ရှင်းလင်းမှုသည် ပဋိပက္ခကို လျော့စေသည်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော မဟာသရီရဓာတုယော ဝန္ဒနံ ကရောမိ ၊ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော ဥဘတော ဟတ္ထေ ဓာရေန္တော ပသန္နစိတ္တော၊သက္ကစ္စံ ပူဇံ ကရောမိ၊ ဂရုကရောန္တော နမာမိ။ ဣမာ ဗုဒ္ဓဿ ဒန္တဓာတုယော သဒ္ဓါ-ပသာဒေန ပူဇေမိ၊ အဓိဋ္ဌာန-ပရမိယာ လဒ္ဓါ၊မယာ ရက္ခိတာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣမာ ဓာတုယော ဣဓ ပတိဋ္ဌိတာ သွာဂတ နာမ ဝိဟာရေ၊ တာသံ ရက္ခဏ-ဂေါပန-ပရိဟာရ-ကရဏံ ၊ မယာ ဘိက္ခု ဓမ္မသာမိ သိရိဒန္တမဟပါလက နာမ သက္ကစ္စံ ပဝတ္တတိ။
ယာ ဒိသာ လောကဓာတူသု ၊ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဇောတန္တိ၊ တာဒိသေန အနုဘာဝေန ဣမာ ဓာတုယော သုပ္ပရိဂ္ဂဟိတာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မဿ သံဃဿ အနုဘာဝေန၊ မာတာပိတု အာစရိယဂုဏေန စ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာ သုခိတာ ဟောန္တု၊ သဗ္ဗေ ဘယာ ဝိမုစ္စန္တု၊ သဗ္ဗေ သောကာ တရန္တု စ။
နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ။
စွယ်တော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသော တပည့်တော် အရှင်ဓမ္မသာမိသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ တရားတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ သံဃာတော်မြတ်အား ရှိခိုးပါ၏။ မိဘနှစ်ပါးအား ရှိခိုးပါ၏။ ဆရာသမားတို့အား ရှိခိုးပါ၏။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဆင်ခြင်ကြည့်ကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်က—
“ရှင်းလင်းမှုသည် ပဋိပက္ခကို လျော့စေသည်” ဆိုတဲ့အကြောင်းပါ။
ဒီစကားကို ကြားရင်—
“ရှင်းရှင်းပြောလိုက်ရင် ရန်မဖြစ်တော့ဘူးပေါ့”
လို့ အလွယ်မယူပါနဲ့။
အဲဒီလို အာမခံလို့ မရပါဘူး။
အရာအားလုံးရှင်းနေသော်လည်း လောဘရှိရင် ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒေါသရှိရင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
မာနရှိရင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
တစ်ဖက်ကို အနိုင်ယူချင်စိတ်ရှိရင် ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ရှင်းလင်းမှုက ပဋိပက္ခအားလုံးကို ပျောက်ကင်းစေတဲ့ ဆေးတစ်မျိုး မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
မရှင်းလို့ဖြစ်တဲ့ ပဋိပက္ခတွေ အများကြီးရှိတယ်။
ပြောတာတစ်မျိုး။
နားလည်တာတစ်မျိုး။
မျှော်လင့်တာတစ်မျိုး။
လုပ်တာတစ်မျိုး။
တာဝန်ရှိသူကို တစ်ယောက်က ဒီလူထင်တယ်။
နောက်တစ်ယောက်က တခြားလူထင်တယ်။
“ဒီနေ့ပြီးရမယ်”
ဆိုတာကို တစ်ယောက်က မနက်ပိုင်းလို့ ယူတယ်။
တစ်ယောက်က ညမတိုင်ခင်လို့ ယူတယ်။
“ငါကူညီမယ်”
ဆိုတာကို ပြောသူက—
“လိုရင် နည်းနည်းကူမယ်”
လို့ဆိုတယ်။
နားထောင်သူက—
“သူ အကုန်တာဝန်ယူမယ်”
လို့ ယူတယ်။
နောက်မှ—
“မင်းပြောထားတာ ဒီလိုမဟုတ်ဘူးလား”
ဖြစ်တယ်။
ပဋိပက္ခ စတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ အဓိကစကားက—
ပဋိပက္ခမဖြစ်အောင် လုပ်ချင်ရင် စကားကိုပဲရှင်းရုံမဟုတ်ဘူး။
စိတ်ကိုရှင်း၊ အကြောင်းကိုရှင်း၊ တာဝန်ကိုရှင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ကိုရှင်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ထဲမှာ ပဋိပက္ခအကြောင်းကို အလွန်နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပြထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုရှိတယ်။
ကောသမ္ဗီမှာ သံဃာတော်များ အချင်းချင်းအငြင်းပွားကြတဲ့ ဖြစ်ရပ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၂၈ နဲ့ ဝိနယပိဋကတ် ကောသမ္ဗကခန္ဓကတို့မှာ အဲဒီဖြစ်ရပ်ကို တွေ့ရတယ်။ [၂]
သာမန်လူတွေ ရန်ဖြစ်ကြတာမဟုတ်ဘူး။
တရားနာပြီးသားရဟန်းတွေ။
သီလရှိဖို့ လေ့ကျင့်နေတဲ့ရဟန်းတွေ။
တရားသိတဲ့သူတွေ။
ဒါပေမယ့်—
အငြင်းပွားတယ်။
အချင်းချင်း စကားနဲ့ထိုးနှက်တယ်။
တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် မလျှော့ဘူး။
မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်—
ပဋိပက္ခရပ်ဖို့ မိန့်တော်မူတယ်။
တစ်ကြိမ်။
မရပ်ဘူး။
နောက်တစ်ကြိမ်။
မရပ်ဘူး။
တတိယအကြိမ်။
မရပ်ဘူး။
တစ်ဖက်ကတောင်—
ဘုရားရှင် အေးအေးချမ်းချမ်းနေတော်မူပါ၊ ဒီအငြင်းပွားမှုကို သူတို့ပဲ တာဝန်ယူကြမယ်ဆိုတဲ့သဘော ပြန်လျှောက်တယ်။ [၂]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီဖြစ်ရပ်က ဦးဇင်းတို့ကို အလွန်ကြီးတဲ့ သင်ခန်းစာပေးတယ်။
ပဋိပက္ခဆိုတာ—
အချက်အလက်မသိလို့ပဲ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ သိတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်မလျှော့နိုင်ဘူး။
သိတယ်။
ဒါပေမယ့် “ငါမှန်တယ်” ဆိုတာကို လွှတ်မရဘူး။
သိတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်ပြောတာကို လက်ခံလိုက်ရင် ကိုယ်ရှုံးသလို ခံစားရတယ်။
ဒီမှာ ပဋိပက္ခရဲ့ အမြစ်ကို မြင်ရတယ်။
အပြင်မှာ—
“ဘယ်သူမှန်သလဲ”
ဆိုတာ ရှိတယ်။
အတွင်းမှာ—
“ငါ့အမြင်ကို ငါဘယ်လောက်ဖက်တွယ်ထားသလဲ”
ဆိုတာရှိတယ်။
ဒါကြောင့် အပြင်စကားရှင်းဖို့ မတိုင်ခင်—
အတွင်းစိတ်ရှင်းဖို့ လိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကောသမ္ဗီ ပဋိပက္ခနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဓမ္မပဒ ပထမပိုင်းမှာ အလွန်အားကောင်းတဲ့ ဂါထာတွေရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်က—
“သူငါ့ကို ဆဲတယ်”
“သူငါ့ကို ရိုက်တယ်”
“သူငါ့ကိုနိုင်တယ်”
“သူငါ့ပစ္စည်းယူတယ်”
ဆိုတဲ့ အတွေးကို မလွှတ်ဘဲ ထိန်းထားရင် ရန်ငြိုးမငြိမ်းဘူးလို့ ဟောထားတယ်။
အဲဒီအတွေးကို မဖက်တွယ်သူမှာ ရန်ငြိုးငြိမ်းနိုင်တယ်။
ပြီးတော့—
ရန်ငြိုးကို ရန်ငြိုးနဲ့ ပြန်ငြှိမ်းလို့ မရဘူး။ ရန်ငြိုးမရှိခြင်းနဲ့သာ ငြိမ်းနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အလွန်ကျော်ကြားတဲ့ သဘောကို ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၅ မှာ ဟောထားတယ်။
ဂါထာ ၆ မှာတော့ လူအများဟာ မိမိတို့နောက်ဆုံးတစ်နေ့ သေရမယ်ဆိုတာ မသိမမြင်သလိုနေကြပြီး၊ ဒီသဘောကို သိသူတွေမှာ အငြင်းပွားမှု ငြိမ်းနိုင်ကြောင်း ဆင်ခြင်စရာရှိတယ်။ [၃]
