊ ပြန်မရွှေ့တော့ဘူး”
ဆိုပြီး ဆိုင်ဆယ်ဆိုင်ချဲ့။
အခု Inventory problem ဆယ်ဆိုင်။
Pilot က သတိပေးတာကို မနားထောင်လိုက်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Pilot ရဲ့အလုပ်ဟာ Full Launch ကို အတည်ပြုဖို့ပဲ မဟုတ်ဘူး။ Full Launch မလုပ်သင့်သေးကြောင်း သတိပေးဖို့လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီစကား အရေးကြီးတယ်။
Pilot မှာ “No” ရတာ—
Pilot ပျက်တာမဟုတ်ဘူး။
မေးခွန်းကို ရှင်းရှင်းဖြေလိုက်တာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot ရဲ့ အောင်မြင်မှုကို—
“အစီအစဉ်အတိုင်းဖြစ်တယ်”
တစ်ခုတည်းနဲ့ မတိုင်းနဲ့။
Pilot ရဲ့ အခြားအောင်မြင်မှုတစ်ခုက—
အမှားယူဆချက်ကို စောစောဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း။
Founder ထင်တယ်—
Customer က Speed ကြိုက်မယ်။
Pilot ပြတယ်—
Customer က Reliability ကို ပိုလိုတယ်။
Founder ရှုံးသလား?
သူ့ယူဆချက်တစ်ခု မမှန်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရင်းအနှီးအကြီးမထည့်ခင် အမှန်သိလာတယ်။
ဒါကြောင့် Pilot အောင်မြင်တယ်လို့ ပြောနိုင်တဲ့သဘောရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် အရှုံးမရှိသလို မပြောနဲ့။
Pilot အတွက် သုံးထားတဲ့ငွေ၊ အချိန်ရှိတယ်။
အဲဒါ Cost။
တကယ်တန်ဖိုးရှိတဲ့မေးခွန်းက—
အဲဒီကုန်ကျစရိတ်အတွက် ဘာသိလာသလဲ?
ဘာမှမသိဘူးဆိုရင် Pilot design ကို ပြန်စစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၇၀၊ ကီဋာဂိရိသုတ် ရဲ့ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှုနဲ့ အလင်းယူလို့ရတယ်။
အဲဒီသုတ်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဆုံးစွန်သိမြင်မှုကို တစ်ခါတည်း ရောက်တာမဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းပြုမှု၊ တဖြည်းဖြည်းကျင့်မှုတို့နဲ့ ရောက်ကြောင်း ရှင်းပြထားတယ်။ ယုံကြည်မှုဖြစ်၊ ချဉ်းကပ်၊ နားထောင်၊ မှတ်သား၊ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်၊ ဆင်ခြင်၊ အားထုတ်—ဒီလို အဆင့်ဆင့်သွားတယ်။
Pilot Test ကို ဘုရားဟောနည်းတစ်ခုလို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့်—
အရာကြီးတစ်ခုကို ပထမအကြိမ်မှာ အဆုံးစွန်အဆင့် မတောင်းဘဲ တစ်ဆင့်ချင်း သင်ယူတိုးတက်နိုင်ခြင်း ဆိုတဲ့ အလင်းအရမ်းကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
အလားတူ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၁၉၊ ပဟာရာဒသုတ် မှာလည်း ပင်လယ်ကြီးက ကမ်းကနေ တဖြည်းဖြည်းလျှော၊ တဖြည်းဖြည်းနိမ့်၊ တဖြည်းဖြည်းနက်သလို ဓမ္မဝိနယမှာ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းပြုကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်မှုရှိကြောင်း ပင်လယ်ဥပမာနဲ့ ဖော်ပြထားတယ်။
ဒီသဘောကို လောကီလုပ်ငန်းထဲ အသုံးချရင်—
Pilot တစ်ခုကနေ Full Scale တစ်ခါတည်းမခုန်နဲ့။
Pilot ကောင်းတယ်။
နောက်တစ်ဆင့်?
သေးသေးချဲ့။
စနစ်ထပ်ကြည့်။
Quality တည်လား?
Cost တည်လား?
လူတိုးလာရင် အလုပ်ဖြစ်လား?
အဲဒီမှ နောက်ထပ်တိုး။
ဒါကို တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်ခြင်း လို့ လောကီဘက်က အသုံးချလို့ရတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
အရမ်းကောင်းတဲ့Pilot တစ်ခုမှာ အကြီးဆုံးမေးခွန်းနောက်တစ်ခုရှိတယ်—
“Pilot မှာကောင်းတာ Full Scale မှာလည်း ကောင်းမလား?”
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
လူငါးယောက်နဲ့အလုပ်ဖြစ်တယ်။
လူငါးရာနဲ့?
မသေချာဘူး။
Founder ကိုယ်တိုင် Customer အားလုံးကို ဖုန်းပြန်တယ်။
Customer ဆယ်ယောက်တုန်းက ကောင်းတယ်။
Customer တစ်သောင်းရလာရင်?
မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။
ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ Founder ကိုယ်တိုင် Quality စစ်တယ်။
ဆိုင်ငါးဆယ်မှာ?
စနစ်လိုလာတယ်။
ဒီနေရာမှာ Pilot အောင်မြင်မှုကို လွဲဖို့ လွယ်တယ်။
Pilot မှာ Founder ကိုယ်တိုင်အားထုတ်ပြီး အရာအားလုံးကောင်းအောင် ထမ်းထားတယ်။
ပြီးတော့—
“System ကအောင်မြင်ပြီ”
ထင်တယ်။
တကယ်က System အောင်မြင်တာလား?
Founder ရဲ့အင်အားနဲ့ ဖုံးထားတာလား?
ဒီမေးခွန်း။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test က အဲဒီလို hidden dependency တွေကို ရှာရမယ်။
“ဒီအလုပ် Founder မရှိရင် လည်လား?”
“ဝန်ထမ်းအသစ်လုပ်နိုင်လား?”
“Customer နှစ်ဆဖြစ်ရင် Quality ကျလား?”
“Cost တကယ်တွက်ထားသလား?”
“Manual လုပ်နေတာတွေ ဘာတွေလဲ?”
ဒီလို။
ဒါကြောင့် Pilot နောက်ပိုင်း ချဲ့မလုပ်ခင် စနစ်ကိုကြည့်။
မဟုတ်ရင်—
Pilot Success ကို Scale Failure လုပ်မိနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Engineering analogy တစ်ခု သုံးချင်တယ်။
ဒါ ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ပါဘူး။
အင်ဂျင်နီယာအလုပ်မှာ Prototype၊ load testing၊ staged testing စတဲ့နည်းတွေကို အသုံးပြုတတ်တယ်။ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို စမ်းတာက အပြည့်အစုံစနစ်ရဲ့ အခြေအနေအားလုံးကို အာမခံမပေးနိုင်ဘူး။ Test condition နဲ့ actual condition ကွာနိုင်တယ်။
အလားတူ—
Pilot Test က Full Scale အောင်မြင်မှုကို အာမခံမပေးဘူး။
Pilot က—
မသိတာကို လျှော့ပေးတယ်။
အာမခံစာမပေးဘူး။
ဒီကွာခြားချက် မှတ်ထား။
Pilot လုပ်ပြီး—
“အခုအန္တရာယ်မရှိတော့ဘူး”
ဆိုရင် မှားနိုင်တယ်။
မှန်တာက—
“အရင်ထက် ပိုသိလာပြီ။ ဒါပေမယ့် ချဲ့လိုက်ရင် အသစ်ပေါ်မယ့်အန္တရာယ်တွေ ရှိနိုင်သေးတယ်”
ဒီစိတ်ထား ပိုပညာရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot = certainty မဟုတ်ဘူး။ Reduced uncertainty။
ဒီစကားကို မြန်မာလိုပြန်ပြောရရင်—
Pilot Test ဟာ မသေချာမှုကို ပျောက်အောင်လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ မသေချာမှုကို လျှော့ပေးတာ။
လောကမှာ အကုန်သေချာဖို့မလွယ်ဘူး။
Market ပြောင်းနိုင်တယ်။
လူပြောင်းနိုင်တယ်။
Competitor ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဥပဒေပြောင်းနိုင်တယ်။
ကုန်ကျစရိတ်ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Pilot တစ်ခုနဲ့ အနာဂတ်အားလုံးကို ဖတ်လို့မရဘူး။
ဒီကိုနားလည်ရင်—
Pilot အောင်မြင်လည်း မာနမတက်။
Pilot မအောင်မြင်လည်း လုံးဝမပျက်။
အမှန်ကိုလေ့လာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test မှာ အရေးကြီးတဲ့နောက်တစ်ခု—
Customer ကို သိသိသာသာ မလှည့်စားရဘူး။
“Pilot ပါ”
ဆိုပြီး Customer မသိဘဲ မပြီးသေးတဲ့အရာကို ပြီးပြီလို့ ရောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
လိုအပ်တဲ့အချက်ကို ရှင်းလင်းရမယ်။
ဥပမာ—
Service က Pilot stage ဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာအခြေအနေမှာ Customer သိသင့်တဲ့ risk ရှိရင် သိရမယ်။
Delivery သတ်မှတ်ချက်ဘာလဲ?
ဘာပါ?
ဘာမပါ?
Data ကို ဘယ်လိုသုံးမလဲ?
Refund ရှိလား?
ဒီအရာတွေကို သက်ဆိုင်ရာဥပဒေ၊ လုပ်ငန်းစည်းမျဉ်းနဲ့အညီ ရှင်းရမယ်။
ဓမ္မဘက်မှာတော့—
မုသားကို Pilot ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ ဖုံးလို့မရဘူး။
အမှန်မဟုတ်တာ အမှန်လိုမပြောရ။
Pilot ဖြစ်လို့ သမ္မာဝါစာကို အနားပေးလို့မရဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီအချက်မှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈၊ မဂ္ဂဝိဘင်္ဂသုတ် ကို သတိရရမယ်။
အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရှင်းလင်းထားပြီး သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတယ်။ သမ္မာဝါယာမမှာ မဖြစ်သေးတဲ့ အကုသိုလ်မဖြစ်အောင်၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်ဖို့၊ မဖြစ်သေးတဲ့ကုသိုလ်ဖြစ်အောင်၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို ထိန်းသိမ်းတိုးပွားဖို့ အားထုတ်ခြင်းကို ဖော်ပြထားတယ်။
Pilot Test ထဲမှာ ဒီအလင်းကို သုံးလိုက်ရင်—
မကောင်းတာမဖြစ်ခင်—
ကာကွယ်။
ပြဿနာပေါ်ပြီ—
ပယ်၊ ပြင်။
ကောင်းတာမရှိသေး—
ဖန်တီး။
ကောင်းတာတွေ့ပြီ—
ထိန်း၊ တိုး။
ဒါ အလွန်လှတယ်။
Pilot မှာ Feature ကောင်းတစ်ခုတွေ့တယ်။
Full Scale သွားတော့ အဲဒီFeature ပျောက်မသွားစေနဲ့။
Pilot မှာ Customer ကိုအရမ်းဂရုစိုက်တယ်။
ကြီးလာတော့ မဂရုစိုက်တော့ဘူးဆို?
ကောင်းတာပျောက်ပြီ။
Pilot မှာ ရိုးသားတယ်။
Investor ဝင်၊ Growth pressure တက်တော့ စကားချဲ့ပြောလာတယ်ဆို?
