Authority များလာလေ Accountability များရမည် အာဏာများလာလေ တာဝန်ခံမှုများရမည်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အတူဆင်ခြင်ကြမယ့် အကြောင်းက—
Authority များလာလေ Accountability များရမည်။
မြန်မာလို ရိုးရိုးပြောရရင်—
ဆုံးဖြတ်ခွင့်များလာလေလေ
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်ရှင်းရမယ့်တာဝန်လည်း များလာရမယ်။
အာဏာများလာလေလေ—
“ငါဘာလုပ်လို့ရလဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်းထက်—
“ငါဘာကို တာဝန်ယူရမလဲ”
ဆိုတဲ့မေးခွန်း ပိုကြီးလာရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လောကမှာ လူတွေဟာ အာဏာနဲ့အတူ လာတဲ့အခွင့်အရေးကို အလွယ်မြင်တတ်ကြတယ်။
Owner ဖြစ်ရင်—
ဆုံးဖြတ်လို့ရတယ်။
Founder ဖြစ်ရင်—
ဦးဆောင်လို့ရတယ်။
Manager ဖြစ်ရင်—
အလုပ်ပေးလို့ရတယ်။
မိဘဖြစ်ရင်—
သားသမီးကို ဆုံးမလို့ရတယ်။
ဆရာဖြစ်ရင်—
ကျောင်းသားကို လမ်းညွှန်လို့ရတယ်။
တာဝန်ရှိသူဖြစ်ရင်—
ဘတ်ဂျက်ကိုသုံးလို့ရတယ်။
ဒီအခွင့်အရေးတွေကို မြင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်က တာဝန်ကို မမြင်ရင်—
အာဏာဟာ အန္တရာယ်ဖြစ်လာတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့တရားရဲ့ အဓိကစကားက—
Authority ဆိုတာ အခွင့်အရေးကြီးလာတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
Accountability ကြီးလာရမယ့် အခြေအနေလည်းဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အာဏာရှိတဲ့လူတစ်ယောက် လုပ်တဲ့အမှားနဲ့ အာဏာမရှိသူတစ်ယောက် လုပ်တဲ့အမှားဟာ—
ကိုယ်ကျင့်တရားအခြေခံမှာ အမှားဆိုတာ တူနိုင်ပေမယ့်—
ထိခိုက်မှုအတိုင်းအတာ တူချင်မှတူမယ်။
လူတစ်ယောက် မှားပြောတယ်။
လူနှစ်ယောက်ကြား ပြဿနာဖြစ်နိုင်တယ်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် မှားပြောတယ်။
အဖွဲ့တစ်ခုလုံးရဲ့ လမ်းကြောင်းပြောင်းနိုင်တယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် စာရင်းတစ်ခုမှားတယ်။
ပြန်ပြင်နိုင်တယ်။
ငွေကြေးအတည်ပြုခွင့်ရှိသူတစ်ယောက် စနစ်တကျမစစ်ဘဲ လက်မှတ်ထိုးတယ်။
အများကြီးထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
အာဏာကြီးလာရင် ကိုယ့်အကျင့်မှားရဲ့ အကျိုးဆက်လည်း ကျယ်လာနိုင်တယ်။
အဲဒီအတွက်ပဲ Accountability တိုးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားအတွက် အရမ်းတိုက်ရိုက်တဲ့ကျမ်းတော်က—
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇။ [၂]
မြတ်စွာဘုရားရှင်က လူတိုင်း မကြာခဏဆင်ခြင်သင့်တဲ့ အချက်ငါးမျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
အိုခြင်းကို မလွန်နိုင်ဘူး။
နာခြင်းကို မလွန်နိုင်ဘူး။
သေခြင်းကို မလွန်နိုင်ဘူး။
ချစ်ခင်နှစ်သက်သမျှနဲ့ တစ်နေ့ကွဲရမယ်။
နောက်ဆုံး—
မိမိသည် မိမိပြုသောကံ၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်တယ်။
မိမိပြုသောကံ၏ အမွေခံဖြစ်တယ်။
ကောင်းတာလုပ်လည်း အဲဒီအကျိုးကို ခံရမယ်။
မကောင်းတာလုပ်လည်း အဲဒီအကျိုးကို ခံရမယ်။
ဒီအချက်ဟာ Accountability ရဲ့ အလွန်နက်တဲ့ ဓမ္မအမြစ်ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လောကီ Organization မှာ—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ငါချတာမဟုတ်ဘူး၊ အောက်က Manager ချတာ”
ဆိုပြီး လွှဲလို့ရနိုင်တဲ့ အခြေအနေရှိတယ်။
ဥပဒေအရ တာဝန်ခွဲဝေမှုရှိမယ်။
စာချုပ်အရ တာဝန်ကွာမယ်။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မဘက်မှာ—
ကိုယ်ပြုတာ ကိုယ့်ကံ။
ကိုယ်ခိုင်းတာ။
ကိုယ်သိသိနဲ့ ခွင့်ပြုတာ။
ကိုယ်မစစ်ဘဲ လျစ်လျူရှုတာ။
ကိုယ့်စိတ်ရဲ့အပိုင်းကို တခြားသူဆီ အကုန်လွှဲလို့မရဘူး။
ဒီတော့ Authority ကြီးတဲ့လူတစ်ယောက်ဟာ—
နေ့တိုင်း ပြန်မေးရမယ်။
“ဒီနေ့ ငါဘာကို ခွင့်ပြုခဲ့သလဲ”
“ငါဘာကို တားသင့်ပေမယ့် မတားခဲ့ဘူးလဲ”
“ငါ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ဘယ်သူထိခိုက်သွားလဲ”
ဒီလိုမေးနိုင်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
နောက်အရေးကြီးတဲ့ ကျမ်းတော်က—
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁။ [၃]
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရှင်ရာဟုလာကို—
လုပ်မယ့်အရာကို မလုပ်မီ စစ်ဖို့။
လုပ်နေတဲ့အခါ လုပ်နေစဉ် စစ်ဖို့။
လုပ်ပြီးနောက် ပြန်လည်စစ်ဆေးဖို့ ဟောတော်မူတယ်။
ကိုယ့်ကို ထိခိုက်သလား။
တစ်ပါးသူကို ထိခိုက်သလား။
နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်သလား။
လုပ်ပြီးမှ မကောင်းတာတွေ့ရင်—
ဖုံးမထားဘဲ ဖွင့်ဟ၊ ပြင်၊ နောင်မလုပ်အောင် ထိန်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါ Authority ရှိသူအတွက် Accountability စနစ်ပဲ။
ဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ — စစ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်အကောင်အထည်ဖော်နေစဉ် — စစ်။
ပြီးသွားရင် — ပြန်စစ်။
တစ်ခါတလေ Leader က—
“ငါဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ၊ ပြန်မပြောနဲ့”
ဆိုတတ်တယ်။
ဒါ ခေါင်းဆောင်မှုလား။
တစ်ခါတလေ အဲဒါ မာနဖြစ်နိုင်တယ်။
ပညာရှိတဲ့ Leader က—
ဆုံးဖြတ်တယ်။
လုပ်တယ်။
ပြီးတော့—
“အကျိုးဆက်က ငါထင်သလို ထွက်သလား”
ပြန်ကြည့်တယ်။
မမှန်ရင် ပြင်တယ်။
အမှားပြင်နိုင်ခြင်းဟာ Authority အားနည်းတာမဟုတ်ဘူး။
Accountability ကောင်းတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ စိတ်ကူးဥပမာတစ်ခု ယူမယ်။
ဒါဟာ တကယ်ဖြစ်ရပ် မဟုတ်ပါဘူး။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ ပိုင်ရှင်က—
Sales ပိုတက်ရမယ်ဆိုပြီး မန်နေဂျာကို Target တင်းတင်းပေးတယ်။
မန်နေဂျာက ဝန်ထမ်းတွေကို—
Customer ကို အားနည်းချက်အချို့ မပြောဖို့ ဖိတယ်။
Sales တက်တယ်။
Owner က ပျော်တယ်။
ဆုချတယ်။
နောက်ပိုင်း Complaint များလာတယ်။
Customer Trust ကျတယ်။
Owner ပြောတယ်—
“ဒါ Manager အမှား”
ဒကာ ဒကာမတို့…
Manager မှားနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် Owner ဘက်မှာ မေးစရာမရှိဘူးလား။
Target ဘယ်လိုပေးခဲ့သလဲ။
နည်းလမ်းကို စစ်ခဲ့သလား။
ရလဒ်ပဲ ကြည့်ပြီး လုပ်ပုံမကြည့်ခဲ့ဘူးလား။
မကောင်းတာသိပြီး လျစ်လျူရှုခဲ့သလား။
ဒီလိုဆို Authority နဲ့အတူ Accountability ရှိလာတယ်။
“ငါကိုယ်တိုင် မပြောဘူး” ဆိုတာ တာဝန်ကင်းလွတ်မှု အမြဲမဟုတ်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၂၆ ကို ကြည့်ရအောင်။ [၄]
စကြဝတေးမင်းရဲ့ တာဝန်ကို ဟောရာမှာ—
မင်းဟာ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက်အုပ်ချုပ်ရမယ့်သူ မဟုတ်ဘူး။
ဓမ္မကို အထက်စံအဖြစ်ထားရမယ်။
တရားမျှတစွာ ကာကွယ်ရမယ်။
မတရားမှုမဖြစ်စေရဘူး။
ချို့တဲ့သူတွေကို ပစ်မထားရဘူး။
ကောင်း၊ မကောင်းကို မိမိမသိရင် သိသူတို့ဆီ ချဉ်းကပ်မေးမြန်းရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောတွေ ပါတယ်။
ဒီမှာ ကြည့်—
မင်းဖြစ်လေလေ—
လွတ်လပ်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်တိုးလာတာ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပဲ ကာကွယ်ရတာမဟုတ်ဘူး။
တခြားလူတွေပါ ကာကွယ်ရတယ်။
ဒါကြောင့် Authority တိုးရင် Accountability ဘာကြောင့်တိုးရသလဲဆိုတာ အရမ်းရှင်းတယ်။
အာဏာရဲ့အတိုင်းအတာဟာ
ကိုယ့်အတွက်ရတဲ့အခွင့်အရေးကိုပဲ မတိုင်းဘူး။
ကိုယ်စောင့်ရှောက်ရမယ့် လူအရေအတွက်နဲ့လည်း တိုင်းရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီနေရာမှာ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ ရဲ့ ဝါးလုံးကစားသမားဥပမာ အလွန်ကောင်းတယ်။ [၅]
ဝါးလုံးပေါ်မှာ ဆရာနဲ့ တပည့်နှစ်ယောက် တက်ရမယ်။
ဆရာက—
“မင်းက ငါ့ကိုကြည့်၊ ငါက မင်းကိုကြည့်မယ်။ ဒီလိုဆို နှစ်ယောက်လုံးလုံခြုံမယ်”