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု ကြည့်။
ပဋိပက္ခဖြစ်နေတဲ့အချိန်—
ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာပြန်ပြန်တီးနေလဲ။
“သူငါ့ကို ဒီလိုလုပ်တယ်”
“သူငါ့ကို မလေးစားဘူး”
“သူ့အရင်တုန်းကလည်း ဒီလိုပဲ”
“သူ့အပြစ်တွေ အကုန်ငါသိတယ်”
ဆိုပြီး ထပ်တလဲလဲ တီးနေတာလား။
ဒါဆို စကားကို ဘယ်လောက်ရှင်းရှင်းပြောမလဲ—
စိတ်ထဲမှာ အရင်ကဒဏ်ရာကို ကိုင်ထားရင် စကားက ပြန်တင်းလာတယ်။
ဒါကြောင့်—
ပဋိပက္ခရှင်းချင်ရင် ပြဿနာကို ရှင်းရမယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အပြစ်သမိုင်းကို မပြန်စုရဘူး။
ဒီဟာ အလွန်အရေးကြီးတယ်။
အိမ်ထောင်ဖက်နှစ်ယောက် ရန်ဖြစ်တယ်ဆိုပါစို့။
ပြဿနာက—
ဒီလ ကုန်ကျစရိတ်များသွားတာ။
အဲဒါကိုပဲ ပြောရမယ်။
ဒါပေမယ့်—
“မင်းမနှစ်ကလည်း ဒီလို”
“မင်းအမေကလည်း…”
“မင်းဘက်မိသားစုက…”
ဆိုပြီး ဆယ်နှစ်စာ ဆွဲထုတ်လာရင်—
အခုကိစ္စကို ဖြေရှင်းနေတာ မဟုတ်တော့ဘူး။
ရန်ငြိုးကို အစားကျွေးနေတာ။
ဓမ္မပဒရဲ့ သတိပေးချက်ကို အဲဒီနေရာမှာ သတိရ။
“သူငါ့ကို ဒီလိုလုပ်ခဲ့တယ်” ဆိုတာကို အမြဲကိုင်ထားရင် ရန်ငြိုးမငြိမ်းဘူး။ [၃]
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ ကောသမ္ဗိယသုတ်ကို ကြည့်ကြမယ်။
ကောသမ္ဗီမှာ ရဟန်းတော်တွေ ရန်ဖြစ်နေတဲ့အခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အလွန်ထိမိတဲ့အချက်တစ်ခုကို မိန့်တော်မူတယ်။
သူတို့ဟာ အချင်းချင်း ဆွေးနွေးနားလည်အောင် မလုပ်နိုင်ကြဘူး။
တစ်ဖက်ကို ယုံကြည်လက်ခံအောင် မရှင်းနိုင်ကြဘူး။
တစ်ဖက်က ရှင်းပြလာတာကိုလည်း လက်ခံဖို့ အသင့်မရှိကြဘူး။
တစ်နည်းအားဖြင့်—
ကိုယ်က ပြောချင်တယ်။
သူပြောတာကို နားမထောင်ချင်ဘူး။
ဒီဟာ ပဋိပက္ခရဲ့ အန္တရာယ်ကြီးတစ်ခု။ [၄]
ဒီနေ့ Meeting တွေမှာလည်း ဒီလိုရှိတယ်။
လူတစ်ယောက်က—
နားထောင်ဖို့မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်ပြန်ပြောဖို့ အလှည့်စောင့်နေတာ။
တစ်ဖက်က ပြောနေတုန်း—
ကိုယ့်ခေါင်းထဲက rebuttal စဉ်းစားနေပြီ။
သူဘာပြောနေသလဲ မကြားတော့ဘူး။
သူပြောပြီးတာနဲ့—
“မဟုတ်ဘူး”
ပြန်တယ်။
ဒီလိုဆို Communication ရှိလား။
အသံရှိတယ်။
နားလည်မှု မရှိဘူး။
စကားပြောတာနဲ့ ဆက်သွယ်မှုရှိတာ မတူဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ မှာ အဲဒီပြဿနာနောက်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ညီညွတ်မှုဆီ ဆောင်တဲ့ အချက်ခြောက်မျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
ကိုယ်အမူအရာမှာ မေတ္တာရှိခြင်း။
စကားမှာ မေတ္တာရှိခြင်း။
စိတ်မှာ မေတ္တာရှိခြင်း။
တရားသဖြင့်ရရှိထားတဲ့အရာကို မျှဝေခြင်း။
သီလမှာ အခြေခံညီညွတ်ခြင်း။
လွတ်မြောက်ရာကို ဦးတည်တဲ့ မှန်ကန်သောအမြင်မှာ ညီညွတ်ခြင်း။
ဒီတရားခြောက်မျိုးဟာ ချစ်ခင်မှု၊ လေးစားမှု၊ မငြင်းပွားမှု၊ ညီညွတ်မှုနဲ့ တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းဖြစ်မှုဆီ ဆောင်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။ [၄]
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီခြောက်ချက်မှာ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်အတွက် အလွန်အရေးကြီးတာကို ကြည့်။
စကားရှင်းတာတစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
စကားထဲမှာ မေတ္တာပါရမယ်။
တစ်ခါတလေ လူတစ်ယောက်က—
“ငါကတော့ ရှင်းရှင်းပြောတာပဲ”
ဆိုတယ်။
တကယ်တော့—
ကြမ်းကြမ်းပြောတာ။
“ငါက အမှန်ပြောတာ”
ဆိုတယ်။
တကယ်တော့—
လူကို အရှက်ခွဲတာ။
ရှင်းလင်းမှုဆိုတာ ကြမ်းတမ်းမှုမဟုတ်ဘူး။
တိကျတာနဲ့ ထိုးနှက်တာ မတူဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ က စကားထဲမှာ မေတ္တာကို ထည့်တယ်။
ဒါအလွန်နက်တယ်။
အမှန် + မေတ္တာ။
ဒီနှစ်ခုတွဲရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ဦးဇင်းတို့ အမှန်ကိုပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ဖက်ကိုနာစေချင်တာ။
စကားက အမှန်ဖြစ်နိုင်တယ်။
စိတ်က မမှန်ဘူး။
ဒါကြောင့် ပဋိပက္ခရှင်းချင်ရင်—
“ငါပြောမယ့်စကား မှန်သလား”
တစ်ခုတည်းမမေးနဲ့။
“ငါဘာစိတ်နဲ့ ပြောနေတာလဲ”
ကိုပါ မေး။
အနိုင်ယူချင်လို့လား။
အရှက်ခွဲချင်လို့လား။
အတိတ်ကအပြစ်ပြန်ဆပ်ချင်လို့လား။
ဒါမှမဟုတ်—
တကယ်အဖြေရှာချင်လို့လား။
ဒီကွာခြားချက်က ကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ သာမဂါမသုတ်မှာ ပဋိပက္ခရဲ့ အမြစ်ကို အလွန်တိတိကျကျ ဟောထားတယ်။ [၅]
အခြားဘာသာရေးအဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ ဆရာကွယ်လွန်သွားတဲ့နောက် သူ့တပည့်တွေ နှစ်ဖက်ကွဲပြီး အချင်းချင်း—
“မင်း တရားမသိဘူး”
“ငါသိတယ်”
“မင်းလမ်းမှားတယ်”
“ငါ့လမ်းမှန်တယ်”
ဆိုပြီး စကားနဲ့ ထိုးနှက်နေကြတယ်။
ဒီသတင်းကို ကြားတဲ့ အရှင်အာနန္ဒာက—
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် သံဃာအတွင်းမှာလည်း ဒီလိုပဋိပက္ခမဖြစ်ပါစေနဲ့လို့ စိုးရိမ်တယ်။
အဲဒီအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ပဋိပက္ခရဲ့ အမြစ်ခြောက်မျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
ဒေါသကြီးပြီး ရန်ငြိုးထားခြင်း။
သူတစ်ပါးကို အထင်သေး၍ ခက်ထန်ခြင်း။
မနာလိုခြင်းနှင့် ဝန်တိုခြင်း။
ကောက်ကျစ်လှည့်ဖြားခြင်း။
မကောင်းသောလိုလားချက်နှင့် မှားသောအမြင်ရှိခြင်း။
ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားပြီး လွှတ်ဖို့ခက်ခြင်း။
ဒီအရာတွေဟာ ပဋိပက္ခရဲ့ အမြစ်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။ [၅]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီမှာ အရမ်းနက်တယ်နော်။
ဦးဇင်းတို့ ခေါင်းစဉ်က—
“ရှင်းလင်းမှုသည် ပဋိပက္ခကို လျော့စေသည်”
ဆိုတယ်။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ က ပြောတာ—
ရှင်းလင်းမှုမရှိတာထက် အောက်မှာ ပိုနက်တဲ့ အမြစ်တွေရှိတယ်။
ဒေါသ။
ဝန်တိုမှု။
လှည့်ဖြားမှု။
မာန။
မှားသောအမြင်။
ကိုယ့်အမြင်ကို မလွှတ်နိုင်မှု။
ဒီအရာတွေရှိနေရင်—
စာရွက်တောင် ရှင်းနေလည်း ရန်ဖြစ်တယ်။
တာဝန်ခွဲထားတောင် ရန်ဖြစ်တယ်။
Meeting minutes ရှိတောင် ရန်ဖြစ်တယ်။
စာချုပ်ရှိတောင် ရန်ဖြစ်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