ကောင်းတာပျောက်ပြီ။
ဒါကြောင့်—
Pilot မှာကောင်းတာကို Scale လုပ်။ Pilot မှာမကောင်းတာကို မScale လုပ်နဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီစကားလေးကို ထပ်ပြောမယ်။
Problem ရှိတာ သိရင် Problem ကို Scale မလုပ်နဲ့။
အခု Customer ဆယ်ယောက်တုန်း Complaint သုံးယောက်။
“လူတစ်သောင်းရရင် percentage နည်းသွားမယ်”
လို့ အကြောင်းပြပြီး ချဲ့မလား?
မသေချာ။
တစ်ခါတလေ Complaint က တစ်သောင်းနဲ့ သုံးထောင်ဖြစ်သွားမယ်။
Delivery system မတည်သေး။
ချဲ့မလား?
အမှားကို ချဲ့မယ်။
ဝန်ထမ်းTraining မပြည့်သေး။
ဆိုင်တိုးမလား?
ပြဿနာတိုးနိုင်တယ်။
Pilot ဟာ တိုးဖို့ခွင့်ပြုချက်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
မတိုးသင့်သေးတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ပြတဲ့မှန် လည်းဖြစ်တယ်။
MN 61 ရဲ့ မှန်ဥပမာကို ဒီနေရာမှာ သတိရ။
မှန်က ကိုယ်ကြည့်ချင်တာပဲပြမလား?
မပြဘူး။
ရှိသလိုပြတယ်။
Pilot ကောင်းတစ်ခုလည်း အဲဒီလိုဖြစ်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ တစ်ခုမေးမယ်။
Pilot Result မကောင်းရင်—
Founder က အရှက်ရမလား?
မလိုဘူး။
Pilot ရဲ့အလုပ်က Problem ကို စောစောဖော်ထုတ်ဖို့ပဲဆို—
Problem တွေ့တာက Pilot ရဲ့အလုပ်လုပ်တာ။
ဥပမာ—
“ဒီစနစ်ကို Staff သုံးရတာခက်တယ်”
တွေ့တယ်။
ကောင်းတယ်။
Full rollout မလုပ်ခင်သိပြီ။
“ဒီဈေးနဲ့ Customer မဝယ်ဘူး”
တွေ့တယ်။
ကောင်းတယ်။
Inventory အကြီးမတင်ခင် သိပြီ။
“ဒီDelivery promise ကို Team မပေးနိုင်ဘူး”
တွေ့တယ်။
ကောင်းတယ်။
Customer တစ်ထောင်ကို မကတိပေးခင် သိပြီ။
ဒါကြောင့် Pilot Result မကောင်းတာဟာ မဖြစ်မနေ Pilot မအောင်မြင်တာမဟုတ်ဘူး။
သင်ယူစရာအချက်ရှင်းရှင်း မရတာက ပိုဆိုးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot ကောင်းတစ်ခုကို အလုပ်ပြီးပြီးချင်း မကျော်လိုက်နဲ့။
Review လုပ်။
ဒီအရာက အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တချို့မှာ—
Pilot လုပ်။
Busy ဖြစ်။
ပြီးတာနဲ့ နောက်အလုပ်။
သင်ခန်းစာမယူ။
နောက် Pilot ထပ်လုပ်။
တူတူပြဿနာ ထပ်ဖြစ်။
ဒါ သင်ယူတဲ့အဖွဲ့လား?
မဟုတ်သေး။
Pilot ပြီးရင် ထိုင်။
“ငါတို့ဘာထင်ထားလဲ?”
“တကယ်ဘာဖြစ်လဲ?”
“ကွာခြားချက်ဘယ်မှာ?”
“ဘာဆက်ထားမလဲ?”
“ဘာဖျက်မလဲ?”
“ဘာပြန်စမ်းမလဲ?”
ဒီလို။
ဒါ MN 61 ရဲ့ ပြုပြီးနောက်ဆင်ခြင်မှုနဲ့ အလွန်ဆိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Review မှာ လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်ရှာမလား?
ဒါလည်း သတိထား။
“ဘယ်သူမှားလဲ?”
တစ်ခုတည်းမမေးနဲ့။
“ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ?”
မေး။
အဲဒီနှစ်ခုကွာတယ်။
ဘယ်သူမှားလဲဆို—
လူကိုရှာ။
ဘာကြောင့်ဆို—
စနစ်၊ အခြေအနေ၊ လုပ်ငန်းစဉ်၊ ဆက်သွယ်မှု၊ လေ့ကျင့်မှု၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ကြည့်။
ဒါပေမယ့် တာဝန်ရှိသူရှိရင် တာဝန်ပျောက်တာမဟုတ်ဘူး။
လူအပြစ်မရှာနဲ့ဆိုတာ—
တာဝန်မယူရဘူးဆိုတာမဟုတ်ဘူး။
မုသားပြောတယ်ဆို—
တာဝန်ရှိတယ်။
Safety procedure သိသိနဲ့ မလိုက်နာဘူးဆို—
တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် learning review ရဲ့အဓိကက—
ထပ်မဖြစ်အောင် အကြောင်းကိုသိဖို့။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့ Team တွေ Pilot Review လုပ်ရင် Leader က—
“ဒီPilot အောင်မြင်တယ်လို့ ရေး”
ဆိုတယ်။
ဘာကြောင့်?
အထက်ကိုတင်ပြရမှာ။
Funding ဆက်လိုတယ်။
မျက်နှာမပျက်ချင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ အန္တရာယ်စတယ်။
Data ကို လှပြင်။
မကောင်းတဲ့အချက်လျှော့ရေး။
Complaint ဖယ်။
အခုဘာဖြစ်လဲ?
Pilot Test ရဲ့အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကို သတ်လိုက်တယ်။
အမှန်မသိချင်တော့ဘူး။ အတည်ပြုချက်လိုချင်တယ်။
ဒီဟာ သီလဘက်မှာလည်း ပြဿနာ။
အဖွဲ့စီမံမှုဘက်မှာလည်း ပြဿနာ။
ဒါကြောင့် Pilot Report က—
လှဖို့ မလိုဘူး။
မှန်ဖို့လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအချက်ကို မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၅ နဲ့ ပြန်ဆက်။
ကိုယ်ယုံတာကို “ဒီဟာ ငါယုံတာ” လို့ အမှန်ပြောနိုင်ခြင်းက အမှန်ကို ကာကွယ်တာ။
Data မလုံလောက်ရင်—
“မသေချာသေး”
ပြော။
ဒါအားနည်းတာ မဟုတ်ဘူး။
တကယ်တော့—
မသေချာတာကို သေချာသလိုမပြောနိုင်ခြင်းဟာ ပညာနဲ့သီလ နှစ်ခုလုံး။
Pilot ပြီးသွားရင် Result သုံးမျိုးလောက် တွေးလို့ရတယ်။
တစ်ခု—
ရှင်းရှင်းကောင်း။
တစ်ခု—
ရှင်းရှင်းမကောင်း။
နောက်တစ်ခု—
မသေချာသေး။
လူတွေ တတိယအဖြေ မကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် တစ်ခါတလေ အမှန်ဆုံးအဖြေက—
မသေချာသေး။
ဒါဆို ဘာလုပ်မလဲ?
ပိုရှင်းတဲ့မေးခွန်းနဲ့ နောက်Pilot။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ရဲ့အန္တရာယ်တစ်ခုက—
Pilot အဆုံးမသတ်တော့ခြင်း။
“Pilot လုပ်နေတုန်းပါ”
တစ်နှစ်။
“Pilot”
နှစ်နှစ်။
တကယ်ဆုံးဖြတ်ရမှာကြောက်လို့ Pilot နောက်ကွယ်မှာ ပုန်း။
ဒီဟာလည်း မကောင်းဘူး။
Pilot က ဆုံးဖြတ်ချက်မလုပ်ဘဲနေရတဲ့ အမိုးမဟုတ်ဘူး။
Pilot ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က—
သိ။
ပြီးရင် ဆုံးဖြတ်။
ဆက်မလား?
ပြင်မလား?
ရပ်မလား?
Scale လုပ်မလား?
နောက် Pilot လိုသေးလား?
တစ်ခုခု။
အမြဲစမ်းနေပေမယ့် ဘယ်တော့မှ မဆုံးဖြတ်ရင်—
သင်ယူမှုက ဆုံးဖြတ်ချက်ဆီ မရောက်သေးဘူး။
ဒါကြောင့်—
Pilot has an end.
မြန်မာလိုပြောရရင်—
Pilot မှာ အဆုံးသတ်မှတ်ချက်ရှိရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ အပ္ပမာဒလိုတယ်။
“နောက်တစ်ခါစမ်းမယ်”
ဆိုပြီး အဆုံးမဲ့မထားနဲ့။
အချိန်က ကုန်တယ်။
ငွေက ကုန်တယ်။
Market က ပြောင်းတယ်။
အခွင့်အရေးလည်း လွတ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် သတိနဲ့စမ်း။
သတိနဲ့ပြီး။
သတိနဲ့ဆုံးဖြတ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ကို လူ့ဆက်ဆံရေးမှာ တိုက်ရိုက် Business နည်းအဖြစ် မတင်သင့်ပေမယ့် သဘောအလင်းယူလို့ရတယ်။
ဥပမာ အိမ်မှာ မိသားစုအားလုံး အမြဲဖုန်းကြည့်လို့ ညစာအချိန်မှာ စကားမပြောတော့ဘူးဆိုပါစို့။
တစ်ခါတည်း—
“ဒီနေ့ကစပြီး အိမ်မှာဖုန်းလုံးဝမသုံးရ”
ဆိုပြီး စည်းမျဉ်းအကြီးကြီးချမှတ်တာထက်—
တစ်ပတ်၊ ညစာစားချိန် သုံးဆယ်မိနစ်မှာပဲ ဖုန်းဘေးထားပြီး အတူစားကြည့်။
ဘယ်လိုဖြစ်လဲ?
ကလေးတွေပြောလာလား?
အဆင်ပြေလား?
ခက်တာဘာလဲ?
ပြန်ကြည့်။
ဒီဟာ မိသားစုကို စမ်းသပ်ခန်းလုပ်တာမဟုတ်ဘူး။
အသေးစားအလေ့အထတစ်ခုကို အတူသဘောတူပြီး အကျိုးကိုကြည့်တာ။
အကျိုးကောင်းရင် ဆက်။
မကောင်းရင် ဘာကြောင့်လဲ ပြန်ကြည့်။
ဒါနားလည်ရလွယ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပညာရေးမှာလည်း သဘောအလင်းယူနိုင်တယ်။
ဆရာတစ်ယောက် သင်ကြားနည်းအသစ်သုံးချင်တယ်။
ကျောင်းတစ်ကျောင်းလုံး တစ်ခါတည်းမပြောင်းခင်—
သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်း၊ သင်ရိုးနဲ့ကိုက်ညီအောင် အတန်းတစ်ခန်းမှာ သင့်တော်တဲ့ကာလ စမ်း။
ကလေးတွေနားလည်မှု ဘယ်လို?
ဆရာအချိန်ဘယ်လောက်ကုန်?
ဘယ်အပိုင်းရှုပ်?
ဘာပြင်ရမလဲ?