ဆိုတဲ့သဘော ပြောတယ်။
တပည့်က—
“ဆရာက ဆရာ့ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်၊ ကျွန်မက ကျွန်မကိုယ်ကို ဂရုစိုက်မယ်။ အဲဒီလိုမှ နှစ်ယောက်လုံးလုံခြုံမယ်”
ဆိုတဲ့သဘော ပြန်တင်ပြတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီအကြောင်းကို သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ ချိတ်ပြီး—
ကိုယ့်ကို စောင့်ရှောက်ရင်း သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်တယ်။
သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရင်း ကိုယ့်ကို စောင့်ရှောက်တယ်။
သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရာမှာ—
သည်းခံခြင်း။
မထိခိုက်ခြင်း။
မေတ္တာ။
ကရုဏာတို့နဲ့ စောင့်ရှောက်တယ်လို့ ဟောတော်မူတယ်။
ဒါ Authority ရှိတဲ့လူအတွက် အလွန်နက်တယ်။
ကိုယ့်သီလကို စောင့်တာဟာ ကိုယ့်အတွက်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ့်အောက်ကလူတွေကိုပါ ကာကွယ်တာ။
Owner လောဘကိုထိန်းတယ်။
Employee ကို ကာကွယ်တယ်။
Manager ဒေါသကိုထိန်းတယ်။
Team ကို ကာကွယ်တယ်။
မိဘစိတ်လိုက်မာန်ပါမလုပ်ဘူး။
သားသမီးကို ကာကွယ်တယ်။
ဒါကြောင့် Leadership accountability ရဲ့ ပထမဆုံးက—
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်စောင့်နိုင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
“ငါ Owner ပါ”
“ငါ Chief ပါ”
“ငါအကြီးဆုံးပါ”
ဆိုတာနဲ့ ကိုယ့်စိတ်ကိုယုံလို့ရသလား။
မရဘူး။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟလွှမ်းမိုးတဲ့လူတစ်ယောက်ဟာ—
“ငါ့မှာ အာဏာရှိတယ်၊ ငါအာဏာလိုချင်တယ်” ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့—
မမှန်တဲ့အကြောင်းပြချက်ပေါ် လူတစ်ယောက်ကို ထိခိုက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့အထိ ရောက်သွားနိုင်ကြောင်း အလွန်တင်းကျပ်စွာ သတိပေးထားတယ်။ [၆]
ဒီကျမ်းက Authority ရှိသူအတွက် မှန်တစ်ချပ်ပဲ။
အာဏာရှိလာရင်—
ကိုယ့်လောဘကို ပိုစောင့်။
ကိုယ့်ဒေါသကို ပိုစောင့်။
ကိုယ့်မောဟကို ပိုစောင့်။
ဘာကြောင့်။
အာဏာမရှိတဲ့ ဒေါသက စိတ်ထဲပူတယ်။
အာဏာရှိတဲ့ ဒေါသက—
အမိန့်ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
အာဏာမရှိတဲ့ လောဘက—
“လိုချင်တယ်”
နဲ့ ပြီးနိုင်တယ်။
အာဏာရှိတဲ့ လောဘက—
Policy ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
အာဏာမရှိတဲ့ မောဟက—
လူတစ်ယောက်မှားတယ်။
အာဏာရှိတဲ့ မောဟက—
အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံး လမ်းမှားစေနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Authority များလာလေ—
မိမိစိတ်အပေါ် စောင့်ကြည့်မှု ပိုများရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အာဏာရှိသူ ဘက်လိုက်ရင် အန္တရာယ်ပိုကြီးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉ မှာ လမ်းလွဲစေတဲ့ အကြောင်းလေးမျိုးကို ဟောတယ်။ [၇]
လိုချင်မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
မုန်းတီးမှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
မောဟကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် လမ်းလွဲခြင်း။
Accountability ရှိတဲ့ခေါင်းဆောင်က Decision တစ်ခုချခါနီး—
“ဒီလူက ငါ့ဆွေမျိုးမို့ အခွင့်ပေးတာလား”
မေး။
“ငါမကြိုက်လို့ သူ့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဆုံးဖြတ်နေတာလား”
မေး။
“ငါအချက်အလက်တကယ်သိရဲ့လား”
မေး။
“Powerful လူတစ်ယောက်ကို ကြောက်လို့ မတရားမှုကို မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်နေတာလား”
မေး။
ဒီလေးခုကို မေးနိုင်ရင်—
Authority ကို Accountability က စောင့်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အဲဒီလိုမေးရတာ ဘာကြောင့်လဲ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၉ က အဖြေတစ်ခု ပေးတယ်။ [၈]
လောကကို စောင့်ရှောက်တဲ့ တောက်ပသောတရားနှစ်ပါး—
မကောင်းတာလုပ်ရမှာကို ရှက်တတ်ခြင်း။
မကောင်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ထိတ်လန့်သတိထားတတ်ခြင်း။
ဒီနှစ်ခုမရှိရင် လူ့လောကရဲ့ စည်းကမ်းတွေတောင် ပျက်နိုင်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
လူတစ်ယောက်ကို ဘယ်သူမှ မစစ်နိုင်ဘူးဆိုပါစို့။
Camera မရှိဘူး။
Audit မရှိဘူး။
သက်သေမရှိဘူး။
ဘယ်သူမှမသိဘူး။
ဒီအချိန် ဘာက ထိန်းမလဲ။
ကိုယ့်သီလ။
“ဘယ်သူမှမသိဘူး”
လို့ စိတ်ပြောတဲ့အချိန်—
“ဒါမကောင်းဘူး၊ ငါမလုပ်သင့်ဘူး”
လို့ အတွင်းက ထိန်းနိုင်ရမယ်။
ဒီဟာ Accountability ရဲ့ အတွင်းစည်း။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂ မှာလည်း လေ့ကျင့်သူရဲ့ အားငါးမျိုးကို ဟောတယ်။ [၉]
သဒ္ဓါအား။
မကောင်းမှုကို ရှက်တတ်တဲ့အား။
မကောင်းမှုရဲ့ အကျိုးဆက်ကို သတိထားတဲ့အား။
အားထုတ်မှု။
ပညာအား။
Authority ရှိသူမှာ ဒီအားတွေ ပိုလိုတယ်။
သြဇာအကြီးဆုံးလူမှာ—
Self-control အားနည်းဆုံးဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
ဒါကြောင့်—
Power ကြီးလာလေလေ Inner discipline ပိုကြီးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Accountability ဆိုတာ အမှားဖြစ်ပြီးမှ “ဘယ်သူမှား” ရှာတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
မဖြစ်မီ တာဝန်ယူတာလည်း Accountability ပဲ။
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ ဝဇ္ဇီတို့ မဆုတ်ယုတ်ဖို့—
မကြာခဏ အတူစုဝေးတယ်။
ညီညွတ်စွာ အရေးကိစ္စဆောင်ရွက်တယ်။
ရှိပြီးသားစည်းကို စိတ်ကြိုက်မဖျက်ဘူး။
အတွေ့အကြုံရှိသူတွေကို နားထောင်တယ်။
အားနည်းသူတွေအပေါ် အတင်းအဓမ္မမပြုဖို့ စောင့်ရှောက်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောတွေ ပါတယ်။ [၁၀]
ဒီဟာ Authority တစ်ယောက်တည်းနဲ့ မထားဘဲ—
Process ရှိဖို့။
Meeting ရှိဖို့။
Consultation ရှိဖို့။
Rule ရှိဖို့။
Protection ရှိဖို့။
ဒီလို လမ်းညွှန်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Leader က—
“ငါ့စိတ်ကောင်းပါတယ်၊ ငါ့ကိုယုံ”
လို့ပြောရုံနဲ့ Governance မဖြစ်ဘူး။
စိတ်ကောင်းတယ်ဆိုတာ ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
System လည်းရှိရမယ်။
လူကောင်းတောင် မှားနိုင်တယ်။
ပင်ပန်းရင် မှားတယ်။
ဒေါသထွက်ရင် မှားတယ်။
အချက်အလက်မပြည့်ရင် မှားတယ်။
ဒါကြောင့် Accountability ကို—
“မင်းကိုမယုံလို့ စစ်တာ”
လို့မမြင်နဲ့။
“လူတိုင်းမှားနိုင်လို့ ပြန်စစ်တဲ့စနစ်ထားတာ”
လို့ မြင်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ရှိသူကို ဘယ်လိုရွေးမလဲ။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ က ဒီမှာ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ [၁၁]
လူတစ်ယောက်ရဲ့ သီလကို—
အတူနေကြည့်မှ သိတယ်။
ဖြောင့်မတ်မှုကို—
ဆက်ဆံလုပ်ကိုင်ကြည့်မှ သိတယ်။
အခက်အခဲမှာ သူ့ခံနိုင်ရည်ကို သိတယ်။
ဆွေးနွေးကြည့်မှ သူ့ပညာကို သိတယ်။
ဒါတောင်—
အချိန်တိုတိုနဲ့ မသိနိုင်ဘူး။
သတိနဲ့ ပညာရှိရှိကြည့်ရတယ်လို့ ဟောတယ်။
ဒါကြောင့် Authority ပေးတာကို—
Title ကြည့်ပြီး မပေးနဲ့။
Skill တစ်ခုတည်းကြည့်ပြီး မပေးနဲ့။
စကားကောင်းလို့ မပေးနဲ့။
Authority ပိုပေးမယ့်သူမှာ—
Character ကို စစ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
အာဏာပေးလိုက်ပြီးမှ Character problem ပေါ်လာရင်—
သူ့ပြဿနာတစ်ယောက်တည်းမဟုတ်တော့ဘူး။
အဖွဲ့ပြဿနာဖြစ်သွားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ရှိသူမှာ တာဝန်ခံမှု ဘယ်လိုသိနိုင်သလဲ။
တစ်ခုက—
မေးလို့ရသလား။
တစ်ယောက်က Leader ကို—
“ဘာကြောင့် ဒီလိုဆုံးဖြတ်တာလဲ”
လို့မေးတယ်။