ပြဿနာက စကားမှာမဟုတ်တော့ဘူး။ စိတ်မှာ။
ဒါကြောင့် ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းမယ်ဆိုရင် ပထမမေးရမယ့်မေးခွန်းက—
“သူဘာမှားလဲ”
မဟုတ်သေးဘူး။
“ငါ့စိတ်ထဲ ဒီပဋိပက္ခကို မီးလောင်စေတဲ့ အမြစ် ဘာရှိသလဲ”
အရင်မေး။
ဒေါသလား။
အထင်သေးတာလား။
မနာလိုတာလား။
လှည့်စားထားတာရှိလား။
ကိုယ့်အမြင်ကို လုံးဝမလွှတ်နိုင်တာလား။
ဒီဟာ ရှင်းလင်းမှုရဲ့ အနက်ဆုံးအဆင့်။
ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်ရှင်းစွာမြင်ခြင်း။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ မှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အမိန့်တစ်ခုရှိတယ်။
ဒီလိုပဋိပက္ခအမြစ်ကို—
ကိုယ့်အတွင်းမှာဖြစ်စေ၊ အပြင်မှာဖြစ်စေ မြင်ရင် ပယ်ဖို့ ကြိုးစားရမယ်။
မမြင်ရသေးရင် နောင်မပေါ်လာအောင် ကျင့်ရမယ်။ [၅]
ဒီသဘောက အလွန်ကောင်းတယ်။
ပဋိပက္ခဖြစ်ပြီးမှ ဖြေရှင်းတာတင်မဟုတ်ဘူး။
ပဋိပက္ခအမြစ် မပေါ်ခင် ကာကွယ်တာ။
မိသားစုမှာ—
အကြောင်းမဲ့အထင်သေးစကား မပြောဖို့။
အလုပ်မှာ—
အချက်အလက်မဖုံးဖို့။
Partner ကြား—
မကျေနပ်တာကို တစ်နှစ်လောက်သိမ်းမထားဖို့။
Team မှာ—
တစ်ယောက်မကောင်းတာကို နောက်ကွယ်မှာပဲ ပြောပြီး သူ့ရှေ့မှာ မပြောတာမျိုးမလုပ်ဖို့။
ဒီလိုနည်းတွေက ပဋိပက္ခအမြစ် မကြီးအောင် ကူနိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီအချက်တွေဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လက်တွေ့အသုံးချမှု။
မူလကျမ်းမှာတော့ သံဃာပဋိပက္ခရဲ့ အမြစ်ကို ပယ်ရန် ဟောထားခြင်းဖြစ်တယ်။
နယ်နိမိတ်မရောဖို့ သတိထား။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ကို ကြည့်မယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က စကားတစ်ခွန်းကို ကောင်းစွာပြောသောစကားဖြစ်စေတဲ့ အင်္ဂါငါးမျိုးကို ဟောတော်မူတယ်။
အချိန်သင့်ပြောရမယ်။
အမှန်ပြောရမယ်။
နူးညံ့စွာပြောရမယ်။
အကျိုးရှိတာပြောရမယ်။
မေတ္တာစိတ်နဲ့ပြောရမယ်။ [၆]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ရှင်းလင်းမှုလိုချင်တဲ့လူတစ်ယောက် ဒီငါးချက်ကို သုံးကြည့်။
“ငါ့စကား ရှင်းလား”
မေးတယ်။
ဒါပေမယ့်—
အချိန်မှန်လား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
မေတ္တာနဲ့လား။
ဒီငါးချက်ပါ စစ်။
ဥပမာ—
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် အမှားလုပ်တယ်။
Manager က လူအားလုံးရှေ့မှာ—
“မင်းက ဒီတစ်ခါလည်း မှားပြန်ပြီ၊ အမြဲဒီလိုပဲ”
လို့ပြောတယ်။
Manager က—
“ငါက ရှင်းရှင်းပြောတာ”
လို့ ယူတယ်။
ဒါပေမယ့်—
လူအားလုံးရှေ့မှာ ပြောဖို့ အချိန်သင့်သလား။
“အမြဲဒီလိုပဲ” ဆိုတာ အမှန်တိကျသလား။
နူးညံ့သလား။
သူ့အလုပ်တိုးတက်ဖို့ အကျိုးရှိသလား။
မေတ္တာစိတ်နဲ့လား။
ဒီငါးချက်စစ်လိုက်ရင် စကားပုံစံ ပြောင်းသွားနိုင်တယ်။
“ဒီအစီရင်ခံစာမှာ ဒီအချက်နှစ်ခု မကိုက်ပါဘူး။ ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ အတူကြည့်ကြမယ်”
ဒါပိုရှင်းတယ်။
လူကို မဖျက်ဘူး။
Problem ကို ပြောတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အဲဒီတော့—
ရှင်းလင်းမှုဆိုတာ အသံကျယ်ကျယ် ပြောခြင်းမဟုတ်ဘူး။
အမှန်၊ အချိန်၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုး၊ မေတ္တာတို့နဲ့ တိတိကျကျ ပြောနိုင်ခြင်း။
ဒီလိုဆို ပဋိပက္ခလျော့နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ မှာလည်း စကားနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အလွန်နက်တဲ့ သဘောရှိတယ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က—
မမှန်တဲ့စကားကို မပြောဘူး။
အမှန်ဖြစ်ပေမယ့် အကျိုးမရှိတဲ့စကားကိုလည်း မပြောဘူး။
အမှန်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိတဲ့စကားဆိုရင် ပြောရမယ့်သင့်တော်တဲ့အချိန်ကို သိတော်မူတယ်ဆိုတဲ့သဘောကို ဟောထားတယ်။ [၇]
ဒါဟာ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့အတွက် အလွန်အသုံးဝင်တယ်။
တစ်ခါတလေ လူတွေ—
“အမှန်ပဲလေ”
ဆိုပြီး အကုန်ပြောချင်တယ်။
အမှန်ဆိုတာနဲ့ အခုချက်ချင်းပြောဖို့လိုသလား။
မဖြစ်မနေ မဟုတ်ဘူး။
အကျိုးရှိသလား။
အချိန်သင့်သလား။
ဥပမာ—
Meeting အဆုံးမှာ လူတိုင်းပင်ပန်းနေပြီ။
စိတ်တင်းနေပြီ။
အရေးကြီးတဲ့ Relationship problem တစ်ခုကို—
“အခုမှ ရှင်းမယ်”
ဆိုပြီး သုံးနာရီထပ်စကားပြောရင် ကောင်းလား။
တစ်ခါတလေ အချိန်မသင့်ဘူး။
“ဒီကိစ္စ အရေးကြီးတယ်။ မနက်ဖြန် စိတ်အေးအေးနဲ့ သီးသန့်ပြန်ဆွေးနွေးမယ်”
လို့ထားတာ ပိုကောင်းနိုင်တယ်။
ဒီဟာ ရှောင်ပြေးတာ မဟုတ်ဘူး။
အမှန်ကို အချိန်မှန်ပြောဖို့ ရွေးတာ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ရှင်းလင်းမှုမှာ အရေးကြီးဆုံးနောက်တစ်ချက်က—
ကြားတာကို ကြားသလို မယူဘဲ အဓိပ္ပာယ်ကို အတည်ပြုခြင်း။
ဒီနည်းဟာ ခေတ်သစ်ဆက်သွယ်ရေးလောကမှာ အသုံးများတဲ့ လက်တွေ့နည်း။
ဘုရားဟောနည်းတစ်ခုလို့ မပြောဘူး။
ဥပမာ—
တစ်ယောက်က—
“ဒီ Project ကို နောက်အပတ်ပြီးစေချင်တယ်”
ပြောတယ်။
နားထောင်သူက ပြန်မေး—
“နောက်အပတ်သောကြာနေ့မတိုင်ခင် အပြီးလား၊ ဒါမှမဟုတ် နောက်အပတ်အတွင်း ပထမမူပြီးရမလား”
ဒီလိုပြန်မေး။
ဒီအချက်လေးက ရန်အများကြီး လျော့စေနိုင်တယ်။
ဘာကြောင့်လဲ။
လူအများစုဟာ—
နားမလည်တာကို မေးဖို့ရှက်တယ်။
“ငါမသိသလိုဖြစ်မယ်”
ထင်တယ်။
ဒါကြောင့် မမေးဘူး။
နောက်မှ လုပ်မှားတယ်။
ပြီးတော့ ရန်ဖြစ်တယ်။
ရှင်းလင်းမှုအတွက်—
မေးခြင်းကို အားနည်းမှုလို့ မမြင်နဲ့။
မသေချာရင် မေး။
“မင်းဆိုလိုတာ ဒီလိုလား”
မေး။
အဲဒီစကားတစ်ကြောင်းက တစ်ပတ်စာပြဿနာကို တစ်မိနစ်အတွင်း ဖြေရှင်းနိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ မှာ ကောသမ္ဗီရဟန်းတွေ အချင်းချင်း ပြောလည်း မနားထောင်၊ နားထောင်လည်း လက်ခံဖို့မပြင်ဆင်တဲ့ ပုံကို တွေ့ရတယ်။ [၄]
ဒီကနေ ဦးဇင်းတို့ အရေးကြီးတဲ့စကားတစ်ကြောင်း ထုတ်ယူလို့ရတယ်—
တကယ်ရှင်းလင်းလိုသူဟာ ကိုယ့်အမြင်ကို ရှင်းပြတတ်ရုံမဟုတ်ဘူး။
တစ်ဖက်ရဲ့ရှင်းလင်းချက်ကြောင့် ကိုယ့်အမြင်ကို ပြင်နိုင်ဖို့လည်း အသင့်ရှိရမယ်။
ဒီဟာအရေးကြီးတယ်။
ကိုယ်က—
“အမှန်သိချင်တယ်”
လို့ပြောတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘယ် Evidence ရလာရင်တောင် ကိုယ့်အမြင် မပြောင်းဘူး။