ကြည့်။
ဒါပေမယ့် ကလေးတွေကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့၊ အထောက်အထားမရှိတဲ့အရာတွေ စမ်းဖို့ခွင့်ရတယ်လို့ မဆိုဘူးနော်။
အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေး၊ စိတ်ကျန်းမာရေး၊ ကလေးလုံခြုံရေးလိုကိစ္စမှာ ပညာရှင်စည်းမျဉ်းတွေ အရင်။
Pilot ဆိုတာ Ethical boundary ကို မဖျက်ဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ကို ဆေးပညာနဲ့ ရောပြီး လွယ်လွယ် analogize မလုပ်ချင်ဘူး။
ဆေးကုသမှု၊ clinical trial တို့မှာ လူ့ဘေးကင်းရေး၊ informed consent၊ သုတေသနကျင့်ဝတ်၊ ထိန်းချုပ်စည်းမျဉ်းတွေ အလွန်တင်းကြပ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“Business Pilot လိုပဲ ဆေးကိုစမ်း”
ဆိုတာမမှန်ဘူး။
နယ်ပယ်တိုင်းမှာ စမ်းသပ်ခွင့်ရဲ့အန္တရာယ်မတူဘူး။
Risk မတူရင် စည်းကမ်းလည်း မတူရမယ်။
ဒါကို Founder တွေ နားလည်ဖို့လိုတယ်။
Online button အရောင်ပြောင်းတာနဲ့ လူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ service စမ်းတာ Risk တူသလား?
မတူဘူး။
ဒါကြောင့် Pilot Design ကို အန္တရာယ်အတိုင်းအတာနဲ့ညှိ။
ဒီအချက်က သောဏသုတ်ရဲ့ “သင့်တော်အောင်ညှိခြင်း” သဘောနဲ့ နှိုင်းယှဉ်အလင်းယူလို့ရပေမယ့်—ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသက်သေ မဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test မှာ Ethics Gate တစ်ခုလိုတယ်။
ဒီစကားက ခေတ်သစ်စီမံခန့်ခွဲမှုစကား။
ဓမ္မအလင်းနဲ့ ပြန်မေး—
ဒီစမ်းသပ်မှုက ကိုယ့်ကို ထိခိုက်နိုင်လား?
သူတစ်ပါးကို ထိခိုက်နိုင်လား?
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်နိုင်လား?
MN 61 ရဲ့ မေးခွန်းကို ပြန်တင်ကြည့်။
ပြီးတော့—
အမှန်ပြောနေလား?
ငွေကို တရားသဖြင့်ယူလား?
Customer ကိုမသိအောင် သူ့ဒေတာသုံးလား?
အားနည်းသူကို exploit လုပ်လား?
သိသိနဲ့ အန္တရာယ်ပေးလား?
ဒီမေးခွန်းတွေ Pilot ထဲမှာ ပါရမယ်။
Pilot က Revenue မရရင် Fail လား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
Revenue ရတယ်ဆိုရင် Pass လား?
မဖြစ်မနေမဟုတ်ဘူး။
မမှန်တဲ့နည်းနဲ့ Revenue ရရင်?
သီလဘက်မှာ Fail။
ဒါကြောင့်—
Pilot Success ကို ငွေနံပါတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ မတိုင်းနဲ့။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၅ သို့မဟုတ် အချို့နံပါတ်စနစ်မှာ ၃.၆၆ ဟု တွေ့ရသော ကေသမုတ္တိသုတ် ကို အလင်းယူလို့ရတယ်။
အဲဒီသုတ်တော်မှာ အစဉ်အလာ၊ ကြားသိရုံ၊ ကျမ်းလာရုံ၊ ယုတ္တိထင်မြင်ရုံ၊ ဆရာဖြစ်လို့ရုံနဲ့ အဆုံးမသတ်ဘဲ—အကုသိုလ်၊ အပြစ်ရှိ၊ ပညာရှိတို့က ကဲ့ရဲ့၊ လက်ခံကျင့်သုံးလျှင် ဆင်းရဲထိခိုက်မှုဆီဦးတည်တဲ့အရာတွေကို ပယ်ဖို့၊ ကုသိုလ်၊ အပြစ်ကင်း၊ ပညာရှိတို့က ချီးကျူး၊ လက်ခံကျင့်သုံးလျှင် အကျိုးချမ်းသာဆီ ဦးတည်တာတွေကို ကျင့်ဖို့ ရှင်းပြထားတယ်။ နံပါတ်သတ်မှတ်မှုက ထုတ်ဝေမှုအလိုက် ၃.၆၅/၃.၆၆ ကွာနိုင်တာကို သီးခြားသတိပြုရမယ်။
ဒီသုတ်ကို “ဗုဒ္ဓဘာသာက Modern Experiment Method” လို့ မလျှော့ဘူး။
ဒါပေမယ့် အရမ်းကောင်းတဲ့စကားတစ်ခုထွက်လာတယ်—
အလုပ်ဖြစ်တာကိုပဲ မကြည့်နဲ့။ အကျိုးကောင်းလား၊ အပြစ်ကင်းလားပါ ကြည့်။
လုပ်ငန်းမှာ ဒီဟာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တစ်ခုစမ်းတယ်။
Sales တက်တယ်။
ဒါနဲ့ အောင်မြင်ပြီလား?
ကြော်ငြာက လိမ်ညာထားတယ်ဆို?
မအောင်မြင်သေးဘူး။
Customer အသိမပေးဘဲ subscription charge လုပ်တယ်ဆို?
နံပါတ်ကောင်းပေမယ့် ethical failure။
User ကို အလေ့အထမကောင်းစေတဲ့ dark pattern သုံးလို့ engagement တက်တယ်ဆို?
နံပါတ်ကတက်။
ဒါပေမယ့် လူ့အကျိုးကို ပြန်ကြည့်ရမယ်။
Metric က ကောင်းတာနဲ့ အမှုက ကောင်းတယ်လို့ မဆိုနိုင်ဘူး။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test မှာ Metric လို့ ခေါ်တဲ့ တိုင်းတာချက်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် တိုင်းတာလို့ရတဲ့အရာအားလုံးက အရေးကြီးတာမဟုတ်ဘူး။
အရေးကြီးတာအားလုံးလည်း လွယ်လွယ်တိုင်းလို့မရဘူး။
Sales ဘယ်လောက်?
တိုင်းလို့ရတယ်။
Customer ယုံကြည်မှု?
အပြည့်တိကျစွာ နံပါတ်တစ်ခုနဲ့ မလွယ်နိုင်ဘူး။
Staff စိတ်ဖိစီးမှု?
တစ်နံပါတ်တည်းနဲ့ မပြီးနိုင်ဘူး။
Ethical concern?
Revenue spreadsheet ထဲ မပေါ်နိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Pilot Review မှာ နံပါတ်သာမကြည့်နဲ့။
လူ့အသံနားထောင်။
Complaint နားထောင်။
Team အတွေ့အကြုံနားထောင်။
မမျှော်လင့်ထားတဲ့ထိခိုက်မှုရှိလား ကြည့်။
ဒါပညာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Pilot အောင်မြင်တယ်ဆိုတာ—
Customer ဝယ်တယ်။
ဒါပေမယ့် Team ပင်ပန်းပြီး လုံးဝမတည်နိုင်။
ဒါကို Scale လုပ်လို့ရမလား?
မရနိုင်ဘူး။
Customer တစ်ယောက်အတွက် Service ပေးဖို့ Founder ရဲ့ အချိန်ဆယ်နာရီကုန်တယ်။
Price က တစ်နာရီစာလောက်ပဲ။
Customer ပျော်တယ်။
ဒါပေမယ့် Provider ဘက်မှာ viable လား?
မတည်ဘူး။
ဒါကြောင့် Pilot မှာ—
Customer value + Delivery capacity + Cost + Ethics—
အကုန်ကြည့်။
လူတစ်ဖက်ပဲ ကြည့်လို့မရ။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot ကို “သက်သေရှာတဲ့အလုပ်” လို့ မယူဘဲ—
“အမှန်ရှာတဲ့အလုပ်” လို့ ယူ။
ဒီနှစ်ခု အရမ်းကွာတယ်။
သက်သေရှာသူက—
ကိုယ့်Idea မှန်ကြောင်းပြတဲ့ Data ပဲလိုတယ်။
အမှန်ရှာသူက—
မှန်လည်း သိချင်တယ်။
မှားလည်း သိချင်တယ်။
မသေချာလည်း သိချင်တယ်။
ဒီစိတ်ထားပေါ်မှာ Pilot quality ဆုံးဖြတ်တယ်။
Founder မာနကြီးလေ—
Pilot biased ဖြစ်လေ။
“ဒီIdea ငါ့Idea”
လို့ အတ္တကပ်လေ—
မကောင်းတဲ့အချက် မကြားချင်လေ။
ဒါကြောင့် Pilot Test ဟာ စနစ်ကိုစမ်းသလို—
Founder ရဲ့ အတ္တကိုလည်း စမ်းတယ်။
ကိုယ်မှားတာကို ကိုယ်ခံနိုင်လား?
“မသိသေးဘူး” ပြောနိုင်လား?
“ရပ်လိုက်မယ်” ပြောနိုင်လား?
“Team ကမှန်တယ်” ပြောနိုင်လား?
ဒါတွေ Leadership အရည်အသွေး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့Founder က—
Pilot fail တာထက် “ငါမှားတယ်” ဆိုတာပိုကြောက်တယ်။
ဒါကြောင့် Problem ကို ဖုံးတယ်။
ဒါပေမယ့် စဉ်းစားကြည့်။
Pilot stage မှာ ကိုယ့်အမှားဝန်ခံတာ နာသလား?
နာတယ်။
Full Scale ပြီး Customer တစ်သောင်းထိခိုက်ပြီးမှ ဝန်ခံတာ ပိုနာမလား?
ပိုနာမယ်။
ဒါကြောင့်—
စောစောအရှက်ရတာဟာ နောက်ပိုင်းအရှက်ကြီးကို ကာကွယ်နိုင်တယ်။
ဒီစကား လောကီအသုံးအနှုန်း။
ဒါပေမယ့် တရားဘက်က—
အမှားတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ ပြင်ဖို့ MN 61 က ရှင်းလင်းတဲ့အလင်းပေးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot မှာ “Success” ကို လေ့လာသလို—
Near Miss ကိုလည်း သတိထား။
မြန်မာလို—
ပြဿနာမဖြစ်သွားပေမယ့် ဖြစ်လုနီးပါးဖြစ်ခဲ့တာ။
ဥပမာ—
Delivery မှားမလို့ နောက်ဆုံးမိနစ်မှ သိ။
Customer ဆီမပို့မိဘူး။
ဒါဆို—
“မဖြစ်ဘူးပဲ”
ဆိုပြီး မေ့မလား?
မသင့်ဘူး။
ဘာကြောင့် မှားလုနီးပါးဖြစ်လဲ?