Leader ဒေါသထွက်တယ်။
“ငါ့ကို ဘယ်လိုမေးရဲတာလဲ”
ဆိုရင်—
ဒါ Authority လား။
အတ္တလား။
Accountability ရှိတဲ့လူက—
Confidential ဖြစ်တာကို အကုန်ပြောဖို့မလိုဘူး။
ဒါပေမယ့်—
သင့်တင့်တဲ့အကြောင်းပြချက်ကို ပြန်ရှင်းနိုင်ရမယ်။
“ဘာကြောင့်” ဆိုတာကို မေးလို့မရတော့တဲ့နေရာမှာ—
Power ဟာ အမှောင်ထဲဝင်သွားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီအတွက် စကားပြောပုံလည်း အရေးကြီးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ မှာ—
ကောင်းစွာပြောတဲ့စကားဟာ—
အချိန်သင့်ရမယ်။
အမှန်ဖြစ်ရမယ်။
နူးညံ့ရမယ်။
အကျိုးရှိရမယ်။
မေတ္တာစိတ်နဲ့ ဖြစ်ရမယ်လို့ ဟောထားတယ်။ [၁၂]
Accountability meeting ဆိုတာ—
လူအရှက်ခွဲတဲ့နေရာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ယောက်မှားတယ်။
“မင်းအသုံးမကျဘူး”
မပြောနဲ့။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဘာဖြစ်သွားသလဲ၊ ဘာသင်ယူရမလဲ”
ပြော။
Accountability က—
လူကို ဖျက်တာမဟုတ်ဘူး။
လုပ်ရပ်ကို မှန်မှန်ကြည့်စေပြီး နောင်တိုးတက်စေတာ။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာလည်း—
အမှန်ဖြစ်တာတိုင်း အချိန်မရွေးပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ဖြစ်ရမယ်။
အကျိုးရှိရမယ်။
ပြောသင့်တဲ့အချိန်ကို သိရမယ်။
နားထောင်သူကြိုက်တာပဲ မပြောဘူး။
အကျိုးရှိတဲ့ ခက်ခဲတဲ့အမှန်ဆိုလည်း အချိန်သင့်ရင် ပြောတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါရှိတယ်။ [၁၃]
ဒါ Leader အတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
“မကောင်းသတင်း မပြောနဲ့”
ဆိုတဲ့ Culture ဖြစ်လာရင်—
Accountability ပျောက်တယ်။
Bad news ကို မြန်မြန်တင်နိုင်မှ—
Leader က မြန်မြန်ပြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် Accountability ကောင်းတဲ့အဖွဲ့မှာ—
သတင်းဆိုးကို ဖုံးသူ မဆုရဘူး။
အမှန်ကို အချိန်မီတင်ပြသူကို အန္တရာယ်မပေးရဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ အဖွဲ့မှာ အမှားဖြစ်တယ်။
လူတွေ အပြစ်ပုံချကြတယ်။
“Finance အမှား”
“Operation အမှား”
“Manager အမှား”
“Staff အမှား”
Accountability ဆိုတာ blame game လား။
မဟုတ်ဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၃ မှာ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းကွာခြားမှုတွေကြောင့် အငြင်းပွားမှုဖြစ်လာနိုင်ပုံကို ခွဲပြပြီး—
ချက်ချင်းတစ်ဖက်ကို မမြှောက်၊ မနှိမ့်ဘဲ—
အဓိပ္ပာယ်ကို စိစစ်၊ စကားအသုံးကို စိစစ်ပြီး အငြင်းပွားမှုကို မကြီးစေဖို့ သင်ပေးတယ်။ [၁၄]
Accountability မှာလည်း—
Fact က ဘာလဲ။
Interpretation က ဘာလဲ။
Responsibility က ဘယ်မှာလဲ။
ခွဲ။
တစ်ယောက်ကို အပြစ်ပုံချပြီး ပြဿနာမပြီးသေးဘူး။
System problem ရှိလား။
Instruction မရှင်းလား။
Training မရှိလား။
Approval line မရှင်းလား။
ဒီလိုကြည့်ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ မှာ ပဋိပက္ခအမြစ်တွေကိုလည်း တိတိကျကျ ဟောထားတယ်။ [၁၅]
ဒေါသနဲ့ ရန်ငြိုး။
အထင်သေးမှုနဲ့ ခက်ထန်မှု။
မနာလိုမှုနဲ့ ဝန်တိုမှု။
ကောက်ကျစ်လှည့်ဖြားမှု။
မကောင်းသောဆန္ဒနဲ့ မှားသောအမြင်။
ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားမှု။
အဲဒီလိုအရာတွေဟာ အငြင်းပွားမှုရဲ့ အမြစ်တွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။
Authority ရှိသူ Accountability review လုပ်တဲ့အခါ—
ကိုယ့်စိတ်မှာ ဒီအမြစ်တွေပါနေရင်—
Review က Revenge ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
Investigation က Personal attack ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
စစ်ဆေးသူကိုယ်တိုင်လည်း စစ်ခံရမယ်။
“ငါတရားမျှတရဲ့လား”
မေးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၂၅၆–၂၅၇ ကို မမေ့သင့်ဘူး။ [၁၆]
အလျင်လိုဆုံးဖြတ်လိုက်ရုံနဲ့ တရားစီရင်တတ်သူ မဟုတ်ဘူး။
ပညာရှိသူဟာ—
မှန်တာနဲ့ မမှန်တာကို ချိန်တယ်။
ဘက်မလိုက်ဘူး။
အလျင်မလိုဘူး။
ဓမ္မနဲ့အညီ ဆုံးဖြတ်တယ်။
Authority ရှိသူက—
Complaint ကြားတာနဲ့ တစ်ယောက်ကို အလုပ်ထုတ်လိုက်တယ်။
နောက်မှ Complaint မှားမှန်းသိတယ်။
အဲဒီအခါ “တောင်းပန်ပါတယ်” နဲ့ အားလုံးပြန်ရမလား။
မရချင်မရဘူး။
သူ့နာမည်ထိခိုက်ပြီးပြီ။
ဝင်ငွေထိခိုက်ပြီးပြီ။
မိသားစုထိခိုက်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကြီးလေလေ
စစ်ဆေးရမယ့်တာဝန် ပိုကြီးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Accountability မှာ “ငါ့အောက်ကလူတွေ တာဝန်ယူရမယ်” တစ်ခုပဲ မဟုတ်ဘူး။
Leader ကိုယ်တိုင်လည်း တာဝန်ယူရမယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ မှာ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမား အပြန်အလှန်တာဝန်တွေကို ဟောထားတယ်။
အလုပ်ရှင်ဘက်က—
စွမ်းရည်နဲ့သင့်တဲ့အလုပ် စီမံပေးရမယ်။
လုပ်အားခနဲ့ စားဝတ်နေရေး ကောင်းစွာစီစဉ်ပေးရမယ်။
နာမကျန်းတဲ့အခါ ဂရုစိုက်ရမယ်။
ကောင်းတဲ့အကျိုးကို သင့်တင့်ရာမျှဝေရမယ်။
အနားယူချိန်ပေးရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောတွေပါရှိတယ်။
အလုပ်သမားဘက်မှာလည်း တာဝန်တွေရှိတယ်။
ဒီမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့အချက်—
Accountability က အောက်ကိုပဲဆင်းတာ မဟုတ်ဘူး။
အထက်ကိုလည်း ပြန်တက်တယ်။
Employee မှာ တာဝန်ရှိတယ်။
Employer မှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်။
သားသမီးမှာတာဝန်ရှိတယ်။
မိဘမှာလည်းတာဝန်ရှိတယ်။
တပည့်မှာတာဝန်ရှိတယ်။
ဆရာမှာလည်းတာဝန်ရှိတယ်။
Authority ပိုရှိသူမှာ—
ပိုကြီးတဲ့အပိုင်းရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority နဲ့ Accountability ကို နောက်ထပ်ကျမ်းတော်တစ်ခုနဲ့ ကြည့်ရအောင်။
ဒီဃနိကာယ် ၅။ [၁၇]
ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုထဲမှာ နိုင်ငံတွင်း ခိုးဆိုးလုယက်မှုကို—
ဖမ်း။
သတ်။
အပြစ်ပေး။
ဒီနည်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းတာက ပြဿနာကို မပြတ်စေဘူးဆိုတဲ့ သဘောနဲ့—
လယ်ယာလုပ်သူကို လိုအပ်တဲ့အရင်းပေး။
ကုန်သည်ကို အရင်းအနှီးပေး။
အစိုးရဝန်ထမ်းကို သင့်တင့်တဲ့လစာပေး။
လူတွေ ကိုယ့်လုပ်ငန်းကိုယ် တည်တံ့အောင် လုပ်နိုင်စေဖို့ အကြံပြုတဲ့အကြောင်း ပါတယ်။
Accountability ကို ဒီကျမ်းနဲ့ ဆင်ခြင်ရင်—
Leader တစ်ယောက်က—
“ဘာမှားလဲ”
ပဲမေးရုံ မလုံလောက်ဘူး။
“ဘာကြောင့် မှားရတာလဲ”
ကိုလည်း မေးရမယ်။
ဝန်ထမ်းအမြဲမှားတယ်။
Training မပေးဘဲလား။
အလုပ်တာဝန်မရှင်းဘဲလား။
လူနှစ်ယောက်အလုပ်ကို တစ်ယောက်တည်းပေးထားလို့လား။
Software အမှားလား။
ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပေါ့ဆလို့လား။
Root cause ကို ရှာရမယ်။
Accountability က လူကိုရှာတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းကိုလည်းရှာရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် “System problem” ဆိုပြီး လူ့တာဝန်ကို အကုန်ပျောက်အောင်လုပ်လို့လည်း မရဘူး။
ဒီနေရာမှာ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ ကို ပြန်သတိရ။
မိမိပြုသည့်အမှု၏ အမွေခံသည် မိမိပင်။
System အားနည်းတာရှိမယ်။
ဒါကိုပြင်ရမယ်။
ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက် တမင်လိမ်တယ်ဆိုရင်—
“System ကြောင့်”
တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
တမင်လိမ်တဲ့စိတ်ရဲ့ တာဝန်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့် Accountability က—
System responsibility နဲ့ Personal responsibility နှစ်ခုလုံးကို မှန်မှန်ခွဲရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အာဏာကို တာဝန်နဲ့ တွဲပေးတဲ့ နောက်တစ်ကျမ်းက—