ဒါဆို အမှန်ရှာနေတာလား။
ကိုယ့်အမြင်အတွက် ထောက်ခံချက်ရှာနေတာလား။
ပဋိပက္ခမှာ ဒီဟာအများကြီး ဖြစ်တယ်။
နှစ်ဖက်လုံး—
“ဆွေးနွေးကြမယ်”
ပြောတယ်။
တကယ်တော့—
နှစ်ဖက်လုံး ကိုယ်နိုင်ဖို့လာတာ။
အဲဒါ ဆွေးနွေးမှုမဟုတ်ဘူး။
ပြိုင်ပွဲ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ ပဋိပက္ခကို စိတ်ပိုင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ မဟောဘူး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ မှာ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးဆိုင်ရာ ဝိနယနည်းလမ်းတွေကိုလည်း ရှင်းပြထားတယ်။ အချို့ကိစ္စတွေမှာ သက်ဆိုင်သူတွေ အတူရှိပြီး စနစ်တကျစစ်ဆေးဖြေရှင်းရမယ့် သဘောတွေပါရှိတယ်။ [၅]
ဒီအချက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်။
တရားနာတဲ့လူတစ်ယောက်က—
“မေတ္တာထားလိုက်၊ အားလုံးပြီးပြီ”
လို့ မယူရဘူး။
တချို့ပြဿနာမှာ procedure လိုတယ်။
Evidence လိုတယ်။
နှစ်ဖက်ကြားရတယ်။
စည်းမျဉ်းလိုတယ်။
ဝိနယအမှုမှာ ဝိနယစနစ်လိုသလို—
လောကီအလုပ်မှာလည်း လိုအပ်တဲ့စနစ်ရှိရမယ်။
ဦးဇင်းက modern court procedure ကို ဝိနယနဲ့ တစ်ထပ်တည်းမလုပ်ဘူးနော်။
အဓိက သင်ခန်းစာက—
စိတ်ကောင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ အချို့ပဋိပက္ခ မဖြေရှင်းနိုင်ဘူး။
တရားမျှတတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းလည်း လိုတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါကြောင့် Company မှာ conflict ဖြစ်ရင်—
“မေတ္တာထားကြ”
တစ်ကြောင်းနဲ့ မပြီးဘူး။
ဘာဖြစ်ခဲ့တာလဲ ရှင်း။
ဘယ်နေ့ဖြစ်တာလဲ ရှင်း။
ဘယ်သဘောတူညီချက်ရှိသလဲ ရှင်း။
ဘယ်သူ့တာဝန်လဲ ရှင်း။
ဘယ် evidence ရှိလဲ ရှင်း။
ဘယ်စည်းမျဉ်းအတိုင်း ဆုံးဖြတ်မလဲ ရှင်း။
ပြီးတော့ စိတ်မှာ မုန်းတီးမှုမပါဖို့ လေ့ကျင့်။
ဒီနှစ်ခု အတူသွားရမယ်။
စနစ် + သီလ။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂၁၂ မှာ ရန်ဖြစ်မှု၊ အငြင်းပွားမှု၊ ပဋိပက္ခကို စတင်ဖန်တီးတဲ့သူအတွက် ဆိုးကျိုးတွေရှိကြောင်း ဟောထားတယ်။ ရရှိမထားသေးတဲ့ ကောင်းကျိုးကို မရနိုင်ခြင်း၊ ရထားတာ ပျက်စီးနိုင်ခြင်း၊ နာမည်ဆိုးရခြင်း စတဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ဖော်ပြထားတယ်။ [၈]
ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ လောကီဘဝနဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်။
Team တစ်ခုမှာ ရန်ပွားနေတယ်။
အလုပ်အသစ်ဖန်တီးဖို့ အင်အားရှိမလား။
မရှိဘူး။
အရင်ရထားတဲ့ Trust ကရော။
ကျသွားတယ်။
နာမည်ကရော။
လူတွေကြား—
“ဒီ Team က အမြဲရန်ဖြစ်တယ်”
ဖြစ်လာတယ်။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဒီလို။
Family တစ်ခုလည်း ဒီလို။
သံဃာတော်များအတွက် ဟောထားတဲ့ အကျိုးဆက်ကို Company KPI အဖြစ် မယူဘူး။
ဒါပေမယ့်—
ရန်ဖြစ်မှုရဲ့ ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းကို ဆင်ခြင်လို့ရတယ်။
ပဋိပက္ခဟာ စိတ်ကိုပဲမစားဘူး။
အချိန်စားတယ်။ အင်အားစားတယ်။ ယုံကြည်မှုစားတယ်။
ဒါကြောင့် ပဋိပက္ခဖြစ်မလာခင် မရှင်းတာကို ရှင်းထားတာ ကောင်းတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ ဝဇ္ဇီတို့နဲ့ဆိုင်တဲ့ မဆုတ်ယုတ်ရေးအခြေအနေတွေထဲမှာ—
မကြာခဏ စုဝေးခြင်း၊ အစည်းအဝေးများပြုခြင်း၊ ညီညွတ်စွာ စုဝေး၍ ညီညွတ်စွာ အရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းကို ဖော်ပြထားတယ်။ [၉]
ဒီသုတ်တော်ကို—
“မြတ်စွာဘုရားက weekly meeting လုပ်ဖို့ဟောထားတယ်”
လို့ မပြောရဘူး။
ဒါပေမယ့် ဒီနေ့အတွက် ဆင်ခြင်စရာရှိတယ်။
ဆက်သွယ်မှု မရှိရင် မရှင်းလင်းမှု တိုးတတ်တယ်။
Founder နှစ်ယောက် တစ်လလုံး မပြောဘူး။
နှစ်ယောက်စလုံး ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ assumption လုပ်တယ်။
တစ်ယောက်က—
“သူဒီ Project ကို မလိုချင်တော့ဘူးထင်တယ်”
တစ်ယောက်က—
“သူ့မှာ အလုပ်များလို့ ငါမနှောင့်ယှက်တော့ဘူး”
နောက်ဆုံး နှစ်ယောက်လုံး—
“သူငါ့ကို မလေးစားတော့ဘူး”
ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဘာမှ တကယ်မဖြစ်သေးဘူး။
မပြောတာက အဓိပ္ပာယ်အတုတွေ ဖန်တီးပေးလိုက်တာ။
ဒါကြောင့် အဖွဲ့မှာ အချိန်သင့်တွေ့။
မိသားစုမှာ စကားပြော။
Partner တွေ အခြေအနေပြန်ကြည့်။
တွေ့ရုံမဟုတ်ဘူး။
ညီညွတ်မှုရစေတဲ့ပုံစံနဲ့ ဆွေးနွေး။
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ “စုဝေးခြင်း” နဲ့အတူ “ညီညွတ်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း” ကိုပါ တွဲထားတာ သတိရ။ [၉]
ဒကာ ဒကာမတို့…
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၃၈ မှာ သံဃာညီညွတ်မှုကို ပြောတဲ့နေရာမှာ—
တရားမဟုတ်တာကို တရားမဟုတ်ဟု ခွဲခြားပြောခြင်း။
တရားဖြစ်တာကို တရားဖြစ်ဟု ခွဲခြားပြောခြင်း။
ဘုရားရှင် မိန့်မထားတာကို မိန့်ထားတယ်လို့ မပြောခြင်း။
မိန့်ထားတာကို မိန့်ထားတယ်လို့ မှန်ကန်စွာ ခွဲခြားခြင်း။
စည်းမဟုတ်တာကို စည်းဟု မရောခြင်း စတဲ့ မှန်ကန်တဲ့ ခွဲခြားသိမြင်မှုဟာ သံဃာညီညွတ်မှုနဲ့ ဆက်စပ်တယ်လို့ တွေ့ရတယ်။ [၁၀]
ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အလွန်ကိုက်တယ်။
ညီညွတ်မှုဆိုတာ အရာအားလုံးကို ဝေဝါးထားတာမဟုတ်ဘူး။
“အဆင်ပြေပါတယ်”
“ထားလိုက်ပါ”
“မပြောနဲ့တော့”
ဆိုပြီး အမှန်ကို မရှင်းရင် ညီညွတ်မှုအစစ် မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ အမှန်ကို ခွဲဖို့လိုတယ်။
ဒီဟာမှန်။
ဒီဟာမှား။
ဒီဟာသဘောတူထားတယ်။
ဒီဟာ မသဘောတူထားဘူး။
ဒီတာဝန်က ဒီလူ။
ဒီတာဝန်က ဒီလူမဟုတ်။
ဒီစည်းက ရှိတယ်။
ဒီစည်း မရှိဘူး။
ရှင်းလင်းသောခွဲခြားမှုဟာ တစ်ခါတလေ ညီညွတ်မှုကို ကာကွယ်ပေးတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒါပေမယ့် ဒီနေရာမှာလည်း အန္တရာယ်ရှိတယ်။
“ငါက အမှန်မှားရှင်းအောင်ပြောတာ”
ဆိုပြီး တစ်ဖက်ကို အထင်သေးနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ ရဲ့ ဒုတိယပဋိပက္ခအမြစ်ကို သတိရ။
အထင်သေးမှု။
ခက်ထန်မှု။
ကိုယ်က အချက်အလက်မှန်နေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ဒီလောက်တောင် မသိဘူးလား”
ဆိုတဲ့ စိတ်ပါလာရင် ပဋိပက္ခတိုးမယ်။
အမှန်ကို ပြော။
လူကို မနိမ့်ချ။