စနစ်ပြင်။
Pilot က Full Scale မတိုင်မီ ဒီလို နီးပါးအမှားတွေကိုပါ သင်ယူရမယ်။
ဒါမှ ကြီးလာတဲ့အခါ အန္တရာယ်လျော့မယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ၂၃၉ ရဲ့ပုံရိပ်ကို နားထောင်လို့ကောင်းတယ်။
ပညာရှိသူဟာ ငွေထည်သန့်စင်သူက အညစ်အကြေးကို တဖြည်းဖြည်း၊ နည်းနည်းချင်း၊ အခါအားလျော်စွာ ဖယ်သလို ကိုယ့်အညစ်အကြေးကိုလည်း တဖြည်းဖြည်းဖယ်ရှားရမယ်ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ကို ဟောထားတယ်။
Pilot Test နဲ့ ဒီတရားတူတယ်လို့ မဆိုဘူး။
ဒါပေမယ့် အလင်းက—
တစ်ခါတည်း အပြစ်ကင်းစနစ်မဖြစ်နိုင်သေးရင် တစ်ခုချင်း ဖော်ထုတ်၊ ဖယ်၊ ပြင်။
ပထမ Pilot—
Order form ရှုပ်တာတွေ့။
ပြင်။
ဒုတိယ—
Delivery handoff မရှင်းတာတွေ့။
ပြင်။
တတိယ—
Invoice မှားတာတွေ့။
ပြင်။
တဖြည်းဖြည်း စနစ်သန့်လာတယ်။
ဒါပေမယ့် လူကို ထိခိုက်နေတဲ့ critical issue တွေရှိရင်—
“တဖြည်းဖြည်းပဲ”
ဆိုပြီး မစောင့်နဲ့။
MN 61 အတိုင်း ရပ်သင့်တာရပ်။
ဒီကန့်သတ်ချက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ချို့ Pilot တွေက ပြဿနာအရမ်းများပေမယ့် Founder က—
“ဒီဟာ Pilot မို့ပဲ”
ဆိုတယ်။
တစ်ခါတလေ မှန်တယ်။
Pilot မှာ Process မပြည့်သေးလို့ အခက်အခဲရှိနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
Pilot ဖြစ်လို့ အရာအားလုံးကို ခွင့်လွှတ်လို့မရဘူး။
အခြေခံ Problem နှစ်မျိုးခွဲရမယ်။
တစ်မျိုး—
Pilot-stage imperfection။
သင်ယူပြီးပြင်လို့ရတာ။
နောက်တစ်မျိုး—
Fundamental problem။
လူမလိုတာ။
Economics မတည်တာ။
ဥပဒေနဲ့မကိုက်တာ။
Ethically မသင့်တာ။
Core technology မလုပ်နိုင်တာ။
ဒါတွေကို—
“နောက်တစ်ခါအဆင်ပြေမှာ”
လို့ပဲ မထားနဲ့။
အဓိကအကြောင်း ပြန်စစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ချို့လုပ်ငန်းမှာ Pilot ကို အခမဲ့လုပ်တယ်။
တချို့မှာ ငွေယူတယ်။
ဘယ်ဟာမှန်လဲ?
Universal answer မရှိဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်၊လုပ်ငန်းအမျိုးအစား၊သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်း၊ Customer expectation ပေါ်မူတည်တယ်။
အခမဲ့Pilot မှာ—
လူသုံးတယ်ဆိုတာ ငွေပေးဝယ်မယ်ဆိုတဲ့ သက်သေ မဖြစ်နိုင်ဘူး။
Paid Pilot မှာ—
ငွေယူတယ်ဆိုတာနဲ့ အကုန်တည်ကြောင်း မဆိုနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့်—
Pilot design က သိချင်တဲ့မေးခွန်းနဲ့ ကိုက်ရမယ်။
Price sensitivity သိချင်တယ်။
အခမဲ့ပေးပြီး စမ်းရင် အဖြေမရနိုင်ဘူး။
Usability သိချင်တယ်။
အခမဲ့/အခပေးနှစ်ခုလုံးက တချို့အခြေအနေမှာ အသုံးဝင်နိုင်တယ်။
မေးခွန်းကို အရင်ရှင်း။
ဒီလို။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test ဟာ ထင်တာကို စမ်းတာ။
ဒါပေမယ့်—
တစ်ခါတလေ Founder က Pilot ရဲ့အလယ်မှာ Customer feedback ကြားပြီး အရာအားလုံးချက်ချင်းပြောင်းတယ်။
တစ်ယောက်က—
“အနီရောင်ကြိုက်တယ်”
ပြော။
အနီပြောင်း။
နောက်တစ်ယောက်—
“အပြာကြိုက်”
အပြာပြောင်း။
ဒီလိုဆို Pilot ဘာစမ်းနေတာလဲ?
မသိတော့ဘူး။
ဒါကြောင့် Feedback နားထောင်။
ဒါပေမယ့် အချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ အလျင်စလိုမပြောင်း။
Pattern ရှိသလား?
Core problem နဲ့ဆိုင်လား?
မေး။
ဒီနေရာမှာ အမှန်ကို အလျင်စလိုမသတ်မှတ်တဲ့ စင်္ကီသုတ်ရဲ့အလင်း ပြန်လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ဖက်မှာ Feedback မနားထောင်ရင် Pilot မလိုဘူး။
ဒီနှစ်ဖက်ကြား Balance။
Feedback တစ်ခုတိုင်းအမိန့်မဟုတ်။
Feedback အားလုံးကို လျစ်လျူမရှု။
နားထောင်။
ခွဲခြား။
အကြောင်းစစ်။
အဲဒီမှ ဆုံးဖြတ်။
ဒါ ပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test မှာ Time Box ဆိုတဲ့အမြင်လည်း အသုံးဝင်တယ်။
မြန်မာလို ရိုးရိုး—
“ဘယ်လောက်ကြာ စမ်းမလဲ”
ကို ကြိုသတ်မှတ်။
ဘာကြောင့်?
Pilot မဆုံးတော့မှာစိုးလို့။
ဒါပေမယ့် အချိန်သတ်မှတ်တာလည်း အလုပ်အမျိုးအစားနဲ့ ကိုက်ရမယ်။
တစ်ပတ်နဲ့ အကျိုးမြင်တဲ့အရာရှိတယ်။
ခြောက်လမှ အကျိုးမြင်တဲ့အရာရှိတယ်။
အတုနံပါတ်တစ်ခု မသတ်မှတ်ရ။
အရေးကြီးတာ—
အကျိုးကို မြင်နိုင်လောက်တဲ့ကာလ + အန္တရာယ်မထိန်းနိုင်လောက်အောင် မရှည်စေခြင်း။
ဒီ balance။
ဒကာကြီးတို့…
လောကမှာ အားလုံးကို “Pilot” လုပ်လို့ မရဘူး။
တချို့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက ပြန်ပြင်ရခက်တယ်။
တချို့က irreversible ဖြစ်နိုင်တယ်။
အဲဒီလိုကိစ္စတွေမှာ ပိုတင်းကြပ်တဲ့ evidence၊ ပညာရှင်အကြံ၊ ဥပဒေ၊ safety standard လိုတယ်။
ဥပမာ—
လူ့အသက်ကို အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြန်မရနိုင်အောင် ထိခိုက်နိုင်တာ။
လူ့အခွင့်အရေးကို ထိခိုက်နိုင်တာ။
ဒီလိုအရာတွေမှာ—
“Pilot သေးသေးလုပ်ကြည့်”
ဆိုတဲ့စကားကို ရိုးရိုးBusiness Pilot နဲ့ မတူအောင် သတိထားရမယ်။
ပြန်ပြင်လို့ရလွယ်တဲ့အရာမှာ စမ်းသပ်လွယ်။ ပြန်မရနိုင်တဲ့အရာမှာ သတိပိုကြီး။
ဒါ လောကီပညာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test ဆိုတာ ရဲရင့်မှုနဲ့ သတိကို တွဲထားတာ။
အရမ်းကြောက်ပြီး—
“မစမ်းဘူး”
ဆိုရင် မသိဘူး။
အရမ်းအလျင်လိုပြီး—
“အကုန်ချဲ့”
ဆိုရင် Risk ကြီးတယ်။
Pilot က အလယ်မှာ—
သင့်တော်သလောက် စမ်း၊ သင့်တော်သလောက် စောင့်ကြည့်၊ သင့်တော်သလောက် ပြင်။
ဒီသဘောက သောဏသုတ်ရဲ့အားထုတ်မှုညှိခြင်းကို အလင်းယူလို့ကောင်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot အောင်မြင်လာပြီ။
အခု Scale လုပ်မယ်။
ဒီအချိန်က Pilot မအောင်မြင်ချိန်ထက်တောင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်?
စိတ်လှုပ်ရှားပြီ။
အောင်မြင်မှုတွေ့ပြီ။
Confidence တက်ပြီ။
“မြန်မြန်ချဲ့”
စိတ်ဝင်လာပြီ။
ဒါကြောင့် Scale မတိုင်ခင် နောက်ဆုံးမေး—
“ဘာက အခုထိ မသေချာသေးလဲ?”
ဒီမေးခွန်း။
Pilot ကတိကျတာတွေရှိတယ်။
မစမ်းရသေးတာလည်းရှိတယ်။
ဥပမာ လူတစ်ရာအထိအလုပ်ဖြစ်တယ်။
လူတစ်သောင်းမှာ infrastructure ကွဲနိုင်တယ်။
မြို့တစ်မြို့မှာအလုပ်ဖြစ်တယ်။
တခြားမြို့ Culture မတူနိုင်တယ်။
တစ်မျိုးCustomer မှာအလုပ်ဖြစ်တယ်။
အခြား segment မတူနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Pilot Result ရဲ့ကန့်သတ်ချက်ကို သိ။
ဒါ အမှန်ကို ကာကွယ်တဲ့စိတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဟာကို မိမိစိတ်ကျင့်ရေးမှာလည်း အလင်းယူလို့ရတယ်။
လူတစ်ယောက် အလုပ်များတယ်။
တရားထိုင်ချိန်မရှိဘူးလို့ထင်တယ်။
အခုတစ်ပတ် မနက်ဆယ်မိနစ် စမ်းထိုင်ကြည့်။
ဒါ ဘုရားဟော Pilot မဟုတ်ဘူး။
နေ့စဉ်အကျင့်ကို သေးသေးစမ်းတာ။
တစ်ပတ်ပြီး—
အလုပ်ဖြစ်လား?
ဘယ်နေ့ပျက်?
ဘာကြောင့်?
ညနက်အိပ်တာလား?
မနက်ဖုန်းကြည့်တာလား?
ဒီလို သင်ယူ။
အဆင်ပြေရင် ဆက်။
မပြေရင် အချိန်ပြောင်း။
ဒါ—
“တရားမကျင့်နိုင်ဘူး” ဆိုတဲ့ အကြီးကြီးကောက်ချက်ထက် “ဘယ်ပုံစံနဲ့တည်မလဲ” ကို သေးသေးစမ်းတာ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ခါတလေ လူတွေ ဘဝအပြောင်းအလဲတစ်ခုကို အရမ်းကြီးလုပ်တယ်။
“ဒီနေ့ကစပြီး နေ့တိုင်းနှစ်နာရီတရားထိုင်မယ်”
သုံးရက်နဲ့ပျက်။
ပြီးတော့—
“ငါမတည်ဘူး”
ပြော။
ဒီအစား လုံလောက်တဲ့အချိန်တစ်ခု သေးသေးစမ်း။
တည်လား?