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈။ [၁၈]
ကောသမ္ဗီမှာ အငြင်းပွားမှုဖြစ်နေတဲ့ ရဟန်းတွေကို ညီညွတ်မှုဆီ ဆောင်တဲ့အချက်တွေ ဟောရာမှာ—
မေတ္တာပါသော ကိုယ်အမူအရာ။
မေတ္တာပါသောစကား။
မေတ္တာပါသောစိတ်။
တရားသဖြင့်ရရှိတဲ့အရာကို မျှဝေခြင်း။
သီလမှာညီညွတ်ခြင်း။
မှန်ကန်သောအမြင်မှာညီညွတ်ခြင်း စတာတွေ ပါတယ်။
Authority ရှိသူအတွက် ဒီဟာ အရေးကြီးတယ်။
ကိုယ့်အောက်ကလူတွေကို—
Rule နဲ့ပဲ ထိန်းရမလား။
မဟုတ်ဘူး။
Respect ပါရမယ်။
Goodwill ပါရမယ်။
မျှဝေမှုပါရမယ်။
ကိုယ်တိုင်သီလရှိရမယ်။
Respect မပေးဘဲ Accountability တောင်းရင်
လူတွေ ကြောက်လို့သာ နာခံနိုင်တယ်။
Trust မဖြစ်ဘူး။
အဲဒီနဲ့ ဆက်ပြီး အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ မှာ—
ပေးကမ်းခြင်း။
ချစ်ခင်ဖွယ်စကား။
အကျိုးပြုမှု။
အခြေအနေနဲ့သင့်လျော်စွာ တစ်သမတ်တည်းဆက်ဆံမှုတို့ကို လူမှုဆက်ဆံရေး ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့အရာတွေအဖြစ် ဟောထားတယ်။ [၁၉]
Leader က Accountability တောင်းတဲ့အခါ—
လူတိုင်းကို တူညီတဲ့စည်းနဲ့ ကြည့်နိုင်ရမယ်။
ကိုယ့်လူဆို Rule လျှော့။
မကြိုက်တဲ့လူဆို Rule တင်း။
ဒါမဖြစ်ရဘူး။
တစ်သမတ်တည်းမရှိတဲ့ Accountability က
Accountability မဟုတ်တော့ဘူး။
Favoritism ဖြစ်သွားတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု Authority ရှိသူရဲ့ Financial Accountability ကို ကြည့်မယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ မှာ အိမ်ထောင်ရှင်တစ်ယောက်ရဲ့ ယခုဘဝကောင်းကျိုးအတွက်—
အလုပ်မှာ ကျွမ်းကျင်လုံ့လရှိခြင်း။
တရားသဖြင့်ရထားတဲ့စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်ခြင်း။
မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်း။
ဝင်ငွေထွက်ငွေကို ချိန်ညှိသိခြင်းတို့ကို ဟောထားတယ်။ [၂၀]
ဒါကို Company Accounting Standard လို့ မပြောဘူး။
ဒါပေမယ့်—
Authority ရှိသူမှာ ငွေသုံးခွင့်ရှိရင်—
ငွေကို ဘယ်လိုကာကွယ်လဲဆိုတဲ့ Accountability ရှိရမယ်။
Company money ကို—
“ငါ Owner ပဲ”
ဆိုပြီး ကိုယ့်ပိုက်ဆံလိုသုံးလို့ရမလား။
မသင့်ဘူး။
Donation fund ကို—
“အလှူရှင်တွေ ငါ့ကိုယုံတယ်”
ဆိုပြီး Record မထားလို့ရမလား။
မသင့်ဘူး။
Authority + Money ဆိုရင်—
Record ပိုရှင်းရမယ်။
Approval ပိုရှင်းရမယ်။
Review ပိုရှင်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ရှိသူအနားမှာ ဘယ်သူရှိလဲလည်း Accountability နဲ့ ဆိုင်တယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ မှာ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်းဟာ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ပွားများဖို့ အရုဏ်ဦးကဲ့သို့ ရှေ့ပြေးဖြစ်ကြောင်း ဟောထားတယ်။ [၂၁]
Leader အနားမှာ—
အမြဲ “ဟုတ်ကဲ့” ပြောတဲ့သူပဲရှိရင် အန္တရာယ်။
ကိုယ့်ကို ချီးကျူးသူပဲရှိရင် အန္တရာယ်။
အမှန်ပြောရဲတဲ့သူရှိရမယ်။
“ဆရာ၊ ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ပြန်စစ်သင့်တယ်”
လို့ ပြောရဲတဲ့သူ။
ဒီလူကို အတိုက်အခံလို့မမြင်နဲ့။
အကြောင်းပြချက်မှန်ရင်—
Accountability partner လို့မြင်။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ Authority ရှိတဲ့လူက တကယ်မကောင်းတာလုပ်လို့ မဟုတ်ဘူး။
သူ့ကိုအမှန်ပြောမယ့်သူ မရှိတော့လို့ မှားသွားတာ။
အစမှာ Staff က ပြောတယ်။
သူ ဒေါသထွက်တယ်။
နောက်တစ်ခါ မပြောတော့ဘူး။
ဒုတိယလူပြောတယ်။
သူ့ကိုလည်း အရှက်ခွဲတယ်။
နောက်ဆုံး အဖွဲ့တစ်ခုလုံး—
“ကောင်းပါတယ်”
ပဲပြောတယ်။
Leader က—
“ငါ့ Team ညီညွတ်တယ်”
ထင်တယ်။
တကယ်တော့—
ညီညွတ်တာ မဟုတ်ဘူး။
Feedback system သေသွားတာ။
ဒါကြောင့် Authority တိုးလာလေလေ—
ကိုယ့်ကို မေးနိုင်တဲ့လမ်းကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ မှာ—
တရားတော်တွေကို အားလုံးစုဝေးပြီး အဓိပ္ပာယ်နဲ့ အဓိပ္ပာယ်၊ စကားအသုံးနဲ့ စကားအသုံး တိုက်စစ်ကြဖို့၊ မငြင်းပွားဖို့ ဟောထားတယ်။ [၂၂]
တစ်ယောက်က အဓိပ္ပာယ်မှန်ပေမယ့် စကားအသုံးမှားတယ်ဆို—
ချက်ချင်းမနှိမ့်ချဘူး။
နူးညံ့စွာပြန်ညှိတယ်။
ဒါ Accountability review အတွက် အရမ်းကောင်းတယ်။
Review လုပ်တဲ့အခါ—
“ဘယ်သူမှား”
မစခင်—
“ဘာမှား”
စ။
“ဘယ်လိုပြင်”
ကို ဆက်။
ဒါမှ Review ဟာ Learning ဖြစ်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ပိုရှိလာတဲ့လူမှာ Accountability ပိုရှိရမယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို နောက်တစ်ဖက်က ကြည့်ရအောင်။
ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၁၀၃–၁၀၅ မှာ—
စစ်ပွဲမှာ လူပေါင်းများစွာကို နိုင်သူထက်—
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုနိုင်သူက ပိုမြတ်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။ [၂၃]
Owner က လူတစ်ထောင်ကို ညွှန်ကြားနိုင်တယ်။
ကိုယ့်ဒေါသကို မညွှန်ကြားနိုင်ဘူးဆိုရင်—
အာဏာပြည့်ပြီလား။
Manager က လူငါးဆယ်ကို Performance ပြင်ခိုင်းနိုင်တယ်။
ကိုယ့်မာနကို မပြင်နိုင်ဘူးဆိုရင်—
ခေါင်းဆောင်မှုပြည့်ပြီလား။
Accountability ရဲ့ အမြင့်ဆုံးတစ်ခုက—
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ် Accountability ချနိုင်ခြင်း။
“ငါဘယ်နေရာမှားလဲ”
“ငါဘာကြောင့် ဒေါသဖြစ်နေတာလဲ”
“ငါ့အတ္တက ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲ ဘယ်လောက်ပါလဲ”
ဒီလို ကိုယ့်ကိုယ်ကို စစ်နိုင်ရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အာဏာဆိုတာ ထာဝရမဟုတ်ဘူး။
ဒီအချက်ကို မမေ့ရင် Accountability ပိုကောင်းတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၃.၂၅ မှာ ကောသလမင်း ပသေနဒိကို—
အိုခြင်းနဲ့ သေခြင်းက အဘက်ဘက်မှ တောင်ကြီးတွေ ဝင်လာသလို လူတိုင်းအပေါ် ရောက်လာနေတယ်လို့ မြတ်စွာဘုရားရှင် သတိပေးတယ်။ [၂၄]
စစ်အင်အားနဲ့ မတားနိုင်ဘူး။
ငွေနဲ့ မဝယ်နိုင်ဘူး။
အာဏာနဲ့ မပြန်လှန်နိုင်ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဟာ Leader အတွက် အကြီးဆုံးသတိ။
ဒီနေ့ Chair မှာ ကိုယ်ထိုင်တယ်။
တစ်နေ့ မထိုင်တော့ဘူး။
ဒီနေ့ Sign ကိုယ်လုပ်တယ်။
တစ်နေ့ တခြားသူလုပ်မယ်။
ဒီနေ့ လူတွေ “ဆရာ” ခေါ်တယ်။
တစ်နေ့ တခြားသူကို ခေါ်မယ်။
ဒီအမှန်သိရင်—
Authority ကို ပိုင်ဆိုင်မှုလို မဖက်တွယ်တော့ဘူး။
တာဝန်အပ်ထားခြင်း လို့ ပိုမြင်လာတယ်။
အဲဒီအခါ Accountability တက်လာတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Accountability ကောင်းတဲ့ Leader တစ်ယောက်မှာ စကားခြောက်ကြောင်းရှိရမယ်။
“ငါမသိသေးဘူး”
ပြောနိုင်ရမယ်။
“အချက်အလက်ထပ်လိုတယ်”
ပြောနိုင်ရမယ်။
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက် ငါချခဲ့တာ”
ပြောနိုင်ရမယ်။
“ဒီနေရာ ငါမှားတယ်”
ပြောနိုင်ရမယ်။
“ဘယ်သူထိခိုက်သွားလဲ ပြန်ပြင်မယ်”
ပြောနိုင်ရမယ်။
“နောက်တစ်ခါ မဖြစ်အောင် စနစ်ပြင်မယ်”
ပြောနိုင်ရမယ်။
ဒီခြောက်ကြောင်းထဲမှာ Leader ရဲ့ ဂုဏ်ကျသလား။
မကျဘူး။
တကယ်ဆို Trust တက်စေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒါပေမယ့် Accountability နဲ့ Guilt ကို မရောနဲ့။
Leader တစ်ယောက်က—
ကုမ္ပဏီမှာဖြစ်သမျှ အားလုံးကို—
“ငါ့အပြစ်”
လို့ယူရမလား။
မဟုတ်ဘူး။
လောကီစနစ်တစ်ခုမှာ အရာတိုင်းကို လူတစ်ယောက် မထိန်းနိုင်ဘူး။
Market ပြောင်းတယ်။
သဘာဝဘေးဖြစ်တယ်။
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် တမင်မကောင်းလုပ်တယ်။
Owner မသိနိုင်တဲ့ အရာရှိတယ်။
ဒါကြောင့် Accountability ဆိုတာ—
မထိန်းနိုင်တာကို အပြစ်ယူခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ထိန်းနိုင်တဲ့အပိုင်းကို မရှောင်ခြင်း။