ဒီဟာ ဓမ္မ။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု မိသားစုဘက် ကြည့်ကြရအောင်။
သားက ပြောတယ်—
“ဒီနေ့ည နောက်ကျမယ်”
မိဘက—
“နောက်ကျမယ်ဆိုတာ ဘယ်နှနာရီလဲ”
မမေးဘူး။
သားက ညဆယ်နာရီကို နောက်ကျတယ်လို့ဆိုတယ်။
မိဘက ညရှစ်နာရီကျော်တာကို နောက်ကျတယ်လို့ ထင်တယ်။
ဆယ်နာရီရောက်တော့—
မိဘဒေါသထွက်တယ်။
သားက—
“ပြောထားတယ်လေ”
ဆိုတယ်။
မိဘက—
“ဒီလောက်နောက်ကျမယ်လို့ ဘယ်သူသိမလဲ”
ဆိုတယ်။
ဒီပြဿနာရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက—
သီလကြီးတစ်ခု ပျက်တာ မဟုတ်သေးဘူး။
အဓိပ္ပာယ် မရှင်းတာ။
စတုန်းက—
“နောက်ကျမယ်ဆိုတာ ဘယ်အချိန်လောက်လဲ”
မေးလိုက်ရင် အများကြီးလျော့နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် ရင်းနှီးလေလေ မေးစရာမလိုဘူးဆိုတာ မဟုတ်ဘူး။
ရင်းနှီးလေလေ—
“သူငါ့ကို သိမှာပါ”
ဆိုတဲ့ assumption ပိုများတတ်လို့ ပိုရှင်းဖို့ လိုတဲ့နေရာရှိတယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အလုပ်ခွင်တစ်ခုမှာ Boss က—
“ဒီဟာကို ဦးစားပေးလုပ်ပါ”
ပြောတယ်။
ဝန်ထမ်းမှာ အလုပ်လေးခုရှိတယ်။
ဘယ်ဟာကို ရပ်ထားမလဲ မသိဘူး။
မမေးဘူး။
Boss က မနက်ဖြန်—
“အခြားအလုပ် ဘာလို့မပြီးတာလဲ”
မေးတယ်။
ဝန်ထမ်းက—
“ဒီဟာကို ဦးစားပေးဆိုလို့”
ပြောတယ်။
Boss က—
“ဦးစားပေးဆိုတာ အခြားအလုပ်ရပ်ဆိုတာ မဟုတ်ဘူး”
ပြောတယ်။
ဒီမှာ မရှင်းဘူး။
Priority ပြောတဲ့အခါ—
ဘယ်ဟာ first။
ဘယ်ဟာ postpone။
Deadline ဘာလဲ။
ဘယ် quality level လိုလဲ။
အရင်ကအလုပ်နဲ့ conflict ဖြစ်ရင် ဘယ်ဟာကိုရွေးမလဲ။
ဒီလိုရှင်းရတယ်။
ဒါက လောကီလုပ်ငန်းစီမံနည်း။
ဘုရားဟောမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မနဲ့ စစ်ရမှာ—
စကားမှာ အမှန်ရှိသလား။
အကျိုးရှိသလား။
အချိန်သင့်သလား။
မေတ္တာရှိသလား။
ပဋိပက္ခအမြစ်ဖြစ်တဲ့ ဒေါသ၊ မာန၊ လှည့်ဖြားမှု ပါသလား။
ဒါတွေ။
သူတော်ကောင်းတို့…
တစ်ခါတလေ ပဋိပက္ခက အဓိပ္ပာယ်မရှင်းလို့မဟုတ်ဘူး။
တာဝန်မရှင်းလို့။
လူနှစ်ယောက်ရှိတယ်။
တစ်ယောက်ထင်တာ—
ဒီ Client ကို သူ့ Partner က Follow-up လုပ်မယ်။
Partner ထင်တာ—
ပထမလူက လုပ်မယ်။
နှစ်ယောက်လုံး မလုပ်ဘူး။
Client ထွက်သွားတယ်။
အခု ဘယ်သူ့အပြစ်လဲ။
စကားမပြောထားဘူး။
ဒါကြောင့် မရှင်းတဲ့စနစ်ထဲမှာ အပြစ်ရှာမယ့်အစား—
အရင် System ကို ပြင်။
“ဒီအလုပ်ကို ဘယ်သူတာဝန်ယူမလဲ”
ရှင်း။
တစ်ယောက်ပဲ primary owner လား။
နှစ်ယောက်လုံးလား။
ဘယ်အချိန် report ပြန်ရမလဲ။
ရှင်း။
ဒီလိုလုပ်တာ ပဋိပက္ခကို ကာကွယ်နိုင်တယ်။
ဒါပေမယ့် တာဝန်ရှင်းပြီးလည်း မလုပ်ရင်—
အဲဒါ နောက်ပြဿနာ။
ရှင်းလင်းမှုဟာ တာဝန်ယူမှုကို အစားမထိုးဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ပဋိပက္ခထဲမှာ လူနှစ်ယောက်က အချက်အလက်တူပေမယ့် ရည်ရွယ်ချက်ကို အဓိပ္ပာယ်လွဲ တတ်တယ်။
Boss က—
“ဒီ report ကို ပြန်ပြင်ပါ”
ပြောတယ်။
Staff စိတ်ထဲ—
“Boss ငါ့ကို မယုံတော့ဘူး”
ဖြစ်တယ်။
တကယ်တော့ Boss က report မှာ နံပါတ်မှားလို့ပြင်ခိုင်းတာပဲ။
နောက်တစ်ယောက်က Message reply မပေးဘူး။
ကိုယ်က—
“သူငါ့ကို မလေးစားဘူး”
လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တယ်။
တကယ်တော့ ဖုန်းပျောက်နေတာဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒါကြောင့်—
Fact နဲ့ Interpretation ခွဲ။
ဒီဟာ ခေတ်သစ်လက်တွေ့ဆင်ခြင်နည်း။
“သူ reply မပေးသေးဘူး”
ဒါ Fact ဖြစ်နိုင်တယ်။
“သူငါ့ကို မလေးစားဘူး”
ဒါ Interpretation။
နှစ်ခု မတူဘူး။
Fact ကိုစစ်။
Interpretation ကို မေး။
ဒါနဲ့ ပဋိပက္ခများစွာ လျော့နိုင်တယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ ရဲ့ “ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားပြီး မလွှတ်နိုင်ခြင်း” ကို ဒီနေရာမှာ သတိရ။ [၅]
ကိုယ်က—
“သူငါ့ကို မလေးစားဘူး”
ဆိုတဲ့ အမြင်ကို အတည်ယူထားပြီးရင်—
သူဘာရှင်းရှင်း မယုံတော့ဘူး။
ဒါပေမယ့်—
“ငါ့အမြင် မှားနိုင်တယ်”
ဆိုရင် မေးနိုင်တယ်။
ဒီစိတ်က ပဋိပက္ခကို လျော့စေတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ရှင်းလင်းမှုမှာ တစ်ဖက်ကိုနားထောင်တာတင်မဟုတ်ဘူး။
ကိုယ်နားလည်တာကို ပြန်ပြောပြီး အတည်ပြုတာ ကောင်းတယ်။
“မင်းပြောတာအရ ငါနားလည်တာက—ဒီအလုပ်ကို မင်းမလုပ်ချင်တာမဟုတ်ဘူး၊ Deadline ကို လက်ရှိလူအင်အားနဲ့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ဆိုလိုတာလား”
လို့ မေး။
သူက—
“ဟုတ်တယ်”
ဆိုရင် ရှင်းသွားတယ်။
“မဟုတ်ဘူး၊ ငါဆိုလိုတာက…”
ဆိုရင် ပြန်ရှင်းလို့ရတယ်။
ဒီလက်တွေ့နည်းက ကျမ်းထဲက နာမည်ပေးထားတဲ့ formula မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ ထဲက အချင်းချင်း လက်ခံယုံကြည်နိုင်အောင် ပြောနိုင်ခြင်း၊ လက်ခံနားထောင်နိုင်ခြင်းဆိုတဲ့သဘောကို လောကီအသုံးချတဲ့နည်းလို့ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။ [၄]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရာမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ နောက်တစ်ချက်က—
တစ်ခါတည်း ပြဿနာတစ်ခု။
ရန်ဖြစ်လာရင် လူတွေ အားလုံးဆွဲထုတ်တတ်တယ်။
ငွေကိစ္စကနေ—
မိသားစုကိစ္စ။
မိသားစုကနေ—
အရင်ကမပြောထားတဲ့ အပြစ်။
အဲဒီကနေ—
“မင်း Character က ဒီလိုပဲ”
ဖြစ်သွားတယ်။
ဒီလိုဆို ရှင်းနိုင်မလား။
ခက်တယ်။
ဒါကြောင့်—
“အခု ဦးဇင်းတို့ ဘာပြဿနာကို ဖြေရှင်းနေတာလဲ”
လို့ ကိုယ့်ကို ပြန်မေး။
လစာပေးချိန်ကိစ္စလား။
Ownership လား။
Deadline လား။
စကားပြောပုံလား။
ဒီတစ်ခုကို အရင်ပြီး။
နောက်တစ်ခုရှိရင် သီးခြား။
ဒီဟာ လောကီ conflict-resolution လက်တွေ့နည်း။
ဓမ္မဘက်က—
ရန်ငြိုးကို စုမထားဖို့။
ဓမ္မပဒ ၃-၄ ကို သတိရ။ [၃]
သူတော်ကောင်းတို့…
ရှင်းလင်းမှုနဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်မတူဘူး။
အရာအားလုံး လူတိုင်းကို ပြောရမလား။
မဟုတ်ဘူး။
Confidential information ရှိတယ်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအချက်အလက်ရှိတယ်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ privacy ရှိတယ်။
လုပ်ငန်းလျှို့ဝှက်ချက်ရှိတယ်။
ရှင်းလင်းမှုဆိုတာ—
သိသင့်သူကို သိသင့်တာ ရှင်းစွာပြောခြင်း။
မသိသင့်သူကို အကုန်ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။