တိုး။
ဒီသဘော တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှုနဲ့ လိုက်တယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၁၉ နဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၇၀ တို့မှာ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်၊ တဖြည်းဖြည်းပြုကျင့်သဘော ထင်ရှားတယ်။
ဒါပေမယ့်—
တရားကျင့်ရေးဟာ Business Optimization Project မဟုတ်ဘူး။
ရည်ရွယ်ချက်က ကိလေသာလျော့၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တိုးပြီး ဒုက္ခလွတ်မြောက်ရေး။
ဒါကို မရော။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test အကြောင်းပြောရင် အမှားဖြစ်ခွင့် ကိုလည်း မှန်မှန်နားလည်ဖို့လိုတယ်။
Pilot မှာ အမှားပေါ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်ပဲ Pilot လုပ်တာ။
ဒါပေမယ့်—
“အမှားဖြစ်ခွင့်” = “ပေါ့ဆခွင့်”
မဟုတ်ဘူး။
ဒီကွာခြားချက်။
သေချာပြင်ဆင်ခဲ့တယ်။
သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းလိုက်တယ်။
မကြိုသိနိုင်တဲ့ ပြဿနာပေါ်တယ်။
သင်ယူ၊ ပြင်။
ဒါ အမှားတစ်မျိုး။
Checklist ရှိတယ်။
မဖတ်။
Training ပေးထားတယ်။
မလိုက်နာ။
Safety စည်းမျဉ်းသိတယ်။
ပျင်းလို့ကျော်။
ပြီးတော့ အမှား။
ဒါ “Pilot learning” လို့ မခေါ်ရဘူး။
ပေါ့ဆမှု။
ဒီကို ခွဲနိုင်မှ အဖွဲ့အစည်းယဉ်ကျေးမှု ကောင်းမယ်။
အမှားတိုင်းကို အပြစ်ပေးရင် လူတွေဖုံးတယ်။
အမှားအားလုံးကို ခွင့်လွှတ်ရင် ပေါ့ဆမှုတိုးတယ်။
လိုတာ—
ရိုးသားစွာ ခွဲခြားခြင်း။
ဒကာကြီးတို့…
Leader တစ်ယောက် Pilot culture တည်ချင်တယ်ဆို—
ကိုယ့်အမှားကို ကိုယ်ဝန်ခံရဲရမယ်။
Team က ပြောတယ်—
“ဒီစနစ်မကောင်းဘူး”
Leader က—
“ဒါငါ့Idea၊ မဝေဖန်နဲ့”
ဆိုရင် Pilot လုပ်လို့ အကျိုးမရှိ။
Pilot culture ဆိုတာ—
Idea ကို ဝေဖန်လို့ရ၊ လူကို မဖျက်။
ဒီနှစ်ခုခွဲ။
“ဒီProcess မကောင်းဘူး”
ပြောလို့ရ။
“မင်းအသုံးမကျဘူး”
မဖြစ်သင့်။
ဒီလိုဆို လူတွေ အမှန်ပြောရဲလာတယ်။
အမှန်ပြောရဲမှ Problem စောစောတွေ့မယ်။
ဒီဟာ လုပ်ငန်းယဉ်ကျေးမှုအတွက် အရေးကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ MN 61 ရဲ့ အမှားပြုပြီးနောက် ဖော်ထုတ်ဝန်ခံ၍ နောင်အတွက်ထိန်းသိမ်းဖို့ဆိုတဲ့ လမ်းညွှန်မှုက အလွန်တန်ဖိုးရှိတယ်။
အမှားဖုံးရင် ဘာဖြစ်လဲ?
ထပ်ဖြစ်မယ်။
အမှားဖော်ရင်?
ပြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် လုပ်ငန်းမှာ—
Error visibility ကို ကြောက်စရာမဟုတ်ဘဲ ပြင်ဖို့အခွင့်အရေးအဖြစ် မြင်။
ဒါပေမယ့် အရှက်မရှိဘဲ အမှားလုပ်ဆိုတာ မဟုတ်။
ရိုးသား + တာဝန်ယူ + ပြင်။
ဒီသုံးခု။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot တစ်ခုမှာ Customer Complaint အများကြီးရပြီ။
Team က—
“Pilot မို့ပါ”
ဆို။
ဒီစကားဟာ တစ်ခါတလေ အမှန်။
ဒါပေမယ့် Complaint အမျိုးအစားကိုကြည့်။
အလှအပ?
Minor inconvenience?
Critical safety?
လိမ်ညာခံရသလိုဖြစ်?
ငွေဆုံး?
Data leak?
အမျိုးအစားကွာတယ်။
ဒါကြောင့် complaint count တစ်ခုတည်း မကြည့်။
Severity ကိုကြည့်။
ဒါ ခေတ်သစ် risk management အလင်း။
ဘုရားဟော classification မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မိမိ၊ သူတစ်ပါး ထိခိုက်မှုကို ကြည့်တဲ့ MN 61 အလင်းနဲ့ လိုက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test ကောင်းတစ်ခုလုပ်ပြီးနောက်—
ဆုံးဖြတ်ချက် လေးမျိုးလောက်ထွက်နိုင်တယ်။
ဆက်ချဲ့။
ပြင်ပြီးထပ်စမ်း။
အခြားအုပ်စုမှာ စမ်း။
ရပ်။
ဒါတွေထဲ ဘယ်ဟာမှ အလိုအလျောက်အရှုံးမဟုတ်ဘူး။
မသင်ဘဲ ထပ်လုပ်တာ က ပိုအန္တရာယ်။
“ဒီဟာမကိုက်ဘူး၊ ရပ်မယ်”
ဆိုတာ တစ်ခါတလေ ပညာ။
“အခုမကိုက်သေးဘူး၊ ဒီအချက်ပြင်ပြီးထပ်စမ်း”
ဆိုတာလည်း ပညာ။
“ကောင်းတယ်၊ ဒါပေမယ့် Scale risk ကိုထပ်စမ်း”
ဆိုတာလည်း ပညာ။
ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတ္တနဲ့ မပြု။
အချက်အလက်နဲ့၊ သီလနဲ့၊ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ချိန်။
ဒကာကြီးတို့…
အဲဒီလိုဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ လိုတယ်။
ဘာက အမှန်?
ဘာကယူဆချက်?
ဘာက Data?
ဘာကလိုချင်မှု?
ဘာက ကြောက်ရွံ့မှု?
ခွဲ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ လိုတယ်။
လောဘတစ်ခုတည်းနဲ့ချဲ့တာလား?
သူတစ်ပါးအကျိုးထည့်စဉ်းစားလား?
မထိခိုက်လိုစိတ်ရှိလား?
သမ္မာဝါစာ လိုတယ်။
Pilot Result ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၊ Customer၊ Team ဆီ အမှန်ပြောလား?
မကောင်းတာဖုံးလား?
သမ္မာကမ္မန္တ လိုတယ်။
စမ်းသပ်ရင်း သူတစ်ပါးကို မတရားထိခိုက်ဘူးလား?
သမ္မာအာဇီဝ လိုတယ်။
စမ်းသပ်တဲ့လုပ်ငန်းကိုယ်တိုင် သင့်တော်တဲ့အသက်မွေးမှုလား?
သမ္မာဝါယာမ လိုတယ်။
မကောင်းတာ ပယ်။
ကောင်းတာ ဖြစ်စေ။
ကောင်းတာ ထိန်း။
သမ္မာသတိ လိုတယ်။
Pilot Result မကောင်းတဲ့အခါ ဒေါသ၊ အရှက်၊ မာန၊ ကြောက်စိတ်ကိုသိ။
သမ္မာသမာဓိ လိုတယ်။
Result တစ်ခုကြောင့် အရာဆယ်ခုနောက် မပြေးဘဲ အဓိကမေးခွန်းပေါ် စိတ်တည်။
ဒါဆို Pilot Test လောကီလုပ်ငန်းကို မဂ္ဂင်တရားနဲ့ မတန်းတူပြောဘဲ—
မဂ္ဂင်တရားရဲ့ကျင့်ဝတ်၊ ပညာအလင်းကို လောကီဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ အသုံးချနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Pilot Test ရဲ့ မိသားစုဥပမာနောက်တစ်ခု ကြည့်ရအောင်။
ဒါလည်း စိတ်ကူးယဉ်ဥပမာ။
မိသားစုတစ်စုမှာ မနက်တိုင်း ကလေးကျောင်းသွားဖို့ နောက်ကျတယ်ဆိုပါစို့။
မိဘက—
“ကလေးကပျင်းလို့”
လို့တစ်ခါတည်း သတ်မှတ်။
နေ့တိုင်းဆူ။
မကောင်းဘူး။
အစား—
တစ်ပတ် စောစောအိပ်ချိန်ပြင်ကြည့်။
မနက်ဝတ်စရာ အရင်ညပြင်။
အိတ်အရင်ညစစ်။
မနက်ဖုန်းမကြည့်။
ဘယ်ဟာက နောက်ကျမှုလျော့စေသလဲ ကြည့်။
ဒီဟာကို Pilot Test လို့ တိတိကျကျခေါ်စရာမလိုပေမယ့်—
ယူဆချက်ထက် လက်တွေ့အကျိုးကြည့်တဲ့စိတ် ကို လေ့ကျင့်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်လူကို—
“မင်းပဲမကောင်း”
ဆိုတာထက်—
“စနစ်ဘယ်မှာ မကိုက်တာလဲ”
ကြည့်။
ဒီအချက် အိမ်ထောင်ရေး၊ အလုပ်ခွင်၊ စာသင်ခန်း အားလုံးမှာ တန်ဖိုးရှိတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
Pilot Test အကြောင်းက သင်ယူမှုအကြောင်းနဲ့ ဆက်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့အဓိကက သင်ယူမှုထက်—
အကြီးအကျယ်လုပ်မယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်မတိုင်မီ အသေးစား၊ ကန့်သတ်ထားသော အတွေ့အကြုံကနေ Evidence ယူခြင်း။
ဒီနေရာမှာ အရင်တရား “စမ်းသပ်ခြင်းကို အရှုံးမဟုတ် သင်ယူမှုအဖြစ်မြင်ခြင်း” နဲ့ ကွာတယ်။
အရင်တရားမှာ—
Result မအောင်မြင်ရင် ဘာသင်မလဲ?
ဒီနေ့မှာ—
Full Scale မတိုင်ခင် Pilot ကို ဘယ်လိုတာဝန်ရှိစွာ တည်ဆောက်မလဲ?
ဒါအဓိက။
Pilot ရဲ့နယ်ပယ်။
အချိန်။
အန္တရာယ်။
အောင်မြင်မှုစံ။
ရပ်မယ့်စည်း။
Review။
Scale decision။
ဒီလို။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot လုပ်ပြီး အဆင်ပြေတယ်။
နောက်တစ်ခုက—
Pilot မှာ မရှိခဲ့တဲ့အရာတွေ Full Scale မှာ ပေါ်နိုင်တယ် ဆိုတာမမေ့နဲ့။
Pilot တုန်း Founder အနီးကပ်ကြည့်တယ်။
Full Scale မှာ မကြည့်နိုင်။
Pilot တုန်း Customer အနည်းငယ်။
Full Scale မှာ interaction များ။
Pilot တုန်း supplier တစ်ယောက်။
Full Scale မှာ supply chain ရှုပ်။
ဒါကြောင့် Scale လုပ်တဲ့အခါ—
အရင် Pilot Result ကို အတုမယူဘဲ—
Scale-specific risk ထပ်ကြည့်။
ဒါ Continuous Learning။
ဒကာကြီးတို့…
လူတွေအများကြီးရှိတဲ့နေရာမှာ Pilot Success ကိုကြည့်ပြီး လူတိုင်းဆီ တန်းချဲ့ရင်—
တစ်ချို့လူတွေ မသင့်နိုင်ဘူး။
ဥပမာ ပညာရေးနည်းတစ်ခုက အုပ်စုတစ်မျိုးမှာကောင်းတယ်။
အခြားအသက်အရွယ်မှာ မကိုက်နိုင်။
Service တစ်ခု Urban customer မှာကောင်းတယ်။
Rural context မှာ မတူနိုင်။
ဒါကြောင့် Pilot Result ကို—
“ဒီအခြေအနေမှာ ဒီလိုတွေ့တယ်”
လို့ အမှန်အတိုင်းပြော။
“နေရာတိုင်း အလုပ်ဖြစ်တယ်”
မတင်နဲ့။
ဒါ စင်္ကီသုတ်ရဲ့ truth-preserving attitude နဲ့ အလွန်ကိုက်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီစိတ်ထားဟာ ဘာကြောင့် ဓမ္မနဲ့အလွန်ကိုက်သလဲ?