ကိုယ်ဘာသိခဲ့သလဲ။
ဘယ်အချိန်သိခဲ့သလဲ။
သိပြီး ဘာလုပ်ခဲ့သလဲ။
ကာကွယ်နိုင်သလား။
မကာကွယ်ခဲ့ဘူးလား။
ဒီလိုစစ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority များလာတဲ့အခါ တစ်ခုပိုလိုတယ်။
Delegation နဲ့ Accountability ကို ခွဲသိရမယ်။
အလုပ်ကို လွှဲလို့ရတယ်။
Manager ကို လုပ်ခိုင်းလို့ရတယ်။
Finance ကို Treasurer လုပ်ခိုင်းလို့ရတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ဘယ်အရာလွှဲပြီး ဘယ်အရာကို ပြန်စစ်ရမလဲ ရှင်းရမယ်။
အားလုံး ကိုယ်တိုင်လုပ်ရင် Organization မကြီးဘူး။
အားလုံး လွှဲပြီး မစစ်ရင်လည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
ဒါကြောင့်—
Delegation ဆိုတာ တာဝန်ပျောက်သွားခြင်းမဟုတ်ဘူး။
တာဝန်ကို စနစ်တကျ ခွဲဝေခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အရမ်းအရေးကြီးတဲ့ စိတ်ကူးဥပမာတစ်ခု ယူမယ်။
Founder တစ်ယောက်က Finance Manager ကို ငွေသုံးခွင့်ပေးတယ်။
နှစ်နှစ်လုံး သူ တစ်ခါမှ report မကြည့်ဘူး။
Bank statement မကြည့်ဘူး။
Audit မလုပ်ဘူး။
Approval limit မထားဘူး။
နောက်မှ ငွေပြဿနာဖြစ်တယ်။
Founder ပြောတယ်—
“Finance Manager ကို အပြည့်ယုံလို့”
ဒကာ ဒကာမတို့…
ယုံကြည်မှုက ကောင်းတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ယုံကြည်မှုနဲ့ စစ်ဆေးမှုဟာ ရန်သူမဟုတ်ဘူး။
စစ်တာက မယုံလို့ပဲ မဟုတ်ဘူး။
နှစ်ဖက်လုံးကို ကာကွယ်ဖို့။
Manager ကိုလည်း မမှားအောင် ကာကွယ်တယ်။
Owner ကိုလည်း ကာကွယ်တယ်။
Company ကိုလည်း ကာကွယ်တယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ ကို ပြန်သတိရ—
ကိုယ့်ကိုစောင့်ရှောက်ရင်း သူ့ကိုစောင့်ရှောက်။
သူ့ကိုစောင့်ရှောက်ရင်း ကိုယ့်ကိုစောင့်ရှောက်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Accountability လို့ပြောတဲ့အခါ—
Punishment ပဲမမြင်နဲ့။
Accountability မှာ အနည်းဆုံး အချက်ငါးခု မြင်လို့ရတယ်။
တစ် — Answerability။
ဘာကြောင့်လုပ်တာလဲ ပြန်ရှင်းနိုင်ရမယ်။
နှစ် — Responsibility။
ဘယ်အပိုင်း ကိုယ့်တာဝန်လဲ သိရမယ်။
သုံး — Review။
လုပ်ပြီး ပြန်စစ်ရမယ်။
လေး — Correction။
မှားရင် ပြင်ရမယ်။
ငါး — Consequence။
ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ရဲ့ သင့်တင့်တဲ့အကျိုးဆက်ကို မလွှဲရှောင်ရဘူး။
ဒီခွဲခြားမှုက ခေတ်သစ်လက်တွေ့ရှင်းပြချက်ဖြစ်တယ်။
ဘုရားဟောစာရင်းအတိအကျ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ နဲ့ သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ တို့ရဲ့သဘောကို လက်တွေ့ဖော်ပြဖို့ အသုံးပြုထားတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ရှိသူရဲ့ နောက်ထပ်တာဝန်က—
အောက်ကလူကို အန္တရာယ်ကင်းစေရန် ကာကွယ်ခြင်း။
Authority ဆိုတာ အောက်ကလူကို အလုပ်ခိုင်းတဲ့အခွင့်ပဲ မဟုတ်ဘူး။
အန္တရာယ်ရှိတဲ့အလုပ်ကို—
သင်တန်းမပေးဘဲ မခိုင်းဖို့ တာဝန်လည်းရှိတယ်။
အလုပ်ပမာဏမဖြစ်နိုင်တာကို—
မတရားမဖိဖို့ တာဝန်ရှိတယ်။
Harassment ရှိရင်—
မမြင်ချင်ယောင်မဆောင်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်အပေါ် မတရားဆက်ဆံနေတာသိရင်—
“သူတို့အကြားကိစ္စ”
ဆိုပြီး မလွှဲဖို့ တာဝန်ရှိတယ်။
Authority ရဲ့အဓိပ္ပာယ်ထဲမှာ Protection ပါတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၂၆ ရဲ့ တရားမျှတစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမယ့်သဘောကို ပြန်သတိရ။
သူတော်ကောင်းတို့…
Authority ရှိလာလေလေ—
ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ပြောတာ နည်းပြီး—
ကိုယ့်အောက်ကလူတွေ ဘာကြုံနေရလဲ နားထောင်တာ များလာရမယ်။
ဘာကြောင့်။
Leader တက်သွားလေလေ Front line နဲ့ဝေးသွားတတ်လို့။
Owner သိတဲ့အရာနဲ့ Customer တွေ့တဲ့အရာ မတူနိုင်ဘူး။
Manager သိတဲ့အရာနဲ့ Staff ရဲ့နေ့စဉ်အခက်အခဲ မတူနိုင်ဘူး။
ဒါကြောင့် Good information flow လိုတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ ရဲ့ အတူစုဝေး၊ အဓိပ္ပာယ်အဓိပ္ပာယ် တိုက်စစ်ကြတဲ့သဘောကို ဒီနေရာမှာ ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority ရှိသူက မကောင်းသတင်းကို ကြားချင်မှ—
Accountability system အသက်ရှင်မယ်။
“ဒီနေ့ ဘာကောင်းလဲ”
မေးသလို—
“ဘာမကောင်းဘူးလဲ”
လည်းမေး။
“ဘယ်သူမှားလဲ”
မေးမယ့်အစား—
“ဘာမှားလဲ”
မေး။
“ဘယ်သူ့ကို အပြစ်ပေးမလဲ”
မမေးခင်—
“ဘာပြင်ရမလဲ”
မေး။
ဒီလိုစကားပုံပြောင်းတာနဲ့ Organization culture ပြောင်းနိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နောက်တစ်ချက်။
Authority ရှိသူရဲ့ အမှားကို ခွင့်လွှတ်ပေးရမလား။
ပုံမှန်လူတစ်ယောက်မှားလည်း ခွင့်လွှတ်ရမှာပဲ၊ Leader မှားလည်း ခွင့်လွှတ်ရမှာပဲ ဆိုရင်—
Accountability ဘာဖြစ်မလဲ။
ခွင့်လွှတ်မှုနဲ့ တာဝန်ယူမှု မတူဘူး။
မုန်းတီးရန်မလိုဘူး။
ဒါပေမယ့် ထိခိုက်မှု ပြန်ပြင်ရမယ်။
ဆုံးရှုံးမှုရှိရင် သင့်တင့်သလို ပြန်ဆောင်ရွက်ရမယ်။
စနစ်ပြင်ရမယ်။
တစ်ခါတလေ ရာထူးပြောင်းရမယ်။
ဒီအရာတွေက ခေတ်သစ် Organization တာဝန်ယူမှု။
ဓမ္မဘက်က—
မုန်းတီးမှုမထားဘဲ အမှန်ကို အမှန်အတိုင်းကြည့်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေရာမှာ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇ အရေးကြီးတယ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိက ရှေ့ကနေ ဦးဆောင်ပြီး—
မှားတဲ့အမြင်၊ မှန်တဲ့အမြင်ကို ခွဲ။
မှားတဲ့ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်တဲ့ရည်ရွယ်ချက် ခွဲ။
မှားတဲ့စကား၊ မှန်တဲ့စကား ခွဲ။
မှားတဲ့အလုပ်၊ မှန်တဲ့အလုပ် ခွဲ။
မှားတဲ့အသက်မွေးမှု၊ မှန်တဲ့အသက်မွေးမှု ခွဲပြီး—
အားထုတ်မှုနဲ့ သတိတို့က ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပေးတဲ့သဘောကို အကျယ်ဖော်ပြထားတယ်။
ဒါ Accountability ရဲ့ နက်တဲ့အခြေခံပဲ။
အမှားကို အမှားလို့ မမြင်နိုင်သေးရင်
ဘယ်လို တာဝန်ယူမလဲ။
ပထမ မှန်မှန်မြင်ရမယ်။
ပြီးမှ ဝန်ခံ။
ပြင်။
စနစ်တည်။
သူတော်ကောင်းတို့…
Authority ရှိသူရဲ့ Accountability ကို တိုင်းချင်ရင်—
သူ အောင်မြင်ချိန်မှာ ဘယ်လိုလဲ ကြည့်တာတင် မလုံလောက်ဘူး။
အမှားဖြစ်ချိန် ဘယ်လိုလဲ ကြည့်။
အောင်မြင်တယ်—
“ငါလုပ်တာ”
အမှားဖြစ်တယ်—
“Team အမှား”
ဆိုရင် Accountability မကောင်းဘူး။
အောင်မြင်တယ်—
Team ကို Credit ပေးတယ်။
အမှားဖြစ်တယ်—
“ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို ငါအတည်ပြုခဲ့တာ၊ ငါ့အပိုင်းကို ငါယူမယ်”
ဆိုနိုင်ရင် Leader သဘော ပိုမြင်ရတယ်။
Authority ရှိသူက—
Credit ကို အောက်ကိုမျှဝေ။
Responsibility ကို အပေါ်မှာ ယူနိုင်ရမယ်။
ဒီစကားဟာ လောကီခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဆင်ခြင်ချက်။
ဘုရားဟောတိုက်ရိုက်စာကြောင်းမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ နဲ့ ကိုက်တဲ့ လက်တွေ့ဆင်ခြင်ချက်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အရမ်းအာဏာကြီးတဲ့သူမှာ Accountability ဘာကြောင့်ပျောက်တတ်သလဲ။
တစ်ခုက—
ဘယ်သူမှ မပြောရဲတော့လို့။
နှစ်ခုက—
အောင်မြင်မှုများလာတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မှားနိုင်သူလို့ မမြင်တော့လို့။
သုံးခုက—
လူတွေ ချီးကျူးတာကို အမှန်လို့ထင်လာလို့။
လေးခုက—
ရာထူးနဲ့ လူ့တန်ဖိုးကို ရောမိလို့။
ဒီနေရာမှာ ဓမ္မပဒ ၁၀၃–၁၀၅ ပြန်သတိရ။
သူတစ်ပါးကို နိုင်တာထက်—
ကိုယ့်ကိုနိုင်တာ ပိုကြီးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
Authority များလာလေ Accountability များရမယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကို—