ဒါကို သမ္မာဝါစာနဲ့လည်း စစ်နိုင်တယ်။
အကျိုးရှိသလား။
အချိန်သင့်သလား။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တစ်ခါတလေ ပဋိပက္ခက နှစ်ဖက်အမှန်ကြောင့် ဖြစ်တယ်။
တစ်ယောက်က—
“ငွေကို ထိန်းရမယ်”
မှန်တယ်။
နောက်တစ်ယောက်က—
“ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှ ကြီးမယ်”
ဒါလည်း မှန်နိုင်တယ်။
ဘယ်သူမှ မုသားမပြောဘူး။
ဒါပေမယ့် Priority မတူဘူး။
ဒီအချိန် “ဘယ်သူမှား” ရှာမယ်ဆိုရင် ရန်ဖြစ်မယ်။
အစား—
“ငါတို့ရည်ရွယ်ချက်တူသလား”
မေး။
“ဘယ်အချက်မှာ ကွာတာလဲ”
ခွဲ။
ငွေကိုမသုံးရဘူးလို့ တစ်ဖက်ပြောတာလား။
အခုအချိန် မသုံးသင့်သေးဘူးလို့ပြောတာလား။
တစ်ခါတလေ သဘောကွာမှု မကြီးဘူး။
စကားမရှင်းလို့ ကြီးသလိုဖြစ်နေတာ။
ဒီလိုပဋိပက္ခမှာ—
Position ကို မတိုက်ဘဲ အကြောင်းရင်းကို မေး။
ဒါလည်း လက်တွေ့ဆင်ခြင်နည်း။
သူတော်ကောင်းတို့…
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ မှာ စုဝေးညီညွတ်မှုကို ပြောသလို၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ မှာလည်း ပဋိပက္ခအမြစ်ကို ကြိုတင်ပယ်ဖို့ သတိပေးတယ်။ [၅][၉]
ဒီနှစ်ခုကို တွဲကြည့်ရင်—
ကောင်းတဲ့အဖွဲ့ဟာ ရန်ဖြစ်ပြီးမှ Meeting ခေါ်တာမဟုတ်ဘူး။
ပုံမှန် ဆက်သွယ်တယ်။
မရှင်းတာကို စောစောပြောတယ်။
မကျေနပ်မှုကို အဆိပ်ဖြစ်အောင် မသိမ်းဘူး။
ဒီဟာ ဦးဇင်းတို့ လောကီအသုံးချချက်။
တစ်ဖက်မှာ—
Meeting များများလုပ်ရုံနဲ့လည်း မရဘူး။
Meeting ဆယ်ခါလုပ်ပြီး အမှန်မပြောရင် ဘာထူးလဲ။
လူတိုင်း သိပေမယ့် မပြောရဲရင် ဘာထူးလဲ။
ဒါကြောင့် ရှင်းလင်းမှုမှာ လုံခြုံစွာ အမှန်ပြောနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် လိုတယ်။
Boss က မေးတယ်—
“Problem ရှိလား”
Staff က Problem ပြောလိုက်တယ်။
Boss ဒေါသထွက်တယ်။
နောက်တစ်ခါ Staff ဘာပြောမလဲ။
“မရှိပါဘူး”
ပြောမယ်။
Problem ပျောက်သွားလို့လား။
မဟုတ်ဘူး။
Report ပျောက်သွားတာ။
ဒီဟာ အန္တရာယ်ကြီးတယ်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ ရဲ့ မေတ္တာပါသောဝစီကံကို သတိရ။
အမှန်ပြောသူကို စကားနဲ့ အန္တရာယ်ပေးရင်—
နောက်ဆုံး အမှန်ကို မကြားတော့ဘူး။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၃၈ ရဲ့ အချက်ကို နောက်တစ်ခါကြည့်။
ညီညွတ်မှုမှာ မှန်/မှားကို မှန်အတိုင်း ခွဲခြားတင်ပြခြင်း ပါတယ်။ [၁၀]
ဒီဟာကြောင့်—
ရှင်းလင်းမှု = လူတိုင်းကို သဘောကျစေခြင်း မဟုတ်ဘူး။
တစ်ခါတလေ ရှင်းပြပြီးနောက် တစ်ဖက်မကြိုက်နိုင်ဘူး။
ဒါပေမယ့် အမှန်ကို ရှင်းရမယ်။
ဥပမာ—
ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို—
“ဒီအလုပ်အတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့စံကို မမီသေးဘူး”
ဆိုရမယ်။
မေတ္တာဆိုပြီး—
“အဆင်ပြေပါတယ်”
ပဲပြောရင် သူလည်း မတိုးတက်ဘူး။
Company လည်း နာတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“မင်းအသုံးမကျဘူး”
လို့ လူကို ဖျက်ဖို့မလိုဘူး။
အမှန်ကို ရှင်း၊ လူကို လေးစား။
ဒီစကား ဒီနေ့တရားအတွက် အရေးကြီးတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်လာပြီဆိုပါစို့။
ဒီအချိန် လက်တွေ့စမ်းလို့ရတဲ့ ဆင်ခြင်နည်းတစ်ခုကို ဦးဇင်းတို့ စုစည်းပေးမယ်။
ဒီဟာ ကျမ်းထဲက သတ်မှတ်ထားတဲ့ စာရင်းမဟုတ်ဘူး။
ကျမ်းတော်အခြေခံတွေပေါ်က လောကီအသုံးချနည်းပဲ။
ပထမ—
ဖြစ်ရပ်ကို ရှင်း။
ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ။
ဒုတိယ—
Fact နဲ့ ကိုယ့်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မှုကို ခွဲ။
တကယ်သိတာ ဘာလဲ။
ကိုယ်ထင်တာ ဘာလဲ။
တတိယ—
တစ်ဖက်ကို ပြန်မေး။
“မင်းဆိုလိုတာ ဒီလိုလား”
စတုတ္ထ—
ကိုယ့်စိတ်အမြစ်ကို စစ်။
ဒေါသလား။
အထင်သေးမှုလား။
မနာလိုမှုလား။
လှည့်စားထားတာရှိလား။
ကိုယ့်အမြင်ကို မလွှတ်နိုင်တာလား။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ ကို သတိရ။ [၅]
ပဉ္စမ—
ပြောမယ့်စကားကို အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ နဲ့ စစ်။
အချိန်သင့်သလား။
အမှန်လား။
နူးညံ့လား။
အကျိုးရှိလား။
မေတ္တာနဲ့လား။ [၆]
ပြီးမှ ပြော။
ဒီလိုလုပ်ရင်—
ပဋိပက္ခ မဖြစ်ဘူးလို့ ဦးဇင်းမအာမခံဘူး။
ဒါပေမယ့် မရှင်းမှု၊ ဒေါသနဲ့ မာနကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ မီးတိုးတာကို လျော့နိုင်တယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
ပဋိပက္ခတစ်ခုကို ဖြေရှင်းပြီးရင် နောက်တစ်ခုရှိသေးတယ်။
ဘာသင်ယူခဲ့သလဲ။
ဒီ Problem ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ။
စည်းမရှင်းလို့လား။
တာဝန်မရှင်းလို့လား။
စကားမပြောလို့လား။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ အကျင့်ပြဿနာလား။
အချက်အလက်မရောက်လို့လား။
ဒါကို ပြန်စစ်။
မဟုတ်ရင်—
တူတဲ့ရန်ကို နောက်လ ထပ်ဖြစ်မယ်။
တောင်းပန်လိုက်။
အေးသွားတယ်။
System မပြင်ဘူး။
နောက်လ ထပ်ဖြစ်တယ်။
ဒါကြောင့်—
ပဋိပက္ခပြီးရင် Relationship ပြင်ရုံမဟုတ်ဘူး။
အကြောင်းရင်းစနစ်ကိုပါ ပြင်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ က အမြစ်ကိုပယ်ဖို့ပဲ သတိပေးတာ။ [၅]
အရွက်ဖြတ်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး။
အမြစ်ကြည့်ရတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ကောသမ္ဗီရဟန်းတွေ ရန်ဖြစ်တဲ့အကြောင်းကို နောက်တစ်ခါပြန်စဉ်းစား။
တရားသိရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။
တရားကို လက်တွေ့သုံးရတယ်။
“ရန်ငြိုးကို ရန်ငြိုးနဲ့ မငြိမ်းနိုင်ဘူး”
သိတယ်။
ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ရန်ငြိုးကို မလွှတ်ဘူးဆိုရင်—
ဂါထာကို မှတ်မိတာနဲ့ ဘာထူးမလဲ။
“မေတ္တာစကားပြောရမယ်”
သိတယ်။
ဒါပေမယ့် Meeting ထဲမှာ လူကို စကားနဲ့ဖျက်တယ်။
သိတာနဲ့ ဘာထူးမလဲ။
“ပဋိပက္ခအမြစ်ကို ပယ်ရမယ်”
သိတယ်။
ဒါပေမယ့်—
“ငါ့အမြင်ပဲ မှန်တယ်”
ဆိုတာ မလွှတ်ဘူး။
ဘာထူးမလဲ။
ဒါကြောင့် ဓမ္မဟာ Information မဟုတ်ဘူး။
Transformation ဖြစ်ရမယ်။
မြန်မာလိုပြောရရင်—
သိရုံမဟုတ်ဘူး။
စိတ်ပြောင်းရမယ်။
အကျင့်ပြောင်းရမယ်။
စကားပြောင်းရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
တရားနာပြီး ဒီနေ့တစ်ခုလေ့ကျင့်မယ်ဆိုရင်—