အတ္တနည်းလို့။
“ငါပြောတာမှန်ရမယ်”
မဟုတ်။
“အမှန်ဘာလဲ သိရမယ်”
ဆို။
တဏှာနည်းတယ်။
“ချက်ချင်းကြီးရမယ်”
မဟုတ်။
“စမ်း၊ သိ၊ တိုး”
ဆို။
အပ္ပမာဒရှိတယ်။
“ဖြစ်ချင်ရာဖြစ်”
မဟုတ်။
“အန္တရာယ်၊ အကျိုးကိုကြည့်”
ဆို။
ပညာနဲ့တင်တယ်။
ဒါကြောင့် Pilot Test နည်းကို ဓမ္မမဟုတ်ပေမယ့်—
ဓမ္မရှိတဲ့လူက Pilot ကို ပိုမှန်အောင်လုပ်နိုင်တယ်။
ဒကာကြီးတို့…
အခု ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို တကယ်ပြန်မေးကြည့်။
ငွေကြီးမသုံးခင် စမ်းနိုင်တာ ဘာရှိလဲ?
ဝန်ထမ်းအများကြီးမခန့်ခင် ဘာသိရမလဲ?
ဆိုင်အများကြီးမဖွင့်ခင် ပထမဆိုင်မှာ ဘာတည်ရမလဲ?
Product Feature ဆယ်ခုမလုပ်ခင် Customer တကယ်လိုတဲ့တစ်ခု ဘာလဲ?
System အသစ်တစ်ခုကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံးမပြောင်းခင် Team တစ်ဖွဲ့မှာ ဘာစမ်းနိုင်လဲ?
ဒါတွေမေး။
ဒါပေမယ့်—
“သေးသေးစမ်းလို့ရတယ်” ဆိုတာနဲ့ လိုအပ်တဲ့ Professional review၊ Legal review၊ Safety review ကို မကျော်နဲ့။
Pilot သေးတာနဲ့ တာဝန်သေးတာမဟုတ်ဘူး။
ဒီစကား မှတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot ရဲ့အဆုံးမှာ မေးရမယ့် အကြီးဆုံးမေးခွန်း—
“အခု ငါတို့ ဘာကို ယုံကြည်ခွင့် ပိုရှိလာပြီလဲ? ဘာကိုတော့ မသိသေးဘူးလဲ?”
ဒီမေးခွန်း အရမ်းတန်ဖိုးရှိတယ်။
ဘာကိုသိလာ?
Customer problem တကယ်ရှိတယ်။
ဘာကိုမသိသေး?
ဈေးက scale မှာကိုက်မကိုက်။
ဘာကိုသိလာ?
Team ဒီProcess လုပ်နိုင်တယ်။
ဘာကိုမသိသေး?
လူငါးဆယ်ဖြစ်ရင်ကိုက်မကိုက်။
ဒီလို။
Pilot က—
အဖြေတွေထုတ်သလို—
နောက်မေးခွန်းကိုလည်း ဖော်ထုတ်တယ်။
ဒါ သင်ယူမှုနက်လာတာ။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၁၉ ရဲ့ တဖြည်းဖြည်းနက်လာတဲ့ ပင်လယ်ဥပမာကို နောက်တစ်ကြိမ် သတိရ။
အရင် မသိတာများတယ်။
Pilot တစ်ခုနဲ့ အနည်းငယ်သိ။
နောက်Pilot နဲ့ပိုသိ။
ပြီးတော့ Scale နဲ့ အသစ်သိ။
သိခြင်းက အဆင့်ဆင့်။
ဒါကြောင့်—
“Pilot ပြီးပြီဆို အကုန်သိပြီ”
မပြောနဲ့။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ Pilot မှာ မရည်ရွယ်ထားတဲ့အကျိုးကောင်းတစ်ခုတွေ့နိုင်တယ်။
ဥပမာ—
Product အဓိကFeature ကို လူတွေမကြိုက်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အခြားFeature သေးသေးကို အရမ်းသုံးတယ်။
Founder က ဘာလုပ်မလဲ?
“ဒါငါ့မူရင်းIdea မဟုတ်ဘူး”
လို့ဖယ်မလား?
ဒါမှမဟုတ်—
ဘာကြောင့်လူတွေ အသုံးများတာလဲ ကြည့်မလား?
Pilot က တစ်ခါတလေ ကိုယ်မမေးထားတဲ့ မေးခွန်းကို ဖွင့်ပေးတယ်။
ဒါကြောင့်—
အစီအစဉ်ထား၊ ဒါပေမယ့် မမျှော်လင့်ထားတဲ့အမှန်ကိုလည်း ကြားနိုင်အောင် စိတ်ဖွင့်။
ဒီဟာ ပညာ။
ဒကာကြီးတို့…
တစ်ဖက်မှာ မမျှော်လင့်ထားတဲ့အရာတိုင်းနောက် ပြေးရင်လည်း မကောင်းဘူး။
Customer တစ်ယောက်ထူးထူးခြားခြားသုံးတယ်။
ဒါကို အဓိကProduct လုပ်မလား?
ချက်ချင်းမလုပ်။
Pattern ရှိသလား?
တခြားလူတွေလည်းလား?
Core value နဲ့ဆိုင်သလား?
ထပ်စမ်း။
ဒါ Pilot culture ရဲ့အလှ။
အဖြေက နောက်မေးခွန်းဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Pilot Test ကို စိတ်ကျင့်ရေးနဲ့ နောက်တစ်နည်းဆက်ကြည့်။
ကိုယ့်မှာ ဒေါသအလေ့အထရှိတယ်ဆိုပါစို့။
“အခုကစပြီး ဘယ်တော့မှ ဒေါသမထွက်တော့ဘူး”
လို့ ကြီးကြီးဆုံးဖြတ်တာ လက်တွေ့မတည်နိုင်။
အစား—
ဒီတစ်ပတ် “ဒေါသပေါ်ရင် ချက်ချင်းမပြောဘဲ သုံးအသက်ရှူပြီးမှပြောမယ်” လို တိကျတဲ့အလေ့အထတစ်ခု စမ်း။
ဘာဖြစ်လဲ?
အငြင်းပွားမှုနည်းလား?
ကိုယ့်စိတ်ပြောင်းလား?
သိ။
ဒီဟာ Pilot Test ကို ဓမ္မနည်းလမ်းလို့ မဆိုဘူး။
နေ့စဉ်လေ့ကျင့်မှုကို အသေးစား၊ တိကျတဲ့အကျင့်နဲ့ စဖို့ လောကီအသုံးချမှု ပဲ။
အဓိကဓမ္မက—
ဒေါသကို သိ။
အကျိုးအပြစ်ကိုသိ။
အကုသိုလ်ကို ပယ်။
ကုသိုလ်ကိုဖွံ့ဖြိုး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
MN 19 မှာ အတွေးတစ်မျိုးကို ထပ်ခါတလဲလဲလိုက်လျှင် စိတ်ဟာ အဲဒီဘက်ကို ယိမ်းလာတယ်ဆိုတဲ့သဘောရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
Pilot မှာကောင်းတာတွေ့ပြီဆို တစ်ခါလုပ်ပြီး ရပ်မနေနဲ့။
ကောင်းတဲ့အလေ့အထကို ထပ်လေ့ကျင့်။
Business မှာလည်း—
Customer ကို တုံ့ပြန်ချိန် မြန်တာအကျိုးရှိတယ်တွေ့ပြီ။
စနစ်လုပ်။
Family မှာ—
ညစာအချိန် ဖုန်းမသုံးတာကောင်းတယ်တွေ့ပြီ။
အလေ့အထလုပ်။
တရားအားထုတ်ရာမှာ—
မနက်အချိန်တည်တယ်တွေ့ပြီ။
ဆက်။
Pilot က အလေ့အထဖြစ်ဖို့ တံခါးဖွင့်ပေးတာ။
Pilot မှာကောင်းတာ အပြင်မထွက်ရင် အကျိုးနည်းတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီအကြောင်းမှာ အရေးကြီးတဲ့စကားနောက်တစ်ခု—
Pilot မရှိဘဲ Scale လုပ်ခြင်းကို အမြဲရဲရင့်မှုလို့ မထင်နဲ့။
တစ်ခါတလေ အလျင်လိုမှု။
တစ်ခါတလေ လောဘ။
တစ်ခါတလေ မာန။
“Competitor မလုပ်ခင် ငါလုပ်မယ်”
ကောင်းနိုင်တယ်။
Market timing အရေးကြီးတတ်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
အန္တရာယ်မကြည့်တော့ဘူးဆို?
သတိမရှိတော့ဘူး။
မြန်တာက အမြဲကောင်းမလား?
မဟုတ်။
နှေးတာက အမြဲကောင်းလား?
မဟုတ်။
မှန်တဲ့အချိန်မှာ မှန်တဲ့အတိုင်းအတာနဲ့ ရွေ့တာက ကောင်း။
ဒါ ပညာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test မှာ အလွန်သတိထားရမယ့် နောက်တစ်ခုက—
Success theater။
မြန်မာလို ရိုးရိုးပြောရင်—
အောင်မြင်သလိုပြခြင်း။
Pilot event လုပ်တယ်။
ဓာတ်ပုံလှတယ်။
လူများတယ်။
Social media မှာ post တက်တယ်။
လူတွေ “Congratulations” ပြောတယ်။
ဒါ Pilot success လား?
မသေချာ။
ဘာမေးခွန်းစမ်းတာလဲ?
အဖြေဘာလဲ?
Customer ပြန်သုံးလား?
Process တည်လား?
Cost ကိုက်လား?
သင်ယူမှုဘာရလဲ?
ဒီဟာတွေမရှိရင်—
Event ကောင်းတယ်။
Pilot evidence မဖြစ်သေးနိုင်ဘူး။
ပုံရိပ်နဲ့ အထောက်အထား မတူဘူး။
ဒီဟာ Founder အတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
ဒကာကြီးတို့…
ဓမ္မဘက်မှာလည်း—
အပြင်ပုံကောင်းတယ်။
အတွင်းစိတ်က လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟပြည့်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် တရားက အတွင်းအကျိုးကို ကြည့်ခိုင်းတယ်။
လောကီလုပ်ငန်းမှာလည်း—
Launch photo ကောင်းတာထက်—
တကယ်အကျိုးရသလား?