မိသားစုဘက်လည်း ကြည့်။
အဖေက ငွေရှာတယ်။
ဒါကြောင့် Family decision အများကြီး သူချတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ငွေရှာလို့ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ အသံကို အကုန်ပိတ်ခွင့်ရလား။
မရဘူး။
မိဘမှာ သားသမီးကို ဆုံးမခွင့်ရှိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
ကိုယ်စိတ်ဆိုးလို့ ရိုက်နှက်အရှက်ခွဲခွင့် မဖြစ်ဘူး။
မိဘ Authority ကြီးလေလေ
ကလေးအပေါ် လုံခြုံမှုဖန်တီးပေးရမယ့် Accountability ပိုကြီးလေလေ။
ဆရာမှာလည်း ဒီလိုပဲ။
ကျောင်းသားကို Grade ပေးနိုင်တယ်။
ဒါ Authority။
ဒါကြောင့်—
Personal dislike နဲ့ Grade မလျှော့ဖို့ Accountability ရှိတယ်။
ကျောင်းသားအမှားကိုပြင်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
လူရှေ့မှာ မလိုအပ်ဘဲ မအရှက်ခွဲဖို့ Accountability ရှိတယ်။
ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းမှာ ပိုအရေးကြီးတယ်။
လူတွေက ယုံကြည်တယ်။
အလှူပေးတယ်။
လေးစားတယ်။
ဒီသဒ္ဓါက Authority ဖြစ်လာနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
အလှူငွေ စာရင်းပိုရှင်းရမယ်။
ပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းမှု ပိုတိကျရမယ်။
အာဏာကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအကျိုးအတွက် မသုံးရဘူး။
“ယုံကြည်ကြလို့ စာရင်းမလို”
မဟုတ်ဘူး။
ပြောင်းပြန်—
ယုံကြည်မှုကြီးလေလေ
တာဝန်ခံမှုကြီးလေလေ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ Authority နဲ့ Privacy ကိုလည်း ခွဲရမယ်။
Accountability ရှိရမယ်ဆိုတာ—
အရာအားလုံး Public လုပ်ရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ရှိတယ်။
Employee medical information ရှိတယ်။
Confidential business information ရှိတယ်။
Accountability ရဲ့အဓိပ္ပာယ်က—
သိသင့်သူကို သင့်တင့်တဲ့အချက်အလက်နဲ့ ပြန်ရှင်းနိုင်ခြင်း။
Transparency နဲ့ confidentiality ကို ပညာနဲ့ချိန်ရမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
Authority များလာလေ Accountability များရမယ်ဆိုတာ—
အောက်လူက အထက်လူကို အမြဲတိုက်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
အထက်လူကို အားနည်းအောင်လုပ်ဖို့ မဟုတ်ဘူး။
Accountability က Authority ကို ဖျက်တာ မဟုတ်ဘူး။
Authority ကို ယုံကြည်လို့ရအောင်လုပ်တာ။
ဝါးတိုင်မြင့်လာရင် အောက်ခြေ ပိုခိုင်ရတယ်။
အဆောက်အအုံမြင့်လာရင် Foundation ပိုတိကျရတယ်။
ဒါ အင်ဂျင်နီယာဥပမာသာ ဖြစ်တယ်၊ ဓမ္မသက်သေမဟုတ်ဘူး။
ဒီလိုပဲ—
Authority ကြီးလာရင် Accountability foundation ပိုခိုင်ရတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကျမ်းတော်အခြေခံတွေကို ပြန်စုကြည့်မယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇ က—
ကိုယ့်လုပ်ရပ်ရဲ့ အမွေခံက ကိုယ်ပဲလို့ သတိပေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁ က—
မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီး ပြန်စစ်ဖို့ သင်ပေးတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၂၆ က—
Authority ရှိသူက ဓမ္မကိုအထက်စံထားပြီး လူတွေကို ကာကွယ်ရမယ်လို့ ပြတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉ က—
ကိုယ့်ကိုထိန်းခြင်းနဲ့ သူတစ်ပါးကို ကာကွယ်ခြင်း အပြန်အလှန်ဆက်စပ်တယ်လို့ ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ က—
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟနဲ့ အာဏာလိုမှု တွဲသွားရင် လူကို ထိခိုက်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉ က—
လိုချင်မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ဘက်လိုက်မှုကို သတိပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၉ က—
မကောင်းမှုကို ရှက်တတ်ခြင်းနဲ့ အကျိုးဆက်ကို သတိထားခြင်းဟာ လောကကို စောင့်တဲ့တရားလို့ ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂ က—
သဒ္ဓါ၊ အရှက်၊ အကျိုးဆက်သတိ၊ လုံ့လ၊ ပညာဆိုတဲ့ အတွင်းအားတွေ လိုတယ်လို့ ပြတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ က—
Meeting၊ စည်း၊ နားထောင်မှု၊ ကာကွယ်မှုကို တန်ဖိုးထားတဲ့စနစ်သဘောကို ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂ က—
Authority ပေးမယ့်လူရဲ့ သီလနဲ့ Character ကို အချိန်ယူစစ်ဖို့ သင်ပေးတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ က—
Accountability စကားမှာ အချိန်၊ အမှန်၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုး၊ မေတ္တာလိုတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ က—
အမှန်နဲ့ အကျိုးရှိမှုကို အချိန်သင့်စွာ ပြောရမယ်လို့ ပြတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၃ က—
အဓိပ္ပာယ်နဲ့ စကားလုံးလွဲမှုကို ပညာနဲ့ ခွဲစစ်ဖို့ သင်ပေးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ က—
ပဋိပက္ခရဲ့ စိတ်အမြစ်တွေကို အရင်မြင်ဖို့ သတိပေးတယ်။
ဓမ္မပဒ ၂၅၆–၂၅၇ က—
အလျင်မလို၊ ဘက်မလိုက်ဘဲ တရားနဲ့အညီ ဆုံးဖြတ်ဖို့ ပြတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၃၁ က—
Authority ရှိတဲ့ဘက်နဲ့ Authority နည်းတဲ့ဘက်ကြား အပြန်အလှန်တာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၅ က—
ပြဿနာအမြစ်ကိုမကြည့်ဘဲ အပြစ်ပေးမှုတစ်ခုတည်း မလုံလောက်နိုင်ကြောင်း ဆင်ခြင်စေတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ က—
မေတ္တာ၊ မျှဝေမှု၊ သီလ၊ မှန်ကန်သောအမြင်နဲ့ အဖွဲ့ညီညွတ်မှုကို တည်ဆောက်ရမယ်လို့ ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂ က—
ပေးကမ်းမှု၊ ချစ်ခင်စကား၊ အကျိုးပြုမှု၊ တစ်သမတ်တည်းဆက်ဆံမှုကို ပြတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄ က—
အလုပ်ကျွမ်းကျင်မှု၊ ပစ္စည်းကာကွယ်မှု၊ မိတ်ကောင်းနဲ့ ဝင်ငွေထွက်ငွေချိန်ညှိမှုကို သင်ပေးတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉ က—
မိတ်ကောင်းဟာ ကောင်းသောလမ်းစဉ်ရဲ့ ရှေ့ပြေးဖြစ်တယ်လို့ ပြတယ်။
ဒီဃနိကာယ် ၂၉ က—
အဓိပ္ပာယ်နဲ့ စကားအသုံးကို အတူတူပြန်စစ်ပြီး မငြင်းပွားဖို့ သင်ပေးတယ်။
ဓမ္မပဒ ၁၀၃–၁၀၅ က—
သူတစ်ပါးကို နိုင်ခြင်းထက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို နိုင်ခြင်း မြတ်တယ်လို့ ပြတယ်။
သံယုတ္တနိကာယ် ၃.၂၅ က—
Authority နဲ့ Wealth တောင် အိုခြင်း၊ သေခြင်းကို မနိုင်ဘူးဆိုတာ သတိပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီကျမ်းတွေကို စုကြည့်ရင် စကားတစ်ကြောင်းထွက်တယ်—
အာဏာဆိုတာ “လုပ်နိုင်ခြင်း”။
Accountability ဆိုတာ “လုပ်လိုက်တာကို ဓမ္မရှေ့မှာ ပြန်တည်နိုင်ခြင်း”။
အခု ဒီတရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ဆင်းသက်ကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
အာဏာမှာ ဒုက္ခရှိတယ်။
ဆုံးဖြတ်ရတဲ့ဖိအား။
မှားမှာကြောက်မှု။
ရာထူးပျောက်မှာကြောက်မှု။
ဝေဖန်ခံရမှာကြောက်မှု။
အောက်ကလူမနာခံမှာကြောက်မှု။
Control ပျောက်မှာကြောက်မှု။
Authority ကို အတ္တနဲ့ရောလိုက်ရင်—
ရာထူးကို ကာကွယ်ရတာ ဘဝကိုကာကွယ်ရသလို ပင်ပန်းလာတယ်။
တစ်ဖက်မှာ Authority ရှိသူ Accountability မရှိရင်—
အောက်ကလူတွေ ဒုက္ခခံရတယ်။
မတရားဆုံးဖြတ်မှု။
ဘက်လိုက်မှု။
ကြောက်လို့တိတ်နေရမှု။
ယုံကြည်မှုကျမှု။
ဒီဟာတွေ ဒုက္ခ။
ဒါပေမယ့် ဒုက္ခသစ္စာရဲ့ အဆုံးစွန်အဓိပ္ပာယ်က Organization stress တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘူး။
ဖက်တွယ်ထားတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးကိုယ်တိုင် ဒုက္ခသဘောရှိတယ်။
သမုဒယသစ္စာ။