တစ်ယောက်နဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်နေတဲ့အကြောင်းတစ်ခု ယူ။
ပြီးတော့ ပထမဆုံး—
သူ့အပြစ် မစဉ်းစားသေးနဲ့။
ကိုယ့်စိတ်ကိုကြည့်။
“ငါ့ထဲမှာ ဒေါသရှိလား”
“မနာလိုတာရှိလား”
“အထင်သေးတာရှိလား”
“ငါ့အမြင်ကို မလွှတ်နိုင်တာရှိလား”
မေး။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ ကို လက်တွေ့သုံးတာ။ [၅]
နောက်—
“ငါတို့မရှင်းတာ ဘာလဲ”
မေး။
အချက်လား။
တာဝန်လား။
အဓိပ္ပာယ်လား။
မျှော်လင့်ချက်လား။
နောက်—
“ငါပြောမယ့်စကား အမှန်လား၊ အချိန်သင့်လား၊ နူးညံ့လား၊ အကျိုးရှိလား၊ မေတ္တာနဲ့လား”
စစ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ ကို သတိရ။ [၆]
ဒီသုံးဆင့်ပဲလုပ်။
တစ်ခါတလေ ပဋိပက္ခအပူဟာ တစ်ဝက်လောက်ကျသွားနိုင်တယ်။
အာမခံမဟုတ်ဘူး။
ဒါပေမယ့် ဓမ္မနဲ့စိတ်ကို ပြန်စစ်တဲ့အတွက် မီးမထပ်လောင်အောင် ကူနိုင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
ပဋိပက္ခဖြစ်တဲ့အခါ တစ်ဖက်က အရမ်းမှားနေတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဒီနေ့တရားကို—
“နှစ်ဖက်လုံး အမြဲတူတူမှားတယ်”
လို့ မယူနဲ့။
Abuse ရှိနိုင်တယ်။
Fraud ရှိနိုင်တယ်။
ဥပဒေချိုးဖောက်မှု ရှိနိုင်တယ်။
လုံခြုံရေးအန္တရာယ် ရှိနိုင်တယ်။
ဒီလိုအခါမှာ “အေးအေးဆေးဆေးစကားပြောကြ” တစ်ခုတည်း မလုံလောက်ဘူး။
လိုအပ်ရင် သက်ဆိုင်ရာဥပဒေ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရှင်အကူအညီကို သုံးရမယ်။
မေတ္တာက တရားမဲ့မှုကို ခွင့်ပြုခြင်း မဟုတ်ဘူး။
ရှင်းလင်းမှုက အန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မကာကွယ်ရဘူးဆိုတဲ့ အမိန့်မဟုတ်ဘူး။
ဓမ္မက ပညာနဲ့ တွဲရမယ်။
ဒကာ ဒကာမတို့…
အခု နောက်ဆုံးနားကို ဆင်းလာကြရအောင်။
ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ကျမ်းတော်တွေ ဘာပြောသလဲ ပြန်ကြည့်။
ကောသမ္ဗီပဋိပက္ခက—
တရားသိသူတောင် အတ္တမလွှတ်ရင် ရန်ဖြစ်နိုင်တယ် လို့ ပြတယ်။ [၂]
ဓမ္မပဒက—
ရန်ငြိုးအတွေးကို ထပ်ကိုင်ထားရင် ရန်ငြိုးမငြိမ်းဘူး၊ ရန်ငြိုးနဲ့ ရန်ငြိုးကို မငြိမ်းနိုင်ဘူး လို့ သတိပေးတယ်။ [၃]
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈ က—
ပြောတတ်ရုံမဟုတ်၊ နားထောင်ပြီး ပြင်ဆင်ခံနိုင်ဖို့လည်းလိုတယ်၊ မေတ္တာပါသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူနဲ့ ညီညွတ်မှုတည်ဆောက်ရမယ် လို့ ပြတယ်။ [၄]
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ က—
ပဋိပက္ခရဲ့အမြစ်ဟာ ဒေါသ၊ အထင်သေးမှု၊ ဝန်တိုမှု၊ လှည့်ဖြားမှု၊ မှားသောလိုလားချက်၊ ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားခြင်းတို့အထိ နက်နိုင်တယ် လို့ ဟောတယ်။ [၅]
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈ က—
ကောင်းတဲ့စကားမှာ အချိန်၊ အမှန်၊ နူးညံ့မှု၊ အကျိုး၊ မေတ္တာလိုတယ် လို့ ဟောတယ်။ [၆]
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈ က—
အမှန်တင် မလုံလောက်၊ အကျိုးနဲ့အချိန်ကိုပါ ကြည့်ရတယ် လို့ ပြတယ်။ [၇]
ဒီဃနိကာယ် ၁၆ က—
စုဝေးမှုနဲ့ ညီညွတ်စွာအရေးကိစ္စဆောင်ရွက်မှုကို တန်ဖိုးထားတယ်။ [၉]
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၃၈ က—
ညီညွတ်မှုဟာ ဝေဝါးခြင်းမဟုတ်ဘဲ တရား/မတရား၊ မှန်/မမှန်ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲခြားခြင်းနဲ့ပါ ဆိုင်တယ် လို့ ပြတယ်။ [၁၀]
ဒါဆို ဒကာ ဒကာမတို့…
ရှင်းလင်းမှုဆိုတာ—
စာလုံးရှင်းတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။
စိတ်ရှင်းတာ။
အမှန်ရှင်းတာ။
ရည်ရွယ်ချက်ရှင်းတာ။
တာဝန်ရှင်းတာ။
နယ်နိမိတ်ရှင်းတာ။
စကားရှင်းတာ။
ပြီးတော့—
မေတ္တာရှိတာ။
ဒီနှစ်ခု အတူလိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
အခု ဒီနေ့တရားကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ဆင်းသက်ကြည့်မယ်။
ဒုက္ခသစ္စာ။
ပဋိပက္ခဟာ ဒုက္ခဖြစ်တယ်။
မိသားစုမှာ မပြောချင်တော့ဘူး။
အလုပ်မှာ မျက်နှာချင်းမဆိုင်ချင်တော့ဘူး။
Partner ကြား သံသယတိုးတယ်။
ညအိပ်မပျော်ဘူး။
စိတ်ထဲမှာ သူပြောခဲ့တာကို ပြန်ပြန်တွေးတယ်။
ဒီလိုပူလောင်မှုရှိတယ်။
ဒါပေမယ့် သစ္စာလေးပါးရဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကို Workplace conflict တစ်ခုတည်းနဲ့ မလျှော့ရဘူး။
ခန္ဓာငါးပါးကို ဖက်တွယ်ထားတဲ့ ဒုက္ခသဘောက ပိုနက်တယ်။
ဒီနေ့ပဋိပက္ခက အဲဒီနက်တဲ့တရားကို မြင်ဖို့ နေ့စဉ်အဝင်ပေါက်တစ်ခုသာ။
သမုဒယသစ္စာ။
ပဋိပက္ခကို မီးတိုးစေတာ ဘာလဲ။
“ငါမှန်ရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဖက်တွယ်မှု။
“သူရှုံးရမယ်”
ဆိုတဲ့ ဒေါသ။
“ငါ့အပိုင်း မလျော့ရဘူး”
ဆိုတဲ့ လောဘ။
“ငါ့အမြင်ပဲ”
ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်။
မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄ ရဲ့ ပဋိပက္ခအမြစ်တွေက ဒီသဘောကို အလွန်ရှင်းစေတယ်။ [၅]
ဒကာ ဒကာမတို့…
ဒီနေ့တရားထဲက စကားတစ်ကြောင်းပဲ ယူမယ်ဆိုရင်—
“မရှင်းတာကို မထင်နဲ့။ မေးပါ။
မကျေနပ်တာကို မသိမ်းနဲ့။ သမ္မာဝါစာနဲ့ ပြောပါ။
ရန်ဖြစ်ရင် သူ့အပြစ်ပဲ မရှာနဲ့။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ပဋိပက္ခအမြစ်ကိုပါ ရှာပါ।”
ဒီစကားကို မိသားစုထဲ ယူသွား။
လုပ်ငန်းထဲ ယူသွား။
Founder တွေ ယူသွား။
Manager တွေ ယူသွား။
မောင်နှမတွေ ယူသွား။
ကျောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ လူမှုရေးအဖွဲ့—ဘယ်နေရာမဆို ယူသွား။
အရာအားလုံး ပြောဖို့မလိုဘူး။
သိသင့်တာ ရှင်း။
အရာအားလုံးမှာ သဘောတူဖို့မလိုဘူး။
မတူတာ ဘာလဲ ရှင်း။
အမြဲကိုယ်မှန်ဖို့ မလိုဘူး။
အမှန်ဘက်ကို ရောက်ဖို့လိုတယ်။
အနိုင်ရဖို့ မလိုဘူး။
ဒုက္ခလျော့ဖို့လိုတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့…
မိမိတို့၏ စကားများ ပိုရှင်းလင်းနိုင်ကြပါစေ။
ရှင်းလင်းမှုနှင့်အတူ မေတ္တာပါနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အမှန်ကို ကြမ်းတမ်းမှုအဖြစ် မသုံးမိကြပါစေနဲ့။
အချိန်သင့်စွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
အကျိုးရှိရာကို ပြောနိုင်ကြပါစေ။
နူးညံ့စွာ ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ပြောနိုင်ကြပါစေ။