ကြည့်။
ဒါ MN 19 ရဲ့ အကျိုးဆက်ကိုကြည့်တဲ့အလင်းနဲ့ နားလည်လို့ကောင်းတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Pilot Test အကြောင်းကို တစ်နာရီလောက်နီးနီး ပြောလာရင်း အခု တရားရဲ့အဓိကကို စုပြောမယ်။
Pilot ဆိုတာ—
အကြမ်းထုတ်ကုန် မဟုတ်ဘူး။
အပြည့်အစုံမလုပ်နိုင်လို့ လျှော့ထားတာပဲ မဟုတ်ဘူး။
မသိသေးတဲ့အချက်ကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့အတိုင်းအတာနဲ့ သိဖို့ လုပ်တဲ့အလုပ်။
ဒါကြောင့် Pilot မစခင်—
မေးခွန်းရှင်း။
နယ်ပယ်ရှင်း။
အချိန်ရှင်း။
အန္တရာယ်ရှင်း။
အောင်မြင်မှုစံရှင်း။
ရပ်မယ့်စည်းရှင်း။
Customer ကို မလှည့်စား။
လိုအပ်တဲ့ Safety, Law, Ethics ကို မကျော်။
လုပ်နေစဉ်ကြည့်။
Problem ကြီးပေါ်ရင် ရပ်။
ပြီးရင် ပြန်သုံးသပ်။
Data ကိုလှမပြင်။
မသေချာရင် မသေချာပြော။
ကောင်းရင်တောင် Scale risk ကို ထပ်ကြည့်။
ဒီလောက်။
ဒကာကြီးတို့…
ဒီအကြောင်းကို အခု သစ္စာလေးပါးနဲ့ ဆင်းကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်မှာ မသေချာမှုရှိတယ်။
Customer ဘာလိုသလဲ မသေချာ။
Market ဘာဖြစ်မလဲ မသေချာ။
Team လုပ်နိုင်မလား မသေချာ။
ငွေဆုံးနိုင်တယ်။
နာမည်ထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဒီမသေချာမှုက ပူတယ်။
ဒါကြောင့် လူတချို့က—
Pilot မလုပ်ဘဲ “သေချာတယ်” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယုံစေချင်တယ်။
တစ်ချို့က—
တစ်ခါတည်း အကြီးကြီးလုပ်ပြီး မသေချာမှုကို ဖုံးချင်တယ်။
တစ်ချို့က—
အမြဲ Pilot ပဲလုပ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ရမှာကြောက်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံးမှာ ဒုက္ခရှိတယ်။
နက်နက်ကြည့်ရင်—
အရာအားလုံးကို ကိုယ်ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ လောကရဲ့မသေချာမှု တိုက်မိတာ။
ဒါဒုက္ခ။
သမုဒယသစ္စာ။
ဒီဒုက္ခရဲ့အောက်မှာ—
တဏှာရှိတယ်။
“အောင်မြင်ရမယ်”
“ချက်ချင်းကြီးရမယ်”
“ငါ့Idea မှန်ရမယ်”
“လူတွေ ငါ့ကိုတော်တယ်ထင်ရမယ်”
“မအောင်မြင်တဲ့Result မမြင်ချင်ဘူး”
ဒီလို။
တဏှာနဲ့ ဥပါဒါန်ကြောင့် Pilot Result ကို လိမ်ဖို့လွယ်တယ်။
Problem ဖုံးတယ်။
Data ကိုရွေးတယ်။
အမှားကို မဝန်ခံဘူး။
“ငါ့Idea”
လို့ ဖမ်းထားတယ်။
အဲဒီဖမ်းဆုပ်မှုက Pilot ကို အမှန်ရှာမှုကနေ အတ္တကာကွယ်မှု ဖြစ်သွားစေတယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
“ငါ့Idea မှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ဖမ်းဆုပ်မှု အေးလာရင်—
“မကိုက်ဘူး”
ပြောနိုင်တယ်။
“ရပ်မယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
“ပြန်စမ်းမယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
“Team ကပြောတာမှန်တယ်”
ပြောနိုင်တယ်။
“မသေချာသေးဘူး”
ပြောနိုင်တယ်။
စိတ်ပေါ့လာတယ်။
လောကီအဆင့်မှာ—
အမှန်နဲ့ စစ်မတိုက်တော့ဘူး။
ဓမ္မအဆုံးစွန်မှာတော့ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့ချုပ်ငြိမ်းရာက နိရောဓသစ္စာ။
Pilot Test က နိဗ္ဗာန်မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို မရော။
ဒါပေမယ့် အတ္တနဲ့ယူဆချက်ကို အလွန်ဖမ်းမထားတဲ့ စိတ်ဟာ ဓမ္မကျင့်မှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်တယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိနဲ့—
ယူဆချက်နဲ့ အဖြစ်မှန် ခွဲ။
Pilot Result ရဲ့ကန့်သတ်ချက်ကိုသိ။
Metric ကောင်းတယ်ဆိုတာနဲ့ အမှုကောင်းတယ်လို့ မဆို။
သမ္မာသင်္ကပ္ပနဲ့—
လောဘတစ်ခုတည်းနဲ့ စမ်းတာမဟုတ်။
လူကို အကျိုးပြုလိုစိတ်၊ မထိခိုက်လိုစိတ်ထား။
သမ္မာဝါစာနဲ့—
Pilot stage ကို မှန်မှန်ပြော။
မသေချာတာကို သေချာမပြော။
Result မကောင်းတာကို ကောင်းတယ်မပြော။
သမ္မာကမ္မန္တနဲ့—
သူတစ်ပါးကို မတရားအသုံးမချ။
အန္တရာယ်ရှိတာသိရင် ရပ်။
သမ္မာအာဇီဝနဲ့—
Market အခွင့်အရေးရှိတာနဲ့ မမှန်တဲ့အသက်မွေးမှုကို Pilot မလုပ်။
သမ္မာဝါယာမနဲ့—
မကောင်းတာ မဖြစ်အောင်ကာကွယ်။
ဖြစ်တာပယ်။
ကောင်းတာဖြစ်အောင်လုပ်။
ကောင်းတာထိန်းပြီးတိုး။
သမ္မာသတိနဲ့—
Pilot မအောင်မြင်တဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့အရှက်၊ ဒေါသ၊ မာန၊ အပြစ်တင်လိုစိတ်ကိုသိ။
Pilot အောင်မြင်တဲ့အခါ ပေါ်လာတဲ့ လောဘ၊ အလျင်လိုမှု၊ မာနကိုလည်းသိ။
သမ္မာသမာဓိနဲ့—
Feedback တစ်ခုရတိုင်း အရာဆယ်ခုမပြောင်း။
အဓိကမေးခွန်းပေါ် စိတ်တည်။
ဒီလို လောကီ Pilot Test ကို မဂ္ဂင်တရားနဲ့ တန်းတူမလုပ်ဘဲ၊ မဂ္ဂင်တရားရဲ့ကျင့်ဝတ်နဲ့ပညာအလင်းကို လုပ်ငန်းဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ ယူသုံးနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်ဆုံး မှတ်ထားရမယ့် စကားတွေကို ဦးဇင်းတို့ အေးအေးဆေးဆေး ပြန်စုမယ်။
Pilot မစခင် — ဘာသိချင်တာလဲ ရှင်း။
Pilot မစခင် — ဘယ်သူထိခိုက်နိုင်လဲ ကြည့်။
Pilot မစခင် — ဘယ်အတိုင်းအတာထိ စမ်းမလဲ ကန့်သတ်။
Pilot မစခင် — ဘာဖြစ်ရင် ဆက်၊ ပြင်၊ ရပ်မလဲ ကြိုသတ်မှတ်။
Pilot လုပ်နေစဉ် — အစီအစဉ်ကိုဖမ်းထားပြီး အန္တရာယ်ကို မဖုံး။
Pilot လုပ်နေစဉ် — အမှန်ပြော။
Pilot ပြီးနောက် — ကိုယ်ကြားချင်တာမဟုတ်၊ ဖြစ်ခဲ့တာကိုကြည့်။
Result မကောင်းရင် — အရှက်မဖုံးနဲ့။
Result ကောင်းရင် — အကုန်သိပြီမထင်နဲ့။
မသေချာရင် — မသေချာသေးလို့ပြော။
Problem ရှိသေးရင် — Problem ကို Scale မလုပ်နဲ့။
ကောင်းတာတွေ့ရင် — အဲဒီကောင်းတာ မပျောက်အောင် စနစ်တည်။
Pilot မဆုံးတော့ဘဲ — ဆုံးဖြတ်ချက်ရှောင်မနေ။
ဒီအချက်တွေဟာ ခေတ်သစ် Pilot Test အသုံးချမှုဖြစ်တယ်။
ဓမ္မဘက်မှာတော့—
ဆင်ခြင်။
အကျိုးအပြစ်သိ။
မကောင်းတာပယ်။
ကောင်းတာတိုး။
အမှန်ကို မလွန်ကဲဘဲ ကာကွယ်။
အားထုတ်မှုညှိ။
တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်။
ဒီအလင်းတွေနဲ့ လောကီအလုပ်ကို လုပ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ယနေ့တရားကုသိုလ်အကြောင်းကြောင့်—
မိမိတို့သည် အယူအဆကို အမှန်တရားအဖြစ် အလျင်စလိုမဖမ်းကြပါစေနှင့်။
ကိုယ့်Idea ကိုချစ်သော်လည်း အမှန်ကို ပိုချစ်နိုင်ကြပါစေ။
အပြည့်အဝချဲ့ထွင်ခြင်းမပြုမီ သင့်တော်သောအခြေအနေ၌ အကန့်အသတ်ဖြင့် စမ်းသပ်သင့်သည်ကို ပညာဖြင့် သိနိုင်ကြပါစေ။
သေးသေးစမ်းခြင်းကို အမြင်သေးခြင်းဟု မထင်ကြပါစေနှင့်။
ကြီးကြီးမမှားမီ စောစောသိရန်ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့ လုပ်ဆောင်မည့်အမှုကို မပြုမီ ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုနေစဉ် အကျိုးအပြစ်ကို သတိဖြင့်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
ပြုပြီးနောက် အမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိကိုဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်လုံးကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်စေသောအရာကို တွေ့မြင်လျှင် မာနကြောင့် ဆက်မလုပ်ဘဲ ရပ်တန့်ပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။
မကောင်းသောရလဒ်ကို ဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုကြပါစေနှင့်။
ကောင်းသကဲ့သို့ မပြကြပါစေနှင့်။
မသေချာသောအရာကို သေချာသကဲ့သို့ မပြောကြပါစေနှင့်။
စမ်းသပ်မှုရဲ့အောင်မြင်မှုကို အရောင်းနံပါတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် မတိုင်းကြပါစေနှင့်။
ရိုးသားမှုကိုကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
လူ့အကျိုးကိုကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
သီလကိုကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
အန္တရာယ်ကိုကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
တည်တံ့နိုင်မှုကိုကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
Customer တစ်ဦးကို မိမိစမ်းသပ်မှုအတွက် အသုံးချရမည့်ပစ္စည်းသဖွယ် မမြင်ကြပါစေနှင့်။
သူ၏အချိန်ကိုလေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူ၏ငွေကိုလေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူ၏ယုံကြည်မှုကိုလေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူ၏ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ကိုလေးစားနိုင်ကြပါစေ။
သူသိသင့်သော အရေးကြီးအချက်ကို သိသိနှင့်မဖုံးကြပါစေနှင့်။
Pilot ဟူသောနာမည်ဖြင့် မုသားကို တရားမျှတမလုပ်ကြပါစေနှင့်။
Pilot ဟူသောနာမည်ဖြင့် ပေါ့ဆမှုကို တရားမျှတမလုပ်ကြပါစေနှင့်။
Pilot ဟူသောနာမည်ဖြင့် ဘေးကင်းရေးစည်းကမ်းကို မကျော်ကြပါစေနှင့်။
Pilot ဟူသောနာမည်ဖြင့် မမှန်သောအသက်မွေးမှုကို မစမ်းကြပါစေနှင့်။
လုပ်ငန်းခေါင်းဆောင်များသည် Pilot Result ကို မိမိမျက်နှာနှင့် မချိတ်ကြပါစေနှင့်။
မအောင်မြင်သောရလဒ်ကို ကြားနိုင်ကြပါစေ။
အောက်မှလာသော အမှန်ကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ထမ်းက မှန်ပြီး မိမိမှားပါက ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
အမှားတွေ့ရင် ဖုံးမထားဘဲ စောစောပြင်နိုင်သော အဖွဲ့အစည်းယဉ်ကျေးမှုကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတိုင်းကို လူကိုဖျက်ရန်အသုံးမချကြပါစေနှင့်။
သင်ယူနိုင်သောအမှားနှင့် ပေါ့ဆမှု၊ မရိုးသားမှုတို့ကို ပညာဖြင့်ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
ကောင်းသောPilot Result ရသောအခါလည်း အလျင်စလိုမချဲ့ကြပါစေနှင့်။
Pilot အခြေအနေနှင့် Full Scale အခြေအနေတို့၏ ကွာခြားချက်ကို မြင်နိုင်ကြပါစေ။