ဒီဒုက္ခနောက်မှာ—
အာဏာလိုချင်မှု။
Control မလွှတ်ချင်မှု။
“ငါမှန်ရမယ်” ဆိုတဲ့တဏှာ။
“ငါ့စကားနောက်ဆုံးဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ဖက်တွယ်မှု။
ရာထူး။
ဂုဏ်။
နာမည်။
လောဘ။
ဒေါသ။
မောဟ။
ကြောက်ရွံ့မှု။
ဒီဟာတွေ ရှိတယ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉ နဲ့ ၄.၁၉ တို့က ဒီစိတ်အမြစ်ကို အလွန်ရှင်းစေတယ်။
နိရောဓသစ္စာ။
နိရောဓဆိုတာ Authority အကုန်စွန့်လိုက်တာ မဟုတ်ဘူး။
ရာထူးကနုတ်ထွက်တာ မဟုတ်ဘူး။
အဆုံးစွန် နိရောဓက—
တဏှာချုပ်ငြိမ်းမှု။
နေ့စဉ်ဘဝမှာ—
Authority ရှိပေမယ့် Authority မမူးတော့ဘူး။
လူတွေပြန်မေးတာကို အတ္တထိခိုက်မှုလို့ မယူတော့ဘူး။
အမှားပြရင် နားထောင်နိုင်တယ်။
မှားရင် ပြင်နိုင်တယ်။
ရာထူးပျောက်သွားလည်း ကိုယ့်လူ့တန်ဖိုးပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူးလို့ သိနိုင်တယ်။
အဲဒီမှာ စိတ်အေးလာတယ်။
မဂ္ဂသစ္စာ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ—
Authority ဟာ အနိစ္စဖြစ်တယ်။
ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကို ကိုယ်အမွေခံရမယ်ဆိုတာ သိ။
မှားတာကို မှားတယ်လို့ သိ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ—
လောဘ၊ မုန်းတီးမှု၊ ထိခိုက်လိုမှုနဲ့ Authority မသုံး။
သမ္မာဝါစာ—
အမှန်ပြော။
Accountability review မှာ လူကို မဖျက်။
မုသားနဲ့ အမှားမဖုံး။
သမ္မာကမ္မန္တ—
အာဏာရှိလို့ သူတစ်ပါးအခွင့်အရေး မကျော်။
မပိုင်တာမယူ။
အားနည်းသူကို မဖိ။
သမ္မာအာဇီဝ—
လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးရဲ့ အသက်မွေးမှု နည်းလမ်းမှန်မမှန် စစ်။
သမ္မာဝါယာမ—
ဘက်လိုက်မှုမပေါ်အောင် အားထုတ်။
ပေါ်လာရင် ပယ်။
ကောင်းတဲ့စနစ်တိုးအောင် ဆောင်ရွက်။
သမ္မာသတိ—
ဆုံးဖြတ်ခါနီး စိတ်ကိုသိ။
“ငါဒေါသနဲ့ဆုံးဖြတ်နေလား”
“ငါ့လူမို့ ကာကွယ်နေလား”
“ငါကြောက်လို့ မပြောရဲတာလား”
“ငါ့အတ္တက မှားတာမဝန်ခံနိုင်တာလား”
သိ။
သမ္မာသမာဓိ—
စိတ်တည်အောင်လုပ်။
ဒေါသနဲ့ လူမဖယ်။
လောဘနဲ့ ငွေမသုံး။
ကြောက်စိတ်နဲ့ အမှန်မဖုံး။
စိတ်တည်ငြိမ်ပြီး ဆုံးဖြတ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားကို စကားသုံးကြောင်းနဲ့ ယူသွား။
“အာဏာရလာရင် အခွင့်အရေးရတယ်ဆိုတာထက်
လူတွေကို စောင့်ရှောက်ရမယ့်တာဝန် ရလာတယ်လို့ မြင်ပါ।”
“ကိုယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘယ်သူမှ မမေးနိုင်တော့တဲ့အချိန်မှာ
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပိုပြင်းပြင်း မေးပါ।”
“အောင်မြင်မှုကို ယူနိုင်သလို
အမှားရဲ့ ကိုယ့်အပိုင်းကိုလည်း ယူနိုင်သူက
တာဝန်ရှိတဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်တယ်।”
သူတော်ကောင်းတို့…
မိမိတို့တွင် Authority ရှိသမျှနေရာတိုင်း၌ Accountability ရှိနိုင်ကြပါစေ။
မိဘအာဏာရှိသော်လည်း သားသမီး၏ လုံခြုံမှုကို စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။
ဆရာအာဏာရှိသော်လည်း ကျောင်းသား၏ဂုဏ်သိက္ခာကို စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ထမ်း၏လုပ်အားနှင့် အခွင့်အရေးကို တရားမျှတစွာ ကြည့်နိုင်ကြပါစေ။
မန်နေဂျာဖြစ်သော်လည်း အောက်လူအမှားကို အရှက်ခွဲရန်မဟုတ်ဘဲ တိုးတက်ရန် ပြင်ပေးနိုင်ကြပါစေ။
အလှူငွေ၊ လူမှုရေးငွေ၊ အဖွဲ့အစည်းငွေ ကိုင်တွယ်သူများ စာရင်းရှင်းလင်းနိုင်ကြပါစေ။
ယုံကြည်မှုကြီးလေလေ တာဝန်ခံမှုလည်း ကြီးလာနိုင်ကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကြီးလေလေ အချက်အလက်ကို ပိုစစ်နိုင်ကြပါစေ။
အောက်လူကို စစ်သလို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုလည်း စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်မီ စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်နေစဉ် စစ်နိုင်ကြပါစေ။
လုပ်ပြီး ပြန်စစ်နိုင်ကြပါစေ။
အမှားတွေ့လျှင် မဖုံးဘဲ ဝန်ခံနိုင်ကြပါစေ။
ဝန်ခံပြီး ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ပြင်ပြီး နောင်မဖြစ်အောင် စနစ်တည်နိုင်ကြပါစေ။
လိုချင်မှုကြောင့် ဘက်မလိုက်ကြပါစေနဲ့။
မုန်းတီးမှုကြောင့် ဘက်မလိုက်ကြပါစေနဲ့။
မောဟကြောင့် ဘက်မလိုက်ကြပါစေနဲ့။
ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ဘက်မလိုက်ကြပါစေနဲ့။
Authority ကို မာန၏လက်နက် မဖြစ်စေကြပါစေနဲ့။
Authority ကို မေတ္တာနှင့် ပညာ၏တာဝန် ဖြစ်စေနိုင်ကြပါစေ။
အာဏာရှိသူတို့ မကောင်းမှုကို ရှက်တတ်ကြပါစေ။
အကျိုးဆက်ကို သတိထားတတ်ကြပါစေ။
ကောင်းသောမိတ်ဆွေ၊ ကောင်းသောအကြံပေးတို့နှင့် ဝန်းရံနိုင်ကြပါစေ။
ချီးကျူးသူပဲ မရှာဘဲ အမှန်ပြောသူကို တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ပြောသူကို အန္တရာယ်မပေးကြပါစေနဲ့။
အဖွဲ့အတွင်း မကောင်းသတင်းလည်း အချိန်မီ ရောက်နိုင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေ။
အမှားကို ဖုံးကွယ်ခြင်းထက် ပြင်ဆင်ခြင်းကို ဂုဏ်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ့်အာဏာထက် ဓမ္မကို ပိုကြီးမြတ်စွာ ထားနိုင်ကြပါစေ။
လူတစ်ယောက်ရဲ့အလိုထက် တရားမျှတတဲ့စည်းကို ပိုတန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။
စည်းထက်လည်း အမှန်နဲ့ ဓမ္မကို ပိုမြင့်စွာ ထားနိုင်ကြပါစေ။
လူများကို အနိုင်ယူခြင်းထက် မိမိလောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို အနိုင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
ရာထူးဟာ မတည်မြဲကြောင်း သိနိုင်ကြပါစေ။
ကိုယ်မရှိတော့သည့်နောက်တွင်လည်း ကောင်းစွာဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်သော စနစ်ကို ချန်ထားနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
အာဏာ၊ ဂုဏ်၊ ရာထူး၊ control နှင့် “ငါမှန်ရမည်” ဟူသော ဖက်တွယ်မှုနောက်က တဏှာကို သမုဒယသစ္စာအဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
ထိုတဏှာ၊ အတ္တဖက်တွယ်မှုနှင့် ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိမှ သမ္မာသမာဓိအထိ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို မိမိတို့၏ အာဏာအသုံးပြုမှု၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ အဖွဲ့အစည်းစီမံမှု၊ မိသားစုတာဝန်နှင့် နေ့စဉ်လူမှုဆက်ဆံရေးများအတွင်း လက်တွေ့ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
Authority များလာကြပါစေ။
သို့သော် မာန မများလာကြပါစေနဲ့။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်များလာကြပါစေ။
သို့သော် ဘက်လိုက်မှု မများလာကြပါစေနဲ့။
လူများက နားထောင်ကြပါစေ။
သို့သော် ကိုယ်တိုင် အမှန်ကို နားမထောင်နိုင်သူ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
အောင်မြင်မှုများလာကြပါစေ။
သို့သော် အမှားကို တစ်ပါးသူဆီ လွှဲပုံချသူ မဖြစ်ကြပါစေနဲ့။
အာဏာကြီးလာလေလေ သီလကြီးလာကြပါစေ။
သြဇာကြီးလာလေလေ မေတ္တာကြီးလာကြပါစေ။
ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကြီးလာလေလေ ပညာကြီးလာကြပါစေ။
အထူးသဖြင့်—
Authority များလာလေလေ Accountability များလာကြပါစေ။
နောက်ဆုံး မိမိတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့မှ လုံးဝလွတ်မြောက်ရာ သံသရာဒုက္ခအဆုံး နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] ရက်စွဲ။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂
[၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၅၇။ လူတိုင်း မကြာခဏဆင်ခြင်သင့်သည့် အချက်များတွင် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ချစ်နှစ်သက်ရာမှ ကွဲရခြင်းနှင့် မိမိသည် မိမိပြုသောကံ၏ ပိုင်ရှင်၊ အမွေခံ၊ ကံနှင့်ဆက်နွယ်သူဖြစ်ကြောင်း ဟောထားသည်။