မရှင်းသည်ကို မေးရဲကြပါစေ။
မိမိနားလည်မှုကို အမှန်တရားတစ်ခုတည်းဟု မဖက်တွယ်ကြပါစေနဲ့။
တစ်ဖက်လူ၏အမြင်ကို နားထောင်နိုင်ကြပါစေ။
ကောင်းသောအကြောင်းပြချက်ရှိလျှင် မိမိအမြင်ကို ပြင်နိုင်ကြပါစေ။
ဒေါသနှင့် ရန်ငြိုးကို ပဋိပက္ခ၏အမြစ်အဖြစ် မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အထင်သေးမှု၊ မနာလိုမှု၊ ဝန်တိုမှု၊ လှည့်ဖြားမှု၊ မှားသောလိုလားချက်၊ ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထားမှုတို့ကို မိမိစိတ်အတွင်း ပေါ်လာသည့်အခါ သိနိုင်ကြပါစေ။
သိပြီး ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
မပေါ်သေးလျှင် မပေါ်အောင် သတိထားနိုင်ကြပါစေ။
ရန်ငြိုးကို ရန်ငြိုးဖြင့် မဖြေရှင်းမိကြပါစေနဲ့။
မေတ္တာ၊ သတိ၊ ပညာတို့ဖြင့် အပူကို အေးနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခသစ္စာကို သိနိုင်ကြပါစေ။
ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း တဏှာနှင့် ဖက်တွယ်မှုကို ပယ်နိုင်ကြပါစေ။
တဏှာချုပ်ငြိမ်းရာ နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိမှ သမ္မာသမာဓိအထိ အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို နေ့စဉ်စကား၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ မိသားစုနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆက်ဆံရေးများအတွင်း ပွားများနိုင်ကြပါစေ။
ပဋိပက္ခကို အနိုင်ယူခြင်းထက် မိမိ၏ ဒေါသကို အနိုင်ယူနိုင်ကြပါစေ။
တစ်ဖက်လူကို ပြောင်းဖို့မတိုင်ခင် မိမိစိတ်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ကြပါစေ။
အချင်းချင်း နားလည်မှုတိုးပြီး မလိုအပ်သော ပဋိပက္ခများ လျော့ပါးနိုင်ကြပါစေ။
နောက်ဆုံး သံသရာဒုက္ခ၏ အမြစ်ဖြစ်သော တဏှာ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်နိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု
ကျမ်းကိုးမှတ်စု
[၁] ရက်စွဲအတည်ပြုချက်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက် —
[၂] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၂၈၊ ဥပက္ကိလေသသုတ်; ဝိနယပိဋကတ် ကောသမ္ဗကခန္ဓက။ ကောသမ္ဗီရဟန်းတော်တို့ အချင်းချင်း ရန်ဖြစ်၊ ငြင်းခုံ၊ စကားဖြင့် ထိုးနှက်နေကြရာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အငြင်းပွားမှုရပ်ရန် သုံးကြိမ်တိုင် မိန့်ကြားသော်လည်း မလိုက်နာကြသည့် ဖြစ်ရပ်ပါရှိသည်။
[၃] ဓမ္မပဒ ဂါထာ ၃–၆။ “သူငါ့ကို မကောင်းပြုခဲ့သည်” ဟူသော ရန်ငြိုးအတွေးကို ဆက်ကိုင်ထားသူတွင် ရန်ငြိုးမငြိမ်းနိုင်ကြောင်း၊ ရန်ငြိုးသည် ရန်ငြိုးဖြင့် မငြိမ်းဘဲ ရန်ငြိုးမရှိခြင်းဖြင့်သာ ငြိမ်းနိုင်ကြောင်းနှင့် မရဏသဘောကို သတိပြုသူတို့၌ ပဋိပက္ခငြိမ်းရာ အကြောင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
[၄] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၄၈၊ ကောသမ္ဗိယသုတ်။ ကောသမ္ဗီရဟန်းတို့ အချင်းချင်း ယုံကြည်လက်ခံအောင် မပြောနိုင်၊ တစ်ဖက်၏ရှင်းပြမှုကိုလည်း လက်ခံရန်မပြင်ဆင်ကြသည့်အခြေအနေကို မိန့်ကြားပြီးနောက် ချစ်ခင်လေးစားမှု၊ မငြင်းပွားမှု၊ ညီညွတ်မှုဆီ ဆောင်သော မေတ္တာပါသော ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်အပြုအမူ၊ တရားသဖြင့်ရသောပစ္စည်းမျှဝေမှု၊ သီလညီညွတ်မှုနှင့် မှန်ကန်သောအမြင်ညီညွတ်မှုဟူသော အချက်ခြောက်မျိုးကို ဟောထားသည်။
[၅] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၀၄၊ သာမဂါမသုတ်။ ပဋိပက္ခအမြစ်ခြောက်မျိုးအဖြစ် ဒေါသနှင့်ရန်ငြိုး၊ အထင်သေးမှုနှင့်ခက်ထန်မှု၊ မနာလိုမှုနှင့်ဝန်တိုမှု၊ ကောက်ကျစ်လှည့်ဖြားမှု၊ မကောင်းသောလိုလားချက်နှင့် မှားသောအမြင်၊ ကိုယ့်အမြင်ကို တင်းတင်းဖက်ထား၍ လွှတ်ရန်ခက်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းအမြစ်ကို မိမိအတွင်း သို့မဟုတ် အပြင်၌ မြင်လျှင် ပယ်ရန် ကြိုးစား၍ မရှိသေးလျှင် နောင်မပေါ်လာအောင် ကျင့်ရန် ဟောထားသည်။ အမှုအခင်းဖြေရှင်းရေး ဝိနယနည်းလမ်းများနှင့် ညီညွတ်မှုဆိုင်ရာ အချက်များလည်း ပါဝင်သည်။
[၆] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၁၉၈၊ ဝါစာသုတ်။ ကောင်းစွာပြောသော စကားတစ်ခွန်းသည် အချိန်သင့်စွာပြောခြင်း၊ အမှန်ပြောခြင်း၊ နူးညံ့စွာပြောခြင်း၊ အကျိုးရှိစွာပြောခြင်း၊ မေတ္တာစိတ်ဖြင့်ပြောခြင်းဟူသော အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံရကြောင်း ဟောထားသည်။
[၇] မဇ္ဈိမနိကာယ် ၅၈၊ အဘယရာဇကုမာရသုတ်။ စကား၏ မှန်/မမှန်၊ အကျိုးရှိ/မရှိနှင့် ပြောရန်အချိန်သင့်/မသင့်ကို ခွဲခြားတော်မူသည့် သင်ကြားချက် ပါဝင်သည်။ ယခုတရားတွင် “အမှန်ဆိုတိုင်း ချက်ချင်းပြောရမည်” ဟူသောအယူကို မယူဘဲ အမှန်နှင့်အတူ အကျိုးနှင့်အချိန်ကို စစ်ရန် အသုံးပြုထားသည်။
[၈] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၅.၂၁၂။ ရန်ဖြစ်၊ ငြင်းခုံ၊ ပဋိပက္ခဖန်တီးသူအတွက် ကောင်းကျိုးမရခြင်း၊ ရရှိထားသောကောင်းကျိုး ဆုံးရှုံးခြင်း၊ နာမည်ဆိုးရခြင်း စသော ဆိုးကျိုးများကို ဖော်ပြထားသည်။ မူလအကြောင်းအရာမှာ သံဃာတော်များနှင့်ဆိုင်သည်။
[၉] ဒီဃနိကာယ် ၁၆၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်။ ဝဇ္ဇီတို့၏ မဆုတ်ယုတ်ရေးအခြေအနေများတွင် မကြာခဏစုဝေးခြင်း၊ အစည်းအဝေးများပြုခြင်း၊ ညီညွတ်စွာ စုဝေး၍ ညီညွတ်စွာ အရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ခေတ်သစ် Meeting System တိုက်ရိုက်ဟောထားခြင်းဟု မယူရ။
[၁၀] အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၀.၃၈၊ သံဃသာမဂ္ဂီသုတ်။ တရားကို တရားဟု၊ တရားမဟုတ်သည်ကို တရားမဟုတ်ဟု၊ မြတ်စွာဘုရား မိန့်ကြားထားသည်/မထားသည်တို့ကို မှန်ကန်စွာ ခွဲခြားတင်ပြ၍ သံဃာမကွဲပြားခြင်းကို သံဃာညီညွတ်မှုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ကျမ်းစာရင်း
ဝိနယပိဋကတ် — ကောသမ္ဗကခန္ဓက။
ဓမ္မပဒ — ဂါထာ ၃–၆။
ဒီဃနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၁၆။
မဇ္ဈိမနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၄၈၊ ၅၈၊ ၁၀၄၊ ၁၂၈။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် — သုတ်အမှတ် ၅.၁၉၈၊ ၅.၂၁၂၊ ၁၀.၃၈။