Pilot အတွင်း Founder ကိုယ်တိုင် ထမ်းထားသောအရာတို့ကို သိနိုင်ကြပါစေ။
စနစ်ဖြင့် လည်ပတ်နိုင်သည့်အရာနှင့် လူတစ်ဦး၏အင်အားဖြင့် ဖုံးထားသည့်အရာကို ခွဲနိုင်ကြပါစေ။
Problem ရှိနေစဉ် Problem ကို Scale မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
ကောင်းသောအရာကိုသာ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ချဲ့ထွင်နိုင်ကြပါစေ။
Pilot အဆုံးမသတ်ဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အမြဲရှောင်နေခြင်း မဖြစ်ကြပါစေနှင့်။
လုံလောက်သောအချက်အလက်ရသောအခါ ပညာရှိစွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
ဆက်သင့်သည်ကို ဆက်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်သင့်သည်ကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထပ်စမ်းသင့်သည်ကို ထပ်စမ်းနိုင်ကြပါစေ။
ရပ်သင့်သည်ကို မာနမဖမ်းဘဲ ရပ်နိုင်ကြပါစေ။
အောင်မြင်မှုကိုလည်း သင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
မအောင်မြင်မှုကိုလည်း သင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
“ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ” ဟု မေးနိုင်ကြပါစေ။
“ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ” ဟု မေးနိုင်ကြပါစေ။
“ဘာသင်ရသလဲ” ဟု မေးနိုင်ကြပါစေ။
“နောက်တစ်ကြိမ် ဘာပြောင်းမလဲ” ဟု မေးနိုင်ကြပါစေ။
အဖြေမသေချာသေးပါက “မသေချာသေးပါ” ဟု ရိုးသားစွာပြောနိုင်ကြပါစေ။
ယုံကြည်ထားသည့်အရာကို ယုံကြည်ထားခြင်းအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
ယူဆထားသည့်အရာကို ယူဆချက်အဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
စမ်းသပ်ပြီး သိလာသည့်အရာကို သက်ဆိုင်ရာအကန့်အသတ်အတွင်းသာ အမှန်တင်နိုင်ကြပါစေ။
နေရာတစ်ခုမှာ အလုပ်ဖြစ်သောအရာကို နေရာအားလုံးမှာ သေချာအလုပ်ဖြစ်မည်ဟု မလွန်ကဲကြပါစေနှင့်။
လူအနည်းငယ်၏အတွေ့အကြုံကို လူအားလုံး၏အတွေ့အကြုံအဖြစ် မတင်ကြပါစေနှင့်။
အမှန်ကို ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်မှန်ချင်ခြင်းထက် အမှန်ကို သိချင်သောစိတ် တိုးပွားလာကြပါစေ။
အားထုတ်မှု အလွန်တင်းလွန်းပါက ညှိနိုင်ကြပါစေ။
အလွန်လျော့လွန်းပါက တက်ကြွနိုင်ကြပါစေ။
မှားသောနည်းလမ်းကို ဇွဲဟုခေါ်၍ အဆုံးမရှိဆက်မလုပ်ကြပါစေနှင့်။
မှန်သောလမ်းကို အခက်အခဲကြောင့် ချက်ချင်းမပစ်ကြပါစေနှင့်။
တဖြည်းဖြည်း လေ့ကျင့်တိုးတက်ရခြင်းကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
ပထမစမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြင့် အဆုံးစွန်အဖြေကို မတောင်းကြပါစေနှင့်။
တစ်ဆင့်ချင်း မသိမှုလျော့ပါးနိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဆင့်ချင်း လုပ်ငန်းစနစ်ကောင်းလာနိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဆင့်ချင်း မိမိစိတ်အကျင့်ကောင်းလာနိုင်ကြပါစေ။
မိသားစုဘဝတွင်လည်း တစ်ဖက်လူကို အပြစ်တင်ခြင်းထက် မိမိတို့၏ဆက်ဆံပုံအကျိုးကို ပြန်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
ပညာရေး၌လည်း ကလေးတို့အား မစမ်းသပ်သင့်သောအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ပြီး သင်ကြားနည်းကောင်းများကို တာဝန်ရှိစွာ လေ့လာပြင်ဆင်နိုင်ကြပါစေ။
တရားအားထုတ်ရာ၌လည်း တစ်ကြိမ်မတည်ခြင်းကြောင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစွန်သတ်မှတ်မထားကြပါစေနှင့်။
သတိထား။
ပြန်လာ။
ပြင်။
ထပ်လေ့ကျင့်။
သမ္မာဝါယာမဖြင့် အကုသိုလ်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြပါစေ။
ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို မပျောက်စေဘဲ တိုးပွားဖွံ့ဖြိုးစေနိုင်ကြပါစေ။
အမှုတစ်ခုချင်းစီ၏ အကျိုးအပြစ်ကို ပညာဖြင့်ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိနှင့်သူတစ်ပါး ထိခိုက်မထိခိုက်ကို ဆင်ခြင်နိုင်ကြပါစေ။
တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းပြုကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်မှုကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ။
မိမိတို့၏အညစ်အကြေး၊ အမှားအယွင်းနှင့် မကောင်းသောအလေ့အထတို့ကို တစ်ခါတည်းဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုဘဲ တဖြည်းဖြည်း ဖော်ထုတ်ဖယ်ရှားနိုင်ကြပါစေ။
အခု ဒီဘဝဟာ အချိန်အကန့်အသတ်ရှိကြောင်း မမေ့ကြပါစေနှင့်။
အဆုံးမဲ့စမ်းသပ်မှုထဲ မနေနှင့်။
သိသင့်တာသိလာရင် ကောင်းမှုဘက် ဆုံးဖြတ်။
မကောင်းတာကိုပယ်။
ကောင်းတာကိုကျင့်။
ဒုက္ခကို ဒုက္ခအဖြစ် သိနိုင်ကြပါစေ။
မသေချာမှုကို မခံနိုင်ခြင်း၊ အောင်မြင်မှုကို ဖမ်းဆုပ်ခြင်း၊ မိမိယူဆချက်မှန်ရမည်ဟု ဖမ်းဆုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်ပင်ပန်းမှုကို သိနိုင်ကြပါစေ။
“ငါ့Idea မှန်ရမည်၊ ငါရှုံးမရ၊ ငါ့ပုံရိပ်မပျက်ရ” ဟူသော တဏှာနှင့် ဥပါဒါန်တို့၏ သမုဒယကို သိနိုင်ကြပါစေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ချမ်းသာကြပါစေ။
လုပ်ငန်းခွင်များ၌ ရိုးသားမှုတိုးပွားကြပါစေ။
စမ်းသပ်မှုတိုင်းသည် လူကိုအသုံးချခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကျိုးပိုကောင်းစေရန် ပညာရှိစွာ လေ့လာပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်ကြပါစေ။
မိသားစုများ ချမ်းသာကြပါစေ။
လုပ်ငန်းရှင်များ သမ္မာအာဇီဝနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားတို့ အပြန်အလှန်ယုံကြည်နိုင်ကြပါစေ။
မသိတာကို သိသကဲ့သို့ မဟန်ဆောင်ကြပါစေနှင့်။
သိသလောက်ကိုသာ သိသလောက်ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာသော ပညာကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ။
လောကီလုပ်ငန်းများကိုလည်း ပညာ၊ သတိ၊ သီလနှင့် ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုမှတစ်ဆင့် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ တိုးပွားပြည့်စုံ၍ ဒုက္ခခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
အဓိကမှီငြမ်းထားသော ဘုရားဟောကျမ်းများ
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ — အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ပြုမည့်အမှုတို့ကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ထပ်ခါတလဲလဲ ဆင်ခြင်၍ မိမိနှင့်သူတစ်ပါးအပေါ် ထိခိုက်မှုရှိမရှိ ကြည့်ရန်၊ မကောင်းသောအကျိုးတွေ့လျှင် ရပ်တန့်၊ ဖော်ထုတ်၊ ပြင်ဆင်၍ နောင်တွင် ထိန်းသိမ်းရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၉ — ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ်။ ဘုရားလောင်းအဖြစ် ကျင့်ကြံစဉ် အတွေးတို့ကို အကျိုးအပြစ်အလိုက် ခွဲခြား၍ မိမိ၊ သူတစ်ပါး၊ နှစ်ဖက်လုံးအပေါ် ထိခိုက်မှုနှင့် ပညာ၊ လွတ်မြောက်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုကို ဆင်ခြင်ခဲ့ပုံ ဖော်ပြထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၉၅ — စင်္ကီသုတ်။ ယုံကြည်မှု၊ နှစ်သက်မှု၊ အစဉ်အလာ၊ ဆင်ခြင်ယူဆမှုတို့သည် မှန်နိုင်သလို မမှန်နိုင်သဖြင့် ကိုယ်လက်ခံထားသည့်အမြင်ကို အဆုံးစွန်အမှန်အဖြစ် အလျင်စလိုမတင်ဘဲ အမှန်ကိုကာကွယ်၍ တဖြည်းဖြည်းသိမြင်ရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၆.၅၅ — သောဏသုတ်။ အားထုတ်မှု အလွန်တင်းလွန်းခြင်းနှင့် အလွန်လျော့လွန်းခြင်းတို့ကို ဗီဏာကြိုးဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်း၍ သင့်တော်စွာညှိနှိုင်းရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၇၀ — ကီဋာဂိရိသုတ်။ သိမြင်မှုသည် တစ်ခါတည်းမရဘဲ တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ တဖြည်းဖြည်းပြုမှု၊ တဖြည်းဖြည်းကျင့်မှုတို့မှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၁၉ — ပဟာရာဒသုတ်။ ပင်လယ်ကြီး တဖြည်းဖြည်းလျှောနက်လာသကဲ့သို့ ဓမ္မဝိနယ၌လည်း တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်မှု၊ ပြုကျင့်မှုနှင့် တိုးတက်မှုရှိကြောင်း ဟောထားသည်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၈ — မဂ္ဂဝိဘင်္ဂသုတ်။ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရှင်းလင်းပြီး သမ္မာဝါယာမကို မဖြစ်သေးသောအကုသိုလ်မဖြစ်စေခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားအကုသိုလ်ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်ဖြစ်စေခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသားကုသိုလ်ကို ထိန်းသိမ်းတိုးပွားစေခြင်းဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။
ကေသမုတ္တိသုတ် — အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ နံပါတ်စနစ်အလိုက် ၃.၆၅/၃.၆၆ ဟု တွေ့ရနိုင်သည်။ ကြားသိမှု၊ အစဉ်အလာ၊ ကျမ်းလာရုံ၊ ဆင်ခြင်ယူဆမှုရုံတို့ဖြင့် မပြီးဘဲ အကုသိုလ်၊ အပြစ်ရှိ၍ ထိခိုက်ဆင်းရဲမှုသို့ ဦးတည်သောအရာကို ပယ်ရန်နှင့် ကုသိုလ်၊ အပြစ်ကင်း၍ အကျိုးချမ်းသာသို့ ဦးတည်သောအရာကို ကျင့်ရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။ ထုတ်ဝေမှုအလိုက် သုတ်နံပါတ်ကွာခြားမှုရှိသဖြင့် နံပါတ်ကို edition-neutral သဘောဖြင့် သတိပြုထားသည်။
ဓမ္မပဒ ၂၃၉။ ငွေထည်သန့်စင်သူက အညစ်အကြေးကို တဖြည်းဖြည်း၊ နည်းနည်းချင်း ဖယ်ရှားသကဲ့သို့ ပညာရှိသူသည် မိမိ၏အညစ်အကြေးကို တဖြည်းဖြည်း ဖယ်ရှားသင့်ကြောင်း ပုံရိပ်ဖြင့် ဟောထားသည်။