[၃] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၆၁။ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် ပြုမည့်အမှုကို မပြုမီ၊ ပြုနေစဉ်၊ ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်ရန်၊ ထိခိုက်မှုရှိသည့်အမှုကို ရှောင်ရန်၊ ပြုမိသောအမှားကို ဖွင့်ဟ၍ နောင်ချုပ်တည်းရန် ဟောထားသည်။
[၄] ဒီဃနိကာယ် ၂၆။ အုပ်ချုပ်သူသည် ဓမ္မကို အထက်စံထား၍ တရားမျှတစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ မတရားမှုမဖြစ်စေခြင်း၊ ချို့တဲ့သူတို့ကို ထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် ကောင်း/မကောင်းကို သိသူတို့ထံ မေးမြန်းခြင်းတို့ ပါရှိသည်။
[၅] သံယုတ္တနိကာယ် ၄၇.၁၉။ မိမိကိုစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် သူတစ်ပါးကိုစောင့်ရှောက်ခြင်း အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်ကြောင်း၊ သူတစ်ပါးကိုစောင့်ရှောက်ရာတွင် သည်းခံမှု၊ မထိခိုက်မှု၊ မေတ္တာနှင့် ကရုဏာတို့ကို အသုံးပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
[၆] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၃.၆၉။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ လွှမ်းမိုးသည့်အခါ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်ဖြင့် မကောင်းမှုများပြုနိုင်ပြီး “အာဏာရှိသည်၊ အာဏာလိုသည်” ဟူသောစိတ်နှင့် သူတစ်ပါးအား မတရားထိခိုက်နိုင်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။
[၇] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉။ လိုချင်မှု၊ မုန်းတီးမှု၊ မောဟနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် တရားလမ်းမှ လွဲနိုင်သည့် အကြောင်းလေးမျိုးကို ဟောထားသည်။
[၈] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၂.၉။ မကောင်းမှုကို ရှက်တတ်ခြင်းနှင့် မကောင်းမှုအကျိုးဆက်ကို ထိတ်လန့်သတိထားခြင်းတို့ကို လောကကို စောင့်ရှောက်သည့် တောက်ပသောတရားနှစ်ပါးအဖြစ် ဟောထားသည်။
[၉] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂။ လေ့ကျင့်သူ၏ အားငါးမျိုးအဖြစ် သဒ္ဓါ၊ မကောင်းမှုကို ရှက်တတ်ခြင်း၊ အကျိုးဆက်ကို သတိထားခြင်း၊ လုံ့လနှင့် ပညာတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။
[၁၀] ဒီဃနိကာယ် ၁၆။ ဝဇ္ဇီတို့ မဆုတ်ယုတ်ရေးအတွက် မကြာခဏစုဝေးခြင်း၊ ညီညွတ်စွာအရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ရှိပြီးသားစည်းကို စိတ်ကြိုက်မဖျက်ခြင်း၊ အကြီးအကဲတို့ကို လေးစားနားထောင်ခြင်းနှင့် အားနည်းသူများအပေါ် အတင်းအဓမ္မမပြုခြင်းတို့ ပါရှိသည်။
[၁၁] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၁၉၂။ အတူနေမှုဖြင့် သီလ၊ ဆက်ဆံလုပ်ကိုင်မှုဖြင့် ဖြောင့်မတ်မှု၊ အခက်အခဲဖြင့် ခံနိုင်ရည်နှင့် ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ပညာကို သိနိုင်ကြောင်း၊ ယင်းကို အချိန်ယူ၍ သတိနှင့်ပညာဖြင့် ကြည့်ရန်လိုကြောင်း ဟောထားသည်။
[၁၂] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈။ ကောင်းစွာပြောသောစကား၏ အင်္ဂါငါးပါးအဖြစ် အချိန်သင့်ခြင်း၊ အမှန်ဖြစ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ အကျိုးရှိခြင်းနှင့် မေတ္တာစိတ်ဖြင့်ပြောခြင်းကို ဟောထားသည်။
[၁၃] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈။ စကား၏ အမှန်/မမှန်၊ အကျိုးရှိ/မရှိနှင့် သင့်တော်သောအချိန်ကို ခွဲခြား၍ စကားပြောရန် ဟောထားသည်။
[၁၄] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၃။ အဓိပ္ပာယ်နှင့် စကားအသုံးအနှုန်းကွာခြားမှုကို ခွဲခြားစိစစ်၍ မလိုအပ်သောအငြင်းပွားမှု မဖြစ်စေရန် ဟောထားသည်။
[၁၅] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄။ ပဋိပက္ခအမြစ်များအဖြစ် ဒေါသ၊ ရန်ငြိုး၊ အထင်သေးမှု၊ ခက်ထန်မှု၊ မနာလိုမှု၊ ဝန်တိုမှု၊ လှည့်ဖြားမှု၊ မှားသောဆန္ဒနှင့် ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားမှုတို့ကို ဖော်ပြထားပြီး အမှုအခင်းဖြေရှင်းမှုဆိုင်ရာ ဝိနယနည်းလမ်းများလည်း ပါရှိသည်။
[၁၆] ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၂၅၆–၂၅၇။ အလျင်လိုဆုံးဖြတ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မှန်/မှားကို ချိန်ဆ၍ ဘက်မလိုက်၊ ဓမ္မနှင့်အညီ ဆုံးဖြတ်သူ၏သဘောကို ဖော်ပြထားသည်။
[၁၇] ဒီဃနိကာယ် ၅။ ခိုးဆိုးမှုနှင့် လူမှုမတည်ငြိမ်မှုကို အပြစ်ပေးမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် မဖြေရှင်းဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်ရေးနှင့် အသက်မွေးမှုတည်ငြိမ်ရေးကို ထောက်ပံ့သည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဇာတ်ကြောင်းပါရှိသည်။
[၁၈] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈။ မေတ္တာပါသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူ၊ တရားသဖြင့်ရသောလာဘ်ကို မျှဝေခြင်း၊ သီလနှင့်မှန်ကန်သောအမြင်တို့တွင် ညီညွတ်ခြင်းကို မငြင်းပွားမှုနှင့် ညီညွတ်မှုဆီဆောင်သော အချက်များအဖြစ် ဟောထားသည်။
[၁၉] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၄.၃၂။ ပေးကမ်းခြင်း၊ ချစ်ခင်ဖွယ်စကား၊ အကျိုးပြုဆောင်ရွက်မှုနှင့် သင့်လျော်စွာတစ်သမတ်တည်းဆက်ဆံမှုတို့ကို လူမှုဆက်ဆံရေး ထိန်းသိမ်းပေးသောအချက်များအဖြစ် ဟောထားသည်။
[၂၀] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၈.၅၄။ အိမ်ထောင်ရှင်၏ ယခုဘဝကောင်းကျိုးအတွက် အလုပ်ကျွမ်းကျင်လုံ့လ၊ တရားသဖြင့်ရသောစည်းစိမ်ကို ကာကွယ်တတ်မှု၊ မိတ်ကောင်းနှင့် ဝင်ငွေထွက်ငွေမျှတမှုတို့ကို ဟောထားသည်။
[၂၁] သံယုတ္တနိကာယ် ၄၅.၄၉။ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းရှိခြင်းကို အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ပွားများမှု၏ အရုဏ်ဦးကဲ့သို့ ရှေ့ပြေးအဖြစ် ဟောထားသည်။
[၂၂] ဒီဃနိကာယ် ၂၉။ သင်ကြားချက်များကို အတူစုဝေး၍ အဓိပ္ပာယ်နှင့်အဓိပ္ပာယ်၊ စကားအသုံးနှင့်စကားအသုံး တိုက်စစ်ပြီး မငြင်းပွားဘဲ ပြန်လည်ရှင်းလင်းရန် ဟောထားသည်။
[၂၃] ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၁၀၃–၁၀၅။ စစ်ပွဲတွင် လူပေါင်းများစွာကို အနိုင်ယူခြင်းထက် မိမိကိုယ်ကို အနိုင်ယူခြင်း ပိုမြတ်ကြောင်း ဟောထားသည်။
[၂၄] သံယုတ္တနိကာယ် ၃.၂၅။ အိုခြင်းနှင့်သေခြင်းသည် ရှောင်မလွတ်ကြောင်း၊ အာဏာ၊ စစ်အင်အားနှင့် ဓနတို့ဖြင့် မတားဆီးနိုင်ကြောင်း ကောသလမင်း ပသေနဒိအား သတိပေးထားသည်။
[၂၅] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၇။ သမ္မာဒိဋ္ဌိက မှန်/မှားကို ခွဲသိမြင်မှုတွင် ရှေ့ကဦးဆောင်ပြီး သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမနှင့် သမ္မာသတိတို့နှင့် ဆက်စပ်ပုံကို ဟောထားသည်။
[၂၆] သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁။ ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓနှင့် မဂ္ဂဟူသော အရိယသစ္စာလေးပါးနှင့် ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာလမ်းအဖြစ် အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ဟောတော်မူထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
ဒီဃနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၅၊ ၁၆၊ ၂၆၊ ၂၉၊ ၃၁။
မဇ္ဈိမနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၄၈၊ ၅၈၊ ၆၁၊ ၁၀၃၊ ၁၀၄၊ ၁၁၇။
သံယုတ္တနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၃.၂၅၊ ၄၅.၄၉၊ ၄၇.၁၉၊ ၅၆.၁၁။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၂.၉၊ ၃.၆၉၊ ၄.၁၉၊ ၄.၃၂၊ ၄.၁၉၂၊ ၅.၂၊ ၅.၅၇၊ ၅.၁၉၈၊ ၈.၅၄။
ဓမ္မပဒ — ဂါထာ ၁၀၃–၁၀၅၊ ၂၅၆–၂၅၇။
